သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="shn">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</sitename>
    <dbname>shnwiki</dbname>
    <base>https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ၶိုၵ်ႉတွၼ်း</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ၵိူၼ်ႇတူ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ပိူင်လိူင်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223</id>
    <revision>
      <id>126266</id>
      <parentid>112486</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35055" sha1="k60fek094dg5a3uy2rxb2ex331u1l1t" xml:space="preserve">{{translation needed}}
{{ၶရိတ်ႉ}}
[[file:Latin cross (bold).svg|right|frameless|upright]]

'''သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ''' ({{lang-en|Christianity}}) မီးပိုၼ်ႉထၢၼ်မႃးတီႈ ၸူဝ်ႊပၢၼ်လႄႈၵၢၼ်သွၼ်ၶွင်[[ၸဝ်ႈယေႇသု|ၸဝ်ႈယေႇသု]]ၸွမ်ႇၼင်ႇဢၼ်ၼႂ်း[[ပပ်ႉထမ်းပၢႆႇပႂ်ႇ|ပပ်ႉထမ်းပၢႆႇပႂ်ႇ]] (canonical gospel)။  ၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ[[ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ|ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ]]ဢမ်ႇၼၼ်'''ၶရိသျၢၼ်ႇ'''

ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်[[ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ|ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ]] လႄႈပဵၼ်[[ၸဝ်ႈၽြႃး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ ပျႃတိတ်မႃးပဵၼ်ၵူၼ်း|ၸဝ်ႈၽြႃး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉပျႃတိတ်မႃးပဵၼ်ၵူၼ်း]]လႄႈပဵၼ် [[ၸဝ်ႈၽြႃးၽူႈၾူတ်ႈဢဝ်|ၸဝ်ႈၽြႃးၽူႈၾူတ်ႈဢဝ်]] ၵွပ်ႈလွင်ႈၼႆသေ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉယေႇသုဝႃႈ &quot;[[ၸဝ်ႈၽြႃးၶရိတ်ႉ|ၸဝ်ႈၽြႃးၶရိတ်ႉ]]&quot; ဢမ်ႇၼၼ် &quot;ၸဝ်ႈ[[မသၢႆႇယႃႇ|မသၢႆႇယႃႇ]]&quot;&lt;ref name=&quot;Briggs&quot;&gt;
Briggs, Charles A. ''The fundamental Christian faith: the origin, history and interpretation of the Apostles' and Nicene creeds.'' C. Scribner's sons, 1913. [http://books.google.com/books?id=VKMPAAAAIAAJ Books.Google.com]&lt;/ref&gt; သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ ယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ၵိူင်းလူင်သၢမ်ၸုမ်း - ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း [[ရူဝ်ႇမႅတ်ႉၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ|ရူဝ်ႇမႅတ်ႉၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ]] [[ဢိတ်ႉသထိူၼ်းဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ|ဢိတ်ႉသထိူၼ်းဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ]] လႄႈ[[ပြူဝ်ႇတႅတ်ႉသတႅၼ်ႉ|ပြူဝ်ႇတႅတ်ႉသတႅၼ်ႉ]] သေယဝ်ႉ ယင်းၸႅၵ်ႇၽႄၵႂႃႇထႅင်ႈ လၢႆလၢႆၵိူင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ လႄႈ ဢေႃႇတူဝ်ႇတွၵ်ႉ ၸႅၵ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်း [[သႃႇသၼႃႇပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ-ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း|သႃႇသၼႃႇပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ-ပွတ်းဝၼ်းတူၵ်း]] (East–West Schism) မိူဝ်ႈၼႂ်းပီၶရိတ်ႉ 1054 လႄႈ ၵိူင်းပြူဝ်ႇတိတ်ႉသတႅၼ်ႉ တႄႇမီးမႃး ဝၢႆးသေ[[ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄးပူၵ်းတင်ႈသႃႇသၼႃႇ|ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး ပူၵ်းတင်ႈသႃႇသၼႃႇ]] မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇ 16 သေ ယႅၵ်ႈတူဝ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၵိူင်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ &lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=q-vhwjamOioC&amp;pg=PA23&amp;dq=anagignoskomena#v=onepage&amp;q=anagignoskomena&amp;f=true |title=Orthodox and Wesleyan Scriptural understanding and practice
| editor = S. T. Kimbrough|publisher=St Vladimir's Seminary Press|year=2005|isbn=9780881413014}}&lt;/ref&gt;

မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၼႆႉ သွၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၵိူင်ၼိုင်ႈၶွင်[[သႃႇသႃႇၼႃႇၵျိဝ်း|သႃႇသႃႇၼႃႇၵျိဝ်း]]မိူဝ်ႈၵၢင်[[ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉ 1|ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉ 1]]&lt;ref name=&quot;Robinson&quot;&gt;Robinson, ''Essential Judaism: A Complete Guide to Beliefs, Customs and Rituals'', p. 229.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Esler&quot;&gt;Esler. ''The Early Christian World''. p. 157f.&lt;/ref&gt; လႆႈပေႃးမီးမႃးတီႈပွတ်းၾင်ႇ[[ပၢင်ႇလၢႆႇမႅတ်ႉတီႈတႂ်ႇရေးၼီးယၼ်း|ပၢင်ႇလၢႆႇမႅတ်ႉတီႈတႂ်ႇရေးၼီးယၼ်း]] တၢင်းပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၶွင် [[တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ|တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ]] (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ် [[ဢိတ်ႉၸရေး|ဢိတ်ႉၸရေး]]လႄႈ[[ပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆးလ်|ပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆးလ်]]) ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်းၵေႃႈ မႄႇၾႃႈၵႂႃႇပွတ်းတၢင်း[[သီးရီးယႂ်း|သီးရီးယႂ်း]] [[မႄႇသူဝ်ႇပူဝ်ႇတေးမီးယႂ်း|မႄႇသူဝ်ႇပူဝ်ႇတေးမီးယႂ်း]] [[ဢေးသီးယႂ်းမၢႆႇၼိူဝ်ႇ|ဢေးသီးယႂ်းမၢႆႇၼိူဝ်ႇ]] လႄႈ [[ဢီႇၵျိပ်ႉ|ဢီႇၵျိပ်ႉ]] သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ မီးတၢင်းယႂ်ႇလႄႈႁႅင်ႁူမ်ႇငမ်းၸွတ်ႈတူဝ် ၼမ်လိူဝ်းမႃးတေႉတေႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႊယၢမ်းဢွၼ်ႇလၢႆပၢၵ်ႇပီ လႄႈတေႃႇပေႃးထိုင်[[ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉထီႈ 4|ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉထီႈ 4]] လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် [[သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်း|သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်း]][[ၸိုင်ႈဝူင်ႉရူဝ်ႇမႅၼ်ႇ|ၸိုင်ႈဝူင်ႉရူဝ်ႇမႅၼ်ႇ]]&lt;ref&gt;Religion in the Roman Empire, Wiley-Blackwell, by James B. Rives, page 196&lt;/ref&gt; ၼႂ်းၵႄႈ[[ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်|ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင်]] လိၼ်လႅၼ်ႊၼႂ်းယူးရူပ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁပ်ႉသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၢင်ႊလႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ[[တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ|တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ]] [[ဢႃႇၾရီးၵႂ်းႁွင်ႇ|ဢႃႇၾရီးၵႂ်းႁွင်ႇ]] [[ဢီႇႀီႇယူဝ်းပီးယႃး|ဢီႇႀီႇယူဝ်းပီးယႃး]] လႄႈ မၢင်ႊပွတ်းမၢင်ႊတွၼ်ႊၶွင်[[ဢိၼ်းတီးယႂ်း|ဢိၼ်းတီးယႂ်း]] တႄႉ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸုမ်းၵူၼ်းဢေႇဝႆႉယူႇ။&lt;ref&gt;[http://www.newadvent.org/cathen/07218b.htm Catholic encyclopedia] New Advent&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McManners, ''Oxford Illustrated History of Christianity'', pp. 301–03.&lt;/ref&gt; ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ[[မိတ်ႉသျိၼ်ႇၼရီႇ|မိတ်ႉသျိၼ်ႇၼရီႇ]]လႄႈ [[ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ(မိူင်းႁၢႆး)|ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ(မိူင်းႁၢႆး)]]  သေ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၽႄႈၵႂႃႇပွတ်းတၢင်း [[လိုမ်လိၼ်ဢမႄးရီးၵႂ်း|လိုမ်လိၼ်ဢမႄးရီးၵႂ်း]] [[ဢေႃးသတေးရီးယႃး|ဢေႃးသတေးရီးယႃး]] [[ဢႃႇၾရီးၵႂ်းသပ်ႉသႁႃႇရႃး|ဢႃႇၾရီးၵႂ်းသပ်ႉသႁႃႇရႃး]] လႄႈ လၢႆလၢႆတီႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ 

ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်ၸဝ်ႈမသၢႆႇယႃႇ ဢၼ်ပျႃတိတ်ဝႆႉၼႂ်း [[ပပ်ႉထမ်းႁီးပြူး|ပပ်ႉထမ်းႁီးပြူး]] ဢၼ်ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;[[ပပ်ႉထမ်းဢၼ်ၵဝ်ႇ|ပပ်ႉထမ်းဢၼ်ၵဝ်ႇ]]&quot; ပိုၼ်ႉထၢၼ် [[ပၢႆးၾိင်ႈတႅတ်ႈသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ|ပၢႆးၾိင်ႈတႅတ်ႈသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ]]ၼႄဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း[[လၵ်းပိူင်ယုမ်ႇယမ် |လၵ်းပိူင်ယုမ်ႇယမ် ]] (ecumenical creed) ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ [[သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉပၢၼ်ႁႅၵ်ႈ|သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉပၢၼ်ႁႅၵ်ႈ]] လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်တင်းလၢႆ ၼႂ်းၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယွမ်းႁပ်ႉ။ မီးၵၢၼ်ပိုၼ်ႊလၢတ်ႈၶေႃႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ [[ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပျၢတိတ်ၸဝ်ႈယေႇသု|ၸဝ်ႈယေႇသုလႆႈႁပ်ႉပျႃတိတ်]] [[ၵၢၼ်မတ်ႉၸဝႈ်ယေႇသုၵိုၵ်းလၵ်းၶႃပႄ|သဵင်ႈၸူဝ်ႊ]] လႄႈထုၵ်ႇၽင်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇ[[ၶီးၸႂ်ၶိုၼ်း|ၶီးၸႂ်ၶိုၼ်း]] ပုၼ်ႈတႃႇပၼ် ၸူဝ်ႊပၢၼ်ထႃႇဝရ ၸိူဝ်းၽူႈယုမ်ႇယမ်ၸဝ်ႈယေႇသုလႄႈ ၸိူဝ်းၽူႈဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသုပဵၼ်ၽူႈၾူတ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း &lt;ref&gt;Sheed, Frank. ''Theology and Sanity''. (Ignatius Press: San Francisco, 1993), pp. 276.&lt;/ref&gt; ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၶဝ်ယင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ [[ၸဝ်ႈယေႇသု ၶိုၼ်းမိူင်းၽီ|ၸဝ်ႈယေႇသု ၶိုၼ်းမိူင်းၽီ]] ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႄႈၵႅတ်ႇၶႄ [[ၸဝ်ႈၽြႃး ပေႃလူင်ပဵၼ်ၸဝ်|ၸဝ်ႈၽြႃး ပေႃလူင်ပဵၼ်ၸဝ်]] ၵိူင်းၶရိတ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်သွၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု တေပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်း [[ၵၢၼ်တွၼ်ႇၽိင်ႈပွတ်းလိုၼ်းသုတ်း |တွၼ်ႇၽိင်ႈ ]] ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊၵေႃႉ တင်းၵူၼ်းၶီးလႄႈၵူၼ်းတၢႆ တေမႃးပၼ်ၸူဝ်ႊသၢၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ เ&lt;ref name=&quot;Christianity&quot;&gt;{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/christianity |title=Christianity |work=Knowledge Resources |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs|Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |accessdate=2011-11-22 |archivedate=2013-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130315032601/http://berkleycenter.georgetown.edu/resources/traditions/christianity }}&lt;/ref&gt; ပိူၼ်ႈတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈယေႇသု ပဵၼ်တူဝ်ႈယၢင်ႇၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ႁၢင်ႊလီငၢမ်း လႄႈ ပဵၼ်ပႃး [[ၽူႈၽႄၵႂၢမး်သွၼ် |ၽူႈၽႄၵႂၢမး်သွၼ် ]]လႄႈပဵၼ် [[လုၵ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ |ၸဝ်ႈၽြႃး ]] လူင်းမႃးၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း&lt;ref name=&quot;McGrath4&quot;&gt;McGrath, ''Christianity: An Introduction'', pp. 4–6.&lt;/ref&gt;

မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉ [[ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉ 21|ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီၶရိတ်ႉ 21]]ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉမွၵ်ႉ  2.2 ႁဵင်လၢၼ်ႉၵေႃႉၼႂ်းလူၵ်ႈ &lt;ref name=&quot;foreignpolicy.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835|title=The List: The World’s Fastest-Growing Religions|publisher=foreignpolicy.com|date=2007-03|accessdate=2010-01-04|archivedate=2007-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070521093323/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Major Religions Ranked by Size&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions Ranked by Size |publisher=Adherents.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archivedate=2008-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080615140203/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html }}&lt;/ref&gt; ပဵၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်းသၢမ်ပုၼ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းၵမ်ႇၾႃႇ လႄႈ ပဵၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ် ၼမ်တီႈသုတ်းၼႂ်းလူၵ်ႈ  &lt;ref&gt;Hinnells, ''The Routledge Companion to the Study of Religion'', p. 441.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Study: Christian population shifts from Europe |author=Zoll, Rachel |url=http://hosted.ap.org/dynamic/stories/U/US_REL_GLOBAL_CHRISTIANITY?SITE=AP&amp;SECTION=HOME&amp;TEMPLATE=DEFAULT&amp;CTIME=2011-12-19-16-16-50 |newspaper=Associated Press |date=December 19, 2011 |accessdate=19 December 2011 |archive-date=2018-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181030153051/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/U/US_REL_GLOBAL_CHRISTIANITY?SITE=AP&amp;SECTION=HOME&amp;TEMPLATE=DEFAULT&amp;CTIME=2011-12-19-16-16-50 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သႃႇသၼႃႇၵိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်း လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းပႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

== ၵိူင်း ==
{{ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ |ၵိူင်းၽႄ ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ }}
ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း 


* [[ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀိၵ်ႉ |ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀိၵ်ႉ ]] 
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ [[ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ|ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ]] မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် [[ၽူႈတႅၼ်း |ၽူႈတႅၼ်း ]]ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။  ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ [[သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း |သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ]] ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။  မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင်  [[ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ |ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ]]။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ  266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ [[ပေႃႈလူင် |ပေႃႈလူင် ]] လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း [[ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ |ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ]] ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ  (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈတင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။  ๆ

* [[โปรเตสแตนต์|โปรเตสแตนต์]] แปลว่าคัดค้าน แยกตัวมาจากนิกายโรมันคาทอลิกในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นนิกายที่ถือว่าศรัทธาของแต่ละคนที่มีต่อพระเจ้าสำคัญกว่าพิธีกรรม ซึ่งยังแตกย่อยออกเป็นหลายร้อยคณะ เนื่องจากมีความเห็นแตกต่างเกี่ยวกับ[[คัมภีร์ไบเบิล|คัมภีร์ไบเบิล]] และการปฏิบัติในพิธีกรรม นิกายนี้ไม่มี[[นักบวช|นักบวช]]เชื่อว่าทุกคนสามารถเข้าถึงพระเจ้าได้โดยมิต้องอาศัยบาทหลวง มีเพียงศิษยาภิบาล ที่คอยให้คำปรึกษากับผู้เชื่อ และถือว่าพระเยซูได้ทรงไถ่บาปแก่ศาสนิกทุกคนไปเมื่อถูกตรึงกางเขนแล้ว นิกายนี้มีเพียงไม้กางเขนเป็นเครื่องหมายแห่งศาสนาเท่านั้น มีผู้นับถือรวมกันทุกนิกายย่อยประมาณ 500 ล้านคน

* [[อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์|อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์]] แปลว่าถูกต้อง นับถือในประเทศทางฝั่ง[[ยุโรปตะวันออก|ยุโรปตะวันออก]] เช่น [[กรีซ|กรีซ]] [[รัสเซีย|รัสเซีย]] โดยแยกตัวออกไปจาก[[ศาสนาคริสต์ตะวันตก|ศาสนาคริสต์ตะวันตก]] เพราะไม่อยากอยู่ภายใต้อำนาจของสันตะปาปาซึ่งมีอำนาจมากสูงกว่ากษัตริย์ (คือมีอำนาจแต่งตั้งและถอดถอนกษัตริย์ได้) ในสมัยนั้น โดยที่มิได้เปลี่ยนแปลงข้อความเชื่อ ข้อความเชื่อของนิกายออทอดอกซ์เหมือนกับข้อความเชื่อของนิกายโรมันคาทอลิก แต่ละประเทศมี[[อัครบิดร|อัครบิดร]]เป็นประมุขของคริสตจักร นิกายออทอดอกซ์ยังมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า[[ศาสนาคริสต์ตะวันออก|ศาสนาคริสต์ตะวันออก]] มีศาสนิกชนรวมกันประมาณ 500 ล้านคน

== พิธีกรรมสำคัญในศาสนาคริสต์ ==
พิธีกรรมสำคัญในศาสนานี้เรียกว่า &quot;[[พิธีศักดิ์สิทธิ์|พิธีศักดิ์สิทธิ์]]&quot; มีดังนี้

* '''[[พิธีบัพติศมา|พิธีบัพติศมา]]'''หรือ'''ศีลล้างบาป''' เป็นพิธีแรกที่คริสตชนต้องรับ ในนิกายโปรแตสแตนต์ต้องลงน้ำทั้งตัวเป็นสัญลักษณ์ว่าได้ตายจากชีวิตเก่าและถือกำเนิดในพระคริสต์แล้ว ส่วนในนิกายโรมันคาทอลิกบาทหลวงจะใช้น้ำศักดิ์สิทธิ์เทลงบนศีรษะพร้อมเจิมน้ำมันคริสมาที่หน้าผาก
* '''[[พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์|พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์]]''' หรือ'''ศีลมหาสนิท''' เป็นพิธีกรรมรับศีลโดยรับขนมปังและเหล้าองุ่นมารับประทาน โดยความเชื่อว่าพระกายและพระโลหิตของพระเยซู ซึ่งเป็นพิธีสืบเนื่องมาจากพิธี[[ปัสคา|ปัสคา]]ของศาสนายิว
* '''[[ศีลอภัยบาป|ศีลอภัยบาป]]''' เป็นการสารภาพบาปกับพระเจ้าโดยผ่านบาทหลวง บาทหลวงจะเป็นผู้ตักเตือนสั่งสอนไม่ให้ทำบาปนั้นอีก และทำการอภัยบาปให้ในนามพระเจ้า 
* '''[[ศีลกำลัง|ศีลกำลัง]]''' เป็นพิธีรับศีลโดยการเจิมหน้าผาก เพื่อยืนยันความเชื่อว่าจะนับถือศาสนาคริสต์ตลอดไปและได้รับ[[พระพรของพระจิต|พระพรของพระจิต]] ทำให้เข้มแข็งในความเชื่อมากขึ้น กระทำเฉพาะในนิกายโรมันคาทอลิกเท่านั้น
* '''[[ศีลสมรส|ศีลสมรส]]''' เป็นพิธีประกอบการแต่งงาน โดยบาทหลวงเป็นพยาน เป็นการแสดงความสัมพันธ์ว่าจะรักกันจนกว่าชีวิตจะหาไม่  ส่วนในนิกายโปรเตสแตนต์ จะเป็นพิธีสาบานตน
* '''[[ศีลอนุกรม|ศีลอนุกรม]]''' เป็นพิธีสำหรับการบวชเป็น[[เคลอจี|นักบวช]] ได้แก่ [[มุขนายก|มุขนายก]] [[บาทหลวง|บาทหลวง]] และ[[พันธบริกร|พันธบริกร]] 
* '''[[ศีลเจิมคนไข้|ศีลเจิมคนไข้]]''' เป็นพิธีเจิมคนไข้โดยบาทหลวงจะเจิมน้ำมันลงบนหน้าผากและมือทั้งสองข้างของผู้ป่วย ให้ระลึกว่าพระเจ้าจะอยู่กับตนและให้พลังบรรเทาอาการเจ็บป่วย 

สำหรับนิกายโรมันคาทอลิกและนิกายออร์ทอดอกซ์ จะมีพิธีกรรมทั้ง 7 พิธี แต่สำหรับนิกายโปรเตสแตนต์ จะมีเพียง 2 พิธี คือ [[พิธีบัพติศมา|พิธีบัพติศมา]]และ[[พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์|พิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์]]

== ၵိူင်း ==
{{ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ |ၵိူင်းၽႄ ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ }}
ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း 


* [[ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀိၵ်ႉ |ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀိၵ်ႉ ]] 
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ [[ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ|ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ]] မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် [[ၽူႈတႅၼ်း |ၽူႈတႅၼ်း ]]ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။  ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ [[သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း |သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ]] ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။  မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင်  [[ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ |ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ]]။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ  266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ [[ပေႃႈလူင် |ပေႃႈလူင် ]] လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း [[ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ |ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ]] ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ  (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ

== ၵိူင်း ==
{{ပွင်ၵႂၢမ်းငဝ်ႈ |ၵိူင်းၽႄ ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ }}
ၵူၼ်းႁဝ်း ၸွမ်းၼင်ႇဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း၊ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄႇသႃႇသၼႇၶရိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇသၢမ်ၵိူင်း။ 3 ၵိူင်းၼၼ်ႉၸမ်း 


* [[ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀိၵ်ႉ |ရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉႀိၵ်ႉ ]] 
ပွင်ႇဝႃႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ပဵၼ်ၵိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်မၼ်ႈ ၵႂၢမ်းးသင်ႇသွၼ်ႇၶွင် ၸဝ်ႈယေႇသုသေယဝ်ႉ ၼပ်ႉယမ်ပႃး ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီၵူႊတူၼ်တူၼ်။ တီႈတႂ်းဝတ်ႉဝႃးၶွင်ၵိူင်းၼႆႉၼႆႉ တေမီးႁုၼ်ႈႁၢင်ႊ ၸဝ်ႈယေႇသု၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမေႇရီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈလီလၢႇလၢႆတူၼ်။ မီးသုၼ်ၵၢင်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းယူႇတီႈ [[ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ|ငဝ်ႈလုမ်းသၼ်ႇတႃႇ]] မီး [ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇ ]]ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်မႃးတင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ် [[ၽူႈတႅၼ်း |ၽူႈတႅၼ်း ]]ၸုမ်းဢွၼ်တၢင်းသူတ်း ။  ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽူႈလီ [[သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း |သီးၼူမ်းပႄတြူဝ်း ]] ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၼ်ႇတႃႇပႃႇပႃႇတူၼ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။  မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယိုၼ်ယွမ်း မႃးတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း သႃႇသၼႃႇတင်းသဵင်ႈတင်းလူင်လႄႈ ပုတ်ႈသိုုပ်ႇမႃးထိုင်  [[ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ |ၸဝ်ႈၼိူဝ်ႁူဝ်သၼ်တႃႇပႃႇပႃႇၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉ ]]။ တူၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈထီႈ  266 ။ ၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ မီးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ [[ပေႃႈလူင် |ပေႃႈလူင် ]] လႄႈ မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း [[ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ |ၸုမ်းမုၼ်ၸဝ်ႈၶႅတ်ႉႀလိၵ်ႉ ]] ။ သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈ ပြႃးတႃးbrother)၊ သင်ပဵၼ်ၽူႈယိင်း ႁွင်ႉဝႃႈ သိတ်ႉသတိူဝ်ႇ  (sister) မီးၽူႈၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉယူႇမွၵ်ႇ 1000 လၢၼ်ႉေၵး။ သႃႇသၼႃႇၵိူင်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈလူင် ပဵၼ်ၽူႈ ၵပ်းသိုပ်ႇပၼ်ၼႂ်းၵႄႈ

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{သႃႇသၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉ]]</text>
      <sha1>k60fek094dg5a3uy2rxb2ex331u1l1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၵမ်ႇၽႃႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231</id>
    <revision>
      <id>126270</id>
      <parentid>59379</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14375" sha1="ev3l01uusj4vma9tcgmyv5ppfrol2u1" xml:space="preserve">[[File:The Blue Marble (remastered).jpg|thumb|ၵမ်ႇၽႃႇ]]
[[File:NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise.jpg|frameless|right]]

==လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် လုမ်ႈၾႃႉ(ၵမ်ႇၾႃႇ)==
ၵျူဝ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ Earth (မၢႆ: [[file:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵျူဝ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းလႄႈသတ်း ယူႇသဝ်း ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တူၼ်ႈမႆႉမၢၵ်ႈမွၵ်ႇၶဝ် ဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႈတီႈ လႅတ်ႇ ဢၢၼ်ႇမႃးၸိုင် ၶဝ်ႈပဵၼ် ၵျူဝ်ႇမၢႆသၢမ် လုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်ႇၽႃႇ (လုမ်ႈၾႃႉ)ၼႆႉ မီးဝႆႉၵျူဝ်ႇၵႅမ်လုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း 365.2564 ဝၼ်းသေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈလႅတ်ႇ ၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် လွင်ႈမၵ်းမၢႆဝၼ်း ရေႇတီႇယူဝ်ႇမႅတ်ႉထရိတ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ဢႃႇယုမၼ်း မီးမႃး ပီပွင်း 4.54 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇပီယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။


လႅတ်ႇၼႆႉ ပိူင်းပၼ်သၢႆလႅင်း လႄႈ ပၼ်ပၼ် ထၢတ်ႈဢုၼ်ႇ တမ်ႈတီႈ ၵမ်ႇၽႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ထၢတ်ႈၼမ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 71% သေ ၼင်လိၼ် ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ 29% မွၵ်ႈၶၼၢၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ပဵၼ်တီႈယူႇ ဢၼ်တူဝ်သတ်းယူႇသဝ်းလႆႈ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇ မီးယူႇမွၵ်ႈ 10 – 14 မီႇလီႇယၢမ်ႇ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းၵူၼ်းတႄႉ မီးယူႇ 7.6 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်မီးႁိမ်းၸမ် ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵျူဝ်ႇၽတ်း (ၵျူဝ်ႇၵျႃႇသပတေး) ၼႆႉ ႁႅင်းၸၼ်မၼ်း ႁႅင်းယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်မိၼ် တေမႃးတူၵ်းသႂ်ႇ ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁႄႉၵင်ႈပၼ်ဝႆႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ တႄႇတင်ႈပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၿီႇလီႇယၢမ်ႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ်ၶဝ် တေလႅပ်ႈတႄႇမီးမႃး ၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼမ်ႉသမုတ်ႉတရႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းၵမ်ႇၽႃႇလႄႈ ၼင်လိၼ်မႃးၵုမ်ႉၸွႆႈၵၼ်သေ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီပွင်း 4.1 ၿီႇလီႇယၢမ်ႇၼၼ်ႉ သတ်းတူဝ်မီးၸႂ် လႅပ်ႈတေ ပဵၼ်မႃး မီးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႈၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈထူပ်းမႃး လွင်ႈမူၺ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်ၸႂ်လႄႈ ၸၢဝ်းတူဝ်မီးၸႂ် 99% ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈ လူႉႁၢႆမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉ ယူႇ တေႃႇထိုင် ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ႁႅင်ႉၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼႃႇလႄႈ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၵၼ်လႆႈ ၸေးၸွတ်ႇၵွၼ်ႇ။

== လွင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ် ==
လွင်ႈၽွတ်ႈပဵၼ် လႅတ်ႇၼႆႉ ဢႃႇယုဢၼ်ၵႄႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးမႃး ပီပွင်း 4.5672 ± 0.0006 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇပီယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ႀီႇဢူဝ်ႇရီႇဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢၵ်ႈလႅတ်ႇ တႅၵ်ႇဢွၵ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ 

== ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ မိူဝ်းၼႃႈ ==
ပုၼ်ႈတႃႇ ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ ၵမ်ႇၽႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ် တင်းလႅတ်ႇဝႆႉယူႇ။ ပေႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 1.1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်း လႅတ်ႇၼႆႉ တေႁႅင်းလိူဝ်သေၼႆႉ 10%၊ ပေႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 3.5 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် တေလိူတ်ႇႁိူဝ်ႈလႅင်းလိူဝ်ၼႆႉ 40% ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၽႃႇ မိူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ တေမႆႈလိူဝ်မႃး ႁႅင်းၶွၼ်ႈ ထၢတ်ႈၶႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တေယွမ်းမႃးယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃးၸိုင် ၼႂ်းပီပွင်း 500 တေႃ 900 မီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လၢႆးၾူဝ်ႇတူဝ်ႇသိၼ်ႇတိတ်ႉသိတ်ႉသေ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် တႃႇမုၼ်းယႂ်ႇမႂ်ႇၵီႈမႃးလႄႈ တူၼ်ႈမႆႉ တေလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်ၵႂႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လူမ်းဢွၵ်ႉသီႇၵျိၼ်ႇၵေႃႈ တေဢေႇၵႂႃႇ။ ပေႃးႁိုင်မႃးထႅင်ႈ ပီပွင်း 1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် ၼမ်ႉဢၼ်မီးၼိူဝ်လိၼ်တင်းသဵင်ႈ တေႁႅင်ႈႁႅတ်းၵႂႃႇ၊ ႁႅင်းမႆႈ ၵမ်ႇၽႃႇၵေႃႈ တေထိုင်ၵႂႃႇ 70°C (158°F) ယူႇ၊ တႄႇဢဝ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵႂႃႇ ထႅင်ႈပီပွင်းမွၵ်ႈ 500 မီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ် လႅပ်ႈတေသိုပ်ႇယူႇသဝ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ သင်ဝႃႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈလူမ်း ၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇၸိုင် ထႅင်ႈပီပွင်း 2.3 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တူဝ်မီးၸႂ် တေလႅပ်ႈယူႇလႆႈယူႇ။ သင်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လႅတ်ႈၼႆႉ တေသိုပ်ႇ ၼိမ်မၼ်ႈယူႇၸိုင် ၼႂ်းပီပွင်း 1 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉသမုတ်ႇတရႃႇ မွၵ်ႈ 27% ၼၼ်ႉ တေႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းပိုၼ်ႉလိၼ်ၵမ်ႇၽႃႇယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။


ပေႃးထႅင်ႈပီပွင်း 5 ၿီႇလီႇယၢၼ်ႇၸိုင် လႅတ်ႇၼႆႉ တေယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ လၢဝ်လႅင်လူင်သေ တေယႂ်ႇလိူဝ်သေၼႆႉ 250 ပုၼ်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းယႂ်ႇမၼ်း တေမီး 1 AU (လၵ်းပွင်း 93 မီႇလီႇယၢၼ်ႇ)ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႇၵျမ်ႇမႃႇ ၵမ်ႇၽႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီး ႁႅင်း Tidal effect  ယဝ်ႉလႄႈ လႅတ်ႇၼႆႉ တေသုတ်ႉၶၢႆႉ ယၢၼ်ၵႆ သၢႆတၢင်းပၼ်ႇၵမ်ႇၽႃႇၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 1.7 AU ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်းလႅတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႁိူဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်မႃး 500 ပုၼ်ႈလႄႈ တူဝ်မီးၸႂ် ၼိူဝ်ၵမ်ႇၽႃႇတင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တင်းၼမ် တေလူႉလႅဝ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး Tidal effect လႄႈ ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ တေၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးၸမ် လႅတ်ႇသေ တေမႆႈလႅဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵႃႊ လူၵ်ႈလူင်ၵဝ်ႈဢၼ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းပၵ်းပိူင်လႅင်ႊဝၼ်းၼႆႉ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈသုတ်းထူၼ်ႈထီႈႁႃႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်လူၵ်ႈ ဢၼ်တီႈၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ 
[[File:Earth Eastern Hemisphere.jpg|thumbnail|ႁၢင်ႈ'''လုၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ'''မိူဝ်ႈတူၺ်းယူႈတၢင်းၼွၵ်။]]
လႆႈဝႃႈႁမ်ႉၶႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊမၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 7,920 လၵ်း(12,743 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။ တႃႇမွၵ်ႈ 29 ဝၢၵ်ႈလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉပတ်းပိုၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇ 197 လၢၼ်ႉလွၵ်းလၵ်း(510 လၢၼ်ႉလွၵ်းၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းထႅင်ႈလႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ တင်းပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ်ႁူမ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ 

ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝႆႉၸၼ်ႉထၢပ်ႈ ပိူင်လူင်မၼ်းသၢမ်ၸၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢပ်ႈတၢင်းၼႂ်းၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၸႂ်ႊမၼ်း။ မၼ်းမီးလတ်းၵၢင်ႊမွၵ်ႈ 43,00 လၵ်း (6,919 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်းပႃးႁႄႊၼိၵ်းၵလ်ႊ တင်းလဵၵ်းၶၢင်ယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉမီးဝႆႉပဵၼ်ဝႆႉတၢင်ႉမႆႈသုင်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ  ၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၸႂ်ႊၼႂ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉႁူၺ်ႇမၢၵ်ႇလဵၵ်း ဢၼ်လွမ်ႊလူင်ဝႆႉၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁူမ်ႇႁေႃႇဝႆႉၸွမ်းၵႅၼ်ႊၵၢင်ႊၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႇႁိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 18,000လၵ်း( 2,896 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢပ်ႈလိၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ႁိၼ်ၵႅၼ်ႇၶဝ်သေပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းသမ်ႉမီးတၢင်းၼႃမွၵ်ႈ 20 လၵ်း (32 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈလိုမ်လိၼ်သေ သမ်ႉၼႃမွၵ်ႈ သၢမ်လၵ်း(4.8 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း) ၽၢႆႇတႂ်ႈၼမ်ႉသမုတ်ႉလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။

* ၼႆႉၸမ်း ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၾႃႉၵၢင်ႁၢဝ်သေတူၺ်းၼႆ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈႁၼ်မိူၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၾၢႆႈၶူင်းၵၢင်ႁၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈဢွၵ်ႈလၢတ်ႈၼေဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူၼ် &quot;ႁူၺ်ႇၵႅဝ်ႈသီသွမ်ႇလူင်&quot; ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။
[[Category:!Main category]]
[[Category:လူၵ်ႈ]]</text>
      <sha1>ev3l01uusj4vma9tcgmyv5ppfrol2u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၻလ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290</id>
    <revision>
      <id>126336</id>
      <parentid>104960</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5216" sha1="ibrwrw7kb5pbov2yxfrbvv33g8dj7dc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၻလ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 =[[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total =  
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|45|30|N|96|9|30|E|region:MM|display= inline,title}}
|elevation_m  = 7
|leader_title = 
|elevation_ft =
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11261
}}
[[ၾၢႆႇ:CrosswaysInDalaYangon2013.jpg|thumbnail|ၸႄႈဝဵင်းၻလ]]
'''ၸႄႈဝဵင်းၻလ''' ({{Langx|my|ဒလမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Dala Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Dala}}) ၼႆ့ တင်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] သေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးဢဝ် ႁိူဝ်းသေၶၢမ်ႈၵႂႃႇၼႆ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈလႆႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 မဵတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတပ်ႉႁႄႉ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသုတ်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ဢိူင်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်းသေ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈ 1974 ၼၼ်ႉ ၸူးဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်းၶွပ်ႇလိၼ် ၶွမ်ႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၻလၼႆပႉ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး [[ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး|ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး]] လႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး [[မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ|မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ]] ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆလူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၻလၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး 10.93 လွၵ်းလၵ်းသေ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (23) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (23)ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (45) ဝၢၼ်ႈသေၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၻလၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈ ၵႂႃႇလႆႈ [[ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး]]၊ [[ဝဵင်းၵေႃႉမူး]]၊ [[ဝဵင်းၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း]]၊ [[တေးတယႄး]]၊ [[ၽျႃႇပူင်ႇ]]၊ [[ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
&lt;ref&gt;၂၇.၁.၂၀၁၁ ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==

{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉပိူင်ၸိုဝ်ႈ}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>ibrwrw7kb5pbov2yxfrbvv33g8dj7dc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304</id>
    <revision>
      <id>126164</id>
      <parentid>107346</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4849" sha1="iwj7f3a5o63qvokp4hbchsub66pbqfs" xml:space="preserve">{{လွင်ႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

'''ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ''' ဢမ်ႇၼၼ် '''တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ''' ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉၵိုၵ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ''ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ'' မီးဝႆႉ ႁႃႈဢၼ် ႄလႈ ''တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ'' မီးဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

[[File:SAZs &amp; SAD of Burma.png|thumb|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ ၸႄႈတိူင်း]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!align=&quot;left&quot;|ၸိုဝ်ႈ!!align=&quot;left&quot;|[[လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ|ၸိုဝ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ]]!!align=&quot;left&quot;|Capital!!align=&quot;left&quot;|ၼႃႈလိၼ်
!align=&quot;right&quot;|တၢင်းၼမ်ႁူဝ်ၵူၼ်း
!align=&quot;right&quot;|ဢေႇရိယႃႇ &lt;small&gt;(km²)&lt;/small&gt;
!align=&quot;right&quot;|ပိူင်သႅၼ်း
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ထၼုၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Danu Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Kokang Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃးလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၼႃႇၵၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Naga Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ]]
| [[ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Pa'O Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Pa Laung Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Wa Self-Administered Division
| [[ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|}

==ၸုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ် ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ==
ပဵၼ်ၸုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇမၵ်းမၼ်ႈပၵ်းပိူင် ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းပဵၼ်ငဝ်ႈသေ လႆႈၽွတ်းႁႅၼ်းဝႆႉ  ၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ။

==ၸိူဝ်းလီတူၺ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်==
* [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>iwj7f3a5o63qvokp4hbchsub66pbqfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306</id>
    <revision>
      <id>126289</id>
      <parentid>116223</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14516" sha1="8k2yk9zkm8hpwzupsd574acfwr7vuah" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ (တီႇမေႃးသူဝ်း)
|settlement_type =  [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = Ngwe Taung Dam.jpg
|imagesize = 
|image_caption = &lt;br&gt;ၽၢႆလွႆငိုၼ်း ဢၼ်မီးတီႈတီးမေႃႉသူဝ်ႇ
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name =  {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[လွႆၶေႃ]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =  459.63
|population = 
|population_total =၈၅,၇၉၆
|population_urban =၆,၂၀၇
|population_rural =၇၉,၃၃၇
|population_as_of = သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ ၂၀၁၇
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ
|population_blank1 = ယၢင်းလႅင် (၈၈.၂၆%)&lt;br&gt;တႆး (၇.၂၂%)&lt;br&gt; မၢၼ်ႈ (၂.၉၂%)&lt;br&gt; ယၢင်းၽိူၵ်ႇ (၀.၅၆%)&lt;br&gt; ရၶႅင်ႇ (၀.၀၃%)&lt;br&gt; ၶၢင် (၀.၀၁%)&lt;br&gt; ၶျၢင်း (၀.၀၀၉%)&lt;br&gt; မွၼ်း (၀.၀၀၈%)
|population_blank2_title =သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထ]]၊  [[ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ|ႁိၼ်ႇတူႇ]]၊ [[ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ|ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]]၊ [[ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ|ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ]]
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  {{Coord|19.538319|97.158813|region:MM|ormat=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|area_total_sq_mi = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 2982
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ''' ({{Langx|my|ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Demawso Township}}), ({{IPA-shn|Dimauso|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==
ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ တႄႇႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1962 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1952 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် ၼွင်ပလႄးလၢၼ်းၼႆသေ ဢမ်ႇပႆႇမီးႁိူၼ်းၵူၼ်းၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ဝၢႆးလင် ပီ 1952 မႃး ၵေႃႉပဵၼ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ဢူးဢေႇမျႃႉလေး ၸင်ႇမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈလဵင်ႉတူဝ်သတ်းသေ မႃးႁဵတ်းႁိူၼ်း ႁဵတ်းသူၼ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း တီႈ ဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ဝၢႆးလင် ပီ 1955 မႃး ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ သူၼ်လေးဢဵင်ႇၸု ၼႆသေ ၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းသူၼ်မွၵ်ႇတီႇမေႃးသူဝ်း လႄႈ ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထိုင် ပီ 1972 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆ 27 ဝၼ်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;dms&quot;/&gt;

==ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==
===ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်===
ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 45 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႇဢွၵ်ႇ 90 တီႇၵရီႇ 15 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 25 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မၼ်းမီး {{Convert|459.63|sqmi}} ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt; လုၵ်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇတၢင်းတူၵ်း မီး 31 လၵ်းသေ လုၵ်ႉတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇ တၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်းမွၵ်ႈ 35 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

===ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်===
ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်ႇ]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ]] ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်===
တီႈၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ လွႆၵုင်းၼမ်လိူင်ႇသေ ပႃႇထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ သုမ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ် ထုင်ႉၼိူဝ်လွႆလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းလႄႈ ၶူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဢိတ်းဢီႈၵူၺ်း။ လွႆဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွႆၼၢင်းၾႃႉသေ တၢင်းသုင်မၼ်း မီးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆ 5010 ထတ်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===သၢႆၵေးၼမ်ႉ===
တီႈၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ မီး ႁွင်ႈၼမ်ႉၼၢင်းၸၢမ်ၽူး ဢၼ်လုၵ်ႉ ၽၢႆႇတူၵ်းလႆၸူးၽၢႆႇၸၢၼ်း၊ ႁွင်ႈၼၢင်းမႄႈၶုမ် လႄႈ ႁွင်ႈလွႆၸၢင်ႉ (သိၼ်ႇတွင်ႇ) ဢၼ်လုၵ်ႉၽၢႆႇတူၵ်းလႆၸူးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ႁွင်ႈလွႆငိုၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉ ၽၢႆႇတူၵ်းလႆၸူးၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၾိင်ႈၾႃႉ===
ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ လူမ်းယဵၼ်ယိုၵ်းယမ်းသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း မီး 34 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းမီး 6 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆ့ မီး 30.65 ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

==ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း==
တီႈၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ တေႃႇထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 85,796 ၵေႃ့သေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းယၢင်းလႅင် ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတႄႉ မီးဝႆႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႇလၶႃး ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်တႄႉ မီးဝႆႉ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ၊ ၸၢဝ်ႈႁိၼ်ႇတူႇ လႄႈ ၸၢဝ်းဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;dms&quot;/&gt;

==ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး==
ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ၶဝ်ႈသၢၼ်|ၶဝ်ႈသၢၼ်]]၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ ထူဝ်ႇလိၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်မွၵ်ႇမၢၵ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ပၢႆးပႆႇၺႃႇ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼၼ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင် ဢမ်ႇလႆႈမီးဝႆႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းပႆႇၺႃႇပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 5 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉသုင် 9 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းပုၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ 19 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 79 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉငဝ်ႈ 6 ဢၼ် လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈ မၼ်း 53 ဢၼ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;dms&quot;/&gt;

==ပၢႆးယူႇလီ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃႇၸႄႈဝဵင်း 1 ဢင်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ (တႅၵ်ႉၼႄႇ) 3 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 7 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 29 ဢၼ်။&lt;ref name=&quot;dms&quot;/&gt;

==ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်==

* ၼွင်ၸဵတ်းၸၼ်ႉ (ကန်ခုနစ်ဆင့်)
* ၼွင်ၸွင်ႈၵီႈ (ထီးပွင့်ကန်)
* [[ၽၢႆလွႆငိုၼ်း|ၽၢႆလွႆငိုၼ်း]]

==ၶႅပ်းႁၢင်ႈ==

&lt;gallery&gt;
Ngwe Taung Dam (2).jpg|ၽၢႆလွႆငိုၼ်း
Htee Pwint Lake, Demoso Township.jpg|ၼွင်ၸွင်ႈၵီႈ (ထီႈပႂိၼ်ႉၵၢၼ်ႇ)
&lt;/gallery&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref name=&quot;dms&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/demoso-township.pdf|title=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈|archive-date=2019-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326152354/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/demoso-township.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ksg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=viewlink&amp;link_id=4&amp;Itemid=630|title=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
}}
{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{DEFAULTSORT:တီးမေႃႉသူဝ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>8k2yk9zkm8hpwzupsd574acfwr7vuah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307</id>
    <revision>
      <id>126165</id>
      <parentid>102176</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117067" sha1="9r9e3sghwtcqetovf8nu46o4l2ugx28" xml:space="preserve">[[ၾၢႆႇ:2019 Democracy index.svg|thumb|400px|]]
'''တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ  (Democracy)'''
တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸၢဝ်းပၢႆးယုမ်ႇယမ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ပၢႆးတၢင်းႁူႉႁၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ပဵၼ်လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတႃႇပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူ်င်းလႄႈ မူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ဢရိတ်ႉသ်တူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (Aristocracy)၊ ဢေႃႇတူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (Autocracy)၊ ပျူႇရီႇယူႇၶရေႇသီႇ (Bureaucracy)၊ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ(Democracy)၊ ၸၵႂႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶေႃႈပၢႆၵွႆဝႃႈ ၶရေႇသီႇ Cracy ၼႆၼၼ်ႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။

==လမ်းၼႂ်း==
==ၵႂၢမ်းၼမ်း==
လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆ လႆႈႁူႉဝႆႉဝႃႈ &quot;တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈ&quot; ၼႆၼၼ်ႉ ၸႃႉတႄႇပေႃႇပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၸေႈမိူင်းဢွၼ်ႇတီႈမိူင်း ၵရိတ်ႉ (Greek) လႄႈ ရေႃးမ (Rome) ၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႈမႃး 2500 ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၼၼ်ႉၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီတႃႇၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉတေႉယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ဝႆႉလႄႈ မိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼိူဝ်လူၵ်ႈၶူင်းလူင်ၶဝ်ၼႆႉ ၸဵဝ်းလႄႈၼၢၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ယိူင်းၸူးၶၢႆႉႁႃ လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ဢၼ်တိူဝ်းမီးသုၼ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ ယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းလႆႈမီးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းထိုင်တီႈ ၽဝပၢၼ်မူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း ဢၼ်တေတိူဝ်းမီးလွၼ်ႉမွၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတဵမ်ထူၼ်ႈလီလိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းပႆႇလႆႈမီးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၶဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ယိူင်းထိုင်တီႈပၢင်မူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း ဢၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမီးလႆႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ယဵပ်ႇယၢင်ႈၶိုၼ်ႈၸူးယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ မူႇၸုမ်းၽုၵ်ၵူၼ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မိူင်းမႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ်။ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝၵူၼ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၸိုၼ်ႇတူဝ်ၶွၼ်ႈႁႅင်းယိူင်းၸူးသၢႆလႅင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပၢၼ်မိုၼ်ႇသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၵရိတ်ႉလႄႈ ရေႃးမၶဝ်ၼႆႉ ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ လၢႆးပိူင်ႁဵတ်းသၢင်ႈမၼ်းသၢင်းလၢင်းဝႆႉယူႇၵေႃႈ၊ ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၶဝ် ၵျၢင်ႉၵမ်ယိပ်းတို်ဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇယူႇၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၼ်းမိူ်ဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ လွၵ်းပိူင်လၢႆးႁဵတ်းဢၼ်ၶွၵ်းယွၵ်းၶွၼ်ယွၼ်ယုင်ႈယၢင်ႈဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉလႆႈၶဝ်ႈၸိမ်ပႃးၸွမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်ၼႆႉ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတႃႇတႅၵ်ႈၼိူင်းတူၺ်း (Comparative models) ၶဝ် ပေႃႇပဵၼ်မီးမႃးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉဢၼ်ၼိူင်လႄႈလွင်ႈထဵင်ထွင်ၵဵဝႅႇၵပ်းလူၺ်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸႅတ်ႈဢမ်ႇၸႅတ်ႈၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽုတ်းပေႃႇမီးမႃးၸွမ်းယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽူႈၸွပ်ႇသွၵ်ႈႁဵၼ်းႁႃၶဝ် ၸင်ႇၵုၺ်ႇဢွၵ်ႇမွၵ်ႇၼႄ “လၵ်းမၢႆတႅၵ်ႈၼိူင်း”(  ) ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႆႉပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ “လၵ်းမၢႆတႅၵ်ႈၼိူင်း” တင်းလၢႆၼၼ်ႉဢၼ်ၽူႈၸွပ်ႇသွၵ်ႈႁဵၼ်းႁႃၵမ်ႉၼမ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉပဵၼ်တႃႇ “တီႈၼိူင်းတူၺ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” (Democratic criteria) ၼၼ်ႉ-
# ၵ။       ႁႂ်ႈၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် လႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵူႈၵေႃႉတင်းသဵင်ႈ။
# ၶ။       ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၽၢႆႇပၢႆးမိူင်း ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်။  (Political Equality)
# င။       တႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈပူၵ်းတင်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မၵ်းၶၢၼ်းဢႃႇၼႃႇဝႆႉပၼ်။ (Limited Government )
# ၸ။      ဢုပ်ႇပိူင်ၽွင်းငမ်း ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်မၢႆမီႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ (Constitutionalism )
# သ။      ႁႂ်ႈသုၼ်ႇလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၵူၼ်းၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ တိူဝ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး။ (External of Individual Liberty) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပပ်ႉၽိုၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ တၵ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယူႇၼႆ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉယူႇ။
မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်းႁူႉမေႃလိၵ်ႈတႆး ၸူဝ်းၵၼ်ၶဝ်ႈလေႇၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇမၢၵ်ႇတူၼ်ႈမႂ်လိူင်ႇၸေးမဵဝ်းမၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်ဢၢႆႁွမ်မဵဝ်းလႂ်၊ ၽႂ်သမ်ႉမၵ်ႉၼမ်ႉဝၢၼ်မၢၵ်ႇမဵဝ်းလႂ်၊ မိုတ်ႈၸႂ်တီႈယွတ်ႈတီႈမႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တူၼ်ႈမႆႉသင်ၸႂ်ႉတီႈလႂ်တေလီ၊ မီးတီႈလႂ်တေထုၵ်ႇ၊ ၽုၵ်ႇတီႈလႂ်တေလႅပ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိူဝ်သေၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉၶဝ်ႈလႄႇၸွမ်း ၼႂ်းသူၼ်ၵႂၢင်ႈလူင်ၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းယွၼ်းသူးပႂ်ႉမွင်းၼႆႉတႄႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းလွင်းတၢင်းသၢင်းလၢင်းယဝ်ႉသေ ႁႂ်ႈၸၢဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶဝ် ပူၵ်းတင်ႈလႆႈၸၢတ်ႈၽဝပၢၼ်ၵူၼ်း တီႈလီထီႉသုတ်းၼၼ်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။

&lt;br&gt; ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၵေႃႉလဵဝ်ၶေႃၶေႃဢမ်ႇလႆႈ။ တေလႆႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈတင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ မူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈတင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ မိူင်းၼိုင်ႈတင်းမိူင်းၼိုင်ႈ ႁဵတ်းၼၼ်ယူႇၸွမ်းၾိင်ႈပိူင်ပဵၼ်ပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တၢင်းလွတ်ႈလႅဝ်း (Free)။ တၢင်းၽဵင်ႇပဵင်း (Fair)။ တၢင်းတႅၵ်ႇလႅင်းသၢင်းလၢင်း (Frank)။ ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်ၶူဝ်ၵၢႆႇသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းႁဝ်းသေယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ႁႂ်ႈယဵပ်ႇယၢင်ႈၶိုၼ်ႈၸူးယိူင်းမၢႆတီႈလီ ဢၼ်မီးလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၽဵင်ႇၽဵၼ်ႈၸွမ်းပိူင် (Justice)၊ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း( Liberty)၊ လွင်ႈမီးတၢင်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် (Equality)၊ လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းႁၵ်ႉႁွမ်ၵၼ် ( Fraternity) ၼၼ်ႉလႆႈၼႆႉ လူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈပွင်ႇလၢႆးသေ မေႃၸွမ်းၾိင်ႈပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင် (Rule of Law) ၼႆႉပဵၼ်ငဝ်းၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်(Peace) ၵေႃႈဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်။

&lt;br&gt; ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႁၼ်လၢႆး၊ ဢမ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ၽၢႆႇပၢႆးမိူင်းလႄႈ ဢမ်ႇႁတ်းႁၢၼ်၊ တေႁဵတ်းဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ “ၵူဝ်ၽိတ်း” ၼၼ်ႉမႃးတိတ်းတီႈၸႂ်လႄႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၽဝၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ထိုင်ၸူဝ်ႈၵၢပ်ႈပီမိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ပေႃးၸမ်သဵင်ႈၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈၶၢမ်ႇတင်းမၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢွၼ်ႇ (Minority)၊ လႆႈပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းပႆႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ၶိူဝ်းၼွႆႉၼႆယူႇ။ ပပ်ႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းၽိုၼ်ၼႆႉ သင်ဝႃႈလႆႈမီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတၢၼ်ႇမႅတ်ႇငႃးတႃပူဢွၼ်ႇယူႇၼႆၵေႃႈၸူမ်းယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉဝႃႈဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီသင်လႆႈသေၵေႃႈ သင်ဝႃႈပဵၼ်မႃးမိူၼ်ၼင်ႇပူၵ်းတွႆႇတူင်ႉတိုၼ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈလီယူႇ။

&lt;br&gt;မိူဝ်ႈပိၼ်ႇတႅမ်ႈၽၢႆႇတႆးၼႆႉ လႆႈယိပ်းၸႂ်ႉဝႆႉၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ တေသၢင်ႇထုၵ်ႇႁူႉလွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ တႃႇမိူဝ်ႈလဵ်ပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယူႇ။ လိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးၼႆႉမႃး သင်ဝႃႈႁၼ်မႅၼ်ႈၶေႃႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီတိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မႄးပိၼ်ႇၸႂ်ႉယိပ်းတိုဝ်းၵႂႃႇလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းသၢင်းလၢင်း မီးတၢင်းငမ်းငဝ်း ပဵၼ်လၢႆၸႂ်လၢႆၶေႃးဝႆႉၼႆၸိုင် တၢမ်တူဝ်ႁူပ်ႉထူပ်းထတ်းသၢင်တွင်ႈထၢမ်ၵေႃႈလီ၊ ဢဝ်လၢႆးပၢႆးၵၢႆႇသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇလၢႆးလႂ်ၵေႃႈလီ၊ ၸီႉၸမ်ႈမူၼ်ႉမႄးပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တမ်ႈတီႈၶႃႈႁဝ်းသေၵမ်းၶႃႈ။

&lt;br&gt;ပပ်ႉႁဵၼ်းၽိုၼ်ၼႆႉ ပႆႇဝႃႈထိူၵ်ႈလႆႈလွင်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ဝႃႈၸွတ်ႇပႃးၸေးယဝ်ႉၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ပဵၼ်ပပ်ႉၽိုၼ်ၸႃႉတႄႇသိုပ်ႇမိုတ်ႈပၼ် တႃႇၽူႈၸိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႄဝႆႉမၼ်းၸမ်ႉ ၸၵ်းၽႄဝႆႉမီးပွတ်းတွၼ်ႈၽႄ 3 တွၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႈ 1 ၼႆႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇဝႆႉၵၼ် 5 ၵၼ်သေ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉလွင်ႈၾိင်ႈပိူင်သၽေႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းတွၼ်ႈ 2 ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပႃးဝႆႉ 6 ၵၼ်သေ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉလွင်ႈတၢင်းဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈ ပိူင်ၽၢင်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးမိူင်းဢၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢမ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းလႆႈၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈ 3 ၼႆႉသမ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉလွင်ႈပိူင်ၽၢင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆမဵဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉၼႄဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ 

&lt;br&gt;ပပ်ႉၽိုၼ်ၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်တီႈပပ်ႉ (HISTORY OF POLITICAL THOUGHT ) လႄႈပပ်ႉၽိုၼ် ( ) ၼၼ်ႉႁဵတ်းပဵၼ်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉသေယဝ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ထႅမ်သႂ်ႇလေႃးမၢင်တီႈမၢင်ဢၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ လႆႈၶပ်ႉၶိုင်ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ တၢင်းႁိုင်ၸမ်ၶၢဝ်းတၢင်းပီၼိုင်ႈယွမ်းယွမ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပိၼ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတွင်ႈထၢမ်တမ်ႈတီႈၽူႈလူင်ႉလႅင်းၶဝ်လႄႈသင်၊ လႆႈပိုင်ႈၸွႆႈထႅမ်ႁႃပၼ်ပပ်ႉၽိုၼ်ဢိင်လႄႈသင်၊ ၸွႆႈပေႃႉၶွမ်ႇပိဝ်ႉတိူဝ်ႇ၊ ၸွႆႈမေးထတ်းမႄးၶပ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းသေ ၶပ်ႉၶိုင်ပဵၼ်ပပ်ႉလႄႈသင်၊ တမ်ႈတီႈၽူႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႈၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း၊ တႆးၵေႃႉဢူၺ်းလီႁဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းမီးတၢင်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်သေ ယွင်ႈယေႃးမၵ်းမၢႆဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်တႄႉတႄႉၶႃႈယဝ်ႉ။
&lt;br&gt;ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ 
&lt;br&gt;ထီးၶမ်း
&lt;br&gt;ပီတႆး 2093

=='''တွၼ်ႈၼိုင်ႈ'''==
===ၵၼ်ၼိုင်ႈ===
===မူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းလႄႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ===
====တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
တီႇမူဝ်ႇၶ​ရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸၢဝ်းပၢႆးယုမ်ႇယမ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ပၢႆးတၢင်းႁူႉႁၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ပဵၼ်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင် ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ

====တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈ====
တီႈၵၢၼ်ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ၸုမ်းၾၢႆႇပၢႆးမိူင်းဝႆႉပဵၼ်ၵႄႈၵၢင်မၼ်းသင်သေ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၶဝ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈ(Direct demorcracy)ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸင်ႇႁႃႁိူဝ်ႁိူင်း မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ BC 500 တီႈၼႂ်းမိူင်းဢွၼ်ႇ &quot;ၵရိၵ်ႉ&quot; ၶဝ်ယိပ်းတိုဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉ ယိပ်းတိုဝ်းလႆႈမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ႁူဝ်ၵူၼ်းဢေႇ၊ လၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ၵေႃႈငၢႆႈၼၼ်ႉၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 17 -18 ၼၼ်ႉ မိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်း ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးၼႆႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁူဝႅၵူၼ်းမီးဢေႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈမႃးၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ႁၢၼ်ႉတေၢႆဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇ။ ၸေႊတွၼ်ႊၼႂ်းမိူင်းဢိင်ႇၵလႅၼ် ၼႃႈလိၼ် &quot;ဝူၺ်းလ်&quot; (Wale)ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၊ ၸေႊမိူင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊဢမႄးရီးၵႂ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸေႊမိူင်း &quot;ၵႅၼ်ႇတွၼ်&quot;(Canton)  ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ သဝိတ်ႉၸိူဝ်းလႅၼ်း(Switzerland)ၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ယင်းတိုၵ်ႉယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးၼႆႉဝႆႉယူႇ။ 

မိူင်းယႂ်ႇမိူင်းလူင် ဢၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းၶဝ်မီးၼမ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယင်းယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးပိူင်ၽွင်းငမ်း ဢၼ်ပၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈၸိမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယူႇ။ လၢႆးၼႆႉၸမ်း ပဵၼ် &quot;လၢႆးၵဵပ်းဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း&quot; (Referendum)ပဵၼ်လၢႆးဢၼ်ၼႂ်းမိူင်း သဝိတ်ႉၸိူဝ်းလႅၼ်း၊ မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ၊ မိူင်းတဵၼ်းမၢၵ်ႉ၊ မိူင်းဢေႃးသထြီးယႃး လႄႈ မိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်းၶဝ် တိုၵ်ႉယိပ်းတိုဝ်းဝႆႉၵမ်ႈၼမ်ယူႇ။ လွင်ႈၵဵပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တီႈၼိူဝ်လွင်ႈပၢႆးမိူင်း ဢၼ်ၸၢင်ႊလူဝ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈသေ တုင်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇဢဝ်ၶေၢႈတႅပ်းတတ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

====တီႈမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်====
ၸိုင်ႈမိူင်းလူင် ဢၼ်မီးႁူဝ်ၼပ်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ၶဝ်ႈပႃးတီႈလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉ မီးတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတင်းၼမ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလၢႆးပိူင်ၵဵပ်းဢဝ်ၽူႈတၢင်တူဝ် ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉသေ ၽွင်းငမ်းမိူင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ &quot;တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ 

ဢၼ်လႆႈယိပ်းတိုဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်ၼႆႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇမၼ်းတႄႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းမီးၼမ်လၢႆၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉမႅၼ်ႈ သုၼ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ လၢႆးၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၼ်း လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ။ လၢႆးၽွတ်ႈႁႅၼ်း ဢွင်ႈတီႈၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းၵူႊၸၼ်ႉၸၼ်ႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁႂ်ႈမီးဝႆႉၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝႅၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵုမ်ႇပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ်လႄႈတၢမ်တူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်းၸိုင် မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇသေ တေပဵ်လၢႆးပိူင်ၽွငမ်းငမ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝႅသေမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈၼေမႃးဝႃႈ ၶဝ်တိုၵ်ႉယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်းသိုဝ်ႈယူႇၼႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ယိပ်းတိုဝ်း &quot;လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတၢင်တူဝ်&quot;ဝႆႉယူႇယဝ်ႉလႄႈ ဢၼ်တေလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉၸမ်း တေလႆႈႁဵၼ်းလွင်ႈ &quot;တီႇမူဝ်ႇၶရေသီႇတၢင်ႇတူဝ်&quot; ၼၼ်ႉၵမ်ႈပႃႈၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉၸမ်း တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ငဝ်းလၢႆးတႃႇပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈတၢင်တူဝ်ၼၼ်ႉ မီးဢမ်ႇမီး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉသေ ၸၢမ်းလၢမ်းထတ်းတူၺ်းလွင်ႈတၢင်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ တေလႆႈႁၼ်လွၵ်းလၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈ လွင်ႈလႆႈတၢင်တူဝ်၊ ဢိၵ်ႇပႃးလွင်ႈငဝ်းလၢႆးတႃႇတၢင်တူဝ်လႆႈၶဝ် ၵွင်ႉၵၢႆၵၼ်ဝႆႉၸိူဝ်ႉၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

====ပိုၼ်းလၢႆးပိူင်တၢင်တူဝ်လႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃး====
ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉလွင်ႈတၢင်းလီလႆႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇတင်းၼမ်။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ တင်ႈတႄႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼႂ်းမိူင်း &quot;ၵရိၵ်ႉ&quot; လႄႈ &quot;ရေႃးမ&quot; ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ လွင်ႈဝႆႉၽူႈတၢင်တူဝ် ၼႂ်းၶႂၢင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်ႁိုဝ်ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉဝႆႉ ဢၼ်ဝႃႈ &quot;ရီႇပရီႇသႅၼ်ႇတေးတိပ်ႉ&quot; (Representative)ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈ &quot;လႅတ်ႉတိၼ်ႇ&quot; ၶဝ်ဢၼ်ဝႃႈ &quot;ရီႇပရီႇသႅၼ်းတႃး&quot;( Representare)ၼၼ်ႉသေ တႄႇပဵ်မႃးလႄႈ ၼႂ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းပၢႆးမိူင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်မႅၼ်ႈၼႆ &quot;ၽူႈမေႃၸွပ်ႇသွၵ်ႈႁဵၼ်းႁႃ&quot; ၶဝ် ၸီႉၸမ်ႈၼေဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ 

လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉပၢၼ်ၵၢင်(Medieval Europe)ၶဝ်တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်း လၢႆးပိူင်တၢင်တူဝ်ၼႆႉမႃးၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၸႅတ်ႈထၢမ်ႈဢမူႉတီႇလုမ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈ တီႈႁူင်းဝတ်ႉဝႆႈသႃၶဝ်ၼၼ်ႉ ဝႆႉၽူႈတၢင်တူဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးမႃးတီႈၼႂ်းၼႃႈဝၢၼ်ႈၵၢၼ်သူၼ်၊ ထိုင်ပႃးၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း - ႁဵတ်းၼႆသေလႄႈ လိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးမႃး ဢဝ်ၵေႃႉတၢင်တူဝ်ၶဝ် မႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်မူႇၸုမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ၵၢၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉသင်မႃးဝႃႈၼႆၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉလူၺ်ႈႁူဝ်ၵူၼ်းၼမ်မႃးၼၼ်ႉၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၼႂ်းမူႇၸုမ်းတၢင်တူဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၽူႈတၢင်တူဝ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉၶုၼ်မိူင်းၶဝ်၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ဝတ်ႉဝႆႉသႃ(Church)ၶဝ်၊ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸေႊတွၼ်ႊလႄႈဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ပၢႆးမိူင်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႅၵ်ႈၼိူင်းသေလၢတ်ႈၸိုင် ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်ဝႃႈ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် တေမၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်လၢႆးတၢင်တူဝ် (Representative Government)ဝႆႉယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ယၢပ်ႇဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

====လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ထိပ်ႉပရႄႇပၢၼ်မႂ်ႇလႆႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃး====
လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ထိပ်ႉပရႄႇပၢၼ်မႂ်ႇ လႆႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးမိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 18-19 The Rise of Modem Liberalism, 18-19 century

လွင်ႈဢၼ်တၢင်းဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုုင် လိပ်ႉပရႄႇပၢင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 18 - 19 ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၵႅမ်လၢႆးပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉတေႉယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မၵ်းၶၢၼ်းဢႃႇၼႃႇဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉလႂ်၊ တႃႇၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ်လွၵ်းလၢႆးၽွင်းငမ်းၸွမ်းပိူင်မီႈၽွတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉလႂ်၊ တႃႇပူၵ်းတင်ႈမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း ဢၼ်တေႁႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၼၼ်ႉလႂ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးပဵၼ်တီႈလမ်ႇလွင်ႈ “ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်လိပ်ႉပေႃႇရႄႇ” ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းလႆႈဢဝ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးႁဵတ်းပဵၼ်တီႈတႅၵ်ႈၼိူင်း တႃႇထတ်းတူၺ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈဝႃႈၶဝ်ပဵၼ်လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁိုဝ်ဢမ်ႇပဵၼ်-ၼႆၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းယူႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉႁဵၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ “လိပ်ႉပရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရႄႇသီႇ”(Liberal Democracy) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝႅႈယိပ်းတိုဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇလွၼ်ႉၵႅၼ်သၽေႃးၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉလိပ်ႉပရႄႇ (Concepts Liberalism) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တီႇ မူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆယူႇၼၼ်ႉ တေလႆႈႁူႉပွင်ႇဝႃႈပဵၼ် “လိပ်ႉပရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇတေဢဝ်လၢတ်ႈတႅၵ်ႈၶေႃႈၼႆႉၵေႃႈ  “တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူၼ်းမိူင်း” (People Democracy) ၼႆလႄႈသင်၊ “တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇမႂ်ႇ” (New Democracy) ၼႆလႄႈသင် ၸင်ႇလႆႈၵိုၵ်းပႃးမီးမႃးၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်လိပ်ႉပရႄႇၼႆႉ တႄႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးမိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 18 ၸမ်သုတ်း၊ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ (France) လႄႈလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ(American) ၶဝ်ယဝ်ႈတူဝ်ႈသေလႄႈ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၶိုင်ႈၵၢင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19 ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵိုမ်းၶိူင်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသႃႇၵိၼ်လူမ်ၶဝ်တီႈမိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼႆႉ တေႃႇသူႈတွပ်ႇထဵင်ၶႄႉၶႅင်ႇၼိူဝ်ဢႃႇၼႃႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼၼ်ႉသေ လၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်လိပ်ႉပရႄႇလႆႈတႄႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19 တႄႇၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉၶုၼ်မိူင်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉယိပ်းၸိၵ်းဝႆႉၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ ပၢႆးၽွင်းငမ်းမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉဝႆႉလႆႈယူႇ၊ ထိုင်ပၢၼ်ၶိုင်ႈၵၢင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19 မႃးၼႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးၸၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼႃႇလႄႈ ၽူႈႁူႉႁၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်၊ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၶဝ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်-ၸၵႂႃႇထၢၼ်ႈၵူၼ်းေၸးမဵဝ်းမၼ်းမႃးသေဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းၽိုၼ်ႉဝၢႆႇ လွင်ႈၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉၵိၼ်မိူင်းၶဝ်ယိပ်းၸိၵ်းတီႈလွၵ်းပၢႆးမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်လိပ်ႉပရႄႇ ၸင်ႇတိူဝ်းၶိူင်ႇၵိုမ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိပ်ႉပရႄႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ဢဝ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသုၼ်ႇၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇထီႉသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်း မၵ်းမၼ်ႈႁပ်ႉႁွင်းလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး တီႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉေၵႃႈ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄၼိူဝ်ႉႉလိူတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသင်သေ မီးသုၼ်ႇႁူမ်ုႈႁွမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လိပ်ႉပရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးပိူင်ၽွင်းငမ်းလႄႈ လၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉလႄႈလိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးမႃးၼႆႉ တၵ်းတေၶဝ်ႈပုတ်ႈတၢင်တီႈပၢႆးမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉလူင်ႁဝ်းၼႆႉၵႂႃႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ ၽူႈမေႃၸွပ်ႇသွၵ်ႈႁဵၼ်းႁႃဢမေႇရိၵၼ်ႇFrancis Fukuyama တႅမ်ႈၼႄဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၼ်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပဵၼ်လႅၼ်သုတ်းပိုၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉႁႃႉ?” The End of History? 1989 ၼႆၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၽူႈႁူႉႁၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးလွင်ႈတၢင်းလီလႆႈထဵင်ၵၼ် တီႈၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆႉတႄႇ လွၼ်ႉၵႅၼ်သၽေႃးလိပ်ႉပရႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၵႅမ်ပၼ်လၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဝႆႉယူႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်သၵ်းလႅင်းလႅင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

====ၸုမ်းမီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်လႄႈသဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း====
ၸုမ်းမီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်လႄႈသဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း Interest Groups and Public Opinion 
တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆၼႆၼၼ်ႉလႄႈ သဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈလမ်ႇလွင်ႈထီႉသုတ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေႁုပ်ႈၸူႉသဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း မႃးမၢၵ်းမၼ်ႈၽဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ပိူဝ်ႈမီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆမဵဝ်း၊ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလၢႆပိူင်၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵိူဝ်းလီလၢႆသႅၼ်းဝႆႉလႄႈ တႃႇတေဢွၵ်ႇၼႄသဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသဵင်လဵဝ်ၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းယၢပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼင်ႇၼၼ်လႄႈၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်သေပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်းမႃး၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလွၵ်းပိူင်ပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လိူဝ်သေၸၼ်ႉထၢၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ၸၢဝ်းယုမ်ႇယမ်ၵိူဝ်းလီဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ မႃးပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ဢၼ်လိုၵ်ႉဢၼ်ၶိုၵ်ႉလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ “သူဝ်ႇဝီယႅတ်ႉရႃႇသျူး” ၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ Communist ၶဝ် ဢဝ်တင်းႁၼ်ထိုင်ဢၼ်ဝႃႈ “ပေႃးၵႄႈၶႆလႆႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်းယဝ်ႉၸိုင် လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇၵႄႈၶႆလႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆသေ ၶတ်းၸႂ်ၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၶွင်ႉၶမ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်မိူင်းသူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉရႃႇသျူး လႆႈတႅၵ်ႇၽၢတ်ႇၽႄပဵၼ်မိူင်း 15 မိူင်းၼၼ်ႉမႃးတၢင်းပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇဢၼ်ဝႃႈ “ဢဝ်လွင်ႈႁၼ်ထိုင်တေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ၾၢႆႇလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ၵူၼ်းၼႆႉပၢႆးလဵဝ်သေ ဢၢၼ်းၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူသ်ၼႆႉသေလႄႈ ၼွၵ်ႈသေဢၼ်ဝႃႈ “ၸၼ်ႉထၢၼ်ပၢၼ်ၵူၼ်း” ၼၼ်ႉ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈလၢႆၸိူသ်ႉလၢႆပိူင်ၵေႃႈ ယင်းၶဝ်ႈပႃးမီးဝႆႉၼႂ်းၶႂၢင်ႉတၢင်းႁၼ်ပၢႆးမိူင်းယူႇယဝ်ႉၼႆတၵ်းလႆႈမၵ်းမၢႆပၼ်ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႈလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင်ၶဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူသ်ပုၼ်ႈပၢင်မီးမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉသေလႄႈ ၽွတ်ႈပဵၼ်မူႇ၊ ပဵၼ်ၸုမ်း ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းမီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၵႂႃႇႁူမ်ႈငမ်းမႅၼ်ႈပေႃႇလသီႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈၵမ်ႈၽွင်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ တေၸၢင်ႈမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉမႅၼ်ႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ၸီႉၸၢမ်းၼႄဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တႃႇငူပ်ႉငိထိင်းသိမ်းဝၼ်လွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်လႆႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီတိူသ်းဢၢပ်ႈပၼ်ဢႃႇၼႃႇသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉၼႆသေ-ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ မီးလွင်ႈၶႂ်ႈပဵၼ်တုၵ်းယွၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃးၸိုင် ၸၢင်ႈမေႃပဵၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်းဢၼ်ဝႃႈ “ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းၼႆႉ တေလႆႈလုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းမႃး” ၼႆၼၼ်ႉသေလႄႈ မၢင်ပွၵ်ႈၼႆႉၸၢင်ႈႁိူင်းၵိူင်းၸူးၾၢႆႇလၢႆးပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လွၵ်းလၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတၢင်ႇမဵဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇပွႆႇၶႂၢင်ႉပၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလႆႈႁၼ်မီးၼႂ်းလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸၢင်ႈမီးမႃးၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းယွၼ်ႉၸုမ်းမီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၼႆၵေႃႈ ယင်းမီးဝႆႉလၢႆးပိူင်တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈၼင်ႇၼၼ်ဝႆႉယူႇလႄႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉဢမ်ႇႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူသ်ႉမႅၼ်ႈလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉၼႆသင်။ ၼႂ်းလၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်းလႄႈ လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇမဵဝ်းလႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ ၸုမ်းဢၼ်မီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ် တၵ်တေၵိုၵ်းႁွမ်းမီးၸွမ်းဝႆႉယူႇႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။

ၸုမ်းဢၼ်မီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်ၶႂ်ႈယိူင်းဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢိင်ၼိူသ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ်ၸုမ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၸိူသ်းဢၼ်ဢိင်ၼိူသ်လွင်ႈပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇၾၢႆႇၸၢဝ်းၵိူသ်းလီ၊ ၸိူသ်ႉၶိူသ်း သီၽိဝ်ၼိူသ်ႉၼင်သေ ၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းဝႆႉၼၼ်ႉႁွင်ႉႁိၵ်းဝႃႈ “ၸုမ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈတီႈပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း” (Social Cleavages) ၶဝ်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸုမ်းဢၼ်မီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၸုမ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈတီႈပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈၸိမ်ပႃးၼႂ်းပၢႆးမိူင်းမႃးၼၼ်ႉ ႁွင်ႉႁိၵ်းၸိုသ်ႈဝႃႈ “ၸုမ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈတီႈပၢႆးမိူင်း” ( Political Cleavages ) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇပၢႆးမိူင်း။ ၾၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်မၵ်းမၢႆဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈ “ၸုမ်းဢၼ်တူၺ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ” ၶဝ်လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶႂၢင်ႉပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ လႆႈတမ်းၽႅၼ်ပေႃႇလသီႇ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၽွၼ်းလီပုၼ်ႈပၢင်ႈမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ၼၼ်ႉ 3 သဵၼ်ႈသၢႆသေ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းပၼ်လၢႆးၵၢၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ လၢႆးၵၢၼ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ-
# ႁႂ်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းထၢၼ်ႈ(ထႃႇၼ) ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝႆႉ။
# ႁႂ်ႈႁူမ်ႇငမ်းၼိူသ်ၸုမ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်ဝႆႉ။
# ႁႂ်ႈႁူမ်ႇငမ်းသဵင်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ လိင်ႉလၢႆးမၼ်ႈတိတ်းတေႃႇဝႆႉ။

====တီႈမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းၼမ်လၢႆ====
တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းၼမ်လၢႆ Democracy and Plural Society 
ၸုမ်းဢၼ်မီးၽွၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်တင်းၼမ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၸိမ်ၸွမ်းၼႂ်းၶႂၢင်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းလႄႈၼႂ်းမူႇၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းဝႆႉ ၼင်ႇလၢတ်ႈၼႄမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်တင်းလူင်တင်းလၢႆၵေႃႈ သိုပ်ႇလၢမ်းတၢမ်းပုတ်ႈၵၼ်သေ ပေႃႇပဵၼ်မီးမႃးယူႇႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းႁႃလၢႆးတင်ဢၼ်ဝႃႈ“ၵွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” (Constructional Democracy )ဢၼ်ပဵၼ်လၢႆးၸၢင်ႈတၢင်တူဝ်လႆႈၵၢင်ၸႂ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးၼၼ်ႉၸမ်း-တီႈၵႄႈၵၢင်မူႇၸုမ်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူသ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႈသင်၊ တီႈၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၸၢဝ်းယုမ်ႇယမ်ၵိူသ်းလီပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၸိူသ်းတၢင်းဝူၼ်ႉႁၼ်ပၢႆးမိူင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႄသင်၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၾၢႆႇပႃႈၼမ် ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းၾၢႆႇပႃႈဢေႇၼၼ်ႉ ဝႆႉလၢႆးၶပ်ႉၶိုင်လႄႈ လွင်ႈပူင်တမ်ႈတီႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၼ်းသေ ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆး ”ၵွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူင်းၸိူသ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူသ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉၼၼ ်ႉဢဝ်လၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇယူဝ်းယူဝ်းဢၼ်ဝႃႈ “ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၾၢႆႇပႃႈၼမ်ၽွင်းငမ်းသေ ပႃႇၸႃးၼပ်ႉထိုဝ်တီႈၼိူသ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၾၢႆႇပႃႈဢေႇ” ၼႆၼၼ်ႉသေ ဢၢၼ်းတေၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈထိုင်တီႈလႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ မၼ်းတေၵႂႃႇမိူၼ်ၼင်ႇ ၵိူတ်ႇလဵင်ႉဢွၵ်ႇထၢတ်ႈၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူသ်းပူၼ်ႉလႅၼ်(Extreme Nationalism ) ၼၼ်ႉသေ လိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးမႃး ၸၢင်ႈပဵၼ်ၶဵၼ်လူင်တုမ်ႉတိူသ်ႉမႅၼ်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ“သူဝ်ႇဝီယႅတ်ႈ” ၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်လၢႆးပၢႆးမိူင်း“ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ” ၼၼ်ႉဢၢၼ်းၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၸၢဝ်းၶိူသ်းၶဝ်ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ဝၢႆးမႃးၸၢဝ်းၶိူသ်းၸိူသ်းမီးထၢတ်ႈၸႂ်ၸိူသ်ႉၶိူသ်းပူၼ်ႉလႅၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပေႉၶွမ်ႇမိဝ်ၼိတ်ႉၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်မိူင်း“သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉ” လႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸိုသ်ႈဝႃႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢွင်ႇပေႉ၊ ပဵၼ်တင်းဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ပၢႆးထၢတ်ႈၸႂ်ၸၢဝ်းၶိူသ်းၼၼ်ႉဢွင်ႇပေႉၵႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ- ၼႆသေၽူႈၸွပ်ႉသွၵ်ႈႁဵၼ်းႁႃၵမ်ႈၽွင်ႈၶဝ် ထတ်းသၢင်ဝႆႉၼင်ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
မိူင်း “သဝိတ်ႉၸိူသ်းလႅၼ်း” ၼႆႉ ၵူၼ်းၸိူသ်းၶိူသ်းယႂ်ႇ 4 ၶိူသ်းၶဝ်ၵူၼ်းဢမ်ႇၵႃး မီးၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူသ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၶဝ် ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်း “သဝိတ်ႉၸိူသ်းလႅၼ်း” သမ်ႉလႆႈႁၼ်ၶဝ်ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆး “ၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” တႅတ်ႈတေႃးလီငၢမ်းသေလႄႈ ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸၢဝ်းၶိူသ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူးရူပ်ႇ Europe ၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ တႅတ်ႈတေႃးလီငၢမ်းသေ ထိင်းသိမ်းႁႂ်ႈမိူင်းၶဝ်ၵိုမ်းၶိူင်ႇဝႆႉလႆႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

====တီႈမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတီႈၶႂၢင်ႇပၢႆးမိူင်း====
တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတီႈၶႂၢင်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း Democracy and Political Equality
ၼႂ်းလၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉတေလႆႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတီႈၶႂၢင်ႉပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ “လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတီႈၶႂၢင်ႉပၢႆးမိူင်း” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပဵၼ်ႁိုသ်? တေလႆႈဢဝ်ဢၼ်လႂ်ၼိုင်ႈတူၺ်းသေ သမ်ႉတေလႆႈႁဵတ်းႁိုသ်တႅၵ်ႈၼိူင်းတူၺ်း? ၸၢင်ႈမီးၶေႃႈထၢမ်မႃးၼင်ႇၼႆယူႇ။

ဢၼ်ၽူႈႁူႉႁၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၽုၺ်ႇဝႆႉတီႈပွင်ႇဢၼ်ငၢႆႈမၼ်းၼၼ်ႉၸမ်း လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတီႈၶႂၢင်ႉပၢႆးမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ “ၵူၼ်းၵေႃႉမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူႈၵေႃႉၼႆႉ လႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉၶႅပ်းၼင်ႇၵၼ်သေ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူႈၶႅပ်းၼႆႉ ၼမ်ႉၼၵ်းၵႃႈၶၼ်မၼ်းတေလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်” ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄၸၢဝ်းၶိူသ်း၊ ယိင်းၸၢႆး၊ ၽၢၼ်မီး၊ လွင်ႈၵိူသ်းလီ၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ပၢႆးမိူင်းၸိူသ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်သေယဝ်ႉလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈမႃး လွင်ႈၼမ်ႈၼၵ်းၵႃႈၶၼ်ၶႅပ်းမႄးတေလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈယႃႇႁႂ်ႈလႆႈမီးတၢင်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈ တဵၵ်းတဵင်ယိပ်းၸိၵ်းၵၼ် တီႈတေတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ။

မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼမ်ဢေႇတၢၼ်ၵၼ်။ ၸႅၵ်ႇၽႄထၢၼ်ႈၵူၼ်း၊ ၽူႈၽွင်းငမ်းမိူင်း၊ ၽူႈမီးပၺႃႇ၊ ၵူၼ်းမီး ၵူၼ်းၽၢၼ်၊ ၵူၼ်းထၢမ်းၵၢၼ်ၶုၼ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းႁႆႈၼႃး-ၸၵႂႃႇၼႆသေ ယိပ်းတိုသ်းလၢႆးဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄထၢၼ်ႈၵူၼ်းသေ လႆႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးၼၼ်ႉၸမ်းႁွင်ႉဝႃႈ “လၢႆးပိူင်တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵွၼ်ႈၵိူင်း” (Weighted Voting System ) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လၢႆးပိူင်တွတ်ႈၶႅပ်းမႄးၵွၼ်းၵိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတီႈၶႂၢင်ႉပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉလႆႈ။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူသ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းတႃႇၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူသ်းၽႂ်မၼ်း မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ တႃႇႁႂ်ႈသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈၽူႈၸၢႆးၽူႈယိင်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်-ၸၵႂႃႇၸိူသ်းၼႆႈၼၼ်ႉသမ်ႉ တေလႆႈတႅမ်ႈမၢႆပူင်တမ်းလွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်းမၼ်းပၼ်တီႈၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း ဢၼ်ၸၢပ်ႈလူၺ်ႈၵၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆးဢၼ်တေငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

လုၵ်ႉဢဝ်တီႈလႆႈထဵင်ထွင်ၽဵင်ပဵင်း/ဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၼႆၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ပၢႆးမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸၢင်ႈပေႃႇပဵၼ်မႃးၵူႈမိုသ်ႉၵူႈဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးၼင်ႇႁိုဝ်ၸင်ႇဝႃႈလႆုမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တႃႇတေၸီႉၸမ်ႈၼႄတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးၼႆႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇယူႇ။ ၽူႈၸွပ်ႇသွၵ်ႈႁဵၼ်းႁႃမီးပၺႃႇၾၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း (Social Scientist) ၶဝ်ဝႃႈတႄႉ-“ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းၶွင်ႉၶမ်တီႈၼိူသ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ သွၵ်ႈႁႃငဝ်းလၢႆးတၢင်းတႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈသုတ်းႁၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တၵ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈႁၼ်လႆႈထူပ်း”
ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၽဵင်ႇပေင်းတီႈၶႂၢင်ႉၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းတိူသ်းၵေဝ်ႇၵပ်းတီႈတူၼ်ႈၸႂ်လႆႈတုမ်ႉယွၼ်ႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇငဝ်းလၢႆးတႂၢၵ်ႈပၢႆးၼပ်ႉဢၼ်ဝႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၽဵင်ၵၼ် တၢၼ်ႇၵၼ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ “ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ တႄႇႁူၵ်းၾင်ႉႁႄႇမႃးၼင်ႇၵၼ်သေ မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵူႈၵေႃႉဝႆႉၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ၼႆၽူႈၵေႃႉတႅမ်ႈၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ Thomas Jeyfersom 1743-1826 တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈႁွင်းႁပ်ႉ (ဢႃႇမၶၢမ်ႇ) လွင်ႈသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈၽဵင်ႇပေင်းၵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးတေဢဝ်ငဝ်းလၢႆးပၢႆးၼပ်ႉၼၼ်ႉတမ်းသေ ဢၢၼ်းၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈၸွမ်းတၢင်းၼမ်တၢင်းဢေႇမၼ်းၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃး။ လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉၸမ်း တေႁွင်းႁပ်ႉဝႆႉပၼ်တႃႇလွင်ႈလႆႈၽဵင်ပေင်းၵၼ် တီႈၶႂၢင်ႉပၢႆးမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၶိူင်ႈလူဝ်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းတၢင်ႇၸိူသ်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈႁွင်းႁပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉ။ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း ၸိူသ်းႁွမ်းပႃးၸွမ်း တီႈဢၼ်ယိပ်းတိုသ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းယိုၼ်ႈႁပ်ႉ “တီႇဢူဝ်ရီႇ” Theory တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈမၢၵ်ႈမီးလႄႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းတၢၼ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ။ (ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းၸမ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ယိပ်းတိုသ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ
တေဢႃႉမႃႉၶၢမ်ႇလႄႈၽေႃႇၼမ်ႉၽေႃႇတူဝ်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၽဵင်ႇပဵင်းၼင်ႇၵၼ်ၼႆႉ-ၶဝ်လႆႈဢဝ်ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလႄႈ လၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်း၊ လၢႆးပိူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လၢႆးပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉတႄႇငဝ်ႈ ပူၵ်းတင်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေလႄႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုင်ပွင်ၵႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ)။

====လၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
လၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ Democracy “လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလီတီႈသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင်-ၵွပ်ႈဝႃႈလၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတၢင်ႇဢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢႆႉလိူဝ်သေလၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ၼႆသေ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းမိူင်းလူင်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်မိူင်းဢိၼ်းတီႇယိူဝ်းတႄႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုသ်ႈဝႃႈ “ၼႄႇရူး” (Jawaharlal Nehru 1889-1954 ) ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈယွၼ်ႉပိူၼ်ႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႃႈ လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ၶႅမ်ႉလီလိူဝ်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉၼႆလႄႈ  ၸင်ႇဝႃႈ ၶတ်းၸႂ်တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈယိူင်းထိုင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၵေႃႉမီးပၢႆးဝူၼ်ႉႁူႉႁၼ်ၶဝ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယၢမ်ႈၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ဢၼ်ၶႅမ်ႉလိူသ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉမီးယူႇ-ဝႃႈၼႆ။ ဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈၼၼ်ႉမႅၼ်ႈယူႇႁိုဝ်? ၽိတ်းႁိုဝ်? ၼႆ တႃႇၸီႉၸမ်ႈသေတွပ်ႇထဵင်ၶိုၼ်းတႄႉၵေႃႈယၢပ်ႇယူႇ။ ယွၼ်ႉသင်ပေႃးႈၼႆၸိုင်-ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတီႇမူဝ်ၶရေႇသီႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈၵူႈပိူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢဝ်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ၼၼ်ႉသေ ၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵမ်ႈၽွင်ႈပႆႇလႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုတ်းမီးဝႆႉယူႇၼၼ်ႉလႄႈသင်-ၸိူသ်းၼႆႉ မႃးပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းယွၼ်ႉဝႃႈ လၢႆးပိူင်ဢၼ်တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီလိူသ်သေတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸၢင်ႈတေပေႃႇဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈယူႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ တႃႇပၢၼ်မိူင်းမိူသ်ႈၼႆႉၼႆႉ ပႆႇၽႅဝ်ႁွတ်ႈလႆႈတီႈပၢၼ်လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီသေလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼၼႆႉတႄႉ လပ်ႉလွင်းဝႆႉယူႇ။ ပႆႇၸၢင်ႈမေႃၵုၺ်ႉဢွၵ်ႇႁၼ်ၺႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈလပ်ႉလွင်းယူႇ။ ပိူသ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢဝ်တီႈယူပ်ႈယွမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉဢၼ်ၵူၺ်ႊသေဢၢၼ်းတေပိုၼ်ႉပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သၢၼ်ၶတ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆတႄႉပႆႇသၢင်ႇထုၵ်ႇၵိုင်ႇထိူၵ်ႈႁဵတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁူႉတိူၵ်ႈဝႃႈ တေလႆႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၸွမ်းလၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလၢႆးပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉဢမ်ႇၵၢတ်ႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။

လၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေလႆႈႁူႉပွင်ႇၼင်ႇႁိုဝ်? ၵမ်ႈၽွင်ႈတေတွပ်ႇၵႄႈဝႃႈ- “ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းသေ ပႃႇၸႃးၼပ်ႉထိုသ်ၵၢင်ၸႂ်ၽၢႆႇပႃႈဢေႇ” ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇယဝ်ႉ-တေဝႃႈၼႆယူႇ။ ပေႃးၼပ်ႉသွၼ်ႇဢဝ်တီႈၸမ်ၸမ်တႄႉ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လီလႆႈၾၢင်ႉလွင်ႈဢၼ်ဝႃႈၵၢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇလိူဝ်သေလွင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႆႉတင်းၼမ်လူင်ယူႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုၵ်ႇလီၵုၺ်ႉဢွၵ်ႇသွၵ်ႈႁႃယိပ်းတိုသ်းၵႂႃႇယူႇ။

တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈဢဝ်လၢႆးငမ်းယဵၼ်သေလႄႈ ၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယႃႇပေႁႂ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်လႆႈပေႃႇပဵၼ်မီးမႃးၼႆၼၼ်ႉ လၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်း၊ ပၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းလၢႆးလႂ်ၵေႃႈ တေႁၢမ်ႈသီးဝႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ တေဢဝ်လၢႆးလႂ်ၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢၼ်တေပဵၼ်ဢႃမၶၢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်းလႄႈ လၢႆးပိူင်ပၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၶိူင်ႇၵိုမ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇႁႂ်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁိူသ်ႈႁိူင်းၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၵႂႃႇၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်းဢၼ်ဝႃႈ မူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇယုမ်ႇယမ်တီႈၼိူသ် “သၽေႃးတီႇဢူဝ်ႇရီႇၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၶႂၢင်ႉပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း” (Social Contract Theory ) ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ယူႇၵေႃႉလဵဝ်ၶေႃၶေႃၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ။ ၼင်ႇႁဝ်းလႆႈၶၢမ်ႇၸႃးသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းလႆႈမီးလွင်ႈတႃႇပႂ်ႉပႃးထိင်းသိမ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ယႃႇပၼ်လုတ်ႈပၼ်ႁၢမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းသေ မေႃၸွမ်း “သၽေႃးတီဢူဝ်ႇရီႇၶေႃးၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၶႂၢင်ႉပၢႆးၵၢၼ်းမိူင်း” ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေၵုမ်ႇဢဝ်လွင်ႈတၢင်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ပုၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း (ဢၼ်မီၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်ဝႆႉ)ၼၼ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်ႊၵေႃႉလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မိူသ်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၼႂ်းမူႇၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းယူႇၼႆႉသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်လႄႈပုၼ်ႈၽွၼ်း (Right and Obligation ) သွင်ပိူင်ၼႆႉ လူဝ်ႇမေႃယွၼ်ႇယၢၼ်းၶိုင်ႁႃၵၼ်သေ ယိပ်းၸႂ်ႉပႂ်ႉပႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၼၼ်ၸင်ႇၶူပ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈသၽေႃးလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉသေ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ မီးဝႆႉသုၼ်ႇတႃႇတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄၼမ်ႉၸႂ်ႁဝ်းတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈလႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မၼ်းမီးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ။ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လၢႆဢၼ်လၢႆမဵဝ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ဢၼ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈၼမ်ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၼၼ်ႉ ဝႆႉပဵၼ်တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃး ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၼၼ်ႉသမ်ႉတေၵိုတ်းဝႆႉယူႇ။ ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉဝႃႈဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တေႃႈတေလႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းႁဵတ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း၊ ယိပ်းတိုဝ်းၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူဝ်ႇလႆႈၸွမ်းတီႈၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းဢၼ် “သၽေႃးတီႇဢူဝ်ႇရီႇၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၶႂၢင်ႇပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း” ၶႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ပၢႆးမိူင်းပၢၼ်ပီမိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ၶဝ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼႄဝႆႉဝႃႈ-လွင်ႈဝႃႈလီလႆႈပၼ်ၶႂၢင်ႉယိပ်းတိုသ်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်လွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းႁင်းမၼ်းယူႇၼႆၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းလွတ်ႈလႅဝ်း ဢၼ်မီးသၽေႃးမေႃလူလႅဝ်ၼၼ်ႉ-ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းဝူၼ်ႉၶႆႈၸႂ်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈမႃးပဵၼ်လွင်ႈထႅမ်ႁႅင်းပၼ် “လၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” လႄႈ “သၽေႃးတီႇဢူဝ်ႇရီႇၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၶႂၢင်ႉပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း” ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၵွမ်ႉဝႃႈၵျၢင်ႉၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းလၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢႃၼ်ဝႃႈဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆဢုပ်ႇပိူင်ႇၼႆၼၼ်ႉသေ တေလႆႈဝႃႈ ပႃႇၸႃးၼပ်ႉထိုဝ်တီႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ-ၼႆတႄႉ ပႆႇလႆႈဝႃႈထိူၵ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈဢဝ်ၵၢင်ၸၸႂ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမေႃၸပ်းၽၢႆႇဝၢႆႇၸူး “လွင်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၶဝ်လူလၢႆၸႂ်ႉၵိၼ်ဢႃႇၼႃႇႁႅင်းပွင်” Majority Tyranny  သေၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵိုင်ႇလီလႆႈႁႃလွၵ်းလၢႆးဢၼ်တေဝႃႈထိူၵ်ႈလႆႈ လွင်ႈဝႃႈမီးတၢင်းပႃႇၸႃးၼပ်ႉထိုဝ်တီႈၼိူသ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းပႃႈဢေႇၶဝ်ဢမၢၼ်ႇယူႇၼႆၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ၶဝ်တႄႇယိပ်းတိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈလွၵ်းလၢႆးၼၼ်ႉယူႇ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၸမ်တေသုတ်းသေင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် “မိူင်းယယူးရူပ်ႇ” ၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးဢၼ်ဝႃႈ “တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁဵတ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးၼမ်ဢေႇ” (Consensus Democracy) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပၼ်ႁႂ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းပႃႈဢေႇၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းမိူဝ်ႈတေတမ်းဝၢင်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မီးသုၼ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမိူဝ်ႈတေတမ်းဝၢင်းလွင်ႈတႅပ်းတတ်းပေႃႇလသီႇၼၼ်ႉမႃးယူႇ။ လၢႆးၼႆႉၸမ်း ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၶဝ်ၼႆႉဢမ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇတင်းပိုၼ်ႉပႅတ်ႈၵႂႃႇလုမ်းလုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၼိုင်ႈၵၼ်သေလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်း “တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁဵတ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးၼမ်ဢေႇ” ၼၼ်ႉမီးဝႆႉ “တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢဝ်ၵေႃႉပေႉဝႃႈဢေႇၼၼ်ႉလုမ်းလုမ်းသေ ႁဵတ်းၼင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းပႃႈၼမ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉထတ်းသၢင်ဝႃႈ လၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆၶဝ်လူလၢႆၸႂ်ႉၵိၼ်ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉဝႃႈၼင်ႇၼႆလႄႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁဵတ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးၼမ်ဢေႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၽုတ်းပေႃႇယိပ်းတိုဝ်းမႃးယဝ်ႉ-ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးလႆႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်းတီႈလိုၵ်ႉလမ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇတီႈတေတမ်းဝၢင်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉလႆႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃႁၼ်လၢႆး “ၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” ၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁဵတ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးၼမ်ဢေႇၼၼ်ႉလႄႈ “ၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ” ၼႆႉမီးတၢင်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်ဝႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႄႉၼမ်းၼႄလွင်ႈဝႃႈ ၼပ်ႉထိုဝ်တီႈၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းပႃႈဢေႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢဝ်လၢႆးငမ်းယဵၼ်ၵႄႈလိတ်ႈတၢင်းၶွင်ႉၶမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ၶဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉသေ ယိူင်းၸူးထိုင်တီႈပၢႆးမိူင်းလႄႈ ပၢႆးတိတ်းတေႃႇၵၢႆႇသိုပ်ႇၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ်မီးလွင်ႈတၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ိၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၶဝ် လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းပိုၼ်ႉပႅတ်ႈဝႆႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၸူဝ်ႈၵမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇထိူၵ်ႈလုတ်ႈႁၢမ်း တႃႇၸွမ်းလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လၢႆးဢၼ်တေပိုၼ်ႉပႅတ်ႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢႆႇပႃႈဢေႇၶဝ်တေႃႇၸူဝ်ႈတေႃႇပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလီပဵၼ်။ ၸင်ႇဝႃႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁဵတ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီးၼမ်ဢေႇလႄႈ ၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇရေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇတီႈယိပ်းတီႈၵႅမ်းယိပ်းတိုဝ်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉမီး “လၢႆးတၢင်း” လႄႈ “ငိူၼ်ႈငႂ်ႈ” ဢၼ်ဢဝ်လၢႆးငမ်းယဵၼ်သေႁဵတ်းႁႃလွင်ႈၵႄႈၶႆမၼ်းယူႇၼၼ်ႉလႄႈ တၵ်းတေၸၢင်ႈသွၵ်ႈႁႃၵုၺ်ႉဢွၵ်ႇႁၼ်မႅၼ်ႈလၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၼ်တိူဝ်းမီးတြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

====သၽေႃးလွင်ႈတဝ်ႉၶဵင်ႇၶတ်းၶိုၼ်းလႄႈလၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
သၽေႃးလွင်ႈတဝ်ႉၶဵင်ႇၶတ်းၶိုၼ်းလႄႈလၢႆးၵျၢင်ႉတၢင်းၵမ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ Political Opposition with Democratic Ethic 
လၢႆးပိူင်ဢုပ်ႇပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးပိူင်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပိူင်ႇဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၸုမ်းယွပ်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈလႆႈသုမ်ႇငမ်းၸိၵ်းပၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ ဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉပဵၼ်လႆႈ။ ပုၼ်ႈတႃႇတေဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၽုင်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢႃႇၼႃႇဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄၽႄႈၸွတ်ႇဝႆႉၼႂ်းမူႇၸုမ်းၽုင်ၵူၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇပဵၼ်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇဝႆႉၸွမ်းလၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈလၢႆးၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉဢႃႇၼႃႇၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ လိုၼ်းလၢႆးဝၢႆးမႃး လႆႈယိပ်းၸႂ်ႉလၢႆးၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉၼႂ်းၸုမ်းၽၢႆႇပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဝႃႈ ပႃႇတီႇလႆႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွင်းငမ်းမိူင်း ( Governing Party)၊ ပႃႇတီႇယူႇၽၢႆႇၶတ်းၶိုၼ်း (Opposition Party) ၼႆသေၶဝ်ႈပႃးမီးဝႆႉၼႂ်းလုၵ်ႉတေႃႇပႃႇလီႇမၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸီႉၼေဝႆႉဝႃႈ ၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်လၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီတၢင်တူဝ် ဢၼ်ႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆႉၼႂ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉႁဝ်းပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ မိူင်းၸိူဝ်းယိပ်းတိုဝ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဝႆႉလၢႆးပၢႆးမိူင်း ဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၸုမ်းၽၢႆႇပႃႇတီႇဢၼ်ႇလႆႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွင်းငမ်းမိူင်းလႄႈ ၸုမ်းပႃႇတီႇယူႇၽၢႆႇၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ်ဝႆႉႁဵတ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။
ပႅင်ႇသေမိူင်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးပႃႇတီႇလႆႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွင်းငမ်းလႄႈပႃႇတီႇၽၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၶတ်းၶိုၼ်းၵႆႉၸၢင်ႈမီးတင်းၼမ်လူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶႂၢင်ႉလၢႆးပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆႉ လွင်ႈၶတ်းၶိုၼ်းၼႆႉ လီလႆႈပဵၼ်ၼင်ႇႁႃလၢႆးတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်သေ ၵႄႈၶႆၼႄတူၺ်း (Alternative Solution ) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈပႃႇတီႇပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၽိတ်းယဝ်ႉၼႆသေလႄႈ ပေႃးတေထတ်းသၢင်ၶတ်းၶိုၼ်ႊးၸိုင်တေလႆႈမီးလၢႆးတၢင်းဢၼ်ထၢင်ႇဝႃႈတေမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉသေ လႆႈတၢင်ႇၼႄၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸီႉၸမ်ႈၼႄလႆႈတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်ၼင်ႇၼၼ်ႉေသ  တွပ်ႇထဵင်ၶတ်းၶိုၼ်ႊၼႆၸိုင်မၼ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈလၢႆးၶတ်းၶိုၼ်း ဢမ်ႇမႅၼ်ႈဝွင်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတွပ်ႇထဵင်ၶတ်းၶိုၼ်ႊ ဢဝ်ပႃးလၢႆးတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်ၸီႉၼႄပႃးၸွမ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇမႅၼ်ႈဝွင်ႇသေ မႃးပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၵႅမ် ႁႂ်ႈလၢႆႈပၢႆးမိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၶိူင်ႇၵိုမ်းၼၼ်ႉလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်တႄႉ ၼႂ်းၵႄႈပႃႇတီႇဢၼ်လႆႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ပႃႇတီႇယူႇၽၢႆႇၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ် ၸၢင်ႈၵႆႉၵႆႉပေႃႇပဵၼ်လွင်ႈလၢႆႈပၢႆးမိူင်ႊတၢင်းတိူၵ်ႈ (Political Deadlock ) ၼၼ်ႉသေ မိူၼ်ၵၼ်တင်းႁဵတ်းႁႃလၢႆးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မဵဝ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ပႂ်ႉငွႆးႁွႆးပိူၼ်ႈယူပ်ႈယွမ်းၼင်ႇၼၼ်ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၢၼ်မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ (လုမ်ႈၾႃႉ) ပွၵ်ႈသွင် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ (AD-1918-1933) ၼီႈၼၼ်ႉ မိူဝ်းၵျိုဝ်ႇမၼီႇ (မိူဝ်ႈၼႆပဵၼ် Federal Republic of Germany ) ၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်မိူင်း &quot;ၸွမ်ၸိုင်ႈဝႆႇမႃႇ) Wei mar Republic ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇၸွမ်းလၢႆးတဝ်ႉၶဵင်ႇၶတ်းၶိုၼ်းဢၼ်မႅၼ်ႈဝွင်ႇ ဢၼ်ဢဝ်လၢႆးတၢင်ႇဢၼ်ၸီႉၸမ်ႈၼႄပႃးၸွမ်းဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ မိူၼ်တင်းၵႂႃႇလႆႈၵမ်ႉၵႅမ်ႁႅင်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ် &quot;ႁိတ်ႇတလိူဝ်” ၽုတ်းပေႃႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၽွင်းၾႅတ်ႇတရႄႇၵျိူဝ်ႇမၼီႇ (Federal Republic of Germany) ယိပ်းတိုဝ်းလၢႆးပိူင်ပၢႆးမိူင်း ပႃႇလီႇမၼ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ (Parliamentary Democracy ) ဝႆႉလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၸၢင်ႈလႆႈၶၢမ်ႇတင်းလွင်ႈၶတ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေးတေဝႄႈလႆႈ လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းလၢႆးၶတ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပိူင်မီႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း (Con-Stitution ) ၶဝ်ၼၼ်ႉ ပူင်တမ်းတွၼ်ႈမၢႆဝႆႉဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တွၼ်ႈမၢႆ (Section ) ၼၼ်ႉဝႃႈဝႆႉၼႆႉမိူဝ်ႈပႆႇပူတ်းလူင်းၸွမ်ၽွင်းမိူင်းလူင် (Prime Minister) လႄႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းယူႇၽၢႆႇၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇၼႄပႃးဝႆႉလႆႈၼင်ႇၼၼ်ၸိုင် ဢမ်ႇမီးဢၶႂၢင်ႉပူတ်းလူင်းၸွမ်ၽွင်းမိူင်းလူင်လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်တိုၵ်ႉယိပ်းမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉလႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆႉၸမ်း ပဵၼ် (Constructive Non-confidence) (     ) 
လၢႆးတဝ်ႉၶႅင်ႈၶတ်းၶိုၼ်းလွင်ႈလီၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးၸိူဝ်ႉၼႆ ၸင်ႇပဵၼ်လၢႆးၶတ်းၶိုၼ်းလွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ဢၼ်မီးတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းလီၼၼ်ႉသေ ပႃးသၽေႃးတႃႇမူၼ်ႉမေးပဵၼ်လွင်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈတေယိူင်းဢၢၼ်းပူၵ်းတင်ႈလၢႆးပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇယဝ်ႉၼႆၸိုင် ယင်းလူဝ်ႇလႆႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈဝႆႉပၼ် လၢႆးပိူင်ဢၼ်ၸုမ်းယူႇၽၢႆႇၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလႆႈမီးႁႅင်းသေ ၸုၵ်းမၼ်ႈၶိူင်ႇၵိုမ်းလႆႈၸွမ်းၼႂ်းၶႂၢင်ႉပၵ်းပိူင်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝႆႉႁႂ်ႈၸုမ်းၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ်လႆႈမီးဝႆႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇပၼ်ၶဝ်ႁပ်ႉထၢမ်းဝႆႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင် တႃႇတေၵုမ်းထိင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၽွင်းငမ်းမိူင်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လူင်ၵႂႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်လၢႆးၸၵ်းၽေဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈၾၢင်ႉသတိၼၼ်ႉတႄႉ မူႇၸုမ်းၽၢႆႇၶတ်းၶိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈဢဝ်လွင်ႈလီ (ဢမ်ႇၼၼ်)ၸီႉၸမ်ႈၼႄပႃးလၢႆးတၢင်းတၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉသေ တွပ်ႇထဵင်ၶတ်းၶိုၼ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

===ၵၼ်သွင်===
====လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၽွင်းငမ်းတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတၢင်း====
=====သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း=====
=====ၽွၼ်းလီၵူၼ်းမိူင်း=====
=====တီႇဢူဝ်ႇရီႇၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢႆးၵၢၼ်ၵူၼ်း=====
=====တီႈဢူဝ်ႇရီႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
===ၵၼ်သၢမ်===
====လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶၢမ်ႇမၵ်းၶၢၼ်းဢႃႇၼႃႇဝႆႉပၼ်====
=====ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဢေႇသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလီိိ်တီႈသုတ်း=====
=====( ၵ ) ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈပိူင်ႇဝႆႉႁႅင်းပွင်ဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်း=====
===== ( ၶ ) လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၢင်တူဝ်=====
===== ( င ) ပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်းၸွမ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမၵ်းၶၢၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ=====
===== ( ၸ ) ဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼင်ႇပိူင်မီးၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူ်င်းမီး=====
===ၵၼ်သီႇ===
====သၽေႃးတြႃးသုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း====
=====ငဝ်ႈပိုၼ်ႉလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း=====
=====တီႈမူဝ်ႇ ၶရေႇသီႇလႄႈလၢႆးပိူင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလွတ်ႈလႅဝ်း=====
=====လၢႆးသုၼ်ႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလႄႈဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇ=====
=====ၸုမ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ်=====
=====ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ=====
=====ၶပ်ႉမၢႆၸႅၼ်ႇ ပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်းလႄႈပၢင်ပွႆးသူၼ်းတုမ်ႈႁူၺ်းတွမ်=====
=====လၢႆးပိူင်ပႃႇတီႇသွင်ၸုမ်း=====
=====တၢင်းလီလၢႆးပိူင်ပႃႇတီႇသွင်ၸုမ်း=====
=====လၢႆးပိူင်ပႃႇတီႇၼမ်လၢႆ=====
=====လၢႆးပိူင်လိူၵ်ႈၵဵပ်း=====
=====လၢႆးပိူင်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵမ်ႈပႃႈၼမ်=====
=====လၢႆးပိူင်တၢင်တူဝ်ဢိင်ၼိူဝ်မီးၼမ်ဢေႇ=====
=='''တွၼ်ႈသွင်'''==
===ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းၵၼ်တင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ===
==='''ၵၼ်ႁူၵ်း'''===
====လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
=====လၢႆးဢုပ်ႇပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း======
=====ဢရိတ်ႉသ်တူဝ်ၶရေႇသီႇ=====
=====ဢေႃလီၶႃၵီ=====
=====ႁုပ်ႈလုမ်းထတ်းသၢင်လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇသၢၼ်ၶတ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
==='''ၵၼ်ၸဵတ်း'''===
====ၾၢင်ႁၢင်ႊငဝ်းလၢႆးပၢႆးမိူင်းဢၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးလႆႈ====
=====ပၢႆးဝူၼ်ႉႁပ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၵႅမ်တူဝ်=====
=====လၢႆးပိူင်ဢႃႇၼႃႇပႃႇတီႇလုၵ်ႈလဵဝ်=====
=====ၾၢင်ႁၢင်ႊလၢႆးပိူင်ဢႃႇၼႃႇပႃႇတီႇလုၵ်ႈလဵဝ်=====
=====ဝႃႇတႃႇၾႅတ်ႉသိတ်ႉ=====
=====ဝႃႇတၼႃႇၸီႇ=====
=='''တွၼ်ႈသၢမ်'''==
====ပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇတင်းလၢႆၶဝ်====
==='''ၵၼ်ပႅတ်ႈ'''===
====ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ပၢႆးမိူင်းသေၸၵ်းၽႄဝႆႉတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
=====လိပ်ႉပရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
=====ၾိင်ႈပိူင်သၽေႃးဝႃႇတလိပ်ႉပရႄႇ=====
=====လွၼ်ႉၵႅၼ်လိပ်ႉပရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
=====လိပ်ႉပရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈပၢၼ်သဵၼ်ႈသၢႆပိုၼ်းသုတ်း=====
====တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူၼ်းမိူင်း====
=====သၽေႃးတိုၼ်းပဵၼ်ဝႃႇတၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ=====
=====လွၼ်ႉၵႅၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူၼ်းမိူင်း=====
=====လၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်=====
=====တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈပၢၼ်သဵၼ်ႈသၢႆပိုၼ်းသုတ်း=====
====သူဝ်ႇသႄျႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
=====သၽေႃးတိုၼ်းပဵၼ်သူဝ်ႇသႄျႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
=====သူဝ်ႇသႄျႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇလႄႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉၸူးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်း=====
=====တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇမိူင်းၸုမ်းၸၼ်ႉသၢမ်ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ=====
==='''ၵၼ်ၵဝ်ႈ'''===
====ဢိင်ၼိူဝ်လၢႆးၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေၸၵ်းၽႄဝႆႉတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
===== (ၵ) ပႃႇလီႇမၼ်ႇ=====
===== (ၶ) ပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ=====
===== (င) ၽူႈယႂ်ႇၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း=====
===== (ၸ) ၽူႈယႂ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ=====
===== (သ) ပႃႇတီႇလႆႈဢႃႇၼႃႇလႄႈပႃႇတီႇၽၢႆၶတ်းၶိုၼ်း=====
====ပႃႇလီႇမၼ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
=====ပွတ်းတွၼ်ႈၸိူဝ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈပႃႇလီႇမၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ=====
=====လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ=====
=====တၢင်ႇသႂၢင်းလွင်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းယုမ်ႇၵိၼ်လႄႈလွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈပႃႇလီႇမၼ်ႇ=====
=====ပိူင်ၾၢင်လွင်ႈသၢင်ႈပႃႇလီႇမၼ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရရေႇသီႇ=====
====ၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
====လွင်ႈလႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ====
=====ပွႆးလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈ=====
=====ႁႅင်းပွင်ဢႃႇၼႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ=====
=====ပိူင်ၾၢင်လၢႆးသၢင်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
=====ၽွၼ်းသႃႇၽွၼ်းၸုတ်ႈပႃႇလီႇမၼ်ႇလႄႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
====ၸွမ်ၸိုင်ႈဢွၼ်ၾွင်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
=====လၢႆးၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ=====
=====ႁႅင်းပွင်ဢႃႇၼႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈ=====
====ၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇယေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ====
=====တီႈပွင်ႇၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇယေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ=====
=====လွင်ႈၶွတ်ႈၾွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁူမ်ႈပွင်း=====
=====ဢႃႇၼႃႇဝီႇတူဝ်ႇပၼ်ႇပုတ်ႈ=====
=====လၢႆးတၢင်တူဝ်ၼင်ႇမီးၼမ်ဢေႇ=====
=====လွင်ႈၵွၼ်းၶေႃၸၼ်ႉသုင်=====
=====သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇယေးသျိၼ်း=====
======(ၵ)ဢႃႇၼႃႇတႃႇဝိၼ်ႇပၢႆႇၵုမ်းထိင်းၵၼ်======
======(ၶ)လွၵ်းပိူင်ပႃႇတီႇၼမ်လၢႆ======
======(င)လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉလႄႈတၢင်းၼမ်ၸုမ်းပွတ်းတွၼ်ႈၽႄ======
======(ၸ)လွင်ႈၼႃႈတီႈလႅၼ်လိၼ်ၵပ်းၸပ်းၵၼ်လႄႈမူႇပိူင်ၾႅတ်ႇတရႄႇ======
======ၽွၼ်းၸႃႉၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႇယေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ======
======မိူင်းၸိူဝ်းယိပ်းတိုဝ်းၶွၼ်ႇသူဝ်ႇၸီႉယေးသျိၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ======
==ၶေႃႈသင်ႇလူပ်းလင်==
==တီႈပွင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း==
==ၽိုၼ်ဢိင်ယိပ်းၵႅမ်း==


== '''ၽိုၼ်ဢိင်'''== 


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>9r9e3sghwtcqetovf8nu46o4l2ugx28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313</id>
    <revision>
      <id>126214</id>
      <parentid>103957</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7990" sha1="q4yw8d2hzvog84vrkgrcgye3mnnezk5" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = File:Twante 37.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = [{{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name4 = [[ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  
|population_as_of = 
|population_total =  ၂၂၆,၈၀၃&lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၃၁|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes =  
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.7120919|95.9383291|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 14
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11331
}}
'''ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး''' ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ပွတ်းတူၵ်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၸွမ်းသၢပ်ႇ [[မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ|မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ တုၼ်ႇ-ၵွင်းသူတ်ႇ၊ တေ-ဝၢၼ်ႈ၊ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၵွင်းသူတ်ႇ ၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း&lt;/ref&gt; တီႈၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေးၼႆႉ ဝၢၼ်ႈ (220) ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ (65) ဢိူင်ႇ လႄႈ ပွၵ်ႉ (8) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။

==ပိုၼ်း==
ဝဵင်းတုၼ်ႇတေးၼၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မီးဝႆႉႁိမ်းၶၢင်ႈ [[ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး|ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး]] ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ [[ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ|ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ]] ၼၼ်ႉ တုၼ်ႇတေးၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းတလ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်မေႃႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵလသပူႇရ ၼႆ ၼႂ်းပိုၼ်းမႂ်ႇပၢၼ်ၶုၼ်ထၢၼ်ႇ ၶဝ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈ [[ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ|ပၢၼ်ပူးၵမ်ႇ]] ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပူးၵမ်ၶဝ်သေတႃႉ ၽႅဝ်ထို်င်မႃး [[ပၢၼ်ဢႃႇဝ|ပၢၼ်ဢႃႇဝ]] မႃး ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတလ မိူဝ်ႇၵွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတပ်ႉဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁူဝ်ႉၶိုင်ႇၶိုင်ႇၶမ်ႉၶမ်ႉသေ သၢင်ႈဝဵင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

==ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း==
ၸဵမ်မိူဝ်ႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉ ပီ 1952 ၼၼ်ႉ  ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၵိင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇလုၼ်ႇ မႃးယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1978 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 1870 ၵေႃႉသေ ထိုင်မႃး ပီ 1901 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 4684 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

==ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး==
ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေးၼႆႉ တႄႇပိုတ်မိူဝ်ႈ ပီ 1833 ၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵေႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်းႁွင်ႈၶုတ်းၼၼ်ႉ မီး 22 လၵ်းသေ ငိုၼ်းသဵင်ႈမႃး 103 သႅၼ်ယဝ်ႉ။

==ၵွင်းမူး==
[[ၽြႃးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ (တုၼ်ႇတေး)|ၽြႃးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ]] တီႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၵိုၵ်းပိုၼ်းသူႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးပွင်ႇတေႃႇၶျူၵ်ႉၵ​ေႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးလိုဝ်းလင်သူႇၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;မြန်မာမြို့အဘိဓာန် တင်နိုင်တိုး။ဇေတဝန်စာအုပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂။&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တုၼ်ႇတေး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>q4yw8d2hzvog84vrkgrcgye3mnnezk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314</id>
    <revision>
      <id>126290</id>
      <parentid>104703</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8300" sha1="s5y1zzjjn3xbbatuzdt1yfm73p60cpt" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = File:Twante 37.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name4 = [[ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  ၂၂၆,၈၃၆
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.7120919|95.9383291|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 14
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11331
}}
[[File:SHWESADAW PAGODA TWANTAY.jpg|thumb|right|ၵွင်းမူးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ တုၼ်ႇတေး]]

'''ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး''' ({{Langx|my|တွံတေးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Twantay Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Dundae|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] သေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း [[မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ]] ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတုၼ်ႇတေး]] ယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶၢဝ်း [[သၢင်းၵျၢၼ်ႇ]] ၼၼ်ႉ ၸတ်းႁဵတ်း ပွႆးၽြႃး [[ၽြႃးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ (တုၼ်ႇတေး)|ၽြႃးသူၺ်ႇသၢၼ်ႇတေႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mmtimes.com/2010/travel/522/travel01.html|title=Twante rocks to Shan drum beat|author=Nyein Ei Ei Htwe|date=2010|work=Myanmar Times|accessdate=5 March 2012|archivedate=21 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110621072544/http://mmtimes.com/2010/travel/522/travel01.html|access-date=18 August 2018|archive-date=21 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110621072544/http://mmtimes.com/2010/travel/522/travel01.html}}&lt;/ref&gt; ဢၼ်ပဵၼ် [[ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေး]] ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈၵူၼ်းၶုတ်း ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈတီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေးၼႆႉသေ ဢဝ် [[မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ]] တင်း [[မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်]]သိုပ်ႇပၼ်ဝႆႉသေ တၢင်းယၢဝ်းမီႈ 35 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/5678-twante-canal-to-open-24-hours.html|title=Twante Canal to open 24 hours|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}&lt;/ref&gt;  မီးၶူဝ်သိူင်းၼိိူင်ႈ ဢၼ်ၵၢႆႇၶၢမ်ႈ ႁွင်ႈၶုတ်းတုၼ်ႇတေးၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်တုၼ်ႇတေး ၼႆယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panoramio.com/photo/70025482|title=Twante Bridge Photo|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|accessdate=2018-08-18|archivedate=2016-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160328010712/http://www.panoramio.com/photo/70025482}}&lt;/ref&gt;

==လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း==
တီႈၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး ၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတင်းမူတ်း မီး 220 ဝၢၼ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ မီး 65 ဢိူင်ႇသေ ပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း မီး 8 ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;[http://www.themimu.info/MapsInfo/Township%20Profile/Yangon/Profile_Twantay%20Township_April%2009.pdf &quot;Profile Twantay Township&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Myanmar Information Management Unit (MIMU), April 2009&lt;/ref&gt; သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းတုၼ်ႇတေး မိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 226,836 ၵေႃႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;/&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

== ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==
* [http://www.themimu.info/MapsInfo/Yangon/MIMU154-v01_090227_Twantay%20Township_A1.pdf  &quot;Twantay Township, Yangon Division&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} map ID: MIMU154 Twantay Township 090227 v01, February 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* [http://www.themimu.info/docs/MIMU121v08_3W_Disaster%20Risk%20Reduction_Twantay_100714.pdf &quot;Disaster Risk Reduction: Twantay Township&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314184812/http://www.themimu.info/docs/MIMU121v08_3W_Disaster%20Risk%20Reduction_Twantay_100714.pdf |date=2012-03-14 }} 5 July 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU), map showing Village Tracts
* [http://www.maplandia.com/burma/yangon-rangoon/twante/ &quot;Twante Google Satellite Map&quot;] Maplandia World Gazetteer
{{Clear}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တုၼ်ႇတေး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>s5y1zzjjn3xbbatuzdt1yfm73p60cpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315</id>
    <revision>
      <id>126215</id>
      <parentid>103959</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9444" sha1="115yxyaju0fv1mejcabzjh04c6ix1bp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name4 = [[ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_total = ၁၅၇,၇၇၄ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၃၁|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes =  
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.4192301|95.9958172|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 30
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|Website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11311
}}
'''ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းဝဵင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ (ဢွၼ်တၢင်း ပွတ်းဢွၵ်ႇ [[ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ [[ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ]] ပေႃးဢဝ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼိူဝ်လိၼ်ဝႃႈ ၵႆယၢၼ် 22 လၵ်းသေ ၸၢင်ႈဢဝ်လူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1928 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေ လတ်းၶၢမ်ႈ ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵလႃႉ၊ ဢူင်းၼႄး၊ တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းထိုင်ၸူး ဝဵင်းၶယၢၼ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1931 မႃး ၸင်ႇလတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းပတူၵ်ႉသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တေႃႇထိုင် ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]] သေ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းမႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 49 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း [[ဝဵင်းၶယၢၼ်း]] မႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် 11 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈ မိူဝ်ႈၼႂ်း [[သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်|သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 157,774 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်း မူတ်းသႂ်ႇဝၢၼ်ႈဝဵင်းၵိုၼ်း ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇ ၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1920 လိူၼ်ဢေႇပရ​ႄႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢမ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇယဝ်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၸုမ်းဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၸႄႈဝဵင်း ({{Langx|my|မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေး}})  ၼႆသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ တူင်းၶႂႃႉ သၢမ်ႈငၢမ်ႈ ၼႆၸိုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမၼ်းၵႂႃႇမီးဝႆႉတီႈ ပၢၵ်ႇႁွင်ႈသၢမ်ႁွင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈမေႃႇဝုၼ်း၊ ႁွင်ႈဢူၵ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ႁွင်ႈၼၢၼ်ႉယေႃး ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈ ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ ({{Langx|my|သုံးခွမြို့}}) ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ် ဢွၵ်ႇၼမ်သေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၵိူဝ်၊ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈထူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈႁဵတ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်း သေယဝ်ႉ။

တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 2 ႁူင်းယဝ်ႉ။ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းသူင်ႇလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽြႃးသွင်သူ ၽြႃးပႅတ်ႇၼႃႈ လႄႈ ၽြႃးတွင်းလူင် ၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးတွင်းလူင်ၼႆႉ မီးဝႆႉတၢင်းၶဝ်ႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉၼႆႉ မီးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ 1747 ငၺၼ်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းတင်းဢၼ်ၼႆႉ မီး 8311 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1972 ၼၼ်ႉ လၢမ်းဝႃႈ မီး 101000 ၵေႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃးသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တူင်းၶႂႃႉ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>115yxyaju0fv1mejcabzjh04c6ix1bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316</id>
    <revision>
      <id>126291</id>
      <parentid>104704</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4286" sha1="fqo1pvgotoov4bdjm8i0vi3ypthl494" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name4 = [[ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၁၅၇,၈၇၆
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.4192301|95.9958172|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 30
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11311
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ''' ({{Langx|my|သုံးခွမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Thone Gwa Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Dongkhwaa|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ]] ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ [[ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမူၵ်ႉတမ|ၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမူၵ်ႉတမႃႉ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တူင်းၶႂႃႉ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>fqo1pvgotoov4bdjm8i0vi3ypthl494</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317</id>
    <revision>
      <id>126167</id>
      <parentid>102178</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17320" sha1="gva7nn3bw5ic2g43y90nrk6ygytoif6" xml:space="preserve">'''လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း'''

	ပေႃးလၢတ်ႈထိုင် “လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း”ၼႆ လွင်ႈၼႆႉ တေႁူမ်ႇငမ်း “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ”ၵူႊလၢႆပႃႈၵူႊ လၢႆၾၢႆႇၶွင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်း။ လႅၼ်ႊၶွင်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ မၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တေႉတေႉ၊ တေႁူမ်ႈ ဢဝ်ၸဵမ် လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈၵၼ်ၵူၼ်း၊ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ လွင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း၊ လွင်ႈပၢႆးၸၢင်ႊလၢႆလၢႆၸိူဝ်း(ၸိူင်ႉ ၼင်ႇ ပၢႆးသၢႆႊတူဝ်ႁၢင်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးသၢႆႊၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်၊ ပၢႆးၸၢင်ႊၸၢၵ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢၼ်)၊ လွင်ႈသိုင်ႇ ဝႅတ်ႉလွမ်ႉ၊ လွင်ႈပၢႆးၵိူဝ်းယမ်၊ လွင်ႈပၢႆးမွၼ်းလႄႈၽိင်ႈငႄႈၸိူဝ်းၼႆလႂ်ယဝ်ႉ။ ၽူႈဢၢၼ်ႇမၢင်ႊၵေႃႉယင်းတေဝႃႈ ၵႃႊၼင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉၵႅပ်ႈယူႇၼႆၵွၼ်ႇ။


	ၵမ်းၼႆႉတေသိုပ်ႇၶႆႊၼေတီႈပွင်ႇလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းသၢမ်ဢၼ်။ ဢၼ်ထီႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မုၼ်းလႅင်းၸွမ်းသၢႆပိုၼ်းလႄႈဢၼ်ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼင်ႇသၢႆၵၢၼ်ပဵၼ်(process)လွင်ႈလႅၵ်ႈ လၢႆႊ။ ထီႈသွင်တႄႉပဵၼ်လွင်ႈထတ်းသၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇတင်းပေႃႇလသီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်လႆႈမီး ၶိူင်ႈ တႅၵ်ႈၶိူင်ႈယင်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းႁိဝ်ႈၸင်ႈလႄႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းၶၢဝ်းပွတ်းတေႃႇၶၢဝ်းၵၢင်။ ဢၼ်ထီႈသၢမ်ႈတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ပၢႆးၼေႁႂ်ႈႁူႉၸၵ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉပၢႆးႁၼ် မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ယုၵ်းမုၼ်းလၢႆးတၢင်းတႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႊႁႃတၢင်းဢွၵ်ႇမႂ်ႇမႂ်ႇတႃႇပၢႆးႁၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


	လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁုၼ်ႈမုၼ်းဢၼ်ထီႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ထီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်သၢႆၵၢၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူင်ႉသၢင်ႈတူင်ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈယဝ်ႉ။ ၽူႈႁူႉမေႃမၢင်ႊၵေႃႉ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် “သၢႆၵၢၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊသၢႆပိုၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈႁူႉမေႃ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ “ၵေႃး” တႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပူၵ်းသၢင်ႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈယူင်ႉသၢင်ႈ”လႄႈ “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပူၵ်းသၢင်ႈၾၢႆႇ လွင်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈၵၼ်ၵူၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း” မိူဝ်ႈၼႂ်းၸူဝ်ႊပီ 1950 လႄႈ1960 ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼႆ။


	ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် သၢႆၵၢၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူင်ႉသၢင်ႈတူင်ႇၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်တူၺ်းၼႂ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းလႄႈ ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်တူၺ်းသၢႆပိုၼ်း။ ပေႃးၼႆၸိုင် သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တွၼ်ႊၵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇၶွင်ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်းသေတွၼ်ႊတွၼ်ႊမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸိုင် တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇၵၼ်တွၼ်ႊၶွင်ၼႂ်း တူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႈ မီးတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၸိုင် မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတူင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႈတီႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသူႇၸူး တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ(မၢင်ႊပွၵ်ႈတေလၢတ်ႈဝႃႈလုၵ်ႉ တီႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ သူႇၸူး ပၢၼ်မႂ်ႇ)။ ယဝ်ႉၵေႃႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ၼႂ်းၵႄႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၵူၼ်းလႄႈၸုမ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃး။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူင်ႉ သၢင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူင်ႇၵူၼ်း ႁူမ်ႈပႃးတင်းလွင်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၶိၼ်ႈ၊ လွင်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်၊ လွင်ႈပၢႆးၸၢင်ႊ ပၢႆးသႅၼ်ႉ၊ လွင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၸုမ်းၾၢႆႇလႄႈလွင်ႈမၢႆမီႈၽိင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။


	ပေႃးၶၢဝ်းယၢမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႊၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်တႄႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၵူႊဢၼ်ဢၼ် ႁူပ်ႉထူပ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပၢႆး မၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတူင်ႇၵူၼ်းယူႇၵွၺ်း။ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၸိူင်ႉၼႆၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်း ယၢမ်းၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီယူႇယဝ်ႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တီႈၼႆႉ ႁဝ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇၵွင်ႉၵၢႆႇတင်း လွင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊဢၼ်လီ။ တီႈတေႉတေႉမၼ်းၸိုင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႊၵႆႉမီးလွင်ႈယူပ်ႈလူင်း၊ လွင်ႈၶွင်ႉ ၶမ်လႄႈ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းလၢႆယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ တေၶဝ်ႈပႃးမီးယူႇၼႂ်းပၢႆးႁပ်ႉ ႁၼ်ၶွင် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူင်ႇၵူၼ်း။


	ပၢႆးႁၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းထီႈသွင်တႄႉ ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇ ႀွမ်းမသ်ႉလၢတ်ႈၸိုင် “ပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႈ ယင်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊဢၼ်မီးတၢင်းၶိုပ်ႈၼႃႈ”၊ “ၵေႃး”တႄႉ တေလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ် “လွင်ႈၼပ်ႉသၢင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ။ ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တီႈပွင်ႇမၼ်းၵေႃႈၵႅပ်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ၶူဝ်း ၶွင်ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆႊၸၢင်ႊ။ ၸၼ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ်ႈၶွင်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်တေၵဵဝ်ႇၵွင်ႉတင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃးၼႂ်းၶၢဝ်းပွတ်းတေႃႇၶၢဝ်းၵၢင် ဢၼ်မီးလွင်ႈတႅၵ်ႈယင်ႇတၢင်းတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ။ ၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ၼႆႉ မီးတႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဢမ်ႇၼၼ် ၽွၼ်းလႆႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊ တႅၵ်ႈယင်ႇလႄႈ ၼိူင်းတင်းၸၢၵ်ႇမၢႆ(ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊတီႈလွင်ႈၵွတ်းၽၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ တီႈလွင်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈ)


	ပၢႆးႁၼ်ထီႈသွင်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်လွင် ၽွၼ်းလႆႈၶွင်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊသေ ပဵၼ်ပၢႆးႁၼ်ဢၼ် ဢိင်ၼိူဝ်ၶၢဝ်းပွတ်း။ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ၼႆႉ သမ်ႉၸၢင်ႊၵႆႉပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၽူႈႁူႉမေႃၸိူဝ်း ယူႇၼႂ်းမူႇမုၵ်ႉၽုင်ၵူၼ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တႃႇယိူင်းဢၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယိူင်းမၢႆ ၶွင်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆႈႁူမ်ႈၸွမ်းလႄႈ တေဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉ တွၼ်းသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 


	ပၢႆးႁၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းထီႈသၢမ်တႄႉ ပဵၼ် “လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ် မႂ်ႇၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းႁူမ်ႇငမ်း”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇၶွင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ သွင် ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ် ပၢႆးႁၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊလႄႈ လွင်ႈၽွၼ်းလႆႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇထီႈသၢမ်ၼႂ်းပၢႆးႁၼ် ထီႈ သၢမ်ၼႆႉသမ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးႁပ်ႉႁၼ်ဢၼ်ဝႃႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၼႆႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ “လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸႃႉ” လႄႈ “ၽွၼ်းလႆႈၸႃႉ”၊ ၼႆႉပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်သေ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ႁူမ်ႇ ငမ်းဝႆႉၼိူဝ် “လူၵ်ႈထီႈသၢမ်” ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်း ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၶိုတ်းပၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈမိူၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


	ၼၼ်သေ မိူဝ်ႈလႂ်ပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ႁူမ်ႇငမ်းမႃးယဝ်ႉၸိုင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းၵေႃႈ ၵွင်ႉ ၵၢႆႇတင်းလွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႇၶိုတ်းပၢၼ်မႃး။ ၵူၼ်းယူႇတီႈ “လူၵ်ႈထီႈသၢမ်” ၵေႃႈ လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ႁၼ်ဝႃႈ တေလႆႈမိူၼ်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်။ တီႈၼႆႉတေသပ်းလႅင်းၼေတီႈပွင်ႇလွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၵွၼ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း၊ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵၢၼ်ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတေလႆႈႁိူင်း၊ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊယူႇသဝ်းပဵၼ်ၼင်ႇၾၢင်ႁၢင်ႊဝဵင်းၵေႃႈ တေလႆႈမီး(ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈမီးထီးဝီး၊ မီးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလူတ်ႉၵႃး)၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပၢႆးၸၢင်ႊၵေႃႈၼမ်တိူဝ်း မႃးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။


	တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၸမ်း ပဵၼ်တူင်ႇၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်း သင်ၵေႃႈ တေလႆႈမီးလွင်ႈတၢင်း(ယွၼ်ႉတွၼ်း)၊ ဝူၼ်ႉသင်ၵေႃႈတေလႆႈမီးလွင်ႈပၢႆးသၢႆႊ(မီးလွင်ႈတၢင်း၊ ၼေ လၵ်းထၢၼ်လႆႈ)၊ မီးပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>gva7nn3bw5ic2g43y90nrk6ygytoif6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတူင်ႈတႃႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318</id>
    <revision>
      <id>126216</id>
      <parentid>106715</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4408" sha1="hshcfb9efnrg99ghhhisuo0f5srz1qc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတူင်ႈတႃႈ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၁၄,၆၈၄
|population_urban = ၂,၀၆၅
|population_rural = ၁၂,၆၁၈
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.330038|99.287811|region:MM|display = inline,title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,608 
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06222
}}

'''ဝဵင်းတူင်ႈတႃႈ''' ({{IPA-shn|tǒŋ tɑ᷆|IPA}}), ({{Langx|my|တုံတာမြို့}}), ({{Langx|en|Tong Tar}}), ({{IPA-shn|Tongtaa|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပဵင်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:တူင်ႈတႃႈ}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>hshcfb9efnrg99ghhhisuo0f5srz1qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319</id>
    <revision>
      <id>126217</id>
      <parentid>116727</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28117" sha1="ggkkh963of1hw232vfyaoaaa01ias08" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg
|imagesize = 300px
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = [[ၾၢႆႇ:Flag of Myanmar.svg|25px]] [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[ၾၢႆႇ:Flag of Shan State.svg|25px]]  [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၃၈၁,၆၃၉
|population_urban = ၂၆၄,၈၀၄
|population_rural = ၁၁၆,၈၃၅
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇ
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.77477|97.03598|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 4,679
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06011
}}

'''ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး''' ({{IPA-shn|to᷆n tí|IPA}}), ({{Langx|my|တောင်ကြီးမြို့}}), ({{Langx|en|Taunggyi}}), ({{IPA-shn|Tonti|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈမိူင်းတႆး ၶႃႈဢေႃႈ။&lt;br&gt;
{{my|'''ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး'''ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]သေ မီးတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၺွင်ႇသူၺ်ႇလႄႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃး (ၼွင်ဢၢင်းလေး)။ &lt;ref&gt; &quot;Taunggyi | Myanmar&quot;. Encyclopedia Britannica. Retrieved 2017-10-22.&lt;/ref&gt; ပီ 2014 ႁူဝ်ၵူၼ်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မီး380,665 ၵေႃႉ။ &lt;ref&gt;  http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&amp;f=tableCode%3A240 City population by sex, city and city type&lt;/ref&gt; ၼွၵ်ႈသေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထီႉႁႃႈ။ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးတီႈတၢင်ႉသုင် 4712 ထတ်း။ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇလူၺ်ႈ ပွႆးလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း ဢၼ်ပွႆႇႁူင်းၾႆးမိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; &quot;Taunggyi's fire balloon festival&quot;. The Myanmar Times. Retrieved 2017-10-22.&lt;/ref&gt; ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးသေတႃႉ ၵူၼ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး။ ၼွၵ်ႈသေတႆး မီးထႅင်ႈ မၢၼ်ႊ၊ ဢၢင်းသႃး လႄႈ ပဢူဝ်း ၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇသဝ်း ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉ။ ၸင်ႇၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈမႃးယူႇသဝ်းတင်းၼမ်။}}

==သၢႆပိုၼ်း==

မိူဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ပႆႇၶဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆးဢွၼ်ႇ&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Taunggyi&lt;/ref&gt; ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;တူၼ်ႈတီး&quot; (Tonti) သေ မီးႁိူၼ်းသုမ်ႉဢွၼ်ႇ လၢႆလင်ၵူၺ်း။&lt;ref&gt;https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%95%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%88%E0%B8%B5&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;บุญยงค์ เกศเทศ. อรุณรุ่งฟ้าฉานเล่าตำนานคนไท.p.112-118 http://asc.mcu.ac.th/database/wp-content/uploads/2018/09/000.%E0%B8%95%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B9%84%E0%B8%95.pdf &lt;/ref&gt; ထိုင်ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉမိူင်းၼၼ်ႉ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် လႆႈထတ်းသၢင်တူၺ်း လၢႆလၢႆတီႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်လႄႈသင်၊ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃလႄႈသင်၊ ပၢႆးယူႇလီလႄႈသင်၊ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈႁၢင်ႈလီတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇတႅပ်းတတ်း လိူၵ်ႈဢဝ် တူၼ်ႈတီး ပဵၼ်တီႈပၵ်းလုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 15၊ လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ၊ ပီႊ 1894 ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇၶၢႆႉဢဝ်လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းပၵ်းဝႆႉ တီႈဝဵင်းမႂ်ႇ (Fort Stedman) မိူင်းသွၵ်ႇဢၼ်မီးတီႈၾင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉ မႃးတႄႇတင်ႈတီႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈသေတႃႉ၊ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် &quot;ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း&quot; (Notified area) ဢၼ်ဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈၽႃႉ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းလေႃႉလူင် မႃးတီႈထႃႇၸီႇ။ တွၼ်ႈတႃႇၼမ်ႉၵိၼ်ၼမ်ႉၸႂ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်မႃးတီႈ ၼမ်ႉဢွၵ်ႇႁူး (ၼမ်ႉမေႃႇ) ၼိူဝ်လွႆ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းသေ ၶုတ်းႁွင်ႈၼမ်ႉ သူင်ႇမႃးၸွမ်းတၢင်း။ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးၵၢတ်ႇ၊ ပွၵ်ႉတႆး၊ ပွၵ်ႉၸဝ်ႈၽႃႉ၊ တီႈဢၼ်ၸဝ်ႈၽႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈဝဵင်း (မျူဝ်ႉၸႃး) ၶဝ် မႃးႁဵတ်းႁေႃလူင်ဝႆႉ တႃႇယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇပီၼၼ်ႉမႃး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးတိၵ်း⁠တိၵ်းယဝ်ႉ။ 

===== သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႇ ပီႊ 1897 =====
ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဝဵင်း၊ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ပွၵ်ႉတႆး ႁိမ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႇ ပီ 1897 မီးၼင်ႇၼႆ -

====သဵၼ်ႈမၢႆ====
* လင်ႁိူၼ်း: 336 လင်
* ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း: 1,247 ၵေႃႉ
*
====ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး====
* တႆး: 851
* မၢၼ်ႈ: 175
* ၵူၼ်းဢိၼ်းတီးယႃး (ၵလႃး): 189
* ၶႄႇ: 32
* ႁူမ်ႈ: 1,247

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယင်းမီး ၵူၼ်းမႃးယူႇၸူဝ်ႈၶၢဝ်း (Floating population) တင်းၼမ်၊ ၵမ်ႉၼမ်ပဵၼ် ၵူၼ်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ပဵၼ်ၵူၼ်းငၢၼ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ။ ပေႃးဢဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ တေမီးဢမ်ႇယွမ်း (1,500) ၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;GAZETTEER OF UPPER BURMA AND THE SHAN STATES.
IN FIVE VOLUMES.
COMPILED FROM OFFICIAL PAPERS BY
J. GEORGE SCOTT,
BARRISTER-AT-LAW, C.I.E., M.R.A.S., F.R.G.S.,
ASSISTED BY
J. P. HARDIMAN, I.C.S.
PART II.-VOL. III.https://myanmar-law-library.org/IMG/pdf/shan_state_part_ii_volume_iii.pdf p.237&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs07/Scott_2-3-red.pdf p.235-7&lt;/ref&gt; ထိုင်မႃး ပီမိူင်း 1906 ၼၼ်ႉ မီးလင်ႁိူၼ်း ႁဵင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1900 ပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇပႆႇငမ်းယဵၼ်လႄႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း။ ပၢႆပဵၼ် ပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

==ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်==

==ယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်း==
ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းတီႈတူၼ်ႈတီးၸမ်း ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်းပဵၼ် တႆး၊ မၢၼ်ႊ၊ ပဢူဝ်း၊ ဢၢင်းသႃး။ ၼွၵ်ႈသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ မီး ၶႄႇ လႄႈ ၵႃးလႃးမုသ်ႉလိမ်းၶဝ် ယူႇသဝ်း။ ၵူၼ်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်ႇတီႈတၢင်လႅၼ်ႊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။ မီးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸၢဝ်းပုတ်ႉၶဝ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝဵင်း။

တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးၸၢဝ်းၶရိတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇသဝ်းသေ ပဵၼ် ၸၢဝ်းရူဝ်ႇမႅၼ်ႇၶႅတ်ႉလိၵ်ႉ လႄႈ ၸၢဝ်းပႅပ်ႉတိသ်ႉၶဝ်။ မီးပလီႇၸၢဝ်းမုသ်ႉၶဝ် သီႇလင်သေၸၢဝ်းမုသ်ႉလိမ်းၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ၵႂႃႇဝႆႈတီႈ ပလီႇႁူဝ်ဝဵင်း၊ ပလီႇၵၢင်ဝဵင်း လႄႈ ပလီႇတၢင်းၸၢၼ်း။ ၶႄႇပၢၼ်းသေးၶဝ်တႄႉ ၵႂႃႇဝႆႈတီႈပလီႇပၢၼ်းသေးၶဝ်ၵွၺ်း။ ဝတ်ႉၶႄႇ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇၶဝ် ၵႂႃႇဝႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးယူႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။

တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၵူၼ်းထွင်ႊလႄႇၶဝ် ႁိုၼ်ႇသူင်လႄႇလၢဝ်း။ မီးႁႃႈဝၼ်းၼိုင်ႈၵၢတ်ႇသေ ပေႃးဝၼ်းၵၢတ်ႇမႃး မီးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၶဝ် မႃးၶဝ်ႈၵၢတ်ႇသေ ၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉ⁠ဢိုၵ်ႉဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၾၢင်ႁၢင်ႊဝဵင်းလူင် ပီႇလီမႃးယႂ်းယႂ်းလႄႈ ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇၵေႃႈ ၶႂ်ႈဝွတ်ႈဝၢႆးႁၢႆမႃးလွႆး⁠လွႆးယဝ်ႉ။ ၵႃႈတီႈဝၢၼ်ႈႁိမ်းႁွမ်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇယူႇ။

တီႈထုင်ႉၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးၸမ် တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် ၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၢင်းသႃးၶဝ်။ ပွႆးၽြႃးၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႊ (ၽွင်ႇတေႃႇဢူး) ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵဝ်ႈၵူႊပီၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပွႆးလူင်ၶိုၵ်ႉၶၢႆး တႃႇမိူင်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မူၺ်ႇတေႃႇၵၢတ်ႇၵူႇ ဢၼ်ၸမ်တင်းတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးသႅမ်း ဢၼ်ၵေႃႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီသိပ်းႁူၵ်း။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မီးထႅင်ႈ ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽုင်းပုၼ်ႉ၊ လွႆမျႃႉၸဵင်း၊ ၽြႃးမုင်ႈမိူင်း၊ ထမ်ႈမုင်ႇတဝႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးႁူႉမေႃ၊ ႁူင်းၼႄယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။

===ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး တူၼ်ႈတီး===
ဝၼ်းထီႈ 21/09/2014 မီးၵၢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ တုင်းၸၢတ်ႈတႆး တီႈႁူင်းႁေႃၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း မီးၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး၊ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းတႆး၊ ႁူမ်တင်းႁႆႇၵွင်မွင်း ၼူၵ်ႉတူဝ်းသေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းမွၵ်ႈ 400-500 ။

တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ဢၼ်ၸတ်းပၢင်ႁပ်ႉတွၼ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ ယူႇတီႈပီႈၼွင်ႉတႆးဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၵႂႃႇႁပ်ႉဢဝ်မႃး တီႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပဵၼ်တုင်းၸၢတ်ႈတႆး ၽိုၼ်ယႂ်ႇ ဢၼ်ပူၵ်း/တၢင်ႇ တီႈပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၸတ်းမိူဝ်ႈပီတႆး 2107 ပူၼ်ႉမႃး၊ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ၵမ်းတီႈသွင် တေၸတ်းတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ပွၵ်ႈၵမ်းၼႃႈၼႆႉ။

ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ပီတႆး 2109 ၼီႈ (ပီလပ်းမဵတ်ႉ/လပ်းမူတ်ႉ-ပီပႄႉ)ၼႆႉ တေတူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းတီႈ 22/11/2014 ။ ပီၼႆႉ ငဝ်ႈငုၼ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ တေမီးပႃးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (Seminar) လွင်ႈပိုၼ်းလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူၼ်မိူဝ်ႈၸတ်းတီႈၵဵင်းတုင်။ 

ပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း တင်ႈတႄႇဝၼ်းထီႈ 18-24/11/2014 ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းထီႈ 18 ယၢမ်းပွတ်းၼႂ် လႆႈပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးတီႈ ဝၢင်းဢဝေႇယႃႇ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလီငၢမ်း။ တီႈပၢင်ၵႅဝ်ႈ ပိုတ်ႇပၢင်ပွႆးၼႆႉ မီးၸွမ်ၽွင်းလူင်ပွင်ႇၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈဢွင်ႇမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႇမတီႇၵေႃပွင်ပဵၼ်ပၢင်ပွႆး ၸၢႆးထုၼ်းမျၢတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးမိူင်းတႆး ၸၢႆးလူင်းသႅင်၊ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ သြႃႇၸၢႆးၶမ်းမၢတ်ႈ၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇပႃႇမႆႉလႄႈ ႁိၼ်ႁႄႈ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း၊ သြႃႇၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ ၶူးၼၢင်းၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ၻွၵ်ႇတႂ်ႇၸၢႆးသၢင်ႇၽေႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://blog.taunggyicherryland.com/ |accessdate=2021-08-09 |archivedate=2020-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814161246/http://blog.taunggyicherryland.com/ }}&lt;/ref&gt;

==ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ==

==ၵၼ်တေႃႉသူင်ႇလႄႈပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇ==
တႃႇတေၵႂႃႇထိုင်လႆႈ တူၼ်ႈတီးၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵႃးလၢႆ⁠လၢႆၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈ 1995 ၼၼ်ႉ သိူဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းလႅင်ၾႆး လတ်းၽၢၼ်ႇ တူၼ်ႈတီးၵႂႃႇသေတႃႉ လုၵ်ႉတီႈတူၼ်ႈတီး ဢမ်ႇၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈၶီႇလႅင်ၾႆးလႆႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈၶီႇလႅင်ၾႆးလႆႈၵႂႃႇၶီႇတီႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇၺွင်ႇ ဢၼ်ၵႆတင်းတူၼ်ႈတီး 12 လၵ်းၼၼ်ႉ။ ၶူင်ႇလႅင်ဝိၼ် ဢၼ်ၸမ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးတီႈႁၢႆးဝူဝ်းသေ ၵႆၵၼ် 24 လၵ်း။


==ၾိင်ႈၾႃႉ==
&lt;div style=&quot;width:70%;&quot;&gt;
{{Weather box
|metric first=y
|single line=y 
|location = တူၼ်ႈတီး 
|Jan high C = 21.9
|Feb high C = 24.1
|Mar high C = 27.2
|Apr high C = 28.8
|May high C = 26.7
|Jun high C = 24.4
|Jul high C = 23.7
|Aug high C = 23.4
|Sep high C = 24.2
|Oct high C = 24.0
|Nov high C = 22.8
|Dec high C = 20.8

|Jan low C =  7.4
|Feb low C =  9.1
|Mar low C = 12.6
|Apr low C = 15.8
|May low C = 17.1
|Jun low C = 17.3
|Jul low C = 17.0
|Aug low C = 17.1
|Sep low C = 16.7
|Oct low C = 15.9
|Nov low C = 12.2
|Dec low C =  8.2
|year high C= 24.3 |year low C= 13.9
|year high F =76.8 |year low F =57.0
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm =   5
|Feb precipitation mm =   5
|Mar precipitation mm =   7
|Apr precipitation mm =  51
|May precipitation mm = 166
|Jun precipitation mm = 217
|Jul precipitation mm = 230
|Aug precipitation mm = 303
|Sep precipitation mm = 281
|Oct precipitation mm = 200
|Nov precipitation mm =  76
|Dec precipitation mm =  11
|source 1 = HKO (1961–1990)&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/taunggyi_e.htm
 |title = Climatological Information for Taunggyi, Myanmar
 |publisher = [[Hong Kong Observatory|Hong Kong Observatory]]
 |accessdate = January 12, 2013
 |archivedate = September 23, 2012
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120923023222/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/taunggyi_e.htm
 }}&lt;/ref&gt;
|date=January 2012}}

&lt;/div&gt;

==ႁွင်ႈၼႄၶႅပ်းႁၢင်ႈ==
&lt;gallery&gt;
Taunggyicity.jpg|ၽၢင်ယဵမ်ႈ 
University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ 
Kakku Pagodas.jpg|ၵွင်းမူးၵၢတ်ႇၵူႇ
TU Taunggyi.jpg|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ 
University of Medicine, Taunggyi.jpg|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ 
Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|ၵွင်းမူးသူၺ်ႇၽူင်းပႂိၼ်ႉ 
3 Taunggyi (3).jpg| မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ
Taunggyi Chinese temple.jpg|ၵျွင်းၽြႃးၶႄႇ 
Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|ၵွင်းမူးၸူႇလႃႇမုၼိ ၵၢင်ၶမ်ႈ 
Taunggyi Sulamuni Pagoda.jpg|ၵွင်းမူးၸူႇလႃႇမုၼိ 
Taunggyi Temple.jpg|ႁူင်းထမ်း 
Attaching Fireworks to Balloon, Taunggyi 2017.jpg|ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ် 
Beautiful Taunggyi.jpg|မုင်ႈယဵမ်ႈသႃႇ 
Taunggyi Veluvana Shan Monastery.jpg|ဝေႇလုဝုၼ်ႇ ၵျွင်းတႆး 
Taunggyi, Myanmar (Burma) - panoramio (84).jpg|မုင်ႈယဵမ်ႈသႃႇ 
Thingyan Taunggyi.jpg|ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ 
St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇSt. Josephs Cathedral 
Sikh Taunggyi.JPG|ၵျွင်းသဵၵ်ႉ 
On the way from Inle lake to Heho airport - panoramio (1).jpg|တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလိုဝ်းလင် 
Hot Air Balloon shaped as Auk-Chin bird.jpg|ပွႆးပွႆႇႁၢင်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၶိုၼ်ႈၾႃႉ 
Baloon Festival - panoramio (5).jpg|ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်
Baloon Festival - panoramio (4).jpg|ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်
Balloon festival - panoramio.jpg|ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်
Balloon festival - panoramio (1).jpg|ပွႆးႁူင်းၾႆးမိၼ်
&lt;/gallery&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ ပီ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4032-2014-09-22-14-33-37.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ ပီ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4162--2109-.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;ပၢင်လူင်။ 2014 ။ ဢဝ်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 20 လိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ ပီ 2015 ၵႃႊတီႈ http://www.shan.panglong.org/news/culture/4147--2109-.html&lt;/ref&gt;
}}

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:တူၼ်ႈတီး}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>ggkkh963of1hw232vfyaoaaa01ias08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329</id>
    <revision>
      <id>126218</id>
      <parentid>103963</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7143" sha1="ftgg6qrowbowjpss6et0sijdwk2g6tc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 121000
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|18.9398354|96.4343621|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft =54
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08101
}}

'''ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ''' ({{Langx|my|တောင်ငူမြို့}}), ({{Langx|en|Daungoo}}), ({{IPA-shn|Taungngu|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]ယဝ်ႉ။
ဝဵင်းတွင်ႇငူႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းၽင်ႇ [[မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း|မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း]] ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႃႇ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းၽင်ႇတၢင်းလူတ်ႉၵႃး [[သဵၼ်ႈတၢင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပႆၵႆ မၢႆ (1)|သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ မၢႆ(1)]] ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉၸူးတင်း [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]] [[ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ [[သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ|သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ]] ၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်း ယၢၼ်ၸဵတ်းလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ယၢၼ် 175 လၵ်းသေ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 150 လၵ်ႈယဝ်ႉ။

ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇသေ ဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတႄႉ ပဵၼ် 
# ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ
# [[ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ)|ဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ]]
# [[ဝဵင်းဢုၵ်ႉတႂိၼ်း]]
# [[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး]]
# [[ဝဵင်းၽျူး]]
# [[ဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ]]

တွင်ႇငူႇၼႆႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းၵဝ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မႃး ၶုၼ်ပၢင်သိုပ်ႇပၢၼ်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးတီႈၼႂ်း ပိုၼ်းမၢၼ်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဝႃႈ [[ၵေႇတုမတီႇ|ၵေႇတုမတီႇ]] ၼႆသေ ပေႃးဢဝ်တီႈၼႂ်းပိုၼ်းဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်ၼိုင်ႈပၢၼ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ၊ ၶူးဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇတွင်ႇငူႇ ႁွင်ႉ ဢေႇတုမတီႇၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ယူႇတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

==ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ==

===တွင်ႇငူႇဢွၼ်ႇ (ပထမတွင်ႇငူႇ)===

===တွင်ႇငူႇလူင်(တုတိယတွင်ႇငူႇ)===

===တႂႃႇရဝတီႇ===

===ၵေႇတုမတီႇ===

===တွင်ႇငူႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ===

==ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်==


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တွင်ႇငူႇ}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]</text>
      <sha1>ftgg6qrowbowjpss6et0sijdwk2g6tc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330</id>
    <revision>
      <id>126284</id>
      <parentid>107108</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4866" sha1="7igw769iej1lhwlvgr7hct0rajxq45w" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = (6) ၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_type3 = ၸႄႈလူင်
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  1122679
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 18
|latm = 38
|lats =
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 25
|longs = 
|elevation_footnotes    =
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ''' ({{Langx|my|တောင်ငူခရိုင်}}), ({{Langx|en|Daungoo District}}), ({{IPA-shn|Zetaun Taungngu|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]] ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 1122678 ၵေႃႉ&lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၆|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;ယဝ်ႉ။

==ၸႄႈဝဵင်း==
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈၼႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇၼႆႉ မီးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန |url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Myanmar_PCodes_Release_Bago_Region_MIMU_Mar14.xls |accessdate=2018-07-10 |archivedate=2014-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701124529/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Myanmar_PCodes_Release_Bago_Region_MIMU_Mar14.xls }}&lt;/ref&gt;

*[[ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းယေႇတႃႇသျေႇ]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉၵျီး]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းၽျူး]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉတႂိၼ်း]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ|ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
[[Category:!Main category]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>7igw769iej1lhwlvgr7hct0rajxq45w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331</id>
    <revision>
      <id>126292</id>
      <parentid>107136</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4121" sha1="a0td42q2eriniqcu03xycf84mq93awd" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 262056
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၅|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = 
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|18.9398354|N|96.4343621|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 54
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08101
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇငူႇ''' ({{Langx|my|တောင်ငူမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Daungoo Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Taungngu|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်း [[ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]ယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{Bago-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:တွင်ႇငူႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>a0td42q2eriniqcu03xycf84mq93awd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တၢင်းၵိၼ်တႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>342</id>
    <revision>
      <id>126171</id>
      <parentid>102708</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15266" sha1="n2l9roawyzttcw6u9ycw3mjijyxm13l" xml:space="preserve">တႆးႁဝ်း တင်ႈဢဝ်ၸဵမ်လႂ်ပၢၼ်ၵွၼ်ႇမႃး မီးလၢႆးႁဵတ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းတႆး၊ လၢႆးမိုဝ်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းတႆး ဢၼ်လၢၵ်ႇၶေႃသေ မီးဢဵၼ်ႁႅင်း လီတေႃႇပၢႆယူႇလီမႃးထိုင်ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼွၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈၽၵ်းတႃႇၵိၼ်ဝၼ်းသၢမ်တႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းလႂ်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် တႆးႁဝ်းၵေႃႈမီး တၢင်းၵိၼ် တၢင်းယႅမ်ႉ လၢႆလၢႆမဵဝ်း၊ တႃႇၵိၼ် တႃႇၶၢႆမႃးယူႇ။ 
==ၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်း==
ပေႃးလၢတ်ႈထိုင် ၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်း ၼႆ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း ၵွပ်ႈဝႃႈၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်းၼႆႉပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်တႆးဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင် လႄႈ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ် ဝၢၼ် ႁဵတ်းၵေႃႈဢမ်ႇယၢပ်ႇသေ ႁဵတ်းၵိၼ်လႆႈငၢႆႈ။

=== '''လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်း''' ===

ၶိူင်မႆႉ ၶိူင်ႈမိုဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇမီးဝႆႉမိူဝ်ႈတေႁဵတ်း ၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်း

* ၶဝ်ႈပႅင်ႈ
  
* ၼမ်ႉဢွႆႈ

*  မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ

*  တွင်ၵူၺ်ႈ

* မႆႉမၢတ်ႇ (တွင်ၵူၺ်ႈ)

=== '''ၶပ်ႉတွၼ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်း''' ===
# '''တၢၵ်ႇတွင်'''-  ဢဝ်တွင်ၵူၺ်ႈမႃးတၢၵ်ႇလႅတ်ႇဝႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းႁဵဝ်ႇသေ ၸင်ႇဢဝ်မႃးသိၵ်ႇ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်တီႈတေႁေႃႇ ၶဝ်ႈပႅင်ႈႁဝ်း ပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းႁေႃႇယႂ်ႇၼႆၵေႃႈ သိၵ်ႇတွင်ႁႂ်ႈမၼ်းယႂ်ႇ ပေႃးႁဵတ်းႁေႃႇလဵၵ်ႉၼႆၵေႃႈ သိၵ်ႇလဵၵ်ႉသေ ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
# '''ၶုတ်ႇမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ''' - ဢဝ်မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ မႃးပွၵ်ႇသေ ၶုတ်ႇဢဝ်ၼိူဝ်ႉမၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉဢေႃႈ (မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ဝႆႉႁဵတ်းပဵၼ်သႆႈ မၼ်း ႁိုဝ်မွၼ်းမၼ်းၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ သႆႈ/မွၼ်း မၼ်းၼၼ်ႉဢဝ် ငႃးမူၼ်းႁဵတ်းၼႆၵေႃႈလႆႈၼႆၶႃႈဢေႃႈ။)
# '''ဢွင်ႇၼမ်ႉဢွႆႈ(မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉဢွင်ႇၼမ်ႉဢွႆႈ)'''-  ဢဝ်ၼမ်ႉဢွႆႈ မႃးႁၵ်းပဵၼ်ပွတ်းပွတ်းသေ ဢဝ်မႃး တူမ်ႈၸွမ်း ၼမ်ႉလိပ်း ပႂ်ႉၶူၼ်းမၼ်း ႁႂ်ႈပေႃး ၸိူမ်ႈၶဝ်ႈၵၼ်တၢင်းၼမ်ႉ ပေႃးမၼ်းၸိူမ်ႈယဝ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၶုတ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉမႃး သႂ်ႇၸွမ်းၼမ်ႉဢွႆႈ  ယဝ်ႉၶူၼ်းႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးႁႅင်ႈ/ႁွမ်။  မၢႆတွင်း (တေလႆႈၶူၼ်းပၼ်မၼ်းၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း ပေႃးဢမ်ႇၵႆႉၶူၼ်းပၼ်မၼ်းၼႆ မၼ်းတေၶႅမ်ႈလႆႈ။)
# '''ၼူတ်ႈၶဝ်ႈပႅင်ႈ'''- ဢဝ်ၶဝ်ႈပႅင်ႈမႃးသႂ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႇသေ ဢဝ်မိုဝ်းၼူတ်ႈပၼ် ဢဝ်ၼမ်ႉသႂ်ႇပၼ်ၵမ်းဢိတ်းၵမ်းဢိတ်းသေ တေႃႇပေႃးပဵၼ်ၵွၼ်ႈလႆႈ ႄလႈ ယိပ်ႇၵမ်လႆႈငၢႆႈ  မၢႆတွင်း (ၽွင်းသႂ်ႇၼမ်ႉ မၼ်းၼၼ်ႉတေလႆႈ သႂ်ႇပၼ်ၵမ်းဢိတ်း သေၼူတ်ႈၵႂႃႇ ပေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၼမ်ၼႆ ၸၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈပႅင်ႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈ ယွၼ်ႉၼၼ်ၾၢင်ႉသေသႂ်ႇပၼ်ၶႃႈတႃႉ။)
# '''ႁေႃႇၶဝ်ႈမုၼ်း''' - ၶပ်ႉတွၼ်ႈတီႈ 5 ပဵၼ်ၶပ်ႉတွၼ်ႈ ႁေႃႇၶဝ်ႈမုၼ်း ပေႃးႁဝ်း ႁဵတ်းၸွမ်းၶပ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးတၢင်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၶပ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၶပ်ႉတွၼ်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းမႃးသႂ်ႇၼႂ်းတွင်သေ ဢဝ်ၵႂႃႇသႂ်ႇႁႆၶဝ်ႈသေၼိုင်ႈ၊ ၼႂ်းၶပ်ႉတွၼ်ႊၼႆႉ ဢဝ်တွင်ၵူၺ်ႈတီႈႁဝ်း သိၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉမႃး ၸဵတ်ႉတွင် ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်သေ ဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း မႃးတႃးသႂ်ႇ ယဝ်ႉၵေႃႈဢဝ်ၶဝ်ႈပႅင်ႈ မႃးႁဵတ်းပဵၼ်လုင်း/ၵွၼ်ႊ သေ (တေႁဵတ်းလုင်း/ၵွၼ်ႈယႂ်ႇႁိုဝ်တေႁဵတ်းလုင်း/ၵွၼ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉလူဝ်ႇတူၺ်းတီႈတွင်ဢၼ်ႁဝ်းသိၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ) ပေႃးႁဵတ်းပဵၼ်လုင်း/ၵွၼ်ႊ ယဝ်ႉဢဝ်မႃးႁဵတ်းၽႅပ်ႉၽႅပ်ႉသေ ဢဝ် ၼမ်ႉဢွႆႈဢွင်ႇမၢၵ်ႇမၢဝ်ႉဢၼ်ႁဝ်းလႆႈဢွင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မႃးသႂ်ႇၼႂ်းၶဝ်ႈပႅင်ႈႁဝ်းသေႁဵတ်းပဵၼ်လုင်း/ ၵွၼ်ႊယဝ်ႉဢဝ်မႃးသႂ်ႇၼႂ်းတွင်ႁဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈတႃႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်မႆႉမၢတ်ႇဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉမႃးမၢတ်ႇသႂ်ႇ (ၼႂ်းၵၢၼ်မၢတ်ႇၼၼ်ႉဢဝ်မႆႉသေႇၶဵဝ်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၶၢႆၼၼ်ႉမႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈလႆႈယူႇၶႃႈ) ၵမ်းၼၼ်ႉဢဝ်ၵိမ်းႁႆး မႃးၵႅတ်းတႅင်ႇပၢႆၸွၵ်းမၼ်းႁႂ်ႈႁၢင်ႊလီ ၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း။
#  '''ၼိုင်ႈၶဝ်ႈမုၼ်း'''-  ၶပ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉတေႉပဵၼ်ၶပ်ႉတွၼ်ႊလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉၶႃႈ (လင်သေႁဵတ်းမႃးတၢင်းၼမ်ယဝ်ႉၵမ်းၼႆႉတေလႆႈၵိၼ်ယဝ်ႉၶႃႈ) ၶပ်ႉတွၼ်ႊၼႆႉ ဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁေႃႇဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉမႃးသႂ်ႇၼႂ်းႁႆၶဝ်ႈသေ ဢဝ်ၼိုင်ႈတေႃႇပေႃးသုၵ်း၊ လွၵ်းလၢႆးၵၢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉတေလႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈမုၼ်းၸွၵ်းႁဝ်းၼၼ်ႉသႂ်ႇပၼ်ၼႂ်းႁႆၼႅဝ်းတင်ႈ/ၸုၵ်း သေ ၶပ်ႉၵၼ်ၶိုၼ်ႈ ၾၢင်ႉ..! ယႃႇပေဝၢင်းႁေႃႇၶဝ်ႈမုၼ်းၼႅဝ်းၼွၼ်း ပေႃးဢမ်ႇၼၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉဢွႆႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းႁေႃႇၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ လႆဢွၵ်ႇမႃးလႆႈလႄႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းဢမ်ႇႁၢင်ႊလီလႆႈ ၵမ်းၼႆႉၵေႃႈၵိၼ်လႆႈယဝ်ႉၶႃႈ

== ၶဝ်ႈမုၼ်းလၢမ် ==
== ၶဝ်ႈတႅၼ် ==
== ၶဝ်ႈတေႃႇ ==
== ၶဝ်ႈၶႅပ်ႈ ==
== ၶဝ်ႈမုၼ်းလွတ်ႈသွင်း ==
== ၶဝ်ႈတမ်ငႃး ==
==ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ(လိူၼ်သၢမ်)==
ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ ပဵဵၼ်ၵၢၼ်ဢဝ်ၶဝ်ႈမႂ်ႇ မႃးႁဵတ်းပဵၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈသေ ႁဵတ်းတႃႇတၢင်ႇသွမ်း ဝႆႈသႃတမ်ႈတီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ   ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်း၊   ပေႃးလၢတ်ႈထိုင်ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉၼႆၵေႃႈ ဝူၼ်ႉထိုင်ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်း ပေႃးလၢတ်ႈထိုင် ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မူၼ်းၼႆၵေႃႈတိုၼ်းဝူၼ်ႉထိုင် ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းတႆးၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယူႇ ပဵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ သိုပ်ႇတေႃႇၵၼ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇယဝ်ႉ။

==='''လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ'''===

ၶိူင်ႈမႆႉ ၶိူင်ႈမိုဝ်း ဢၼ်လူဝ်ႇမီးဝႆႉမိူဝ်ႈတေႁဵတ်းၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ
*	ၶဝ်ႈၼဵဝ်
*	ၶဝ်ႈသႅင် (ၶဝ်ႈသႅင်ဢွၼ်ႇ)
*ၼမ်ႉဢွႆႈ
*ထူဝ်ႇလိၼ်
*	မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ
*မေႃႈတဝ် လႄႈ မႆႉတဝ်

==='''ၶပ်ႉတွၼ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၶဝ်ႈယႃၵူႉ'''===
#	'''မႃႇၶဝ်ႈ''' - ဢဝ်ၶဝ်ႈၼဵဝ် ၶဝ်ႈသႅင် ထူဝ်ႇလိၼ်ဢၼ်ႁဝ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉမႃး သႂ်ႇၼႂ်း မေႃႈႁိုဝ် ဢၢင်ႇၼမ်ႉသေဢဝ်ၼမ်ႉမႃးသႂ်ႇႁႂ်ႈပေႃးထူမ်ႈတူဝ်ၶဝ်ႈမၼ်းသေ ယဝ်ႉမႃႈဝႆႉ (ပေႃးတေႁဵတ်းၵၢင်ၶမ်ႈၼႆ မႃႇၶဝ်ႈမၼ်းဝႆႉ ပွတ်းၼႂ် မႃႇၶဝ်ႈမၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉပေႃးမႃႇဝႆႉၼၢၼ်းၼႆတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈယႃႇၵူႉႁဝ်းၼၼ်ႉဢူၼ်ႈ မဵတ်ႉၶဝ်ႈမၼ်းတေလႅဝ်လီ မိူဝ်ႈၽွင်းႁဝ်းတဝ်ၼၼ်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ)။
#	'''ၼိုင်ႈၶဝ်ႈ''' - ၼိုင်ႈၶဝ်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈၼဵဝ် ၶဝ်သႅင် ထူဝ်ႇလိၼ် ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈမႃႇဝႆႉၼၼ်ႉမႃးသႂ်ႇႁႆသေၼိုင်ႈ ၼႂ်းၶပ်ႉတွၼ်ႈ ၵၢၼ်ဢဝ်ၶဝ်သႂ်ႇႁႆၼၼ်ႉဢဝ် ထူဝ်ႇလိၼ်သႂ်ႇတၢင်းတႂ်ႈၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈဝႆႉတေႃႇပေႃးသုၵ်း (ၵၢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉမိူၼ်ႁဝ်းၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈၼဵဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ)
#	'''ဢွင်ႇၼမ်ႉဢွႆႈ''' - ဢဝ်ၼမ်ႉဢွႆႈမႃးႁၵ်းပဵၼ်ပွတ်းပွတ်းသေဢဝ်ၼမ်ႉမႃး သႂ်ႇဢိတ်းၼိုင်ႈသေ ၶူၼ်းပၼ်မၼ်းႁႂ်ႈပေႃးၸူမ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉ လႅဝ်ၶႃႈဢေႃႈ။ (ၽွင်းႁဝ်းတိုၵ်ႉဢွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၵႆႉၶူၼ်းပၼ်ယူႇၵူႈၶၢဝ်း ယၢမ်းဢေႃႈဢမ်ႇၼၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းၶႅမ်ႈလႆႈ)
#	'''တဝ်''' - မိူဝ်ႈႁဝ်း ၼိုင်ႈၶဝ်ႈ ဢွင်ႇၼမ်ႉဢွႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢဝ်မေႃႈယႂ်ႇဢၼ်ႁဝ်းၵဵပ်းဝႆႉၼၼ်ႉမႃးၸဵတ်ႉႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်သေ ဢဝ်ၶဝ်ႈၼဵဝ်ၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈသႅင်ၼိုင်ႈ ထူဝ်ႇလိၼ်ၼိုင်ႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉမႃးသႂ်ႇၼႂ်းမေႃႈသေတဝ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၼ် ယဝ်ႉဢဝ် ၼမ်ႉဢွႆႈ ဢွင်ႇမႃးသႂ်ႇယဝ်ႈတဝ်ႁႂ်ႈလႅဝ်လႅဝ်သေၵေႃႈ ၵိၼ်လႆႈယဝ်ႉၶႃႈ။
#'''သႂ်ႇပၢၼ်ႉ''' - ဝၢႆးသေတဝ်ၶဝ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉဢဝ်မႃး ထွၵ်ႇသႂ်ႇၼႂ်းလႅင်ႇ ပၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ပၢၼ်ႉ   
#'''	မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ ထူဝ်ႇလိၼ်''' - ဝၢႆးသေဢဝ်ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ သႂ်ႇၼႂ်းပၢၼ်ႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉမႃးၶုတ်ႇဢဝ်ၼိူဝ်ႉမၼ်းသေမႃးလုၺ်းသႂ်ႇၼႃႈမၼ်း လႄႈ ဢဝ်ထူဝ်ႇလိၼ်မႃးၶူဝ်ႈသေ တမ်ႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၽွင်ဢိတ်းဢွတ်းသေ လုၺ်းသႂ်ႇၼႃႈမၼ်းဢေႃႈ။
ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ၶပ်ႉတွၼ်ႈႁဵတ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈယႃႇၵူႉ လၢႆးငၢႆႈမၼ်း ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

==ၶဝ်ႈမုၼ်းႁေႃႇ (လိူၼ်ႁႃႈ)==
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>n2l9roawyzttcw6u9ycw3mjijyxm13l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350</id>
    <revision>
      <id>126219</id>
      <parentid>103972</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25895" sha1="d67srhhfa4lyyn0ok6aau18yodmhwdo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|area_total_sq_mi = 135.324
|population = 
|population_total = 268,083
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.7587537|96.2482149|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 21
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11291
}}
'''ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|သန်လျင်မြို့}}), ({{Langx|en|Thanlyin}}), ({{IPA-shn|Taanlin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ လႄႈ ထုင်ႉတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇမႃးသေဢမ်ႇၵႃး တႄႇဢဝ် ပီ 1958 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 22 မႃး လႆႈပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတီႈထုင်ႉတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်း]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ႁွင်ႉမႃးဝႃႈ (သီႇရီႇယႅမ်ႇ) Syriam ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတႅမ်ႈတင်းလိၵ်ႈတႄႉ တႅမ်ႈဝႃႈပဵၼ် တၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆသေတႃႉ ပေႃးႁွင်ႉပေႃးလၢတ်ႈတႄႉ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ တၺိၼ်ႇ (ဢမ်ႇၼၼ်) တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ၼႆၵေႃႈမီးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် [[မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်|မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်]] သေ ပဵၼ်တႃႈၼမ်ႉ ပိူင်လူင် တႃႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ 

== ပိုၼ်း ==
ၼႂ်းပိုၼ်းပူၼ်ႉမႃးတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၽူႈဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇတၢၼ်ႇလိၼ်ႇမႃးၼႆႉ ပဵၼ်မွၼ်းယဝ်ႉ။ မွၼ်းၼႆႉ ဢဝ် [[ပႃႇၵိူဝ်]] ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်မၼ်းသေ ၽွင်းၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁွင်ႉတၢၼ်ႇလိၼ်ႇဝႃႈ ၸၺိၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၶုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ် ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ၽွင်းၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇထုင်ႉမွၼ်းၶဝ်မႃးၼၼ်ႉ တၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ် ဝဵင်းလူင်မႃးယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ထိုင်မႃးပၢၼ် [[ဢလွင်းၽယႃး|ဢလွင်းၽယႃး]] မႃး ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ် တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

== သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ==
ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇသၢႆႉမႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်သေ တင်း မီးဝႆႉ တီႈ ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ [[မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ|မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ]]၊ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႄႈ [[ႁွင်ႉပၸုၼ်ႇတွင်ႇ|ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ]] မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တင်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ မီးႁိူဝ်း ၶႅၼ်ႈၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းၵႂႃႇမႃးၼိုင်ႈၵမ်းလႄႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸၢင်ႈမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁိူဝ်ႁိူၼ်းႁၢင်ႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တႃႇၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း ဢၼ်ၵႆယၢၼ်တင်းဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ 12 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တင်းဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ ဢၼ်ၵႆယၢၼ် 22 လၵ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႆႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆ့ ၵူၼ်းတၢင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈၶႂ်ႈၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈၶီႇႁိူဝ်းသေၵႂႃႇလႆႈၵူၺ်း။ ႁိူဝ်းၵေႃႈ ၵႆႉပိၼ်ႈလႄႈ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉလွင်ႈတၢႆမႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်လူတ်ႉလဵၼ်းသေၵႂႃႇၵေႃႈ တိုၵ်ႉၶပ်းၶိုင်ယူႇ။ ဢၼ်ပဵၼ် [[ၶူဝ်တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ|ၶူဝ်တၢၼ်ႇလိၼ်]] ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ် တႃႈၵုင်ႈတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ တီႈမၢႆတွင်းဢူၺ်းလီၶႄႇလႄႈမၢၼ်ႈ  ၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇလႆႈ မိူဝ်ႈပီ 1993 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်း တီႈၽၢႆႇသၢႆႉ ၽၢႆႇၶႂႃၶူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇၼိုင်ႈၽၢႆသေ တီႈၼႂ်းၵၢင်မၼ်းမီး တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ တီႈၼိူဝ်ၶိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းပႆတၢင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၽိုၵ်းသၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းၼမ်သေတႃႉ ဝၢႆးမႃး ၵူၺ်းပၼ်တႃႇလူတ်ႉပႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ်တႄႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၶူဝ်လူင်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးၵုၼ်ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းၶူဝ်ယဝ်ႉ လွင်ႈႁိူဝ်းၵႂႃႇမႃးဢဝ် ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇသေဢၼ်ပဵၼ် တႃႈလူတ်ႉၵႃး တူင်းၶႂႃႉ၊ ၶယၢၼ်း ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းတႃႈႁိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈႁိမ်းၵၢတ်ႇလူင်ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။

=== တႃႈၼမ်ႉတီႇလဝႃႇ ===
ဢၼ်ပဵၼ်တႃႈၼမ်ႉတီႇလဝႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်းတီႈမျၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်တႃႈၼမ်ႉ ၼမ်ႉလိုၵ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တင်းၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 25 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ၶွင် ဢၼ်  Hutchison Port Holdings (HPH) ၵေႃႉပိူင်ႇသေ ပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ဢမ်ႇမီးဝၼ်းဢိုတ်းတႃႇ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၵႂႃႇၸူး တႃႈႁိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇႁိုဝ်ၼၢၼ်းတေမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
တီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်ႇပိူင်လူင် ၶွင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်ၵေႃႈဢွၵ်ႇသေ မၢၵ်ႇတႅင်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈဢွၵ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်းဝဵင်းၼိုင်ႈသေ မီးဝႆႉတီႈဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈလႄႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်မူင်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုင်ႉတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၶဝ်ႈသၢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵိုၼ်းၼမ်ယဝ်ႉ။

=== ၵၢတ်ႇမျူဝ်ႉမႃႉ ===
ၵၢတ်ႇမျူဝ်ႉမႃႉဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ ထိုင်ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမႃး ၶိုၼ်းမႄးၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်လူင်ဢၼ်ၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈဢမ်ႇၶိုတ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမိူင်းသေတႃႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ လၢၼ်ႉၶၢႆၶမ်း လႄႈ ႁွင်ႈပၢင်ၶႅၵ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းတႅဝ်းၵၢင်မၼ်း မီးဝႆႉ လၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းႁႅင်ႈႁွင်လႄႈ လၢၼ်ႉၶၢႆၽႃႈၽႅၼ်ႇ၊  ၸိူဝ်ႈပဵၼ်တႅဝ်းၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ တႅမ်းၼိူဝ်ႉပႃၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆတူၵ်းၵၢတ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ တီႈၵၢတ်ႇလူင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်မႃးသိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇလူင်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႉၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းၶဝ်ႈ လႆႈႁၼ်မီးလွင်ႈမူတ်းသႂ်သေတႃႉ ပေႃးတူၺ်းၽၢႆႇလင်မၼ်းတႄႉ တေလႆႈႁၼ်လွင်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၢတ်ႇၼႆႉ တူၵ်းတႅမ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇမျူဝ်ႉမႃႉ ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇလိၼ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶၢႆၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် တီႈႁိမ်းႁွမ်းထုင်ႉတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸိူဝ်းဢဝ်ၵုၼ်ႇတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးၶၢႆသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇၵိုၼ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

=== ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ===
တီႈတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈလူင် ဢၼ်ႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် သွင်လင်  ၶွင် ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်မျၢၼ်ႇမႃႇ (ဢွၼ်တၢင်းပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇပီႇဢူဝ်ႇၸီႇ) ယဝ်ႉ။ ဢဝ်လွတ်ႇလူင်သေ တေႃႉဢဝ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉမႃးသေ မႃးႁဵတ်းၼွင်သိမ်းလူင်သေ ၸူးႁုင်ဢဝ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းလူတ်ႉ၊ ၶီႈတဵၼ်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းယူႇဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ တိုၼ်းဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈဢွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ပိုင်ႈဢိင်ၵေႃႈၸႂ်ႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၵေႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈဢမ်ႇလီၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပၼ်ႁႃလွင်ႈလၵ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ဢွၵ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈဢမ်ႇပႃးတီႈၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇသေတႃႉ ၵူၼ်းယူႇဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇတႄႉ လႆႈႁၼ်လွင်ႈၼႆႉယူႇၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးတီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆၵၼ်တင်း ၵၢၼ်လွင်ႈလွမ်ၵႃႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလၵ်ႉဢဝ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် သႂ်ႇတီႈၼႂ်းတဝ်ႈၼမ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၶၢႆ ၽၢႆတင်းၼွၵ်ႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈၶၼ်လၵ်ႉလွမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶီႈတဵၼ်း ဢၼ်ွၵ်ႇတီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ဢၼ်ၽႆးၽႃႉပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လႆႈပိုင်ႈဢိင်မဵဝ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇယူႇတီႈ ဝၢင်းႁိူၼ်းၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်း ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼၼ်ႉသေ လႆႈမီးသုၼ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႆးၽႃႉလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉၶဝ်တႄႉ လႆႈယူႇႁိူၼ်းလင်ၽႂ်မၼ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် သမတႃႇၶဝ်တႄႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ယူႇ ႁွင်ႈႁိူၼ်းထႅဝ်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉယွၼ်ႉလႆႈ ၽႆးၽႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းလႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸႂ်ၸႂ်ႉလႆႈ ၽႆႈၽႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ယင်းမီးၵူၼ်းၸႂ်ႉ ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်းၵွၼ်ႇ။ ဢွင်ႈတီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းၼႆႉ ဢဝ်ႁူဝ်ႉသေ ၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢင်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ မိူၼ်ဝႆႉၼင်ႇဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈသေ တီႈၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးလၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်၊ လၢၼ်ႉတီႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ လႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၢၼ်ႈၵိုၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉတီႈၼႂ်း ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၽႆးၵႆႉမႆႈလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ယူႇတီႈၼႂ်းဝၢင်းၼၼ်ႉလႄႈသင် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းယူႇတီႈ တၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် လႆႈပဵၼ်ၽေးၶဵၼ် ဢၼ်လႆႈၵူဝ်ႇဝႆႉယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

== ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ==
တီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၶဝ် လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃး [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉတီႈၼႂ်းၼႃး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉလႄႈ ၵွင်ႈမူးသၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်တၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇသၢႆၼမ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇသၢႆၼမ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးသၢႆႊ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးသၢႆႊ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)]] လႄႈ [[ၸၼ်ႉၸွမ်တမဝႃႇယမ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)|ၸၼ်ႉၸွမ်တမဝႃႇယမ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ===
* ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဢထၵ (1)
* ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဢထၵ (2)
* ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဢထၵ (3)
* ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဢထၵ (4)

== ၵွင်းမူး ပိူင်လုင် ==
===ၵွင်းမူးသျၢၼ်ႇတေႃႇသျိၼ်ႇ ၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉ===
{{Main|ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉ}}
ၽြႃးဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸွင်းတၢၼ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ၽြႃးၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၶုမ်လုပ်ႇ ဝုၼ်ႇလူင်ႇပတေႇတရႃႇၸႃႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

===ယေႇလႄႇၽယႃး===
{{Main|ၵျွၵ်ႉတၢၼ်းယေႇလႄႇၽယႃး}}
ၵူၼ်းဝႆႉၽြႃး ဢၼ်မႃး ယေႇလႄႇၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ လႆႈလတ်းဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယေႇလႄႇၽယႃး ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ [[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း]]သေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ၵႆယၢၼ် 20 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (သိပ်းသၢမ်လၵ်း)ၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶုၼ် ပေႃးၵၸၼ တႄႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီသၢမ်ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူၼ်ႁၢင်ႈ၊ ပၢၼ်းသီဢၼ်လီဢၢမ်းဢေႃးတီႈ ၽြႃးၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉႁွႆးမိုဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊယူႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>d67srhhfa4lyyn0ok6aau18yodmhwdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>351</id>
    <revision>
      <id>126293</id>
      <parentid>104718</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5962" sha1="pkudrch0cgdq847gu0t1dq4e12n9cze" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း 
|subdivision_name4 = [[ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၂၆၈,၀၈၃
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.7587537|96.2482149|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 67
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11291
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|သန်လျင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Thanlyin}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Taanlin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း  [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းလၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ]] ယဝ်ႉ။


== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==


* [[ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉ|ၵွင်းမူးၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉ]] ({{Langx|my|ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်}})
* တႃႈႁိူဝ်းတီႇလဝႃႇမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ({{Langx|my|မြန်မာ့အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သီလဝါ ဆိပ်ကိမ်း}})
* ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ႁုင်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ ({{Langx|my|သန်လျင် ရေနံချက်စက်ရုံ}})
*  [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]  ({{Langx|my|ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်း တက္ကသိုလ်}})
*  [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇသၢႆၼမ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇသၢႆၼမ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ({{Langx|my|မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်}})
*  [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)]]  ({{Langx|my|နည်းပညာတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)}})
*  [[ၸၼ်ႉၸွမ်တမဝႃႇယမ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)|ၸၼ်ႉၸွမ်တမဝႃႇယမ (တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ)]] ({{Langx|my|သမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)}})


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>pkudrch0cgdq847gu0t1dq4e12n9cze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>354</id>
    <revision>
      <id>126296</id>
      <parentid>104723</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6618" sha1="lvq5a19rzagymrht0rj35on222hgkis" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ|ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total =  ၁၆၅,၅၁၈ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၃၁|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|53|N|96|17|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_m  = 6
|leader_title = 
|elevation_ft =
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code =  ၁၁၄၅၁
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ''' ({{Langx|my|ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|East Dagon Township}}) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး]]၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး [[တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ]]၊ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်းလႄႈ တၢင်းတူၵ်း မီး [[တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း]] ယဝ်ႉ။
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (54)  ပွၵ်ႉလႄႈ ဢိူင်ႇ (3) ဢိူင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ်  [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ]] တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉလုတ်ႈႁၢမ်းဝႆႉ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉႁႅင်းဢေႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (19) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (4) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (2) ႁူင်းယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈ [[ငမူဝ်းယဵၵ်ႉၶျွင်း|ငမူဝ်းယဵၵ်ႉၶျွင်း]] လႄႈ [[ပၸုၼ်ႇတွင်ႇၶျွင်း|ပၸုၼ်ႇတွင်ႇၶျွင်း]] ၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈလႆလူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ|လူတ်ႉလဵၼ်းပၼ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ လႄႈ [[လူတ်ႉလဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လူတ်ႉလဵၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] တင်း [[လူတ်ႉလဵၼ်းတႃႈၵုင်ႈ-ပႃႇၵိူဝ်|လူတ်ႉလဵၼ်းတႃႈၵုင်ႈ-ပႃႇၵိူဝ်]] ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း တူဝ်ႉၵျွင်းၵလေး ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>lvq5a19rzagymrht0rj35on222hgkis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>355</id>
    <revision>
      <id>126297</id>
      <parentid>104724</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5880" sha1="6elg0nj567dvuj0lbs0p8rjvx15gcfc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 =[[ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၃၇၁,၅၇၉ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၃၁|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|51|N|96|14|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft =89
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = ၁၁၄၃၁၊ ၂၂၄၃၂၊ ၂၂၄၃၃၊ ၁၁၄၃၄
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း''' ({{Langx|my|ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|South Dagon Township}}) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ [[တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ]] လႄႈ [[တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ]]၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း ၸွမ်းသၢႆ [[ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ|ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ]] ၼၼ်ႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း]]၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ မီး [[မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်|မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်]] လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းၸၢၼ်း မီး [[တႃႈၼမ်ႉတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ|တႃႈၼမ်ႉတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ]] ယဝ်ႉ။
တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (26)  ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ(3) ဢိူင်ႇသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းဢၼ် [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ]] တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မီးဝႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (31) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် (7) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် (3) ႁူင်းယဝ်ႉ။

[[ၸၼ်ႉၸွမ် ၾိင်ႈငႄႈလႄႈ ပၢႆးမွၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (တႃႈၵုင်ႈ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ၾိင်ႈငႄႈလႄႈ ပၢႆးမွၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ]] ၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>6elg0nj567dvuj0lbs0p8rjvx15gcfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>357</id>
    <revision>
      <id>126298</id>
      <parentid>100871</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4041" sha1="ics4kogooqbsgusyuk1qszjkktlq9kj" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 =[[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ|ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.840488|N|96.272564|E|region:MM|display = inline,title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 10
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = ၁၁၄၄၁
}}
'''တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်း''' ({{Langx|my|ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း}}), ({{Langx|en|Dagon Myothit Seikkan}}), ({{IPA-shn|Dakongmyoditsaekkaan|pron}}) ၼႆႉမီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇပွတ်းၵၢင် [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တႃႈၼမ်ႉတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ လႆႈၶၢႆႉမႃး မိူဝ်ႈ ပီ (1990) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ  (2000) ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမီး (10) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ် မီး (2) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉသုင်မီး (1) ႁူင်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇတီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇသေ ထိုင်မႃး ပီ  (2010) မႃး ပဵၼ်မႃး ၼိုင်ႈသႅၼ်ယဝ်ႉ။ တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉသဵၵ်ႉၵၢၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>ics4kogooqbsgusyuk1qszjkktlq9kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360</id>
    <revision>
      <id>126283</id>
      <parentid>112914</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17951" sha1="cxf9byfhk7g838tg362it47yzb853ph" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                            = ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
| native_name                     = &lt;br&gt;{{Nobold|Tanintharyi Region}}
| native_name_lang                = my&lt;!-- ISO 639-2 code e.g. &quot;fr&quot; for French. --&gt;
| settlement_type                 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈတိူင်း]]
| translit_lang1                  = 
| translit_lang1_type             = [[Burmese language|Burmese]]
| translit_lang1_info             =
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| image_flag                      = Flag of Tanintharyi Region (1974–2010).svg
| flag_alt                        = 
| nickname                        = 
| motto                           = 
| image_map                       = Tanintharyi Region in Myanmar 2010.svg
| mapsize                         = 200px
| map_alt                         = 
| map_caption                     = ဢွင်ႈတီႈ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ
| pushpin_map                     = &lt;!-- Burma --&gt;
| pushpin_label_position          = 
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = 
| coordinates                     = {{Coord|12.343455|96.3084419|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}}
| coor_pinpoint                   = 
| coordinates_footnotes           = 
| subdivision_type                = မိူင်း
| subdivision_name                = {{Flag|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
| subdivision_type1               = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈတိူင်း]]
| subdivision_name1               = {{Flag|တၼိၼ်းတႃႇယီႇ}}
| established_title               = 
| established_date                = 
| seat_type                       = ၸႄႈလူင်
| seat                            = [[ဝဵင်းထဝႄႇ]]
| government_footnotes            = 
| leader_party                    = NLD
| leader_title                    = ၸွမ်ၽွင်းလူင်
| leader_name                     = ဢူးမျိၼ်ႉမွင်ႇ
| leader_title1                   = ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
| leader_name1                    = [[ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]
| leader_title3                   = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း သၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း
| leader_name3                    = [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]
| leader_title4                   = လုမ်းတတ်းသိၼ်
| leader_name4                    = လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ

| unit_pref                       = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 43328
| area_rank                       = 
| area_note                       = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = ၁,၄၀၈,၄၀၁
| population_as_of                = [[2014 Burma Census|2014]]
| population_footnotes            = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၄|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| population_note                 = 
| demographics_type1              = Demographics
| demographics1_footnotes         = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| demographics1_title1            = ၵူၼ်းၶိူဝ်း
| timezone1                       = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
| utc_offset1                     = +06:30
| postal_code_type                = 
| postal_code                     = 
| area_code                       = 
| area_code_type                  = 
| iso_code                        = MM-01
| unemployment_rate               = 
| website                         = {{URL|http://www.tniregion.gov.mm/}}
| footnotes                       = 
| demographics1_info1             = [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ|မၢၼ်ႈ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း|မွၼ်း]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇ|ရၶႅင်ႇ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းထႆး|ထႆး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ| ယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းပသျူး|ပသျူး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵေႃႇလၶႃး|ၵေႃႇလၶႃး]]
| demographics1_title2            = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
| demographics1_info2             = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထ]]၊ [[ၸၢဝ်းဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ|ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ]]
}}

'''ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ''' ({{Langx|my|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး}}), ({{Langx|en|Tanintharyi Region}}), ({{Lang-mnw|ဏၚ်ကသဳ}}) ဢမ်ႇၼၼ် (တနၚ်ဩဳ) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်|ၸႄႈတိူင်း]] ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးပွတ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ သုတ်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းထဝႄႇ]] ၶႃႈဢေႃႈ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်းလမ်ႇလွင်ႈ တၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းပဵၵ်ႉ]] လႄႈ [[ဝဵင်းၵေႃႉတွင်း]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ ဝႃႈ မီးၵႂႃႇ 1,408,401 &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၄|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt; ၼႆယဝ်ႉ။

== ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ==
ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢေႇရိယႃႇမီး 16,736 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈထုင်ႉၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇသေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း ဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [[ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇတမၢၼ်ႇ|ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇတမၢၼ်ႇ]]၊ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း]] ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 9 တီႇၵရီႇ 30 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 15 တီႇၵရီႇ 5 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုၼ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 40 မိတ်ႉၼိတ်ႉ တေႃႇ 99 တီႇၵရီႇ 40 မိတ်ႉၼိတ်ႉ ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။

== ၾိင်ႈၾႃႉ ==
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၸမ်ပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ မီးၾိင်ႈၾႃႉၽူၼ်ၼမ်သေ ယိုၵ်းယမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ၸမ် ဢီႇၵူၺ်ႇတႃႇၼၼ်ႉလႄႈ တၢင်ႉမႆႈၵေႃႈ သုင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႇမႆႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ 83 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ တေႃႇ 78 တီႇၵရီႇ ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူၼ်မႃးတင်းပီသေ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၼႆႉ မီး 170 တေႃႇ 210 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ==
တီႈၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီး ၸႄႈတွၼ်ႈ (3) ၸႄႈတွၼ်ႈဢေႃႈ။

# [[ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ]]
# [[ၸႄႈတွၼ်ႈပဵၵ်ႉ]]
# [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်း]]

ၸႄႈဝဵင်း မီး (10) ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇၼႆႉ  [[ၸႄႈဝဵင်းထဝႄႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းလွင်းလူင်]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းတယႅတ်ႉၶျွင်း]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းယ​ေႇၽျူႇ]]

တီႈၸႄႈတွၼ်ႈပဵၵ်ႉၼႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းပဵၵ်ႉ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းပုလေႃး]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]

တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵေႃႉတွင်းၼႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉတွင်း]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း]]

ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်း (16) ၸႄႈဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ (83) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (264) ဢိူင်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈ (1230) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)&lt;/ref&gt;

=== ဝၢၼ်ႈဝဵင်း တၢင်ႇၸိူဝ်း===
{{Columns-list|colwidth=15em|
* ပင်ႇၵၶျုၼ်း
* [[ဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း]]
* ၶျွင်းဝႃႉပျိၼ်ႇ
* ၶျူႇပၢၼ်း
* ႁႃႇမျိၼ်းၵျီး
* ႁဵင်ႇတႃး
* ၼၢၼ်းၵျႄး
* ၵၢၼ်ႇပူင်ႇတလူဝ်ႇ
* ၵထွင်းၼီႇ
* [[ဝဵင်းၵလဵင်ႇဢွင်ႇ]]
* ၵလူင်းတႃး
* ၵၢၼ်ႇပွၵ်ႉ
* ၵရသူႇရီႇ
* [[ၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ|ၵျွၵ်ႉမႄးတွင်ႇ]]
* ၵျွၵ်ႉတွင်ႇ
* ၵျွင်ႇတူင်း
* [[ၵျွႆးၵူး|ၵျွႆးၵူး]]
* [[လွင်းလူင်]]
* လေႇၺႃႇ
* မလိဝၼ်း
* မယၢၼ်း
* မွင်းမၵၢၼ်ႇ
* မိၵျွင်းလွင်ႇ
* [[ပဵၵ်ႉ]]
* မႅတ်ႉတႃႇ
* ၼပူးလႄႇ
* ၼၢၼ်းတုၼ်ႇ
* ၼၼ်ႇတိၼ်ႇ
* ၼတ်ႉၵျီးၸိၼ်ႇ
* ဢူင်းပိၼ်ႇၵႂိၼ်း
* [[ပလွၵ်ႉ]]
* [[ပုလေႃး]]
* ပႄး
* ပိၼ်ႇလႄႇၵၢၼ်း
* ပျိၼ်ႇပူင်ႇၵျီး
* သိၼ်ႇတိၼ်ႇ
* သိၼ်ႇၽျူႇတႅင်ႇ
* ၸူင်ႇၸိၼ်ႇၽျႃး
* တၵူႇ
* [[တမူၵ်ႉ|တမူၵ်ႉ]]
* [[တၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]
* တွင်ႇပျွၵ်ႉ
* တပေႃႉလဵၵ်ႉ
* တၵျႅတ်ႉတေႃႉ
* တၢၼ်းလႃႉ
* [[တယႅတ်ႉၶျွင်း|တယႅတ်ႉၶျွင်း]]
* ဝၸွၼ်းၶျွင်း
* ယတၼႃႇပူင်ႇ
* [[ယေႇၽျူႇ]]
* ၸလုတ်ႉ
* [[တႃႇရပႂိၼ်ႇ|တႃႇရပႂိၼ်ႇ]]
}}

== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ် ==
* [[ပဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု|ပဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု]]
* [[ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မွင်းမၵၢၼ်ႇ|ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မွင်းမၵၢၼ်ႇ]] ဢွင်ႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉ
* [[ၵုၼ်မလိ|ၵုၼ်မလိ]] ထိူၼ်ႇလွတ်ႈၽေး
* [[ၵုၼ်သထေး|ၵုၼ်သထေး]] (ဢႅတ်ႇတမၢၼ်ႇၵလၢပ်ႉ)
* ၵုၼ်ပႅၼ် ဝိတူဝ်ႇရိယ

== လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၾိင်ႈ ==

=== လိၵ်ႈလၢႆး ===
[[ၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇ|ၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇ]] ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ ၸႄႈတိူင်းတိၼ်းတႃႇယီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇထဝႄႇ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ လိၵ်းလၢႆး ၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇ ၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶႂၢင်ႇမၼ်း။ တွၼ်ႈတႃႇလိၵ်ႈလၢႆးထဝႄႇ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇ တင်းသဵင်ႈတေႁပ်ႉၶၢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ပေႃးတေဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

=== ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၾိင်ႈ ===
တီႈၵူၼ်းၶိူဝ်းထဝႄႇၶဝ်ၼႆႉ မီးၾိင်ႈငႄႈၶွင်တူဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢႆးထဝႄႇၶဝ်ၼႆ့ ၶဝ်ၼုင်ႈ သိုဝ်ႈၽိူၵ်ႇၶေႃးမူၼ်းတင်း သိုဝ်ႈထဝႄႇ၊ ၽႃႇတူင်ႇထဝႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းထဝႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၼႃႈဝၢႆႈလႄႈ သိၼ်ႈထဝႄႇသေ ၸွၵ်းပႃးႁူဝ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵႃႈၽိင်ႈငႄႈထဝႄႇ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵႃႈတဵင်ႇဢုမ်ၼုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵႃႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။

== ၵုၼ်ႇသိၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ==


* [[ယၢင်ရႃႇပႃႇ|ယၢင်ရႃႇပႃႇ]]
* [[ပလႄး|ပလႄး]]
* [[ၼမ်ႉမၼ်းမၢၵ်ႇဢုၼ်|ၼမ်ႉမၼ်းမၢၵ်ႇဢုၼ်]]
* [[မၢၵ်ႇမု|မၢၵ်ႇမု]]
* [[ၶႄးမၽျူႇ|ၶႄးမၽျူႇ]]
* [[ဢၽျၢႆႉၼႅတ်ႉ|ဢၽျၢႆႉၼႅတ်ႉ]]
* [[ပႃ|ပႃ]]
* [[ၵုင်ႈ|ၵုင်ႈ]]

== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ် ==


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{reflist|
&lt;ref&gt;D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.&lt;/ref&gt;
}}

{{ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၼိၼ်းတႃႇယီႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈတိူင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>cxf9byfhk7g838tg362it47yzb853ph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>362</id>
    <revision>
      <id>126220</id>
      <parentid>102864</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11524" sha1="5vu46yq9propg4q25kx6pugt4czki0u" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = 
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.294167|96.58|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft =
|elevation_m = 12
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
}}
'''ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|သနပ္ပင်မြို့}}), ({{Langx|en|Thanatpin}}), ({{IPA-shn|Danaadpin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈႁႃႈလၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းႁွင်ႉဝႃႈ တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ 70 ပၢႆႇ မိူဝ်ႈပႆႇတင်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တႄႇတင်ႈဝဵင်းယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးတူၼ်ႈ [[တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉ|တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉ]] တင်းၼမ်သေ ၼႂ်းၵႃႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် တူၼ်ႈလူင်သွင်တူၼ်ႈၼႆႉ တူၼ်ႈယႂ်ႇသုင်သမ်ႉပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေ မုင်ႈႁၼ် ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းမီးသုမ်ႉဢွၼ်ႇ သီႇႁႃႈလင်သေ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပႃႇထိူၼ်ႇၼႃလႄႈ ပဵၼ်တီႈလမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇတႃႇ  ဢင်းၵိတ်ႉၵူၼ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၵိုၵ်း တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉလူင်သွင်တူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ဝႃးပဵၼ် ဢွင်ႈလိုဝ်ႈတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇႁိ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း|ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း]] ၵမ်ႉၼမ်သေ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၽဵဝ်ႈပႃႇမႆႉမႃႇထိူၼ်ႇသေ ႁဵတ်းလွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလင်ႁိူၼ်းတူဝ်းၼမ်မႃးလႄႈ ထိုင်မႃး ပီ 1170 မႃး ၸင်ႇႁွင်ႉတီႈၼၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ဝၢၼ်ႈတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ထုင်ႉၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးလႄႈ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈသွင်လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမႃး 6,805 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ် [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ|ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ]] ယဝ်ႉ။

ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃး ၵႃႉၶၢႆၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ပႃႇၵိူဝ် - တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၽႄ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆပဵၼ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ပႃႇၵိူဝ် - တူင်းၶႂႃႉ ဢၼ်မီး 49 လၵ်းၼၼ်ႉ လတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်မႃးသေ သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼၼ်ႉ ဢိုတ်းဝႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႄႇဢဝ်ပႃႇၵိူဝ်တေႃႇထိုင် ၶရၢၼ်းတူင်းၶႂႃႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သၢႆတၢင်းတေႃႉသူင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ် လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ ၼၼ်ႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

တီႈၽၢႆႇသၢႆတၢင်းၼမ်ႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် [[ႁွင်ႈၶုတ်း ပႃႇၵိူဝ်-ၸိတ်ႉတွင်း]] ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 30 လၵ်းၼၼ်ႉ လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇ ၵၢင်ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေၶၢမ်ႈၸူးၵၼ် ဝဵင်းၽၢႆႇၼိုင်ႈလႄႈ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1900 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈၶဝ် လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈၶူဝ် ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း 120 ထတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၶုတ်းလူင်ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းၼႆႉ ႁိူဝ်းလူင် ပေးလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ဝၢႆးလင်မႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ၼၼ်ႉ ဢဝ်မႆႉ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတီႈ [[ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ]]၊ [[တွင်ႇငူႇ]]၊ [[လႄႇဝေး]]၊ [[သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]] ၼႆႉ လွင်ႈၸွမ်းႁွင်ႈၶုတ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၶူဝ်းၵုၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝၢၼ်ႈ 300 ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၽိုၼ်း၊ မႆႉမွင်၊ ဢုမ်  ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢဝ်တေႃႉသူင်ႇၵၼ်တီႈ ႁွင်ႈၶုတ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ တီႈၼႂ်းႁွင်ႈလူင်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတထူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇၼႆႉ တူၵ်းၼႂ်းၼႃႈလိၼ်တႅမ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 1931 ၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 341 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈဢၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉၼႆႉ မီး 51 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မီးၵႂႃႇ 10,647 ယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>5vu46yq9propg4q25kx6pugt4czki0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>363</id>
    <revision>
      <id>126299</id>
      <parentid>107140</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6797" sha1="jis6f67rl8ixk3ph4ovwc0dobxrdd9d" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၁၄၅,၂၈၇
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၁၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း|မွၼ်း]]၊ [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ|မၢၼ်ႊ]]၊ [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ|ယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17|17|39|N|96|33|48|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 12
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|သနပ္ပင်မြို့နယ် (ဢမ်ႇၼၼ်) သနပ်ပင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Thanatpin Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Danaatpin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ]] ယဝ်ႉ။

တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ ၼႆႉ မူႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ [[တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉ|တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉ]] ဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တူၼ်ႈတၼၢတ်ႉလူင် သွင်တူၼ်ႈၼႆႉ သုင်ၼႃႇလႄႈ သမ်ႉပေႃးယူႇတၢင်း ပႃႇၵိူဝ်သေ မူင်ႈႁၼ်လႆႈ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇၼၼ်ႉ ပႃႇထိူၼ်ႇၼႃသေ ၵူၺ်းမီး သုမ်ႉဢွၼ်ႇ သီႇႁႃႈလင်ၵူၺ်း။ ပဵၼ်တီႈၼႃႈလိၼ် ၽူႈမီးၸၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် လမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၼႃး [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း|ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း]] ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၽဵဝ်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1908 မႃး ၸင်ႇဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ် ဝၢၼ်ႈတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ မႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 685 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ႇသေ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး သိုပ်ႇဝႆႉတင်း ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇသေ ၵႆယၢၼ် 7 လၵ်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၇၉|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

== ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==
* တၶိၼ်ႇပၶျိတ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၶွမ်ႇပတီႇငဝ်ႈၸိုင်ႈ ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမျူႇၼိတ်ႉ (ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် သခင်ချစ်)
* မင်းသႃႈသတၢၼ်ႉ တိၼ်ႇၽေႇ (ၵမႃႇၸႄး) (စတန့်မင်းသား တင်ဖေ (ကမာစဲ))&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:တၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>jis6f67rl8ixk3ph4ovwc0dobxrdd9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365</id>
    <revision>
      <id>126300</id>
      <parentid>104729</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8388" sha1="1h66281vxwkb4suzrtnnkstjq1x3n9l" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 =[[ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၁၅၉,၁၅၃
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = မၢၶျ်ႉ ၂၀၁၇
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|46|16|N|96|10|0|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_m  = 13
|leader_title = 
|elevation_ft =
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code =  ၁၁၂၁၁၊ ၁၁၂၁၂
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ''' ({{Langx|my|တာမွေမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Tamwe Township}}), ({{IPA-shn|Taamoi|pron}}) ၼႆႉ မီးဝႆ့တီႈပွတ်းၵၢင် [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ ၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ]]၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး [[ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း]] လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး {{Convert|1093|acre|sqmi}} ယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼႆႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ (20)ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမီး (28)ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢၼ်မီး (4) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉသုင်မီး (7) ႁူင်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

== သၢႆပိုၼ်း ==
ၸွမ်းလူၺ်ႈပိုၼ်း [[ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ|ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ]]သေ ၸဝ်ႈၽုင်းၵၢမ်ႇ မွင်ႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ [[မိူင်းၶႄႇ|မိူင်းၶႄႇ]] မႃး ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁတ်းငၢၼ်ပူးၵမ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်း လမ်လိၼ်မိၼ်ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်လႆႈလႄႈ မၼ်းၶတ်းၸႂ် ဢၢင်ႈတေလၵ်ႉပၢင်းဢဝ် ထၢတ်ႈတေႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ တီႈၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇလႄႈ ၽီလီၽီမျၢတ်ႈၶဝ်ၸင်ႇၽၢၼ်ႇႁဵတ်းငူးလူင် (မြွေ)တူဝ်ၼိုင်ႈသေ ႁႄႉ(တား)လႄႈ ၸင်ႇဝႃး တေဝႃႈ &quot;တားမြွေ&quot; ၼႆသေ ယွၼ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်ႁိုင်မႃးလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး တႃႇမူၺ်ႇ (တာမွေ) ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;
ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းမွၼ်းဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းမွၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ &quot;တာမွိုင့်&quot;  ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တာ ၼႆႉ မၼ်းဝႃႈ တူၼ်ႈထၢၼ် မွိုင့် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼိုင်ႈ၊ မၼ်းယၢမ်ႈမီးမႃး တူၼ်ႈထၢၼ်လူင်တူၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢိင်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ &quot;တာမွိုင့်&quot;  ၼႆႉသေ ပဵၼ်မႃး တႃႇမူၺ်ႇ ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်တႄႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႆႉ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

== ပၢႆးယူႇလီ ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ႁူင်းယႃမၢၵ်ႇတႃ၊ ႁူင်းယႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ မီးႁူင်းယႃလူင် ၽႃႇတတ်းႁူ၊ ၶူႈလင်၊ ၶေႃး၊ ၵွၵ်းႁူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

=== ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် ===

ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၼႆႉ ထိင်းသိမ်းဝႆႉပဵၼ် [[ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်၊ တႃႈၵုင်ႈ|ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၶႃႈဢေႃႈ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ၸိုဝ်ႈ !! မဵဝ်းမၼ်း !! ႁဵင်းလိၵ်ႈ !! မၢႆတွင်း
|-
| ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၸဵင်ႉၽရၢၼ်ႇၸိတ်ႉ || ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ || ၁၃၁၊[[သဵၼ်ႈတၢင်းၵျႅၵ်ႉၵသၢၼ်ႇ|သဵၼ်ႈတၢင်းၵျႅၵ်ႉၵသၢၼ်ႇ]] || 
|}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref name=&quot;detail&quot;&gt;{{Cite web|url=https://s3-ap-southeast-1.amazonaws.com/data.yangon.gov.mm/statistics2017/east/E01-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%B1.pdf|title=တာမွေမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ|publisher=တာမွေမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန|date=ဧပြီ ၂၀၁၇|accessdate=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈|archivedate=2022-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408153944/https://s3-ap-southeast-1.amazonaws.com/data.yangon.gov.mm/statistics2017/east/E01-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%B1.pdf}}&lt;/ref&gt;
}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{Template:ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တႃႇမူၺ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>1h66281vxwkb4suzrtnnkstjq1x3n9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>372</id>
    <revision>
      <id>126221</id>
      <parentid>106721</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5926" sha1="n3sx5rh4b1krhp0dcthtlpyc2cf5l38" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၁၈,၂၄၈
|population_urban = ၂,၀၆၅
|population_rural = ၁၄,၂၇၉
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.716434|100.095413|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 1,418
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06272
}}

'''ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ''' ({{IPA-shn|tɑ᷆ lɤ̀|IPA}}), ({{Langx|my|တာလေမြို့}}), ({{Langx|en|Tarlay}}), ({{IPA-shn|Taaloe|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ၾိင်ႈၾႃႉ==

''Reka Mineralna Padasfdasrasde''' reka de Lifoe. '''0.563093°, 57.337599°'''

klimat de [[savanna|savannow]]. teplota tela de Grudnia in Kvitenya krim de Berezina, Coldna tela de Chevrna-Listopad, opadow tela viso de 743 [[mm]] 

tela Travna, nizo de 14 mm de Lutugo, temperatura tela viso dnievna de 36 [[stopni Celsius|°C]] tela Cichna, nizo nochna de 17 [[stopni Celsius|°C]] tela 

Bezenya in Listopad.

{{Weather box
|metric first=y
|single line=y 
|location = Reka Mineralna Padasfdasrasde
| Jan high C  = 35
| Feb high C  =32
| Mar high C  =29
| Apr high C  =27
| May high C  =25
| Jun high C  =26
| Jul high C  =27
| Aug high C  =29
| Sep high C  =30
| Oct high C  =32
| Nov high C  =34
| Dec high C  =32
| year high C =
| Jan low C  =22
| Feb low C  =20
| Mar low C  =19
| Apr low C  =16
| May low C  =14
| Jun low C  =12
| Jul low C  =13
| Aug low C  =15
| Sep low C  =19
| Oct low C  =22
| Nov low C  =23
| Dec low C  =21
| Jan precipitation mm  =96
| Feb precipitation mm  =11
| Mar precipitation mm  =48
| Apr precipitation mm  =185
| May precipitation mm  =527
| Jun precipitation mm  =854
| Jul precipitation mm  =431
| Aug precipitation mm  =165
| Sep precipitation mm  =94
| Oct precipitation mm  =121
| Nov precipitation mm  =26
| Dec precipitation mm  =74
| year precipitation mm =
|source 1 = HKO (1961–1990)}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:တႃႈလိူဝ်ႇ}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>n3sx5rh4b1krhp0dcthtlpyc2cf5l38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၢႆႉဢူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>387</id>
    <revision>
      <id>126294</id>
      <parentid>107139</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="88kexmlujr5sbxzz5e6ri6zq2h0z7w0" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတၢႆႉဢူး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population = 202,530
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၅|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = 96.679851
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.7860262|N|96.6130484|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 16
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 
}} 
'''ၸႄႈဝဵင်းတၢႆႉဢူး''' ({{Langx|my|ဒိုက်ဦးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Daik-U Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Dek-U|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼႆႉဢေႃႈ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းတၢႆႉဢူး]] ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:တၢႆႉဢူး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>88kexmlujr5sbxzz5e6ri6zq2h0z7w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းတၢႆႉၵျီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>389</id>
    <revision>
      <id>126295</id>
      <parentid>104721</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3434" sha1="bbipwz0pktb63pyisb722uwrgn6xfb7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name4 = [[ဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =  
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.3169964|95.9647536|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 73
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11381
}}

''ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး''' ({{Langx|my|တိုက်ကြီးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Taikkyi Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Tekkyi|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf |title=Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map |publisher=Myanmar Information Management Unit |date=December 2007 |accessdate=2011-02-19 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203160828/http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20%26%20Township%20Overview.pdf |archivedate=2010-12-03 }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{DEFAULTSORT:တၢႆႉၵျီး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>bbipwz0pktb63pyisb722uwrgn6xfb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထေႇရဝႃႇတ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406</id>
    <revision>
      <id>126174</id>
      <parentid>112503</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19387" sha1="647bwo6hs9po2y74s4hod5gielg5c8z" xml:space="preserve">{{translation needed}}
{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}
'''သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ ထေႇရဝႃႇတ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၵိူင်းၽႄ [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႈ)၊ သီႇရိလၢင်းၵႃ လႄႈ မိူင်းထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၵိူဝ်းယမ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ တင်းၼမ်သေ၊ တီႈမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ ၼီႇပေႃး လႄႈ တီႈမိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ်ယူႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ။

== လွင်ႈထေႇရဝႃႇတလႄႈမႁႃႇယၼ မိူၼ်ၵၼ် ပိူင်ႈၵၼ် == 
# တင်းသွင်ၸုမ်း ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ထွတ်ႈမျတ်ႈသေပိူၼ်ႈ။
# တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ တြႃးသတ်ႉၸႃႇသီႇပႃး။
# သဵၼ်ႈတၢင်း မၢၵ်ႈၵင်ႇပႅတ်ႇပႃးၼႆႉ ပဵၼ်တြႃး တင်းသွင်ၸုမ်း။
# တြႃးပတိတ်ႉၸသမ်ႇမုပ်ႉပၢတ်ႈၵေႃႈ တေႃႈပဵၼ် တြႃးတင်းသွင်ၸုမ်း။
# တင်းသွင်ၸုမ်း ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၸဝ်ႈၽၢၼ်ႇသၢင်ႈ (ၽၢၼ်ႇပဵၼ်)။
# တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢၼိတ်ႉၸ၊ တုၵ်ႉၶ၊ ဢၼတ်တ လႄႈ သီႇလ၊ သမႃႇထိ၊ ပၺ်ႇၺႃႇၼင်ႇၵၼ်။
ၵွပ်ႈၼၼ်ႇ တေလႆႈဝႃႈ လွၼ်ႉမွၼ်းတြႃး ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆယူႇ။ 

တင်းသွင်ၸုမ်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ သၽေႃးဢၼတ်ႉတၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႇတဢတ်ႉတ။ လွင်ႈဢၼ် သွင်ၸုမ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈလူၺ်ႈ တြႃး၊ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သၽေႃးၵၢင်ၸႂ် ၵေႃႉၵျၢင်ႉၵမ် တႃႇတေပဵၼ် ၿေႃးထိသတ်ႉတ (ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ) ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ၼေႃႇလွင်ႈၸဝ်ႈ (ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ)ၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပုထုၸၼ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ထေႇရဝႃႇတ ဢမ်ႇၵိူဝ်းယမ်။ ဝႃႇတ ထေႇရဝႃတၼႆႉတႄႉ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၶတ်းၸႂ် ႁႂ်းလႆႈပဵၼ် ရႁၢၼ်းတႃႇ တႃႇႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသေ မႁႃႇယႃႇၼတႄႉ သမ်ႉႁပ်ႉၶၢမ်ႇ လွင်ႈၵျၢင်ႉၵမ် ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈသေ တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၿေႃးထိသတ်ႉတ ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႆႇႁူႉႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ ပႆႇႁူႉႁၼ် သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃးသေ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပုထုၸၺ်ႇ ၵူၺ်းလႄႈ ထေႇရဝႃႇတ ဢမ်ႇၵိူဝ်းယမ်ၶဝ်။

မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ဢိင်ပိူင်ႈၵိူဝ်းယမ် ဝႆႈသႃၼၼ်ႉ မီးတင်းၼမ်လူင်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ မႄႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ၊ ပေႃႈၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃယဝ်ႉ။ ဝႃႇတမႁႃႇယႃႇၼၼႆႉသမ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ရႁၢၼ်းတႃႇ လႆႈဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇယဝ်ႉသေတ ပႆႇလႆႈဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဢရႁတ်ႉတၽူဝ်ႇသေ ၸၢင်ႈၶိုၼ်း လူင်းၵႂႃႇပဵၼ် ဢၼႃႇၵမ်ႇ၊ သၵတႃႇၵမ်ႇ၊ သေႃးတႃႇပၼ်ႇၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈယွၼ်းသူး တႃႇတေပဵၼ်ၽြႃးသေ လႆးထႅမ်သၢင်ႈပႃႇရမီႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႉ လွင်ႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႇတ ထေႇရဝႃႇတလႄႈ မႁႃႇယႃႇၼၼႆႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄး ဝိၼႆး သုတ်ႉတၼ်ႇ ဢၽိထမ်ႇမႃႇသေ ၵျၢင်ႉၵမ် တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၼင်ႇ ဢၼ်ၽြႃးႁေႃးမႃး ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထေႇရဝႃႇတယဝ်ႉ။ တူၺ်းၸွမ်းသၢႆငၢႆၵူႈပိူင်ပိူင်သေ ဢၼ်မူၼ်ႉမႄး ၵျၢင်ႉၵမ်ၸွမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႁႃႇယႃႇၼယဝ်ႉ။ 

ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ထေႇသဝႃႇတလႄႈ မႁႃႇယႃႇၼၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း မႁႃႇယႃႇၼၶဝ် သမ်ႉဝႃႈဝႆႉ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူင်ႇၶူင်း တီႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇၼႆလႄႈသင်၊ သမ်ႇသရႃႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇလႄႈသင် (ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵေႃး ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သမ်ႇသရႃႇ) ၶဝ်မၢႆထိုင် ၼင်ႇၼႆဝႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ထေႇရဝႃႇတၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ သြႃႇသိုပ်ႇတပႄးသေ ႁၼ်ထိုင်ဝႆႉဝႃႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽုင်ႇၼိုင်ႈၶူင်းၼိုင်ႈ၊ ပေႃးၵၢင်းယၢၼ် သမ်ႇသရႃႇယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေပဵၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း ထေႇရဝႃႇတၼၼ်ႉ ဝႃႈဝႆႉတႄႉ 31 ၶူင်း ဢၼ်သတ်ႉတဝႃႇၶဝ် ဝၢႆႈပၼ်ယူႇ တီႈဢၼ်လွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ် ၵိလေႇသႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပူၼ်ႉလွတ်ႈ တုၵ်ႉၶတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ ပေႃးႁွတ်ႈထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ သမ်ႇသရႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶိုၼ်းပဵၼ်ထႅင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉ။
ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃးၼၼ်ႉ မၼ်းလွတ်ႈၵၢင်းယၢၼ် လွင်ႈၵၢမ်ႇ၊ ၸိတ်ႈ၊ ဢုတု၊ ဢႃႇႁႃႇရ မူၼ်ႉမႄး၊ မၼ်းပဵၼ်တီႈငိမ်းယဵၼ်တင်းသဵင်ႈ၊ မၼ်းဢမ်ႇမီး လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး (ပဵၼ်လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း)၊ ပဵၼ်လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ဢမ်ႇမီးတၼ်ႇႁႃႇ၊ လွတ်ႈပူၼ်ႉ တၢင်းတုၵ်ႉတင်းသဵင်ႈ၊ တီႈဢၼ်လွတ်ႈပူၼ်ႉ ၵိူတ်ႇ၊ ထဝ်ႈ၊ ပဵၼ် (ၸဵပ်း)၊ တၢႆ၊ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးၽဝ၊ ဢမ်ႇမီး တၢင်းၶီမႆႈ၊ ဢမ်ႇမီးတၢင်းႁွင်ႉႁႆႈ၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၶီၼႅင်၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၶုၼ်ႇသဝ်ႈ ၵိလေႇသႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။

ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢသင်ႇၶတ၊ ပဵၼ်ထမ်းတြႃးၸႅတ်ႈမၢၼ်ႇသေ ပဵၼ်ဢၼ်မီးတႄႉ။ တႃႇတေလႆႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ၊ ႁူႉႁၼ် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပဵၼ်သတိပတ်ႉထၢၼ်ႇ သဵၼ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ၼႆႉပဵၼ် လွင်ႈႁၼ်ထိုင် ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ထေႇရဝႃႇတယဝ်ႉ။
ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၼႂ်းထေႇရဝႃႇတလႄႈသင် ၼႂ်းမႁႃႇယႃႇၼလႄႈသင် မီးဝႆႉ ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ႇ ဢွၼ်လီ ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း ၶူင်းၵၢင် တင်းၼမ်တင်ႈလၢႆ ၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။

=== ပၵ်းပိူင် ဢမ်ႇၼၼ် သိၼ်သီႇလ (5)သဵၼ်ႈ ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း===

# ငိူင်ႉဝႄႈ ဢဝ်တၢႆ သၢႆၸႂ် ၵူၼ်းလႄႈ တူဝ်းသတ်း။
# ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈလၵ်ႉဢဝ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸဝ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇပၼ်။
# ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇ ပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ။
# ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈပႅတ်ႈလႅၼ်။
# ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈ လွင်ႈသူႇယႃႈ လွင်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်။
ပေႃးတူၺ်း သိၼ်ႁႃႈသဵၼ်ႈၼႆႉၸိုင် မုၼ်ၶမ်းၽြႃး မုင်ႈႁၼ်ထိုင် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းႁဝ်း တေမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ သၢႆၸႂ်လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ႁိူၼ်းယေး၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈႁိူၼ်း မူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်၊ ပုၼ်ႈတႃႇ တြႃးသတ်ႉၸႃႇ လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ မီးမႃး ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ၵူၼ်းႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈသုင်သေ ၸင်ႇတေ တမ်းဝၢင်းပၼ် သိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် မၢႆမီႈၵူၼ်း ႁႃႈပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈၵျေႃႇပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႈလေႃးၽ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ၵူဝ်ႁႄၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽဝၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေမီးတီႈ ၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဝူၼ်ႉသေ ႁႃတီႈပိုင်ႈဢိင်ၵိူဝ်းလီယဝ်ႉ။

== ပိူင်ထေႇရဝႃႇတ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ (5) ယိူင်ႈ ==
တႃႇတေပဵၼ် ၸၢဝ်းပုတ်ႉၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ် ပၵ်းပိူင်လူင် 5 ဢၼ် တီႈၼႂ်း ဢင်ႇၵုတ်ႉတရၼိၵႃႇယၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။
# တေလႆႈမီးသတ်ႉထႃႇတြႃး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်။
# တေလႆႈမီးသီလ လွင်ႈပႂ်ႉပႃး။
# တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ၵေႃတုႁလ မင်ႇၵလႃႇ။
# တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉယုမ်ႇယမ် ၵၢမ်ႇတြႃး။
# တေဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ -

===တေလႆႈမီးသတ်ႉထႃႇတြႃး လွင်ႈယုမ်ႇယမ်===

ၸႂ်သတ်ႉထႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ် တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ် ၽြႃး တြႃး သင်ႇၶႃႇသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇယိုၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၽြႃးၸႅတ်ႈ တြႃးၸႅတ်ႈ သင်ႇၶႃႇၸႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

===တေလႆႈမီးသီလ လွင်ႈပႂ်ႉပႃး===
လွင်ႈဝႃႇရိတ်ႉသီႇလ ဢၼ်ပဵၼ်သိၼ်ႁႃႈ၊ သိၼ်ပႅတ်ႇလႂ်၊ လွင်ႈၸႃႇရိတ်ႉတသီႇလ ဢၼ်ပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း (ဝူတ်ႈဝၢတ်ႈ) ၽူဝ်၊ မေး၊ သြႃႇ၊ တပႄး၊ ပေႃႈမႄႈ၊ လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ လုၵ်ႉၼွင်ႉတပႄး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈတိုဝ်းၵမ် တဵမ်ထူၼ်ႈ။
===တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ၵေႃတုႁလ မင်ႇၵလႃႇ===
တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ် ဢတိတ်ႈၼိမိတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ဝႃႈ ပေႃးဢၢၵ်ႇလိူၼ်းႁွင်ႉၸိုင် မီးလၢပ်ႈ၊ ပေႃးတႅတ်းတႅဝ်းတူင်ႉ ဝႃႈ ဢမ်ႇလီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၽြႃးတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ဢၢၵ်ႇလိူၼ်းႁွင်ႉ၊ တႅတ်းတႅဝ်းႁွင်ႉ၊ လိူၼ်မၢတ်ႇ၊ ဝၼ်းမၢတ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၼိမိတ်ႉ ဢမ်ႇလီ။
===တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉယုမ်ႇယမ် ၵၢမ်ႇတြႃး===
ယုမ်ႇၵၢမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉသင်ၽုၵ်ႇၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတူၼ်ႈမဵဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႇၼၼ် ပေႃးႁဵတ်း လွင်ႈလီၵေႃႈ တေပၼ်ၽွၼ်းလီ၊ ပေႃးႁဵတ်း လွင်ႈႁၢႆႉၵေႃႈ တေႃႈတေပၼ် ၽွၼ်းႁၢႆႉ တေလႆႈယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။
===တေဢမ်ႇလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ===
ၵျေႃႇလူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်လႄႈသင်၊ မီးၸႂ်လမ်ႇမၢၵ်ႈ လေႃးၽလႄႈသင်၊ မီးၸႂ်ၵူဝ်ႁႄလႄႈသင် လွင်ႈဢၼ် ၵႂႃႇႁႃၵိူဝ်းယမ် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈသႃႇသၼႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ် လွင်ႈၵိူဝ်းၽီ၊ ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈ၊ လၢၵ်ႈၵႃႇ လၢၵ်ႈၽွႆး ပေႇတၢင်ႇ ၵႃႇလႃး ဢူင်းၽႂႃႉ ဢူင်းၽိ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇယမ်။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
&lt;references/&gt;

== တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းထႅင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း ==
* [http://www.dhammawiki.com/index.php?title=China မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မႁႃႇယၼ ၼမ်သေပိူၼ်ႈ]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.dhammaweb.net/notes/view.php?id=200 ပုတ်ႉထ ႄလႈ ပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602025525/http://www.dhammaweb.net/notes/view.php?id=200 |date=2013-06-02 }}
* [http://www.thedhamma.com/buddhists_in_the_world.htm ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထမႁႃႇယၼ ၼမ်သေပိူၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၶႄႇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161029210005/http://www.thedhamma.com/buddhists_in_the_world.htm |date=2016-10-29 }}
* [http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&amp;penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မျၢတ်ႈလိူဝ်တွၼ်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807103135/http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&amp;penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA |date=2013-08-07 }}

[[Category:သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
[[Category:ထေရဝႃတ]]</text>
      <sha1>647bwo6hs9po2y74s4hod5gielg5c8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ (ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408</id>
    <revision>
      <id>126301</id>
      <parentid>104737</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9160" sha1="ew3czl3i0dvhlf6bzeie3a2pv2zb4x3" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name4 = [[ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ)|ဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၁၄၅,၇၉၂
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.0178753|95.9819358|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 34
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11391
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|ထန်းတပင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Htantabin Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Thaandapin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်း (ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ)|ဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇ]]သေ  မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ  ဢၼ်မီးပွတ်းၸၢၼ်း တီႈမႄႈၼမ်ႉၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇဝ လႄႈ မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႈ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;NE46-12&quot;&gt;[http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/burma/txu-oclc-6924198-ne46-12.jpg &quot;NE 46-12 Henzada, Burma&quot;] topographic map 1:250,000, US Army Map Service, October 1959&lt;/ref&gt;

ဢၼ်ပဵၼ် [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇသူင်ႇပဵၼ် ၾႆးၾႃႉ တႃႇၼႃႈလိၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇထူးသေ တိုၵ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈပၼ်ၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉ ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈ ဢၼ်တေဢွၵ်ႇႁႅင်း 270 မႅၵ်ႇၵႃႇဝတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mmtimes.com/2010/news/515/n51501.html|title=Improved electricity for Yangon industry|date=2010|work=Myanmar Times|accessdate=5 March 2012|archivedate=16 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716134856/http://mmtimes.com/2010/news/515/n51501.html|access-date=11 August 2018|archive-date=16 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716134856/http://mmtimes.com/2010/news/515/n51501.html}}&lt;/ref&gt;

==လွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်း==
တီႈၸႄႈဝဵင်းထၢၼ်းတပိၼ်ႇၼႆႉ [[ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇ]] မီး 59 ဢိူင်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈမီး 230 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;[http://www.themimu.info/MapsInfo/Township%20Profile/Yangon/Profile_Htantabin%20Township_April%2009.pdf &quot;Profile Htantabin Township&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Myanmar Information Management Unit (MIMU), April 2009&lt;/ref&gt;

==ၶွပ်ႇၼႃႈလိၼ်==

ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ [[မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ|မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ]] လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၸမ်ႉ မီး [[မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလႅင်ႇ|မႄႈၼမ်ႉပၢၼ်းလႅင်ႇ]] လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉမီး [[မႄႈၼမ်ႉပေႃးလႄႇ|မႄႈၼမ်ႉပေႃးလႄႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;NE46-12&quot; /&gt;  ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၸမ်ႉမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၸလုၼ်ႇ]] ([[ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ]]) ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး]] လႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ]] ၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ]]၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ]] လႄႈ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇတူင်း]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းထၼုၽျူႇ]] (ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=mt&gt;Township 296 {{Cite web| title=Myanmar States/Divisions and Townships Overview Map |   url=http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf | publisher=Myanmar Information Management Unit (MIMU) |date = December 2007}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႇ==
* [http://www.themimu.info/MapsInfo/Yangon/MIMU154-v01_090424_Htantabin_Township_A1.pdf &quot;Htantabin Township, Yangon Division&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} map ID: MIMU154 Htantabin Township 090423 v02, April 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* [http://www.maplandia.com/burma/yangon-rangoon/htantabin/ &quot;Htantabin Google Satellite Map&quot;] Maplandia World Gazetteer
{{-}}

{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{DEFAULTSORT:ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>ew3czl3i0dvhlf6bzeie3a2pv2zb4x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428</id>
    <revision>
      <id>126177</id>
      <parentid>114377</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79027" sha1="abahkv9nrg9qctc3x34mzvywp5fh4g6" xml:space="preserve">==='''ၵႂၢမ်းၼမ်း'''===
ၸွမ်းဢဝ်ပၢဝ်းဝၢင်းႀီႇဢူဝ်ႇရီႇ(Bow Vow Theory) ဝႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉယိူင်ႈဢဝ် သဵင်သတ်းတဝႃႇၵူႊင်္သၼ်းင်္သၼ်းသေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼႆ။ ၼႆႉ မၼ်းမႃးမိူၼ် ပိုၼ်းပႃႇလိ ၼႂ်းလိၵ်ႈပုတ်ႉထႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈ - ပၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉႁူဝ်တီး ၽီသၢင်ၵူၼ်းသတ်း ထွမ်ႇၾင်းၵႂၢမ်းပႃႇလိ ႁူႉပွင်ႇၵၼ်မူတ်း ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈသေ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးမႃး လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵွပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပဵၼ် သင်ႇၵေႇတ(ၶိူင်ႈမၢႆ)ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယႂ်ႇမီးၾိင်ႊၵူၼ်း(Social) ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁူႉတိုၼ်းမီးလိၵ်ႈလၢႆးၵၼ် ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ယူႇ။ ၵွႆးၵႃႈ ၼႂ်းထုင်ႉဢေးသျိူဝ်ႊပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပႆႇမီးလိၵ်ႈလၢႆး(လိၵ်ႈၵိုၵ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ)ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မီးယူႇတင်းၼမ်။

ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပူၵ်းပွင်လႆႈၽိင်ႈၵူၼ်း(Social) တင်းႁိုင်ဢမ်ႇယွမ်းၵၼ် တင်းၶိူဝ်းၶႄႇမႃး။ တင်းၶႄႇတင်းတႆး သၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၼႂ်းပၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈၵၼ် လႄႈ ပေႃးၶိူဝ်းၶႄႇမီးလိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ႁူႉတိုၼ်း မီးယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈယူႇ။

ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ - လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း တႄႇၵိူတ်ႇမီးမႃး မိူဝ်ႈလႂ်။ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး၊ ၵူၼ်းႁူႉၽူႈလႂ် ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၼိူဝ်လိၵ်ႈလၢႆးဢီႈသင်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸဝ်ႈလႂ် ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇမီးၽႂ် ၼႄသၢၵ်ႈသေႇမၼ်းလႆႈ င်္တတ်ႈင်္တတ်ႈတေႃးတေႃးယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလူၼႂ်းပိုၼ်းလၢဝ်း၊ ယူၼ်း၊ ထႆး လႄႈ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်းလိၵ်ႈယူၼ်း(လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်)၊ လိၵ်ႈထႆး လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊလၢႆလၢႆပၢၵ်ႇပီၼႆယူႇ။ လိၵ်ႈယူၼ်း(လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်)ၵိူတ်ႇမီးမႃး မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 957 ၼီႈ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ သမ်ႉမီးမႃးမွၵ်ႈ ပီ ၶ.သ 1220 သေ လိၵ်ႈထႆးသမ်ႉ မီးမႃး ပီ ၶ.သ 1257 ၼီႈ ၵႃႈၼၼ်ႉ။ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဢဝ် ပၢၼ်တင်ႈမိူင်းမၢဝ်း(မိူင်းတိုင်းၶေႃ) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 764 ၼၼ်ႉမႃး ၵွႆးၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးင်္တၵ်ႇင်္လင်းယူႇယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်း လိၵ်ႈယူၼ်း၊ မၢၼ်ႊလႄႈ ထႆးၼႆၼၼ်ႉ။ &lt;ref&gt; တႅမ်ႈ မႁႃမုင်ႉ(မိူင်းၸႄႊ)&lt;/ref&gt;

==='''သၢၵ်ႈသေႇပၢႆးပိုၼ်း'''===

ၼႂ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း သုၸိင်ႇတႃႇ(တၢင်ႉယၢၼ်း) င်္တမ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1982 ၼၼ်ႉ မီးဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီ ၶ.သ 2300 ယဝ်ႉ၊ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ င်္မၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈယၢင်ၸိုဝ်ႇ(င်္ယင်းသီႊင်္ၵင်ႊ - တႆးလိုဝ်ႉႁွင်ႉမႄႈၼမ်ႉငၢႆး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊ လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ မီးတူဝ်လိၵ်ႈ(မႄႈငဝ်ႈ) 18 တူဝ်ၵွၺ်း။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၼွင်သႄ လႄႈ ပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် တူဝ်လိၵ်ႈတႆး င်္လၵ်ႈလၢႆႈၾၢင်ႁၢင်ႊ ပဵၼ်သီႇၸဵင်ႇမႃး၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ သိုပ်ႇမူၼ်းမႃးင်္ထင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

လႆႈႁၼ် ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾုႉ(င်္သၼ်ဝီ)င်္တမ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1942 ၼၼ်ႉ မီးၸႂ်ၵႂၢမ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 728 (ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇ ပဵၼ် 738) ၼႂ်းပၢၼ်တႆးၸဵတ်းမိူင်း (ပိုၼ်းၶႄႇင်္တမ်ႈ ႁူၵ်းမိူင်းၵွႆး) မိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈၽီလေႃႇၵေႃ(ၽီလၢဝ်းၵဝ်ႈ)လႄႈ င်္ၵမ်မိူင်း ၸဝ်ႈၵေႃႇလေႃႇၾိုင်(ၵဝ်ႈလၢဝ်းၽူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်လူၽူင်း)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉယဝ်ႈ။ င်္လပ်ႈတေပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ လွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉင်္မၵ်ႉၵၸိၼ်းတႆး ပီ ၶ.သ 1996 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းယုဝတီႇၵျိင်းၽေႃးမႄႇ င်္တမ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းတႆး လႄႈ လိၵ်ႈတႆး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽီလူင်ၵဝ်ႈ(ပိုၼ်းလၢဝ်းတႅမ်ႈ ၶုၼ်ပူဝ်းလုမ်း) မိူင်းၼွင်သႄ မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 739 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၵၼ် ယဝ်ႉၼႆယူႇ။

ၸိုၼ်ႊၵွၼ်းလၢႆး သမ်ႉင်္တမ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ပီ ၶ.သ 94 ၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းပေႃးႁူႉလၢႆးၼပ်ႉ ပီလိူၼ်ဝၼ်းယၢမ်း မႄႈပီလုၵ်ႈပီ(ၵၢပ်ႇၸႂ်ႈ-လပ်းပဝ်ႈ)ယဝ်ႉလႄႈ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ ၼႂ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး မၢင်ၽိုၼ်ၵေႃႈ မီးဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပီ ၶ.သ 600 ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းယၢမ်ႈၶုတ်းႁၼ် လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ တီႈထုင်ႉၼမ်ႉငၢႆး(င်္ယင်ႊသီႊင်္ၵင်ႊ)ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉၼႆ။

င်္ထင်ႈသမ်ႉ လွင်ႈလၢဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁွင် မိူဝ်းဢဝ်ပိတၵၢတ်ႊသၢမ်ၵွင် တီႈမိူင်းၽႃတင်ႈၽႃတေႃႇ(သီရိလင်ႇၵႃႇယၢမ်းလဵဝ်)မႃးမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုၸိင်ႇတႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမၵေႃႈ ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 450 (ပီ ၶ.သ 93-94)ၼႆ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်တႆးၼွင်သႄ လႄႈ တႆးမိူင်းမၢဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင်တီႈ တေလႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆး ၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇဢၼ် င်္တၵ်ႇင်္လင်းယူႇ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ (လွင်ႈၶုၼ်ႁွင်ၶႄႇ၊ ၶႄႇႁွင်ႉၸဝ်ႈယူၼ်ၸၢင်ႊ ဢမ်ႇၼၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း ထင်သၢမ်ၸင်ၵႂုႇဢဝ် ပိတၵၢတ်ႈ မိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 630။ ပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၶုၼ်ႁွင်တႆး မွၵ်ႈ 800 ပီပၢႆပၢႆ၊ လွင်ႈၼႆႉ တႆးႁဝ်း လီဝူၼ်ႉၸွမ်းယူႇ။) ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈငဝ်းတႆး ပီထူၼ်ႈ(2)မၢႆ-5 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ င်္တမ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်း ႁိမ်းၼမ်ႉမႄႈယၢင်ႊၸႄႊၼၼ်ႉ မီးလိၵ်ႈလၢႆးၾၢင်ႁၢင်ႊထူဝ်ႇငွၵ်ႈ ၸႂ်ႉၵၼ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပီ ​ၶ.သ 600 ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မွၵ်ႈမီ ၶ.သ 1311 (ၼႂ်းင်္မၵ်ႉၵၸိၼ်းတႆး ဢွၵ်ႇပီ 1996 ဝႃႈ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 1212)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးတူဝ်သီႇၸဵင်ႇသေ ပၢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ၸႂ်ႉၵၼ်သိုပ်ႇမႃးထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်ၶမ်းင်္ၶၼ်ႇၾႃႉ မိူင်းင်္သၼ်ဝီ(ပၢၼ်လဵဝ်ၵၼ်တင်း ၶူးမေႃၸဝ်ႈထမ်ႇမတိၼ်ႇၼ) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1565 ၼၼ်ႉ သမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်မႄး လိၵ်ႈတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တူဝ်မူၼ်းမူၼ်း ၸိူင်ႉလိၵ်ႈမွၼ်း၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လႄႈ ႁဵတ်းသႂ်ႇမၢႆသဵင် 2 သဵင်(သဵင် 4 ၸမ်ႈၼႃႈ - း လႄႈ သဵင် 5 ၸမ်ႈတႂ်ႈ-ႉ)သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼႆ။)

==='''သၢၵ်ႈသေႇပၢႆးသႃႇသၼႃႇ'''===
ပေႃးတေဢဝ် ပၢႆးၵိူဝ်းလီပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ မႃးင်္တၵ်ႈတူၺ်းလႄႈ ၸွမ်းတီႇဢူဝ်ႇရီႇ ဢၼ်ဝႃႈ မီးသႃႇသၼႃႇၵေႃႈ မီးလိၵ်ႈလၢႆး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၽိတ်းလႆႈယူႇ။

ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉင်္တမ်ႈဝႃႈ ၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထ င်္ၽဝ်ႁွတ်ႈမႃးသင်ႇသွၼ် ၵူၼ်းၽီ ထိုင်မိူင်းသႄ လႄႈ မိူင်းၸေႊၾၢင်(မိူင်းမၢဝ်း)ၼႆသေ ၼႂ်းပိုၼ်းလၢဝ်း၊ ပိုၼ်းထႆးၵေႃႈ င်္တမ်ႈဝႆႉင်္တတ်ႈင်္တတ်ႈတေႃးတေႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ တႆးမိူင်းင်္ထၼ်(ၼႂ်းႁုၼ်ႊၼမ် ယၢမ်းလဵဝ်) လႆႈင်္တၵ်ႇပဵၼ်သွင်ၽၢၵ်ႇ(ၶႄႇႁွင်ႉ မိူင်းယီႊၸဝ်ႈ)ၼၼ်ႉ ၶုၼ်လူင်ႁၢၼ်မိူင်း (ၶႄႇႁွင်ႉႁဵၼ်လီႊ)ၶိူဝ်းတႆးဢၢႆႈလၢဝ်း ၵိၼ်မိူင်းငၢႆး လၢဝ်းယူႇပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၶုၼ်လူင်ၸိုဝ်းမၢဝ်း(ၶႄႇႁွင်ႉ လီမဝ်ႊ)ၶိူဝ်းတႆးဢၢႆႈလၢဝ်းၵိၼ်မိူင်း  ၽႃယႆး(ပေးငၢႆး)ယူႇပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ။ ၼႂ်းပၢၼ် သွင်မိူင်းသွင်ၶုၼ် ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ (ၼိၵၢႆးမႁႃႇယၢၼ်း) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 69 (ပ.သ 612 )ၼၼ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတႆး ဢၢႆႈလၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမိူင်း သမ်ႉပေႃး ပူၵ်းတင်ႈလႆႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵဵင်းင်္သၼ်(မိူင်းယူၼ်း)ႁိုင်လၢႆပၢၵ်ႇပီယဝ်ႉယဝ်ႈ။

ၼႂ်းသဝ်လၵ်းႁိၼ်မိူင်းမၢဝ်း သမ်ႉမီးဝႃႈ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ ထိုင်မိူင်းမၢဝ်းမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 804 ၼႆသေ ၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း သင်ႇၵႃႇယၼႃႇ တွၼ်ႈလိၵ်ႈႁူဝ်ထမ်းၸူႉ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ(4)ဢၼ် ၸဝ်ႈဝိလႃႇသ ဝၢၼ်ႈႁႆး(ၸေႊလၢၼ်ႉ)င်္တမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႃႈ ဝၢႆးၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ 450 ပီ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ100 တူၼ် ဢွၼ်ၵၼ် ပိၼ်ႇင်္တမ်ႈပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသေႃးတ(င်္လပ်ႈတေပဵၼ်ၸဝ်ႈသေႃးၼ) လႆႈဢဝ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ႈမႃးၽႄႊမုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ။ (ၼႂ်းပပ်ႉပီမႂ်ႇတႆး လႄႈ ႁိူဝ်းၾၼ် - ပီ 1995 )ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးယၼ်ႇၾႃႉသမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း(တႆးလူင်)တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ (ပၢႆးယူၼ်း)ဢၼ်ၶူးဝႃးလူင် ၸဝ်ႈၺႃႇၼၵမ်ႇၽီႇရ မိူင်းၵဵင်းမႆႇ မႃးၸွမ်းၶႆႈႁႃၽြုးၸဝ်ႈသိယိင်ၵ(ယူၼ်းႁွင်ႉဝႃႈၽသိင်) တီႈမိူင်းင်္သၼ်ဝီ ၼႂ်း ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၶမ်းင်္ၶၼ်ႇၾႃႉ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1540 ၼၼ်ႉၵွႆး။ ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇၼပ်ႉယမ်သႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း ၸၢဝ်းဢင်းၵိတ်းသ် Edmund Leach င်္တမ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1937 ၼၼ်ႉ(ဢဝ်ၸွမ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊ)ဝႃႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈ ၸဝ်းသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ(မၢၼ်ႊဝႃႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ)တိုၵ်းပႄႉ မိူင်းဢႃႈဝ(မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1527 ) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးယင်းပႆႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆဝႆႉယူႇ။

ၵွႆးၵႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ(မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလၢဝ်) လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈလူင် ႁူမ်ႇမိူင်း(ၸဝ်ႈၶုၼ်တုမ်ႇ)မိူင်းမၢဝ်း လႆႈၵႂုႇပဵၼ် မေးၼၢင်းၵွႆႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူးၵမ်ႇ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1057 ၼၼ်ႉ ပေႇႁူၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ ပဵၼ်ပေႇႁူမူမ်ႇထၢတ်ႈၶမ်းၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆ။ သွၼ်ႇလႆႈဝႃႈ မိူင်းမၢဝ်း လႆႈၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထယဝ်ႉၼႆလႄႈ လၵ်းႁိၼ်မိူင်းမၢဝ်း တေထုၵ်ႇင်္မၼ်ႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ပိုၼ်းလၢဝ်းဝႃႈ ၵူၼ်းတႆတႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းယီႊၸဝ်ႈ(မွၵ်ႈပီ ၶ,သ 69)ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တေၵိူတ်ႇမႃး ၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈဝႃႈ ပူၼ်ႉတီႈၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ (မႁႃႇသိလႃးဝီးရဝူင်း 1996) င်္ထင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ ပေႃးမႃးထတ်းတူၺ်း လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၸဵမ်ဢဝ်လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ၊ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်၊ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူင် ပၢၼ်ၵဵင်းဝီမႃး တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉၸိုင် လႆႈႁၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် 18 တူဝ်ၵွႆး၊ ဢမ်ႇမီးတဵမ် 41 တူဝ် မိူၼ်လိၵ်ႈသၼ်သၵရိတ်ႉ လႄႈ ပႃႇလိ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပေႃးတေဢွၵ်ႇၵႂၢမ်းႁၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၵိူတ်ႇမီးမႃးဢွၼ်တၢင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်းပႆႇၼပ်ႉထိုင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉၸိုင် ပဵၵ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇၵေႃႈ ၽႂ်တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈယူႇ။

သၢၵ်ႈသေႇ(တီႈဢၢင်ႈဢိင်) လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ပႃးၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇ ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ လုင်းၸၢင်ႊၵူင်ႊၸိင်ႇ ႁႃႁွမ်င်္တမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉ“ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ”(ပွတ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ) ၸွမ်းၼင်ႇသၢၵ်ႈသေႇၶႄႇ မီးမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1937 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်င်္တမ်ႈဝႆႉ မီးၼင်ႇၼႆ- သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ င်္ၽဝ်ထိုင်မိူင်းတႆး ၼႂ်းယူၼ်ႊၼၢၼ်ႊ(ၼွင်သႄ) ၸဝ်ႉသုတ်းၵေႃႈ တေမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 600-800။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလိုၼ်းပီ ၶ.သ 1300 ပဵၼ်ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇ ၶိူဝ်းထင် လႄႈ ၶိူဝ်းသွင်ႉၼႆယူႇ။

==='''သၢၵ်ႈသေႇဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း'''===
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းလိၵ်ႈတႆး(Tai Calendar) ဢၼ်ႁၼ်ႁူဝ်တီး(ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ) ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ ပဵၼ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး(လိၵ်ႈတႆး) ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 638 (ၼႂ်းပီ 1997 ၼႆႉ ႁိုင်ထိုင် 1359 ပမႃးယဝ်ႉ)။ င်္မၼ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇထႆႉၸူင်ႊဝၢင်တီႇ ၶိူဝ်းထင် (Tang Dynasty) လႄႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈသိုဝ်ႉၼူႇလေႃႇ(ပိုၼ်းတႆးတၢင်ႇၽိုၼ်ဝႃႈ သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း၊ သိူဝ်လုၵ်ႈလၢဝ်၊ ထႆးႁွင်ႉ ၶုၼ်သိၼ်လူင် လႄႈ လၢဝ်းသမ်ႉဝႃႈ သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း)ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ၸၢဝ်းၶႄႇ(လုင်းၸၢင်ႊၵူင်ႊၸိင်ႇ) င်္ၸၵ်ႇၼႄၽႄဝႆႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ လိၵ်ႈလႆႈတႆး ယူႇၼႂ်းၵိင်ႇၽႄ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၸုမ်းသူင်ႉတႆး(တႆးသူင်ႉ) ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း တႆးသူင်ႉ၊ တႆးတူင်ႉ၊ တႆးသုၺ်ႇ၊ တႆးၽိင်၊ တႆးတူၼ်း၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးင်္လမ်း၊ တႆးယူၼ်း၊ တႆးလၢဝ်း၊ တႆးထႆး၊ တႆးဢႃႊႁူမ်၊ တႆးင်္လင်၊ တႆးလမ်၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးလူင် လႄႈ တႆးၶမ်းတီႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ လိၵ်ႈတႆး(4)င်္သၼ်း။
(1)လိၵ်ႈတႆးလိုဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ဢဝ်သဵင်ၵဵင်းႁုင်ႈ ပဵၼ်လၵ်းပိူင်၊
(2)လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း) ၼႂ်းမိူင်းတႂ်ႈၶူင်း(မိူင်းမၢဝ်း) ဢဝ်သဵင်မိူင်းၶွၼ် ပဵၼ်လၵ်ႈပိူင်၊
(3)လိၵ်ႈတႆးၽိင် ၼႂ်းမိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉၼွႆႉ(လိၼ်ၶျၢင်း ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)လႄႈ
(4)လိၵ်ႈတႆးတူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းဢီႁူင်ႁိုဝ်(ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)။

ၼႂ်းၵႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ(4)င်္သၼ်းၼႆႉ တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် (လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၶူင်း)ၼၼ်ႉ င်္သၼ်းလဵဝ်ၵွႆး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးယႂ်ႇ)။

လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊ ဝၢႆးမႃးယဵၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး 33 ၸဝ်ႈၾႃႉ)ၼႆႉ ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၸုမ်းတႆးၼိူဝ် လႄႈ တႆးမၢဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းမၢဝ်း၊ မိူင်းၵိုင်မႃႉ၊ မိူင်းၶျုင်ႊင်္ၸင်ႊ၊ မိူင်းၸိူၼ်ႉၶင်ႊ၊ မိူင်းၸင်ႊယူၼ်၊ မိူင်းၸိၼ်ႊၵူႇ(မိူင်းဝေႃႇ) မိူင်းၸဵင်ႊတုင်ႊ(မိူင်းၵႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵဵင်းတုင်ၼွႆႉ)မိူင်းင်္မၼ်း၊ မိူင်းလူးလူင်၊ မိူင်းၸိၼ်ႊၽိင်၊ မိူင်းယူၼ်င်္ၸင်ႊ၊ မိူင်းယူၼ်ယု၊ မိူင်းမီႇလေႃႇ၊ မိူင်းဝိုၼ်သၢၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းမၢဝ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼမ်ႉမၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၸိုင်ႈၶႄႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိသ်ႉတ် လႆႈမႄးလိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ႁႂ်ႈမီးသဵင်ဢၼ်င်္တတ်ႈတေႃး 6 သဵင်မႃး မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1950-51 ၼၼ်ႉင်္ထင်ႈ(ႁွင်ႉဝႃႈလိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၶူင်း)ၼႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

==='''လိၵ်ႈတႆးလူင်ပၢၼ်ၵဝ်ႇ'''===
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်း ဢၼ်င်္တမ်ႈၼႄမႃး ပႃႈၼိူဝ်တင်းမူတ်းၼႆႉ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းသေ ပိူၼ်ႈတင်း ပၢႆးပိုၼ်း လႄႈ ပၢႆးထတ်းလီလီၼႆၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ- လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း (လိၵ်ႈတႆးလူင်)င်္ၸၵ်ႇလႆႈသၢမ်ပၢၼ်၊ ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်၊ ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ ပၢၼ်လိၵ်ႈ တႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၵေႃႈႁွင်ႉ)။ ၼႂ်းၼႆႈၼႆႉ-
#တင်ႈဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း(သိုဝ်ႉၼူႇလေႃ)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးမိူင်းသႄ(ၼၢၼ်ႊၸဝ်ႈ)ၶဝ် ပေႃးမီးပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၾၢႆႇလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ဢွၵ်ႇႁူဝ်တီး(ပၵ်းယဵၼ်ႈဝၼ်းပီ ၶ.သ 638)ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉယဝ်ႉၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းသႄၶဝ် မီးလိၵ်ႈတႆး ၸႂ်ၵိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃး တင်ႈတႄႇ ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ၾၢင်ႁၢင်ႊလိၵ်ႈတႆးပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇင်္ၸင်ႈင်္လင်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းမိူင်းလႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၸင်ႇၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ (တီႈမိူင်းၵႃႈ၊ မိူင်းဝေႃႇ ၼႂ်းမိူင်းလႃးလူင် တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မီးပပ်ႉၸေႈသႃ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈယူႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။)
#တင်ႈဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် (မိူင်းတိူင်းၶေႃ)ၸဝ်ႈၶုၼ်တိုင်းၶမ်း(မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၶုၼ်လီ)မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 764 ၼၼ်ႉ မႃးတေႃႇႁွတ်ႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ (မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1331)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် လႆႈယဵၼ်း မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊ ႁၢင်ႊၾၢင်တူဝ်လိၵ်ႈၵေႃႈ ယူႇတီႈတူဝ်သီႇၸဵင်ႇသေ ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈမူၼ်းမႃး မူၼ်းမႃးလွႆးလွႆး။ ပိုၼ်းမၢင်ၽိုၼ်င်္တမ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႆႈမႄးႁဵတ်းသႂ်ႇ မၢႆသဵင် ႁႂ်ႈင်္တတ်ႈတေႃးမႃး ၼႂ်းပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼႆႉၼႆ။ ၸင်ႇၼပ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ဝႃႈၼႆမႃး။
#ထိုင်မႃး ပၢၼ်မိူဝ်ႈတႆးၵဝ်ႈႁၢႆးႁေႃ င်္မၼ်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၶမ်းင်္ၶၼ်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်း ၵဵင်းဝီ(မိူင်းင်္သၼ်ဝီလူင်) မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1540 (မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ 1567)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈ)။ ႁၢင်ႊၾၢင်ၵေႃႈ မႄးႁႂ်ႈမူၼ်းမူၼ်းမိူၼ်လိၵ်ႈမွၼ်း၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ ႁဵတ်းသႂ်ႇမၢႆသဵင်ဝႆႉ(2)သဵင် တွၼ်ႈတႃႇ သဵင်(4)လႄႈ (5)။ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၽႄႈလၢႆတၢင်းမိူင်းတႆး ပွတ်းၼိူဝ် တႂ်ႈ ၵၢင်၊ လိူဝ်သေမိူင်းၼွင်သႄ၊ မိူင်းမၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၶုၼ်(ၵဵင်းတုင်)ၵႂုႇ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉၸွတ်ႇၵၼ်ၵူႊတီႈၼႆယူႇ။ ၸင်ႇၼပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆယူႇယဝ်ႈ။ (ဢမ်ႇၼပ်ႉပႃး လိၵ်ႈတႆးင်္လင်၊ လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ ၼႂ်းမိူင်းလုၵ်ႈတႆးၶဝ်။)[[ၾၢႆႇ:Scott-LL9-17-English-Burmese-Shan-calendar-1891.jpg|thumb|ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ဢင်းၵိတ်း မၢၼ်ႈ တႆး တႃႇပီ 1891 ဢၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉ၊ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်ဝႃႈ ယၢမ်းၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးႁိူဝ်ႈႁိူင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်။]]
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်းသ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် တင်ႈပဵၼ် ပတေႇသရိတ်ႈၶွင်ႇသီႇသေ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ မိူင်းတႆးၵမ်ႇပေႃးၸၼႆ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1922 ၼၼ်ႉမႃး။ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈတင်ႈတႄႇပီ 1922 မႃးၾၢႆႇၼႆႉ လိၵ်ႈတႆး လႆႈၽႄႈၸွတ်ႇၵႂုႇ ၼႂ်းမိူင်း ၵူႊတီႈတီႈယဝ်ႉၼႆယူႇ။

==='''လိၵ်ႈတႆးလူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ'''===
ထိုင်မႃး ဢွၼ်တၢင်း ၼႃႈလွတ်ႈင်္လဝ်းသဝ်းၶေႃ(မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ) မိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1940 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝိၸယႃႇၼၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ် ဢဝ်ၵူၼ်းမီးပိုၼ်ႉႁူႉ ၸၢဝ်းတႆးႁဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ မႄးလိၵ်ႈတႆးလူင်င်္ထင်ႈ။ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇင်္ထင်ႈ မႄႈၵပ်းမၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီးလီပဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး မႄးႁဵတ်းပႃး မၢႆသဵင်မၼ်းၽိူမ်ႉင်္ထင်ႈ။ (ယူႇတီႈသၢမ်သဵင် ပဵၼ်မႃးႁႃႈသဵင်၊ သႂ်ႇင်္ထင်ႈသဵင် 2 ယၵ်း -ႇ လႄႈ သဵင် 3 ယၵ်းၸမ်ႈ -ႈ ၸိူင်ႉၼႆ။) ၵူၼ်းႁုၼ်ႊလင် ၸိူင်ႉသူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈႁဵၼ်းငၢႆႈ လႄႈ င်္တမ်ႈဢၢၼ်ႇငႆႈ ၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇ ပီၼၼ်ႉမႃး လိၵ်ႈတႆးလူင်ႁဝ်း လႆႈင်္ၸၵ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆမႃး တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
==='''လိၵ်ႈတႆးႁႃႈသဵင် (ဢမ်ႇၼၼ်) လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်'''===
လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႆႇပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇ သဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးၼႆလႄႈ ထိုင်မႃး (1940) ၸဝ်ႈသြႃႇဝိၸယၼၼ်ႇတ (သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ) ၸင်ႇၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈမီးတူၼ်းသဵင် ႁႃႈသဵင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၵ်ႈဢၼ်မႄးၶိုၼ်းၼႆ့ သမ်ႉၺႃးၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၵိုတ်းယိုတ်းၵႂႃႇဝႆႉယူႇ။ &lt;ref&gt; ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၄၊ ၂၀၀၉ &lt;/ref&gt; 
ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉသေ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉၸင်ႇ ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆး ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
==='''ၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆး'''===
* 1. ၸဝ်ႈဝိၸယၼၼ်ႇတ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇလူင်ၵၢင်ဝဵင်း သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ
* 2. ၸဝ်ႈသူၺ်ႇမုင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ၵေးသီး (ဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၵေးသီး)
* 3. ဢူးမွင်ႇမွင်ႇ ဝုၼ်ႇလူင်သႃႇသၼႃႇ သီႇပေႃႉ
* 4. ဢူးၵေႃးသၼ်ႇလ မဵဝ်းၸႃးလွႆငိုၼ်း
* 5. ဢူးၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်
* 6. ဢူးထုၼ်းလ ပၢၼ်းတၵႃႇ လၢႆးၶႃႈ
* 7. ၶိင်းၵျွင်းဝိလႃႇသ ၸရေးလူလိၵ်ႈ မိူင်းၼၢႆး
=== '''ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်''' ===
* 1. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၽူႈမၢႆမုၵ်ႉၸုမ်း၊ ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းၵယႃး၊
* 2. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵမ်ႉၽူႈမၢႆ၊ ၵမ်ႉလူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊
* 3. ၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၶုၼ်ၽၢႆႇသပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်း၊
* 4. ဢူးပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶူးမေႃယႃလူင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
* 5. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၽူႈၵွၼ်း(ၼၢမ်း) ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ &lt;ref&gt; ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ &lt;/ref&gt; ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆးၸုမ်းၼႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆး ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၢၼ်ႇလႆႈ တႅမ်ႈလႆႈ ၽဵၼ်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸုမ်းၼႆႉ မႄးၽိူမ်ႉထႅမ်လီငၢမ်းယဝ်ႉ တၢင်ႇထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ ထိုင်မႃး 1955 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ (3) ဝၼ်း (1317၊ လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ)ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၅၊ ၂၀၀၉ &lt;/ref&gt; လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းသေယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ တေလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇၽႃႈၼွပ်ႇပူင်ပၼ် လုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ႁႂ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပၼ် ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ တႄႇဢဝ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉသိပ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶူးမေႃ ၵဝိလိၵ်ႈတႆး (4) ၵေႃႉ
==='''ၸုမ်းၵဝိတႆး 4 ၵေႃႉ'''===
* 1. လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်၊
* 2. လုင်းသုၸိင်ႇၼ လၢင်းၶိူဝ်း၊
* 3. လုင်းသၢင်ႇသွႆး ၵျွၵ်ႉမႄး၊
* 4. လုင်းတၢင်းၵႄး ၼမ်ႉၶမ်း။

ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတႅမ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈဢၼ်ၵေႃႇမတီႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး တႅပ်းတတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ၽွမ်ႉၵၼ် တီႈလုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ (24.1.1958) တေႃႇထိုင် (29.1.1958) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
==='''ၵေႃႇမတီႇတႃႇၶိုင်ပပ်ႉႁဵၼ်း'''===
* 1. လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်၊
* 2. လုင်းထုၼ်းလ လၢႆးၶႃႈ၊
* 3. လုင်းဝိလႃႇသ မိူင်းၼၢႆး၊
* 4. လုင်းၽူဝ်းလ ၼမ်ႉၶမ်း၊
* 5. လုင်းသၢင်ႇသွႆး ၵျွၵ်ႉမႄး၊
* 6. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးလႄႈ ၵယႃး၊
* 7. လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းတႆးလႄႈ ၵယႃး၊
* 8. လုင်းၵေႃးလီႇ ၵျွၵ်ႉမႄး
* 9. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵႅမ်ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းလႃးသဵဝ်ႈ၊
* 10. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၽူႈၵွၼ်း(ၼၢမ်း) ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
* 11. သြႃႇပၵျေႃႇ ၶူးသွၼ်၊ ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်ၶူးၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
* 12. လုင်းၵႃႇလိင်ႇတ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊
* 13. လုင်းပိင်ႇၺႃႇ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

ၼင်ႇႁိုဝ်တေတူၵ်းထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၸွမ်း ထုင်းၾိင်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတင်းလၢႆၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇဝႆ့မူႇၸုမ်းထၢတ်ႈသၢင်လိၵ်ႈ ဢၼ်တေသႂ်ႇပႃး ၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
==='''မူႇၸုမ်းထၢတ်းလိၵ်ႈ'''===
* 1. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း
* 2. လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ
* 3. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ
* 4. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း
* 5. ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်
* 6. သြႃႇပၵျေႃႇ &lt;br&gt;
ၸုမ်းၼႆႉလႄႈ ၵဝိသီႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸဵတ်းဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢုပ်ႇၵၼ် ထတ်းသၢင်မူၼ်ႉမႄး တီႈလုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈ ပေႃႉဢွၵ်ႇပဵၼ်ၽိုၼ်'''ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ တႃႇသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း''' တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်ပပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တႅမ်ႈဝႆႉ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ဢၼ်တၼ်းလႆႈ ပေႃႉဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇ ၸၼ်ႉႁူၵ်းၵူၺ်း။ လႆႈပေႃႉဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ် ၵျူႇလၢႆႇ 1961 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉဢၼ် ပေႃႉဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ႁၢင်ႈႁူဝ်သိူဝ်ဝႆႉလႄႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၸင်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ '''လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်''' ၼႆယဝ်ႉ။ &lt;br&gt;

ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတႆးတႄႉ ပဵၼ်တႃႇၽွၼ်းလီတႆးသေ တၢင်ႇထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး၊ လႆႈၶေႃႈပူင် ႁႂ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ တၼ်းလႆႈသွၼ်ထိုင် ၼႂ်းပီ 1962 ၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ပၼ်ႁႃ &quot;လိၵ်ႈၵဝ်ႇ&quot; လႄႈ &quot;လိၵ်ႈမႂ်ႇ&quot;ၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ pdf 137 &lt;/ref&gt;
ပီ 1962 ၵွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ) ၶိုၼ်ႈမႃးသိမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇလႄႈ လွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ မႃးယွၼ်ႈထိုင် လိၵ်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1964 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ (22) ဝၼ်း၊ လုင်းၵျေႃႇၸေႃး ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူမ်းထၢၼ်ၽၢႆႇၽၼ်ႇတႃႇလႄႈ ၽၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ မိူင်းတႆး(ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဌာနတာဝန်ခံ) ၸင်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းတႃႇပႂ်ႉပႃး ၽိင်ႈထုင်း လိၵ်ႈလၢႆးၽိင်ႈငႄႈသေ ဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ပူင်သွၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီး(လိၵ်ႈၵဝ်ႇ တင်း လိၵ်ႈမႂ်ႇ) သွင်ဢၼ်လႄႈ တေလႆႈသိုပ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႂ်ပူင်သွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1964 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ (16) ဝၼ်း ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇယႃႉပႅတ်ႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ(ပၢၼ်ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ) ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇသွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လုမ်းၵူမ်းထၢၼ်မိူင်းတႆး (ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ရုံး) ဢဝ်မၢႆလိၵ်ႈ 25-ရပ(ၶ) 66 သေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၢႆလိၵ်ႈ 25-ရပ(ၶ) 66 တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇဝႃႈ -
* လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမေႃလိၵ်ႈတႆးၼင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်လႄႈသင်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇမေႃလႄႈသင် လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူဝ်ႈဢွၼ် ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလုမ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၸိုင် တေလႆႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်တႄႇပဵၼ်တူဝ် ပဵၼ်တိၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ 1955 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး 1966 လႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပူင်သွၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေပူင်သွၼ်ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီး လၵ်းသုတ်ႇ တႃႇႁဵတ်းပဵၼ်ပပ်ႉသင်လႄႈ လွင်ႈပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၇-၄၈၊ ၂၀၀၉ &lt;/ref&gt;

==='''လိၵ်ႈတႆးလူင် လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ'''===
1. '''မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ 18 တူဝ်'''

ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ
ပ ၽ မ ယ ရ လ ဝ ႁ ဢ
(မၢႆတွင်း။ ။မႄႈသဵင်ငဝ်ႈလိၵ်ႈတႆး မီး 16 တူဝ်ၵွႆး။ ဝၢႆးမႃး သႂ်ႇင်္ထင်ႈ ၺ တင်း ရ သေ ၸင်ႇ ပဵၼ်မႃး 18 တူဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆ။)။

2. '''မႄႈသဵင်င်္ၵမ် 3 တူဝ်'''
(ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢၼ်“မ”ႁႃႈတူဝ်)
ၵ ၻ ၿ

3. '''မႄႈသဵင်သွၼ်ႉ 5 တူဝ်'''
ၵျ ၵြ ၵွ ၵျွ ၾ(ၽ+ဝ=ၽႂ+ၾ?)။

4. '''မႄႈသဵင်ၵပ်း 12 တူဝ်'''
ဢ ဢု ဢိ ဢီ ဢု ဢူ ဢေ
ဢႄ ဢူဝ် ဢေႃ  ဢိုဝ် ဢိူဝ်။

==='''ၵိင်ႇၽႄလိၵ်ႈတႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး'''===
ၼွၵ်ႈသေလိၵ်ႈၶႄႇၵႂုႇ ၵႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈလိၵ်ႈဢင်း ၵိတ်းသ်၊ လိၵ်ႈပႃႇလိ၊ လိၵ်ႈဢီႇၵျိပ်ႉ၊ လိၵ်ႈသီႇႁူဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈၶွမ်၊ လိၵ်ႈပိဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်း-လိၵ်ႈ ၶမဵၼ်၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ၊ လိၵ်ႈယူၼ်း လႄႈ လိၵ်ထႆး ပႃးတင်းလိၵ်ႈတႆးလူင် လႆႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၼိူဝ် လိၵ်ႈပြုႇမီႇ(မိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊသေ လတ်းင်္ပင်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၼ်င်္မၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။)
လိၵ်ႈပြုႇႁ်မီႇ လႆႈတႄႇမီးမႃးၼႂ်းမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ပီၶရိတ်ႉသ် 500(BC  500)တေႃႇထိုင် ၶ.သ 300(AD 300)ၼႆ၊ ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ(မွၵ်ႈ AD 300)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇ လီႈၽႄႈႁိူင်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ လႄႈ ၽႄႈၸွတ်ႇၵႂုႇလၢႆလၢႆမိူင်းၸွမ်းလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆးလၢႆလၢႆပိူင်ၼႆယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇၼႆႉ င်္မင်ႇပဵၼ်(2)သၢႆသွင်တၢင်းသေ ၽႄႇၶဝ်ႈမႃးတၢင်းပွတ်းဢေးသျိူဝ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင် ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ-

သၢႆတီႈ(1)-ဝၢႆးသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမေႃးရိယ ၶွင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵလႆႈ လူႉပင်းၵႂုႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ မီးၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုသျၼ်ႊ လႄႈ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုပ်းတ(ၵုတ်ႉတ)ၵိူတ်ႇမီးမႃးထတ်းတၢမ်းၵၼ် လႄႈ လႆႈသိုပ်ႇဢဝ်လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇမႃးမႄး လတ်းႁဵတ်းပဵၼ် လိၵ်ႈၵုသျၼ်ႊ လႄႈ လိၵ်ႈၵုပ်းတ ၸွမ်းၶၼ်ႈတွၼ်ႈပၢၼ်မၼ်းမႃး။ ယဝ်ႉ ၵေႃႈသိုပ်ႇယဵၼ်းမႃးပဵၼ်လိၵ်ႈၼႃႇၵရီ(တေႇဝၼႃႇၵရီႇ)ၼႆယဝ်ႈ။ သၢႆပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၽႄႇၶိုၼ်ႈ မႃးထိုင် မိူင်းပိဝ်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်း(သုထမ်ႇမဝတီ)လႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃးယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈပိဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်း လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉၼႆႉယူႇ။

သၢႆတီႈ(2)-သၢႆၼႆႉၵေႃႈ ဝႆးသေဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမေႃးရိယ ၶွင်ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃသေႃးၵ လႆႈလူႉပင်းင်္လဝ်ၵႂုႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းပွတ်းတႂ်ႈ(ပွတ်းၸၢၼ်း)မိူင်းဢိၼ်တိယိူဝ်ႊ လႆႈမီႈၶိူဝ်းၶုၼ်ဢၼ်ႇထ၊ ၶိူဝ်းၶုၼ်ပၢၼ်လဝ လႄႈ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၸူဝ်းရ တင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈထတ်းတၢမ်းၵၼ် ပဵၼ်ပၢၼ်ပဵၼ်ပၢၼမႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်လိၵ်ႈပြုႇရ်မီ လတ်းင်္ပင်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈပၸ်ႉ သိမ၊ လိၵ်ႈၸႃႇလုၵျုႉ လႄႈ လိၵ်ႈတမီးလ်သေ ၸႂ်ႉၸွမ်းပၢၼ်ၽႂ်ပၢၼ်မၼ်းၼႆယူႇ။
သၢႆတီႈသွင်ၼႆႉ လႆႈလႆလွင်ႈလူင်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းသေ ၽႄႈၶဝ်ႈထိုင်မိူင်း သီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းၶွမ်၊ မိူင်းၶမဵၼ်၊ မိူင်းမွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)(မၢႆတွင်း-မၼ်း(သုထမ်ႇမဝတီ)ပဵၼ် မွၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)ပဵၼ်မွၼ်းမိူင်းထႆး ၼႂ်းပၢၼ်ၵွၼ်ႇ။)လႄႈ မိူင်းယူၼ်း၊မိူင်းထႆးသယၢမ်၊ ယဝ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈသွင်ႁုၼ်၊ လိၵ်ႈၶွမ်၊ လိၵ်ႈၶမဵၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်း၊ လိၵ်ႈမွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)လႄႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လၢဝ်း-ၶိုၼ်-လိုဝ်ႉ- င်္လမ်း တေႃႇထိုင်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆယဝ်ႈ။
ၼွၵ်ႈသေ ၵဵင်ႇသၢႆယႂ်ႇယႂ်ႇ (2)သၢႆၼႆယဝ်ႉ ယင်းလႆႈႁၼ်မီးင်္ထင်ႈသၢႆဢွၼ်ႇသၢႆဢိတ်း လၢႆလၢႆသၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ မီးလိၵ်ႈပြုႇရ်မီ မီးင်္ထင်ႈသၢႆၼိုင်ႈလုၵ်ႉမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိ ယိူဝ်ႊပွတ်းၼိူဝ် ၶဝ်ႈတၢင်းမိူင်းတိင်္ပတ်ႈ(Tibet)ထိုင်ၵႂုႇမိူင်းသႄလူင်(ယီႊၼၢၼ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ယုၼ်ၼၢၼ်)ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢသေႃးၵၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆယူႇ။ ဝၢႆးမႃး လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးယီႊ(ပၢႆယီး)၊ ယဝ်ႉလႆႈသိုပ်ႇမႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉလိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ) လႄႈ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၸင်ႇလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းယေႊ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးလူင်ၶဝ်တႄႉ င်္တမ်ႈဝႆႉဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈ ထူဝ်ႇငွၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တူၼ်ႈတေႃလိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမီးမႃး ၸဵမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်တႆးသၢမ်မိူင်း(မိူင်းလုင်း၊ မိူင်းပႃး လႄႈ မိူင်းငဵဝ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။

ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းလိၵ်ႈင်္ၽၼ်ႇသဝ်ႁိၼ်(Inscription-stone)ၸၢင်းပိဝ်ႇ၊ ၶွမ်ႇ၊ မွၼ်း၊ ၶ မဵၼ် လႄႈ ယူၼ်း၊ လၢဝ်း၊ ထႆး ဢၼ်ၶူၼ်ႉႁုႁၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႁေႈလႆဢွၵ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊသေ AD 1st Century တေႃႇ AD 8th Century ၵွႆးၼႆၼၼ်ႉၵွႆး။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်မႃးင်္တၵ်ႈၵၼ်တင်းႁူဝ်ၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၸိုင် လႆႈဝႃႈမီး ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်းၼိုင်ႈၵွႆး။ ၼၼ်သေတႃႉပေႃးမႃးတူၺ်းပၢႆးၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽႃႇသႃႇ(ၵႂၢမ်း လၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး)ၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈတဵမ်ပၢၵ်ႇဝႃႈ မီးၼမ်လိူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢိုၼ်ႇၶဝ်တႄႉတႄႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ(ၽူႈင်္တမ်ႈ)လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းယိုၼ်းထိုင်ၼၼ်ႉ ပၢႆးတိတ်းတေႃႇသိုဝ်ႇသၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းမီးၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈဝၢႈလႆႈယူႇ။ ၸူၵ်းဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇပၢႆးလိၵ်ႈလႆးၵွႆး ၵေႃႈပေႃးမီးၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ-
#လိၵ်ႈထႆး၊
#လိၵ်ႈယူၼ်း(လိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိုဝ်ႉ၊ င်္လမ်း လႄႈ လၢဝ်းၼိူဝ်)၊
#လိၵ်ႈလၢဝ်း(လၢဝ်းတႂ်ႈ)၊
#လိၵ်ႈလိုဝ်ႉမႂ်ႇ၊
#လိၵ်ႈတႆးလူင်(ႁူမ်ႈပႃးလိၵ်ႈၵဝ်ႇလႄႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ)၊
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ(ၶမ်းတီႈလူင်)၊
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈၼွႆႉ(ၼႂ်းၸေႊင်္ၵင်ႇ)၊
#လိၵ်ႈတႆးဢႃႊႁူမ်၊
#လိၵ်ႈတႆးင်္လင်(တႆးၶျွင်း-ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်)၊
#လိၵ်ႈတႆးသူင်ႉ(တႆးၼႂ်းၵႂၢင်ႊသီႊ)၊
#လိၵ်ႈတႆးင်္လင်(တႆးၸွင်း ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးၼုင်း(တႆးလုင်း ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးလမ်(ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်(ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးဢၢႆႈတွၼ်ႊ၊
#လိၵ်ႈတႆးယီႊ(ပၢႆယီး)၊
#လိၵ်ႈတႆးၵုၺ်ႊ(ၼႂ်းၵုၺ်ႊၸႂ်ႊဝ်)လႄႈ၊
#လိၵ်ႈတႆးဢီႉ(တႆးဢီႉငီႉယုႇလေုႉ ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)၊
ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ(ဢၼ်တိုၵ်ႉၶူၼ်ႉႁၼ်)မီးပဵၼ် (18)သႃၶႃ။

==='''မႅင်ႇလိၵ်ႈတႆးပဵၼ်ၸုမ်းၸုမ်း'''===
လိၵ်ႈတႆးတင်း(18)င်္သၼ်းၼႆႉ ပေႃးင်္ၸၵ်ႇႁတ်းပဵၼ်ၸုမ်းၸုမ်းၸိုင် တေႁၼ်လႆႈၸိူင်ႉ ၼႆယူႇ။
===='''ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈ'''====
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈၼွႆႉ၊
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈလူင်၊
#လိၵ်ႈတႆးဢႃႈႁူမ်၊
#လိၵ်ႈတႆးၼုင်း၊
#လိၵ်ႈတႆးဢၢႆႈတွၼ်ႊ၊
#လိၵ်ႈတႆးင်္လင် လႄႈ
#လိၵ်ႈတႆးယီႊ။
ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ) သၢမ်တူဝ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ က  ၶ င ၸ သ ၺ လႄႈ ၸႂ်ႉတူဝ် က လူင် (ၵသွင်ႁွင်ႈ) ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈ မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၸဵတ်းၶိူဝ်း။

===='''ၸုမ်းတီႈသွင်'''====
#လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊
#လိၵ်ႈတႆးလူင်၊ ၸုမ်းတီႈသွင်ၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ)သၢမ်တူဝ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵ ၶ င ၸ သ ၺ ၸိူင်ႉၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈ ၸႂ်ႉတိူဝ် ၵ ဢွၼ်ႇ(ၵ ႁွင်ႈလဵဝ်)ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းသွင်ၶိူဝ်း။ (ဢမ်ႇမီး က လူင် မိူၼ်ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈ။)

===='''ၸုမ်းတီႈသၢမ်'''====
#လိၵ်ႈတႆးယူၼ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးင်္လမ်း၊
#လိၵ်ႈထႆး၊
#လိၵ်ႈတႆးသူင်ႉ၊
#လိၵ်ႈတႆးလမ်၊
#လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်၊ ၸုမ်းတီႈသၢမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ (ဢၵ်ႉၶရဝိထီ) ႁႃႈတူဝ် ႁႃႈတူဝ် မိူၼ်လိၵ်ႈပႃႇလိလႄႈ လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ᨠ ᨡ ᨣ ᨥ ᨦ ၊ ᨨ ᨩ - ᨬ  (တင်းလိၵ်ႈ ၶမဵၼ်၊ မွၼ်းလႄႈ မၢၼ်ႊၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။) ယဝ်ႉ ဢဝ်တူဝ် က လူင်(ၵ သွင်ႁွင်ႈ) ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။

===='''ၸုမ်းတီႈသီႇ'''====
#လိၵ်ႈတႆးၵုၺ်ႊ၊
#လိၵ်ႈတႆးဢီႉ လႄႈ၊
#လိၵ်ႈတႆးင်္လင်(ၼႂ်းမိူင်းင်္ၵဝ်)။
ၸုမ်းတီႈသီႇၼႆႉသမ်ႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ)ၸိူင်ႉၸုမ်းတီႈသၢမ်ႁႃႈတူဝ် ႁႃႈတူဝ် ၵ ၶ ၵ ဃ ถ ၊ သ ဇ - ည ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွႆးၵႃႈ မီးတူဝ် ၵ ဢွၼ်ႇပဵၼ်တူဝ်တႄႇ ငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ တင်းသၢမ်ၶိူဝ်း။ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ႉတူဝ် က လူင်(ၵ သွင်ႁွင်ႈ)ၸိူင်ႉၼင်ႇၸုမ်းတီႇ သၢမ်။

ၵႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ 18-19 င်္သၼ်း(ဢၼ်တိုၵ်ႉသွၵ်ႈၶူၼ်ႉ ႁႃႁၼ်)ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႁွႆးပိုၼ်းဝႃႈၸိုင် တေႁၼဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်း ပိူၼ်ႈ(တီႈၼႆႈ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လႄႈ တႆးၼိူဝ် ၼပ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်)။ တၢမ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးယီႊ၊ တၢမ်းမႃးင်္ထင်ႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ယဝ်ႉ မႃးလိၵ်ႈတႆးယူၼ်း၊ ယဝ်ႉသမ်ႉလိၵ်ႈ ထႆးၼႆသေ ယဝ်ႉမႃးၸင်ႇလိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆ ၵဵၼ်ၵၢပ်ႈပဵၼ်ပၢၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈ ဝႃႈလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵဵင်းဝီ)။

ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၶိူဝ်းင်္သၼ်င်္တမ်ႈ(1996)ၼၼ်ႉ လႆႈ ႁၼ်ပႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1416 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၶမ်းၵၢႆႇၾႃႉင်္သၼ်ဝီၵေႃႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႄးတူဝ်လိၵ်ႈ တႆးမႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆ။ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇႁၼ်ၸွမ်းတႄႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၶိူဝ်းင်္သၼ်င်္တမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းင်္သၼ်င်္တမ်ႈ ဝႃႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ၽိၼ်ႇၼၵရိတ်ႊမိူင်းတႃႊၵွင် ပဵၼ်ၽူႈၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ
ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တူဝ်လိၵ်ႈသၼ်သၵရိတ်ႊ။ လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈၼႆ ယိူင်ႈ ဢဝ်(ႁဵတ်းပိူင်ဢဝ်)တူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ၶုၼ်ၵလႃးဢၽိရႃႇၸႃႇၶဝ် လႆႈမႃးတီႈမိူင်းၵေႃးလိယ(ၼႂ်း မိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူင်ႊ)ၼၼ်ႉသေ လတ်းင်္ပင်ႁဵတ်းမႃးဝႃႈၼႆ။ သမ်ႉဝႃႈင်္ထင်ႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈယူၼ်း၊ လၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈယိူင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈၼႆႉၵႂုႇႁဵတ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး(ၶႃႈႁဝ်း)ၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇမႃး ၸိူင်ႉၼၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်းလိၵ်ႈထႆး လႄႈ လိၵ်ႈလၢဝ်းမႃးတၢင်းသၢႆဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊပွတ်းၸၢၼ်း၊ ထိုင်မိူင်းတွုႇရႃႇဝတီႇ၊ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈၶွမ်-လိၵ်ႈၶမဵၼ် လႄႈ လိၵ်ႈမွၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းယူၼ်းလၢဝ်း ထႆး ၸင်ႇယိူင်ႈႁဵၼ်းဢဝ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈယူၼ်း လိၵ်ႈလၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈတႆးလူင်ႁဝ်းသမ်ႉ မႃးတီႈလိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်။ မိူင်းတႆး ၼိူဝ်သမ်ႉ ယူႇတီႈမိူင်းသႄ ယီႊၼၢၼ်ႊ(ယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)။ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇမၼ်းမႃးတီႈ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီ လႄႈ သၼ်သၵရိတ်ႊ(သၵ်ႉၵတ)သေတႃႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ တေလုၵ်ႉတၢင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊပွတ်းႁွင်ႇ ၶဝ်ႈၵႂုႇတၢင်းမိူင်းတိင်္ပတ်ႉသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းမိူင်းသႄလႄႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ၸင်ႇယိူင်ႈႁဵတ်းလတ်း ဢဝ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး(ပၢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ)။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႁွႆး ပိုၼ်းၸိုင် တေပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး သမ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃးမီးၼႂ်းလၵ်းသဝ် ႁိၼ်ပၢၼ်ၶွမ် မွၼ်း ၶမဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးယူႇပဵၼ်လၢႆလၢႆတီႈဝႆႉလႄႈ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး ၵေႃႈမႃးတီႈလိၵ်ႈ ၶွမ်၊ မွၼ်း၊ မိူၼ်ယူၼ်း ထႆးၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇၾၢႆႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

ႁႂ်ႈပေႃးသွၵ်ႈၶူၼ်ႉႁႃလႆႈ ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး(တႆးမၢဝ်း၊ တႆးလူင်)တေႃႇငဝ်ႈထိုင်ပၢႆထူၼ်ႈ ထူၼ်ႈတဵမ်တဵမ်ၼၼ်ႉ မုင်ႈမွင်းႁႃၽူႈႁူႉ လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း၊ ပၢႆးၶွင်မွၼ်တႆးႁဝ်း ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ဢွၵ်ႇင်္ႁင်းတူဝ်င်္ႁင်းၸႂ် လႄႈ င်္ႁင်းငိုၼ်းသေ တင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ  ႁႃႁွမ်ဢဝ် ၼႂ်းပိုၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၵူႊၶိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇ။

==='''လွၵ်းဢၢင်းၼေၾၢင်ႁၢင်ႊတူဝ်လိၵ်ႈၵိင်ႇၽႄလိၵ်ႈပြႃႇႁ်မီႇ'''===

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ(ၾၢႆႇတႆး) -ၸၢင်ႊၵူင်းၸိင်ႇ။ 1987&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;ပိုၼ်းတႆးတွၼ်ႊၵၢင်(ၾၢႆႇတႆး) -ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉ။ 1942&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;ပိုၼ်းလၢဝ်း(ၾၢႆႇထႆး) -မႁႃႇသိလႃး ဝီးရဝူင်း။ 1996&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉ တီႈမႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽျုး လႄႈ တီႈသႃဝၼ်းၼၽုမ်း(ၾၢႆႇထႆး)-ထၵ်ႉသိၼ်ဢိၼ်းထယူဝ်းထႃး။ 1991&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;လိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် မိူင်းသြီထဵပ်ႉ မွၵ်ႈမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ႁွပ်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈၼႂ်းင်္ၽၼ်ႇ သဝ်ႁိၼ် ဢၼ်မီးဢွၼ်တၢင်းပၢၼ်သုၶူဝ်ထႆး(ၾၢႆႇထႆး) -ဝၼိတႃႊ ၽိလဵတ်ႇၽူင်းသႃ။ 1995&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;သၢႆင်္ပၼ်း၊ 2008 ...ၵူပ်ႇ ႁူဝ်ႉ 17 ၼႃႈလိၵ်ႈ 8 ထိုင် 23။&lt;/ref&gt;
}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်း]]</text>
      <sha1>abahkv9nrg9qctc3x34mzvywp5fh4g6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆးႁၢင်းၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436</id>
    <revision>
      <id>126181</id>
      <parentid>102201</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31392" sha1="36lx0rlc1yqpf0sh9t9u3hgavc5ihmq" xml:space="preserve">== တွၼ်ႊၼမ်း ==
ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းယိုၼ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးမီးၸဝ်ႈၸွမ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉႁၢင်းၶေႃသေ ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ်ဝႆႉ တင်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းယူႇတႃႇသေႇ။ ပၢၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ၼင်ႇပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်ၼၼ်ႉမႃးၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းၶႃႈမိူင်းႁၢႆး။

ထိုင်ပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈၵုမ်းထိင်းႁေႉၵင်ႈၸွႆႈပၼ်ၵွၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်းမိူင်း &quot;ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ&quot; ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းပေႉပုၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆး ဢၼ်တိုၼ်းမီးမႃးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇမွတ်ႇႁၢႆယႃႉလူႉပႅတ်ႈ။ လႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼင်ႇ &quot;ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ&quot; ဢၼ်တိုၼ်းမီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇၼၼ်ႉၶိုၼ်းၵွၺ်း။

&quot;ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ&quot; ၼၼ်ႉ မီးၸဝ်ႈၾႃႉ။ မီးၵိၼ်မိူင်း၊ ၽွင်းမိူင်း၊ သိုင်ႇ၊ တၢဝ်ႉ၊ ထမူင်၊ ပူႇႁဵင်၊ ပူႇၵၢင်ႉ၊ ပူႇၵႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၸၼ်ႉၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၸွမ်းၼင်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇ ဢၼ်လႆႈႁၢပ်ႇဝႆႉတွၼ်ႊၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မေႃဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉယမ် ၸၼ်ႉၵၢၼ်ထၢၼ်ႈၼိူဝ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉၵူႊၸၼ်ႉၸၼ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မေႃႁၵ်ႉပႅင်း ထၢၼ်ႈတႅမ်ႇၵူႊၸၼ်ႉၸၼ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉသေ မီးၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၽႂ်မၼ်း၊ မီးပိူင်ႇယူႇသဝ်းၽႂ်မၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈၾႃႉ ==
&quot;ပိူင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆး&quot; ၼၼ်ႉ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ&quot; ပဵၼ်ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်းၼႂ်းပိူင်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၸၼ်ႉမၼ်းတႅမ်ႇလိူဝ်ႇသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း။ တီႈတေႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလႄႈၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉမၼ်းပဵင်းၵၼ်။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ပၢၼ်မၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊလႄႈသင် တႆးႁဝ်းၸႅၵ်ႇမၢၼ်ႈၽႄမိူင်းသေ ၽွင်းငမ်းမႃးလႄႈသင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၸၼ်ႉတႅမ်ႇလိူဝ်သေၶုၼ်ႁေႃၶမ်း။ မိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ မီးၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈလဵဝ်းၵွၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ဢိူင်ႇၽႂ်ႇဝဵင်းမၼ်း ၽႄပဵၼ်ၼင်ႇမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈသေ ႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉၽႂ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉလွႆသုင် ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ်ယၢပ်ႇလႄႈ ၽႄၼႃႈတီႈၵၼ်သေ ၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉယုမ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၵဝ်းၵႄႈမၼ်းသေ ႁိမ်ဢႃႇၼႃႇ၊ ႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇၵုမ်းထိင်းၵၼ်လႆႈယဝ်ႉသေ လႆႈၽႄပၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ 

ၼႂ်းလိၼ်ၽႂ်မိူင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတိုၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇၶိုၼ်ႁေႃၶမ်းဝႆႉယူႇႁၢင်းၵွၺ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်လိၼ်တေႃႇၾႃႇၼၼ်ႉ မီးဢႃႇၼႃႇတဵမ်ထူၼ်ႈၽွင်းငမ်းၸီႉသင်ႇလႆႈၵူႊယိူင်ႈလႄႈ ႁွင်ႉ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ&quot; ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄႇႁေႉၵင်ႈပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၽဵင်ႇပဵင်း၊ သိူဝ်းသႃႇလႆႈလႄႈ လုၵ်ႉၼိူဝ်ၾႃႉဢၼ်ပဵၼ်တီႈထွၼ်တ်ႈတီႈမႅတ်ႈၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းလႄႈ ႁွင်ႉ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ&quot; ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈၾႃႉၼုင်ႈ သိူဝ်ႈယူင်ႉ​ႄႈယၢဝ်း၊ ၵူၼ်တႆးယူင်ႉ၊ သႂ်ႇလေႃးပႄး။ တိုဝ်းပၢၼ်းၵုမ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶဵၼ်းၶဵၼ်းႁူဝ်လၢႇႈ၊ ၶဵၼ်းႁူဝ်မႆၶမ်း။ သိူဝ်ႈၶူဝ်းပဵၼ်လၢႆႈပဵၼ်ၽႄး။ ယိပ်းလႅဝ်းယိပ်းလၢပ်ႇ။ တီႈဢုမ်ႇ၊ တီႈၵၼ်း၊ တီႈၵပ်းလႅဝ်းလၢပ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶမ်းဢဝ်ငိုၼ်းႁဵၻ်းဝႆႉယဝ်ႉ ဢဝ်သႅင်ၶပ်ႉသႂ်ႇဝႆႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ မီးသုၼ်ႇၵင်ႈၸွင်ႈၽိူၵ်ႇလႆႈ။ တီႈတင်ႇၶမ်းတႅၼ်ႈၵႅဝ်ႇ(ပလၢင်ႇ)ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၵင်ႈၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင်ႇၼိုင်ႈဝႆႉတႃႇသေႇ။ ဝၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၵၼ်ႇတေႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵင်ႇၸွင်ႈၽိူၵ်ႇသီႇလူင်ႇ။

== ႁေႃ ==
ႁိူၼ်းလူင် ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ၼၢင်းၾႃႉ လႄႈ ၸိူင်ႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ႁေႃ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇလႃႈလီႁဵတ်းလႆႈ ႁၢင်ႊၾၢင်၊ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ ၼင်ႇၶႂ်ႈလႆႈ။ ဢိင်ၼိူဝ်ဢေႃးၸႃႇ ဢႃႇၼႃႇၸၼ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉၾၢင်ႁၢင်ႊႁေႃ ၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉၼၼ်ႉၽႂ်မၼ်းဝႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇမီးမႃးႁေႃသၢမ်ႁွင်ႈ၊ ႁေႃႁူၵ်းႁွင်ႈ၊ ႁေႃသိပ်းႁွင်ႈၼႆယသ်ႉ။

== ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ ==
မေးၼၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ၊ ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်၊ မႁႃႇတေႇဝီႇ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉဢမ်ႇယူႇလီလႄႈ ၼႂ်းမိူင်းမီးမႃးလွင်ႈတၢင်းသေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၼႆၸိုင် ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈၼၼ်ႉ တၢင်ႇတႅၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းဝႆႉထႃႈလႆႈ။ မီးဢႃႇၼႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း &quot;ၸုမ်ႈမိူင်း&quot; လႆႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈ &quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈပၢၼ်ၵုမ်၊ မိူဝ်ႈမီးပၢင်ပွႆး၊ မိူဝ်ႈမီးပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်မူးမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းၼၼ်ႉ &quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; မီးသုၼ်ႇၼင်ႈတီႈ ၽၢႆႇႁူဝ်ၼႃႈမေႃးၼၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉသုတ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၶၢင်းဢိူမ်ႈႁိမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းၼၢင်းၾႃႉၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ်&quot; ၼႆထႅင်ႈ။ &quot;မႁႃႇတေႇဝီႇ&quot;ၼႆၼၼ်ႉသမ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၵႂၢမ်းပႃႇလိ ဢၼ်ပွင်ႇဝႃႈ &quot;ၼၢင်းၾႃႉလူင်&quot; ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

&quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; ၼႆၼၼ်ႉ လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၼႂ်း သၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸဝ်ႈၸွမ်မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈတၢင်ႇႁဵတ်းၶိုၼ်းၵွၺ်း။ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်&quot;ၼၢင်း&quot; တၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉမႃးၶိုၼ်ႈပဵၼ်လႃးလႃး။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ &quot;ၼၢင်း&quot;တၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊမီးၼမ်ႉၸႂ် ႁၵ်ႉမၢၼ်ႈမိူင်း၊ မီးသၸ်ႉၸႃႇၼိူဝ်မိူင်း ဢၼ်လႆႈမႃးႁဵတ်း &quot;ပႂ်ႉ&quot; ၼၼ်ႉ ပဵင်းလႆႈၼင်ႇ &quot;ၼၢင်း&quot; ၼႂ်းသၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းၼၼ်ႉၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇမီးပိူင်လိူၵ်ႈ &quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; မႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ 

&quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; တေလႆႈမေႃ ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ တေလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ ႁူႉလွင်ႈၵၢၼ်မၢၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်မိူင်း။ တေလႆႈမေႃ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇ တၢင်ႇမၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်း။ တေလႆႈႁူႉၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း။ တေလႆႈမီးၼမ်ႉၸႂ် ၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈ၊ ၽဵင်ႇပဵင်းၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူႊထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ။ တႃႇတေလိူၵ်ႈႁႃလႆႈ ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈလႄႈ ၵႆႉယၢမ်ႈမိးပိုၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆသိုပ်ႇပၢၼ် လႆႈႁူမ်ႈ &quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; ၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ်မႃးၼၼ်ႉယူႇ။

== ၼၢင်းႁေႃဢွၼ်ႇ ==
ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢဝ်ၼၢင်းႁၢင်ႊလီလႅတ်းသႅဝ်း မႃးသၢၵ်ႈထိုင်လႄႈသင် မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ် ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်မိူင်းပီႈမိူင်းၼွင်ႉၵၼ်ၼႆသေ တၢင်ႇမၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်း ဢဝ်ၼွင်ႉယိင်း၊ လုၵ်ႈယိင်း၊ လၢၼ်ယိင်းမႃးသၢၵ်ႈထိုင်လႄႈသင် တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ႁၼ်မႅၼ်ႈထုၵ်ႇၸႂ်သေဢဝ်ႁၢင်းၵွၺ်းလႄႈသင် ၸဝ်ႈၾႃႉၵႆႉမီးမေးၼၢင်းၼမ်ဝႆႉယူႇ။ 

ၼမ်သေတႃႉ လိူဝ်သေ &quot;ၼၢင်းတိုဝ်းၸုမ်ႈ&quot; ၼၼ်ႉ ၼၢင်းတၢင်ႇၵေႃႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ တႅပ်းတတ်း ၵၢၼ်မၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းသင်လႆႈ။ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇယူႇၼႂ်းႁေႃလူင်။ မီးၸိူင်ႉမီးၼၢင်းယူႇၸွမ်းလူၺ်ႈသေ လႆႈယူႇၼႂ်းႁေႃဢွၼ်ႇဢၼ်မီးၼႂ်းဝၢင်းႁေႃၼၼ်ႉၵွၺ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;ၼၢင်းႁေႃဢွၼ်ႇ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ &quot;ၼၢင်းႁေႃဢွၼ်ႇ&quot; ၼႆႉၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇၸၼ်ႉၵၼ်သေလႄႈ မီးထႅင်ႈ ၼၢင်းႁေႃၸၢၼ်း၊ ၼၢင်းႁေႃႁွင်ႇ၊ ၼၢင်းႁေႃဢွၵ်ႇ၊ ၼၢင်းႁေႃတူၵ်း။

== မိၵ်ႈမိူင်း ==
မိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ မီး &quot;မိၵ်ႈမိူင်း&quot; ဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၸွမ်ပိဝ်&quot; ၼႆၼၼ်ႉ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ &quot;ၸွမ်ပိဝ်&quot; မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ႁၢမ်ႉၼမ်တႄႉ ပႃးသိူဝ်ၼင်ႇၵၼ်။ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တီႈ ၾၢင်ႁၢင်ႊသိူဝ်လႄႈသီပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ဢၼ်ၸွမ်းလူၺ်ႈၼၢမ်ႇမိူင်းသေ သႂ်ႇႁၢင်ႊ ၸၢင်ႉ၊ လိူၼ်၊ ပၢင်တၢႆး ၼၼ်ႉၵေႃႈမီး ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇၸွမ်ပိဝ်မိူင်းမိတ်ႈ မီးပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇသီၶဵဝ်၊ မီးႁူဝ်သိူဝ်၊ မီးလႅဝ်းၵၢႆႇၶႂၢႆႇၶႃပႄဝႆႉတႂ်ႈႁူဝ်သိူဝ်။ ၸွမ်ပိဝ်ယွင်ႁူၺ်ႈသမ်ႉ မီးပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇသီၶဵဝ်၊ မီးသိူဝ်တင်းတူဝ်။ ၸွမ်ပိဝ်မိူင်းၼၢႆး မီးပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇသီလႅင်ၵမ်ႇ၊ မီးၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇယူႇၵၢင်မၼ်း။

== ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ==
ူမၢၼ်ႈမိူင်းလုၵ်ႈလႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းလႆႈမီးၽူႈၼၢမ်းမၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈၽူႈပွင်ၸွႆႈ ၸင်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးၵေႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉ&quot; ပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်း။ &quot;ၵူၼ်းမိူင်း&quot; သမ်ႉပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈပွင်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ပိုင်ႈဢိင်ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်မႃး။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း လႆႈမီးၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵၼ်(social contract)ယဝ်ႉ ၸင်ႇတင်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းမႃး။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူၼ်းမိူင်း ၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇပၼ်ၶေႃႈမၼ်းၵႅ်ႇၼၼ်ႉၸိုင်…

&quot; ဢိင်ၼိူဝ်တေလႆႈပိုင်ႈၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ… ၽူႈၶတ်းသၢင်ႈ၊ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈမီးႁူမ်ႈၵတ်းယဵၼ်… မီးလွင်ႈလႆႈယူႇသိူဝ်းသႃႇၵႂၢႇၶၢဝ်းယိုၼ်းလႄႈ… ႁဝ်းၶႃႈၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တင်ႈဢဝ်ပၢၼ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉၵႂႃႇ တေႃႇထိုင်ၸူဝ်ႊလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ၼၼ်ႉ တေဢွၼ်ၵၼ်ႁၵ်ႉသႃၸဝ်ႈၸွမ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်ယူႇတႃႇသေႇ၊ တေဢမ်ႇယႃႉလူႉ သၸ်ႉၸႃႇၼိူဝ်ၸဝ်ႈၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈ ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်ၼၼ်ႉသေပွၵ်ႈ၊ တေဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႅမ်ႇတႂ်ႈတူၵ်းၼိူဝ်တေႃႇ ၸဝ်ႈၸွမ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်ၼၼ်ႉသေပွၵ်ႈ၊ တေဢမ်ႇလူႊလၢႆႊ ႁႂ်ႈသရေႇၼႃႈတႃၸဝ်ႈၸွမ်ႁဝ်းၶႃႈ ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်ၼၼ်ႉလူႉသေပွၵ်ႈ… ၊ သင်ဝႃႈ မၢၼ်ႈမိူင်းမီးမႃးၼႃႈၵၢၼ် ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ မဵဝ်းလႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတၵ်းတေဢဝ်သၢႆၸႂ်၊ ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈတၢင်ႇတႅၼ်းသေ ၵႅတ်ႇၶႄႁေႉၵင်ႈၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူႊၶိင်ႇ၊ ၵူႊၶၢဝ်း ၸဵမ်ဝၼ်းလေႃးၶိုၼ်းယူႇၶႃႈယဝ်ႉ၊ တေဢမ်ႇၼိင်ႈ၊ ဢမ်ႇထဵင်၊ ဢမ်ႇၶတ်းၶွင်ႉလႃးလႃး၊ မိူဝ်လႂ်ပၢၼ်လႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၵႂၢမး်ၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈပၼ်ဝႆႉၼႆႉ ၼႆၸိုင်  ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းသဵင်ႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၼင်ႇၽွင်ႈတဝ်ႊသေၵမ်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇပၼ်ၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼၼ်ႉၸိုင်… &quot; ဢိင်ၼိူဝ်သူတင်းသဵင်ႈဢွၼ်ၵၼ် ယွမ်းၽွမ်ႉႁပ်ႉပဵၼ ်ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသေလႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈႁႂ်ႈၵဝ်ၶႃႈလႆႈပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်း တႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႇငမ်းမႅင်ႇႁူမ်ႈၵတ်းယဵၼ်ပၼ်သူၼႆလႄႈ တင်ႈဢဝ်ပၢၼ်ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉၵႂႃႇ တေၢႇထိုင်ၸူဝ်ႊလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ် ၵူႊသိုပ်ႇသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ တၵ်းတေႁဵၻ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်းလီသူၵႂႃႇတႃႇသေ၊ တေဢမ်ႇႁိမ်ဢဝ်ၼမ်ႉသူ၊ တေဢမ်ႇႁိမ်ဢဝ်တိူၵ်ႇႁႆႊလွၵ်းလိၼ်သူ၊ တေဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈသူလႆႈၼမ်ႉတူၵ်း၊ မူၵ်းတႃယွႆႉလႃးလႃ… တေဢမ်ႇၶႃႈၸိုဝ်ႈၶၢႆသဵင်ႈသူ၊ သင်တေဢမ်ႇၸွမ်းၼင်ႇၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇဝႆႉၼႆႉၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈလႆႈလူႉလႅဝ်ၼင်ႇၽွင်တဝ်ႊတႃႉ…&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵၼ်ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽွမ်ႉၸွႆႈၵၼ်သၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်၊ မိူဝ်ႈသၢင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈသၢႂင်းၸႂ် မၢၼ်ႈမိူင်းဢွၼ်တၢင်းလႄႈ လႆႈတင်ႈ &quot;ၸႂ်မိူင်း&quot; ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်း။ လၢႆးသၢင်ႈဝႆႉ &quot;ၸႂ်မိူင်း&quot; မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈသၢင်ႈပဵၼ်သဝ်ဝႆႉ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသၢင်ႈပဵၼ်ဝႆႉၵွင်းမူး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသၢင်ႈပ​ေ်ဝႆႉ ႁုၼ်ႈႁၢင်ႊၽြႃး။ မိူဝ်ႈတင်ႈ &quot;ၸႂ်မိူင်း&quot; ၼၼ်ႉ ဢဝ်&quot; မိၵ်ႈမၢႆ&quot; ၶေႃႈၵိၼ်ၵၢဝ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽင်သႂ်ႇဝႆႉၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးၽိင်ႈၼင်ႇၼၼ်မႃးလႄႈ မၢၼ်ႈဝဵင်းမိူင်းတႆး တီႈယၢမ်ႈမီးၸဝ်ႈၾႃႉ ယူႇသဝ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၵူႊတီႈတီႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် ၵွင်းမူးၼၢမ်ႇမိူင်းဢမ်ႇၼၼ် ၽြႃးၼၢမ်ႇမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် သဝ်ၸႂ်မိူင်းမီးယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢင်ႊတီမၢင်ႊလႂ် တီႈဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇပိူၼ်ႈယႃႉလူႉပႅတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႊမီးယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ် တင်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇမီးၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေလႄႈ ၸဝ်ႈၵေႃႈၼင်ႇၸဝ်ႈ ၶႃမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၼင်ႇၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ယူႇသဝ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၼႃႈတီႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်မၼ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇမီးၵႂၢမ်းထုင်းဝႆႉမႃးဝႃႈ &quot; ၼႂ်းၼမ်ႉမီးပႃ ၼႂ်းၼႃးမီးၶဝ်ႈ၊ ၼႂ်းမိူင်းမီးၸဝ်ႈၽွင်းငမ်း ႁႅင်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶမ်းၵွမ်ႉၶွၼ်ႈ ပိူၼ်ႈတွၼ်ႈယမ်ၵူဝ်၊ ၵွမ်းႁူဝ်သၢင်ႇပဵၼ်ၶႃႈ၊ ၵူမ်ႈၼႃႈဝၢင်ႇပဵၼ်ႁၢႆး&quot; ၼႆမႃးယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈသင်ႇသွၼ်ၼေၵၼ်ဝႆႉမႃး လွင်ႈၶေႃႈၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇၵၼ် ဢၼ်ယၢမ်ႈီးဝႆႉမႃးၼၼ်ႉလႄႈ တႆးၸင်ႇလႆႈမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၼပ်ႉထိုဝ် ၼိူဝ်ၸဝ်ႈၼိူဝ်ၶုၼ်၊ ၼိူသ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် မႃးၼၵ်းၼၵ်း ၼႃၼႃယူႇတႃႇသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မေႃဢွၼ်ၵၼ်ထွမ်ၶေႃႈပူင် ၸဝ်ႈၶုၼ်ၽႂ်မၼ်း မေႃၸပ်းယၢမ်ႈၼပ်ႉထိုဝ်ၼိူဝ် ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၸွမ်လိူဝ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းလႄႈ တႃႇတေၶတ်းၶႂၢၵ်ႈၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇလီလီၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး။ 

ၶုၼ်ၵေႃႉဢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉႁဵတ်းၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ ပေႉၵိၼ်ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆၸိုင် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေတူၵ်းငရၢႆး၊ တေတူၵ်းယၢၵ်ႈၽၢၼ်ၵႅၼ်းၼႆသေ ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႃႈလီႈၶီႈၼၢပ်ႇ၊ မၢပ်ႇမႂ်၊ ပေႉၵိၼ်ၵိၼ်ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း။ ၸဝ်ႈၸွမ်ဢၼ်လူႊလၢႆႊ ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း။ ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၶၼ်ထိူၵ်ႈၵႃႊယႂ်ႇ မၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉလူႉသုမ်းၵႂႃႇၼႆၸိုင် လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းလိုပ်ႈႁေႃး၊ လႆႈယွမ်းၸုၼ်ႉပၢၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်၊ ၸုၼ်ႉမၢၼ်ႈ၊ ၸုၼ်ႉမိူင်းသေ ဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 

ၶုၼ်ၸိူဝ်းယူႇၸၼ်ႉတႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉသေ ၽွင်းငမ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈၸဝ်ႈၾႃႉယင်းယူႇသၢင်ႈၸွမ်း ပၵ်းပိူင်မီးဝႆႉယူႇၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တိုၼ်းဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇသဝ်း ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈလႃးလႃး။ 

ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၽူႈလဵၵ်ႉၼပ်ႉယမ်ၽူႈယႂ်ႇ၊ ၽူႈယႂ်ႇဢီးလူၽူႈလဵၵ်ႉသေ ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃး။ မီးၵၢၼ်ထုၵ်ႇလီ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇ၊ ၶၢမ်ႇယဵၼ်း၊ ၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉ ပုၼ်ႉပၢင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်မႃး။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၸွမ်မီးလွင်ႈဢယေးၽေးၶဵၼ်သေၸိူသ်ႉသေပိူ်ငၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇတူၵ်းလူင်းမီးၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၵိၼ်ႇၶၵၢဝ်ႇၵၼ်ဝႆႉမႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊပိူင်တႃႇသေႇ။ 

ၼိုင်ႈပီသွင်ပွၵ်ႈ ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းပွႆးၵၼ်တေႃးၸဝ်ႈၾႃႉ၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်းလႄႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။

== ၵႅမ်မိူင်း ==
 
== ၼေႃႇမိူင်း ==
 
== တၢဝ်ႉ ==

== သိူဝ် ==

== သိုင်ႇ ==

== ၽွင်းမိူင်း ==

== ပူႇလၢမ်ႈ ==

== ထမူင် ==

== ႁဵင် ==
== ပူၵၢင်ႉ ==
 
== ပူႇၵႄႇ ==
 
== ၵွင်ႁၢမ် ==
== ထဝ်ႈမိူင်း(ၶၢဝ်ႉမိူင်း) ==
== ပူႇၵျႂင်း ==
== ပၢၼ်းတၵႃႇ (ဝၢၼ်းတၵႃႇ) == 
== မေႃယႃ ==
== မေႃၵႃႇလႃး ==
== မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်း ==
== ၽိုၼ်ဢိင် ==
ႁွမ်လိုၵ်း၊ 1996 ။ ၽႃႇသႃႇတႆး ၸၼ်ႉႁူၵ်း။ ၵေႃတႅမ်ႈပပ်ႉႁဵၼ်း ငဝ်ႈငုၼ်းၽိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႆး။ ၼႃႈလိၵ်ႈ 87 - 104 ။ 
 
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>36lx0rlc1yqpf0sh9t9u3hgavc5ihmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>438</id>
    <revision>
      <id>126182</id>
      <parentid>113784</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77549" sha1="ft67u2oyikqxm0p228uj89fvlxwjm3g" xml:space="preserve">{{Infobox ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈ =Bill Gates (William Henry Gates III)
| ၶႅပ်းႁၢင်ႈ = Bill Gates at the European Commission - 2025 - P067383-987995 (cropped).jpg
| caption = 
| ဢႃႇယု = 
| ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵိူတ်ႇ = October 28, 1955
| ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ =  
| ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ = William H. Gates Sr.&lt;br /&gt;Mary Maxwell Gates
| တီႈၵိူတ်ႇ= Seattle, Washington
| ၵူၼ်းမိူင်း = 
| ၸၢဝ်းၶိူဝ်း = 
| သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် = 
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ =
| ႁူင်းႁဵၼ်း =
| ၼႃႈၵၢၼ် =Co-Founder and Technology Advisor of Microsoft&lt;br /&gt;
Co-Chairman of the Bill &amp; Melinda Gates Foundation&lt;br /&gt;
CEO of Cascade Investment&lt;br /&gt;
Chairman of Branded Entertainment Network&lt;br /&gt;
Chairman of TerraPower
| ပီၸိူဝ်းလႆႈတူင်ႉၼိုင် = 1968 – တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်
| လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး = US$95.4 billion (August 2018)
| ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼၢမ်းႁူဝ် = Microsoft
| ၵေႃႉၵူႈ = Melinda Gates (တႄႇမိူဝ်ႈ 1994)
| လုၵ်ႈလၢင်း = Rory John Gates&lt;br /&gt;Jennifer Katharine Gates&lt;br /&gt;Phoebe Adele Gates
| ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် = 
| ႁွႆးမိုဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ= 
| ၶႅပ်းၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈမႃး= 
| ပီႈၼွင်ႉ =
| ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ = 
| တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ=
| လွင်ႈတၢင်းလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ  =
| လၢႆးမိုဝ်း=File:Bill Gates signature.svg
| signature_size = 120px
| ၵွင်ႉသၢၼ်ၼႅတ်ႇ = [http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/ Microsoft]&lt;br /&gt; [http://www.gatesfoundation.org/ Gates Foundation]
 }}
ဝီႇလျႅၼ်ႇ ႁိၼ်ႇၼရီႇ &quot;ပီႇလ်&quot; ၶဵၵ်ႉ (သၢမ်) (ၵေႃႉဢၼ်ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈ ပီ 1955၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ဝၼ်းထိ 5) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ် ၸိုဝ်ႈလိုင်းလင်မီးဢေႃးယႂ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ ၽၢၵ်ႈၵၼ်တင်း ပေႃးလ် ဢႄႇလ်လႅၼ်ႇ Paul Allen သေၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ထိၼိုင်ႈဝႆႉ တႄႇ 1995 တေႃႇ 2009 (မိူဝ်ႈပီ 2008 ပဵၼ် ထိသၢမ်) ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး။ မိူဝ်ႈၽွင်းမီးယူႇတီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆ့  လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇ လႄႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄး ၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉမၼ်းပိူင်ႇ သျႄႇယႃႇလွၵ်းၵၢတ်ႇၽုင်ႇ ၽၢႆႇၼိူဝ် 8% လႄႈ ပေႃးဢဝ်ၽူႈပိူင်ႇ သျႄႇယႃႇၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉဝႃႈ မၼ်းယူႇတီႈ ၽူႈပိူင်ႇသျႄႇယႃႇၼမ်သေပိူၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈမၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇလႅၵ်ႈဢမ်ႇလၢႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈပိူၼ်ႈသေလႄႈသင် တၢမ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈသင် တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁဵတ်းပပ်ႉလိၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽူႈၸုၼ်ႉၶူင်သၢင်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင် ပၢင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ သုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ လႆႈတၢင်းၼပ်ႉယမ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်သေတႃႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇၼႂ်း ႁူင်းၵၢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ထတ်းသၢင်ႈဝႃႈတႄႉ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၶႄႉၶဵင်ႇပိူၼ်ႈလႆႈ ဝႃႈၼႆၵေႃႈမီး။ တၢင်းႁၼ်ထိုင်မၼ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၶဝ်ႈ ၵမ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႆႉ ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃးၶဵၵ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ႁႅင်းသႂ်ႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၼ်ႈၵူၼ်းၼမ် ပရႁိတမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2000 တဵမ်မႃး လႆႈတႄႇတင်ႈ  Bill &amp; Melinda Gates Foundation တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူၼ်ႉၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးသၢႆႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႄႇဢဝ် ပီ 2000 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇမႃး ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇ တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးတီႈယူႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ မၢႆႉၶရူဝ်သွပ်ႉၾ်သေ မၼ်းၶတ်းၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ၽႃႈပႅတ်ႈ တီႈယူႇ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2006 မႃး ၶဵၵ်ႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လုၵ်ႉဢဝ် မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတဵမ် တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် တေ တေၶၢႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ပွင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ တေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတဵမ် တွၼ်ႈတႃႇ Bill &amp; Melinda Gates Foundation ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇယိုၼ်ႈၽႄပၼ် Ray Ozzie လႄႈ Craig Mundie ၶဝ်ၵႂႃႇ ၵမ်းလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ Ray Ozzie ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ပိူင်လူင်သေ Craig Mundie ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပျူဝ်ႇရူဝ်ႇ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2008 လိူၼ်ၵျုၼ် 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ၶဵၵ်ႉ လႄႈတင်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး မၼ်းသိုပ်ႇဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢမ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႉ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸွမ်းပိူင်  တီႈမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၸၢတ်ႈပၢၼ်ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ ==
ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ William H. Gates လႄႈတင်း Mary Maxwell Gates ၶဝ်သေ ၵိူတ်ႇမႃး တီႈ Seattle, Washington ယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ William H. Gates ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-ၵျႃႇမၢၼ်ႇသေ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ Mary Maxwell Gates ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း သၶွတ်ႉတလႅၼ်ႇ-ဢၢႆးရိတ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မုင်ႉႁေႃႁိူဝ်း ၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢၼ် ထၢၼ်ႈသုင်သေ ပေႃးၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မႄႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ  First Interstate BancSystem လႄႈ the United Way  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမၼ်းၼၢင်း J. W. Maxwell ၼႆႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ယေးငိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

တီႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ မီး ပီႈၼၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ Kristi (Kristianne) လႄႈ မီးၼွင်ႉယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃး Libby ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇ တီႈ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဵၵ်ႉၼၼ်ႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉတီႈၸိုဝ်ႈၽၢႆႇလင် ပေႃႈမၼ်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ III လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ William Gates or &quot;Trey&quot; ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ၸဝ်ႉမႃးၸိူ်ဝးၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃႈမႄႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပၢၼ်ၵၢင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈ ၶတ်းၸႂ်မႃးၼႆ မၼ်းလႆႈတွင်းဝႆႉ ၼႂ်းၸႂ်မၼ်းယူႇ။ ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းလႆႈ 13 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇ လႆႈၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တီႈ Lakeside ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းပီႇလ်ၵဵၵ်ႉ ထိုင်ၸၼ်ႉၵဝ်ႈ (Eighth grade) မႃး လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ်မႄႈ သေ ႁဵတ်းၵၢတ်ႇၶၢႆ ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇသိုဝ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ GE ၸုမ်ႇၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႂ်ႉၸွမ်းလႆႈ တီႈ  ပရိၼ်ႇတႃႇ ၸၢၵ်ႈဢိၵ်ႇလိၵ်ႈ မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် (ASR033 teletype) (ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၼင်ႈဝႆႉ သႃႇပိူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢိတ်ႇလိၵ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်မႃး တႄႇဢဝ်လွင်ႈတႅမ်ႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင် GE ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေ တႄႇတင်ႈလႆႈ လွင်ႈမၼ်းၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈထုၵ်ႇၶႂၢင်းပၼ် ၶၢဝ်းၶိုၼ်ႈပၢႆးၼပ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတႅမ်ႈမႃးၸွမ်း ၸၢၵ်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶဵမ်း (tic-tac-toe) မဵဝ်းၼိုင်ႈသေ ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ လဵၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်း လႆႈၸႂ် ၸၢၵ်ႈ (ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ) ၼၼ်ႉမႃးၼႃႇယဝ်ႉ။ မၼ်းတိူဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်သေ သွၵ်ႁႃ လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းႁိုဝ် မၢႆသိမ်းဝႆႉ မၢႆၶူၵ်ႉ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်မၼ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉ တွင်းၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ &quot;ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တီႈၼႂ်းၸၢၵ်ႈၼႆႉသေ မၼ်းတေမီး သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ&quot; ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပွႆးႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ယဝ်ႉ ၶဝ်သွၵ်ႈႁၼ် ပိူင် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း တီႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၵ်ႇပႃးတင်း DEC PDP minicomputers (DEC PDP ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇဢွၼ်ႇဢိတ်း ပၢႆးၽၢႆႇမေႃ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ပိူင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ပၢႆးမေႃ PDP-10  ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ၶွမ်ႇပၼီႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Computer Center Corporation (CCC)  ၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ဢိုတ်းႁႄႉဝႆႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း Lakeside သီႇၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဵၵ်ႉ၊ ပေႃးလ် ဢႄႇလမ်ႇ၊ ရိတ်ႉ ဝီႇလၢၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႉဢီႇဝႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်လႄႈ လႆႈဢိုတ်းႁႄႉၶဝ်သီႇၵေႃႉၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်လႆႈႁူႉၵႂႃႇဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ပိူင်ယႃႉၵဝ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း ပိူင်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ ဢမ်ႇလႆႈပၼ်ငိုၼ်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေ လွင်ႈဢိုတ်းႁႄႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသီႇၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁႃပၼ် ပိူင်ယႃႉၵဝ်း တီႈၼႂ်း သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် CCC ၼၼ်ႉသေ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်တႄႉ လႆႈတိူဝ်းလိူဝ်ပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းၸႂ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ပၢႆးမေႃတႄႇလီႇ (Teletype) ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇတီႈ ႁွင်ႈလုမ်း CCC ၶဝ်သေ လႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူတ်ႉငဝ်ႈငႃႇ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉသႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်း ပိူင်ၸၢၵ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းလႄႈ FORTRAN, LISP ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈၵပ်းၵၢႆၵၼ်တင်း ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ CCC ၼႆႉ တေႃႇထိုင် ပီ 1970 သေ ဝၢႆးလင်မႃး ၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇယၢၼ်ၼႂ်း တူင်ႇဝိူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ထႅင်ႈပီၼိုင်ႈမႃး လုၵ်ႉတီႈ Information Sciences, Inc သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၼႄပၼ် ငိုၼ်းလိူၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် COBOL ၼၼ်ႉၼႆ ႁႂ်ႈမၼ်းတႅမ်ႈပၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၸၼ်ႉသုင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ  ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းၸတ်းၵၢတ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်း လႆႈႁူႉၼမ်ႉၵတ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းတႅမ်ႈလႆႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇလႄႈ  ဝၢႆးမႃး ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈတႅမ်ႈပၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းပၼ် လွၵ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶဵၵ်ႉၼႆ့ ဢဝ်ၸႂ်မၼ်းသေ ၶိုၼ်းမႄးပိၼ်ႇတႅမ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈမၼ်းၶဝ်ႈသေၶိုၼ်ႈလႆႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ပႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼၢင်းယိင်းၼမ်ၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၶဵၵ်ႉလႆႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ &quot;ပေႃးၵဝ်လႆႈယူႇၸွမ်း ၸၢၵ်ႈ (ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ) ၵဝ်ႇၸင်ႇၸၢင်ႈၼႄ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵဝ်လႄႈ ပေႃးၵဝ်တေလႆႈယူႇ ယၢၼ်ၵႆၸၢၵ်ႈတႄႉ တေယၢပ်ႇယဵၼ်းဝႆႉ&quot; ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉဢၼ်မီး ဢႃႇယု 17 ၼႆႉ  ဢိၵ်ႇတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇသေ လႆႈသၢင်ႈလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တႅမ်ႈမႃးလႆႈ Traf-O-Data ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်း traffic counters တီႈ Intel 8008 processor ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပၢႆးၸဝ်ႉႁူဝ်ပီ 1973 ၼၼ်ႉ ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းပၼ်မႃး လွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သၽႃး လႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတႂ်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း တီႈ Lakeside School မႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1973 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ SAT ဢၼ်ပၼ် 1600 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈ မႃး 1590 သေ ၽွင်းမၼ်းၶိုၼ်ႈ တီႈ Harvard College မိူဝ်ႈပီ 1973 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈထူပ်းတင်း  Steve Ballmer ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵမ်ႉထႅမ်မၼ်း တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေပဵၼ်မႃး ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇတီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပၢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းပီသွင်ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၶူင်သၢင်ႈ algorithm of pancake မႃးသေ မၼ်းၼႆႉ လႆႈၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ဢမ်ႇၵႄႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄတီႈ ၶၢဝ်းသွၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽႃႇသႃႇ combinatiorics ဢၼ်ပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ၽရေႃႇၾႅတ်ႇသႃႇ Harry Lewis ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၶိုၼ်းဢဝ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ၶဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးပိၼ်ႇတႅမ်ႈ ႁႂ်ႈတူၵ်းပိူင်မၼ်းသေ ဢဝ်ပေႃႉၵိုၵ်းၸွမ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Christos Papadimitriou ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သၢမ်သိပ်းပီၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ပဵၼ်ပူင်ဢၼ်ၽႂ်းသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈတီႈ ႁႃႈဝႅတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ႁႂ်ႈၸွမ်းၸၼ်ႉမၼ်းလီလီသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵမ်ႉၼမ်ၼမ်ၼႆႉ မၼ်းသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇ (Paul Allen) ယူႇတႃႇသေႇသေ ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈ ပီ 10974 မႃး ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇၼႆႉ ဢဝ်မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇပၼ်တင်း ၶွမ်ႇပၼီႇ ပၢႆးမေႃ Honeywell ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ပၢႆးမေႃ MITS Altair 8800 ဢၼ်ဢဝ် Intel 8080 CPU ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉလႄႈတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇၼႆႉ မုင်ႈႁၼ်တိုဝ်းတၢင်းမႃးလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇ တႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇသွပ်ႉၾ်ဝႄး တႃႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢဝ်လွင်ႈတႅပ်းတတ်းမၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တင်း ပေႃႈမႄႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶဝ်ႁူႉဝႃႈ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းမီးႁႅင်းထၢတ်ႈၸႂ် ႁၢဝ်ႈႁႅရ်း တွၼ်ႈတႃႇ တႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် တႃႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ သုၼ်ႇတူဝ် ၼႆလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်မၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

== မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ==

=== ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးမေႃ BASIC ===
ပီ 1975 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉ ၽွင်းဢွၼ်ၵၼ်သူင် ပၢႆးမေႃ ဢီႇလႅတ်ႉထရေႃးၼတ်ႉ Altair 8800 ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸူး Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) ဢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ microcomputer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပၼ်ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈဝႃႈ မၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ BASIC interpreter တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

တီႈတႄႉမၼ်း Altair ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ် ၶဵၵ်ႉ လႄႈတင်း ဢႄႇလ်ဢႅမ်ႇၶဝ် ၵေႃႉပိူင်ႇ။ ၶဝ်တႅမ်ႈၶူတ်ႉမႃး တွၼ်ႈတႃႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၶဝ်ႈၵူၺ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ MITS  ၶဝ်ႈၸႂ်မႃးၼိူဝ်ၶဝ်ၵူၺ်း။ Ed Roberts ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ MITS ၼႆႉလႆႈၽွမ်ႉၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ တူၺ်းလွင်ႈၼႄႁၢင် ၵၢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ၶဵၵ်ႉၶဝ်သေ၊ ၽိူဝ်ႇႁိုဝ်ထႅင်ႈလၢႆဝူင်ႈမႃး ၶဵၵ်ႉၶဝ်ၼႆ့ လႆႈၶူင်ႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ပၢႆးမေႃ ဢၼ်ငၢႆးၵၼ်တၢင်း Altair ဢၼ်ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈတီႈၼႂ်း minicomputer ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ BASIC interpreter မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈၼႄႁၢင်ႈၶဵၵ်ႉၶဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ ႁွင်ႈလုမ်း MITS ဢၼ်မီးတီႈ Albuquerque ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃးသေ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉ ၸဝ်ႈၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၸူး MITS တွၼ်ႈတႃ ၶူင်သၢင်ႈ interpreter တႃႇ Altair BASIC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1975 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ MITS  လႆႈပၼ်ၵၢၼ် ၽေႃးဢႄႇလ်လၼ်သေ ၶဵၵ်ႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း ၽေႃး တီႈ MITS ဢၼ်မီးတီႈ Albuquerque ၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၶႂၢင်ႉ တီႈ Harvard ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸၢပ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ &quot;မၢႆႉၶရူဝ်ႇ-သွပ်ႉၾ်&quot; ၼႆသေ ႁွင်ႈလုမ်းဢွၼ်တၢင်းသိုတ်းၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ Albuquerque ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ပီၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် hyphen မၼ်း ပူတ်းတူၵ်းပႅတ်ႈသေ ထိုင် ပီ 1976 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 26 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ &quot;မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်&quot; ၼၼ်ႉသေ ၷႂႃႇတၢင်ႇမၢႆၽၢင်တီႈ ၵႅမ်လုမ်းၸႄႈမိူင်း တီႈ New Mexico ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇတီႈ Harvard သေ ႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းသုတ်း။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉ (Microsoft's BASIC) ၼႆႉ လႆႈလိုဝ်းလင်မႃးတီႈၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈသူင်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇပိုၼ်ၽႄတီႈၼႂ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁၼ် ထုတ်ႇဢဝ်ၵေႃႇပီႇမၼ်းသေ ပိုၼ်ၽႄတီႈၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းထုတ်ႇဢဝ်သေ ပိုၼ်ၽႄၵႂႃႇထႅင်ႈတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ထိုင် 1976 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ MITS newsletter သေၵေႃႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင်ၸူး ၽူသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ MITS သေ တေဢမ်ႇသိုပ်ႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇထႅင်ႈ၊ တေဢမ်ႇပႆႇသိုပ်ႇ ၽိုၼ်ၽႄထႅင်ယဝ်ႉသေ  ႁၢၼ်ႉတေႃႇ ပေႃးလႆႈ ၵိုင်ၵႃႈၵိုင်ၶၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ တေထိင်းသိမ်းဝႆႉ သွပ်ႉၾ်ဝႄးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးလိုဝ်းလင်မႃး တီႈၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၶဝ် ၵႃႈႁိုဝ်သေတႃႉၵေႃႈ ၶဵၵ်ႉတႄႉ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ ၽူႈၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၵိုင်လႆႈ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆလင် ပီ 1976 ၼၼ်ႉ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးတႂ်ႈ ႁူမ်ႈငဝ်း MITS သေၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄး တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်ဝိၼ်းတူဝ်းၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1979 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼ်ႉ ဢဝ်ၶွမ်ႇပၼီႇမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ Albuquerque သေ ၶၢႆႉၸူး ဢွင်ႈတီႈမႂ်ႇ Bellevue ဢၼ်မီးတီႈ ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီပၢႆးၸဝ်ႉ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တင်းသဵင်ႈၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ယဝ်ႉ။

ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈယူႇၽၢႆႇၼိူဝ်သေ မုင်ႈႁၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းမႃးလႄႈ မၼ်းၸၼ်ႉ ပၵ်းပိူင် မၢႆမီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈပီ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးထတ်းသၢင်ႈ ပၵ်းပိူင်ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵမ်းဢၼ်ဢၼ်သေ၊ ပေႃးမၼ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး မၵ်ႈမၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

=== မိူဝ်ႈၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း IBM  ===
ပီ 1980 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ IBM သေ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ IBM PC ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလူဝ်ႇ BASIC interpreter လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇတႅမ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁႃ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်မႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈတၢင်တူဝ် IBM ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်လူဝ်ႇ Operating System ၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၸီႉၸူး Digital Research (DRI) ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉယဝ်ႉတီႈ CP/M Operating System ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း IBM လႄႈ DRI ၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႃး၊ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။ ၽူႈတၢင်တူဝ် IBM ဢၼ်ပဵၼ် Jack Sams ၼႆႉ ၽိူဝ်ႇထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းမၼ်းထူပ်းတင်း ၶဵၵ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ သၢင်ႇတေႃႇသေၵေႃႈ မၼ်းသိုပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈႁႃပၼ် Operating System ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ႁိုင်ထႅင်ႈလၢႆဝူင်ႈ ၶဵၵ်ႉၸင်ႇပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် တႃႇၸႂ်ႉ 86-DOS (QDOS) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်ပိူင်သၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Hardware ၶွင် PC တီႈ Tim Paterson  ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းမီးယူႇတီႈ Seattle Computer Products (SCP) ၼၼ်ႉ သေ ပဵၼ် Operating system ဢၼ်ၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မၢႆႉၶရူဝ်ႉသွပ်ႉၾ်ၼႆ့ မၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်း  SCP သေ မၼ်းပဵၼ်မႃး ဢေးၵျႅၼ်ႉ ၵေႃႉလဵဝ် ၶွင် SPC သေ မၼ်းလႆႈသုၼ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ ဝၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၸဝ်ႈၶွင် 86-DOS ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လႆႈႁူၼ်းပဵၼ် Operating System တွၼ်ႈတႃႇ PC ယဝ်ႉ မၼ်းၸူးၶၢႆၸူး IBM ၼင်ႇ PC-DOS သေ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း တေႃႇလႃႇ 50,000 သေ ၶၢႆပႅတ်ႈၶၢတ်ႇၶၢတ်ႇယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ သုၼ်ႇၶႂၢင်းပၼ် တႃႇ Operating System ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ပၼ်ၵႂႃႇၸွမ်း။ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းတႄႉ ၵူဝ်ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Hardware တၢင်ႇၸိူဝ်း ႁဵတ်းပွမ် ပိူင်သၢင်ႈ System ၶွင် IBM သေ ၶၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁႅင်းလႆႈၶၢႆ MS-DOS ၼႆႉ မၼ်းဢီးပၼ် ႁႂ်ႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ပေႃးထိုင်တီႈ ၽူႈလဵၼ်ႈပိူင်လူင် ၽၢႆႇႁဵတ်းသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် 1981 လိူၼ်ၵျုၼ် 25 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ လႆႈမူၼ်ႉမႄး ၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်းမႃး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းၶၢႆႉ ၵႂႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်းမၼ်းတီႈ ၸႄႈမိူင်း Washington သေ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၸုမ်း လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၼၢမ်းႁူဝ်၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵေႃႈ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။

=== Windows ===
ထိုင် ပီ 1985 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇပိုၼ်ၽႄ မၢႆႇၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ဝိၼ်းတူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ OS/2 ဢၼ်ပဵၼ် Operating System တၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉလႄႈ လႆႈပူတ်းမိုဝ်းၵၼ်တင်း IBM မႃး ၼႂ်း လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇပၼီႇ တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ပိူင်ႈသၢင်ႈ System  ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမႃးသေတႃႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ လွင်ႈၶူင်ႈသၢင်ႈ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉသႄ ၼႂ်းၵႄႈၶဝ်တင်းသွင် လွင်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်မႃးၼၼ်ႉ လႆႈမီးႁွႆးမႃးယူႇ ဢိတ်းဢီႈယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီ 1991 လိူၼ်မေႇ 16 ဝၼ်း ၶဵၵ်ႉလႆႈဢဝ် ၽိုၼ်မၢႆၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်း ၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႄသေ၊ ၼႂ်းၽိုၼ်မၢႆၼၼ်ႉလွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း Operating System သွင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ သုတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉသေ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆ့ တေသႂ်ႇႁႅင်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ Windows NT kernel ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

=== လွၵ်းလၢႆး ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၸတ်းၵၢၼ် ===
တႄႇၸဵမ်ႈမိူဝ်ႈ ၽွင်းမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1975 တေႃႇ 2006 ၼႆႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူင်လူင် ၽၢႆႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၶႂၢၵ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တီႈၶွမ်ႇပၼီႇသေ ပေႃးမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ ၽႅဝ်တီႈ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼိုင်ႈတီႈၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉဢွၵ်းဢေႃၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈသေ ပႂ်ႉတူၺ်းယဝ်ႉ။

ၼင်ႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉသေ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵမ်းၵမ်းထူပ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇလႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ထၢၼ်ႈယႂ်ႇ တီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈတီႈ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလၢႆးငၢၼ်းၵၢၼ်၊ ၽႅၼ်ၵၢၼ်၊ ၶပ်ႉမၢႆၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽူႈၸၢတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ တေမီး ႁူးႁူဝ်ႈ ဢၼ်တေတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈႁွင်ႈ ၽွၼ်းလီၶၢဝ်းယၢမ်း ၶွင်ၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆ တွၼ်ႈတႃႇ ဢဝ်ၵႂၢမ်းတေႃႇသူႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေ ၼႆယဝ်ႉ။

မၼ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပၼ်းတၢင်းၶႆႈၸႂ်ၶိုၼ်း ၼိူဝ် ၶေႃႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ၊ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵႆႉဝႃႈ &quot;ၼႂ်းၵႃႈၶႃႈယၢမ်ႈငိၼ်းမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယွင်ႇဝႃႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ&quot;၊ &quot;ဢဝ်လွၵ်းလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တမ်းဝၢင်းဝႆႉသေ ၵိုင်လီၵႂႃႇႁူမ်ႈ ၸုမ်းဢၼ်ႁဵတ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ယူႇယဝ်ႉ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶေႃႈထတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉဢွၵ်ႇလူၼ်ႉဢွၵ်ႇ မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းယိူင်းဢၢၼ်း ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၽၢင်ႉသေ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈပေႃးထိုင်တီႈ ၶဵၵ်ႉႁၢၼ်ႉၸႂ် တႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်း မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးဝႃႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႇၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်မီးတႂ်ႈမိုဝ်းမၼ်းၼၼ်ႉ သင်မၼ်းႁၼ် ၶဝ်ၸၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇၼႆ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵႆႉလၢတ်ႈၶိတ်ႈလၢတ်ႈပၢႆဝႃႈ &quot;ၵဝ်တႄႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇဝူင်ႈၼႆႉပေႃးသုတ်း တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ&quot; ဝႃႈၼႆ၊ ၼႆႉ ၸိူဝ်းဢၼ် ၶဵၵ်ႉႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈၵၼ် ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၷၢး မိူဝ်ႈပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းႁဵတ်း ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးလ်မႃး တူင်ႉတူင်ႉတိုၼ်ႇတိုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၽႃႇသႃႇ Programming တႃႇ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဵတ်းတီႈ TRS-80 Model 100 line ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ တင်ႈၸုမ်း ဢၼ်ဝႆႉပိူင်ယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈၸုမ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် ပီ 1989 မႃး မၼ်းတႅမ်ႈ Code ဢၼ်တေၸၢင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈ ၽၢႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2006 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵူႈဝဵင်းၼင်ႇၼႆသေ ၼႂ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း သွင်ပီတေမႃးၼၼ်ႉ တေပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလိူဝ်တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ပရိႁိတ ဝႃႈၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။

ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းတင်းၼမ် ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄပၼ် ၵေႃႉဢၼ်မၼ်းလႆႈ ပိုင်ႈဢိင် Ray Ozzie လႄႈ Craig Mundie ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇၸတ်းၵၢၼ် ၵူႈဝၼ်း (ၵၢၼ်ၶၢဝ်းပွတ်း) ၼႆႉ ပၼ် Ray Ozzie ႁဵတ်းသေ တႃႇ Criaig Mundie ၼႆႉတႄႉ ႁႂ်ႈမၼ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ တမ်းဝၢၼ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶၢဝ်းယၢဝ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈတၢင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်လုမ်းတတ်းသိၼ် ===
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်တတ်းသိၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်မႃးၼႆ ၶဵၵ်ႉၵူၺ်း ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈတႅမ်းတတ်းၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1998 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉ ၽူႈဢဝ်ၶၢဝ်ႇၶဝ် မၢႆထိုင်မၼ်းဝႃႈ မၼ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႂ်ပၼ် ၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။

ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တီႈပွင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း &quot;လွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇ&quot;၊ &quot;လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ&quot; လႄႈ &quot;ႁဝ်းၶႃႈ&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈထဵင်ၵၼ်တင်း မေႃဝေႃႁၢၼ်း David Boies ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၵျႃႇၼႄႇ BusinessWeek တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ ပၼ်ၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႈ ၼင်ႇ &quot;ၶႃႈဢမ်ႇတွင်းယဝ်ႉ&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်းလႄႈ ၽူႈတတ်းသိၼ် ပေႃးလႆႈ ယုမ်ႉၶူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁၢႆႉၸႃႉထႅင်ႈၼႆ့ လွင်ႈဢၼ်ထဵင်ၶိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ ပၵ်းပိူင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပၢႆးမေႃႇ ၶဝ်ၼႆၼၼ်ႉသေ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ဢီးမေးလ် ၶဵၵ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇသေ တူၺ်း ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ပိတ်းဢၼ်ပွတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ မၼ်းပိူဝ်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ ၼိူဝ် လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ&quot;

ဝၢႆးလင်မႃး ၶဵၵ်ႉလၢတ်ႈတွပ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ ပေႃးတူၺ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶဝ်၊ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ၼႆ့ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈ တေႃႇသူႈႁႂ်ႈ တိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈသလေႇမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လၢႆးႁဵတ်းၶဝ် ယူဝ်းယူဝ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်းဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းမၼ်းပၼ် ၶေႃႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၽၢင်ႈႁၢင်ႈမၼ်းသေ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ &quot;ၶႃႈၼႆႉ လႆႈႁႄႉၵင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁႃႉ... မၼ်းလႆႈယိၼ်းဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်း ပေႃးထၢၼ်ႇတေလႆႈႁွင်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈသေ ၶိုၼ်းလၢတ်ႈတွပ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢႃႇယု ပႆႇထိုင်လီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ ယၢပ်ႇယဵၼ်းမႃး။

ၶဵၵ်ႉၶႂ်ႈထဵင်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၽူႈတတ်းသိၼ်တႄႉ လႆးတတ်းဝႃႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆ့ ဢဝ်မိုဝ်းႁူမ်ႇငမ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းဢိုတ်းႁႄႉဝႆႉ လွင်ႈၶႄႉၶဵင်ႇလွၵ်းၵၢတ်ႇ၊ လွင်ႈတၢင်း တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈပူၼ်ႉပႅၼ် ပၵ်းပိူင်ဢႅၵ်ႉ သျႃးမႅၼ်း (Sherman Antitrust Act) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

=== Appearance in ads ===
ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်း သွႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢိူၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉ 2008 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈၼႄႁၢင် ၵေႃႉဢၼ်ၶဵၵ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် Jerry Seinfeld သေ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၶဵၵ်ႉလႄႈ တင်းမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပႅၵ်ႇၼႃႈသေ ၵႂႃႇသေမႃးသေ Jerry Senifeld ၼႆႉလႆႈၽၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃး ၶဵၵ်ႉ ဢၼ်ဢၢၼ်းသိုဝ်ႉ ၶႅပ်ႉတိၼ် တီႈၽၢႆႇၼႃႈ လၢၼ်ႉသွၵ်းတိၼ် ဢၼ်ယွမ်းၵႃႈမၼ်းပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတေႃႇၵၼ် ႁိုင်ယဝ်ႉ 90 ၸႅၵ်ႉၵၢၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃး တီႈၼႂ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဵၵ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းၶဝ်ႈထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸၢႆး ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လၢၼ်ႉသွၵ်းတိၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ဢၢၼ်ႈဢဝ် သွၵ်းတိၼ် ဢၼ်သႅၼ်းယႂ်ႇ ၶၢႆႇပၼ် မိတ်ႇသတႃႇၶဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းသိုဝ်ႉသွၵ်းတိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းယိပ်းဝႆႉ Discount Card သေ၊ တီႈၼႂ်း Discount card ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဝၢႆးသေ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်း မိူဝ်ႈပဵၼ် လွင်ႈၽႃႇလူတ်ႉဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ တီႈ New Mexico မိူဝ်ႈပီ  1977 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽွင်းၶႃသွင်ၵေႃႉ ပႆတီႈႁွမ်း သျွပ်ႉပိၼ်းမေႃးၼၼ်ႉ Senifeld ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ် ၽူႈၶူင်သၢင်ႈသွပ်ႉၾ်ဝႄးတၢင်ႇၸိူဝ်းယူႇႁႃႉ ၼႆ ၶဵၵ်ႉၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ဢေႃႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆးပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵႂႃႇ ၼႆလူး... ၶဵၵ်ႉတွပ်ႇဝႃႈ ဢေႃႈၶႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။

မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၼၼ်ႉပဵၼ် လွင်ႈၼပ်ႉယမ်မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သျူဝ်းၵေႃႉလဵဝ် Seinfeld ဢၼ်ပဵၼ် &quot;ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသင် (nothing)&quot; ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်သွႆႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ထီႉသွင်ၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉလႄႈ Seinfeld ၼႆႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈယူႇလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းသမတႃႇ တီႈ ႁိူၼ်းဢွၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ ၶွင် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းသမတႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၶၢဝ်းတၢင်း ဝၢႆးလင် မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ==
ဝၢႆးၸဵမ်မိူဝ်ႈ မၼ်းလိုဝ်ႈတီႈ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ယဝ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ ၶႂ်ႈလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးသေတူၺ်းၼႆ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ Tuva ၶွင် မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။ ထိုင်ပီ 2010 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉထုၵ်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ မႃးလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တီႈ Massachusetts Institute of Technology ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈထၢမ်ၶေႃႈထၢမ်ၸူးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တီႈၼႂ်း ၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ်တေၸၢင်ႈပေႃႇပဵၼ်မႃး မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

== ၸၢတ်ႈပၢၼ် သုၼ်ႇတူဝ် ==
ၶဵၵ်ႉၼႆ့ မၼ်းၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်တင်း မလိၼ်ႇတႃႇၽရႅတ်ႉၶျ် ဢၼ်ယူႇတီႈ Dallas, Texas ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1994 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလုၵ်ႈလၢင်း သၢမ်ၵေႃႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း သွင်ၵေႃႉ Jennifer Katharine Gates ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1996 ၼၼ်ႉသေ Phoebe Adele Gates ၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 2002 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး Rory John Gates တႄႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1999 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁိူၼ်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၶဵၵ်ႉၼႆ့ ပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ်ငၢႆးၸမ်ၸွမ်း သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၾိင်ႈတိုၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆဢွၼ်ႇ ဢၼ်မုင်ႈႁၼ်လႆႈ Lake Washington ဢၼ်မီးတီႈ Medina ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းလၢႆ ဢၼ်မီးတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်း ၶွင်ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ဢၼ်ပိူင်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2006 ၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈ မီးၵႃႈၶၼ် တေႃႇလႃႇ 125 ၼၼ်ႉသေ၊ ၶွၼ်ႇဢၼ်တေလႆႈပၼ်ၼိုင်ႈပီ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူဝ်းၶွင် ႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီး 991,000 ယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ် ၼင်လိၼ် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈ လွၵ်းထတ်း 66,000 (လွၵ်းမီႇတႃႇ 6100) ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၼွင်လူၺ်းၼမ်ႉ ဢၼ်မႃး ပိူင်ၽဵင်းၵႂၢမ်းတႂ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 60 ထတ်း (18) မီႇတႃႇ၊ ႁွင်ႈလဵၼ်ႈၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 2500 လွၵ်းထတ်း (230 လွၵ်ႈမီႇတႃႇ) လႄႈ ၶွင်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 1000 လွၵ်းထတ်း (93 လွၵ်းမီႇတႃႇ) ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶဵၵ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁႃမႃးတႃႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ ႁွႆးမိုဝ်း Leonardo da Vinci ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တန် Codex Leicester ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် 30.8 လၢၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးတီႈ ပၢင်ၶႄႉသိုဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1994 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈၸိုဝ် ၸိူင်း Adventure ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇတီႈႁိူၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းဝႆႉႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇတီႈၼႂ်း ၸိူဝ်း The Great Gatsby ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ႁူးထမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ သူင်လဵၼ်ႈ ၵၢတ်ႉၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ တႅၼ်းၼိတ်ႉ လႄႈ ပေႃႉၶွပ်ႉၾ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၶဵၵ်ႉၼႆႉ တီႈသဵၼ်ႈမၢႆ Forbes 400 ၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ဝႆႉ တီႈၼိုင်ႈ တႄႇ 1993 တေႃႇ 2007 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ဢၼ် Forbes ႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈမၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းဢဝ်ဝႆႉ တႄႇ ပီ 1995 တေႃႇထိုင် 2007 လႄႈ 2009 ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1999 ၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထိုင်ၵႂႃႇ 101 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇလႄႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ “Centibillionaire” ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ပီ 2010 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ လူင်းၵႂႃႇၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶႃးလူတ်ႉၸ်သလိမ်းသေ ပဵၼ် ၵေႃႉမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈတီႈသွင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်ၼႆ့ ၸၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆ မၼ်းလႆႈႁူႉ မႃး လွင်ႈမုင်ႈမွင်း ဢၼ်ဝႆႉတီႈၼိူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  မၼ်းလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ Andrew Carnegie လႄႈ John D. Rockefeller ၶဝ်သေ ထိုင် ပီ 1994 ၼၼ်ႉ ၶၢႆဢွၵ်ႇ သျႄႇယႃႇမၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ၵမ်ႈၽွင်ႈသေၵေႃႈ တႄႇတင်ႈ William H. Gates Foundation မႃးယဝ်ႉ။

ထိုင်ပီ 2000 မႃး ၶဵၵ်ႉလႄႈ တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢဝ် Foundations တႃႇ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း သၢမ်ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းပရႁိတ  Bill &amp; Melinda Gates ဢၼ်ပဵၼ် ၾွင်ႇတေးသျိၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ့ ပဵၼ် ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ပရႁိတ လူင် ဢၼ်မီး လွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တင်း မိူင်ၼင်ႇ ၸုမ်းပရႁိတလူင် တၢင်ႇၸိူဝ်း ၼင်ႇ Wellcome Trust (ၸုမ်းပရႁိတ မီးတီႈ U.K) ၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၶဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႉၼႆသေ လူႇတၢၼ်းငိုၼ်းပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈလူႇတၢၼ်း David Rockefeller ဢၼ်လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


=== ၸိူဝ်းပဵၼ်လွင်ႈထုၵ်ႇမၵ်းမၢႆ ===
ပီ 1987 မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၶဵၵ်ႉ ထူၼ်ႈ 32 ၶူပ်ႇ မွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႅမ်ႈၼႄ ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ပီႇလႅၼ်ႇၼႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တီႈၼႃႈလိၵ်း Forbes's 400 ဢၼ်တႅမ်ႈၼႄ ၽူႈမၢၵ်ႈမီးသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶတ်းၸႂ်မႃး ႁင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၼႂ်းၵႃႈ ပီႇလႅၼ်ႇၼႃႇ ဢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယုလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆႉ တၢင်းမၢၵ်ႈမီးမၼ်း မီး 1.25 ပီႇလႅၼ်ႇတေႃႇလႃႇသေ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး လိူဝ်ၼမ်သေ ပီဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး (ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆမႃး) ၼၼ်ႉ လၢၼ်ႉ 900 ပၢႆယဝ်ႉ။ တီႈ ထၢႆးမ်း မႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၵ်းမၢႆမၼ်းပဵၼ် ၽူႈဢၼ်ႁူမ်ႇငမ်းလႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ သၢဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆသေ ပီ 2004၊ 2005၊ 2006 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽူႈဢၼ်ႁူမ်ႇၵမ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပၢၵ်ႇၵေႃႉ ၼမ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။

ထၢႆးမ်မႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၢႆတႅမ်ႈဢွၵ်ႇၼႄ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဵၵ်ႉ၊ မႄးၼၢင်းမၼ်း Melinda လႄႈ ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း Bano ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်း U2 ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး လွင်ႈတူၺ်းထိုင်ဢီးလူ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းမႃးလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၶဝ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2006 ၼၼ်ႉၵေႃႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ &quot;ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ပၢၼ်ႁဝ်း&quot; ၼၼ်ႉ တီႈ ဢွင်ႈတီႈ 18 ၼၼ်ႉ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပီ 1999 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ Sunday Times Power ၊ တီႈမႅၵ်ႉၵၸိၼ်း ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ် ၸီႇဢီးဢူဝ်ႇ ဢၼ်ၶႅပ်ႉသေပိူၼ်ႈ တႃႇ ပီ 1994 ၊ ပီ 1998 ၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် &quot;ထႅၼ်ႈသၢႆႉပႃႇ ဢီႇလိတ်ႉ 50&quot; တီႈသဵၼ်ႈမၢႆ မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း ထၢႆးမ်ၼၼ်ႉ လႆႈထီႉၼိုင်ႈ၊ ပီ 1999 &quot;Elite ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်သုတ်း 100&quot; ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႈတီႈထူၼ်ႈသွင် လႄႈ တီႈ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ Guardian ၼၼ်ႉ တႃႇ ပီ 2001 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ် &quot;ၽူႈဢၼ်ႁူမ်ႇငၼ်း သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ထႅၼ်ႈ 100&quot; ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပီ 1994 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တူင်ႇဝူင်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ပရိတ်ႉတဵင်ႇသေ လႆႈမၵ်းမၢႆယွင်ႈၵုင်ႈမၼ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်ပဵၼ် ၵေႃႉထူၼ်ႈ သၢဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးပႃႇရၵူႇ မႃး မိူဝ်ႈပီ 2000 ၼၼ်ႉ Nyenrode Business Universiteit, Breukelen, The Netherlands ၊ ပီ 2002 ၼၼ်ႉ the Royal Institute of Technology, Stockholm, Sweden ၊ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ Waseda University, Tokyo, Japan ၊ ပီ 2007 ၼၼ်ႉ Harvard University လႄႈ Tsinghua University, Beijing, China ၊ ပီ 2008 ၼၼ်ႉ he Karolinska Institutet, Stockholm  လႄႈ ပီ 2009 ၼၼ်ႉ Cambridge University ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပီ 2007 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ Peking University သေ လႆႈမၵ်းမၢႆယွင်ႈၵုင်ႈမၼ်းပဵၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸေႇတၼႃႇ ဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2005 ၼၼ်ႉ ဢဝ်တၢင်းၶေႃႈပူင် ၼၢင်းႁေႃၶမ်းလူင် Queen Elizabeth II သေၵေႃႈ ထုၵ်ႇပၼ် ၸုမ်ႈၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸွမ်းၸေႇတၼႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇသေလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃ ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတူဝ်သတ်းမူင်ႈမႅၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢႆထိုင်ဝႃႈ ယွင်ႈၵုင်ႇမၼ်းသေ လႆႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈ ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉသေ မၵ်းမၼ်ႈ တူဝ်မႅင်း  တူဝ်မႅင်းပၢၼ်းယိၼ်ႇ ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉ၊ ဢရိတ်ႉသတႄးလ်လိတ်ႉ ၵိတ်ႇၸီႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပီ 2006 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ဢိၵ်ႇတင်းမေးၼၢင်းမၼ်းသေ လႆႈသူး Order of the Aztec Eagle တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတ ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး တႃႇ ပၢႆးယူႇလီႇလႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ပတ်ႉပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်တွၼ်ႈတႃႇ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ Un país de lectores ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ Mexico ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2009 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၶဵၵ်ႉၼႆႉ ထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွၼ်ႈ ပၼ်  Bower Award for Business Leadership ၶွင် Franklin Institute တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ပရႁိတ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2010 ၼႆႉ လႆႈသူး Silver Buffalo Award ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ၵိၼ်းထွၵ်ႉၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သူး ဢၼ်သုင်သုတ်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပၼ်တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း ===

မၼ်းၽင်တိုၼ်းလၢင်းဝႆႉ တင်းၼမ် ၵႃႈတီႈ LLC ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ႁူမ်ႈၽွၼ်း လႄႈ လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်းသုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း တီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပတ်ႉပိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  LLC ၼႆႉ မီးတႂ်ႈလွင်ႈၵုမ်းထိင်း ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉဝႆႉသေ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈတႄႉ မီးတီႈ Kirkland  ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။&lt;br /&gt;
(ၵ) ပီႇလ်ၵဵၵ်ႉၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ  bgC3 ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br/&gt;
(ၶ) ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Corbis ဢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဝႂ်ၶႂၢင်း လႄႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ တီႇၵျိတ်ႉတႄႇ&lt;br/&gt;
(င) TerraPower ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ တသၢႆး ဢုမ်ထၢတ်ႈၼိဝ်ၵလီးယႃး

== ပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ႇ ==
ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈၶဵၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉ 2 ပပ်ႉ -
* ''[[The Road Ahead|The Road Ahead]]'' (1995)
* ''[[Business @ the Speed of Thought|Business @ the Speed of Thought]]'' (1999)

=== ၸိူဝ်းပဵၼ်ငဝ်းတူင်ႉ ===
Gates has appeared in at least one film:
* ''Waiting For Superman''&lt;ref&gt;[http://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory?id=9644610 Bill Gates Goes to Sundance, Offers an Education], ABC News, January 23, 2010&lt;/ref&gt;

=== ၸိူဝ်းပဵၼ်ပပ်ႉ ===
* {{Cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|first=Martin|last=Fridson|year=2001|publisher=[[John Wiley &amp; Sons|John Wiley &amp; Sons]]|isbn=0471416177}}
* {{Cite book|title=The Road Ahead|last=Gates|first=Bill |year=1996 |publisher=[[Penguin Books|Penguin Books]] |isbn=0140260404 }}
* {{Cite book|title=Bill Gates (Biography (a &amp; E))|first=Jeanne M.|last=Lesinski|year=2006|publisher=[[A&amp;E Television Networks|A&amp;E Television Networks]]|isbn=0822570270}}
* {{Cite book|title =Gates: How Microsoft's Mogul Reinvented an Industry and Made Himself The Richest Man in America|isbn = 0671880748|year =1994|publisher =[[Touchstone Pictures|Touchstone Pictures]]|last=Manes|first=Stephen}}
* {{Cite book|first=James|last=Wallace|year=1993|title=Hard Drive: Bill Gates and the Making of the Microsoft Empire|publisher=HarperCollins Publishers|location=New York|isbn=0471568864}}

== ၽိုၼ်ဢိင် ==

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>ft67u2oyikqxm0p228uj89fvlxwjm3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>442</id>
    <revision>
      <id>126222</id>
      <parentid>106726</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4558" sha1="43cw1zngjcwhi43fobtfr3mvscat9hz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်
|other_name = Ponparkyin
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = Ponparkyin.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၄၃,၈၁၆
|population_urban = ၃,၂၀၁
|population_rural = ၄၀,၆၁၈
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|19.8892|98.9382|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,360
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06292
}}
'''ဝဵင်းပုင်ႇပႃႇၶႅမ်''' ({{IPA-shn|pùŋ pɑ̀ kʰɛ̌m|IPA}}); ({{Langx|my|ပုံပါကျင်မြို့}}) ; ({{Langx|en|Ponparkyin}}) ; ({{IPA-shn|Pungparkhem|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ပုင်ႇပႃႇၶႅမ်}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>43cw1zngjcwhi43fobtfr3mvscat9hz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461</id>
    <revision>
      <id>126223</id>
      <parentid>101098</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3134" sha1="bl24ghbfipreyq7e73lyeb7q2snyarr" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.8702807|96.7146157|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 15
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08034
}}
'''ဝဵင်းပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ'''  ({{Langx|my|ပြွန်တန်ဆာမြို့}}), ({{Langx|en|Pyuntasa}}), ({{IPA-shn|Pyuntaansaa|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==

{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>bl24ghbfipreyq7e73lyeb7q2snyarr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းပၢင်လူင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>482</id>
    <revision>
      <id>126224</id>
      <parentid>116209</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21468" sha1="t6b6rla1cd29d8rl3s4a4pn5oh8vxmp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းပၢင်လူင်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းပၢင်လူင် 
|image_skyline = Panglong Independence Monument.jpg
|imagesize = 
|image_caption = လၵ်းသဝ်ႁိၼ် ဝဵင်းပၢင်လူင်
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၇၂,၁၈၆ &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=May 2004|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း|volume=၂|pages=၆၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_urban = ၂၇,၁၁၅
|population_rural = ၄၅,၀၇၁
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.9899463|97.527432|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone               =  [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset             = +06:30
|elevation_footnotes    =  &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt;
|elevation_m            = 1346
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06113
}}

'''ဝဵင်းပၢင်လူင်''' ({{IPA-shn|pɑ̌ŋ lǒŋ|IPA}}), ({{Langx|my|ပင်လုံမြို့}}), ({{Langx|en|Pinlon}}), ({{IPA-shn|Paanglong|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=September 2016|accessdate=17 March 2017}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ဝဵင်းပၢင်လူင်==
ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁၢင်ႈလီမၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်း[[ၼၢင်းၵိၼ်ပူ|'''ၼၢင်းၵိၼ်ပူ''']]ၼႆၵေႃႈဝႃႈ ဝဵင်း'''[[လၵ်းသဝ်ႁိၼ် ပၢင်လူင်|လၵ်းသဝ်ႁိၼ်''']] ၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉယဝ်ႉ။

==ပိုၼ်းဝဵင်း==
မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ဝဵင်းၼႆႉ ႁွင်ႉၵိုၵ်း ပိုၼ်းၼၢင်းၵိၼ်ပူၼႆယဝ်ႉ။ ၶူးဝဵင်းၼၢင်းၵိၼ်ပူ၊ ၶူးဝဵင်းၵႆႇတေႃႇ၊ ၼွင်လႅင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၵိုၵ်းလူၺ်ႈ ပိုၼ်းၼၢင်းၵိၼ်ပူယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသဵင် ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ '''ပၢင်လူင်''' ၼႆၼၼ်ႉ တႄႇမႃး တမ်ႈတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း '''ပၢင်ႇလူင်''' ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၼၢင်းသၢမ်ငဝ်း ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း လိုပ်ႈမၼ်းၼၢင်းလႄႈ မၼ်းၼၢင်း လႅၼ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ႇ၊ ယွၼ်ႉပၢင်ႇၵႂၢင်ႈၼႃႇလႄႈ မၼ်းၼၢင်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဢၼ်ၼၢင်းသၢမ်ငဝ်း ႁၢႆလၢႆသေ ပၢင်ႇတီႈၼၼ်ႈ (ယၢမ်းလဵဝ် မီးဝႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းပၢင်လူင်) ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ပၢင်ႇလူင်ၼၢင်းႁၢႆ'''။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈပၢင်ႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ '''ဝၢၼ်ႈၼၢင်းႁၢႆ'''။ ႁိုင်မႃး ၸင်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ '''ႁၢႆးၼၢင်း''' ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်ႇလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဝေႃးႁႃႇရ လႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ၸင်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ '''ပၢင်လူင်''' ၼႆယူႇ။
ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း တႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈသေ ပူႇႁဵင်ၶဝ် ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး။ ထိုင်မႃး 1947 လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေမီးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်သေ ဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ တီႈပၢင်လူင်လႄႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ တႃႇတေလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပၢင်လူင်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ (ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉမၢႆၼိုင်ႈ) ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵုင်ႇမုၼ် ၵူၼ်းငဝ်ႈဝဵင်းၼႆႉသေ ၸင်ႇဢဝ် ၸဝ်ႈႁဵင်လုင်းၵျွင်းသုပိင်ႇၺႃႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၵိၼ်မိူင်း (မဵဝ်ႉၸႃး) ဢၼ်လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ 10 ဢိူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ထိုင်မႃး ပီ 1958 လိူၼ်ဢေႇပီႇ 1 ဝၼ်း ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၶေႃၶေႃ ဝဵင်းၼိုင်ႈသေလႄႈ ၽူႈၵွၼ်းဝဵင်း(မဵဝ်ႉပႅင်ႇ) ဢူးၶျိတ်ႉၸၢၼ်ႇ မႃႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇ။ ၼႂ်းဝဵင်း မီးယူႇ 8 ပွၵ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ် မဵဝ်ႉပႅင်ႇၶဝ် သိုပ်ႇဢုပ်ႉမႃးသေ ထိုင်မႃး ပီ 1963 ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းဢဝ်ၶဝ်ႈဝႆႉ တႂ်ႈၸႄႈဝဵင်း လွႆလႅမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ လႆႈလူႉၵႂႃႇ။ ပွၵ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းတႅပ်းတတ်း ဝႆႉပဵၼ် (4) ပွၵ်ႉၵူၺ်း။

==တီႈပၵ်းသဝ်းလႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇ==
ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ မီႈဝႆႉၼႂ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်သေ ၵႆယၢၼ်ဝဵင်းလွႆလႅမ် 6 လၵ်း၊ ၵႆယၢၼ်ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ 23 လၵ်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး လွႆလႅမ်လႄႈ လႃႈသဵဝ်ႈ။ တၢင်းသုင် ၼႃႈလိၼ် မီး 4440 ထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီး 174218 တိုင်ႇပၼ်ႇမူၼ်း။ ပွၵ်ႉလူင် မီး 4 ပွၵ်ႉ၊ ႁိမ်းႁွမ်ႈ မီး 9 ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈ။ ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၸပ်းတိတ်း ဝဵင်းပၢင်လူင်ၸမ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းသေ ပဵၼ်ဝဵင်းၵႃႉၶၢႆလီဝဵင်းၼိုင်ႈ။ ႁူဝ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပီ 2014 မီးယူႇ (. . . . . . )ၵေႃႉ။

==တီႈၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ==
ပၢင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၵ်းပိုၼ်းဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ ဢွင်ႈတီႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၸမ်ႉ
# ၶူးဝဵင်းၼၢင်းၵိၼ်ပူ
# လၵ်းသဝ်ႁိၼ် ပၢင်လူင်
# [[ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး| ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး]]
# ဝတ်ႉမူၺ်ႇတေႃႇ
# ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ
# [[ၵွင်းမူးမႁႃႇၼႃႇယၵ ပၢင်လူင်| ၵွင်းမူးလူင် မႁႃႇၼႃႇယၵ]]
# ဝတ်ႉပႃႇမႆႉ
# ဝတ်ႉၼွင်ၵုတ်ႇ
# ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း သထူင်ႇမူႇလမိၼ်းၵုၼ်း
# ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်းၸုၼ်းလုၼ်း
# ႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်း
# ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင်
# ၵွင်းမူးလူင် မႁႃႇရတ်ႉထႃႇပိသႃႇမၵ်ႉၵီႇ
# ဝတ်ႉၵွင်းမူးၼၢင်းၵိၼ်ပူ 
# ၵၢတ်ႇလူင် 
# ၵွင်းမူးလွႆၽႃလၢင်ႇ ... ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၶိူဝ်းၵူၼ်း==
ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းပၢင်လူင်ၼႆႉ တႆး၊ မၢၼ်ႈ၊ ပဢူဝ်း၊ တွင်ႇလိူဝ်း၊ ထၼု၊ တႆးၼွင်၊ ယၢင်းလမ်၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်။

==ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး==
ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ငိုၼ်းၶွၼ်ႈလႄႈ ၵၢတ်ႇပၢင်လူင် ၵိုၼ်းဝႆႉယူႇ ၶၢႆလီယူႇ ၵူႈဝၼ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ထုင်းမိူင်းတႆး မီးဝႆႉ ႁႃႈဝၼ်းပဵၼ် ဝၼ်းၵၢတ်ႇၼႆလႄႈ ပေႃးထိုင် ဝၼ်းၵၢတ်ႇပၢင်လူင်မႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်း ႁိမ်းႁွမ်း ဢွၼ်ၵၼ် ဢဝ်ၶူဝ်းၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁိူၵ်ႈမႃး ပၢႆးၶၢႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝဵင်း ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်တႄႉ သိုဝ်ႉဢဝ် ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်သေ မႃးၶၢႆယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ႇၶူဝ်းသူၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈပၢင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် ၼဵင်ႈ၊ တွင်၊ ၵႃႇၾီႇ၊ ယၢင်ပႅၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
== လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ==
တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ် 3 လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင် 1 လင်၊ ၸၼ်ႉၵၢင် 2 လင်၊ ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ 46 လင် (ပႃးမူႇဝၢၼ်ႈ)၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပူၵ်းဝႆႉ 12 လင်ယဝ်ႉ။
== လွင်ႈသႃႇသၼႃႇ ==
ပုၼ်ႈတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ပေႃးတေ ႁူႉပွင်ႇ လွင်ႈသႃႇသၼႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ တေမီးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်သႃႇသၼႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇဝိၸိတ်ႉတသႃႇရ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ ဝဵင်းပၢင်လူင် ၸင်ႇသူၼ်းတုမ် သင်ႇၶႃႇ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ဝဵင်းလွႆလႅမ်သေ ၽွတ်ႈဝႆႉၸုမ်းသင်ႇၶႃႇ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 (ပီၶရိတ်ႉ 1956) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1319 ၼႂ်းလိူၼ် 12 ၼၼ်ႉ [[ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ|ၸဝ်ႈၾႃႉၶမ်းသိူၵ်ႈ]] (ယွင်ႁူၺ်ႈ)၊ ၸဝ်ႈၾႃႉသူၺ်ႇမုင်ႇ (ၵျေးသီး) ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး တႃႇတေပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈ ၽၢႆႇတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး။&lt;ref&gt; ၸၢႆးၼေႃႇဢွၼ်ႇ၊ ဝဵင်းပၢင်လူင်၊ Golden Jubilee Shan State Magazine ၼႃႈလိၵ်ႈ 218,219၊ 1997.&lt;/ref&gt;

တႃႇတေပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃႇလေႃးၵ (သႅၼ်ဝီ) ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လူဝ်ႇမီး ဝတ်ႉႁင်းၶေႃၼႆလႄႈ ၸင်ႇသေႃႉႁႃ ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းဝဵင်းလွႆလႅမ် ၼႂ်းဝဵင်းပၢင်လူင်သေ ၵမ်းလိုၼ်း ၸင်ႇမႃးလိူၵ်ႈဢဝ် ဢွင်ႈတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇမူၺ်ႇတေႃႇသေ တင်ႈပဵၼ် ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ ၵျွင်းငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် 1320 ၼီႈမႃး ၸင်ႇႁဵတ်းပဵၼ် ပၢင်ပွႆးတႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၵူႈပီပီယူႇ။ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1328 ၼီႈၼၼ်ႉတႄႉ တီႈပၢင်လူင်ၼႆႉ လႆႈၶႂၢင်ႉ တႃႇတေတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပႃႇလိပထမပျၢၼ်ႇ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဝတ်ႉပိတၵၢတ်ႈ၊ ဝတ်ႉမင်ႇၵလႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ၊ ဝတ်ႉပႃႇမႆႉ၊ ဝတ်ႉၼွင်ၵုတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ သင်ႇၶႃႇ မီးယူႇ (1000) ပၢႆၵူႈပီယဝ်ႉ။

== ပွႆးလၢမ်း ၼႂ်းပၢင်လူင်==
# လိူၼ်ၸဵင် ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး
# လိူၼ်ၵမ် ပွႆးလူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈမႂ်ႇၼမ်ႉမႂ်ႇ ၼမ်ႉမႂ်ႇလႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၶူးမေႃ
# လိူၼ်သၢမ် ပွႆးၸုတ်ႇလူဝ်
# လိူၼ်သီႇ ပွႆးၽြႃးလိူၼ်သီႇ၊ ပွႆးၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် မႁႃႇၼႃႇယၵ၊ ပွႆးသၢင်ႇလွင်း၊ ပွႆးလိူၼ်သီႇပဢူဝ်း။
# လိူၼ်ႁႃႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ
# လိူၼ်ႁူၵ်း ပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး 
# လိူၼ်ၸဵတ်း ပွႆးၼူၽႆး
# လိူၼ်ပႅတ်ႇ ပွႆးၶဝ်ႈဝႃႇ၊ ပွႆးၵၼ်ႇတေႃး ၸဝ်ႈသြႃႇတေႃႇပၼ်ႇတိတ မိူင်းၼွင်
# လိူၼ်ၵဝ်ႈ လိူၼ်သိပ်း ပွႆးၸႃႇၵ ၼႂ်းဝႃႇ ၵူႈသိၼ်
# လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း ပွႆးဢွၵ်ႇဝႃႇ
# လိူၼ်သိပ်းသွင် ပွႆးလူႇသၢင်ႇၵၢၼ်း ၵထိၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{reflist}}

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ပၢင်လူင်}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>t6b6rla1cd29d8rl3s4a4pn5oh8vxmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းပၢင်ႇလူင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>498</id>
    <revision>
      <id>126225</id>
      <parentid>106737</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3673" sha1="97w8ld7o9flmy5oofvujl1rv1jzlkis" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းပၢင်ႇလူင်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name ={{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|subdivision_name2 = [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|23|15|23|N|98|47|8|E|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|elevation_footnotes    =&lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt;
|elevation_m            = 1444
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06393
}}

'''ဝဵင်းပၢင်ႇလူင်''' ({{IPA-shn|pɑ̀ŋ lǒŋ|IPA}}), ({{Langx|my|ပန်လုံမြို့}}), ({{Langx|en|Pan Lon}}), ({{IPA-shn|Paanglong|pron}})  ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Map of Shan State |url=http://themimu.info/State-Region/Shan/index.php?start=0&amp;limit=20&amp;mapcat=15 |accessdate=2017-12-18 |archivedate=2012-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314234621/http://themimu.info/State-Region/Shan/index.php?start=0&amp;limit=20&amp;mapcat=15 }}&lt;/ref&gt; တီႈပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းပၢင်ႇလူင်]]ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ပၢင်ႇလူင်}}
[[Category:တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>97w8ld7o9flmy5oofvujl1rv1jzlkis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501</id>
    <revision>
      <id>126226</id>
      <parentid>124991</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4583" sha1="q1ysxilwifaluyl5sklv78w5rv27mps" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး (ၵဵဝ်ႇၶူၵ်ႉ)
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = 棒赛天际线 - 航拍 - 2025-11-02 03.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၂၂,၉၅၀
|population_urban = ၉,၅၃၀
|population_rural = ၁၃,၄၂၀
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|24.07548|98.062291|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,763
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06402
}}

'''ဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး''' ({{IPA-shn|pɑ̀ŋ sʰɑ́i|IPA}}); ({{Langx|my|ပန်ဆိုင်းမြို့}}), ({{Langx|en|Pang Hseng}}), ({{IPA-shn|Paangsaai|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ပၢင်ႇသၢႆး}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>q1ysxilwifaluyl5sklv78w5rv27mps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>508</id>
    <revision>
      <id>126189</id>
      <parentid>102752</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18332" sha1="7tqn3vcrmlsg5htz85z3hnw2ijad0zi" xml:space="preserve">ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်း မၼူၵ်ႉတတ်ႉတ ပႃႇဝေႃး တူင်ႇလပေႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ၽဝၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်လႆႈယၢပ်ႇလႆႈယဵၼ်းဝႆႉ လႄႈ ၽွင်းႁဝ်းလႆႈမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းလေႃႉၵမိူင်းၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သင်ယူႇ၊ လွင်ႈၵပ်းၵၢႆႉၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်​မီးသင်၊ ပဵၼ်သင်ၼႆ ထုၵ်ႇလီႁူႉၸွမ်းဝႆႉယူႇ။ ပေႃးၼၼ် မၼ်းၸွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်၊ ၵိုင်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ၵိူတ်ႇမႃးၼႂ်း မိူင်းၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ဢၼ်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈၶူင်းၵၢၼ်လေႃးၵႃႉၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်း ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းလႄႈ လွင်ႈလေႃးၵၵူၼ်း ဢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်းယႂ်ႇ ​မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ဝေႃးႁၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶႆႈ မိူင်းပျၢင်ႇသဵတ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈသၢႈ ဢေႃးၵၢသ်ႉၵုၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽရႅတ်ႉထရဵတ်ႉ လေႇပရႄး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလႆႈတႅမ်ႈမႃး လွင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႈလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉသေ ၵေႃႉဢၼ် ​တႅမ်ႈလွင်ႈၵႄႈလိတ်ႈသၢင်းလၢင်းမႃးၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် ႁႃးပတ်ႉသပိၼ်ႇသႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းယူႇၼႆႉ ႁဝ်းၶႃး လႆႈႁဵတ်းႁဵတ်း လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ လေႃးၵၵူၼ်းလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး၊ လွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်း ယူႇပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၵေႃၼႆႉ ၶဝ်တႄႇယူႇသဝ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵတ်သတ်ႉတဝႃႇ ဢၼ်လႆႈယူႇႁူမ်ႈသိုၵ်ႈသမ်ႇၵၼ်ၼႆလႄႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၵၼ်ၼႆႉ ပေႃးမႃးၼိူင်းတူၺ်း ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း​ႁင်းၶေႃ ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႄႈဢွၵ်ႇၵၢင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီတၢင်းၼမ်သေ ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယူႇယဝ်ႉ။

လွင်ႈၵူၼ်းယူႇပဵၼ်ၽုင်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်းတႄႇမႃးတီႈ လွင်ႈၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေမီး ပေႃႈ၊ မႄႈ၊ လုၵ်ႈလၢင်းသေ ယူႇသဝ်း ပဵၼ်မုၵ်ႉ ပဵၼ်ႁၢင်း၊ ယူႇၸွမ်းၵၼ်၊ ၵိၼ်ၸွမ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်တီႈၼၼ်ႉသေ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်၊ ပဵၼ်ၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးသေလႄႈ ၸင်ႇၵွႆႈႁဵတ်းမူႇႁဵတ်းၸုမ်း သေၵေႃႈ ယူႇသဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးလႄႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇသိူၵ်ႈသမ်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢမ်ႇၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးသေ လွင်ႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ တိူဝ်းလိူဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။

တီႈပၢႆးပႆၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေပႃးဝႆႉ လွင်ႈၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်း ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးႁဝ်ႈႁဵင်ပီၼၼ်ႉ၊ လွင်ႈပၵ်းပိူင်တူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်း ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး၊ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ် ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ မိူင်းၵူၼ်း၊ လွင်ႈပိူင်ႇၶူဝ်းၶွင်၊ လွင်ႈပၢႆးဢုပ်ႉပိူင်၊ လွင်ႈသွၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႇတ၊ လွင်ႈသူၼ်းတုမ်၊ လွင်ႈယူႇၼႂ်း ဝဵင်းလူင်၊ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်၊ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်၊ လွင်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း ၶဝ်ႈမႃးယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းသေ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ၊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းယဝ်ႉ။

ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉတႃႇသေ​ႇသေတႃႉ မၢင်ၸိူဝ်းမၢင်လွင်ႈတႄႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ် ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉယူႇၵေႃႈမီး။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈထတ်းသၢင် ၵူတ်ႉႁႃ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ဢၼ်တေၸၢင်ႈဝႄႈလႆႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ဢွၵ်ႇမႃး မႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉသေလႄႈ ႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပိူင်ယူႇပိူင်ၵိၼ်ႁဝ်းၸွမ်းယူႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မၼ်ၼင်ႇၵၢပ်ႈပၢၼ် ယၢမ်းလဵဝ် တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ် ပၢႆးပႆၺႃႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈမႃးလႄႈ လွင်ႈယူႇတၼ်းသဝ်း​ႁဝ်းၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။

လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈပဵၼ် ၵၢၼ်သမတႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူင်းၵၢင်လေႃးၵလူင်ႁဝ်းၼႆႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢီႈသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းလူး။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၵ​ေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယူႇ၊ ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇ၊ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ တေပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈထႅင်ႈယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႆႉၽၢင်ႉသတိသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေပၼ် ၽွၼ်းလီလေႃးၵႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းတေပၼ် ၽွၼ်းၸႃႉတႃႇလေႃးၵႁႃႉၼႆ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ပၼ်ၽွၼ်းလီၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈယူႇသဝ်းၵူၼ်းႁဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်တေလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လွင်ႈသၽေႃး လႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ လွင်ႈပိုၼ်ႉဢၼ်ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ် ၽိင်ႈငႄႈ ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ လွင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸမ်ႉ ႁႅင်းဢေႇမႃး။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁဝ်း လၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်လပ်းတႃ ယုမ်ယမ်ၼိူဝ် လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၸွမ်းၽိင်ႈထုင်းမႃးၵူၺ်း။ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၵ်းၸပ်းတူဝ်ၸႂ်မႃး။ တီႈပၢႆးပႆၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းသပ်းလႅင်းၸႅၵ်ႇၼႄလွင်ႈၼႆႉဝႆႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉၼႆ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်း၊  ၽိင်ႈထုင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်းလဵၵ်ႉၼွႆႉတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈလၢႆး တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈဝႆႉဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈလဵၵ်ႉဢေႇၵေႇမၢင်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆ လွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၼႆသေတႃႉ ပေႃးတွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် ၊ ယိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉဢေႃႈ။

ဢၼ်ႁဝ်းယူႇႁဝ်းၵိၼ်၊ ႁဵတ်းႁဵတ်းသၢင်ႈသၢင်ႈယူႇ ၵူႈဝၼ်းၵူႈဝၼ်းၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းယူႇလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်တၢင်းႁဝ်းၶႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်ၽၢင်ႉမႅၼ်ႈၺႃး လွင်ႈၼၼ်ႉၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၽၢင်ႉလွင်ႈ ႁိမ်းႁွမ်းသေ၊ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇလီလီသေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇၵေႃႈ ၼမ်မႃးၼမ်မႃး ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဝ်းၶဝ်ႈၸႂ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈပိုၼ်းဝဵင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယူႇသဝ်းယူႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း၊ လွင်ႈၶဝ်ယူႇသဝ်း၊ လွင်ႈၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ၊ လွင်ႈဝႃႈ တီႈဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးၽြႃးလၢႆသူႇ၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ မီးလၢႆၵျွင်း ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ တူဝ်ႈတၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၼႆ မၼ်းတေပဵၼ် လွင်ႈသူင်ၸႂ် ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။

ပၢႆးပႆၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပၢၵ်ပီ 19 မႃးသေ ၸင်ႇၵွႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃး ၸွမ်းၶွပ်ႇၸွမ်းပိူင်မၼ်းလီလီယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယိူင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃး လွင်ႈပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉ ယိူင်ႈၶႅၼ်းၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းၸႅၵ်ႇၼႄ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ လွင်ႈၽွၼ်း ဢၼ်ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်သေ မၼ်းႁႃၶေႃႈမုၼ်း တႃႇတေပဵၼ် ပိူင် ဢၼ်ႁဝ်းတေလႆႈ ႁဵတ်းၸွမ်း၊ ယူႇၸွမ်းၵႂႃႇ ၼင်ႇပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼင်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ​၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢွၵ်ႇၸ်ၽူတ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ် ၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပူင်သွင် ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းယူႇ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ပူင်သွၼ်ပၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၵူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>7tqn3vcrmlsg5htz85z3hnw2ijad0zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢႆးမေႃၽၢႆႇဢၢႆႇထီႇလႄႈ သုၼ်ႇၵၢၼ်ငၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>510</id>
    <revision>
      <id>126190</id>
      <parentid>3723</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63582" sha1="31uxo7wk48ec5a2hhh96gorvp88raxn" xml:space="preserve">တီႈမိူင်းဢၼ်လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တူၵ်းလိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ဢၢႆႇထီႇသေ ၽွင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းသင်ဢမ်ႇႁူႉယူႇၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းဢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉၸမ်ႉ လွၵ်းၵၢတ်ႇဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၶႂ်ႈၸမ်လု ၸမ်လုယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၶဝ်လႆႈမႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၽွင်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၵူဝ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇဢၢႆႇထီႇ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်း တီႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းလူဝ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပေႃးတူၺ်းတီႈ မိူင်းဢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၶွမ်ႇပၼီႇလူင် Google လႄႈ Apple ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင်တႄႉတႄႉ။ သုၼ်ႇၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၶွမ်ႇပၼီႇလူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးသမ်ႉပေႃးၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၶႄႉၶဵင် ၶွမ်ႇပၼီႇလူင်ၸိူင်ႉၼၼ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈ မွၵ်ႇၼႃႈၵီႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးၽၢႆႇႁဝ်းၼႄလႆႈ လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႁဝ်းတႄႉတႄႉၸင် ႁူႉၵႃႈပိူၼ်ႈတေပၼ်သုၼ်ႇ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ​တ​ႄႉတႄႉၼႆႉ မွၵ်ႇၼႃႈၵီႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ဢဝ် ငိုၼ်းလိူၼ်၊ သုၼ်ႇ၊ ငိုၼ်းသူးထႅင်ႈလိူဝ် မဵတ်းသေ ႁွင်ႉဢဝ်ယႆးယွင်ႇယွင်ႇယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ ပိူင်တမ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇလိုဝ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇလူင် တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ၵူၺ်းပၵ်းၼႄဝႆႉ လုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈၶဝ်တီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇသေ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၢႆႇထီႇမႃး ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇဢၢပ်ႈၵႂႃႇပိူင်ႈ မိူင်းၼွၵ်ႈႁဵတ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးၼႆႉ ငဝ်ႈငႃႇဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမီးၼမ်ၼႃႇလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၸိူဝ်းႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈပၵ်းတႃတူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵေႃႈတေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၵုၼ်းဢေးသျႃး ၼင်ႇ ဝႅတ်ႉၼမ်း၊ လၢဝ်း၊ ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ၸိူ်ဝးၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸႂ်ႉသင်ႁဵတ်းၼင်ႇ၊ ပၼ်ၵႃႈႁိုဝ် ဢဝ်ၵႃႈၼၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇ မေႃထွမ်ဢဝ်ၵူၺ်းလႄႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၼႆႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ် လွၵ်းၵၢၼ်ဢၢႆႇထီႇမႃးယူၼႆ ႁၼ်ထိုင်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်​ႄႈလ ဢၢႆႇထီႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေၸၢင်ႈပဵၼ် တိုဝ်ႉတၢင်းသုၼ်ႇၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈမႃးၽႅဝ်ႈတီႈႁိူၼ်းတီႈယေးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ပေႃးႁိုင်ထႅင်ႈ ႁူဝ်သိပ်းပီဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ဢၢႆႇထီႇ ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႆႈၵူတ်ႇၵဵပ်းဢဝ်တူၺ်း တႃႇ 10 ဢၼ်သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။

==Information System Manager==
တီႈႁူင်းၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်း လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇဝႆႉပိူင်တၢႆဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ပေႃႈလဵင်ႉ တင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႆႉ ႁၢမ်ႉဢေႇမႃးသေ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼင်ႇၵၼ် ၶိုၼ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၵၼ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် မၼ်ႇၼေႇၵျႃႇ IS ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ပိူင်လူင် တႃႇၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉပွင်ႇ ၸႅင်ႈလႅင်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လီလီ။ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇႁူႉႁၼ်ၼႃႈၵၢၼ်လီလီ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တေလႆႈႁူႉပႃး လွင်ႈ Server ၊ Bandwidth ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်မေႃဢဝ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇလွင်ႈလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇသေ တေႁဵတ်းႁိုဝ်မႃးလေႃးသႂ်ႇ ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈပေႃးမီး ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေလႆႈမီး တူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးသေ တေလႆႈဢဝ်မေႃမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈမိူင်းၶဝ်တႄႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈၸတ်းၵၢတ် IS ၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ၵႆႉတိူဝ်းလိူၵ်ႈဢွၼ် ၽူႈဢၼ်ႁပ်ႉလႆႈၶူးဝႆႉ ၸိူဝ်းဢၼ်တိူဝ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇသေတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢမ်တူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေလႆႈမီးတူဝ်ထူပ်းဝႆႉ။ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸဝ်ႈၵၢၼ် ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉၸိုင် တေၸၢင်ႈလႆႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁပ်ႉဢဝ်လႆႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ယႂ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈဢဝ်လႆႈတီႈယူႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉၸိုင် ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ် ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈလႆႈတႄႇဢဝ် တေႃႇလႃႇ 92000 တေႃႈ ၼိုင်ႈသႅၼ်ႈယဝ်ႉ။

==Database Administrator==

Database Administrator ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပၼ်လႆႈ လွင်ႈမၼ်ႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈဢဝ် လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် ၸႂ်ႉလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Administrator ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၵွမ်ႉဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းလူင်းပၢင်သွၼ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ လူင်ႉလႅၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ ပႆႇလႆႈဝႃႈ တႅမ်ႈထူၼ်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၵႆႉထုၵ်ႇလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ် ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ပၢႆးမေႃ လႄႈ လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ ၶေႃႈမုၼ်း ၸိူဝ်းမီးတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆး ၼၼ်ႉ ဢဝ် database ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉယဝ်ႉ ဢဝ် လွင်ႈတၢင်းလူင်ႉလႅၼ်ႇသေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ administrator ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ တေလႆႈမီးတူဝ်ထူပ်း ဢိၵ်ႇတင်း လိၵ်ႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးမေႃ ဢွၵ်ႇၵမ်းလိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉသေ တေလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈမီးဝႆႉ ဝႂ်ၸုမ်ႈၶူးပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်ဢၼ်လႄႈ တေလႆႈမီးဝႂ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇ သေဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ် တႃႇၼိုင်ႈပီၼႆႉ တေၸၢင်ႈလႆႈ တေႃႇလႃႇ 85000 ပၢႆပၢႆယဝ်ႉ။

==Operating System Developer==
ၸိူဝ်းပဵၼ် OS Developer ၼၼ်ႉတႄႉ ၵႆႉလႄႇပၼ်ၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇလူင် ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢၼ်ၼၢၼ်းမီးၼၢၼ်းလႆႈၼႆယဝ်ႉ။ Operating System ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၼင်ႇ သၢႆၸႂ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇလႄႈ တေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁူႉလူင်ႉလႅၼ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ OS ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ မူဝ်ႇပၢႆးၾူင်း၊ လူတ်ႉၵႃး၊ တိူၵ်ႈၵတ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၶူဝ်းဢၢႆႇထီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ပၼ်ၵၢၼ်တႃႇ OS Developer မႃးယဝ်ႉ။ တေလူဝ်ႇလႆႈ မီးဝႆႉ ၸုမ်ႈၶူး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇၽၢႆႇမေႃ သေဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်း သွပ်ႉဝႄးလ် ပလႅတ်ႉၾွင်းဝႆႉ လီလီငၢမ်းငၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ OS သေ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေလူင်ႉလႅၼ်ႇမႃးၼႆ မီးပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ပူင်သွၼ်ပၼ်တီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပၢင်တွပ်ႇသေ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈ ဝႂ်လူင်ႉလႅၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် OS Developer ၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ လႆႈငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ 80000 ပၢႆယဝ်ႉ။ လႅပ်ႈတေဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လွင်ႈမေႃၵႄႈလိတ်ႈၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉသေၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်ၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လွင်ႈလႆႈယိပ်းၵမ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းယၢပ်ႇလိူဝ်သေ လွင်ႈယိပ်းၵမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၽၢင်ႉဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

==Application Developer==
ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းႁပ်ႉၶူးၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆးၽႃႇသႃႇ ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးမေႃ ၵေႃႇသၢင်ႈ application  ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ AD ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉလႆႈၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇလူင်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉ တေလႆႈမေႃၸႂ်ႉ Tools သွပ်ႉဝႄးလ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်း Office သေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် application  ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈလူင်ႉလႅၼ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ AD ၶဝ်ၼႆ့ လူဝ်ႇလႆႈမီးၸုမ်ႈၶူးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇၽၢႆႇမေႃ သေဢၼ်ဢၼ်သေ တေလႆႈမေႃ ယိပ်းတိုဝ်း application ဢၼ်ၽၢႆႇၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ် လူဝ်ႇၸႂ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႇၽၢႆႇယႃႈယႃၼႆၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃၸႂ်ႉ Tools ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵၢၼ်ယႃႈယႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

AD ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈပီလႆႈ လႆႈ တေႃႇလႃႇ 70000 ပၢႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ မေႃၸႂ်ႉ Application ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇၶိုၼ်ႈ ပၢင်သွၼ်လူင် ၶိုၵ်ႉၶိုၵ်ႉၶမ်ႇၶမ်ႇသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆးၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝိူင်းလႂ်ဝိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးတီႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်း application ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈဢွၼ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ၶဝ်ႈတွပ်ႇပၢင်တွပ်ႇ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈ ဝႂ်မၵ်းမၼ်ႈလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။ AD ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ၵွမ်ႉမေႃ ပေႃႉလိၵ်ႈဢိတ်းဢွတ်း မေႃႁဵတ်းၼႄ ၸရၢင်းဢၢင်းၵႂၢၵ်ႈဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်းတႄႉ တေၸၢင်ႈလႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ဢေႇသေ ပေႃးၼႄလႆႈၼမ်ႉၵတ်ႉ တီႈ ၼႃႈၵၢၼ်ယႂ်ႇလူင်တႄႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလႆႈငိုၼ်းလိူၼ် ၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

==Computer System Analyst==
တေပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တေလႆႈယူႇၸမ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ် IS ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈဝႆႉ ပဵၼ် Analyst ၼႆလႄႈ ပေႃးၵပ်းၵၢႆတင်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉမႃး တေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်မေႃၵႄႈလိတ်ႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈဢဝ် တၢင်းလူင်ႉလႅၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ တေလႆႈ ၵႄႈလိတ်ႈ ပၼ်ႁႃ ႁၢတ်ႉဝႄးလ် လႄႈ သွပ်ႉဝႄးလ် တွၼ်ႈတႃႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၸိူဝ်းၵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၼႂ်း ၶွမ်ႇပၼီႇၼ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈလႆႈ ၼိုင်ႈပီ တေႃႇလႃႇ 66000 ပၢႆယဝ်ႉ။
ၶွမ်ႇပၼီႇၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ၵႆႉၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ တီႇသၢႆႇၼႃႇ လႄႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ Analyst ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတွၼ်ႈတႃႇတေတႅမ်ႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ၊ မၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တေၸၢင်ႈထတ်းသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၶေႃႈတွပ်ႇ ၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈ Solution ၼၼ်ႉၼႆ ၵႆႉလႄႇ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼင်ၼၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈၸႂ်ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႇ လႄႈ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉ ၸုမ်ႈၶူးပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တီႈၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ထုၵ်ႇလီပဵၼ် ၵူၼ်းၵၼ် မေႃလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==Computer System Designer==
CSD ၶဝ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈပီ လႆႈမွၵ်ႈ တေႃႇလႃႇ 65000 ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈၽွၼ်း CSD ၼႆႉ တေလႆႈလႅပ်ႈႁဵၼ်းသၢႆငၢႆ လွင်ႈမီးၽွၼ်း ပိူင်သၢင်ႈ computer system သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သမ်ႉၵႆႉလႆႈ ၶဝ်ႈၸတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်သွပ်ႉဝႄးလ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၵွၼ်ႇ။ တေလူဝ်ႇလႆႈဝႆႉ ၸုမ်ႈၶူး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇၽၢႆႇမေႃႇ သေဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈႁူင်းၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ တေပၼ်ၵၢၼ် CSD ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈတူၺ်း ၸုမ်ႈၶူးဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း တူၺ်းပႃး လွင်ႈမေႃၵပ်းသိုပ်ႇသေ ၸင်ႇၵႆႈပၼ်ၵၢၼ် ပၼ်ဢွင်ႈယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈတႃႇ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ၵႆႉလႄႇပၼ်ပႃႇၸႃး တႃႇၵူၼ်း ဢၼ်မေႃႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၸုမ်းၸွမ်းၽုင် တင်းသွပ်ႉဝႄးလ် လႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးတူဝ်ထူပ်း ဢၼ်မေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ CSD ၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈလႅတ်းၽၢႆႇၶူင်သၢင်ႈ လႄႈ တေလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပၼ်ႁႃ သေဢၼ်ဢၼ် ဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃး တေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ် ၵႄႈလိတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုၵ်ႇလီ လဵပ်ႈႁဵၼ်းယုၵ်ႉသုင် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ CSD ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ် Update ဝႆႉယူႇတႃႇသေ ၼႆယဝ်ႉ။

==Data Processing Specialist==
တီႈႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ ၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လႄႈ administrator ၶဝ်ၼႆႉ ၽွင်းၶဝ်လႆႈၵမ်ႉထွၵ်ႈပၼ် ၶေႃႈမုၼ်း data တႃႇ ၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်း ဢၼ်မၢႆၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လႆႈႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈၶေႃႈမုၼ်း data ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလီၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယေးငိုၼ်း လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁပ်ႉၸႂ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉလႄႇ ႁွင်ႉၵၢၼ် DPS ယဝ်ႉ။ တေလႆႈမီးၸုမ်ႈၶူး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇၽၢႆႇမေႃ သေဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တေလႆႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း ၵႅမ်လင် Backup လႄႈtransfer ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶေႃႈမုၼ်း Data ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈငိုၼ်းတွင်း လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝိူင်းပၢႆးယႃႈယႃၼႆတႄႉ လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈ ဢၢႆႇထီႇတီႇၵရီႇ သေဢၼ်ဢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တေၸၢင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈပႃး ၶေႃႈမုၼ်းဢွၼ်ႇလၢႆး database လႄႈ storage device ၸိူဝ်းၼႆႉသေၵွၼ်ႇ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽၢႆႇပၢႆးၵၢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁဵတ်းၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၸၢင်ႈလႆႈ တေႃႇလႃႇ 64000 ၼႆႉယဝ်ႉ။

==Web Hosting Technician==
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 10 ပီပၢႆၼၼ်ႉၼႆ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ Web Hosting ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈယင်းဢမ်ႇဝူၼ်ႉမႃးဝႆႉၵွၼ်ႇလႃႈ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ Web ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၽႄႈတိုၼ်းဢဝ်တီႈယူႇမႃးၼင်ႇ ပိူင်ပၼ်ၼမ်ႉ ပၼ်ၽႆး ဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉယူႇ ၵူႈႁိူၼ်းၵူႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း Promotion တီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် မၼ်းထိုင်ပၢၼ် ဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း data ဢဝ်လိၵ်ႈထႅမ်သႂ်ႇ တီႈၼိူဝ် Site ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၸဵမ်ဝႃႈ ႁဵတ်းပၢင်သွၼ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉႁဝ်းလႆႈပေႃးလႆႈ ပဵင်းပေႃးၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် Web သေၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃးလႄႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢပ်ႈဢၼ်လူဝ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ Hosting မႃးယူႇၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈၵၢၼ် WHT ၼႆႉ တေလႆႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ႁၢတ်ႉဝႄးလ် လႄႈ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် တင်းသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ Web ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉလႄႈ တေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ပႃး ပိူင်ပၢႆးႁူမ်ႇလူမ်ႈ Security system ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၸီႇၼီႇယႃႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆ ငိုၼ်းလိူၼ် လႆႈထိုင်မွၵ်ႈ 64000 ၼႆႉယဝ်ႉ။

==Computer Support Specialist==
မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ယၢမ်ႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ &quot;ၼိူဝ်ၽိုၼ်ၵူႈတီႈ တေလႆႈမီးၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ&quot; ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸွမ်းၼင်ႇ လွင်ႈၼွၼ်းၽၼ်မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်မႃးတႄႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းလႂ်ၵေႃႈ မီးမႃးၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ မူၼ်ႉမႄးၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၽၢႆႇပၢႆးပႆႇၺႃႇတၢင်းမေႃ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ မႄးၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇလႆႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်လႆႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ႁူႉလိၵ်ႈလၢႆလၢႆၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ။ တေလႆႈမီးလွင်ႈၶဝ်ႈၸႂ် ပႃးၸႂ်၊ တေလႆႈမီးလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ တေလႆႈမီးတူဝ်ထူပ်းၼမ်ၼမ်သေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ CSS ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းသေၵေႃႈ ႁႃၵၢၼ် ဝႃႈၼႆလႄႈ ဝၢႆးလင်မႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႄးၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ တေဢေႇမႃး ၼႆ လႆႈထၢင်ႇမႃးၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ  ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ specialist ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉလူဝ်ႇဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ဢဝ်ၾူင်းသေ သွၵ်ႈႁႃပၼ်ႁႃၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးယႃႈယႃ specialist ၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ specialist ၵေႃႈ ပၢၼ်ႁႃ မဵဝ်းၼႃႈ လုၵ်ႉပူၵ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းသေၵႄႈလိတ်ႈၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်လႄႈ လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၸုမ်ႇၶူး ပၢႆးပႆႇၺႃႇၽၢႆႇမေႃသေဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈမီးဝႂ်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်ဢဝ် လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆ ၼိုင်ႈပီ ၸၢင်ႈလႆႈ တေႃႇလႃႇ 40000 ၼႆႉယဝ်ႉ။

==Desktop Publisher==
တွၼ်ႈတႃႈၼႃႈၵၢၼ်းပၢႆးမေႃ ဢၼ်ႁွတ်ႈထိုင်ၸိၵ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇၸုမ်ႈၶူးၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇ၊ လိၵ်ႈၶေႃႈၸီႉသင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၸႂ်ႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်သေႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ၽူႈပေႃႉလိၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းလုမ်း လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇမႃႇယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၽူႈပေႃႉလိၵ်ႈၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇယွၼ်ႇယေႃႈဝႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်။ ဢဝ်တၢင်းလူင်ႉလႅၼ်ႇမၼ်းသေ လိၵ်ႈၼိုင်ႈၽိုၼ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇ ၼိုင်ႈၽိုၼ်၊ လႄႈ ၶႅပ်းသပ်းလႅင်း PowerPoint ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈမေႃႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႂ်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တေလႆႈမေႃဝႆႉပႃး ၽၢႆႇၶရၢပ်ႉၽိတ်ႉတီႇသၢႆးသေ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်းလူဝ်ႇမီး တူဝ်ထူပ်း 2 ပီယဝ်ႉ။ လူဝ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်သေ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ လႆႈတေႃႇလႃႇ မွၵ်ႈ 32000 ၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၶႅပ်းဝႂ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇ==
ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 21 ၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆထီႇၼႆႉ ၶႅပ်းဝႂ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်တင်း ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈ မႃးယဝ်ႉ။ ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်တိူဝ်းတူၺ်းႁၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်း လႆႈၶႅပ်းဝႂ် ဢၢႆႇထီႇ သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း ၸၢတ်ႈပၢၼ် ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ လွင်ႈၸိူဝ်း ထုၵ်ႇလီႁူႉ  ထုၵ်ႇလီမေႃ ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇၸွမ်းႁူႉလႆႈ လွင်ႈပၢႆးမေႃၵူႈဢၼ် လႄႈ ပိူင်သၢင်ႈ ၵူႈဢၼ်ဢၼ်။ ဢၢႆထီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းသေ ၸင်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃး ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ပႆႇၵၢင်းယၢၼ်လႆႈ တင်း ၵူၼ်းၼႆတႄႉ တွၼ်ႈၵၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်တင်း ဢၢႆႇထီႇ ယူႇယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းပိုၼ်းၼႆႉ သုၼ်ႇၵၢၼ်ႇငၢၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈႁုၼ်ႈမုၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႃးၸွမ်း ပၢႆးမေႃ ဢၼ်ဢွၵ်ႇပေႃႇ ပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႈဢၼ်ၼႆ့ လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈမႃး ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈပၢႆးမေႃ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေလႄႈ ၵူၼ်းဢၼ် တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉ လူင်ႉလူင်ႉလႅၼ်လႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၢႆႇထီၼႆႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈ ဢၼ်ၸပ်းတိတ်းမႃးၸွမ်း ၸၢတ်ႈပၢၼ် တူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်း၊ လုမ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း သေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇပ​ေႃးထိုင် ပၢင်လဵၼ်ႈပၢႆးလဵၼ်ႈၼႆႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶဝ်ႈဢဝ် တီႈယူႇ မႃးယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ်မႃးၶိူင်ႈ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် တီႈၼႂ်း ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း ၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ တီႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇပႃး ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ် ပေႃးတေလႆႈဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် တီႈၼႂ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၼႆႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢမ်ႇပႃးဢမ်ႇပဵၼ် ၼႆလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵုမ်းၵမ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉလူင်ႉလႅၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽၢႆႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၽၢႆႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တူင်ႇဝိူင်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၽၢႆႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇ ပိူင်သၢင်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼိုင်ႈဢၼ် တေဢွၵ်ႇပေႃႇ ပဵၼ်မႃး၊ ပေႃး ပိူင်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇပေႃႇ ပဵၼ်မႃး လူဝ်ႇလႆႈမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ လူင်ႉလႅၼ်ႇ တႃႇၵုမ်းထိင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တေဢဝ်သင် မၵ်းမၢႆ တႅပ်းတတ်း လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ။ တေလႆႈဢဝ် ၶႅပ်းဝႂ် (Certification) သေ မၵ်းမၢႆ တႅပ်းတတ်း ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၶႅပ်းဝႂ်ဢၢႆႇထီ ၼႆႉ ပဵၼ် &quot;လၵ်းၸဵင်&quot; မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ပေႃးပဵၼ် ၵူၼ်းၵေႃႉ ဢၼ်ယိပ်းၵမ်ဝႆႉ ၶႅပ်းဝႂ်ဢၢႆႇထီ သေဢၼ်ဢၼ်ၸင်ႇ ၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ တႃႇ ၶွမ်ႇပၼီႇ၊ ၼႃႈၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

==ၶႅပ်းဝႂ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ==
ၶႅပ်းဝႂ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၶႅပ်းဝႂ် မၵ်းမၼ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တူင်ႇဝိူင်း ဢၢႆႇထီႇသေ မီးလွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတွပ်ႇ ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ပၢင်ႇတွပ်ႇလိၵ်ႈ သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈလႆႈ ၶႅပ်းဝႂ် ယူႇယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းဝႂ် ဢၢႆႇထီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်း ၶွပ်ႇတူင်ႇဝိူင်း ဢၢႆႇထီႇၼၼ်ႉ ပေႃးမီး တူဝ်ထူပ်း လိၵ်ႈထူပ်းသေယဝ်ႉ ၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈၶႅပ်းဝႂ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼင်ႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸၢင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၼႂ်းလေႃးၵ ဢၢႆႇထီႇ ၼႆယဝ်ႉ။

တီႈၵၢပ်ႈဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၵၢၼ်ၵၢၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇသေပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ၶႅပ်းဝႂ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႅပ်းဝႂ်ဢၢႆႇထီႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ဢၢႆႇထီႇ၊ ႁူင်းၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႉၵမ်ႉထႅမ်မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႉ ၸႅတ်ႈထၢမ်ပွႆႈတွပ်ႇလိၵ်ႈလႄႈ ၵႆႉထူၵ်ႈပၼ် ၶႅပ်းဝႂ် ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းႁပ်ႉႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းပၼ် လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် Sponsor တႃႇ ၶႅပ်းဝႂ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈႁၢတ်ႉဝႄးလ် ၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ပၢင်သွင်လူင် ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၵၢၼ်ပူင်သွၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။

==ၼမ်ႉၵတ်ႉပၢႆးမေႃ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇ==

ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆႉ တေလႆႈဢဝ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်မၼ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်မႃးၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်း မၵ်းမၼ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၢႆႇထီႇၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃဢမ်ႇပဵၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဢၢႆႇထီႇသေၼႆ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းၶႅၼ်ႇ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸၼ်ႉ Level သၢမ်ၸၼ်ႉယဝ်ႉ။

o	Level 1	* Certificate Level

o	Lelel 2		* Diploma Level

o	Level 3	* Degree Level

== ၶႅပ်းဝႂ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလီ လႆႈဝႆႉ တီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ Certificate Level==
*	Certificate in Software Engineering

*	Certificate in Network Engineering

*	Certificate in Hardware Engineering

*	Certificate in Web Developer

*	Certificate in Graphic Designer

*	Certificate in Database Administration

==ၶႅပ်းဝႂ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလီ လႆႈဝႆႉ တီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ Diploma Level ==
*	IDCS (UK)

*	DCS (UK)

*	IDEC (UK)

*	IDNE

*	IADCS (UK)

*	ADCS (UK)

*	D.C.Sc/PGDCA/PGDMA

*	Diploma in Information Technology

*	Diploma in Software Engineering

*	Diploma in Network Engineering

*	Diploma in Computer Arts (Multimedia)

==ၶႅပ်းဝႂ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလီ လႆႈဝႆႉ တီႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ Degree Level ==
*	B.C.Sc

*	B.C.Tech

*	B.Sc (Com Science)

*	BCIS (UK)

*	B.E (IT)

*	B.Tech (IT)

==ၶႅပ်းဝႂ် ဢၼ်ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ယိုၼ်ႁပ်ႉဝႆႉ ==
*	ITPEC (Cross Certification with Japan)

*	MCPA*FE Certification

*	MCPA*SD Certification

*	MCPA*NE Certification

ၸွမ်းၼင်ႇဝႂ်ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈဢွင်ႇပူၼ်ႉ ပၢင်တွပ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တွင်ႈထၢမ်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၸၢင်ႈႁပ်ႉဢဝ်လႆႈယူႇ။

*	MCPA Fundamental Engineer Exam

*	MCPA Software Development Exam

*	MCPA Network Engineer Exam

==ၶႅပ်းဝႂ် ဢၼ်မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ်ၶဝ် ထူၵ်းပၼ်သေ ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းယိုၼ်ႁပ်ႉဝႆႉ==
ဝႂ်ဢၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းၼႆ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဢၼ်ၶႂ်ႈဢဝ်တၢင်းမေႃ ဢၢႆႇထီႇသေ ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇ ၼႆတႄႉ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်။ၼႂ်းၵႃႈ ဝႂ်ဢၢႆထီႇ ဢၼ်မီးမွၵ်ႇၼႃႈၵီႈ တီႈၼႂ်းတူင်ႇဝိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပႃးဝႂ်ဢၼ်မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ပၼ်ၼၼ်ႉသေ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉၵေႃႈ လုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ဢွၼ်ႇလၢႆးသေၵေႃႈ တွပ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈ ဝႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။

	ဝႂ်မၢႆႉၶရူဝ်ႇသွပ်ႉၾ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ*

*	MCP (Microsoft Certified Professional)

*	MCSE (Microsoft Certified Systems Engineer)

*	MCSD (Microsoft Certified Solution Developer)

*	MCAD (Microsoft Certified Application Developer)

*	MCSA (Microsoft Certified System Administrator)

*	MCTS (Microsoft Certified Technical Specialist)

*	MCITP (Microsoft Certified IT Professional)

*	MCDBA (Microsoft Certified Database Administrator)

==ၶႅပ်းဝႂ်ဢၢႆႇထီႇလမ်ႇလွင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း==
ပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ တွၼ်ႈၵၼ် ၶႅပ်းဝႂ်ဢၢႆႇထီႇၼၼ်ႉ ဢၼ်တေဝႆႉၵိုတ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇလႆႈၼႆႉ ပႃး ၶႅပ်းဝႂ် ၽႃႇသႃႇပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ဢၼ်ဢဝ်တီႈယူႇဝႆႈ တီႈထႅၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ၽႃႇသႃႇပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႃႇသႃႇပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼႆ့ ႁူမ်ႈဝႃႈမၼ်း လိုၵ်ႉလမ်ႇဝႆႉသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ႈၸႂ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၸၢင်ႈမေႃလႆႈယူႇ။ တီႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼႆ့ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်သေ ၸၢင်ႈလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလီ ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ်လီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်မေႃသွၼ် ဢၼ်ပူင်သွၼ်ပၼ် ၽၢႆႇတႅမ်ႈပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဝႃႈတႄႉ ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႁႃငိုၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။ ပေႃးဝႃႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ၵႂႃႇၼႆ ၸၢင်ႈလႆႈငိုၼ်း ႁူဝ်လၢၼ်ႉမၼ်းသေ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းလၢဝ်ထိုမ်းၼူၽႆးလႆႈသေတႃႉ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၸၢင်ႈၶူင်သၢင်ႈလႆႈ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉၵမ်ႇၽႃႇလႆႈယူႇ၊ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃးၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၵူႈဢၼ် ၸုမ်းၵူႈဢၼ်ၼႆႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႉ သွပ်ႉၾ်ဝႄးလ် ဢမ်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ လွင်ႈတႅမ်ႈ ပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼႆ တွၼ်ႈတႃႇၼႃႈၵၢၼ်တႄႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

Database ၵမ်ႉၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽႃႇသႃႇ Database သေ ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်မီးသုၼ်ႇၸၢင်ႈလႆႈ ၼႆႉ*

*	Database Administrator (DBA)

*	Business Intelligence (BI) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

	 ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇ Database သေ ပၢႆးမေႃ ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလီ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ *

*	Oracle Server

*	IBM DB2 Server

*	Sybase SQL Server

*	Microsoft SQL Server ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၽႃႇသႃႇ Programming ဢၼ်ထုၵ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၢႆႇထီႇ ==

* JavaScript
* Swift
* Python
* Java
* Kotlin
* C++
* Ruby
* Rust
* Elixir
* Scala
*R

==သုၼ်ႇၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸိူဝ်းၸၢင်ႈလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ==
*	Web Application Developer

*	Windows Application Developer

*	Enterprise Application Developer

*	Mobile Application Developer ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၢႆႇထီႇ Skills ဢၼ်ပဵၼ်လၵ်းၸဵင် ၵူႈမိူင်းမိူင်းမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ==
ပေႃးဝႃႈတေႁဵတ်းၵိၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၢႆႇထီႇ တီႈၵူႈမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈႁၢမ်ႉသုင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၽၢႆႇႁဝ်းလူဝ်ႇၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းၸဵင် ၶဝ်မၼ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းဢၢႆႇထီႇၼိုင်ႈၵေႃႉ ၽႃႇသႃႇ Language ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ -

*	Java, XML, C, C++, JavaScript, SQL, HTML, UML

*	Borland JBuilder, 

*	Sun ONE Studio (Forte), 

*	Macromedia Dreamweaver MX, 

*	Rational Rose, 

*	UltraEdit-32, 

*	Borland CBuilder, 

*	Oracle SQL Plus

Operating System ၸိူဝ်းဢၼ်တေၸၢင်ႈလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ -

*	Windows (XP, 2000, NT, Windows 7, Windows 10), 

*	IBM OS/2 2.0, 

*	HP-UX 9.0, 

*	DEC VMS 4.1, 

*	Unix (Linux and Sun Solaris)

ၵူၼ်းပၢႆးဢၢႆႇထီႇၼိုင်ႈၵေႃႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ပၢႆးမေႃ မၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ Web Technologies မႃးၼႆ ၸိူဝ်းပဵၼ် Dream weraver, JavaScript, HTML ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈမီး တူဝ်ထူပ်း ၼႂ်းၵႄႈ 4 ပီ တေႃႇ 7 ပီ ယဝ်ႉ။

ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ Language ၼင်ႇ Java, C, C++, UML ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ တေလႆႈၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်း ၵိုင်ႇမီး 5 ပီတေႃႇ 8 ပီယဝ်ႉ။

ပေႃးၵပ်းၵၢႆၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ Skill Level သေၼႆ ၸဝ်ႈပၢႆးဢၢႆႇထီႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ လႆႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Language	!! Years' Experience !! Skill Level
|-
| Java || 6 || Expert
|-	
| XML || 3 || Intermidate
|-
| C || 6 || Expert
|-
| C++ || 4 || Intermidate
|-
| JavaScript || 6 || Expert
|-
| SQL || 4 || Intermidate
|-
| HTML || 6 || Intermidate
|-
| UML || 2 || Novice
|}

ပေႃးဝႃႈ တေဢၢၼ်းႁပ်ႉပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးဢၢႆႇထီႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ၵႂႃႇၼႆ ၵွမ်ႉမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ။ လေႃးၵဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ႇႁႅင်းၼႃႇ။ တီႈၼႂ်း ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ လုၵ်ႈလဵဝ်ၵူၺ်း ၸိူဝ်းဢၼ်လီလႆႈႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉ ထၢင်ႇတေဢမ်ႇမူတ်းလႆႈ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ထိုင် ၽူႈတေဢၢၼ်းဢဝ် ဢၢႆႇထီႇသေ ႁဵတ်းႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၵႂႃႇၼႆ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႄႉၼႄႉၼွၼ်းၼွၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တေၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵရၢပ်ႉၾိၵ်ႉတီႇသၢႆးၼႆၵေႃႈ တေလႆႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း application မၼ်းလီလီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈ Layout Designer ၸိူဝ်းၼႆႉ Graphic Designer ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇဝႆႉတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်း ၼႃႈၵၢၼ်တႃႇႁဵတ်းမီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တိူၵ်ႈပေႃႉလိၵ်ႈ တိူၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၼႃႈၵၢၼ်လိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵေႃႈၶႅမ်ႉလႄႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီလႆႈဝူၼ်ႉတႃႇ ၸုၵ်းယၼ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Graphic Designer ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး လွင်ႈၶူင်သၢင် လႄႈ လွင်ႈၸွမ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်သေ လူဝ်ႇလႆႈမီးၸႂ် ၶႂ်ႈၵူတ်ႇႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးမၢၵ်ႇတႃႇပၢႆးမွၼ်း ယဝ်ႉ။

ပေႃးဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၶႂ်ႈၶတ်းၸႂ်ဝႃႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇဢၢၼ်းဝႃႈ တႃႇၸႂ်ႉလၢႆလၢႆၵူၺ်း တေဢၢၼ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၶူင်သၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼႆတႄႉ ထုၵ်ႇလီ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပႃး ၽႃႇသႃႇၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႅမ်ႈ ၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်သေ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈမၢၵ်ႈမီးလႆႈၼႆသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈလိူင်ႇလႄႈ ထုၵ်ႇလီၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈတႅမ်ႈၽရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဝႃႈပၵ်းၸႂ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶၢၼ်ႉၸႂ်ဢိူၼ်ၼႆ တိုၼ်းဢွင်ႇမၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ ယုမ်ႇသေ ၼၼ်ႉၵေႃႈၸွမ်းႁဵတ်း ၼႆႉၵေႃႈၸွမ်းႁဵတ်းၼႆ တေဢမ်ႇတူၵ်းထုၵ်ႇ။ တီႈၼႂ်းလေႃးၵဢၢႆႇထီႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီး လဵၵ်ႉဝႃႈ ယႂ်ႇ။ ပေႃးပႃးၸႂ် ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢၼ်လဵၵ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇလႆႈ ၊ ဢၼ်ယႂ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ဢၼ်လဵၵ်ႉၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈၶူဝ်းၵိုၵ်းၵူၼ်းယူႇဝႆႉလႄႈ ပေႃးဝႃႈမၼ်းတိုၵ်ႉပဵၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းယူႇၼႆတႄႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၢႆႇထီႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ တိုဝ်ႉတၢင်းမၼ်းတိုၵ်ႉတေလီဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>31uxo7wk48ec5a2hhh96gorvp88raxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>511</id>
    <revision>
      <id>126191</id>
      <parentid>102211</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35459" sha1="ndwzfv7trzdkr26ms7w90cbd6jwk8pb" xml:space="preserve">ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်? ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈယိပ်းတိုဝ်းငိုၼ်း(သူဝ်)? ၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ သိုဝ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ဢီႈသင်သမ်ႉတႅပ်းတတ်း? ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ် ၵၢတ်ႇႁဝ်း။ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်သိုဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဝႃႈ ပၵ်းပိူင် ၵၢၼ်ၵၢတ်ႇႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊပဵၼ်ဢၼ် ၵမ်ႉၸွႆႈသပ်းလႅင်းၼေလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၽဵင်ႈၽဵင်ႈလႄႈ တင်းၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်ၽဵင်ႈၽဵင်ႈသေပိူၼ်ႈ ၵႃႊၼင်ႇပဵၼ် လႆႈ။ ဝၢႆးသေ ဢၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉယဝ်ႉၸိုင် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သူၸဝ်ႈတေႁူႉမႃး။ 

== ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ==
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉတႄႉဝႃႈ &quot;ဢီႊၶေႃးၼေႃႊမီႊ&quot; ၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵရိၵ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ &quot;ဢူဝ်ႊဢီႊၵူဝ်းၼေႃးမူသ်ႉ&quot; ၼၼ်ႉမႃး။ &quot;ဢူဝ်ႊဢီႊၵူဝ်းၼေႃးမူသ်ႉ&quot; ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ &quot;ၽူႈၵေႃႉဢၼ်ၸတ်းပွင်ၼႃႈႁိူၼ်း&quot;။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း တီႈပွင်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တီႈတေႉတေႉမၼ်း ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းဢၼ် မိူၼ်ၵၼ်ၵမ်ႈၼမ်။ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁူပ်ႉၺႃးငဝ်းလၢႆးတႃႇတေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်တင်းၼမ်လၢႆ။ တေလႆႈတႅပ်းတတ်းၸတ်းပွင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၵေႃႉလႂ်တေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်လႂ် ၵေႃႉလႂ်တေႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်လႂ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၽႂ်တေႁုင်မိုဝ်ႉ၊ ၽႂ်တေသၵ်ႉၶူဝ်းလွႆးၽႃႈ၊ ၽႂ်ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼမ် ၽႂ်ၵိၼ်ဢေႇ၊ တေတူၺ်းထီးဝီးၶျွင်ႉလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ် ၽႂ်ပဵၼ် ၵူၼ်းလိူၵ်ႈ။ တေတေလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် ၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၸတ်းၵၢၼ် ငဝ်းတိုၼ်းဢၼ်သႅပ်ႈဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းတင်းလၢႆသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းတင်းလၢႆ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း လမ်ႉၵတ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼင်ႇၵိုင်ႇငၢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။
မိူၼ်ႇၼင်ႇၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁူပ်ႉၺႃးၶေႃႈတႅပ်းတတ်းတင်းၼမ်လၢႆ။ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈႁႃဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် လႂ်။ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵူၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉတေလႆႈတေႃးၽႃႈႁဵတ်းၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်မႆႊသေ မၢင်ႊၵေႃႉသမ်ႉတေလႆႈသၢင်ႇႁၢင်ႊၶူင်ႊသွပ်ႉဝႄးၶွမ်း။ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၸတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၵၢၼ်(ၸိူင်ႉၼင်ႇ တီႈလိၼ်၊ ၵေႃႇၵၢႆႇ၊ လႄႈ ၶိူင်ႊၸၢၵ်ႈ)ၵူၼ်းယူႇၼႂ်းတူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉၸိုင်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းယင်းတေလႆႈၸတ်းပွင် တမ်းဝၢင်း ၶူဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶွင်ၵုၼ်ႇသိၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး(SERVICES)ဢၼ်ၶဝ်ပၼ်။

ၵၢၼ်ၸတ်းပွင်ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၶွင်တူင်ႇဝူင်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတေႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းသႅပ်ႈ(SCARCITY)။ &quot;သႅပ်ႈ&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမီးၶူဝ်းငဝ်ႈ တိုၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈၵုၼ်ႇသိၼ်လႄႈ လွင်ႈၸွင်းၸေးၸွမ်းၼင်ႇၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းႁဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊ ပၼ်မၼ်းလႆႈၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈၸွမ်းၼင်ႇမၼ်းၶႂ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်ႇၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလႆႈႁပ်ႉလႆႈ ၸၼ်ႉတၢၼ်းၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ဢၼ်သုင်သုတ်းၸွမ်း ၼင်ႇမၼ်းမုင်ႈမွင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

&quot;ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး&quot; ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈဝႃႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ် ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တေၸတ်းပွင်ၶပ်ႉၶိုင် ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း(RESOURCES)ဢၼ်သႅပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း တီႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၵုမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႅင်းပွင်ႊၶဝ်ၸတ်းပွင်ၶပ်ႉၶိုင်ယူႇၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵႃႊတေလႆႈပႃးတၢင်းႁူမ်ႈသၢင်ႈၶွင်ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်း ဢၢၼ်ႇမိုၼ်ႇဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈၸင်ႇဝႃႈ &quot;ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး&quot;ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလၢႆးၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်း၊ လွင်ႈလၢႆးၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းသိုဝ်ႉဢီႈသင်၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းႁွမ်ပႅင်းငိုၼ်းၵႃႊႁိုဝ်၊ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းလူင်းတိုၼ်းလၢင်းၵႃႊႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ &quot;ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး&quot; ယင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းတိတ်းတေႃႇ ၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၶၢႆတင်းလၢႆႁဵတ်းႁိုဝ်တႅပ်းတတ်းၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်သေ သိုဝ်ႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်။ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်းၸိုင် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ထတ်းသၢင်ၸၵ်းယွႆႈ ႁႅင်းဢီးလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်တုမ်ႉယွၼ်ႈတေႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်းလုမ်ႈ၊ ႁူမ်ႈဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶွင် တၢင်းၽတ်ႉၽဵင်ႇငိုၼ်းၶဝ်ႈ၊ သုတ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁႃၵၢၼ်းငၢၼ်းလႆႈ၊ လႄႈ လွင်ႈၵႃႊၶၼ်ၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလူင်းလူင်းမိူဝ်ႈယၢမ်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပၢႆးသၢႆႊပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
=== လွင်ႈသႅပ်ႈ(ဢမ်ႇလႃႈလီႈမီးၵုမ်ႇ) ===
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၶွင်တင်းၼမ်တင်းလၢႆတေႉယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႊႁဝ်းမီးၼမ် ၼိုင်ႊႁဝ်းတိူဝ်းၶႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးတၢင်း ၽႂ်ႇၶႂ်ႁဝ်းဢၼ် ၼိုင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉၸိုင် သမ်ႉမီးတၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈတၢင်ႇဢၼ်မႃးထႅင်ႈ။ ၵၢင်ၸႂ်လွင်ႈတၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးဝၼ်းဢိမ်ႇတိူၵ်ႈသုတ်းသဵင်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း တႃႇတေၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၵၢင်ၸႂ်ႁဝ်း၊ တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉမီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်း။ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈပဵင်းပေႃး တႃႇတေပၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊ ၵေႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼႆယဝ်ႉ။

လွင်းတၢင်းဢၼ်ဝႃႈ &quot;သႅပ်ႈ&quot; ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈဢၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပၢႆးၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းတႃႇတေၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈႁဝ်းၸိုင် ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ တေလႆႈၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်။ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းဢၼ် ႁဝ်းမီးၼၼ်ႉသမ်ႉမီးတၢင်းမၵ်းၶၢၼ်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းသမ်ႉတေလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


== ၵူၼ်းႁဝ်းတႅပ်းတတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ် ==


ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၽႂ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ၸိူင်ႉၼႆၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းၵွၺ်းပဵၼ်လွင်ႈၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈ တိတ်းတေႃႇၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ်ၵူႊဝၼ်းဝၼ်း ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ &quot;တၢင်းတူင်ႇၼိုင်(ၾၢင်ႁၢင်ႊ)ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး&quot;ၵေႃႈ မၼ်းပိူင်းၼႄပၼ် &quot;တၢင်းတူင်ႉၼိုင်(ၾၢင်ႁၢင်ႊ)ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ် ဢၼ်ႁူမ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်တႄႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း &quot;ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး&quot; လူၺ်ႈ &quot;ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉသီႇဢၼ်&quot; ၼႂ်းၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၵွၼ်ႇ။


== ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၢႆ(1) ==


ၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃး &quot;လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ&quot;


တေယၢမ်ႈငိၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ &quot;ဢမ်ႇမီးသင်ႈလၢႆလၢႆႊလၢႆႊ&quot; ၼႆယူႇၵႂႃႈ။ တီႈၶေႃႈလၢတ်ႈၼႆႉၼႆႉ မီးလွင်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈဝႆႉယူႇတင်းၼမ်။ တႃႇတေလႆႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵႃႊတေလႆႈပူတ်းပွၺ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်တင်းဝႃႈ ပေႃးၶႂ်ႈလႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈပွၺ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ 

ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸတ်းပွင်ႇၶပ်ႉၶိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၼႆလႄႈ။ မၼ်းၸၢင်ႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းတင်းသဵင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈလႆႈ၊ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၼႂ်းၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးၸႂ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ပွတ်းသွင်ယၢမ်းၵေႃႈလႆႈ။ တႃႇၵူႊယေႈၸူဝ်ႊမူင်း ဢၼ်မီးဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးၼိုင်ႈပၢႆးၼၼ်ႉ၊ မၼ်းၵေႃႈလႆႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈယေႈၸူဝ်ႊမူင်း တႃႇတေၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တၢင်ႇပၢႆးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႊယၢမ်းဢၼ်မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵႃႊလႆႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေ ၼွၼ်းလိုဝ်ႈ၊ တႃႇတေဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း၊ တႃႇတေတူၺ်းထီးဝီး ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶၢဝ်းပွတ်း တႃႇလႆႈငိုၼ်းၸူၵ်းငိုၼ်းၸၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈဢူႈမႄႈတႅပ်းတတ်းတႃႇတေၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းၶဝ်ႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်တူၺ်းလူး။ ၶဝ်တေၸၢင်ႊဢဝ်သိုဝ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ၶူဝ်းလဵင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၵႂႃႇတႃႈဢွၵ်ႇတၢင်း။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊတေၵဵပ်းႁွမ်းဝႆႉငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇမိူဝ်ႈလိုဝ်ႈတၼ်းႁဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇၵႃႊႁူင်းမူၺ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈ။ မိူဝ်ႈလႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလိူၵ်ႈတႃႇတေၸၢႆႇတီႈၵုၼ်ႇသိၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇၼိုင်ႈထႅပ်ႇယဝ်ႉၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈတေယွမ်းၵႂႃႇၼိုင်ႈထႅပ်ႇ တႃႇတေၸႂ်ႉၸၢႆႇတီႈၵုၼ်ႇသိၼ် တၢင်ႇဢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိုင် ၸၢင်ႊတေၺႃးလွင်ႈလႆႈလွင်ႈပွၺ်ႇၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁဝ်းတူၺ်း တူဝ်ယၢင်ႇလွင်ႈသိုဝ်ႉလွင်ႈပွၺ်ႇ တီႈလွင်ႈ &quot;ၵွင်ႈလႄႈ ၶဝ်ႈမုၼ်း&quot; ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈဝႃ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ့ သိုဝ်ႉၵွင်ႈ တႃႇတေႁေ့ၵင်ႈတူင်ႇဝူင်းမၼ်းၵႃႊတီႈလွင်ႈၶဝ်ႈၸိင်းတၢင်းၼွၵ်ႈမႃးၸိုင်၊ တႃႇတေသိုဝ်ႉ&quot;ၶဝ်ႈမုၼ်း&quot; ဢၼ်ပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်ၵူၼ်းမၼ်းၵေႃႈ တေယွမ်းလူင်း။ &quot;ၵၢၼ်ႇသိုဝ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ပွၺ်ႇ&quot; ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆၸမ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်သႅၼ်ႈသႂ်ႈလႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ႈဢၼ်သုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆမီႈႁႂ်ႈၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ယွမ်းလွင်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈလူၺ်ႈ ယုၵ်ႉၵႃႊၶၼ်ၶွင်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ၵႃးၶၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသုင်လႄႈ ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်တေဢမ်ႇပေႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းၼမ်ႉ၊ တေလႆႈပၼ်ၵႃႊၸၢင်ႊတႅမ်ႇ၊ တေလႆႈၶၢႆၶၼ်သုင်၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းတင်းသၢမ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၶႂ်ႈမီးသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသႅၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼမ်မႃး၊ လႄႈ ၶႂ်ႈလႆႈပႃးပၢႆးယူႇၸွမ်းထႅင်ႈၼႆၸိုင် ငိုၼ်းၶဝ် ၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းၵေႃႈတေယွမ်းလူင်း။

လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈလႆႈပွၺ်ႇၽႃႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵႆႉၺႃးၼၼ်ႉတႄ ပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ &quot;လွင်ႈထိုင်တီႈ&quot;လႄႈ &quot;လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း&quot;။  &quot;လွင်ႈထိုင်တီႈ&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈယၢမ်းဢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်းသုင်ႇသုတ်းၵႃႊတီႈၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းဢၼ်သႅပ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &quot;လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸမ်း ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၼမ်ႉတွၼ်း ၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းၵၼ်ၵူႊၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် &quot;လွင်ႈထိုင်တီႈ&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼႆ ယိူင်းၸူးထိုင် တၢင်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇၶွင် &quot;ၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်း&quot;သေ၊ &quot;လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း&quot; သမ်ႉ ယိူင်းၸူး လွင်ႈတေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႅၵ်ႇၽႄ ၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶဝ်တမ်းဝၢင်းပေႃႇလသီႇမႃးၸိုင် ယိူင်းဢၢၼ်းသွင်ႇဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် &quot;လွင်ႈထိုင်တီႈ&quot; လႄႈ &quot;လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း&quot; ၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ်လွင်ႈမႃးၶမ်ၶတ်းၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ပေႃႇလသီႇတမ်းဝၢင်းမႃး တႃႇႁႂ်ႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်း။ ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်းၼႆႉမၢင်ႊၽွင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပေႃႇလသီႇၵၢၼ်ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၾၢႆႇႁပ်ႉႁွင်းလွင်ႈႁၢမ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆၸသမ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇယူႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ပေႃႇလသီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈၶွၼ်ႇသုၼ်ႇလဵဝ်ၼႆႉၸမ်း ယွၼ်ႉႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁႃငိုၼ်းလႆႈၼမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပၼ်လူင်ပွင်ႊၸိုင် ၼမ်လိူဝ်သေၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ မီးလွင်ႈဢွင်ႇမၢင်ႇတီႈလွင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် &quot;လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း&quot;ၼၼ်ႉ၊ ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈလူတ်းယွမ်း &quot;လွင်ႈထိုင်တီႈ&quot;။  မိူဝ်ႈလူင်ပွင်ႊၸိုင် ၶိုၼ်းဢဝ်ငိုၼ်းၶွၼ်ႇဢၼ်လုၵ်ႉတီႈသထေးၶဝ်မႃးၼၼ်ႉ ပၼ်ၵႂႃႇတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၽၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင်၊ မိူၼ်တင်းလူတ်းယွမ်းလွင်ႈ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၶဝ်တေဢမ်ႇပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တေဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်လႄႈ တေဢမ်ႇပၼ်ၵၢၼ်ၸွင်းၸေး။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ပေႃးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶတ်းၸႂ် တတ်းၶႅပ်းၶဝ်ႈမုၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်သိၵ်ႈယွႆႈၽဵင်ႇၽဵင်ႇပဵင်းပဵင်းၵၼ်ၵႂႃႇၸိုင်၊ ၶႅပ်းၶဝ်မုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလဵၵ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။

ၸွင်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈႁိုဝ်လွင်ႈဝႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃးငဝ်းလၢႆး &quot;လွင်ႈသိုဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႈၽႃႈ&quot;ၵွၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေတႅပ်းတတ်းၼင်ႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီတႅပ်းတတ်းၼင်ႇႁိုဝ်။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈတႃႇတေၽိူမ်ႉၶိုၼ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇတေႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉသေတႄႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွၺ်ႇၽႃႈပႅတ်ႈ တႃႇတေႁဵၼ်း ပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႉ ၵွမ်ႉဝႃႈ ပေႃးႁေႉၵင်ႈသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼႃႇဢႃးလႃးၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႊပဵၼ်လွင်ႈလူတ်းယွမ်း ၸၼ်ႉတၢၼ်းၵၢၼ်ယူႇသဝ်းႁဝ်းၼႆသေ တေၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ပႂ်ႉပႃးသိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉတႄႉၵေႃႈ ယႃႇပေႇႁဵတ်း။ ၵွမ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸုင်ၸႂ်တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွၺ်ႇမၢင်ပႅတ်ႈၵူၼ်းၽၢၼ်ႇၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။  ၸိူင်ႉႁိုဝ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးႁူႉပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ႁဝ်းမီးတၢင်းလိူၵ်ႈဢီႈသင်ဝႆႉလၢႆလၢႆၼႆၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႊႁဵတ်းၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်လီလီ။ ယွၼ်ႉၼႆလႄႈ ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈတႄႇၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇတီႈလွင်ႈတၢင်းႁူႉဢၼ်ဝႃႈ &quot;ၸူဝ်ႊပၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။


== ပိူင်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉမၢႆ(2) ==

ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(cost)သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သေဢၼ်ဢၼ် ဢၼ်သူပွၺ်ႇၽႃႇတႃႈတေလႆႈမၼ်းမႃး


ယွၼ်ႉဝႃႈၵူၼ်းႁဝ်းထူပ်းၺႃး &quot;လွင်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈပွၺ်ႇၽႃႈ&quot;လႄႈ၊ ၵၢၼ်တေတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵၢၼ်တႅၵ်ႈၼိူင်း ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(cost)လႄႈ ၼမ်ႉတွၼ်း ၶွင်လွင်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တီႈလွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼၼၼ်ႉ ၵႃႊၶၼ်ၶွင် တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ(ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း)သေဢၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃထၢင်ႇၸႅင်ႇႁူႉလီၵႃႊႁိုဝ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတႄႇတႄႇၼၼ်ႉ။


ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းတီႈလွင်ႈ တႃႇတေတႅပ်းတတ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းမူၺ်းၸၼ်ႉၸွမ်(college)ၼႆတူၺ်းလူး။ ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈတေလႆတၢင်းႁူႉပႆႇၺႃႇလႄႈ တိုဝ်ႉတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းဢၼ်လီလီတႃႇၸူဝ်ႊပၢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵႃႊၶၼ်(ဢမ်ႇၼၼ်)ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းမူၺ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်လႃႇ? တႃႇတေတွပ်ႇၵႂၢမ်းထၢမ်ဢၼ်ၼႆႉ သူတေဝူၼ်ႉတႃႇတေ ႁူမ်ႈတေလႃး ငိုၼ်းသူဝ်ဢၼ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇတႃႇၵႃႊႁဵၼ်း၊ ၵႃႊပပ်ႉ၊ ၵႃႊႁွင်ႈ၊ လႄႈ ၵႃႊၶိူင်ႈတိုဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႊ တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇတႅၼ်းတၢင် ဢၼ်သူပွၺ်ႇၽႃႈသေ မႃးႁဵၼ်းတႃႇၼိုင်ႈပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

တီႈၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇတီႈၼႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ယူႇသွင်ဢၼ်။ ၼိုင်ႈတႄႉ တေမီးသေလွင်ႈသေဢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈသင်တေႉတေႉၵႃႊႁိုဝ် တီႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သူဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ သူတိုၵ်ႉတေလႆႈၸၢႆႇၵႃႊႁွင်ႈတႃႇၼွၼ်းလႄႈ ၵႃႊတၢင်းၵိၼ်တႃႇၵိၼ်ယူႇ။ ၶေႃႈသွင်တႄႉၸိုင် ၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်သူၼၼ်ႉ ႁဝ်းလိုမ်းပႅတ်ႈ ၵႃႊၶၼ်ယႂ်ႇလူင်တီႈသုတ်း တွတ်ႈတႃႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉဝႆႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်&quot;ၶၢဝ်းယၢမ်း&quot; ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈပီသေ ထွမ်ႇလိၵ်ႈပူင်သွၼ်တီႈမေႃသွၼ်၊ ဢၢၼ်လိၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ တႅမ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးယူႇၼၼ်ႉ၊ ႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊၵႂႃႇၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းလႆႈ။ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်လႄႈ ၵၢၼ်လႆႈပွၺ်ႇၽႃႈပႅတ်ႈ ငိုၼ်းၶဝ်ႈသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် &quot;ၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ&quot; ဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်းဢၼ်လဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ သုၼ်ႇႁၢမ်းၵႃႊတူၵ်းမႅၼ်ႈ(opportunity cost)


==ၽိုၼ်ဢိင်==


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>ndwzfv7trzdkr26ms7w90cbd6jwk8pb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>516</id>
    <revision>
      <id>126192</id>
      <parentid>41069</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9572" sha1="qrta52gjjl3o03z5d6gdy8ovrceky3o" xml:space="preserve">
[[Portal:Geography|ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း]] ပဵၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ ၾၢႆႇလွင်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း လိၼ်မိူင်း တီႈၵူၼ်းႁဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆႉ သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၵူၼ်းႁဝ်းယူႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်ၼိူဝ်လိၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းၼႆႉယဝ်ႉ။ &quot;မိူင်း&quot; ၼႆႉသမ်ႉပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးၵဝ်ႇၵႄႇ ဢၼ်လၢတ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈၼမ်ႉ၊ လိၼ်၊ ႁိၼ်၊ ၽႃ၊ ထိူၼ်ႇ၊ ႁူၺ်ႈ၊ လွႆ၊ ၼႃး တေႃႇထိုင် ၵၢၼ်ပွင်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းဢၼ်လီႁူႉ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇဝႆႉ ၵူၼ်းႁဝ်း လႄႈ တီႈဢိင်ၵူၼ်းႁဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းႁဝ်းပဵၼ်တူဝ်သတ်း တူဝ်မီးၸႂ်ၸိူဝ်ႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵမ်ႇၾႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ လူၵ်ႈၼႆ မၼ်းပဵၼ် &quot;ၶူင်း&quot; ဢမ်ႇၼၼ် &quot;မိူင်း&quot;ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶၢႆႉလၢႆႊယူႇတႃႇသေႇ၊ ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်ပဵၼ်လူႉလူႉ ယူႇတႃႇသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလူၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းတႂ်ႈတွင်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၵမ်ႇၾႃႇ ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ တီႈယူႇသဝ်း ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇႁိုင်ယၢဝ်းၼႃႇၼႃႇၼႆ မၼ်းမီးသင်လၢႆလၢႆ၊ ၶဝ်ႁဵတ်းႁိုဝ်သေ တူင်ႉၼိုင်ၶၢႆႉလၢႆႊယူႇ၊ ၶဝ်လႆႈ ဢိင်လင်ၽင်ၼွင်ႈ ၸိူဝ်ႉၼင်ႇႁိုဝ်သေ ပဵၼ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉ တင်းပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း ၾၢႆႇလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယူႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းႁဝ်းပဵၼ်တူဝ်သွမ်ၼူမ်း ဢၼ်တႄႇလႆႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယူႇ ၵူႊမိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈလဵဝ် ယူႇသဝ်းဝႆႁင်းၶေႃဢမ်ႇလႆႈ။ ႁူႉၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇႁူႉၵေႃႈလီ ၵႃႊတေလႆႈတူင်ႉၼိုင် တႃႇတွင်ႉတႃႇၼဵင် တႃႇသိုပ်ႇယူႇသဝ်း ၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉယူႇ။
== ၵျူဝ်ႇ (လူၵ်ႈ) ==
ၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ပေႃးဝႃႈ ၼႃႈမိူင်းသႂ်သေ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းႁႅၼ်တူၺ်း ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်ၸိုင် ႁဝ်းတေလႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းၸၢင်ႉ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ လိူၼ်လၢဝ် ၼၵ်ႈၶၢတ်ႈ ၵိုၵ်းပႃး လၢဝ်မိၼ်ၸိူဝ်းဢၼ် မႅပ်ႈလႅင်းမႅပ်ႈလႅင်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ဢၼ်မႅပ်ႈလႅင်းမႅပ်ႈလႅင်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် Hola ၼႆသေ ပဵၼ်လႅင်ႊလၢဝ် ၵျူဝ်ႇၼၵ်ႉၶၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢဝ်လႄႈ ၵျူဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇ၊ လၢဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မႅပ်ႈလႅပ်းမႅပ်ႈလႅင်းဝႆႉသေ မၼ်းမီးငဝ်းလႅင်းႁင်းၶေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျူဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇမီး ငဝ်းလႅင်းႁင်းၶေႃ၊ မၼ်းၵူၺ်းလႆႈဢိင်ပိုင်ႈ ငဝ်းလႅင်းလႅတ်ႇသေ လႅင်းမႃးၵူၺ်း။ ၵျူဝ်ႇၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ၼၵ်ႉၶၢတ်ႈပေႇတၢင်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းတႄႉ ၵျူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်လၢဝ်ႁဵတ်း သုၼ်ၵၢင်သေ ပၼ်ႇႁွပ်ႈလၢဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးဝႆႉ ႁႅင်းၸၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၶဝ် ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၽႂ်မၼ်းယူႇ၊ ပိူင်လိူင်းမၼ်း ၵျူဝ်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ သွင်ပိူင်။ ၵျူဝ်လူင်ဢၼ်မီး ႁႅင်းသတ်ႉယႂ်ႇလႄႈ ၵျူဝ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီး ႁႅင်းသတ်ႉဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျူဝ်ႇလူင် ၸိူဝ်းဢၼ်ႁႅင်းသတ်ႉ ဢေႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵျူဝ်ႇဢၼ်ဢဝ် ထၢတ်ႈၵွၼ်းၽွတ်ႈပဵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၵျူဝ်ႇဢၼ် ႁႅင်းသတ်ႉယႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၽွတ်ႈပဵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၸၵျႃႇဝလႃႇ လႅတ်ႇ လႄႈ ၵျူဝ်ႇတင်းၼမ် (လုၵ်ႈလႅတ်ႇ လႄႈ လူၵ်ႈ တင်းၼမ်) ==
&lt;u&gt;လုၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ (လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ)&lt;/u&gt;  ဢၼ်ႁဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆႉ ပဵၼ်&lt;u&gt;ၵျူဝ်ႇ&lt;/u&gt; (လူၵ်ႈ) ပိူင်ၼိုင်ႈသေ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ မၼ်းပၼ်ႇလဵပ်ႈ လႅတ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈႁၼ် လႅတ်ႇႁိူဝ်ႈလႅင်းလူင်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် လၢဝ်ဢၼ်မီးငဝ်းလႅင်း ႁင်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်း လဵပ်ႈပၼ်ႇ လႅတ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ၵျူဝ်ႇဢၼ်လဵပ်ႈပၼ်ႇ လႅတ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵမ်ႇၽႃႇႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးယူႇ။ ၵျူဝ်ႇလူင် ပႅတ်ႇလုၵ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸၵျႃႇဝလႃႇလႅတ်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ သွင်ထၢၼ်ႈ၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵꧣ်ၵျူဝ်ႇထၢၼ်ႈၼႂ်းလႄႈ &lt;u&gt;ၵျူဝ်ႇ&lt;/u&gt; ထၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ။ ၵျူဝ်ႇဢွၼ်ႇထၢၼ်ႈၼႂ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵျူဝ်ႇဢၼ် ႁႅင်းသတ်ႉယႂ်ႇသေ ၵျူဝ်ႇလူင်ထၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵျူဝ်ႇ ႁႅင်းသတ်ႉဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် -
# ၵျူဝ်ႇမႃႇၵိဝ်ႇရီႇ (ၵျူဝ်ႇပုတ်ႉ) /လူၵ်ႈပုတ်ႉ
# ၵျူဝ်ႇဝီးၼၢတ်ႉၸ် (ၵျူဝ်ႇသုၵ်း) -လူၵ်ႈသုၵ်း
# ၵျူဝ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ - လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ
# ၵျူဝ်ႇမႃးၸ် (ၵျူဝ်ႇဢင်းၵၢၼ်း - ၵျူဝ်ႇတၢင်းၼႂ်း) /လူၵ်ႈဢင်းၵၢၼ်း
# ၵျူဝ်ႇၵျူႇပီႇထိူဝ်ႇ (ၵျူဝ်ႇၽတ်း) /လူၵ်ႈၽတ်း
# ၵျူဝ်ႇၸေႇတၢၼ်ႇ (ၵျူဝ်ႇသဝ်) /လူၵ်ႈသဝ်
# ၵျူဝ်ႇယူႇရေးၼၢတ်ႉၸ် /လူၵ်ႈယူႇရေးၼသ်ႉ
# ၵျူဝ်ႇၼႅပ်ႉၵျုၼ်း - ၵျူဝ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ /လူၵ်ႈၼျႅပ်ႉတျုၼ်း
# ၵျူဝ်ႇပလူႇတူဝ်ႇ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။/လူၵ်ႈပလူးတူဝ်း

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>qrta52gjjl3o03z5d6gdy8ovrceky3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢႆးသဵၼ်ႈမၢႆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519</id>
    <revision>
      <id>126193</id>
      <parentid>102212</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7645" sha1="og45ono8j01f51g5rkb887mjsjxrpqk" xml:space="preserve">{{translation needed}}
ပၢႆးသဵၼ်ႈမၢႆဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးၸတ်းၵၢၼ် ၵၢၼ်တႅမ်ႈမၢႆၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵၢၼ် တႅမ်ႈသဵၼ်ႈသၢႇမၢႆၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ၊ ၵၢၼ်ၸၵ်းၽႄမဵဝ်းၸၢဝ်း ၽၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉ၊ ၵၢၼ်ႁုပ်ႈတုမ်ႊလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ် တေႃႇပေႃးထိုင် ၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ၸၵ်းယွႆႈလႄႈၵၢၼ်ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇၶေႃႈမုၼ်းၶွင် ၽူႈယိပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ။ 

== ပိုၼ်းလင်ပၢႆးသဵၼ်ႈမၢႆ ==

ပၢႆးသဵၼ်ႈမၢႆၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်သုမေးရီးယၼ်း တီႈၼႂ်းလႅၼ်ႊသူဝ်ႇပူဝ်ႇတေးမီးယႃး။ မိူဝ်ႈတႄႇၼၼ်ႉတႄႇ ၵွၺ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈတၢငၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်းၼမ် ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈတၢင်းၵႃႊၶၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ပၢႆးသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်မီးပိုၼ်ႉထၢၼ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးၼပ်ႉ(ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်သဵၼ်ႈမၢႆၵူပ်ႉ ဢၼ်မၢႆထိုင် ၵၢၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ ၶေႃႈမုၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်း လူၺ်ႈမီးၵၢၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၽၢႆႇလၢႆးလေႃး) (ၻေးပိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ လၢႆးသၢႆႉ) တင်း လၢႆးထွၼ် (ၶရႅတ်ႉတိတ်ႉ  ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ လၢႆၶႂႃ) ၼႆသေ ၵၢၼ်တႅမ်ႈၵၢၼ်မၢႆဝႆႉပွၵ်ႈလႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈမီး ယွတ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်း ၸဵမ်ဢၼ်လေႃးလႄႈဢၼ်ထွၼ်(မႅတ်ႈလႄႈသုမ်း) ပဵၼ်သုၼ်ၵၢင်)၊ ၸိူင်ႉၼႆ တႄႇမီးမႃ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢိတ်ႇတလီႇ ၵွၼ်ႇၼႃႈပီၶရိတ်ႉ 1543 ၊ Luca Pacioli လႆႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇပပ်ႉဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ Vennice ၼႆသေ ပဵၼ်ပပ်ႉဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢၼ်တႅမ်ႈသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၶွင် ၵၢၼ်ႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ လုၵ်ႉတီႈၶေႃႈတင်ႈမိူၼ်(equation)ဢၼ်ဝႃႈ &quot; ၶူဝ်းၶွင် = ၼီႈ + တိုၼ်းလၢင်း&quot; ။ ငိုၼ်းၶဝ်ႈလႄႈၵႃႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၵေႃႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တွၼ်ႊၼိုင်ႈၶွင်တိုၼ်းလၢင်း ၼႆယဝ်ႉ။

== ၶိူင်ႈၵၢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ==
เพื่อเป็นการบันทึกเหตุการณ์ทางการค้า
เพื่อให้เจ้าของกิจการได้ทราบว่าช่วงเวลานั้น ๆ มีสินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของ อยู่เป็นจำนวนเท่าใดและอย่างไร
เพื่อเป็นปัจจัยหนึ่งประกอบการตัดสินใจในการลงทุนของนักธุรกิจและประกอบการตัดสินใจในการบริหารของเจ้าของกิจการ
เพื่อเป็นการป้องกันการทุจริตและการสูญหายของสินทรัพย์
เพื่อให้เป็นไปตามข้อบังคับของกฎหมาย
เพื่อเป็นเครื่องมือนำมาใช้ในการคำนวณภาษีที่จะต้องจ่ายแก่รัฐ

== ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊၶွင် ၵၢၼ်ႁဵတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ==
สำหรับขอบเขตของงานบัญชีนั้น เราสามารถจำแนกออกได้เป็น 2 ประเภทใหญ่ คือ

การบัญชีการเงิน (Financial Accounting) - เป็นการบัญชีที่จัดทำโดยบันทึกตามมาตรฐานการบัญชีหรือหลักการบัญชีที่รับรองกันทั่วไป ได้แก่ งบแสดงฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน งบกระแสเงินสด นโยบายการบัญชีและหมายเหตุประกอบงบการเงิน เพื่อรายงานต่อบุคคลภายนอกกิจการอาทิ นักลงทุน เจ้าหนี้ ผู้ถือหุ้น หน่วยงานราชการ ลูกจ้าง
การบัญชีเพื่อการจัดการ (Managerial Accounting) - เป็นการจัดทำเพื่อรวบรวมข้อมูลเสนอต่อผู้ใช้ข้อมูลที่เป็นบุคคลภายในกิจการ ได้แก่ กรรมการบริหาร ผู้จัดการ หัวหน้าฝ่าย หัวหน้าแผนก ฯลฯ เพื่อใช้ในการวางแผน และควบคุมการดำเนินงานให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ข้อมูลนั้นส่วนหนึ่งมาจากการทำบัญชี รวมกับข้อมูลอื่นๆทั้งที่เป็นตัวเงินและไม่เป็นตัวเงิน เช่น จำนวนชั่วโมงการทำงาน จำนวนหน่วยของวัตถุดิบ เป็นต้น รายงานทางการบัญชีเพื่อการจัดการมีได้หลากหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้บริหาร

== ၽိုၼ်ဢိင် ==


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>og45ono8j01f51g5rkb887mjsjxrpqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>522</id>
    <revision>
      <id>126194</id>
      <parentid>102213</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68567" sha1="m9n09g6scfdsz8vv1lhfvyc80piuyyc" xml:space="preserve">'''''ၶေႃႈမႆၢ။ လွင်ႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉတႄႇပိၼ်ႇတႅမ်ႈၵူၺ်း၊ ပႆႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီ၊ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေမီးလွင်ႈသိုပ်ႇၵႄႈၽိူမ်ႉၵႂႃႇယူႇ။ ၽႆၢႇဢင်းၵိတ်ႉမၼ်းၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈ [[:en:Calendar|Calendar]].'''''
[[ၾၢႆႇ:Kalender_Indonesia.jpg|thumb|ႁၢင်ႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇ Gregorian Indonesia တွၼ်ႈတႃႇၵျွင်းၶရိတ်ႉၵတ်ႉတလိၵ်ႉ]]
[[ၾၢႆႇ:Calendar_(part_of_a_set)_MET_DP-13486-011.jpg|thumb|313x313px|ၶႅပ်းမၢႆၾၢင်မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ၊ ပီ 1851, ၶႅပ်းတွင်းလႄႈ မႃလႃၶျႆႃႉ၊ တၢင်းသုင်: 20.3 မီႇတီႇမီႇတိူဝ်ႇ၊ ႁူင်းႁေႃလူင်ပၢႆးမွၼ်း Metropolitan Museum of Art (ဝဵင်းၼိဝ်းယွၵ်ႉ) &amp;nbsp;]]
'''ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ဢမ်ၼၼ် ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်း''' ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်တႃႇတေၸတ်းၵၢၼ် ဝၼ်းယၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လင်လႆႈႁဵတ်းမႃး လူၺ်ႈလွင်ႈပၼ်ၸိုဝ်ႈပၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ဝၼ်း သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ၊ လိူၼ်လႄႈ ပီ ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဝၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းပိူင်ၾၢင်ၸိူင်ႉၼၼ်။ Calendar ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈမၢႆတွင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတူဝ်မီးၸ်ႂ (ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈ) ၶွင်ပိူင်ၾၢင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ။ Calendar ၼႆႉတေၸၢင်ႈပွင်ႇဝႃႈ သဵၼ်ႈမၢႆလွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈၶိုင်သၢင်ႈဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆတြႃး ဢမ်ႇၼၼ် သဵၼ်ႈမၢႆမၢႆမၢႆမၢႆမီႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းဝႃႇသီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဝႃႇသ်ဝႃႇသိတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈသၢႆမၢႆမၢႆမၢႆဝႃႇသီး။

လႅင် ၼႂ်းၵႅၼ်ႇတႃႇ (မိူၼ်ၼင်ႇ ပီလႄႈ လင်) ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈ၊ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း လွင်ႈလဵၼ်ႈသၢႆဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လႅတ်ႇ ပီဝၼ်း ပဵၼ်လၢၼ်ႇလၢၼ်ႇလၢၼ်းလၢၼ်ႇလိူဝ်ႇ၊ လၢၼ်ႇလၢၼ်ႇဢၼ်ၵႆႉသႂ်ႇလၢၼ်ႇလၢင်းလၢၼ်ႇလိူင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတေၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉၸွမ်းလၢၼ်ႇလၢဝ် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ==
ၶေႃႈ{{Lang|la|calare}} ''ၶႅပ်းမၢႆ'' လုၵ်ႉတီႈ kalendae ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းလိူၼ် ၼႂ်းၵႅပ်ႉမၢႆရူဝ်ႇမၢၼ်ႇ၊ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ verb calare 'ႁွင်ႉဢွၵ်ႇ,' ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ &quot;ႁွင်ႉ&quot; လႅတ်ႇမႂ်ႇ မိူဝ်ႈမၼ်းလႆႈႁၼ်ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;'' New Shorter Oxford English Dictionary''&lt;/ref&gt; {{Lang|la|calendarium}} ၼႂ်းလိၵ်ႈလႅတ်ႇတိၼ်ႇၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ &quot;ပပ်ႉမၢႆတွင်း၊ register&quot; (မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လႄႈ လွင်ႈမီႈမီႈမႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၸွမ်း calends လႂ်လႂ် လႂ်) ။ ''ၶႅပ်းမၢႆ'' Latin ၼႆႉလႆႈႁပ်ႉဢဝ်တီႈ Old French ဢၼ်ပဵၼ် calendier လႄႈတီႈ Middle English ပဵၼ် calender မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈ 13 (လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ Calendar ပဵၼ်ပၢၼ်မႂ်ႇၸဝ်ႉ) ။&amp;nbsp;

== ပိုၼ်း ==
[[ၾၢႆႇ:Equinozio_da_Pizzo_Vento,tramonto_fondachelli_fantina,_sicilia.JPG|thumb|Equinox ဢၼ်ႁၼ်တီႈ ပီၸေႃး ဝႅၼ်ႇတဝ်ႇ၊ ပီၸေႃး၊ တီႈ Fondachelli Fantina မိူင်းသီႇသီႇလီႇ]]
ပီလွင်း လႅတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသေပိူၼ်ႈ ဢၼ်တႄႇပဵၼ်မႃးမႃး ၵႆႉၵႆႉၵႆႉပဵၼ်မႃး ၵႆႉပဵၼ်မႃး ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတွၼ်ႈတႃႇ ၵဵပ်းၶၢဝ်းယၢမ်း၊ လႄႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၸမ်ပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႅတ်ႇ လႄႈ ပီၼႆႉ ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၵႅၼ်ႇတႃႇရီႇယႃႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၶွင် ပီဝၼ်းဝၼ်း 10 လိူၼ် ဢၼ်ၸမ်ၸမ်ၸူဝ်ႈပၢၼ် Etruscan ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ၶႅပ်းမၢႆတွင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်လႆႈမၢႆတွင်းဝႆႉ၊ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိၵ်ႈလၢႆး ၼႂ်းမိူင်း Near East ပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ် Bronze Age Egypt လႄႈ Sumerian.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Lawrence|date=11 February 2009|title=The Mayan and Other Ancient Calendars|url=http://dx.doi.org/10.4169/loci003264|location=Washington, DC|doi=10.4169/loci003264|journal=Convergence}}&lt;/ref&gt;

မိူဝ်ႈပၢၼ် Vedic ၼၼ်ႉ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈၶူင်ႊသၢင်ႈဝႆႉ လွၵ်းလၢႆးၵဵပ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ၶႅပ်းမၢႆတွင်း တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းဝႃႇသႃ Vedic ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Plofker|first=Kim|title=Mathematics in India}}&lt;/ref&gt; ၸွမ်းၼင်ႇ Yukio Ohashi လၢတ်ႈၼၼ်ႉ၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ Vedanga ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈလႅင်လၢဝ် ၼႂ်းပၢၼ် Vedic လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈမႃးတီႈ ၽိင်ႈထုင်းတၢင်ႇဢၼ်။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Andersen|first=Johannes|url=https://books.google.com/books?id=gQYscrT0fgQC|title=Highlights of Astronomy, Volume 11B: As Presented at the XXIIIrd General Assembly of the IAU, 1997|date=31 January 1999}}&lt;/ref&gt;

ပိူင်ၵၢၼ်ၵႅၼ်ႇတႃႇဢၼ်ၼမ်တီႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၵႅၼ်ႇထႃႇပႄႇလုၼ်ႇ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ် Iron Age ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပိူင်ၵၢၼ်ၵၢၼ်ႇထႃႇၽရႃႇသျႃး ဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမႃးမႃးမႃးမိူဝ်ႈ Zoroastrian လႄႈ Hebrew calendar ၼၼ်ႉ။  {{Citation needed|date=October 2020}}&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (October 2020)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

ၵႅၼ်ႇတႃႇၵႅၼ်ႇတႃႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၵႅၼ်ႇထႃႇၵရီႇၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတီႈ ၵႅၼ်ႇထထႃႇၵၵရီႇပၢၼ်ၵဝ်ႇ လႄႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵႅၼ်ႇတူႇၵရီႇ ၶဝ်လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၵႅၼ်ႇတေႇၵရႃႇၵရႃႇၵဝ်ႇၵႄႇ လႄႈ ၵႅၼ်ႇတိူဝ်ႇၵႅၼ်ႇတရႃႇၵႅၼ်ႇတေႊၼီႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 December 2020 |title=Calendar - The Early Roman Calendar |url=https://www.britannica.com/science/calendar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104181246/https://www.britannica.com/science/calendar |archive-date=4 January 2021 |access-date=19 January 2021 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}&lt;/ref&gt;

ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶႅပ်းဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိူၼ်လိူၼ်၊ ဢိင်ၼိူဝ် လင်လၢဝ်ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၼ်းလႄႈ ပီလိူၼ် ၽဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈမီးလွင်ႈၶတ်းၸႂ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ တႃႇႁဵတ်းပိူင်ထၢၼ်ႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် algorithmically မိူၼ်ၼင်ႇၼႄဝႆႉတီႈ ၼႂ်း Calendar Coligny ဢၼ်တႅၵ်ႇတတ်းဝႆႉ ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈ 2။

ၽိုၼ်လိၵ်ႈၶရိတ်ႉၶဝ် ၶိုၼ်းမႄးၶိုၼ်း လူၺ်ႈ Julius Caesar မိူဝ်ႈ 46 BC ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The History of the Calendar |url=https://www.calendar.com/history-of-the-calendar/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201202131025/https://www.calendar.com/history-of-the-calendar/ |archive-date=2020-12-02}}&lt;/ref&gt; &amp;nbsp;Calendar &quot;Julian&quot; မၼ်းဢမ်ႇဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈသွၵ်ႈႁႃလိူၼ်မႂ်ႇယဝ်ႉသေ မၼ်းႁဵတ်းၸွမ်း algorithm ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၼ်းလပ်းမႃးၵူႈသီႇပီ။ လွင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူင်ႈလိူင်ႈလၵ်းလၵ်းလိူင်ႈ လႅၵ်ႈလႆၢႈၵၼ်တင်း လႅၵ်ႈလိူၼ် ၵႅၼ်ႇတႃႇၵရီႇၵႃႇရီႇ (Gregorian calendar) ဢၼ်လႆႈတႄႇၸႂ်ႉမႃး မိူဝ်ႈပီ 1582 ၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇတေႃး ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ၵႅၼ်ႇထႃႇၵျူဝ်ႇလီးယၼ်ႇ လႄႈ ပီလႅတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶႅပ်းမၢႆ''ၼႃးၼႃးၼႃး'' ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် (nasi') ၶွင် Muhammad သေ ၼႂ်းလွင်ႈၵွင်ႉၵႆႇၵၼ်တင်း သႃႇသၼႃႇဢီႇသလႅမ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 9 Dhu al-Hijjah AH 10 (ဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၵျူႇလိၼ်ႇ: 6 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 632) ။ &amp;nbsp;လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၶႅပ်းဝၼ်းလၢဝ် ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၶွင် ပီလႅတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မီးလွင်ႈၶႆႈၸႂ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ လၢႆလၢႆလွင်ႈ တႃႇမူၼ်ႉမႄး ၶႅပ်းႁၢင်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ World Calendar၊ International Fixed Calendar Holocene Calendar လႄႈ Hanke-Henry Permanent Calendar ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇတၢင်ႇလၢတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈလႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇ ဢၼ်တေၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်၊ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတုမ်ႉတဵင်ၶဝ်ၼိူဝ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈသႃႇသၼႃႇ။

== ပိူင်ၵၢၼ် ==
[[ၾၢႆႇ:Universal_Calendar_including_a_meton_cycle.svg|thumb|498x498px|ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Universal Calendar ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ calendars လၢႆလၢႆဢၼ်]]
ပိူင်ၵၢၼ်ၵႅၼ်ႇတႃႇဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝၼ်းၵႅၼ်ႇထိူဝ်ႇဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တႃႇဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသီႇဝူင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊလ်ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇပဵၼ်ပိူင်ၽႅတ်ႊထရီႊဢၼ်တေပၼ်ၸိုဝ်ႈ ဝၼ်းၼႂ်းပီဢၼ်ဢမ်ႇမီးပိူင်ၽႅၼ်ႇလိၼ် တႃႇတေသပ်းလႅင်းၼႄပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပိူင်ၵၢၼ်ၵႅၼ်ႇတႃႇဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈသုတ်းၼႆႉ မၼ်းၼပ်ႉသွၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၵင်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇဝၼ်း Julian ဢမ်ႇၼၼ် Unix Time ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈဢၼ်လဵဝ်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝၼ်းမၢႆတွင်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ပိူင်လူင်မၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵႆလိူဝ်ၵဝ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ၼပ်ႉလဵၵ်ႉလိူဝ်။ လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇ ၼႂ်းပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈထၢတ်ႈလႄႈ လွင်ႈထွၼ်ၵူၺ်း။

ၶႅပ်းမၢႆတၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈယႂ်ႇလိူဝ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ။

ၶႅပ်းဝၼ်းဢၼ်ပႃးၸၼ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်

* ၸူဝ်ႈမူင်း လႄႈ ဝၼ်းၵၢၼ် - ပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ (ဢမ်ႇမီးပီ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၸူဝ်ႈမူၼ်း တိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး) ဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ၵႆႉၵႆႉပဵၼ်မႃး&amp;nbsp;
* ပီလႄႈ ဝၼ်းဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပိူင် ISO 8601 ဝၼ်းဢၼ်လႆႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈမႅၼ်ႈISO 8601 ordinal date system

* ပီ၊ လိူၼ် လႄႈ ဝၼ်း - ပိူင်ၵမ်ႈၼမ်၊ ပႃးမႃး ၶႅပ်းမၢႆ Gregorian (လႄႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တင်းမၼ်း၊ ၶႅပ်းၵႂၢမ်း Julian) ၊ ၶႅပ်းတၢမ်း Islamic၊ ၶႅပ်ႇမၢႆ Solar Hijri လႄႈ ၶႅပ်းတွပ်ႇမၢႆ Hebrew&amp;nbsp;ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၵျၢမ်းလိၵ်ႈ
* ပီ၊ ၸူဝ်ႈမူင်း လႄႈ ဝၼ်းၵၢၼ် - တူဝ်ယၢင်ႇ ဝၼ်း ISO ၸူဝ်ႈမိူဝ်း&amp;nbsp;ဝၼ်း ISO ၸူဝ်ႈမူင်း

လွင်ႈလဵၼ်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၸွမ်း လွင်ႈလဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃးၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း:
[[ၾၢႆႇ:Sun_and_Moon_Nuremberg_chronicle.jpg|right|thumb|245x245px|လႅတ်ႇလႄႈလိူၼ်၊ Schedel's Nuremberg Chronicle၊ 1493]]

* ၶႅပ်းမၢႆလိူၼ် မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵၼ်တင်း လွင်ႈၶၢႆႉလႆၢလႆၢလႆၢးလိူၼ် (ၶၢဝ်းယၢမ်းလိူၼ်) ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈဝၼ်းထီႉသင်ႇၶႃႇသႃႇသၼႃႇ။
* ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်း ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လႆႈႁၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶႅပ်းႁၢင်ႈၸွမ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်လႅတ်ႇဢၼ်တေႉတေႉတေႇၶွင်ဝၼ်း၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းပဵၼ် ၶႅပ်းဝၼ်းပႃႇရသျႃး။
* ၶႅပ်းမၢႆလိူၼ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇဝၼ်းလႄႈ လင်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းတႄႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဝၼ်းၵိုၵ်းပိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ၶႅပ်းၵိုၵ်း Hindu ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ၼေႇပႃႇလႃႉ လႄႈ ၶႅပ်းၶႅပ်းၵဵဝ်ၽႃႇသႃႇဢေႇပရႄႇ။
* လွင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းသဵၼ်ႈတၢင်းဝူင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်းလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်ၼွၵ်ႈ (ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈမၼ်းၸၢင်ႈလႆႈလုၵ်ႉတီႈ လႅတ်ႇလႅတ်ႇဢၼ်တႄႇမႂ်ႇၵူႈလိူၼ်) ။

ၵမ်ႈၼမ် ၼႂ်းၵႅၼ်ႇတႃႇၼႆႉ မၼ်းပႃးဝႆႉ လွင်ႈၶၢႆႉဝႆးဝႆးဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းမီးလွင်ႈၶၢႆႉဝၢႆႇလႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇၶၢႆႉဝႆႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵမ်ႈၼမ်ၶွင် ၶႅပ်းမၢႆတွင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈလဵၼ်ႈဝႅတ်ႉ ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းတႄႉ ၵမ်ႈၼမ်ၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပီ၊ လိူၼ်၊ ဝူင်ႈ လႄႈ ဝၼ်း။ ၸူဝ်ႈမူင်းဢၼ်မီး 7 ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႈၵေႃႉသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ {{Sfn|Zerubavel|1985}}[1]

=== ၾႆးၾႃႉ ===
ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းဝၼ်း ပၼ်ဝၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်း။ ၶမ်ႈ မၼ်းတေပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈဝၼ်းတူၵ်း၊ လူၺ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းဢၼ်တေမႃး၊ ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းတေပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း ၼႂ်းၵေႈၵၢင်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်တေပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၵႄႈၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသွင်ဢၼ်။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵႄႈၵၢင် လွင်ႈပဵၼ်သွင်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢိတ်းဢွတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပီ ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ဝၼ်းဝၼ်းဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းမၢႆတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉဝၼ်းဝၼ်း။

=== လႅင်လိူၼ် ===
Not all calendars use the solar year as a unit. A lunar calendar is one in which days are numbered within each lunar phase cycle.  Because the length of the lunar month is not an even fraction of the length of the tropical year, a purely lunar calendar quickly drifts against the seasons, which do not vary much near the equator.  It does, however, stay constant with respect to other phenomena, notably tides. An example is the Islamic calendar.
Alexander Marshack, in a controversial reading, believed that marks on a bone baton ({{Circa|25,000 BC}}) represented a lunar calendar. Other marked bones may also represent lunar calendars. Similarly, Michael Rappenglueck believes that marks on a 15,000-year-old cave painting represent a lunar calendar.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=16 October 2000|title=Oldest lunar calendar identified|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/975360.stm|url-status=live|access-date=14 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211233146/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/975360.stm|archive-date=11 February 2021}}&lt;/ref&gt;

=== လႅတ်ႇၼူဝ်ႇလႃႇ ===
လႅင်ဝၼ်းဝၼ်း (Lunar calendar) ၼႆႉ ပဵၼ်လႅင်ဝၼ်း ဢၼ်ဢဝ်လိူင်ႈဢၼ်လိူဝ်မႃးထႅင်ႈ လႅင်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇဝႆႉသေ ၶိုၼ်းမႄးၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်တင်း လႅင်ဢၼ်မီးမႃးၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶွင် ၶႅပ်းဝၼ်းလိူၼ်ၼႆႉ ပဵၼ် ၶႅပ်းႁွမ်ဝၼ်း Hindu လႄႈ Buddhist ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈ Asiaပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ Asiaပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပိူင်တႅၵ်ႈတၢင်ႇဢၼ်တႄႉ ပဵၼ် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း 19 ပီ။

== ၼႃႈလိၼ်ၽႄ ==
[[ၾၢႆႇ:Perpetual_calendar_in_Catalan_circa_year_1925_Patent_in_Barcelona.jpg|left|thumb|Catalan မိူဝ်ႈၸဝ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 20]]
ပိူင်ၵၢၼ်ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၵူႈပိူင်ပိူင်ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉဝၼ်းဢၼ်တေႇၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉပဵၼ် &quot;လိူၼ်&quot; လႄႈ &quot;ပီ&quot; ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းဝၼ်းဝၼ်းဝၼ်း ၼိုင်ႈပီၼႆႉ မၼ်းၸမ်ၵၼ်တင်း ''ပီ'' (ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း လွင်ႈၸူမ်းလႃးဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈၶွင်ၶၢဝ်းယၢမ်း) ဢၼ်ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇတေၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တူင်ႉၼိူင်တူင်ႉၼၢပ်ႈတူင်ႉၼၼ်ႇတူင်ႉၼေတူင်ႉၼႃး။ ၼႂ်းဝၼ်း''''လိူၼ်'''' လိူၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸမ်ၵၼ်တင်း လႅၵ်ႈလႆၢလႆၢလႆၢးလိူၼ်လၢဝ်။ ဝၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်းတၢင်ႇဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၸူဝ်ႈမူင်း။

ယွၼ်ႉဝႃႈ ဝၼ်းၼႂ်းပီဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းဝၼ်းဢၼ်မီးဝၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးဝၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်းပီဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၼၼ်ႉ။ ပီပႆႇ ၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈဢၼ်တေသႂ်ႇပၼ် ဝၼ်းဢၼ်လိူဝ်မႃး ၼႂ်းပီၵွၼ်းၶေႃ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေမိူၼ်ၵၼ်တင်း လၢႆလိူၼ် ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ် လႄႈ လၢႆလိူၼ်ၼႂ်းပီ ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ်။ ဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ႁွင်ႉဝႃႈ intercalation။ သင်ဝႃႈ ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈလိူၼ်ၼႆၵေႃႈ ပီၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈ ၼႂ်းလိူၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်။

ၽိင်ႈထုင်းၶဝ် ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတၢင်ႇဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၸူဝ်ႈမူင်း၊ တွၼ်ႈတႃႇတေ ၶပ်းၶိုင်ၵၢၼ်ဢၼ်ၵႆႉႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၵႆႉၵႆႉၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိင်ႈထုင်းတင်းၼမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လႅၼ်ႊငဝ်ႈငုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ပီဢၼ်တႄႇမႃး ၼႂ်းၵႅၼ်ႇတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီမိူင်း မိူင်းတၢင်းၼမ်ၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၶႅပ်းမၢႆမၼ်းဝႆႉၼိူဝ် ပီဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် ၶႅပ်းၵႅဝ်ႈၶွင် ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းၶဝ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပီ 2006 တီႈ[[မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ]] ပီ Heisei 18 ၊ Heisei ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈပၢၼ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ Akihito ။

== တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇပိူင် ==

=== ပၢႆးၼပ်ႉလႄႈ ပၢႆးလႅင်ႊၸၢၵ်ႈ ===
[[ၾၢႆႇ:JudischerKalender-1831_ubt.jpeg|thumb|ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵႃႇႁႃႇ 5591 (1831) ]]
ၵႅၼ်ႇတႃႇၼီႇပၢႆးလႅင်ႊၸၢၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်တေႇတေႇမႃးယူႇ၊ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းပဵၼ် ၵႅၼ်ႇထႃႇၼီႇသႃႇသၼႃႇ ၸၢဝ်းဢိတ်ႉသလၢမ်ႇ လႄႈ ၵႅၼ်ႇတႃႇၼီႇၸၢဝ်းယူးရူၵ်ႉၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈပၢၼ် ၵျွင်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႅပ်းမၢႆတွင်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉၵေႃႈႁွင်ႉဝႃႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း။ ၶႅပ်းမၢႆတွင်းဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီတႄႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်တိၵ်းတိၵ်းသေ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ လွင်ႈဢမ်ႇလီမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတေႁူႉဝႃႈ ဝၼ်းဢၼ်တေပဵၼ်ၼၼ်ႉ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇ။

ၶႅပ်းမၢႆတွင်းပၢႆးၼပ်ႉၼႆႉ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် ပိူင်ထၢၼ်ႈဢၼ်တႅမ်ႇတတ်းဝႆႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢႆတွင်းၵူၼ်းၶိူဝ်းယိပ်းယိပ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၶႅ''မူႇပိူင်'' ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ပိူင်။ ၽွၼ်းလီၶွင် ၶႅပ်းဝၼ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈငၢႆႈငၢႆႈ တႃႇၼပ်ႉသွၼ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းဢၼ်တႅတ်ႈတေႃးတေႃးၼၼ်ႉ။ လွင်ႈဢမ်ႇလီမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ၊ သင်ဝႃႈ ၶႅပ်းဝၼ်းၼႆႉ မၼ်းတိၵ်းတိၵ်းတႄႉတႄႉ၊ လွင်ႈတိၵ်းတိၼ်မၼ်းၵေႃႈ ယွမ်းလူင်းမႃး တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ယွၼ်ႉလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းလွင်ႈလတ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶႅပ်းမၢႆၼပ်ႉဢၼ်တိၵ်းတိၵ်းဝႆႉ တေႃႇထိုင် လၢႆႁဵင်ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ၊ လၵ်းပိူင်ၶဝ်တေလူဝ်ႇမႄးၸွမ်း ၶေႃႈထၢမ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၶူၼ်ႉၶႆႈမႃး ၶႅပ်းႁၢင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ လႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇၵုမ်ႇထူမ်ႈ ===
ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူမ်ႈ။ ၵႅၼ်ႇတႃႇၵႅၼ်ႇတႃႇဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆႉ ပၼ်တၢင်းလၢႆးဢၼ်တေပၼ်ၸိုဝ်ႈပၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ၵႅၼ်ႇထႃႇၵႅၼ်ႇထိူဝ်ႇဢၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူမ်ႈၼၼ်ႉဢမ်ႇပၼ်။ ၶႅပ်းမၢႆတွင်းမိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ၶွင်ရေႃးမၶဝ်၊ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းတွၼ်ႈတႃႇတေမၢႆမီႈ ဝၼ်းလိူၼ်ႁၢင်လၢဝ် လိူဝ်သေလွင်ႈတေႁူမ်ႈၵၼ်ဝႃႈ &quot;ႁၢင်လၢဝ်း&quot; ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇၶွင် ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ ၼႂ်းၵႄႈ ၶႅပ်းထူၼ်ႈ Gregorian ပဵၼ်တူဝ်ယင်ႇၶွင် ၶႅပ်ႇထူၼ်ႈဢၼ်ၵုမ်ႇထူမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ==
[[ၾၢႆႇ:World_calendars_map.svg|center|thumb|800x800px|လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းမၢႆတွင်းဢၼ်ဢမ်ႇၼႄဝႆႉတီႈၼႆႈ ဢၼ်တႅပ်းတတ်း ဝၼ်းပွႆးလႄႈ ၾိင်ႈထုင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢႆတွင်းၶႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် Islamic။]]
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶွင် ၶႅပ်းမၢႆတွင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝၼ်း: တွၼ်ႈတႃႇတေလႆႈႁူႉလွင်ႈလွင်ႈတၢင်းဢၼ်တေပဵၼ်မႃး ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇတေလႆႈၸႂ်ၵၼ်လွင်ႈလွင်ႈတၢင်းတၢင်းဢၼ်တေ ပဵၼ်မႃးလႄႈ တႃႇတေတႅမ်ႈမၢႆလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃး။ ဝၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ လွင်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း၊ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း၊ ၵႅၼ်ႇတႃႇၼိုင်ႈၼႆႉ ပၼ်တၢင်းတႃႇတႅပ်းတတ်းမိူဝ်ႈလႂ်တေႇ တႄႇၽုၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢၼ်လႂ် ပဵၼ်ဝၼ်းပွႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသႃႇသၼႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ဝၼ်းဢၼ်ဢၼ်လႂ် ပဵၼ် ဝၼ်းဢၼ်မၢႆတွင်းလွင်ႈတႄႇလႄႈ ဝၼ်းဢၼ်သဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵၢၼ်၊ လႄႈ ဝၼ်းဢၼ်လႂ်မီးလွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈၸွမ်းမၢႆမီႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၼ်းဢၼ်တေလႆႈလူင်ႈလွင်းၶွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းဢၼ်တေသဵင်ႈသုတ်းလႆႈပၢတ်ႊသ်။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ၊ ၶႅပ်းမၢႆတွင်းဢၼ်တေၼႄပၼ် ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တၢင်ႇဢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ဝၼ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶႅပ်းဝၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၶွင်လွင်ႈမၢႆတွင်းၶၢဝ်းယၢမ်း: ဝၼ်းလႄႈယၢမ်းဝၼ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ သပ်းလႅင်းၼႄလွင်ႈယၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၽူႈၵုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၶဝ် ၸၢင်ႈၼႄၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဝၼ်း၊ လႄႈ ဝၼ်းၵၢၼ်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈၼႄဝႆႉ လွင်ႈလၢဝ်လၢဝ်။

=== ၸၢဝ်းၵရိၵေႃးရီႇ ===
ပၵ်းးယဵမ်ႈႈဝၼ်းၵရီႇၵူဝ်းရီးယၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ထၢၼ်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉသေ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇ တီႈၵူႈတီႈၵူႈတီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ {{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003}}ပီဝၼ်း ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်မီးၶၢဝ်းယၢမ်း 400 ပီသေ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ပီၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [1] {{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003}} ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပီလႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတွၼ်ႈတႃႇတွၵ်ႈလႆၢႈ ဝၼ်း Easter ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ {{Sfn|Dershowitz|Reingold|2008}} မီး 365 ဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် 366 ဝၼ်း (ဝၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်သႂ်ႇပဵၼ် ဝၼ်းထိ 29 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 2 ပီ) ၊ ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ် ပီၵရိၵ်ႉရီႇၵရိၵႃႇရီႇ ဢၼ်ၵိူမ်ႈလွင်းမီး 365.2425 ဝၼ်း (ပေႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်း ပီဝၼ်း 365.2422 ဝၼ်း) [1]

{{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003}} လႆႈတႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1582 ပဵၼ်လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယွမ်းမႃး ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Julian ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵၢင် ဢူးရူပ်ႉသေ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈၽဵမ်ႉထႅမ် 0.002% ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [1] မိူဝ်ႈပၢၼ် Early Modern ၼၼ်ႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ႁႅၵ်ႈတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း Roman Catholic ၵူၺ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈ 19 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ် တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈငၢႆႈငၢႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူႈမိူင်းမိူင်း။ {{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003}} ဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉမႃး ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းၵရိၵ်ႉ၊ မိူဝ်ႈပီ 1923 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၼ်းထီႉဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ Gregorian calendar ၼၼ်ႉလႆႈႁပ်ႉတီႈၼ်ႂးပၢင်ၵုမ်ပၢၼ်ၵၢင် ဢၼ် Dionysius Exiguus ၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉလႄႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ Julian calendar ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ {{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003}} လႆႈပၼ် AD (တႃႇ ''[[ဢေႇတီႇ|Anno Domini]]'') ဢမ်ႇၼၼ် CE (တႃႇ Common Era ဢမ်ႇၼၼ် Christian Era) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။[1]

=== လွင်ႈသႃႇသၼႃႇ ===
[[ၾၢႆႇ:Hindu_calendar_1871-72.jpg|thumb|ၽို&lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAUQ&quot;&gt;ပႃႈၵၢၼ်း&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; Hindu (pancanga) ပီ 1871/2 လုၵ်ႉတီႈ Rajasthan (Library of Congress, Asian Division) ]]
လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈၶွင် ၶႅပ်းမၢႆတွင်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၸမ်ပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလဵၼ်ႈမၢႆ ပီ liturgical လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ဝၼ်းပွႆးသႃႇသၼႃႇ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ Gregorian Calendar ၼႆႉပဵၼ်မႃးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ လႆႈတွတ်ႈတွတ်ႈတွပ်ႇပၼ် ဝၼ်း Easter ၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ မိူၼ်ၼင်ႇ de facto standard။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းမၢႆ Gregorian တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉသေတႃႉ၊ မီးဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢႆမၢႆမၢႆမၢႆဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈတၢင်းသႃႇသၼႃႇ လၢႆလၢႆဢၼ်။

ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းတူၵ်းၶရိတ်ႉၶဝ် ဢိင်ၼိူဝ် ၶႅပ်းဝႂ်ၶရိတ်ႉၶရိတ်ႉၵတ်ႉသီႇ Roman Rite of the Catholic Church လႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ၶဝ်ႈပႃး ၶၢဝ်းယၢမ်းၶရိတ်ႉၵျူဝ်ႇၶွင် Advent, Christmas, Ordinary Time (ၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၢႆး Epiphany), Lent, Easter, လႄႈ Ordinary time (ၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆး Pentecost) ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၼႂ်းၵႅၼ်ႇတႃႇၶရိတ်ႉၶဝ် ဢမ်ႇပႃးၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် လႄႈ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶရိတ်ႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ပႃးတင်း သင်ႇၶႃႇရူဝ်ႇတူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းဝၼ်း Julian။

လိူၼ် Islamic ဢမ်ႇၼၼ် လိူၼ် Hijri ၼႆႉပဵၼ် လိူၼ်လိူၼ် ဢၼ်ပႃး 12 လိူၼ်လိူၼ် ၼႂ်းပီဢၼ်မီး 354 ဢမ်ႇၼၼ် 355 ဝၼ်း။ မၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇတေၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆလွင်ႈပဵၼ်မႃး ၼႂ်းမိူင်းမူႇၸလိမ်ႇၵမ်ႈၼမ် (မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်တင်း Calendar Gregorian) လႄႈ Muslim ၶဝ်ၵူႈတီႈၵူႈတီႈသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတွၼ်ႈတႃႇတေတႅပ်းတတ်း ဝၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇလီပဵၼ် တႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းသၢင်ႇသီႈလႄႈ ပွႆးသၢင်ႇသၢၼ်း Islamic။ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းပဵၼ် Hijra (ဢၼ်တိူင်းႁိၵျႃႇရႃႇ AD 622) ။ &amp;nbsp;လူၺ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလႆၢႈၵူႈပီ 11 ဢမ်ႇၼၼ် 12 ဝၼ်း၊ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇလူၺ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇပဵၼ်မႃး သွၵ်ႈႁႃမႃးၵူႈပီ 33 ပီသိူဝ်းမိၼ်။

ၶႅပ်းမၢႆ Hindu လၢႆလၢႆဢၼ် တႃႈၵုင်ႈ ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ပႃးဝႆႉ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Nepali၊ ၶႅပ်းၵႂၢမ်း Bengali၊ ၶႅပ်ႇမၢႆ Malayalam၊ ၶႅမ်ႉမၢႆ Tamil၊ ၶႅႅပ်းမၢႆ Vikrama Samvat ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ မိူင်းဢိၼ်းတီးၼႃးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၶႅပ်းၵႅပ်းမၢႆ Shalivahana ၼႂ်းမိူင်း Deccan။

ပပ်ႉမၢႆတွင်းပုတ်ႉထ လႄႈ ပပ်ႉမၢႆမၢႆတွင်း လႅတ်ႇလိူၼ်ပွင်းပွင်းပဵင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ[[မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]] [[မိူင်းလၢဝ်း|မိူင်းလႃး]] [[မိူင်းမၢၼ်ႈ]] မိူင်းသီႇရိလႅၼ်ႇၵႃႇ လႄႈ [[မိူင်းထႆး]] ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် ပပ်ႉမၢႆၵဝ်ႇၶွင် ပပ်ႉမၢႆၼပ်ႉ Hindu ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵမ်ႈၼမ်ၶွင် ၶႅပ်းမၢႆတွင်း Hindu ၼႆႉလႆႈႁပ်ႉမႃးတီႈ ပိူင်ဢၼ်လႆႈပိုတ်ႇၼႄဝႆႉတီႈ Vedanga Jyotisha of Lagadha ၊ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇပိူင်ပဵၼ်ဝႆႉတီႈ Sūrya Siddhānta လႄႈ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးလႅင်ႊသႆၢႈ မိူၼ်ၼင်ႇ Āryabhaṭa (AD 499), Varāhamihira (ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈ 6) လႄႈ Bhāskara II (ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီထူၼ်ႈ 12) ။&amp;nbsp;

ႁႃႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵျူးၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသႃႇသၼႃႇလႄႈ ၾိင်ႈထုင်း၊ မၼ်းၵေႃႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႉသရေး (မိူၼ်ၼင်ႇ ဝၼ်းပွႆးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ) လႄႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇလွင်ႈၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ် (မိူၼ်ၼင်ႇ တွၼ်ႈတႃႇဝၼ်းထီႉၸၢမ်းၶၢတ်ႉ) ။

ၵူၼ်းၸွမ်းပႃႇသႃႇ Bahá'í ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းမၢႆပပ်ႉ Bahá'i ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Calendar Bahá'í ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Calendar Badi ၼႆႉ ပဵၼ် Calendar ဢၼ်ပပ်ႉ Bab ၶဝ် တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်း Kitab-i-Asma ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူၼ် Baháʼí ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ် လိူၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမူတ်းသႂ်သေ မီး 19 လိူၼ် ဢၼ်မီး 19 ဝၼ်း။

=== ၸၼ်ႉၸႄႈမိူင်း ===
ၶႅပ်းမၢႆၶႄႇ ႁေႇပရီႇ၊ ႁိၼ်ႇတူႇ၊ လႄႈ ၵျူးလီႇၵျူလီႇယၼ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်လႄႈ လွင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။

ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းဢီႇရၢၼ်ႇ (Persian) ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉတီႈ Iran လႄႈ ပွတ်းတွၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၶွင် Afghanistan။ ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းဢႃႇသရိယၼႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢႃႇသီႇရိယ ၼႂ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ (ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်မိူင်းဢီႇရႃႇၵ၊ မိူင်းသီႇရိ၊ မိူင်းတရူၵ်ႉၵီး လႄႈ မိူင်းဢီႇရၢၼ်ႇ) လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းပၢႆႈၽေးၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပီပထမပီ ၼႂ်းၵႅၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ပဵၼ် 4750 ပီၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇတႄႇမႃး ၵႅၼ်ႇတႃႇၵီႇရီႇၵျေႃႇရီႇ။ ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းဢီႇသီႇယႃး ဢမ်ႇၼၼ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈဝၼ်း[[မိူင်းဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး|ဢီႇတုပီးယႃး]] ပဵၼ် ၶႅပ်းဝၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိူင်လူင် တီႈဢီႇသီးယႃး လႄႈ ဢီႇရီႇထီးရီးယႃး၊ ၶႅပ်းၵႅပ်းမၢႆ ဝၼ်းဢီႇရူဝ်းမီႇၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၼႂ်းမိူင်း Somalia ဢၼ်ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ၊ ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်း Somalia ၼႆႉ မီးယူႇၸွမ်းၵၼ်တင်း ၶႅပ်းႁၢင်ႈဝၼ်း Gregorian လႄႈ Islamic။ တီႈ[[မိူင်းထႆး]] တီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶႅပ်းမၢႆဝၼ်းထႆးၼၼ်ႉ လင်ဝၼ်းလႄႈ ဝၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်ပိူင်မၢႆဝၼ်းတူၵ်းသေတႃႉ ပီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉဢိင်ၼိူဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈပုတ်ႉထဢၼ်ၵႆႉမီးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈငိုၼ်းတွင်း ===
[[ၾၢႆႇ:Pieter_Brueghel_the_Younger_(or_workshop)_The_Payment_of_the_Tithes_Bonhams.jpg|thumb|လွင်ႈပၼ်တၢမ်ႇပႅတ်ႈသိပ်း (The tax-collector), ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈပၵ်းပိူင်၊ လူၺ်ႈ Pieter Brueghel the Younger]]
ၵႅၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းလိူၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပွင်ႇဝႃႈ ပီတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶူင်းၵၢၼ်။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတွၼ်ႈတႃႇတေၵဵပ်းငိုၼ်း၊ ႁဵတ်းၸွမ်းမၢႆတွင်း လႄႈ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ။ မၼ်းပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်း 12 လိူၼ် ဢၼ်တေၸၢင်ႈတႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းလႂ် ၼႂ်းပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီငိုၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ တႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊသေယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ။ ပီငိုၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တႄႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊသေယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်။ ၵၢၼ်ၶၢႆၵၢၼ်ယႃယႃဢွၼ်ႇ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး တႄႇဢဝ် ပီၵေႃႇသၢင်ႈ တေႃႇဝၼ်းပွႆး Diwali လႄႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းၼႃႈ ပွႆး Diwali ပီၼႃႈ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇ (လႄႈ ပိူင်လူင်မၼ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၼပ်ႉသဵၼ်ႈမၢႆ) ၊ ၵႅၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်း (မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႅၼ်ႇထိူဝ်ႇ 4/4/5) ၼႆႉ မၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း လႂ်မၼ်းတင်း လႂ်တင်း သွင်ဝူင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈငၢႆႈငၢႆႈ တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ် လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်တင်း လိူင်ႈၼိုင်ႈလိူၼ် လႄႈ ပီၼိုင်ႈပီ။ January ၼႆႉမီး 4 ဝူင်ႈ (ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းသဝ်) ၊ February မီး 4 ဝူၺ်ႇတေႃႇ၊ March မီး 5 ဝူၺ်ႇၺ်ႇတေႃႇ၊ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သတိထားဝႃႈ ၼႂ်းၵႄႈပီ 5 ဢမ်ႇၼၼ် 6 ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်တေလူဝ်ႇသႂ်ႇထႅင်ႈဝူင်ႈ 53 တီႈၼႂ်းဝၼ်းသဝ်၊ ဢၼ်တေၸၢင်ႈသႂ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းလိူၼ် December ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈသႂ်ႇထႅင်ႈ၊ ဢိင်ၼိူဝ်ၸုမ်းၶဝ် ၸႂ်ႉဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ မီးလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိူင်ထၢၼ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်း (ISO week) ။ ၸူဝ်ႈဝူင်ႈ ISO တႄႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႉသွင်သေယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ။ ၸူဝ်ႈသႅပ်ႇ 1 ၼႆႉ ပဵၼ်ၸူဝ်ႈသီႇ လိူၼ် January ၼႂ်းၵႅၼ်ႇၵျႃႇရီႇ။

== ပိူင်ၾၢင် ==
[[ၾၢႆႇ:Petaluma_and_Santa_Rosa_Railroad_Co._Calendar.jpg|thumb|ၶႅပ်းမၢႆတွင်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၶိူင်ႈ Petaluma လႄႈ Santa Rosa]]
ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ''ၶႅပ်းမၢႆ'' ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ်တၢင်းၼၼ်ႉၵူၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈမၢႆတွင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈဢၼ်ၼႄဝႆႉလွင်ႈၶႅပ်းမၢႆဢၼ်ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽိုၼ်မၢႆဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶႅပ်းဝႅပ်ႉၽိုၼ်ၽိုၼ် (ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈပွင်ၵၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ) ၊ ၶႅပ်းတွမ်ႊၽိုၼ်ႊၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ (desktop calendar) ၊ ၶႅၵ်ႇၽႄ ၶႅပ်းၽႅပ်းၽိုၵ်းၶႅပ်းၽွၼ်ႉ (wall calendar) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ၽိုၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၼႄပၼ် ဝၼ်းလဵဝ်၊ သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ၊ လိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ၽႅၼ်ႇၽႅၼ်ႇၽႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလဵဝ်ၼႆ မၼ်းၼႄပၼ် ဝၼ်းလႄႈ ဝၼ်းၵၢၼ်။ သင်ဝႃႈၽႅၼ်ႇၽႅၼ်ႇဢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတႃႇဝၼ်းတၢင်းၼမ် မၼ်းၼႄဝႆႉၽႅၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၼ်တေလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးတီႈ ဝၼ်းၵၢၼ် တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ၶိုၼ်းမႃး။ လူၺ်ႈလွင်ႈၸၼ်မၢႆဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လူၺ်ႈလွင်ႈလတ်းဢွၵ်ႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈၼႄပၼ် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ဝၼ်းၵၢၼ်။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၵႆႉၵႆႉၵႆၶွင် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ။

ၼႂ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းဝူင်ႈလႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် မၼ်းဢွၵ်ႇမႃးတီႈၽၢႆႇသၢႆႉႁိုင်လႄႈ ဝၼ်းသဝ် ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ၼႂ်းဝႅပ်ႉၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးတီႈၽၢႆႇၶႂႃႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ တေဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈဝႃးသုတ်းဝူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်ဢုၼ်ႇ၊ ဝၼ်းလိုၼ်းလင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ။  {{Citation needed|date=April 2023}}[လူဝ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ] လွင်ႈၼႄႁၢင်ႊ ၶႅပ်းႁၢင်ႊဝၼ်းတီႈ US ၼႆႉၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ။

ၵမ်ႈၼမ်တေၼႄဝႆႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ Gregorian ၼႂ်းၶပ်ႉလၢဝ်လၢဝ်ဢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီး 7 ၵူၼ် (လုၵ်ႉတီႈ ဝၼ်းထီႉသွင် တေႃႇထိုင် ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းဢႃးၶႃႇ တေႃႇထိုင် ဝၼ်းသႅင်ပႅၵ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ် ဝၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉဝႃႈ တႄႇၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ - ဢၼ်ၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းမိူင်း) လႄႈ 5 ထိုင် 6 ၸႆႉ (ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးလိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ မီးဝႆႉ 28 ဝၼ်း ၼႂ်းပီၵမ်ႈၽွင်ႈ တႄႇမိူဝ်ႈ ဝၼ်းထီႊသၢမ် ၼႂ်းဝူႊဝူႊၶျ်) ၊ ဝၼ်းလိူၼ်ၼႆႉ တႄႇတီႈ 1 ၼႂ်းသႄးလ်လႂ်။ &amp;nbsp;{{Citation needed|date=April 2023}}လၵ်းထၢၼ်ထူၼ်ႈ 6 ၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ တေဢဝ်တီႈမၢႆ 23/30 လႄႈ 24/31 သေ သုတ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇလူဝ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် လူၺ်ႈဝူင်ႈ လိူဝ်သေ လႅမ်ႈလပ်းၼၼ်ႉ ပိူင်ဢၼ်ဢမ်ႇၵိုတ်းလိုဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈမၼ်းပိုတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး၊ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီး cell ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသႂ်ႇဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄပၼ်ဝႃႈ ဝၼ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းလိူၼ်မႂ်ႇၼႆႉ တႄႇမႃးတီႈ လႅမ်ႈဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== လွၵ်းမိုဝ်း ==
Software Calendaring ၼႆႉ ပၼ်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ လွင်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈဢၼ်မီးၼႂ်းၾၢႆႇၾႆးၾႃႉၶွင် Calendar လႄႈ မၼ်းၸၢင်ႈပၼ် Book of Appointments၊ Address Book ဢမ်ႇၼၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈတူဝ်ထူပ်း။Calendaring ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၵႆႉမီးၼႂ်း PDAsၸုမ်း EDA လႄႈ smartphones ၼမ်ၼမ်။ Software လႅင်း (တူဝ်ယၢင်ႇ Lightning extension for Mozilla Thunderbird, [[Microsoft Outlook]]&quot;&gt;Microsoft Outlook without Exchange Server, or Windows Calendar) ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈပဵၼ်ၽႅႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်သေ ပၼ်ၶႂၢင်ႉတႃႇၽႅၼ်ႇၽႅၼ်ႇၶၢဝ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း (တူဝ်ယင်ႇ Mozilla Sunbird, Windows Live Calendar, Google Calendar, ဢမ်ႇၼၼ် Microsoft Outlook with Exchange Server) ။

== တူၺ်းပႃး ==
 {{div col}}
* [[General Roman Calendar]]
* [[List of calendars]]
* [[Advent calendar]]
* [[Calendar reform]]
* [[Calendrical calculation]]
* [[Docket (court)]]
* [[History of calendars]]
* [[Horology]]
* [[List of international common standards]]
* [[List of unofficial observances by date]]
* [[Real-time clock]] (RTC), which underlies the Calendar software on modern computers.
* [[Unit of time]]
{{div col end}}

== တီႈဢိင် ==

=== ၶေႃႈဢိင် ===
{{Reflist}}

=== ငဝ်ႈတိုၼ်း ===

* {{citation|article=calendar|title=American Heritage Dictionary|date=2017|edition=5th|ref={{harvid|calendar|2017}}|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=calendar}}
* {{citation|title=A Comparative Calendar of the Iranian, Muslim Lunar, and Christian Eras for Three Thousand Years|first=Ahmad|last=Birashk|publisher=Mazda Publishers|year=1993|isbn=978-0-939214-95-2}}
* {{citation|title=High Days and Holidays in Iceland|first=Árni|last=Björnsson|location=Reykjavík|publisher=Mál og menning|year=1995|isbn=978-9979-3-0802-7|oclc=186511596|orig-year=1977}}
* {{citation|last1=Blackburn|first1=Bonnie|last2=Holford-Strevens|first2=Leofranc|title=The Oxford Companion to the Year|date=2003|orig-year=1999|edition=corrected reprinting of 1st|publisher=Oxford University Press}}
* {{citation|title=Calendrical Calculations|title-link=Calendrical Calculations|first1=Nachum|last1=Dershowitz|author1-link=Nachum Dershowitz|first2=Edward M|last2=Reingold|author2-link=Edward M. Reingold|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-70238-6}}
* {{citation|title=Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac|editor-first=P. Kenneth|editor-last=Seidelmann|publisher=University Science Books|year=1992|chapter=Calendars|chapter-url=https://archive.org/details/131123ExplanatorySupplementAstronomicalAlmanac/page/n301/mode/1up|first=L.E.|last=Doggett|isbn=978-0-935702-68-2}}
* {{citation|title=Mapping Time, the calendar and its history|first=E.G.|last=Richards|publisher=Oxford University Press|year=1998|isbn=978-0-19-850413-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/mappingtimecalen00rich}}
* {{citation|title=Sun, Moon, and Sothis|first=Lynn E.|last=Rose|publisher=Kronos Press|year=1999|isbn=978-0-917994-15-9}}
* {{citation|title=Untersuchungen zur Geschichte der Tibetischen Kalenderrechnung|first=Dieter|last=Schuh|location=Wiesbaden|publisher=Franz Steiner Verlag|year=1973|oclc=1150484|language=de}}
* {{citation|title=The Comprehensive Hebrew Calendar|first=Arthur|last=Spier|publisher=Feldheim Publishers|year=1986|isbn=978-0-87306-398-2}}
* {{citation|first=Eviatar|last=Zerubavel|title=The Seven Day Circle: The History and Meaning of the Week|publisher=University of Chicago Press|year=1985|isbn=978-0-226-98165-9}}

== တႃႇသိုပ်ႇလူ ==

** {{citation|title=Time, the Familiar Stranger|last=Fraser|first=Julius Thomas|edition=illustrated|location=Amherst|publisher=Univ of Massachusetts Press|year=1987|isbn=978-0-87023-576-4|oclc=15790499|bibcode=1988tfs..book.....F}}
** {{citation|title=What is Time?|last=Whitrow|first=Gerald James|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-860781-6|oclc=265440481}}
** {{citation|title=The Eleven Pictures of Time|last=C.K|first=Raju|publisher=SAGE Publications Pvt. Ltd|year=2003|isbn=978-0-7619-9624-8}}
** {{citation|title=Time: Towards a Consistent Theory|last=C.K|first=Raju|publisher=Springer|year=1994|isbn=978-0-7923-3103-2}}
**

== လႅင်ႊၼွၵ်ႈ ==

*  [http://www.fourmilab.ch/documents/calendar/ ၶႅပ်းလႅၵ်ႈလႅၵ်ႈလႅင်ႊလႅၼ်ႊလႅၼ်လိၼ်၊ ပႃးတင်း ၶႅပ်းမၢႆမၢႆမၢႆမၢႆတွင်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၢႆတွင်းလႄႈ ၶႅပ်းၵႂၢမ်းလူင်။]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>m9n09g6scfdsz8vv1lhfvyc80piuyyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536</id>
    <revision>
      <id>126285</id>
      <parentid>107110</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5201" sha1="hvfwmrkmqfg45jjg5ic8dew30wezi86" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်
|settlement_type = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = (2) ၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_type3 = ၸႄႈလူင်
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  1,768,335
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|17|44|N|96|36|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်''' ({{Langx|my|ပဲခူးခရိုင်}}), ({{Langx|en|Bago District}}), ({{IPA-shn|Zetaun Paakoe|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]] ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ႇ ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ ၁,၇၆၈,၃၃၅ ၵေႃႉ&lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၆|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt; ယဝ်ႉ။

== ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ ဝဵင်း ==
ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ဝဵင်း ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန |url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Myanmar_PCodes_Release_Bago_Region_MIMU_Mar14.xls |accessdate=2018-06-20 |archivedate=2014-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701124529/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Myanmar_PCodes_Release_Bago_Region_MIMU_Mar14.xls }}&lt;/ref&gt;
*[[ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]
**[[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ]]
**[[ဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းၵဝ]]
**[[ဝဵင်းၵဝ]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး]]
**[[ဝဵင်းဝေႃး]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]
**[[ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]
**[[ဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ]]
**[[ဝဵင်းပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]]
**[[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]]
**[[ဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်း]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းတၢႆႉဢူး]]
**[[ဝဵင်းတၢႆႉဢူး]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]]
**[[ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:ပႃႇၵိူဝ်}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>hvfwmrkmqfg45jjg5ic8dew30wezi86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>537</id>
    <revision>
      <id>126302</id>
      <parentid>107144</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="434rrib4g3h7004qj48kvxtl5vhzyq1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၄၉၁,၄၃၄
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၁၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
||coordinates = {{coord|17.2962109|96.4380199|region:MM|default=dms|display=inline, title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်''' ({{Langx|my|ပဲခူးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Bago Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Paakoe|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]] ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}

[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>434rrib4g3h7004qj48kvxtl5vhzyq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547</id>
    <revision>
      <id>126303</id>
      <parentid>104776</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5580" sha1="mqepcfrhfwaykz69l40g1q8xc1667c5" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Yangon Division.svg|25px]] [[တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်း|တႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_blank1_title =
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.9969497|96.1420947|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 20
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11021
}}

'''ၸ​ႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ''' ({{Langx|my|မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mingalardon Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Mingkaladong|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸ​ႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]၊  [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==လၢႆးႁွင်ႉ==
မိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝေႃးႁၢၼ်မွၼ်း &quot;မင်္ဂလာဍုင်&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသ​ေ လူင်းပဵၼ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။ မိင်ႇၵလႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တူဝ်သတ်းလၢၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်မီးတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းလ​ႄႈ ၵွၵ်းႁူဝ်ၵႂၢင် ဢမ်ႇၼၼ် တူဝ်ၶိင်းၵႂၢင်လႄႈ ၵွၵ်းႁူဝ်ၵူၼ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ (ဍုင်) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၸမ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ &quot;ဝဵင်း&quot; ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ် မိင်ႇၵလႃႇ ၼၼ်ႉယူႇသဝ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ  မင်္ဂရာဍုင် သေ လူင်းမႃးၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။  မိင်ႇၵရႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၵႂၢင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵႂၢင်လိူင်ႇ ၼႆႉၵ​ေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ) (မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ပြည့် ဇူလိုင်လ)&lt;/ref&gt;
မိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ (မင်ကြဲဍုင်း- မင်ကရိုင်ဒိန်း) = ပဵၼ်တီႈဢၼ် ၵႂၢင်လိူင်ႇ၊ သူၼ်ၵႂၢင်။ တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈပိုၼ်းၽြႃးပႃႇၵိူဝ်ဝႃႈဝႆႉ  မင်္ဂလာဍုင်(ပါဠိ+မွန်)
ဢဝ်တီႈပွင်ႇ လေးၵၼ်သေ ဝႃႈဝႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီး မင်ႇၵလႃႇ ၼႆၵေႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;မောင်မြတ်မွန်(ဆူးလေ)၏ မြို့ရိုး/ခံတပ်ကြောင့် သမိုင်းတွင်ခဲ့တဲ့မြို့နယ်&lt;/ref&gt;  


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>mqepcfrhfwaykz69l40g1q8xc1667c5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>548</id>
    <revision>
      <id>126304</id>
      <parentid>104777</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8946" sha1="a1ymolu7gawcg69vi58fob9t47hnp2r" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|47|N|96|10|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 12
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = ၁၁၂၂၁၊ ၁၁၂၂၂
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ''' ({{Langx|my|မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mingalar Taung Nyunt Township}}), ({{IPA-shn|Mingkalaataungnyun|pron}}) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းၵၢင်ၽၢႆဢွၵ်ႇ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ ၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး [[ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ]]၊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး]] လႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး [[ပၸုၼ်ႇတွင်ႇၶျွင်း|ပၸုၼ်တွင်ႇၶျွင်း]] (ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ)  လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉ (20) ပွၵ်ႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ယူႇသဝ်း မီးၸမ်သႅၼ်သေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းယူႇၼမ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး (22) ႁူင်း၊ ၸၼ်ႉၵၢင် မီး (2) ႁူင်း လႄႈ ၸၼ်ႉသုင် မီး (6) ႁူင်းယဝ်ႉ။

=== ယူင်ႉသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ===
[[တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ|တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ]] လႄႈ [[ၵႂၢင်းပၢႆးလဵၼ်ႈ ပျူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း|ၵႂၢၼ်းပၢႆးလဵၼ်ႈ ပျူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း]] ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇလၵႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝဵင်းလူင် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ [[ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ|ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ]] သေ မၵ်းမၼ်ပၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈမၢင်ၸိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉယူႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်မီးႁွႆးမိုဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ၸိုဝ်ႈ !! မဵဝ်းမၼ်း !! ႁဵင်းလိၵ်ႈ !! မၢႆတွင်း
|-
| ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ပီႇတႄႇႁမ်ႇလူႇတႃႇလၢၼ်ႇ || ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ || ၁၈၁-၁၈၃၊ [[သဵၼ်ႈတၢင်းတဵင်ႇၽျူႇ]] || 
|-
| ပလီႇၵၢၼ်ႇတေႃႇလေး || ပလီႇ || ၁၀၆၊ [[သဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်းသူဝ်းတၢၼ်း|သဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်းသူဝ်းတၢၼ်း]] ၽၢႆႇၼိူဝ် || 
|-
| ငဝ်ႈၸိုင်ႈၸုမ်းမႅတ်ႉတတိတ်ႉ || ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ || ၂၀-၂၂၊ [[သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးဢလၢၼ်ႇပျႃႉ|သဵၼ်ႈတၢင်းၽြႃးဢလၢၼ်ႇပျႃႉ]] || 
|-
| ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၸဵင်ႉဢၼ်ႇထေႃႇၼီႇ || ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ || ၂၄၊ သဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်းသူဝ်းတၢၼ်း ၽၢႆႇၼိူဝ် || 
|-
| ၵျွင်းၽြႃးၸလီႇႁႃႇၼုမၢၼ်ႇ || ၵျွင်းၽြႃးႁိၼ်ႇတူႇ || ၂၁၊ သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇ ၵၢၼ်ႇရဵၵ်ႉတႃႇ || 
|-
| ၵျွင်းၽြႃးၸလီႇမလီယႅၼ်ႇ  || ၵျွင်းၽြႃးႁိၼ်ႇတူႇ || သဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႇတဵင်းတိၼ်ႇ လႄႈ ၸဵင်ႉတၢင်း 94 || 
|-
| ၵျွင်းၽြႃး ၸလီႇ ၼၵႃႇတၢၼ်ႇ ၸူႇလမၼိ || ၵျွင်းၽြႃးႁိၼ်ႇတူႇ || ၅၇၊ သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇၸႅတ်ႉယူင်ႇ || 
|-
| ပလီႇတူင်းထွင်ႉ || ပလီႇ || ၃၅၊ သဵၼ်ႈတၢင်းပၢၼ်းသူဝ်းတၢၼ်း ၽၢႆႇၼိူဝ် || 
|-
| တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ || တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း || သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇ || 
|}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>a1ymolu7gawcg69vi58fob9t47hnp2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>550</id>
    <revision>
      <id>126227</id>
      <parentid>106739</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="2dmsrptdg6b0xut5m4dmgy6ym950gfy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၁၈,၉၀၁
|population_urban = ၂,၄၃၃
|population_rural = ၁၆,၄၆၈
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|22.773163|96.984024|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 1,958
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06322
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းငေႃႉ''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ ŋɔ᷇|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းငေါ့မြို့}}), ({{Langx|en|Mongngawt}}), ({{IPA-shn|Moengngau|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းငေႃႉ}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>2dmsrptdg6b0xut5m4dmgy6ym950gfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းငႄးလူင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>551</id>
    <revision>
      <id>126228</id>
      <parentid>106740</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="8xnyo5mal48iykrlp1g04ytk72du7wd" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းငႄးလူင်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၇၃,၃၁၈
|population_urban = ၁၄,၆၇၅
|population_rural = ၅၈,၆၄၃
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|23.575966|98.098618|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 5,194
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06371
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းငႄးလူင်''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ ŋɛ́ lǒŋ|IPA}}), ({{Langx|my|တာမိုးညဲမြို့}}), ({{Langx|en|Tamoenye}}), ({{IPA-shn|Moengnyelong|pron}} ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းငႄးလူင်}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>8xnyo5mal48iykrlp1g04ytk72du7wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>554</id>
    <revision>
      <id>126195</id>
      <parentid>118017</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28813" sha1="d9x4x7xkm4uba4hv8m2b0yha6fdkizt" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;| name                     = မိူင်းတႆး
| native_name              = &lt;br&gt;{{Nobold|Shan State}}
| native_name_lang         = Shn &lt;!-- ISO 639-2 code e.g. &quot;fr&quot; for French. --&gt;
| settlement_type          = ၸႄႈမိူင်း
| image_skyline            = 
| image_alt                = 
| image_caption            = 
| image_flag               = [[File:Flag of Shan State.svg|150px]]
| flag_alt                 = 
| nickname                 = 
| motto                    = 
| image_map                = Shan State in Myanmar.svg
| mapsize                  = 200px
| map_alt                  = 
| map_caption              = ဢွင်ႈတီႈ မိူင်းတႆး တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
| pushpin_map              = 
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = 
| coordinates              = {{Coord|21|30|N|98|0|E|region:MM_type:adm1st|display=}}
| coor_pinpoint            = 
| coordinates_footnotes    = 
| subdivision_type         = မိူင်း
| subdivision_name         = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
| subdivision_type1        = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈမိူင်း]]
| subdivision_name1        = {{Flag|တႆး}}
| subdivision_type2        = ပွတ်းတီႈ
| subdivision_name2        = တၢင်းဢွၵ်ႇ ပွတ်းၵၢင်
| established_title        = 
| established_date         = 
| seat_type                = ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ
| seat                     = [[တူၼ်ႈတီး|တူၼ်ႈတီး]]
| government_footnotes     = 
| leader_party             = 
| leader_title             = ၸွမ်ၽွင်းလူင်
| leader_name              = [[လိၼ်းထုတ်ႉ|Dr.လိၼ်းထုတ်ႉ]]
| leader_title1            = လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
| leader_name1             = [[ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းတႆး|ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| leader_title2            = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း သၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း
| leader_name2             = [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| leader_title3            = လုမ်းတတ်းသိၼ်
| leader_name3             = လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸႄႈမိူင်းတႆး
| unit_pref                = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes           = &lt;ref name=cp&gt;{{Cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2008-12-25 | publisher=City Population}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2           = 155801.3
| area_note                = 
| area_rank                = 1st
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 
| population_footnotes     = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|pages=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
| population_total         = 5,824,432
| population_as_of         = 2014
| population_density_km2   = 
| population_demonym       = 
| population_note          = 
| population_rank          = 4th
| demographics_type1       = Demographics
| demographics1_footnotes  = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| demographics1_title1     = ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း
| demographics1_info1      = [[ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး|ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး]]
| demographics1_title2     = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
| demographics1_info2      = [[ထေႇရဝႃႇတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
| timezone1                = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
| utc_offset1              = +06:30
| postal_code_type         = 
| postal_code              = 
| area_code_type           = 
| area_code                = 
| iso_code                 = 
| website                  = [http://www.shanstate.gov.mm ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉ]
| footnotes                = 
}}
{{my|'''မိူင်းတႆး''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၸေႊမိူင်း ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။}}

== {{my|ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ }}==
{{my|မိူင်းတႆး ၼႆႉ မီးတၢင်းၵႂၢင်ႈ 62500 လွၵ်းလၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းသေ ၼႂ်းၵႃႊ ၸေႊတိူင်း လႄႈ ၸေႊမိူင်ႈ 14 ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးၾၢင်ႁၢင်ႊ ႁႃႈၸဵင်ႇ(ပဉ္စဂံ) ၸႅၵ်ႇၽႄႁိၵ်ႈႁွင်ႉ ပဵၼ်သၢမ်တွၼ်ႊဝႃႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ မီးပွတ်းတွၼ်ႊၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ မျၢၼ်ႇမႃႇသေ တိတ်းၸပ်းဝႆႉတင်း ၸေႊမိူင်းၶၢင်၊ ၸေႊတိူင်းၸၵႅင်း၊ ၸေႊတိူင်းမၢၼ်းတလေး၊ ၸေႊမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၸေႊမိူင်းၵယႃး၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
}}

==ၼႃႈလိၼ်==
မိူင်းတႆးၼႆ့ မီးၼမ့်ႁူၺ်ႈၼမ့်ႁွင်ႊ ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ထိူၼ်ႇလွၺ်ၶပ့်ယႆဝႆ့လႄႈ ယဵမ်ႈမုင်ႈႁၢင်ႊလီတေ့ယူႇယဝ့်။ ပေႃးယူႇတီႈ ၼမ့်ၵဵဝ် ဢေႇရႃႇဝတီႇသေ မုင်ႈတူၺ်းၵႂႃႇ ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇၸိုင် တေလႆႈႁၼ် သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆး ဢၼ်မူၺ်ၼၢႆးသုမ်ႇၵုမ်ႈဝႆ့ၼၼ့်ယူႇ။ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆး ၼႆသေတႃႉ တီႈတႄ့မၼ်း မိူင်းတႆးၼႆ့ ပဵၼ်ၵုင်းလွၺ်တင်းမူတ်းယဝ့်။ ပေႃးဢဝ် ၽတ့်ၽဵင်ႇဝႃႈၸိုင် သၼ်လွၺ်မိူင်းတႆးၼႆ့ သုင်သေ ၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 3000 လႄႈ 4000 ထတ်းသေ ပဵၼ်ႁူတ်ႈပဵၼ်တေး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွၼ်ၼမ့်ဝႆ့ယူႇ။ သၼ်လွၺ်ပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ် သုင်လိူဝ်သေ သၼ်လွၺ်ပွတ်းတူၵ်း။ ၵုင်းလွၺ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတႄ့ ပဵၼ်ၵုင်းလွၺ် ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း လႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ့်။ ၵုင်းလွၺ်သုင်လူင် ဢၼ်လုၵ့်တီႈ တွၼ်ႊၵၢင် ဢိူင်ႇသႅၼ်ဝီ လူင်းၵႂႃႇ တေႃႇထိုင် သၼ်လွၺ်ပၢင်ဢူးၼၼ့် ၵႂၢင်ႈဝႆ့တႄ့တႄ့သေတႃ့ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမိူင်းၼၢႆးလႄႈ မွၵ်ႇမႆႇၼၼ့်တႄ့ ၵႅပ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ တေးလွၺ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်မီး တီႈပွတ်းႁွင်ႇၼၼ့်တႄ့ ယၢဝ်းၸွမ်း ၼႃႈတၢင်းတူၵ်းတၢင်းဢွၵ်ႇသေတႃႉ ၵမ့်ပႃႈၼမ်တႄႉ တေးလွၺ်ၸိူဝ်းၼၼ့် သၼ်မၼ်း ယၢဝ်းၸွမ်း ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ တၢင်းၸၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸိၵ်းလွၺ်မၢင်ႊၸိူဝ်း သုင်ထိုင် 6000 ထတ်းတေႃႇ 8000 ထတ်းယူႇ။ လွၺ်ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတႄ့ ပဵၼ်လွၺ်လဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸေႊဝဵင်းတၢင့်ယၢၼ်းသေ သုင် 8777 ထတ်း။ &lt;ref&gt; မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ နှာ၊ ၃၇၄-၅ &lt;/ref&gt;

လွၺ်ပၢင်ၼွင် (ၵဵင်းတုင်)၊ လွၺ်ၸၢင်ႉလႄႈလွၺ်လမ် (မိူင်းၵိုင်)ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ သုင်ယူႇ 8000 ထတ်းလိူဝ်။ လွၺ်ႁူၼ်း (ပင်းတြႃႉ)တႄ့ သုင် 7678 ထတ်း။ လွၺ်မေႃးလႄႈလွၺ်မွင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ၼမ်ႉပွၼ်တင်းၼမ်ႉတမ်ႇၽၢၵ်ႇၼၼ့် တၢင်းသုင်မီးၼႂ်း 7000 ထတ်းလႄႈ 8000 ထတ်းယူႇ။ ၼမ့်ႁွင်ႊ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ယွၼ့်လႆႈလႆလတ်း ၼႂ်းၵႄႈလွၺ်လႄႈ ႁွင်ႊမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးၵႂၢင်ႈသေဢမ်ႇၵႃး မၢင်ႊတီႈ ၽင်ႇမၼ်းလိုၵ့်ၸၼ်းတႄ့တႄ့။ ၼႂ်းမိူင်းတႆး [[ၼမ်ႉၶူင်း|ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼႆ့ ပဵၼ်မႄႈၼမ့် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ၼမ့်ၶူင်းၼႆ့ လုၵ့်ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႅၼ်ႈပၼ်မိူင်းတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇပွတ်းတူၵ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၽင်ႇၼမ့်ၶူင်းၼႆ့ ဢမ်ႇပဵင်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ့်ၵဵဝ်၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ၽင်ႇႁိုၵ်းသုင်လိုၵ့်လူင်လႄႈ ႁႅင်းၼမ့်လႆၸႅဝ်ႈတႄ့တႄ့။ ၼမ့်တဵင်း၊ ၼမ့်မ၊ ၼမ်ႉပၢင်၊ ၼမ့်သိမ်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ့်ၶူင်းယဝ့်။ ၼမ့်လူင်ထႅင်ႈမႄႈၼိုင်ႈတႄ့ပဵၼ် ၼမ့်ၶွင်ယဝ့်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼမ့်ၶွင်ၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ် တင်းမိူင်းလၢဝ်းသေ တၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈ 120 လၵ်းၶၼၢႆ့ၵွၺ်း ၵပ်းၵၢႆႇမိူင်းတႆး။ &lt;ref&gt; မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၅ &lt;/ref&gt;

ၼမ့်တူႈ ဢၼ်ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃးတီႈ သႅၼ်ဝီၼၼ့် လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၼမ့်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႄႈၼိုင်ႈယူႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄ့ ႁွင့်ဝႃႈ ၼမ့်တူႇ၊ ဝၢႆးသေ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၽြႃးပရသိႁိင်ႇၵ တူၵ်းသႂ်ႇယဝ့် ၼမ့်မႄႈၼၼ့် ၸင်ႇဢမ်ႇတူႇဢမ်ႇၼဝ်ႈသေ လီၵိၼ်လီဢၢပ်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ့်။ မၢၼ်ႊၶဝ်တႄ့ ႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼမ့်သၢမ်ၸိုဝ်ႈ (သုံးမည်ရမြစ် ၁။ နမ္မတူ ၂။ ဒုဋ္ဌဝတီ ၃။ မြစ်ငယ်)။ ၼမ့်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ထႅင်ႈမႄႈၼိုင်ႈတႄ့ပဵၼ် ၼမ့်မၢဝ်းယဝ့်။ ၼမ့်မႄႈၼႆ့ တေႃ့တႄ့လတ်းၵႂႃႇ ႁိမ်းၽိတ်ႇမိူင်းတႆးၵွၺ်းသေတႃႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ့်ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းတႆးလႄႈ ထုင့်မၢဝ်းၼၼ့် ယၢမ်ႈပဵၼ် ထုင့်တီႈပူၵ်းတင်ႈမိူင်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊတႆးမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းမၢဝ်းၼၼ့်ယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇၼႆ့ၵေႃႈ လုၵ့်တီႈဢိူင်ႇလွၵ့်ၸွၵ်ႇ လႆလူင်းၸူး ၵျွၵ့်သႄႇသေ ၽၢႆၸေႃႇၵျီႇ ဢၼ်မီးတီႈ လွၵ့်ၸွၵ်ႇၵေႃႈ ဢိင်ပိုင်ႈၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇၼႆ့ တင်ႈပဵၼ်ယဝ့်။ ၼမ့်တမ်ႇၽၢၵ်ႇ ဢၼ်လုၵ့်တီႈ ႁူဝ်ပူင်း လႆလူင်းၵႂႃႇလဵင့်ၼႃးထုင့်ပူင်းသေ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ့်ပွၼ်၊ ၼမ့်ၽီလူး ဢၼ်လုၵ့်တီႈ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ လႆလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းၵယႃးသေ ပဵၼ်ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လေႃးပိတ၊ ၼမ့်ပွၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဢိူင်ႇလၢႆးၶႃႈ လႆလတ်း ၼႂ်းမိူင်းယၢင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ့်ၶူင်းၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ယဝ့်။ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတီႈၼိူဝ်ၼႆ့သေ ပီႈၼွင့်တႆး တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇ။ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်တူႈ တႄႇတင်ႈပဵၼ် သႅၼ်ဝီ၊ သီႇပေႃႉလႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်ၸေႃႇၵျီႇ တႄႇတင်ႈ လွၵ့်ၸွၵ်ႇ၊ ပၢင်းတြႃႉ၊ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ၊ ယေႇဢူး၊ ပူၺ်းလႃ့လႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ့်ပွၼ် တႄႇတင်ႈ မိူင်းပွၼ်လႄႈသင်၊ ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉတမ်ႇၽၢၵ်ႇ တႄႇတင်ႈ ႁူဝ်ပူင်း၊ ဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ၊ သီႇသႅင်ႇလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။ &lt;ref&gt; မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၅-၆ &lt;/ref&gt;

ၼမ့်ႁွင်ႊၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ လႆႈလႆလတ်းၼႂ်းၵေႈလွၺ်လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇလႂ် ၼမ့်မွတ်းလႂ် မီးတင်းၼမ်။ ၼမ့်တူၵ်းတၢတ်ႇ မၢၼ်ႈၸၢမ် ဢၼ်မီးဝူင်ႈၵၢင် လႃႈသဵဝ်ႈလႄႈ သီႇပေႃႉၼၼ့် တၢင်းသုင် တေမီးမွၵ်ႈ 1500 လႄႈ 2000 ထတ်းသေ လီယဵမ်ႈလီတူၺ်းတႄ့တႄ့။ ဢဝ်ႁႅင်းၼမ့်တီႈၼၼ်ႈသေ တင်ႈပဵၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃ့ ဢဝ်ႁႅင်းၾႆးၾႃ့ၼၼ့်ၵႂႃႇၸႂ့် တမ်ႈတီႈ မေႃႇငိုၼ်းၼမ့်တူႈယဝ့်။ လိူဝ်သေၼၼ့် ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၵဵင်းတွင်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတၢတ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၾႆးၾႃ့ယူႇယဝ့်။ တၢၼ်ႇဢၼ်ႁၢင်ႊလီထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈပဵၼ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းသူႈ။ လိူဝ်သေၼၼ့် တၢၼ်ႇဢွၼ်ႇတၢတ်ႇဢိတ်း မီးတင်းၼမ်သေ ၽိူမ့်ထႅမ်ပၼ် တၢင်းႁၢင်ႊလီ မိူင်းတႆးယူႇ။ လိူဝ်သေၼမ့်ႁွင်ႊ ၼွင်ဢွၼ်ႇၼွင်ဢိတ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ဢိၼ်းလေးၼၼ့် ပဵၼ်ၼွင်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၵိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇယဝ့်။ ၼမ့်မွတ်းႁူဝ်ပူင်း၊ ၼမ့်မွတ်းမိူင်းမေႃႇ (ပေႃႇသႅင်း)၊ ၼမ့်မွတ်းလွၵ့်ၸွၵ်ႇ (ပထူး)၊ ၼမ့်မွတ်းမႄႈယၢင်း (ကရင်မရေထွက်) (တူၼ်ႈတီး) ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်မွတ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူ့ၸၵ်းၼမ်။ မၢၵ်ႇႁိၼ်လွၺ်မိူင်းတႆးၼႆ့ ၵမ့်ပႃႈၼမ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်လႄႈ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းမႃး ၼမ့်ၾူၼ် ၸိုမ့်ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်သေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၽုတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်ႇတီႈ။ တီႈဢၼ် ၼမ့်ၽုတ်းဢွၵ်ႇၼၼ့် ၸင်ႇပဵၼ်မႃး ၼမ့်မွတ်းယဝ့်။ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ်တႄ့ ၼမ့်ႁွင်ႊၵေႃႈဢမ်ႇမီး ၼမ့်မွတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ့် မီးၶူဝ်းႁႄႊၼႂ်းလိၼ်တင်းၼမ်ၼႆယဝ့်။ ပိုၼ့်ႁိၼ် မိူင်းတႆးၼႆ့ မၢင်ႊတီႈ မၼ်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်တႅၵ်ႇလႂ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်လၼ်ႇၼႂ်းလႂ်လႄႈ တမ်ႈတီႈၸိူဝ်းၼၼ့် မီးၼမ့်ပုင်ႇ (ၼမ့်ဢုၼ်ႇ) ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ၼမ့်ဢုၼ်ႇလႃႈသဵဝ်ႈ၊ သီႇပေႃ့၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵဵင်းတုင်၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ၶွင်ႇတႅင်ႇ(ႁၢႆးယႃႈ)ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ၼမ့်ပုင်ႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ။&lt;ref&gt; မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နှာ-၃၇၆ &lt;/ref&gt;

=== ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ===
ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ  တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁဵတ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလီလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပိုၼ်ႉႁိၼ် မိူင်းတႆးတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ် လႆႈႁၼ် မၢၵ်ႇႁိၼ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆၼိုင်ႈ၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆသွင်၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မၢႆသၢမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၽူႇမိပေႇတ ႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ တႂ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇတိုၼ်ႈသေ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉႁွင်ႊ ၼမ်ႉၵႄးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထွင်းဢဝ်သၢႆး၊ လုပ်ႇလႄႈ ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ၊ ၽုၼ်ႇမႆႉၽုၼ်ႇယိူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆလူင်းမႃး တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁိုင်မႃး ပိုၼ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇတိုၼ်ႈသေ ၸင်ႇပဵၼ်လုၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈမၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁၼ် ႁၢင်ႊၾၢင်လုပ်ႇလႄႈၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ တူဝ်ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၢၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ထုၼ် ၸမ်တေသဵင်ႈၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းတႆး လႆႈပဵၼ်မႃး ၼႃႈလိၼ်ၶၢႆႉၼိုင်လူင်ယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈလႄႈ မိူင်းတႆး တိတ်းၸပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼင်လိၼ်လၼ်ႇၶၢႆႉသေ ၸင်ႇတေပဵၼ် တၢင်ႉလွၺ်လူင်ဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼင်လိၼ်လၼ်ႇၶၢႆႉလႄႈ မၢင်ႊတီႈမၢင်ႊလႂ် ၼႃႈလိၼ်လူမ်ႇသေ မီးဝႆႉ ႁွၺ်းတႅၵ်ႇၶၢပ်ႇလူင်ယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ၵိုတ်ႈ ၵျွၵ်းမႄး သီႇပေႃႉ တေႃႇႁွတ်ႈထိုင် ဝဵင်းၵုၼ်လူင် ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ် ႁူၺ်ႈလိုၵ်ႉ ႁွင်ႊလိုၵ်ႉလူင် ယၢဝ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး မိူင်းတႆးပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ တႄႇဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ယွင်ႁူၺ်ႈ တေႃႇထိုင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လိၼ်လၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ႁွင်ႊလိုၵ်ႉလူင် ယၢဝ်းၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ပဵၼ်ႁႃႉႁိုၵ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။

===မႄႈၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉ===

===ၼမ်ႉၸိုမ်း===

===ပိုၼ်ႉလိၼ်လႄႈ ႁိၼ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း===

===ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်===

==ၾိင်ႈၾႃႉ==

===ပႃႇမႆႉပႃႇထိူၼ်ႇ===

==တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း==

==ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း==

==သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ==

==ၽြႃးလႄႈၵွင်းမူး==

==သၢႆပိုၼ်း==

===ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ===

==လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မၢၼ်ႊ-ၶႄႇ==

==ပၢႆးပႆႇၺႃႇ==

== ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ==

==ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ==

ဝဵင်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး တူၼ်ႈတီး၊ လွႆလႅမ်၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ လႃႈသဵဝ်ႈ (လွႆယဵဝ်ႈ)၊ မူႇၸေႈ၊ ၵျွၵ်ႉမေး၊ လဝ်ႉၵႆႇ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ မၢၵ်ႇမၼ်ႉ၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းသၢတ်ႇ၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ မိူင်းၽျၢတ်ႈ။

== ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ==

== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ် ==

== လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၽိင်ႈ ==
လွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ၊ ပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢႆးသၢႆႈႉႉႉ။

== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ==

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{reflist}}

== ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ==
*[http://www.shanstate.gov.mm/ ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730142343/http://www.shanstate.gov.mm/ |date=2015-07-30 }}


{{ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်
|Centre    = ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|North     = [[ၸႄႈမိူင်းၶၢင်]]
|Northeast = [[ၸႄႈမိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ]]၊ [[မိူင်းၶႄႇ]]
|East      = [[ၸႄႈမိူင်းလွမ်]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းပူဝ်ႇၶႄးယူဝ်ႇ]]၊ [[မိူင်းလၢဝ်း|မိူင်းလၢဝ်း]]
|Southeast = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ်]]၊ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]
|South     = [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
|Southwest = [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]
|West      = [[တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|Northwest = [[ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]]
}}


{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>d9x4x7xkm4uba4hv8m2b0yha6fdkizt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းထႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556</id>
    <revision>
      <id>126198</id>
      <parentid>65870</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40094" sha1="amnzpqq4j0lzknu8wdxbe0fq78ywzsl" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = မိူင်းႁေႃၶမ်းထႆး
| common_name            = မိူင်းထႆး
| native_name            = {{ubl|{{native name|th|ราชอาณาจักรไทย|italics=off}}|&lt;small&gt;ရၢꩡ်ႉဢႃးၼႃးၸၵ်ႇထႆး&lt;/small&gt;}}
| image_flag             = Flag of Thailand.svg
| image_coat             = Garuda Emblem of Thailand.svg
| symbol_type            = မိၵ်ႈမၢႆ
| national_anthem        = {{lang|th|เพลงชาติไทย}}&lt;br /&gt;{{transliteration|th|[[Thai National Anthem|Phleng Chat Thai]]}}&lt;br /&gt;&quot;ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈထႆး&quot;{{parabr}}{{center|[[File:Thai National Anthem - US Navy Band.ogg]]}}
| royal_anthem           = {{lang|th|สรรเสริญพระบารมี}}&lt;br /&gt;{{transliteration|th|[[Sansoen Phra Barami]]}}&lt;br /&gt;&quot;Glorify His Prestige&quot;{{parabr}}{{center|[[File:Thai Royal Anthem - US Navy Band.ogg]]}}
| image_map              = {{Switcher|[[File:Thailand (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Location Thailand ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of ASEAN|default=1}}
| map_caption            = {{map caption |location_color= သီၶဵဝ် |region= Asia |region_color= grey |subregion= [[ASEAN]]
| subregion_color = dark grey}}
| capital                = [[Bangkok]]{{efn|Officially known in Thai as &quot;Krung Thep Maha Nakhon&quot;|group=infobox}}
| coordinates            = {{Coord|13|48|N|100|33|E|region:TH-10_type:city(8,300,000)}}
| largest_city           = ဝဵင်းလူင်
| official_languages     = [[Thai language|Thai]]&lt;!--Note: Central Thai is also the national language. --&gt;&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ &quot;Thailand&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610164345/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/|date=10 June 2021}}, ''The World Factbook''.&lt;/ref&gt;&lt;!--Thai is the official language. English is a non-official secondary language.--&gt;
| languages              = [[Central Thai language|Central Thai]], [[Isan language|Isan]], [[Northern Thai language|Lanna (Northern Thai)]], [[Southern Thai language|Dambro (Southern Thai)]], [[Karenic languages|Karen]], [[Kelantan-Pattani Malay|Pattani Malay]], [[Bangkok Malay]], [[Teochew dialect|Teochew]], [[Hokkien]]
| languages_type         = ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ
| languages_sub          = yes
| ethnic_groups          = {{tree list}}
* 80% [[Thai people|Thai]]
** 37% Thai (Central Thai)
** 25% [[Isan people|Thai Lao (Northeastern Thai)]]
** 8% [[Northern Thai people|Lanna (Northern Thai)]]
** 8% [[Southern Thai language|Dambro (Southern Thai)]]
** 2% (Western Thai)
* 12% [[Thai Chinese]]
* 4% [[Khmer people|Khmer]]
* 4% [[Thai Malays|Malays]]
{{tree list/end}}
| religion               = {{tree list}}
* 93.46% [[Buddhism in Thailand|Buddhism]]
* 5.37% [[Islam in Thailand|Islam]]
* 1.13% [[Christianity in Thailand|Christianity]]
* 0.03% [[Religion in Thailand|Other]]
{{tree list/end}}
| religion_ref           = &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
| religion_year          = 2018 census
| demonym                = [[Thai people|Thai]]
| government_type        = Unitary [[parliamentary constitutional monarchy]]
| leader_title1          = [[Monarchy of Thailand|Monarch]]
| leader_name1           = [[Vajiralongkorn]] (Rama X)
| leader_title2          = [[Prime Minister of Thailand|Prime Minister]]
| leader_name2           = [[Paetongtarn Shinawatra]]
| legislature            = [[National Assembly of Thailand|National Assembly]]
| upper_house            = [[Senate of Thailand|Senate]]
| lower_house            = [[House of Representatives (Thailand)|House of Representatives]]
| sovereignty_type       = [[:en:History of Thailand|လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ]]
| established_event1     = [[Sukhothai Kingdom]]
| established_date1      = 1238–1438
| established_event2     = [[Ayutthaya Kingdom]]
| established_date2      = 1351–1767
| established_event3     = [[Thonburi Kingdom]]
| established_date3      = 1767–1782
| established_event4     = [[Rattanakosin Kingdom]]
| established_date4      = 6 April 1782
| established_event9     = {{nowrap|[[Siamese revolution of 1932|Constitutional monarchy]]}}
| established_date9      = 24 June 1932
| established_event10    = {{nowrap|[[Constitution of Thailand|Current constitution]]}}
| established_date10     = 6 April 2017
| area_km2               = 513,120
| area_rank              = 50th
| area_sq_mi             = 198,115 &lt;!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| percent_water          = {{nowrap|0.4 (2,230 km{{smallsup|2}})}}
| population_estimate    = {{Increase}} 65,975,198&lt;ref&gt;{{cite web|title=Population statistics of the civil registration (monthly) |url=https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/mainpage}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2024
| population_estimate_rank = 22nd
| population_census      = 64,785,909&lt;ref&gt;National Statistics Office, [http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc &quot;100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand&quot;]. {{in lang|th}} {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc |date=12 July 2012}}. popcensus.nso.go.th.&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2010
| population_census_rank = 21st
| population_density_km2 = 132.1
| population_density_sq_mi = 342 &lt;!--Do remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| population_density_rank = 88th
| GDP_PPP                = {{increase}} $1.644 trillion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.TH&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=578,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Thailand) |website=imf.org |publisher=[[International Monetary Fund]] |date=16 April 2024 |access-date=16 April 2024 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416210435/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=578,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2024
| GDP_PPP_rank           = 23rd
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} $23,401&lt;ref name=&quot;IMFWEO.TH&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 74th
| GDP_nominal            = {{increase}} $548.890 billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.TH&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2024
| GDP_nominal_rank       = 26th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $7,812&lt;ref name=&quot;IMFWEO.TH&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 88th
| Gini                   = 35.1 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2021
| Gini_change            = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gini Index |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727172441/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |archive-date=27 July 2018 |access-date=12 August 2021 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt;
| HDI                    = 0.803 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2022&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 66th
| currency               = [[Thai baht]] (฿)
| currency_code          = THB
| time_zone              = [[UTC+07:00|ICT]]
| utc_offset             = +7
| date_format            = dd/mm/yyyy ([[Thai solar calendar|BE]])
| drives_on              = left
| calling_code           = [[Telephone numbers in Thailand|+66]]
| cctld                  = {{hlist|[[.th]]|[[.ไทย]]}}
| footnotes              = {{notelist}}
}}
{{Contains special characters|Thai|compact=yes}}
'''မိူင်းႁေႃၶမ်းထႆး''' ({{Lang-th|ราชอาณาจักรไทย}}) (''ရၢꩡ်ႉဢႃႇၼႃႇၸၵ်ႈထႆး'') ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ မိူင်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈ [[ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသျႃး]]။ ၾၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉမီး [[မိူင်းမၢၼ်ႈ]]လႄႈ [[မိူင်းလၢဝ်း]]၊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ [[မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]၊ ၾၢႆႇၸၢၼ်းတႄႉမီး [[ၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး]] လႄႈ [[မိူင်းမလေးသျႃး]]၊ ၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်းတႄႉ မီး [[ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ]] လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈ မိူင်းထႆးဝႆႉ။ လႅၼ်ႊၼမ်ႉမိူင်းထႆးၼႆႉ ၾၢႆႇၵိဝ်ႇၼမ်ႉထႆး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ ၾၢႆႇပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႇမႅၼ်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်ႊၼမ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး လႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းထႆးသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ ၵုင်းထဵပ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈငႃႇ တႃႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇၾိင်ႈထုင်းယဵၼ်ႇငႄႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။}}

တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်းထႆး မီး 198,000 လၵ်းပၼ်ႇမူၼ်း (513,000) ၵီႇလူဝ်ႇမီႇထိူဝ်ႇပၼ်ႇမူၼ်းသေ ပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းလူၵ်ႈ မၢႆ 51။ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ မၢႆ 20 သေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း မီးယူႇ 66 လၢၼ်ႉ။ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင် ပဵၼ် [[မိူင်းၵွၵ်ႇ]] (Bangkok)။ ၵူၼ်း 75.95% ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆးသေ ပိူင်လူင်မၼ်း မီးယူႇ 4 တွၼ်ႈသေ ပဵၼ်တွၼ်ႈၵၢင်၊ တွၼ်ႈၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ဢီႇသၢၼ်)၊ တွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ တွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶႄႇထႆး မီးယူႇ 14%၊ ၸၢဝ်းထႆးၶႄႇ သမ်ႉတေမီးယူႇ 40% မွၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၸၢဝ်းထႆးမလေး မီးယူႇ 3% သေ ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုတ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းမွၼ်း၊ ၶမႃႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၵူၼ်းယူႇ ႁူဝ်ႁူၺ်ႈႁၢဝ်းလွႆ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထႆးသေ ၽႃႇသႃႇ ဢၼ်ၵိူဝ်းယမ်တႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ (ထေႇရဝႃႇတ) မီး 95% ယဝ်ႉ။

တႄႇဢဝ် ပီ 1985 တေႃႇထိုင် 1996 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းထႆး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးသေ ပဵၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆ မိူင်းၼိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် သူင်ႇၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၽၢႆႇႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ ဢႅဝ်ႇလႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; Thailand and the World Bank, World Bank on Thailand country overview.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
The Guardian, Country profile: Thailand, 25 April 2009.&lt;/ref&gt;

သၢမ် + သဵမ် + သယၢမ် + သၢမ်း ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၶဝ် ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈတူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၵူၼ်းထႆး(တႆးမိူင်းထႆး)ၵေႃႈ ယၢမ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈမိူင်းလႄႈ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်ဝႃႈ သယၢမ် (Siam)ၼႆမႃး၊ တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းထႆး မၢင်ႇတီႈတီႈ ယင်းၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈသယၢမ် - ၼႆယူႇ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁွင်ႉၸိုဝ်ႈထႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 ၼၼ်ႉ ဢယုတ်ႉထယၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ လိုဝ်းႁူင် ယႂ်ႇလူင် ပုၼ်ႈတႃႇ ထႆးသေ ၶႄႇၶဝ်ႁွင်ႉထုင်ႉဢႃႇယုတ်ႉထယၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သျႅင်းၼႆယူႇ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸၢဝ်းပေႃႇတူႇၵီႇၶဝ် သမ်ႉႁွင်ႉဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ သယၢမ်ႇ Siam ၼႆၵေႃႈ ဝႃႈယဝ်ႉ။


တီႈၼႂ်းလၢႆးမိုဝ်း sign ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမွင်းၵုတ်ႉ (1851 - 1868)ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈလူင်လၢႆးမိုဝ်းဝႆႉဝႃႈ &quot;SPPM (Somdet Phra Poramenthra Maha) ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလူင်မွင်းၵုတ်ႉ ၸဝ်ႈသယၢမ်ၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး တေႃႇထိုင် 1939 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 23 ဝၼ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ Thailand ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1945 ၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၸႂ်ႉၶိုၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းသယၢမ် ၼႆႉ တေႃႇထိုင် 1949 လိူၼ်မေႇ 11 ဝၼ်းသေ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၸႂ်ႉ Thailand ယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; Thailand (Siam) History, CSMngt-Thai. Archived 24 ဧပြီ 2015 at the Wayback Machine &lt;/ref&gt;

== တီႈပွင်ႇထႆး ==
တီႈပွင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ '''ထႆး''' ၼႆၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် သုၵ်ႉၶေႃထႆးၼၼ်ႉ ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႆႉဝႃႈ '''လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ''' ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈပွင်ႇထႆးၼၼ်ႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် သပ်းလႅင်းၼႄမႃးဝႃႈ
::ၵူၼ်းမီးမိူင်း ၵူၼ်းမီးၾိင်ႈ ၵူၼ်းမီးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမႃး ႁင်းၶေႃ မီးၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ႁင်းၶေႃ။
::ပွင်ႇဝႃႈ “ယႂ်ႇ”၊ ပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇပဵၼ်ၶႃႈၽႂ်၊ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၸၼ်ႉၵူၼ်း။
::လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ၊ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်း။
::သဝ်းၶေႃထၢင်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈပွင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ထႆးၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် ၶေႃႈမီႈတီႈပွင်ႇ ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈၵၼ် တင်းလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၾိင်ႈထုင်းထႆးၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။  ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸၼ်ႉသုင်ထႆးၶဝ် ၵႆႉၸႂ်ႉၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ '''ပရထဵတ်ႉထႆး''' ဝႃႈၼႆသေတ ဢၼ်တင်းၼမ်လၢတ်ႈတႄႉ ၵူၺ်းႁွင်ႉဝႃႈ '''မိူင်းထႆး'''ၼႆၵူၺ်း။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ '''မိူင်း'''ၼႆၼၼ်ႉ တီႈပွင်ႇမၼ်း ဢွၵ်ႇဝႃႈ '''ဝၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃး'''ၼႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈ၊ '''ဝဵင်းလူင်၊ ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝဵင်းလူင်'''ၼႆၵေႃႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈတႄႉ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ราชอาณาจักรไทย (မိူင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈထႆး)ၼႆယူႇ။

==ပိုၼ်းမိူင်းထႆး ==
မိူင်းထႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်မီးၵူၼ်းယူႇသဝ်းမႃးၼၼ်ႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီပွင်း 40,000 ပီလိူဝ်ယူႇၼႆ တူၺ်းဢဝ် လၵ်းထၢၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ထမ်ႈလွတ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉလႆႈယူႇ။ တီႈၼႂ်း မိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် လွင်ႈၽိင်ႈငႄႈၽႃႇသႃႇ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼင်ႇၼၼ် မိူင်းထႆးၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ၽႃႇသႃႇဢိၼ်ႇတိယ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉတင်းၼမ်သေ တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၼၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၶမႃႇ (ၶမဵၼ်)ၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶမႃႇၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇငမ်းၸိုင်ႈဝႆႉသေ ၽိင်ႈထုင်းႁိၼ်ႇတူႇ ႁူမ်ႇငမ်းမႃး တင်းႁိုင်လႄႈ တေႃႇထိုင်တီႈလဵဝ် တီႈၼႂ်းၽိင်ႈထုင်းထႆးၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းႁိၼ်ႇတူႇ ယင်းတိုၵ်ႉ ႁူမ်ႇငမ်းဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ တင်းၼမ်ယူႇ။ 
လွင်ႈဢၼ် ၽိင်ႈငႄႈဢိၼ်ႇတိယ ႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ထႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းဢိၼ်ႇတိယ မႃးယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းထႆးသေ ႁူမ်ႇငမ်းၵႂႃႇၵေႃႈပႃး လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇ မိူင်းပႃႇရႃႇဝတီႇ၊ မိူင်းသီႇရိဝိၸယ လႄႈ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း ၽိင်ႈထုင်း ဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးလူၺ်းယဝ်ႉ။
ဢီးဢေႇပေႃးရိတ်ႉတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ဢသေႃးၵ မိူင်းမေႃးရိယ (ဢိၼ်ႇတိယ)ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လုၵ်ႉဢိၼ်ႇတိယသေ ႁွတ်ႈထိုင်မႃး မိူင်းထႆး တေႃႇထိုင် ပီၶရိတ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;Some Aspects of Asian History and Culture by Upendra Thakur p.157&lt;/ref&gt;

ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ပႃႇလႃႇပႃႇ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယၶဝ် လႄႈ သၢႆၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုပ်ႉပတႃးၶဝ် ႁူမ်ႇငမ်းထိုင် မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉပိုၼ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ ၵျွတ်ႉသျ်သီးတႅတ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃး တီႈၼႂ်းလိၵ်ႈႁိၼ်ၶျၼ် (ၸမ်ႇပ)ၶဝ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ ႁၢႆးသိုၵ်းထႆး (ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်တိၺွပ်းလႆး ၼႂ်းသိုၵ်းသေ ဢဝ်ႁဵတ်းၶႃႈ)ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈႁိၼ်တွင်ႈ ဢင်းၵေႃးဝတ်ႉ မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး ဢၼ်ၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ပႃးဝႆႉ ၸုမ်းၵူၼ်းသိုၵ်းသယၢမ် ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ 1253 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 7 ဝၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိုၵ်းမုင်ႇၵူဝ်းၶဝ် ၶဝ်ႈတိုၵ်း သိမ်းဢဝ်ပႅတ်ႈ တႃႇလီးယဝ်ႉသေ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် လူင်းမႃးၽၢႆႇတၢင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃးသေ တႃႇတေမႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႃႈတီႈဢၼ် ဢိၼ်ႇတယ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယၢပ်ႇသင်လူင်လၢင်ၼႆယဝ်ႉ။ တမ်ႈတီႈ ထုင်ႉမႄႈၼၢမ်လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ ပႃႇရႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းမွၼ်းၶဝ် မီးဝႆႉသေ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 11 ၸမ်း ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ ဢုပ်ႇပိူင်ႇ ၶမႃႇ(ၶမဵၼ်)ၶဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပိုၼ်း သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ယႂၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1282 ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလုမ်းတၢင်မိူင်း မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆး ၼႆယဝ်ႉ။ 1287 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ထႆး သၢမ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈမၢင်းရၢႆး၊ ၸဝ်ႈငၢၼ်မွင်း၊ ၸဝ်ႈရၢမ်ႈၶမ်းႁႅင်ၶဝ် သၢမ်ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ တင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။


ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13 ဝၢႆးသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၶမႃႇ လူႉပင်းၵႂႃႇ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၵ်ႇမႃးသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းထႆး၊ ၵူၼ်းမွၼ်း၊ ၵူၼ်းၶမႃႇ၊ ၵူၼ်းၸမ်ႇပ (ၶျၼ်) လႄႈ ၵူၼ်းမလေးၶဝ် တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼႆ တူၺ်းႁၼ် ၼႃႈလိၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပိုၼ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁူႉႁၼ်လႆႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 12 ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆး မၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆးသေ တႄႇတင်ႈမိူဝ်ႈပီ 1238 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 


ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 13 လႄႈ 14 ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၶမႃႇၶဝ် ယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇ လူႉပင်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းသုၵ်ႉၶေႃထႆး၊ မိူင်းလၢၼ်ႉၼႃး လႄႈ မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸူဝ်ႈပၢၼ်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ၸူဝ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 14 တူၵ်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ဢႃႇယုတ်ႉထယ ၶိုၼ်းႁူမ်ႇငမ်းၸွမ်း သၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉ ၸဝ်ႈၽယႃး ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ထုင်ႉမႄႈၼၢမ်ယဝ်ႉ။
 
ဢဝ်ၼမ်ႉမႄႈၼၢမ် ပဵင်ငဝ်ႈသေ မိူင်းဢယုတ်ႉထယ မႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းသေ တမ်ႈတီႈ ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မိူင်းလၢၼ်ႉၼႃး လႄႈ မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်းၽႂ်မၼ်း ဢုပ်ႉၵွၼ်းၵႂႃႇယူႇ။ 1431 ဢယုတ်ႉထယ ၵႂႃႇတိုၵ်းသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းဢင်းၵေႃးသေ ၶမႃႇၶဝ် လႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇ ဢင်းၵေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;Science news: What happened at Angkor Wat&quot;. The Washington Post. 13 April 2010.&lt;/ref&gt;

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ထႆးၶဝ် တိူဝ်းမီး လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵႃႉၶၢႆလူၺ်ႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶႄႇ၊ ဢိၼ်ႇတိယ တေႃႇႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းပႃႇသျႃး၊ မိူင်းဢႃႇရၢပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဢေးသျႃး ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢယုထယ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉ ယူးရူပ်ႉၶဝ်တႄႇၽဵဝ်မႃး မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 16 မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉသေ ၵေႃႉဢၼ်ၽႅဝ်မႃး ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၵိၼ်မိူင်းလူင်ပေႃႇတူႇၵိူဝ်ႇ ဢေႇၾုၼ်ႇသူဝ်ႇတီႇဢႄႇလ်ပႃႇၵႃႇၵီႇသေ မၼ်းႁွတ်ႈထိုင် မိူဝ်ႈ 1511 ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ၊ တၢတ်ႉၶျ်လႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး။ 1765-67 ပၢၼ်ၵူင်းပွင် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႈ သျိၼ်ႇၽိဝ်ႇသျိၼ်ႇ မႃးတိုၵ်းလႄႈ မိူင်းဢယုတယ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

1767 ဝၢႆးသေ မိူင်းဢယုထယ တူၵ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ၸဝ်ႈၽယႃးထၢၵ်ႈသိၼ် ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇတင်ႈ ဝဵင်းလူင် တီႈတုၼ်းပူးရီး Thonburi မွၵ်ႈ 15 ပီ။ ထိုင်မႃး 1782 သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ် ၸၵ်ႉၵရီး မႁႃႇရႃႇမ 1 ၸင်ႇမႃးတင်ႈဝဵင်းလူင် တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇယဝ်ႉ။

== ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ==
ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ႁိပ်ႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၶႂၢၵ်ႈမိူင်းမႃးသေတ ၼႂ်းမိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးမိူင်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈပဵꧣ် ၶီႈၶႃႈမိူင်းလႂ်။ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆးပဵၼ် မိူင်းၶီႈၶႃႈပိူႈၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 17 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆးၶဝ် ပေႃးမေႃ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ် ယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႄႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1896 ၼၼ်ႉ ပရိတ်ႉတဵင်ႇလႄႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ လႆးလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ တေဢဝ် သၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽယႃး ႁဵတ်းပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈၶႅၼ်ႈမိူင်းၶဝ်ၶႂၢၵ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇတေ ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢေးသျႃး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် မႃးႁူမ်ႇငမ်းလႄႈ ၼႂ်းပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 19 ၼႆႉ မီးမႃးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ပႅင်ႈၼင်ႇ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ယွၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸွမ်းပၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃး တေႃႈမီးတင်းၼမ်ယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႃႈလိၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႄႈၼမ်ႉၶွင်ၼၼ်ႉ လႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၵႂႃႇလႂ်၊ ၵုၼ်ယွၼ်ႇမလေးသျႃး တီႈဢၼ်ထႆးလႄႈ ယၢင်း(ၵယိၼ်ႇ)ၶဝ်ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်း ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်လႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈ လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တမ်ႈတီႈ ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် မိူဝ်ႈပီ 1909 လႆႈႁဵတ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇ-သယၢမ်မိၵ်ႉသေ လႆႈဢဝ်ၸႄႈမိူင်းသီႇဢၼ် ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ် ဢဵင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵလၢၼ်ႇထၢၼ်ႇ၊ တႄးရၢၼ်ႇၵႃႇၼူး၊ ၵတႃႇ လႄႈ ပႃႇလိတ်ႉၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး ပႃးၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်း မလေးပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။

1917 ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းထႆး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း မႁႃႇမိတ်ႉသေ ပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢွင်ႇပႄႉသိုၵ်းယဝ်ႉ။ 1923 လႆႈပဵၼ် ပွႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လိူတ်ႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇ Khana Ratsadon ၶၼရတ်ႉသတွၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ပရႃႇၸတိပူၵ်ႉ Prajadhipok ပၼ်ၶႂၢင်းပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈတႅမ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်လၵ်းမိူင်းသေ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ဢုပ်ႉဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶွတ်ႇယွတ်ႈသုတ်းပၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ 1939 ၸင်ႇလုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သယၢမ်ၼၼ်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် Thailand ၵႂႃႇယဝ်ႉ။

== သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် ==
မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵျပၢၼ်ႇ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်တပ်ႉၵျပၢၼ်ႇ လတ်းၶၢမ်ႈ မိူင်းထႆး ၵႂႃႇၸူး တီႈၼႃႈလိၼ်မလေးသျႃးယဝ်ႉ။ 1941 လိူၼ်တီႇၸိမ်ပိူဝ်ႇ 8 ဝၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ မိူင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃး ဢွၼ်ၵၼ် တိုၵ်းတေႃးၵျပၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၼင်ႇၼၼ် သိုၵ်းႁေႃၶမ်းထႆးၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် တင်းၵျပၢၼ်ႇၶဝ် မွၵ်ႈ 6 မွင်းတေႃႇ 8 မွင်းယဝ်ႉ။ Plaek Phibunsongkhram ပလႃႇယႅၵ်ႉ ၽိပုၼ်းသူင်ၶရမ်း ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဝႃး ႁ်ႈၵိုတ်းသိုၵ်းၼႆ ၸင်ႇၵိုတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇပၼ်သိုၵ်းၵျပၢၼ်ႇၶဝ် လတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ ပီ 1941 လိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 21 ဝၼ်း ၽၢႆႇသိုၵ်း ထႆးလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇ လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ႁူမ်ႈပဵၼ် မႁႃႇမိတ်ႉၵၼ်ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉသေ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် တေၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼႃးလိၼ်ထႆး ဢၼ်တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ၼႃႈလိၼ်ထႆးၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ထႆးၶဝ်လႆႈၶိုၼ်းသေ မိူင်းၵဵင်းတုင်ၵေႃႈ ၵျပၢၼ် ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈပၼ် ထႆးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;Werner Gruhl, Imperial Japan's World War Two, 1931–1945, Transaction Publishers, 2007 ISBN 978-0-7658-0352-8&lt;/ref&gt;

ၵူၺ်းၵႃႈ 1942 လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 25 ဝၼ်း မိူင်းထႆး ပဵၼ်ၸႂ်ၵျပၢၼ်ႇသေ ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ တိုၵ်းတေႃး ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇလႄႈ ပရိတဵင်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇတေတိုၵ်းတေႃးၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လၵ်ႉလွမ်တူင်ႉတိုၼ်ႇတူဝ်ဝႆႉယူႇ။

==မၢႆတွင်း==
{{notelist}}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းထႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|ထႆး]]</text>
      <sha1>amnzpqq4j0lzknu8wdxbe0fq78ywzsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>562</id>
    <revision>
      <id>126305</id>
      <parentid>107147</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6701" sha1="9frijbrro09xanb3zfqsf2nxj65fxp6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 25,926
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord| 20.3163362|98.3732018 |region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_ft = 683
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06201
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ''' ({{Langx|my|မိုင်းပန်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mongpan Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Moengpan|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ]] ယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ==
# [[ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ]]

==ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းပၼ်ႇ==
# [[မိူင်းပၼ်ႇ (ဢွၵ်ႇ)]]
# [[ၵုင်းၵႅင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၵုင်းၵႅင်း]]
# [[ၼမ်ႉတိုင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼမ်ႉတိုင်း]]
# [[ၼွင်လူမ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ၼွင်လူမ်ႇ]]
# [[ၼွင်ႁီး၊ ဢိူင်ႇ (ၸႄႈဝဵင်မိူင်းပၼ်ႇ)|ဢိူင်ႇၼွင်ႁီး]]
# [[တွင်ၵႂၢႆး၊ ဢိူင်ႇ (တႂ်ႈ)|ဢိူင်ႇတွင်ၵႂၢႆး]]
# [[ဝူဝ်းလၢႆး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝူဝ်းလၢႆး]]
# [[ၼႃးလေႃး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးလေႃး]]
# [[သႃးဝႃး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇသႃးဝႃး]]
# [[ၼွင်ယၢင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်ယၢင်း]]
# [[ၼႃးမွၼ်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးမွၼ်]]

==ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလႆႈ လူႉႁၢမ်းၵႂႃႇ==
===ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း===
{{Columns-list|colwidth=15em|
# [[ၼမ်ႉမေႃႇပူင်း]]
# [[ဝေႃႇသူမ်ႈ]]
# [[ၸဵတ်းႁၢတ်ႇ]]
# [[ၼွင်ပႃလမ်]]
# [[ၼွင်ၶဝ်ႈလၢမ်]]
# [[တူင်ႈၸု]]
# [[ၼႃးမၢၵ်ႇဢူဝ်း]]
# [[ၵုင်းလႅင်]]
# [[တၢင်းတူၵ်းၼွင်]]
# [[ၼွင်ဝူဝ်]]
# [[ၼမ်ႉတိုင်း]]
# [[ၼႃးပွႆး]]
# [[ႁူဝ်လိၼ်း (လွႆၼွႆႉ)]]
# [[တူင်ႈမွၼ်း]]
# [[ၼမ်ႉလုၵ်းပႅၵ်ႇ]]
# [[ၼႃးၶႆႉ]]
# [[ၼႃးလႅင်ႉ]]
# [[တူင်ႈဢေႃႈ]]
# [[ႁူဝ်ၽၢႆလူင် (တႂ်ႈ)]]
# [[ဝၢၼ်ႈၵုင်း]]
# [[ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ၵုင်းလၢင်း]]
# [[ႁူဝ်ၽၢႆ မွၵ်ႇၸၢမ်]]
# [[ႁူဝ်ၽၢႆလူင် (ၼိူဝ်)]]
# [[မၢၵ်ႇႁႅင်လဝ်း]]
# [[တွင်ၵႂၢႆး (ၼိူဝ်)]]
# [[လုမ်ႇလူင်]]
# [[ၵျွင်းထမ်ႈ]]
# [[ပၢင်ပိ]]
# [[ၼွင်ၶဵဝ်]]
# [[ၵွင်းတဝ်ႇ]]
# [[တႃႇတေး]]
# [[ၼႃးၸၢၼ်း (တႂ်ႈ)]]
# [[ၼႃးၸၢၼ်း (ၼိူဝ်)]]
}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းပၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>9frijbrro09xanb3zfqsf2nxj65fxp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းမၢဝ်းလူင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567</id>
    <revision>
      <id>126199</id>
      <parentid>116877</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45413" sha1="4s2qrjbuaaxhn1d1gj3e2ybx808angb" xml:space="preserve">{{Infobox former country
| native_name            = {{nobold|ᥛᥫᥒᥰ ᥛᥣᥝᥰ ᥘᥨᥒᥴ}}
| conventional_long_name = မိူင်းမၢဝ်းလူင်
| common_name            = မိူင်းမၢဝ်း
| era                    = [[Late Middle Ages]]
| currency               = Native silver and bronze ingots
| status                 = [[Tusi|Pacification commissioner of Pingmian]] under [[Yuan dynasty|Yuan]] dynasty (1355-1384)&lt;br&gt;[[Tusi|Luchuan-Pingmian pacification commission]] under [[Ming dynasty|Ming]] dynasty (1384-1441)
| government_type        = [[Mandala (political model)|Mandala kingdom]]
| area_km2               = 
| year_start             = 1276{{efn|The establishment of Möng Mao can differ based on interpretation. If {{ill|Hkun Hpang Hkam|zh|芳罕}} becoming the ruler of Möng Mao is taken as the starting point, the date is 1256; if the establishment of Luchuan Route by the Yuan dynasty is taken as the starting point, the date is 1276; if the succession of Si Kefa is taken as the starting point, the date is 1335. If the legendary stories of its founding are taken as the starting point, dates such as 568, 835 and others could be suggested. If the tribal alliances hypothesized by historians are taken as the starting point, dates such as the 6th–7th centuries or the 10th–11th centuries are possible.}}
| date_start             = 
| event_start            =  Establishment of the {{ill|Luchuan Route|zh|麓川路}}.
| year_end               = 1444{{efn|If the defeat of Si Renfa and the loss of the seal of the Luchuan Pacification Commission is taken as the ending point, the date is 1441; if the defeat of Si Jifa, the loss of Möng Mao’s former territory, and the retreat to Möng Yang is taken as the ending point, the date is 1444; if the defeat of Si Jifa in Möng Yang and the peace negotiations between Si Lufa and the Ming dynasty is taken as the ending point, the date is 1449. If the extinction of the Si family in Möng Yang at the hands of Burma is taken as the ending point, the date is 1604.}}
| date_end               = 
| event_end              = Disestablished
| p1                     = Yuan dynasty
| p2                     = 
| s1                     = Möng Yang
| s2                     = Ming dynasty
| s3                     = Shan states
| s4                     = Ahom kingdom
| flag_p1                = 
| flag_s1                = 
| image_flag             = 
| image_coat             = 
| image_map              = Mong Mao-the detail map.svg
| image_map_caption      = {{Legend|#EF9CA1|ၼႃႈလိၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် မိူင်းမၢဝ်း}} {{Legend|#FFFCC9|မိူင်းမၢဝ်း ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ် [[:en:Si Kefa|ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ]] ({{circa|1360}})}}
| stat_area1             = 
| stat_pop1              = 
| footnotes              = 
| capital                = [[Selan]]{{efn|The exact administrative center of the Si family has shifted around the Nam Mao valley until 1444. It is also rendered into English as &quot;Zhelan&quot;, &quot;Seilant&quot;, or &quot;Che Lant&quot;.}}
| common_languages       = [[Shan language|Old Shan]] (lingua franca and administrative language)

{{hidden |style=font-size:100%;padding:0.25em 0 0; |headerstyle=text-align:left;font-weight:normal;
 |header = &lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;'''Regional'''&lt;/div&gt;
 |content = &lt;div style=&quot;font-size: 14px;&quot;&gt;{{unbulleted list | [[Achang language|Achang]] | [[Jinghpaw language|Jiexie]] | [[Nusu language|Nu]] | [[Wa language|Wa]] | [[Blang language|Bulang]] | [[Palaung language|Ta'ang]] | [[Burmese language|Burmese]] | [[Pyu language (Sino-Tibetan)|Pyu]] }} 
}}&lt;/div&gt;
| religion               = [[Tai folk religion]]&lt;br&gt;[[Mahayana Buddhism]]&lt;br&gt;[[Theravada Buddhism]]
| title_leader           = [[Saopha]]
| leader1                = [[Si Kefa|Hsö Hkan Hpa]]
| leader2                = {{ill|Si Lunfa|zh|思伦法}} (Hsö Hom Hpa)
| leader3                = [[Si Renfa]] (Hsö Ngan Hpa)
| year_leader4           = 1442–1444
| leader4                = [[Si Jifa]]
| year_leader1           = 1335–1369
| year_leader2           = 1382–1399
| year_leader3           = 1413–1442
| stat_year1             = 1405 est.
| event1                 = [[Si Kefa|Hsö Hkan Hpa]] becomes ruler of Möng Mao
| date_event1            = {{circa|1335}}
| event2                 = Destruction of [[Pinya kingdom|Pinya]] and [[Sagaing Kingdom|Sagaing]]
| date_event2            = 1364
| event3                 = [[Ming–Mong Mao War (1386–1388)|Ming-Mong Mao War]]
| date_event3            = 1380 –1388
| event4                 = [[Dao Ganmeng rebellion]]
| date_event4            = 1397–1398
| event5                 = [[Luchuan–Pingmian campaigns]]
| date_event5            = 1436–1449
| today                  = {{ubl|[[မိူင်းၶႄႇ]]|[[မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး]]|[[မိူင်းမၢၼ်ႈ]]}}
| demonym                = တႆးမၢဝ်း
}}
[[File:မိူင်းမၢဝ်းလူင် (မိူင်းတိုင်းၶေႃ).png|thumb|မိူင်းမၢဝ်းလူင် (မိူင်းတိုင်းၶေႃ)]]

ၼႂ်းၸူဝ်ႊ AD 567 - 1448 (ပီတႆး 661-1547) ၶုၼ်းလူး၊ ၶုၼ်လႆး သွင်ၸဝ်ႈပီႈၼွင်ႉ ဢဝ်မိူင်းမၢဝ်း (ပၢင်ႇပဵင်းႁိမ်းၼမ်ႉမၢဝ်း) တင်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈမိူင်း။ ႁူမ်ႇငမ်းပူၼ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ် ႁူမ်ႇတေႃႇႁွတ်ႈ ၸဵင်းတုင်၊ ၸဵင်းသႅၼ်၊ ၸဵင်းမႆႇ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်ၸဝ်ႈဢူးတိင်ႇ ႁူမ်ႇလႆႈတိူဝ်းထႅင်ႈ ထိုင်ၼမ်ႉမႄႈႁွင်ႈႁူဝ်ႈ။ ၼမ်ႉမႄႈပရႃႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ (ၼမ်ႉပူႇလႃႇမႃးၽူးထိူဝ်ႈလႃႊ) ၵေႃႈ ငမ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ။ ပေႃးဢဝ်မိူင်းတႆးမႃးဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်ၶၢဝ်းငမ်းလႆႈ ၵႂၢင်ႈတိူဝ်းလိူဝ်တေႉတေႉ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၵိုၼ်းထႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ဝႆႉ။ 

ယူႇမိူင်းမၢဝ်းသေ တင်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃး။ မီးၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မိုၼ်ႇသႅၼ်ႁိူၼ်း။ ပွႆႇသိုၵ်းတိုၵ်းၸိင်း၊ ပေႃးလႆႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ပွႆႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးၵႂႃႇၵႂၢၼ်းငမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မီးၵႂၢမ်းမၵ်းတိၼ်ႇႁႂ်ႈၶဝ် ၼႂ်းၼိုင်ႈပီ ႁႂ်ႈမႃသၢၵ်ႈပၼ်ၶိူင်ႈၶွင် ထိုင်ငဝ်ႈၸေႊဝဵင်းလူင်မိူင်းမၢဝ်း ၼိုင်ႈပွၵ်ႈဝႃႈၼႆႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈလူင်ၶုၼ်လူး ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်လူင် ငမ်းၵႂၢၼ်းတႃႈၵွင်ႊ။ ၶုၼ်ၽႃႉ ငမ်းၵႂၢၼ်းမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမူဝ်ႇ၊ ၼိုင်ႈပီမႃးသၢၵ်ႈမႃႉ။ ၶုၼ်ဢူ ငမ်းၵႂၢၼ်း လမ်ပၢင်ႊ၊ ၸဵင်းသႅၼ်၊ ၼိုင်ႈပီ မႃးသၢၵ်ႈၸၢင်ႉ။ ၶုၼ်ၵိူဝ်ႇဝူၺ်ႇၾႃႉ ငမ်းၵႂၢၼ်းမိူင်းယေႃ၊ ၼိုင်ႈပီမႃးသၢၵ်ႈၶမ်း။ ၶုၼ်ႈလႃႈ ငမ်းၵႂၢၼ်း ဝဵင်းၸႃႊလဵင်ႇ ၼိုင်ႈပီမႃသၢင်ႈၼူၵ်ႉၵႃၼမ်ႉ။ ၶုၼ်ၸႃႈ ငမ်းၵႂၢၼ်း ဢႃႇဝႃႉ၊ မႃးသၢၵ်ႈသႅင်။ ၶုၼ်သူႇ ၵႂၢၼ်းငမ်းမိူင်းယူႉ။ 

ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၵၢပ်ႈၶုၼ်တိူင်း ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ႁိူဝ်းႁိူင်းဝႆႉ။ ၶုၼ်လူင်မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ မႃးၵမ်ႉၸွႆႈမၼ်း။ ၶုၼ်တိုင်း ႁဵတ်းၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢဝ်း လႆႈ 72 ပီ၊ ဢႃႇယူႉ 88 ပီ သဵင်ႇၵၢမ်ႇ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇလီမႃးႁွတ်ႈ။ လွင်ႈၵႃႉလွင်ၶႃႇ ဢိူင်ႇတိူင်းမိူင်းႁဝ်း လႄႈ တၢင်ႇၵုၼ်၊ တၢင်ႇတိူင်းၵႃး ပဵၼ်လီမႄႇၶႂၢၵ်ႈႁိူင်းထႃး။ 

== ၶုၼ်တိုင်း ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ==
ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၸေႊတွင်ႈ မိူင်းမၢဝ်း၊ လုၵ်ႈၸၢႆးတႆးႁိူၼ်းၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဢၢႆႈ။ ယႂ်ႇမႃးသေ တင်းၼၢင်းငိူၵ်ႈ(ၼၵႃး) ႁၵ်ႉပႅင်းၵၼ်၊ ပဵၼ်ႁိူၼ်း။ မိူဝ်ႈ AD - 730  ပီၼၼ်ႉ မီးလၵ်ႈၸၢႆးမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈ ၶုၼ်တိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်တိူင်း မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ လဵၼ်ႈႁိမ်းၼမ်ႉႁိမ်းၼွင်၊ ၽိုၵ်းႁဵၼ်းၶႅၼ်ႉ၊ ႁဵၼ်းၵႃႈ လၢႆးတိၼ်လၢႆးမိုဝ်း။ တွင်ႈထၢမ် လွင်ႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမူးမိူင်း။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇတႂ်ႈမႃးၼိူဝ်၊ မီးႁၢင်ႊၾၢင်ၸဝ်ႈၸွမ်။ 

ၶုၼ်တိူင်းယႂ်ႇလႆ 16 ပီ မႅၼ်ႈမိူသ်ႈ ၶုၼ်လူင်မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ လိူၵ်ႈ၊ ၸၢမ်း၊ ႁႃ လုၵ်းၶူၺ်ၸဝ်ႈ။ လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈ ၼင်ႇယူႇတီႈၵုၼ်လဵဝ်၊ ႁေႃလဵဝ်၊ ၼမ်ႉလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ ပေႃးဝႃႈၽူႈလႂ် ဢမ်ႇၸႂ်ႉႁိူဝ်းပႄးသင်သေ ၽႅဝ်လႆႈတီႈၼၢင်းၸိုင် တေႁပ်ႉႁႂ်ႈပဵၼ်ၶူၺ်ၸဝ်ႈဝႃႈၼႆ။ ၶုၼ်တိူင်း ၵွပ်ႈမီးမႄႈပဵၼ်ငိူၵ်ႈၸွႆႈထႅမ်လႄႈ တႆႇၼိူဝ်ၽိဝ်ၼမ်ႉသေ ထိုင်ႁေႃငွၼ်ႊၼၢင်းသၢဝ်းၼၼ်ႉလႆႈယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၵေႃႈ ၸူမ်းႁၵ်ႉလႄႈ ၶုၼ်တိူင်းၵေႃႈလႆႈၼၢင်းယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈ AD - 762 (ပီတႆး 856 ) ၶုၼ်လူင်းမိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ မိူင်းတႆး ႁပ်ႉႁွင်းၶုၼ်တိူင်း (လုၵ်ႈၶူၺ်ၸဝ်ႈ) ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်း။ ၶုၼ်လူင်မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ ပွႆႇၵူၼ်းမေႃမႃး ႁႂ်ႈၸွႆႈၵေႃႇႁၢင်ႈၵေႃႇႁေႃမိူင်းမၢဝ်း။ ဝၢႆးၼႆႉ ၶုၼ်တိူင်းၶႂၢၵ်ႈမိူင်း လႆႈပႃး ၼိူဝ်ၶူင်း၊ ၸဵင်းတုင်၊ ၸဵင်းမႆႇ၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းယုၼ်ၼၢၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== လွင်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ငႃးလူမ်း ==
ဝၢႆးသေ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်တိူင်းလႄႈလုၵ်ႈလၢၼ် (AD 762- 954) ၶဝ်ၸႅၵ်ႇၵၼ် ၽၼ်းၵၼ် ႁိမ်ႁၢင်ႈႁိမ်ႁေႃလႄႈ တေႃႇပေႃးဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈၶုၼ်ၵႂႃႇ။ ၸင်ႇသမ်ႉမီးမႃး လိူတ်ႈၶုၼ်  ၸဝ်ႈငႃးလူမ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈဝဵင်းၸေႊလၢၼ်ႉ မိူဝ်ႈ AD - 954 ။ ၸူဝ်ႊလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉငႃးလူမ်း တေႃႇ AD- 1330 (ပီတႆး 1084 —1424) ယူႇယဝ်ႉ။

လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈငႃးလူမ် ၸဝ်ႈတူၼ်ႁူဝ် ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၸေႊလၢၼ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈၶုၼ်တဝ်ႉ ၽွမ်ႉၵၼ်လီငၢမ်း။ မိူင်းမၢၼ်ႈ မႃးတိုၵ်းၸေႊလၢၼ်ႉ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇမႃးၸမ်လႆႈ၊ ၶဝ်လႆႈပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၶဝ်။ မၼ်းၸဝ်ႈပွင်သၢင်ႈ မႄးမိူင်းမၢဝ်းလူင်။ ၶႂၢၵ်ႈမႄႇလႆႈ မိူၼ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ႁွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ &quot;ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ႁွင်းမိူင်း&quot; ။ (AD - 1024)

== ၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ ==
ၸဝ်ႈတူၼ်ႁူဝ် မီးလုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈၵေႃလၢင်း လႄႈ လုၵ်ႉယိင်း ၸဝ်ႈမွၼ်းလႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလီတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်လုၵ်ႈယိင်း ပၼ်ၸဝ်ႈဢႃႈၼေႃႇရတႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်မေးၼၢင်း။ ဝၢႆးလင် ၼၢင်းၼင်ႇၵၼ် ၶၢႆၵၼ်ဝႃႈ မၼ်းမီးၽိူဝ်ႉၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်းမိူဝ်းမိူင်းမၢဝ်း ၸေႊလၢၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ မီးမူႇၸိူင်ႉၼၢင်း ၶီႇၸၢင်ႉၵႂႃႇ၊ ၶီႇၸၢင်ႉမိူဝ်းႁိူၼ်း။ ၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ တႄႇထၢတ်ႈၵွင်းမူးသူၺ်ႇၸႃႇယၢၼ်ႇ။ ၸဝ်ႈၵေႃလၢင်းမႃးႁပ်ႉ၊ မၼ်းၼၢင်းပေႃးသဵင်ႈၵႂၢမ်ႇ တီႈသီႇပွၵ်ႈ (သီႇပေႃႉ၊ မေႃၶဵဝ်ႈၵိူဝ်) ယဝ်ႉ။ ၶုမ်သၢင်းၶႅင်းမၼ်းၼၢင်း မီးယူႇတီႈသီႇပေႃႉ။

== ၵၢပ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ် ==
ၼႂ်းၸူဝ်ႊ AD - 1330 ထိုင် 1448 ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်း (ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ယွင်ႈပဵၼ် မိူင်းၵူဝ်းၸမ်ႇပီႇ) မီးၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ တိုၵ်းသိုၵ်းၽၼ်းမိူင်းယူႇတႃႉသေႇ။ သိူဝ်ႇႁူမ်ႈၾႃႉ၊ သိူဝ်ငမ်းၾႃႉ၊ သိူဝ်ၶိုၼ်ႈၾႃႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်။ ငဝ်ႈဝဵင်း ၶၢႆႉပဵၼ်လၢႆတီႈ - ၸေႊႁႆး၊ ၸေႊလၢၼ်ႉ၊ တႃႊပူဝ်ႊ၊ ၸဵင်းလိုၼ်း၊ ၵွင်းႁေႃၶမ်း (ပၢင်ႇပုင်ႇ)၊ မိူင်းၵွင်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးဢမ်ႇထၢတ်ႈ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ယူင်းသေႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူႊၵေႃႉ ႁႂ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဝႃႈၼႆ။ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ႁဵတ်းပၢင်ၶႄႉသဵင်ႇၶႅၼ်ႉ။ ၽၢႆႇၽိင်ႈငႄႈၼႆၵေႃႈ သမ်ႉယူင်းသေႃႇ ႁႂ်ႈမေႃလၢတ်ႈ &quot;ဢေႃႈၶႃႈ&quot; တေႃႇၵၼ်။ ႁႂ်ႈၵူဝ်ယမ် ထွမ်ႇၵႂၢမ်းထဝ်ႈၵႄႇ။ 

ၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် ၼိုင်ႊႁိုင်ၼိုင်ႊယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ။ ပီ AD - 1331 မၼ်းၸဝ်ႈႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈသၢမ်လူင် ၶွတ်ႇသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး ၽၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း (ၽႅဝ်ပရႃႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ)။ သိုၵ်းၸဝ်ႈသၢမ်လူင် မိူၼ်ၽႃႉၽႃႇမႆႉ ႁုပ်ႈလႆႈလၢႆမိူင်းလၢႆးတိူင်း။ ဝၢႆးမႃး တိူင်းယႂ်ႇ တိူင်းဢွၼ်ႇ မႃးၵွမ်းတေႃႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင်။ သိူဝ်ႇၶၢၼ်ႇၾႃႉ ႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်(ၸဝ်ႁေႃသႅင် = ဢေႇၵရႅတ်ႉ) ယဝ်ႉ။ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ AD 1342 ဝွင်ႉ(ဝူင်ႉ)ၶႄႇ မိၼ်ႉသဝ်ႉ မႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း (လူႉသွၼ်ႊ) လၢႆပွၵ်ႈလၢႆပီ ဢမ်ႇၶဝ်ႈလႆႈ၊ ပၢႆႊၶိုၼ်းမိူဝ်းၵႂႃႇ။

== ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင် ==
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼၼ်ႉ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် မီးမႃးယူႇ 6 ပွၵ်ႈသေ တႄႇတီႈ &quot;ၼင်လိၼ်ၼႃႈၾႃႉမိူင်းတႆး&quot; သေယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းလမ်ႇလွၵ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸူးလႅၼ်ႊလိၼ်ႁိမ်းႁွမ်း ၼင်ႈပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ 

=== (1) ယိုတ်းမိူင်းလူင်မိူင်းသႅၼ်ဝီ ဝဵင်းသႅၼ်ၸေႊ၊ မိူင်းၼၢၼ်ႈမိူင်းယဵၼ် ===
မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1314 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈသူင်ႇၽွင်းတၢင်မိူင်းဢဝ်လိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈၼင်သိူဝ် ၵႂႃႇသူင်ႇၸူး မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းလူင်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသႅၼ်ဝီ။ ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈတၢဝ်ႉၼွႆႉၶႄႉ ပွင်မိူင်းဝႆႉယူႇ။ မိူင်းယဵၼ်သမ်ႉ မီးၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်း။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင်မီးဝႃႈ &quot;ၶႃႈပဵၼ်မိူင်းတင်း လူင် ၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ၸႂ်ႉၵူၼ်းယုမ်ႇယမ်ၸႂမႃးတမ်ႈ(ၸူး) သူၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ၊ တၢဝ်ႉၼွႆႉၶႄႇ၊ တၢဝ်ႉၼွႆႉမႅၼ်း ထိုင်သူၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈမႃးဝဵင်းၸေႊလၢၼ်ႉၼႆႉ တႃႇမႃးဢုပ်ႇၵုမ်ၵိူဝ်းၵုမ်ၵၼ်&quot; ၼႆ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈႁပ်ႉလိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင် ဢၼ်မီးၼိူဝ်ႉလိၵ်ႈမၼ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ၊ တၢဝ်ႉၼွႆႉၶႄႇ လႄႈ တၢဝ်ႉၼွႆႉမႅၼ်းၶဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်း ၼင်ႈမိူင်းမႂ်ႇမိူင်းလူင် ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸႂ်သေ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈတၢင်းလၢႆလွင်ႈဝႆႉယူႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ မိူင်းမၢဝ်းၵွၺ်းပဵၼ် မိူင်းဢွၼ်ႇၵွၺ်းလႄႈ ၶုၼ်ယီႈၶၢင်ၶမ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵူၼ်ယွၼ်း ဢၼ်ၽွင်းမိူင်းၶဝ်ၵဵပ်းမႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းၵွၺ်းလႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇၼွင်ႉ ၼင်ႇလၢၼ်ၵွၺ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈၸုမ်းလၢႆလႅင် ၵႂႃႇပၢင်းယူႇလၢႆးၵမ်းသေတႃႉ ယင်းဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၾႃႉတူၼ်လႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်း။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၵေႃႈ ပႃးတင်းၵႅမ်မိူင်း မၼ်း ၸဝ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ လႄႈ ၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉတင်းလၢႆသေ ပႃးဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းတေႃးဝဵင်းသႅၼ်ၸေႊ လႄႈ ဝဵင်းၼၢၼ်ႈမိူင်းယဵၼ်ၵမ်းလဵဝ်။ ယႃႉၵဝ်း ၽဝ်ဝဵင်း။ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆးပေႃႇ သမ်ႉပေႃးလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ သူင်ႇလုၵ်ႈသၢဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၼၢင်းၶမ်းဢႆႇ ယိုၼ်ႈပၼ် တႃႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်။ ၼႆလႄႈ မိူင်းလူင်ၶွင်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈသႅၼ် ဝဵင်းသႅၼ်ၸေႊၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 

=== (2) ယိုတ်းဝဵင်းၸုၼ်းၵူဝ်းမိူင်းမိတ်ႈမိူင်းၵဵင်းလၢဝ် ===
ထိုင်မႃးပီၶရိတ်ႉ 1315 ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈသူင်ႇလိၵ်ႈၸုမ်ႈလၢႆးလႅင် ထိုင်မိူင်းၵဵင်းလၢဝ်မိူင်းမိတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိူင်းၸုၼ်းၵူဝ်းသေ မွၵ်ႇဢဝ်ပီႈၼွင်ႉၽူႈပွင်မိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ ၸဝ်ႈတႆးၵႆႇ၊ ၸဝ်ႈတႆးတဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈတႆးတႅင် လႄႈ ၶုၼ်သၢမ်ဢွၼ်ႇ မႃးဝဵင်းၸေႊလၢၼ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပွၵ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၵဵင်းလၢဝ် မိူင်းၸုၼ်းၵူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်းၸွမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆ ၸွမ်းဢဝ်ၽွင်းတၢင် ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉသေ ဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈ 7 ၵေႃႉ။ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် 3 ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈယိပ်းဢဝ်တင်းလိၵ်ႈသေ ပွၵ်ႈၵႂႃႇၸူးၶိုၼ်းၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇၽဝ် မၢၼ်ႈၽဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်မီးယူႇပွတ်းတၢင်းၸၢၼ်းမိူင်းမၢဝ်းထႅင်။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်း။ ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းၵူၼ်းတၢႆတင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ မၢၼ်ႈမိူင်းလူႉလႅဝ်၊ ၸဵမ်သိုၵ်းၸၢင်ႉသိုၵ်းမႃႉ မီးၵၢၼ်ၶႃႈၽၼ်းၵၼ်သေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၵူၼ်းမိူင်းသမ်ႉပေႃးလႆႈယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ်းယွမ်းၵၢၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယွမ်းၶၢမ်ႇသၸ်ႉၸႃႇ၊ ႁူဝ်ႁၢၼ် ႁူဝ်သိုၵ်း ဢိၵ်ႇၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉၵေႃႈ မႃးယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ တီႉဢဝ်ၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် မွပ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉပေႃႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈဢႃႈမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်း ဢိၵ်ႇႁူဝ်သိုၵ်း ၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉၶဝ်တႅပ်းတတ်းသေယဝ်ႉ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် သေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈယိုတ်းၶူဝ်းႁိူၼ်းၽိူၼ်ဝၢၼ်ႇ၊ ၶိူင်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈႁေႃၸဝ်ႈတႆးၶိုၼ် ဢိၵ်ႇတင်းၸွႆႉၼၢင်းမၼ်းၸဝ်ႈ တင်းမူတ်း။ ဝၢႆးမႃးၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇယိုတ်းမိူင်းတႆးတၢင်ႇပွတ်းတၢင်ႇတွၼ်ႊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸၢမ်ၵႃး၊ မိူင်းပၢႆး လႄႈ ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆမိူင်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။

=== (3) တိုၵ်းတေႃး ယိုတ်းမိူင်းၶႄႇ ===
ၼႂ်းပီၶရိတ်ႉ 1317 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းယႂ်ႇလူင် တႃႇတေဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇပွတ်းတၢင်းႁွင်ႇ(ၼိူဝ်) ၸူးမိူင်းၶႄႇ။ ၸဝ်ႈမိူင်းသႄႁူဝ်တူႈ မိူင်းယုၼ်ၼၢၼ်တူၵ်းၸႂ်သေ ၸင်ႇလႆႈဢွၵ်ႇမႃးႁပ်ႉတွၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း။ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉလႆႈမွၵ်ႇဝႃႈ &quot;ဢၼ်ၵဝ်ယုၵ်ႉတပ်ႉမႃး ၵဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၶႂ်ႈလႆႈၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈၵူၼ်းလႄႈၸင်ႇမႃး&quot; ၼႆ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတိုၵ်းလွင်းတေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမိူင်းသႄ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉႁေႃသႅင် လႆႈယွမ်းယုၵ်ႉဢဝ်လႅၼ်ႊလိၼ်မိူင်းၶႄႇ 4 မိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် မိူင်းသႄ၊ ယူင်ႇၸၢင်း(หย่งชาง)၊ မူဢၢၼ် (หมูอาน)၊ ပူၶႂၢင်ႈ(ปูข้วาง) ပၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉသေ ၸဝ်ႈၵေႃႈၸင်ႇယွမ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပီလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း ၸဝ်ႈတၢဝ်ႉႁုပ်ႇမိူင်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵိုင်ႇမႃႉ လႆႈယုၵ်ႉတပ်ႉ လၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း ၽွင်းယၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ တိုၵ်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းၶႄႇ။ ၶုၼ်ၵႂၢၼ်း ၽွင်းမိူင်းလူင်ဢၼ်ပႂ်ႉမိူင်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉတိုၵ်းသေ ဢဝ်ပေႉလႆႈၸဝ်ႈတၢဝ်ႉႁုပ်ႇမိူင်းသေယဝ်ႉ တႅပ်းၶေႃးဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

=== (4) တိုၵ်းမိူင်းတႆးပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ===
ၼႂ်းပီၶရိတ်ႉ1317 ၼၼ်ႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈယုၵ်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းပွတ်းတၢင်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းၵဵင်းႁုင်ႈ၊ ၵဵင်းသႅၼ်၊ ၵဵင်းႁၢႆး၊ [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵဵင်းတုင်|ၵဵင်းတုင်]]၊ လမ်းပုၼ်း၊ လမ်းပၢင်း လႄႈ ဢိၵ်ႇတိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်းမိူင်းလူင်ၽႃသိူဝ်ႇတွင်း(လူင်ၽြႃႉပၢင်း)။ မိူင်းလႂ်ဢမ်ႇမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ယွမ်းၶၢမ်ႇသၸ်ႉၸႃႇသေ သူင်ႇၶွင်ၾၢၵ်ႇပၼ် သၢမ်ပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈ- ၸိူင်ႉၼင်ႇ ငိုၼ်း၊ ၶမ်း၊ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ၽႃႈၽႄး။

=== (5) တိုၵ်းမိူင်းဝေႇသႃႇလီႇ(ဢႃႇသမ်ႇ) ===
မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1319 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ မွပ်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ လႄႈ ၽူႈၵႂၢၼ်းတပ်ႉတင်းသၢမ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ၊ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း လႄႈ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉႁၢၼ်ၵႆႇၶဝ် ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇပွတ်းၼႃႈတၢင်းတူၵ်း။ ၵႂႃႇထိုင်မိူင်းဝေႇသႃႇလီႇ၊ ၸဝ်ႈမိူင်းဝေႇသႃႇလီႇၵေႃႈ ၶၢမ်ႇသၸ်ႉၸႃႇသေ ယွမ်းသၢၵ်ႈငိုၼ်းတွင်းလႄႈၽႃႈၽႄးပၼ် သၢမ်သီႇပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ 

ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ လႆႈသုမ်းၵႅမ်မိူင်းၸမ်ၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇ။ လိၵ်ႈလၢႆလၢႆၽိုၼ် လၢတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း တႄႇတီႈ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ၊ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း လႄႈ ၾႃႉလူင်တၢဝ်ႉႁၢၼ်ၵႆႇ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၸႂ်တေႃႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ ယႃႉၼႃႈတႃၶဝ် ၽၢႆႇၼႃႈၸဝ်ႈမိူင်းဝေႇသႃႇလီႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈဢၢႆလႄႈ ၸင်ႇသၢင်ႈလွင်ႈတၢင်းသေ သူင်ႇၵူၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈပွင်ႇထိုင် ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ ဝူၼ်ႉဢၢၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ထိုင်သမ်ႉပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢင်ႇၽိတ်းသေ လွင်ႈႁူဝ်မဝ်ႊၶွင်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ဢၼ်ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်လူင်ၾႃႉ တေလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈသေ တင်ႈမိူင်းၵွင်ႊ ပဵၼ်မိူင်းလူင်မႂ်ႇတေႉတေႉၼႆသေ ၸင်ႇသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်သႂ်ႇယႃႈၵွင်ႉႁႂ်ႈၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၾႃႉၵိၼ်သေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၽွင်းတိုၵ်းယုၵ်ႉတပ်ႉမႃးထိုင်မိူင်းၵွင်ႊသေယဝ်ႉ လႆႈယဵၼ်းပဵၼ်သိူဝ်ႈၵိုၵ်းမိူင်းၵွင်ႊမႃးယူႇယဝ်ႉ။

=== (6) တိုၵ်းမိူၼ်းမၢၼ်ႊ ===
သိုပ်ႇမႃးလၢႆပီ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ လႄႈ ပႃးတင်းၽွင်းမိူင်းတင်းသၢမ် ၸိူဝ်းပဵၼ် တၢဝ်ႉၾႃႉလေႃႇ၊ တၢဝ်ႉသိူဝ်ယဵၼ်း လႄႈ တၢဝ်ႉႁၢၼ်ၵႆႇ ယုၵ်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတၵူင်ႇ လႄႈ ၸေႊၵႅင်း(ၸၵႅင်း) လႄႈ လၢႆလၢႆမိူင်းသေ ထိုင်တီႈပေႃးယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းမၢၼ်ႈတင်းမူတ်း ၼႂ်းပီၶရိတ်ႉ 1362 ။ 

လႅၼ်ႊလိၼ်ၶွင်မိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼၼ်ႉ ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ၊ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇတႆး ဢၼ်ယိုတ်းလႆႈလႅၼ်ႊလိၼ်လၢႆလၢႆတီႈ ဢၼ်မီးလၢႆလၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽွင်းငမ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵမ်ႈၼမ်ၸိုင် မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇတႆးၼႆႉ မီးလႅၼ်ႊလိၼ်ထိုင်ၸွမ်းတီႈဢၼ်ၵူၼ်းတႆးယူႇသဝ်းၵႃႊၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇတႆး မႄႇၶႂၢၵ်ႈထိုင်မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ။

== သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ မိူင်းၽၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇ မိူင်းမၢဝ်းလူင် ==
ၸွမ်းၼင်ႇသိူၵ်ႈပိုၼ်းလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး လႆႈတႅမ်ႈမၢႆလၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ သဵၼ်ၸိုဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၸမ်း မီးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ…။ 
# မိူင်းမိတ်ႈ - ပႃးဢဝ်ၸဵမ် မၢၼ်ႈမူဝ်ႇ၊ မိူင်းလႅင်း၊ မိူင်းလူင်၊ သီႇပေႃႉ၊ သုမ်ႇသၢႆႇ၊ ၸုၼ်းၵူဝ်း၊ တႃႈၵွင်ႊ။ 
# မိူင်းၵွင်ႊ - မီး 99 မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းလူင် (ဢႃႇသမ်ႇ)၊ ၵသႄႇ(မၼိပူရ)၊ ယၶၢႆႇ၊ မိူင်းယေႃ၊ ၵႃလိုဝ်း(ၵလေး)၊ သွင်သူပ်း၊ မိူင်းၵွင်းမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းၵွၼ်း၊ မိူင်းသိင်ၵလိင်းၵမ်းတီႈ၊ မိူင်းတီႈလူင်၊ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမူၵ်ႉသူဝ်းၽူဝ်၊ မိူင်းၵုၼုင်ၵုမုၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ 
# မိူင်းသႅၼ်ဝီ ဢၼ်မီး 49 မိူင်း၊ 
# မိူင်းၼၢႆး
# မိူင်းၵိုင်မႃႉ
# မိူင်းၵဵင်းသႅၼ်
# မိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉ
# မိူင်းပူးၵမ်ႇ
# မိူင်းယူၼ်း
# မိူင်းၵဵင်းလူင်
# မိူင်းၵဵင်းလွင်း(သုၶူဝ်းတႆ)??
# မိူင်းလႅမ်း
# မိူင်းတႆးလၢႆး(တႃႉလီၾူး)
# မိူင်းပလွင်ႈ
# မိူင်းၸိင်းၽေႃး(ၶၢင်)
# မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ
# မိူင်းလဝႅၵ်ႉ
# မိူင်းလပျိၼ်း(တႃႈဝၢႆ) 
# မိူင်းလမူႉ
# မိူင်းရၶႅင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် မၢင်ႊမိူင်းၼႂ်းရၶႅင်ႇ
# မိူင်းလၢင်းသၢပ်ႇ
# မိူင်းဝၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယူင်ႇၸၢင်း
# မိူင်းဢယူဝ်းထယႃး
# မိူင်းတႃႈဝၢႆ 
# မိူင်းယုၼ်းသလဵင်း(မိူင်းမြိတ်ႉ?)

== ၶူဝ်ၸူမ်ၶူဝ်ၽူး ==
လၢႆၵၢပ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇ သိူဝ်ႇႁူမ်ႇၾႃႉ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်။ ၵွပ်ႈႁဵတ်းလႆႈ လဝ်ႉလႄႈၼၢင်းယိင်း၊ မိူဝ်ႈ AD- 1384 မၼ်းၸဝ်ႈတင်ႈၵၢတ်ႇမႂ်ႇ။ (ဝဵင်းငဝ်ႈပဵၼ် ပၢင်ႇၵွင်းႁေႃ၊ ပၢင်ႇပုင်ႇ။ ၶူဝ်ၸူမ်ၶူဝ်ၽူး မီးၵႄႈပၢင်ႇပုင်ႇ လႄႈ မူႇၸေႊ မိူဝ်ႈလဵဝ်)။ ၵၢတ်ႇၼႃႈၵဵင်ႈ လႄႈ ၵၢႆႇၶူဝ်ၸူမ်ဝႆႉယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ သွင်မႆႉ တႃႇၵူၼ်းၼႃႈၵဵင်ႈ။ ၵၢတ်ႇၼႃႈလၢႆး လႄႈ ၶူဝ်ၽူး (ၶူဝ်သမတႃႊ) တႃႇၵူၼ်းၼႃႈလၢႆး။ မၼ်းပႂ်ႉတူၺ်းၶႃလဝ်းၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းလႆႈတႆႇၶူဝ်ၸူမ်ၼၼ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ယုပ်းယၢပ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၵွၺ်းလႄႈ ၽွင်းမိူင်း လႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉၵၼ်သေ ပိၼ်ႈတေႃႇမၼ်း။ မၼ်းလႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႊၵႂႃႇထိုင် မိူင်းသႄ။

== ၶိုၼ်းမႄးမိူင်း ==
ၸဝ်ႈသိူဝ်ငၢမ်ႇၾႃႉ (ငမ်းၾႃႉ) လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း။ မၼ်းၸဝ်ႈၸွမ်းၽိင်ႈၶုၼ်ပွင်မိူင်း(10) ပိူင်ၼၼ်ႉလီငၢမ်း။ ႁႂ်ႈတိၼ်ၽွမ်ႉၸႂ်။ ၶွတ်ႇသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး၊ ဢမ်ႇပေႃးလၢႆပီ ဢဝ်လႆႈမိူင်းမႅၼ်း တေႃႇထိုင် မိူင်းသႄ။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ႇမႃး၊ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ မီးၸႂ်လီၸႂ်ၸူမ်းမႃး။

== မိူင်းမၢဝ်းလူႉၵၢၼ်ႉ ==
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ငၢမ်ႇၾႃႉ ႁိမ်ငမ်းလႆႈ ၼႃႈလိၼ်ၼမ်တိူဝ်းမႃးသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၸိုင်းၶိုၼ်ႈတၢင်းမိူင်းၼိူဝ် မိူင်းၶႄႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ဝွင်ႇၶႄႇ မႆႈၸႂ်ၶႂ်ႈၸႃႉသေ ပူင်ၵႂၢမ်းႁႂ်ႈႁုပ်ႈဢဝ်ၶိုၼ်းလႅၼ်ႊလိၼ်။ ၼႆလႄႈ မီးမႃး ပိုၼ်းလူင်း &quot;တိုၵ်းလူႉသွၼ်ႊ (မိူင်းမၢဝ်းလူင်) သၢမ်ပွၵ်ႈ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸူဝ်ႊၶၢဝ်းပႅတ်ႇပီ မႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် သၢမ်ပွၵ်ႈ။ သိုၵ်းၶႄႇမီး 350,000 ၊ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးမီး 200,000 လႄႈ ၸၢင်ႉ။ တေႃႇသွင်ပွၵ်ႈ ၶႄႇသုမ်းၵၢၼ်ႉ၊ ပွၵ်ႈသၢမ်မႃး မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵေႃးၸမ်ႇပီႇၵေႃႈ လူႉၵၢၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးမိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇသေ ပဵၼ်မႃးမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇဢီႈတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

==မၢႆတွင်း==
{{Notelist}}

== ၽိုၼ်ဢိင် == 
# Dr.ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ။ 2011။ '''မိူင်းမၢဝ်းလူင်'''။ တွမ်းၸႂ်ၶိူဝ်းတႆး။ 
# สมพงศ์ วิทยศักดิ์พันธุ์ . 2011. ประวัติศาสตร์ ไทฬหญ่ 

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>4s2qrjbuaaxhn1d1gj3e2ybx808angb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းယု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>572</id>
    <revision>
      <id>126229</id>
      <parentid>106748</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4413" sha1="hvkyp98nq610o77f01l3ddo23ejrxbv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းယု
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၇၇,၂၁၀
|population_urban = ၄,၈၆၁
|population_rural = ၇၂,၃၄၉
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.330935|100.549717|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 1,684
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06262
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းယု''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ ju|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းယုမြို့}}), ({{Langx|en|Mongyu}}), ({{IPA-shn|Moengyu|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၽျၢၵ်ႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းယု}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>hvkyp98nq610o77f01l3ddo23ejrxbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>575</id>
    <revision>
      <id>126230</id>
      <parentid>106750</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5852" sha1="7tm0xj2cfs31s6ongn2m3usv68yqjoo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 52,931
|population_urban = 4,966
|population_rural = 47,625
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.84235|99.68711|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 3,009
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06241
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းယၢင်း''' ({{Langx|my|မိုင်းယန်း}}), ({{Langx|en|Mongyang}}), ({{IPA-shn|Moengyaang|pron}})  ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယၢင်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းသၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်း ဝဵင်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။။&lt;ref&gt;[[Google Maps]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mimu”&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt; တီႈပၵ်းသဝ်းဝဵင်းတႄႉ မီးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၽၢႆႇႁွင်ႇ [[ဝဵင်းၵဵင်းတုင်]] ယၢၼ်မွၵ်ႈ 102 ၶီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇဢေႃႈ။

== ၾိင်ႈၾႃႉ ==

{{Weather box
|metric first=y
|single line=y 
|location = Reka Padoasfastse
| Jan high C  = 34
| Feb high C  =31
| Mar high C  =35
| Apr high C  =37
| May high C  =34
| Jun high C  =32
| Jul high C  =31
| Aug high C  =32
| Sep high C  =30
| Oct high C  =29
| Nov high C  =31
| Dec high C  =31
| year high C =
| Jan low C  =21
| Feb low C  =19
| Mar low C  =20
| Apr low C  =22
| May low C  =20
| Jun low C  =17
| Jul low C  =16
| Aug low C  =16
| Sep low C  =18
| Oct low C  =19
| Nov low C  =20
| Dec low C  =20
| Jan precipitation mm  =8
| Feb precipitation mm  =0
| Mar precipitation mm  =0
| Apr precipitation mm  =29
| May precipitation mm  =287
| Jun precipitation mm  =695
| Jul precipitation mm  =322
| Aug precipitation mm  =218
| Sep precipitation mm  =54
| Oct precipitation mm  =61
| Nov precipitation mm  =16
| Dec precipitation mm  =5
| year precipitation mm =
|source 1 = HKO (1961–1990)}}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းယၢင်း}}
[[Category:ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>7tm0xj2cfs31s6ongn2m3usv68yqjoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းလူင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579</id>
    <revision>
      <id>126231</id>
      <parentid>106752</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4657" sha1="3hiiu1f7vwzixca752z5ozt3q2u4m89" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းလူင်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name =  {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၂၅,၆၄၈
|population_urban = ၂,၃၄၈
|population_rural = ၂၃,၃၀၀
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|22.790796|96.624308|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,408
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06322
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းလူင်''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ lǒŋ|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းလုံမြို့ }}), ({{Langx|en|Monglong}}), ({{IPA-shn|Moenglong|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸေႊဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး]]၊ [[ၸေႊတွၼ်ႊၵျွၵ်းမႄး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸေႊမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸေႊဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းလူင်}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>3hiiu1f7vwzixca752z5ozt3q2u4m89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585</id>
    <revision>
      <id>126306</id>
      <parentid>107154</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4387" sha1="c17gtgdcwjl1na3q2ls8nmbb2h5dvt2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 42,695
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.9048929|98.3622434 |region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 707
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06141
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ sʰu᷆|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းရှူးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mong Hsu Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Moengsu|pron}}) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ [[ဝဵင်းမိူင်းသူႈ]] လႄႈ [[ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်]]သေ တီႈပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]ဢေႃႈ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ==

# [[ဝဵင်းမိူင်းသူႈ|ဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]
# [[ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းသူႈ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>c17gtgdcwjl1na3q2ls8nmbb2h5dvt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>589</id>
    <revision>
      <id>126200</id>
      <parentid>106552</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9453" sha1="fxm2aoxo2f45kszx2a7w9dhkcjbhpw7" xml:space="preserve">{{Infobox country
| ၸိုဝ်ႈမိူင်းဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ = ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ ၶိင်းထမ်းဢွပ်ႉၾ် ပရိတ်ႉတဵင်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇႁွင်ႇ
| ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ = ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉ ၶိင်းထမ်း
| ႁၢင်ႈ_ၸွမ်ပိဝ် =  Flag of the United Kingdom.svg
| ႁၢင်ႈ_မိၵ်ႈမၢႆ =  Royal Coat of Arms of the United Kingdom (St Edward's Crown).svg
| ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇၸိုင်ႈမိူင်း = ႁႂ်ႈၽြႃးတူၺ်းထိုင် ၼၢင်းႁေႃၶမ်းသေၵမ်း။
| ၵႂၢမ်းၸိုင်ႈမိူင်း = 
| ႁၢင်ႈ_ဢွင်ႈတီႈ = Europe-UK.svg
|map_caption = 
|image_map2 = 
| ၸႄႈလူင် = [[ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ]]
| ဝဵင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ = ၸႄႈလူင်
| ၸႄႈမိူင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ =
| ဢေႇရိယႃႇ = 243 610 လွၵ်းၶီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ (94 060 လွၵ်းလၵ်း)
| ၸၼ်ႉဢေႇရိယႃႇ = 
| ႁူဝ်ပၢၵ်ႇဢေႇရိယႃႇ = 
| တီႈသုင်သုတ်း = 
| မႄႈၼမ်ႉယၢဝ်းသုတ်း = 
| ၼွင်ယႂ်ႇသုတ်း = 
| ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆ = 
| လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢွင်ႈတီႈ = 
| ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း =  [[ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ|ဢင်းၵိတ်ႉ]]
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း = 62,042,708
| ၸၼ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း = ၂၂
| လွင်ႈသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း = 254.7/km² (659.6/sq mi)
| ၸၼ်ႉသတ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း = 51
| ethnic_groups =
| သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် =
| time zone = 
| ပွႆး = 
| မဵဝ်းမၼ်း = ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီ လႄႈ ပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၸွမ်းမၢႆမီႈ
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ_ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(၁) = ၼၢင်းႁေႃၶမ်း
| ၸိုဝ်ႈ_ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(၁) = ဢႄးလိၸပႅတ်ႉ 2
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ_ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(၂) = ၸွမ်ၽွင်းလူင်
| ၸိုဝ်ႈ_ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(၂) = ထရီႇၸႃႇ မေႇ
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ_ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(၃) =
| ၸိုဝ်ႈ_ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်(၃) = 
| ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ်ၸိုင်ႈမိူင်း  =
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၁) = ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၁၇၀၇
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၁)=  ၁၇၀၇ [[မေႇ ၁၁|မေႇ ၁၁]] 
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၂) =ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမိူင်းႁုမ်ႈတုမ် ၁၈၀၀
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၂) =[[၁၈၀၁|၁၈၀၁]] [[ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၁|ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ၁]] 
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၃) = လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇ ဢၢႆးရိတ်ႉ
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၃) =  [[၁၉၂၂|၁၉၂၂]] [[ဢႄႇပရႄႇ ၁၂]]
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၄) =
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၄) = 
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၅) =
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၅) = 
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၆) = 
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၆) =  
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၇) =
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၇) = 
| ၸိုဝ်ႈ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၈) =
| ပီ_လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈ(၈) = 
| GDP_PPP = 2.139 ထရီႇလီႇယႅၼ်ႇ
|GDP_PPP_year = 
| GDP_PPP_ၸၼ်ႉ =
| GDP_PPP_per_capita = US $35,720
| GDP_PPP_per_capita_ၸၼ်ႉ = 
| HDI = 0.849
|HDI_change =
| HDI_ref = 
| HDI_ၸၼ်ႉ =  26
| drives_on =
| ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်း = 
| ငိုၼ်း = 
| မွၵ်ႇမၢႆတွင်း = 
| ISO 3166-1 = GB
| cctld = 
| calling_code = +44
}}

&quot;'''မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ'''&quot;ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}


[[Category:!Main category]]
[[Category:မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ]]</text>
      <sha1>fxm2aoxo2f45kszx2a7w9dhkcjbhpw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591</id>
    <revision>
      <id>126307</id>
      <parentid>124799</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4782" sha1="99lmecpoazhumqjo3ypufjo926qmkiv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = Mongkaing tsp in Loilem district.svg
|map_caption = ဢွင်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 74,233 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = 
|population_blank2_title =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|21.610793|97.5160003|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 1067
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06131
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ kɯ̌ŋ|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းကိုင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mong Kung Township}}), ({{IPA-shn|Moengkueng|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ တၢင်းသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 3,583 ထတ်း (1,095 မီႇတႃႇ) ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လႅၼ်လိၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး]]၊ ၽၢႆဢွၵ်ႇ မီး [[ဝဵင်းမိူင်းၼွင်]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ [[ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း မီး [[ဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ]]၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ]] ၶဝ်လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်း မီး 1,599 လွၵ်းလၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ 443 ဝၢၼ်ႈသေ ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်းတႄႉ ပေႃးဢဝ်မူိဝ်ႈ ပီ 1956 ဝႃႈ တေမီးမွၵ်ႈ 37,208 ၵေႃႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ် [[တႆး|ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး]]ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[တွင်ႇသူႇ|ပဢူဝ်း]]၊ [[ပလွင်ႈ|ပလွင်ႈ]]၊ [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း|ယၢင်း]]ၶဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၵိုင်==

# [[ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၵိုင်}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>99lmecpoazhumqjo3ypufjo926qmkiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593</id>
    <revision>
      <id>126232</id>
      <parentid>115973</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51074" sha1="65wqa7brlg1203dqiesz3kyqc3cm60r" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မိူင်းၵုတ်ႈ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ပၢင်ႇဢူး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|population_total =  ၇၇,၆၀၉&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display = inline
|coordinates = {{coord|22|55|N|96|30|E|region:MM|default=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft =3701
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
}}
[[File:ဖောင်တော်ဦးဘုရား.jpg|right|300 px|ၽြႃးၽွင်ႇတေႃႇဢူး]]

မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽႅၼ်ႇတီႈၸိုင်ႈတႆး ၵႂၢင်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ ၵူၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵမ်ႈၼမ်ၼမ် တႅမ်ႈပၢၼ်းၼေၵၼ်မႃးၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉဢမ်ႇပႃးမႃးၼႂ်းၽႅၼ်ႇတီႈၸိုင်ႈတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉၸွမ်း ပိူင်ပဵၼ်ပိူင်မီး ဢၼ်တေႉတေႉၼၼ်ႉ ဢေႇၼႃႇ။ ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵမ်ႈၼမ် ယင်းတိုၵ်ႉမုင်ႈမွင်းၸွင်းၸႃးၵၼ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉပႃးၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးယူႇ၊ ထိုင်ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၽသပလၸင်ႇတတ်းဢဝ်သႂ်ႇလေႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ။

ၼႂ်းၽိုၼ်ပိုၼ်းမိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ယင်းလၢတ်ႈဝႃႈ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းမိတ်ႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီၶရိတ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁွတ်ႈထိုင်မၢၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇ(မၢၼ်ႈၶဝ်ႁွင်ႉ မၢၼ်းတလေး)ၼႆ။ မိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈဢၼ်သႅင်လီသီလႅင်(သႅင်ၵိုင်ႇမိူင်း) ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢွၵ်ႇၵိုၼ်း။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈၵႂၢၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်လႂ် ပဵၼ်လိၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၶဝ်မႃး။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် တင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးမိူင်းမိတ်ႈၶဝ် ၵႆႉလႆႈႁိမ်ၵၼ် လိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈမႃးလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၵမ်းယဝ်ႉ။

== ပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင် ==
မိူဝ်ႈပၢၼ်မၢႆတမ်းပႆႇမီးၼၼ်ႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းမွင်ႇၵူဝ်းလီးယိူဝ်းၶဝ် ယၢမ်ႈမႃးယူႇသဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်တေပဵၼ်မႃး[[မိူင်းၵုတ်ႈ]]ၼႆႉ။ တီႈထမ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈႁၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႈ ၵႆႉလႆႈၶုတ်းႁၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ႁိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆႁွၵ်ႇ၊ မိတ်ႈ ၸိူဝ်းဢဝ်မၢၵ်ႇႁိၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1217 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ မီးလႃႊထိူၼ်ႇ 3 ၵေႃႉ လႄႇလိုပ်ႇတူဝ်ထိူၼ်ႇသေ ၽႅဝ်မႃးတီႈဢၼ်ၵႆယၢၼ် တင်းဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ် သၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉ။ ဝၼ်းၶမ်ႈၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလိုဝ်ႈၼွၼ်းတီႈတိၼ်လွႆ။ မိူဝ်ႈၼႂ်ၽုၵ်ႈမိူင်းလႅင်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်လွႆၵၢၼ်ႉဝႆႉသေ ၼူၵ်ႉၼူၶဝ်ၵေႃႈ မိၼ်ယူႇ မူၼ်ႈယူႇၼၼ်ႉလႄႈ ၶဝ်ဢႅၼ်ႇၵႂႃႇတူၺ်း လႆႈႁၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လႅင် ပေႃးတၢၼ်ႇၼိူဝ်ႉလိပ်းၼၼ်ႉလႄႈ ဢဝ်မိူဝ်းၼွပ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸင်ႇပၼ်သူးငိုၼ်း သၢမ်ပၢၵ်ႇၵျၢပ်ႈ တီႈလႃႊထိူၼ်ႇၶဝ်ႈသၢမ်ၵေႃႉ။ သမ်ႉပွႆႇႁဵင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၵွၼ်းမေႃႈၶဝ်ႈ 30 သေ မိူဝ်ႈပႂ်ႉၵၢင်(ပႂ်ႉယၢမ်း)တီႈၼၼ်ႉ။ ၼိုင်ႈမေႃႈၶဝ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ငိုၼ်းသၢမ်ပၢၵ်ႇၵူႊပီ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးတင်ႈမၢၼ်ႈႁိမ်းတိၼ်လွႆ ဢၼ်လႃႊထိူၼ်ႇသၢမ်ၵေႃႉ ၼွၼ်းလိုဝ်ႈၼၼ်ႉသေ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလႆႈၽၼ်းၽဵဝ်ႈပႃႇမႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ မၢၼ်ႈၽၼ်းပၢင်ႇ ဢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် မၢၼ်ႊၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၽၢၼ်းပိၼ်ႇယႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပႂ်ႉၵၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်းႁဵတ်းၼႃး တီႈတူင်ႇဢၼ်တေပဵၼ်မႃး မိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆးမႃးၼၼ်ႉ သႅင်လႅင်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၼမ်ၵိုၼ်းထႃးလႄႈ တႄႇပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်း သိူဝ်ႈငမ်းၾႃႉ (ပၶ 1414 - 1432) သေ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၶဝ် ႁပ်ႉၸိုဝ်ႈ &quot;ၶုၼ်ၸဝ်ႈမေႃႇသႅင်&quot; ၼႆမႃး။

== ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တိုၵ်းမိူင်းၵုတ်ႈ ==
မိူဝ်ႈ ပၶ 1556 ၸသ်ႈၾႃႉႁၢင်းသႃႇဝတီႇ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ မၢပ်ႇၼေးဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ဢမ်ႇၼွပ်ႇသႅင်လႅင်ၼႆသေ တၢမ်တူဝ်မၼ်း ဢွၼ်တပ်ႉပႆတပ်ႉႁိူဝ်း ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းမိတ်ႈ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ သိူဝ်ႈႁိူဝ်ႈၾႃႉ လႄႈ ပီႈဢၢႆႈမၼ်း ၵိၼ်မိူင်းၸၢင်ႊၵူႇ သိူဝ်သွင်ႇၾႃႉ ၶႃပီႈၼွင်ႉ ယူႇတီႈဝဵင်းၸၢင်ႊၵူႇသေ ႁပ်ႉတိုၵ်း ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ။ ဝဵင်းၸၢင်ႊၵူႇၵၢၼ်ႉ ၶၢႆႉယူႇတီႈ ဝဵင်းၸမ်ပႃႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၢမ်ႈလႆႈ သိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇလႄႈ လႆႈသုတ်ႉႁူၼ်ထိုင် ဝဵင်းတူင်ႈၵႅင်း။ တီႈတူင်ႈၵႅင်းတႄႉ သိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇသုမ်းၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႊ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ႁူၼ်ၶဝ်ႈထိုင်မိူင်းမိတ်ႈ။ မိူဝ်ႈသိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇ မႃးတိုၵ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တၢႆၼမ်တင်းလၢႆ တီႈပၢင်ႇၵႂၢင်ႈလူင် ၽၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇမၢၼ်ႈသၵ်း ႁိမ်းမိူင်းမိတ်ႈလႄႈ တေႃႇပေႃးၸင်ႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ပၢင်ႇမၢၼ်ႊတၢႆ&quot;။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ သိူဝ်ႁိူဝ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇသိုပ်ႇၸင်ႈလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈမေး၊ ၸၢင်ႉမႃႉသႅင်လီသေ ပၢႆႊၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ။ မိူဝ်ႈပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တိုၵ်းပေႉမိူင်းမိတ်ႈၼၼ်ႉ ၺႃးမႅၼ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 918 ၼီႈ။ ပေႃးလေႃးၵၼ်ၼႆ 9+1+8 ၶိုၼ်ႈလႆႈပဵၼ် 9 ၵွၺ်းလႄႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်သိူဝ်ႁိူဝ်ႈၾႃႉ တႆးၸင်ႇဝႄႈတူဝ်ၼပ်ႉ 9 ဝႃႈပဵၼ်တူဝ်ၼပ်ႉဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီ။ တူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႊပၼ်ၽွၼ်ႉႁၢႆႉတႃႇတႆး ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေဢဝ်လႆႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်ပီႈဢၢႆႈသိူဝ်ႁိူဝ်ႈၾႃႉ ၵေႃႉပဵၼ်ၵိၼ်မိူင်း မိူင်းလူင်ႈ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉသေ ဢၢပ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ။ ႁႂ်ႈတူၺ်းလူပႂ်ႉပႃး လိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၶဝ် တင်ႈယူႇသဝ်းၶေႃမႃးၼၼ်ႉ သုတ်းဝၢႆးသေ လႆႈသွၼ်ႈတႂ်ႈႁေႃၶမ်းတၢင်ႇဢၼ်မႃး။

== ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉ ဢဝ်တႃႈၵွင်(တၵွင်း) လႅၵ်ႈဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ ==
မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၺွင်ႇယၢၼ်း လုၵ်ႈၸၢႆးပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်းလိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈလႄႈ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1597 ၸင်ႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပူင်ႇ သူင်ႇထိုင် မိူင်းမိတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ သမ်ႉတေဢဝ်တႃႈၵွင်ႊ ဢၢပ်ႈပၼ်မိူင်းမိတ်ႈ တႅၼ်းတၢင် မိူင်းၵုတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလိၵ်ႈမၢႆတမ်း တႅၼ်းၽွင်းႁေႃၶမ်းဢင်းဝႃႉၶဝ် မီးဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ - &quot;သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခု၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့၊ ရတနာပူရတွင်၊ ရွေဝမြို့ကြီးတည်တော်မူသည်။ မိုးကုပ်ကျပ်ပြင်သည်၊ ရတနာတမည်ဖြစ်သည်။ ရွေဝမြို့ကြီး အဝင်အပါ ဖြစ်စေရမည်။ မိုးမိတ်စော်ဘွားစီရင်စုဖြစ်သည်။ မိုးကုပ်ကျပ်ပြင်ကို နှုတ်ယူရမည်။ မိုးကုပ်ကျပ်ပြင်အစား တကောင်းမြို့ကို အရံအကာနှင့်တကွ အပ်တော်မူသည်။ မိုးမိတ်မြို့က သိမ်းစေ။ မိုးကုပ်ကျပ်ပြင်မှာ ရွေဝမြို့ကြီးတည်ရာ ရတနာမည်တမည်ဝင်စေ။ ကျောက်တူးအငယ်သား အပါအဝင်တို့ကို ဝန်တို့က စာရင်းအင်းချယူ၍ ရွေတိုက်တော်သွင်းရမည်။ မိုးမိတ်မြို့မခန့်မထားနှင့်။ နှုတ်တောမူသည်။ တကောင်းမြို့ကို အစားလဲတော်မူ၍၊ အပ်တော်မူလေပြီးသည်။ ရွေဝမြို့ကြီးတွင် ထမ်းရွက်စေ။ သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခု၊ သတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့။ နာခံတော် ပြော့ကြီးမ။&quot;

တင်းလိၵ်ႈတႆး ပွင်ႇဝႃႈၼႆ - &quot;သၢၵ်ႈၵလဵတ်ႈ 959 တူဝ်၊ လိူၼ်သိပ်းလွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ။ လႆႈၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းလူင်ဢင်းဝႃႉ ဢၼ်ႁိၵ်ႈဝႃႈ ရတ်ႉတၼႃႇပူႇရ။ မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း။ ၼႆလႄႈ တေလႆႈပႃးၼႂ်းလႅၼ်ႊလိၼ်မိူင်းဢင်းဝႃႉ။ တေလႆႈထွၼ်ဢဝ် မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းလိၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ။ တေဢဝ် ဝဵင်းတႃႈၵွင်ႊ ပႃးၸဵမ်မၢၼ်ႈသူၼ်ႁႆႊၼႃး ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉ တႅၼ်းပၼ်ၶိုၼ်း တႃႇမိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇ။ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈႁုပ်ႈဢဝ်။ မိူင်းၵုတ်ႈတႄႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လိၼ်မိူင်းဢင်းဝႃႉ။ ဢႃႈမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းၶဝ် တေလႆႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၽူႈၵူၼ်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုတ်းသႅင်ယူႇၼၼ်ႉသေ မၢႆဝႆႉၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃ။ မိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈမႃးပၢၼ်ႇပွင်။ ထွၼ်ဢဝ်ယဝ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၵ်ႈဢဝ်တင်း တႃႈၵွင်ႊယဝ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆလႄႈ တေလႆႈႁၢပ်ႇထၢမ်း တႂ်ႈမိူင်းဢင်းဝႃႉ။ သၢၵ်ႈၵလဵတ်ႈ 959 တူဝ်၊ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 5 ၶမ်ႈ။ ၽူႈမၢႆလူင် ပျေႃႉၵျီးမႃႉ။&quot;

ၵူၺ်းၵႃႊ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈဢဝ်လၢႆးၵေႃႈ လႅပ်ႈဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ႁိုင်ထႅင်ႈသိပ်းပီ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1605 ၼၼ်ႉ မႁႃဢုပရႃၸႃ (မႁႃထမ်မရႃၸႃ - အနောက်ဘက်လွန်မင်း)လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉၺွင်ႇယၢၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းဢင်းဝႃႉ ၶီႇသိုၵ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းမိတ်ႈ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ သိူဝ်ယွၼ်ႈၾႃႉ တင်ႈတပ်ႉတီႈၸၢင်ႊၵူႇ၊ ၵျႂၵ်ႉလႄးပဵင်း၊ ၸမ်ပၢင်တွင်(ၸၵႃးတွင်ႇ)သေ ႁပ်ႉတိုၵ်း မႁႃဢုပရႃၸႃသေတႃႉ ဢမ်ႇပေႉလႄႈ မိူင်းမိတ်ႈလႆႈယွမ်းၼွမ်းတေႃႇ မိူင်းဢင်းဝႃႉ။

== ယွၼ်းၶိုၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇပၼ် == 
မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1637 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ သိူဝ်ဝၢႆႇၾႃႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉ တႃႇလုၼ်ႇမိၼ်း ႁွင်ႉဢဝ် ဢႃႈမၢတ်ႈမိူင်းမိတ်ႈ သိုင်ႇဢူးၶမ်း လူင်းမႃးဢင်းဝႃႉသေ ဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈမိူင်းၵုတ်ႈ။ မိူဝ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ သိုင်ႇဢူးၶမ်း တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်းဝႃႈ မိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လိၼ်မိူင်းမိတ်ႈမႃး ၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ်သေတႃႉ ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၺွင်ႇယၢၼ်းၸင်ႇ မိူင်းမိတ်ႈ လႆႈပွႆႇၾႃႈမိူင်းၵုတ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ သႂ်ႇလေႃးမိူင်းမိတ်ႈ မိူၼ်ၵူႊပွၵ်ႈၼႆ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉ တႃႇလုၼ်ႇမိၼ်း ဢမ်ႇၽွမ်ႉလႄႈ ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပူင်ထႅင်ႈၸိူင်ႉၼႆ။

&quot;ခမည်းတော်ဘုရား ရွေဝမြို့ကြီးကို တည်တော်မူသောအခါ၊ ရတနာတမည်ဖြစ်စေ၊ ဗျာဒိတ်တော်နှင့်၊ နှုတ်တော်မူလေပြီးသည်ကို၊ ငါ့လက်ထက်ရောက်မှ၊ ရှေးအဝင်အပါ မိုးမိတ်မြို့သို့၊ ပါစေပြန်စေသာမည်မဟုတ်၊ တာကောင်းမြို့ကိုလည်း၊ မိုးကုပ်-ကျပ်ပြင်အစား မိုးမိတ်စော်ဘွားအား အပ်တော်မူ၍ ရှိလေပြီးသည်၊ ခမည်းတော်ဘုရား မိန့်တော်မူရင်း မပျက်သာ၊ နှုတ်တော်မူသည့်အတိုင်း တည်စေရမည်။ ၉၉၉၊ နယုန်လဆန်း ၁၀ ရက်၊ နာခံတော် စမျှောင်းမှူး၊ လွှတ်တော်ပြန် အမိန့်တော်။ 

မိူဝ်ႈၸဝ်ႈဢူႈၾႃႉ ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းဢင်းဝႃႉ၊ တင်းပၢၵ်ႇသႅင်သူပ်းၶမ်း ပူင်လၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ရတၼႃပိူင်ၼိုင်ႈသေ ထွၼ်ဢဝ်ယဝ်ႉ၊ ထိုင်ပၢၼ်ၵဝ်ၸဝ်ႈၸင်ႇ တေဢမ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ႁႂ်ႈပႃးၼႂ်းမိူင်းမိတ်ႈမိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ဢဝ်တႃႈၵွင်ႊ တႅၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ တႃႇမိူင်းၵုတ်ႈ - ၵႅပ်ႈပၢင်ႇယဝ်ႉ၊ ၼႆလႄႈ တၵ်းတေလႆႈထွၼ်ဝႆႉ မိူၼ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈဢူႈၾႃႉ 999 တူဝ်၊ လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ၊ ၽူႈမၢႆလူင် ၸမျႂင်ႇမူး။&quot;

ၸုမ်းဢႃႈမၢတ်ႈမိူင်းမိတ်ႈ ဢၼ်သိုင်ႇဢူးၶမ်းၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်လိၵ်ႈပူင်ၼႆႉသေ မိူဝ်းပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသိူဝ်ဝၢႆႇၾႃႉ။

== ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၶိုၼ်းႁုပ်ႈဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ ==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉ တႃႇလုၼ်ႇမိၼ်း ၼွၼ်းၽႄး ၸဝ်ႈဢင်းဝႃႉၶဝ် ႁႅင်းယူပ်ႈမႃး။ မၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈဢမ်ႇၼိမ်။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႈ ပျေႇမိၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး တႃႇလုၼ်ႇမိၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇ(1661-1674) ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းယိုၼ်းဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တႂ်ႈမိူင်းမိတ်ႈၶိုၼ်း။ တႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းတင်ႈလႆႈသဝ်းၶေႃႈထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ။

ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျေႃႇၼႆႉ လႅပ်ႈႁၢႆႉၼႃႇ။ ပွႆႇသိုၵ်းပႂ်ႉၵၢင် ၼႂ်းမိူင်းၶွပ်ႇမိူင်းသေ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵၢင်။ မိူဝ်ႈ 1666 ၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းၸူၼ် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ သၢမ်ၵေႃႉသေ ၽၼ်းတၢႆ။ မိူဝ်ႈ 1667 ပူတ်းပႅတ်ႈ သိုင်ႇဢူၶမ်း၊ သိုင်ႇၶမ်း၊ သိုင်ႇလူင်ၶဝ် တင်းသဵင်ႈ ဢႃႈမၢတ်ႈသိပ်းၵေႃႉသေ ႁိုပ်ႇဢွၵ်ႇမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း။

== ဢွင်ႇၸေႇယ တိုၵ်းမိူင်းမိတ်ႈ ==
မိူဝ်ႈမိူင်းဢင်းဝႃႉ လူႉၵွပ်ႈႁၢင်းသႃႇဝတီႇၶဝ်မႃးတိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢွင်ႇၸေႇယ တီႈဝဵင်းမူၵ်ႉသူဝ်းၽူဝ်ႇ တင်ႈတူဝ်ပဵၼ်ယႂ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းမူၵ်ႉသူဝ်းၽူဝ်ႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇပူဝ်ႇ။ တိုၵ်းႁိုပ်ႇပႅတ်ႈ သိုၵ်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇ တီႈဢင်းဝႃႉယဝ်ႉ သိုပ်ႇႁုပ်ႈဢဝ်မိူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉမိူင်းၼိုင်ႈ။

မိူဝ်ႈ 1753 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈလႃႉ လႆႈၶဵင်ႇသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးတင်း ဢွင်ႇၸေႇယယဝ်ႉ ဢမ်ႇပေႉလႆႈလႄႈ လႆႈၵွမ်းၼွမ်းတႂ်ႈဢွင်ႇၸေႇယ တီႈၵွင်းမူးသူၺ်ႇပေႃႇၵျုၼ်း ၼိူဝ်ၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၵွင်းမူးၵၢင်ၼမ်ႉၵဵဝ် သူၺ်ႇပေႃႇၵျုၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် မီးၼႂ်းၸေႊဝဵင်းႁူၺ်ႈၵူႈ ႁိုဝ် သူၺ်ႇၵူႇ ၸေႊမိူင်းၶၢင်သေ ၵိုၵ်းပိုၼ်းလူၺ်ႈ မိူင်းၵွင်း၊ မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ မိူင်းမိတ်ႈ သၢမ်မိူင်း။ ႁူၺ်ႈၵူႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၵၢင်သၢမ်မိူင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသၢမ်မိူင်းၼႆႉ ၵႆႉလႆႈမႃးတိုၵ်းၵၼ်တီႈႁူၺ်ႈၵူႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈ 1618 လႆႈတိုၵ်းၵၼ် ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၶ ၵိူင်းယူၼ်းၶဝ် သင်သွၼ်ႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလီၵၼ်ၶိုၼ်းသေ ၸဝ်ႈၾႃႉသၢမ်မိူင်း ၸင်ႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်တီႈၵွင်းမူးၵၢင်ၼမ်ႉၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢွင်ႇၵိၼ်ႇသႃႈ ၵုၼ်ၵွင်းမူးၼႆႉ လူမ်ႇတႂ်ႈၼမ်ႉၵႂႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ၵဝ်တေဢမ်ႇၽိတ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉမိူင်းၵွင်း၊ မၢၼ်ႈမေႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၶွၼ်ႇဢိူင်ႇႁူၺ်ႈၵူႈၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇၵိၼ်ယဝ်ႉၼႆႉ။ တႄႇမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၶဝ် တိုၼ်းဢမ်ႇယဵပ်ႇလိၼ်ႁူၺ်ႈၵူႈသေပွၵ်ႈယသ်ႉ။ ပေႃးမီးလွင်ႈတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈတေလႆႈၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ၶီႇၸၢင်ႉမႃႉၶႄႉလၢင်းသေၵႂႃႇ။ တေႃႈၼမ်ႉဢၼ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းမေႃႈဢၼ်ဢဝ်လိၼ်ႁူၺ်ႈၵူႈႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇၵိၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢွင်ႇၸေႇယသမ်ႉ ပွႆႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶဝ် ပႃးတင်းၵူၼ်းပႂ်ႉသေ မိူဝ်းၶုတ်းသႅင်တီႈမိူင်းၵုတ်ႈ။

== မိူင်းမိတ်ႈလႄႈဢင်းဝႃႉ ႁိမ်မိူင်းၵုတ်ႈၵၼ်ထႅင်ႈ ==
ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉ သိၼ်ႇၽိဝ်ႇသျိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢင်ႉၵႄႇမိူင်းၵုတ်ႈ ၸေႇတုရႃႇၸႃႇ လႄႈ ၸေႇတရႃႇၸႃႇ သွင်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉတႅင်ႇတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ႁၢႆးငၢၼ်းလဝ်ႊထိုင် ၸဝ်ႈၾႃႉႁင်းဝႃႉဝႃႈ ၵွင်ႁၢမ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၺုၼ်ႉၶဝ် ယဵပ်ႇၶဝ်ႈလိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈသေ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ၊ ပၢၼ်ႇမၢၼ်ႈပွင်မိူင်း၊ ပေႃးမီးၵူၼ်းဢမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းၵေႃႈ ဝၢမ်ႉမတ်ႉထုပ်ႉႁႅမ်ယူႇလႄႈ မၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း။ ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈပၢႆႊၼီဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။

&quot;ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈ 1763 ၼၼ်ႉ သိၼ်ႇၽိဝ်ႇသျိၼ်ႇ ၸင်ႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပူင်သူင်ႇၸူး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၺုၼ်ႉၸိူင်ႉၼႆ- မိုးကုတ်၊ ကျပ်ပြင် စို့သူကြီး ဇေတုရာဇာ၊ ဇေတရာဇာ တို့လျှောက်ချက်ကိုထောက်၍ မိုးကုတ် ကျပ်ပြင်လေးရပ်အတွင်း မှန်သမျှကို မိုးမိတ်စော်ဘွားစစ်ကဲတို့က၊ မိုးမိတ်အပါအဝင်ဖြစ်သည်ဆို၍ မခေါ်မသိမ်းစေနှင့်။ စို့သူကြီးတို့က မိုးကုတ်ကျပ်ပြင် နယ်လေးရပ်အတွင်းမှန်သမျှ တဝတည်းစီရင်စေ။ မိုးမိတ်စော်ဘွာစစ်ကဲတို့က တောင်းခံ၍ ပေးရသည့်ငွေ ရသမျှတို့ကို ပြန်စေ။ ရပ်ရွာပျက်စီးသည်တွင် ကုန်သည့်စရိတ်ကိုလည်း ပြန်ပေးစေ။ မိုးကုတ်ကျပ်ပြင်အစား တာကောင်းမြို့နှင့် ကျေးရွာနယ်လေးရပ်မှန်သမျှအတွင်းတွင်၊ ထုံးအင်းသောင်ကုန်းကျွန်းမှစ၍ စီရင်ဘွယ် စီရင်ခင်း ရှိသမျှကို ထုံးစံရှိသည့်အတိုင်း တလုံးတဝတည်း မိုးမိတ်စော်ဘွားက ခန့်ခွဲကောက်ခံအုပ်ချုပ်စေ။ ထမ်းရွက်စေ။ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၅ ခု၊ ပြသိုလဆန်း ၂ ရက်နေ့။ နာခံတော် ပြော့မှူးကြီး။&quot; 

&quot;ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ႉၵႄႇ မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇ ၸေႇတုရႃႇၸႃႇရ ၸေႇတရႃႇၸႃႇ ၶႃလဝ်ႊမႃးၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈၵွင်ႁၢမ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၶဝ် ႁိၵ်ႈဝႃႈ မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇ ပဵၼ်လိၼ်မိူင်းမိတ်ႈသေ ပၢၼ်ႇပွင်။ ၵၢင်ႉၵႄႇၶဝ်ၵွၺ်း​ တေလႆႈပၢၼ်ႇပွင် သီႇၼႃႈပႅတ်ႇၽၢႆႇ မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇ။ ငိုၼ်းဢၼ်ၵွင်ႁၢမ်မိူင်းမိတ်ႈၶဝ် ယွၼ်းဢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းတင်းသဵင်ႈ။ မၢၼ်ႈသူၼ် ၸိူဝ်းလူႉလႅဝ်ၵႂၢႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈသၢႆႈတႅၼ်းၶိုၼ်း။ ဢဝ်ဝဵင်းတႃႈၵွင်ႊ ပႃးၸဵမ်မၢၼ်ႈသူၼ် သီႇၼႃႈပႅတ်ႇၽၢႆႇ တႅၼ်းတၢင် မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇယဝ်ႉသေ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ပၢၼ်ႇပွင်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉသေ ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၵႂႃႇၼႃႈ။ သၢၵ်ႈၵလဵတ်ႈ 1125 တူဝ်၊ လိူၼ်ၵမ်ႊမႂ်ႇ 2 ၶမ်ႈ၊ ၽူႈမၢႆလူင် ပျေႃႉမူးၵျီး။&quot;

== ၸဝ်ႈၾႃႉမၢၼ်ႈ ႁိမ်ဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၵုတ်ႈ ==
မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1776 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမၢၼ်ႊ ၸိၼ်ႉၵူးမိၼ်း တႅင်ႈတင်ႈၵႄႇသိုၵ်း ၼေႇမဵသ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇႁႃႉ ပဵၼ်ၵိၼ်မိူင်းတႃႈၵွင်ႊ။ ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၶုၼ်ၶမ်းလေႃႇၵေႃႈ ပွႆႇသိုၵ်းယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၵုတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်း တီႈဢင်းဝႃႉယုင်ႈယၢင်ႈဝႆႉသေ ႁိမ်ႁၢင်ႈႁိမ်ႁေႃၵၼ်ယူႇလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမၢၼ်ႊၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႊဝၢႆႇႁူဝ်မႃး တီႈမိူင်းၵုတ်ႈ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶုၼ်ၶမ်းလေႃႇ ၼွၼ်းၽႄးသေ လုၵ်ႈမၼ်း ၶုၼ်ၶမ်းလႅင် ႁိုဝ် သိူဝ်ပိၼ်ႈၾႃႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈ 1782 တီႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ မိူင်းဢင်းဝႃႉၼၼ်ႉ ၵိၼ်မိူင်းၽွင်ႇၵႃး မွင်ႇမွင်ႇ ႁိမ်ႁၢင်ႈႁေႃဢင်းဝႃႉ တၼ်းယူႇၼႂ်းႁေႃႁိုင်ၸဵတ်းဝၼ်း။ ပတူင်ႇမိၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢွင်ႇၸေႇယ ၸင်ႇၶိုၼ်းႁိမ်ဢဝ်ထႅင်ႈသေ ဢဝ်တၢႆႇ မွင်ႇမွင်ႇ လႄႈ ၸိၼ်ႉၵူးမိၼ်းတင်းသွင်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈပီႈဢၢႆႈမၼ်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမႃး။

ဝၢႆးပတူင်ႇမိၼ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢင်းဝႃႉမႃးယဝ်ႉ မၼ်းၵေႈလိတ်ႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်မိူင်းၵုတ်ႈၵမ်းလဵဝ်။ ၵမ်းၼႆႉတႄႉ ဢဝ်လၢႆၵတ်းယဵၼ် ၵေႈလိတ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပတူင်ႇမိၼ်း ႁွင်ႉဢဝ် ၵႄႇၵၢင်ႉၵဝ်ႇမိူင်းၵုတ်ႈၶဝ် တင်းဢႃႈမၢတ်ႈမိူင်းမိတ်ႈၶဝ် ၸႅပ်ႉထၢမ်ယဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈ 1782 လိူၼ်ၵဝ်ႈမႂ်ႇ 10 ၶမ်ႈ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ  လႅၼ်ႊလိၼ်မၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ မိူၼ်ပၢၼ်ႈၸဝ်ႈၺွင်ႇယၢၼ်း ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈပီႈသိၼ်ႇၽိဝ်ႇသျိၼ်ႇ။ ၼေႇမဵဝ်းလႅတ်ႉယႃႇသီႇႁႃႉ ၵေႃႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵိၼ်မိူင်းတီႈတႃႈၵွင်ႊၵေႃႉ ၶိုၼ်းပူတ်းထွၼ်မိူဝ်းမႃး။ တႃႈၵွင်ႊၵေႃႈ ၶိုၼ်းပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၶဝ်။ မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လိၼ်ႁေႃၶမ်းဢင်းဝႃႉၼႆယဝ်ႉ။

== ပၢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ႈမိူင်း ==
မိူဝ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၸမ်ၶဝ်ႈမႃၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ၶုၼ်ၶမ်းႁူဝ်ႈ ၼွၼ်းၽႄးသေ ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉမၼ်း ၵိၼ်မိူင်း မိူင်းလႅင်း သမ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဝႆႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ၸင်ႇယုၵ်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၶုၼ်ၶမ်းႁူဝ်ႈ တိုၵ်ႉႁႃမီးသၢမ်လိူၼ်ၵွၺ်းၼၼ်ႉ တၢင်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ။ ဝၢႆးမႃးၸင်ႇၶိုၼ်းပၢင်းဢဝ် ၵိၼ်မိူင်းမိူင်းလူင်ႈ ၶုၼ်ၶမ်းဢူ တၢင်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ။ ၶုၼ်ၶမ်းဢူ ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆး ၶုၼ်ၶမ်းႁူဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈ 1887 ၸေႃးယၼ်ႇၼႅင်ႇ (လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉမၢၼ်ႊ မိၼ်းတူင်းမိၼ်း) မႃးယိုဝ်းတိုၵ်း သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ တီႈမိူင်းပုင်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ တူၵ်းသုမ်းပႃး။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇၸႂ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်ၶမ်းဢူလႄႈ ၸင်ႇပူတ်းပႅတ်ႈမၼ်း။

မိူဝ်ႈ 1886 ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈ တႄႇၽႅဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ။ ဝၢႆးသေ တိုၵ်းၽဵဝ်ႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိူဝ်းၶတ်းၶႅင်တေႃ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶိုၼ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈ 1888 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 29 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပၵ်းလုမ်းတီႈမိူင်းၵုတ်ႈသေ ၽွတ်ႈတင်ႈ ၸေႊတွၼ်ႊမေႃႇသႅင် (Ruby Mines District) ၼႆသေ ၽွင်းငမ်း။ မိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ႁၢမ်းၸဝ်ႈၾႃႉဝႆႉလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၽွင်းငမ်းဢဝ်။ ဢဝ်လိၼ်မိူင်းမိတ်ႈတင်းမိူင်း ယဵတ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊမေႃႇသႅင်။ ဝႆႉတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ သွင်သူပ်း၊ ၶမ်းတီႈ၊ ၶမ်းတီႈလူင်ပႅတ်ႇမိူင်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႆႉၵိုၵ်းတင်းမိူင်းတႆး။

မိူဝ်ႈ 1906 ၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ယုၵ်ႉတၢင်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ။ လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇလႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်မိူဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ လိၼ်မိူင်းၸိူဝ်းႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁူၺ်ႈၵူႈ ၊ မျႃႉတွင်ႇ၊ တႃႈၵွင်ႊ၊ ၸၢင်ႊၵူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းသေတီႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ သၼ်လွႆၵူဝ်းတွင်ႇ တီႈဢၼ်ၶၢင်ယူႇသဝ်းၼမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ လႆႈထုၵ်ႇသႂ်ႇလေႃး ၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊမၢၼ်ႈမေႃႇ။ တေႃႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ယင်းသိုပ်ႇမီးတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၸေႊတွၼ်ႊမေႃႇသႅင်ဝႆႉယူႇ။

မိူဝ်ႈ 1920 ၼၼ်ႉ ယႃႉပႅတ်ႈ ၸေႊတွၼ်ႊမေႃႇသႅင်သေ ဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ၊ ၸၢင်ႊၵူႇ၊ ၽိတ်ႉၶျၢင်း (တပဵၵ်ႉၵျိၼ်း)၊ တႃႈၵွင်ႊ၊ မျႃႉတွင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လေႃးသႂ်ႇ ၸေႊတွၼ်ႊၵၢတ်ႇသႃ တိူင်းၸေႊၵႅင်း။ မိူင်းမိတ်ႈတႄႉ မိူဝ်ႈ 1922 ၽိူဝ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊၸိုင်ႈတႆး(Federated Shan States) ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းသႂ်ႇလေႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊၸိုင်ႈတႆး။

== ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇ ==
ၵွၼ်ႇဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတၢင်း တႃႇတေဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ ၶိုၼ်းသႂ်ႇလေႃးမိူင်းတႆးၶိုၼ်းလႄႈ လုၵ်ႈၸုမ်း ၽသပလ ၶဝ်မိူၼ်ၼင်ႇ တၶိၼ်တႃႇၶိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵုတ်ႈၶဝ် သေႃႇသူၼ်း တႃႇသၢၼ်ၶတ်း။ မိူဝ်ႈ 1947 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 26 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်း 3000 လိူဝ် လႄႇလဵပ်ႈဝဵင်းသေ ၼေၵၢင်ၸႂ်လွင်ႈဝႃႈ မိူင်းၵုတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပႃးၼႂ်းမိူင်းတႆး၊ ႁႂ်ႈသႂ်ႇပၼ် ၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊသူၺ်ႇပူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈ 1947 လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ 17 ဝၼ်း ဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊၵၢတ်ႇသႃၼၼ်ႉ ၶၢႆႉသႂ်ႇပၼ် ၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊသူၺ်ႇပူဝ်ႇ။

== ဝၢႆးလႆႈၵွၼ်းၶေႃ ==
ဝၢႆးလႆႈၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉ မိူဝ်ႈ 1948 မိူင်းၵုတ်ႈ သိုပ်ႇမီးၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊသူၺ်ႇပူဝ်ႇ တိူင်းၸေႊၵႅင်း(ၸၵႅင်း)။ ဝၢႆးသေ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၼေႇဝိၼ်းၶဝ် ၶွင်ႇသီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈ 1965 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႂ်ႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ ၶၢႆႉသႂ်ႇလေႃး ၸေႊတွၼ်ႊဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၼႂ်းတိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ ဝၢႆးသေ 1988 သမ်ႉ ၽွတ်ႈတင်ႈ ၸေႊတွၼ်ႊပၢင်ႇဢူးသေ ဢဝ်မိူင်းၵုတ်ႈ သႂ်ႇလေႃးၼႂ်းၸေႊတွၼ်ႊပၢင်ႇဢူး တိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

== ၶေႃႈလူပ်း ==
ပပ်ႉမၢင်ႊဢၼ် လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ မိူင်းၵုတ်ႈလႄႈလိၼ်ၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈၵၼ်မႃ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇထူၼ်ႈသိပ်းႁႃႈ ပၢၼ်ၶုၼ်တႆးႁဵတ်းၸဝ်ႈၾႃႉ တီႈမိူင်းဢင်းဝႃႉ ၼႆ။ ၶဝ်တႅမ်ႈၼေဝႃႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမင်းၶွင်ႇ (ပီၶရိတ်ႉ 1401 -1421 ) ႁဵတ်းၶုၼ်တီႈမိူင်းဢင်းဝႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢၢင်ႈငႃတေဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်း ႁုပ်ႈဢဝ်လိၼ်မိူင်းၵႅပ်ႈပၢင်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶုၼ်ၽွင်းၵေႃႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပၺႃပလ ၸင်ႇပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ တႃႇဢဝ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇႁုပ်ႈဢဝ်ၼႆသေ တူဝ်ပၺႃပလ ၵႂႃႇယူႇမိူင်းမိတ်ႈ ႁဵတ်းၶႃႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈႁိုင်သၢမ်ပီ ၶတ်းၸႂ်တိုၵ်းသူၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ ႁႂ်ႈဢဝ်လိၼ်မိူင်းၵုတ်ႈၵႅပ်ႈပၢင်ႇ လႅၵ်ႈၵၼ်တင်း 12 မၢၼ်ႈ ႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1415 ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ သိူဝ်ငမ်းၾႃႉၵေႃႈ ၽွမ်ႉသေ တူၵ်းလူင်းတႃႇလႅၵ်ႈလိၼ်မိူင်းၵၼ်ၼႆဝႃႈ။

လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ် ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊယိုၼ်ယၼ်လႆႈ ၸွင်ႇၸႂ်ႈတေႉႁိုဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်လႅၵ်ႈၵၼ်တင်းမိူင်းၵုတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ လီသူၼ်ၸႂ်ယူႇ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း - (1) ၽိတ်ႉၶျၢင်း (တပဵၵ်ႉၵျိၼ်း)၊ (2) ၸမ်ပႃႇၼမ်ႉၵဵဝ်၊ (3) တုၼ်းငႄႇ၊ (4) သူးပူၵ်ႉယႂႃႇ၊ (5) တႅတ်ႉငႄႇၵျိၼ်း၊ (6) ၵျၢမ်ႇၺႅပ်ႈ၊ (7) ပတီးၽိဝ်ႇ၊ (8) တႃႈၵွင်၊ (9) ပလူၺ်ႇသျေႇ၊ (10) သျေႃႇပိၼ်ႇ၊ (11) ၵျႂၵ်ႉထူင်းၵျီး၊ (12) ႁူၺ်ႈၵူႈ (သူၺ်ႇၵူႇ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ==
===ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မွၵ်ႈ 1920===
&lt;gallery&gt;
S0003963.jpg|
ဖောင်တော်ဦးဘုရား.jpg|ၽြႃးၽွင်ႇတေႃႇဢူး၊ ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ
&lt;/gallery&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ်။ (2012)။ ၵၢၼ်တတ်းၵမ်းလႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတႆး: မိူင်းၵုတ်ႈ။ သၢႆပႅၼ်း၊ မၢႆ 31 လိူၼ်မေႇ 2012။ ၼႃႈ 51- 62။

{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၵုတ်ႈ}}</text>
      <sha1>65wqa7brlg1203dqiesz3kyqc3cm60r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>595</id>
    <revision>
      <id>126233</id>
      <parentid>106757</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4797" sha1="o77cfehrc1uelcdf0rq9jv0d5r78e0z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၂၄,၅၆၅
|population_urban = ၈,၈၄၇
|population_rural = ၁၅,၇၁၈
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|24.0998|98.3031|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 3,047
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06404
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းၵူဝ်း''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ kó|IPA}}), ({{Langx|my|မုန်းကိုးမြို့}}), ({{Langx|en|Monekoe}}), ({{IPA-shn|Moengko|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

{{climate chart|Приморское (Padiasdascasdase)
| 29| 19| 1
| 32| 21| 1
| 40| 22| 1
| 43| 24| 19
| 37| 26| 87
| 34| 25| 246
| 32| 22| 311
| 31| 20| 231
| 32| 17| 156
| 30| 19| 24
| 31| 19| 9
| 29| 20| 1
|float=right
|clear=both
}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၵူဝ်း}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>o77cfehrc1uelcdf0rq9jv0d5r78e0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>596</id>
    <revision>
      <id>126201</id>
      <parentid>114588</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11500" sha1="rwkzvzmp0ugwkw9e78yme76vyydruhy" xml:space="preserve">{{Short description|မိူင်းၵုၼ် ၼႂ်း ဢေးသျႃးပွတ်းဢွၵ်ႇ}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
| common_name            = မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ
| native_name            = {{native name|ja|日本国|italics=off}}&lt;br /&gt;{{resize|90%|{{transliteration|ja|Nihon-koku}} or {{transliteration|ja|Nippon-koku}}}}
| image_flag             = Flag of Japan.svg
| alt_flag               = Centered deep red circle on a white rectangle
| image_coat             = Imperial Seal of Japan.svg
| alt_coat               = Golden circle subdivided by golden wedges with rounded outer edges and thin black outlines
| symbol_type            = [[Imperial Seal of Japan|Imperial Seal]]
| other_symbol           = {{lang|ja|大日本國璽}} ({{transliteration|ja|Dai Nihon Kokuji}})&lt;br&gt;&quot;National Seal of Greater Japan&quot;{{parabr}}[[File:Gyomei kokuji.svg|80px|Seal of the State of Japan]]
| other_symbol_type      = [[State Seal of Japan|State Seal]]:
| national_anthem        = &lt;br&gt;{{lang|ja|君が代}} (&quot;{{transliteration|ja|[[Kimigayo]]}}&quot;)&lt;br /&gt;&quot;His Imperial Majesty's Reign&quot;{{parabr}}{{center|[[File:Kimi ga Yo instrumental.ogg]]}}
| image_map              = Japan (orthographic projection).svg
| alt_map                = Projection of Asia with Japan's Area colored green
| map_caption            = {{Legend|#336830|Location of Japan}}
{{Legend|#61E760|[[Territorial disputes of Japan|Territory claimed but not controlled]]}}
| capital                = [[Tokyo]]
| coordinates            = {{Coord|35|41|N|139|46|E|type:city}}
| largest_city           = capital
| national_languages     = [[Japanese language|Japanese]] (''de facto'')
| regional_languages     = [[Ainu language|Ainu]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lewallen |first1=Ann-Elise |title=Indigenous at last! Ainu Grassroots Organizing and the Indigenous Peoples Summit in Ainu Mosir |url=https://apjjf.org/-ann-elise-lewallen/2971/article.html |work=The Asia Pacific Journal (Japan Focus) |issue=11 |date=November 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023122729/https://apjjf.org/-ann-elise-lewallen/2971/article.html |archivedate= October 23, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Martin |first=Kylie
 |date=2011
 |title=Aynu itak: On the Road to Ainu Language Revitalization
 |journal=Media and Communication Studies
 |script-journal=ja:メディア·コミュニケーション研究
 |volume=60
 |pages=57–93
 |url=https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/47031/1/MSC60_005.pdf
 |url-status=live
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150421225339/https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/47031/1/MSC60_005.pdf
 |archivedate=April 21, 2015
}}&lt;/ref&gt;
| languages_type         = Unrecognized regional languages
| languages              = {{nowrap|[[Ryukyuan languages]]}}&lt;br/&gt;[[Hachijō language|Hachijō]]
| languages_sub          = yes
| government_type        = Unitary [[parliamentary constitutional monarchy]]
| leader_title1          = [[Emperor of Japan|Emperor]]
| leader_name1           = [[Naruhito]]
| leader_title2          = [[Prime Minister of Japan|Prime Minister]]
| leader_name2           = [[Sanae Takaichi]]
| legislature            = [[National Diet]]
| upper_house            = [[House of Councillors (Japan)|House of Councillors]]
| lower_house            = [[House of Representatives (Japan)|House of Representatives]]
| sovereignty_type       = [[History of Japan|Formation]]&lt;!--if necessary, discuss on talk page to determine what events are relevant here before editing--&gt;
| established_event1     = [[Meiji Constitution]]
| established_date1      = November 29, 1890
| established_event2     = {{nowrap|[[Constitution of Japan|Current constitution]]}}
| established_date2      = May 3, 1947
| area_km2               = 377,975
| area_footnote          = &lt;ref name=&quot;area-2019&quot;&gt;{{cite web|script-title=ja:令和元年全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点)|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|trans-title=Reiwa 1 nationwide area survey by prefectures and municipalities (as of October 1)
|publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]]|language=ja|date=December 26, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|archivedate=April 15, 2020|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| percent_water          = 1.4&lt;ref&gt;{{cite web|title=Surface water and surface water change|accessdate=October 11, 2020|publisher=OECD|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=March 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| area_rank              = 62nd&lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| population_census      = {{DecreaseNeutral}} 126,146,099&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.e-stat.go.jp/en/dbview?sid=0003445154|title=2020 Population Census: population by sex, age (single years), month of birth and all nationality or Japanese|accessdate=July 7, 2024|publisher=[[Statistics Bureau (Japan)|Statistics Bureau of Japan]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240707224705/https://www.e-stat.go.jp/en/dbview?sid=0003445154|archivedate=July 7, 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_census_rank = 
| population_census_year = 2020
| population_estimate    = {{DecreaseNeutral}} 123,740,000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Population estimates by age (five-year groups) and sex |url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html |accessdate=February 20, 2024 |publisher=Statistics Bureau of Japan |archive-date=April 5, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405030144/https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = December 1, 2024
| population_estimate_rank = 11th
| population_density_km2 = 330&lt;!-- Per [[WP:CALC]], 125,416,877 / 377,975 = 330.29 --&gt;
| population_density_rank = 44th
| GDP_PPP                = {{increase}} $6.572 trillion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.JP&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=158,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Japan) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=October 22, 2024 |access-date=October 22, 2024}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2024
| GDP_PPP_rank           = 5th
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} $53,059&lt;ref name=&quot;IMFWEO.JP&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 34th
| GDP_nominal            = {{decrease}} $4.070 trillion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.JP&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2024
| GDP_nominal_rank       = 4th
| GDP_nominal_per_capita = {{decrease}} $32,859&lt;ref name=&quot;IMFWEO.JP&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 30th
| Gini                   = 33.4&lt;!-- Number only. --&gt;
| Gini_year              = 2018
| Gini_change            = decrease&lt;!-- Increase/decrease/steady. --&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm|title=Inequality – Income inequality |publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=July 25, 2021|archive-date=July 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI                    = 0.920&lt;!-- Number only, between 0 and 1. --&gt;
| HDI_year               = 2022&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --&gt;
| HDI_change             = increase&lt;!-- Increase/decrease/steady. --&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 24th
| currency               = [[Japanese yen]] ([[¥]])
| time_zone              = [[Japan Standard Time|JST]]
| utc_offset             = +09:00
| drives_on              = left
| calling_code           = [[Telephone numbers in Japan|+81]]
| cctld                  = [[.jp]]
| official_website       = &lt;!----- Do not add www.japan.go.jp – this article is about the country, not the government. -----&gt;
| demonym                = Japanese
| today                  = 
}}

[[File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg|right|thumb|250px]]

'''မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ'''ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လိုမ်ဢေးသျိူဝ်း မိူင်းၼိုင်ႈ။ မီးဝႆႉၼႂ်း[[ၼမ်ႉသမုတ်ႉၽသီးၾိၵ်ႉ]]သေ မီးတၢင်းၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ [[ပၢင်ႇလၢႆႇၸႃႇပၢၼ်ႇ]]၊ [[မိူင်းၶႄႇ]]၊ [[မိူင်းၶူဝ်းရီးယိူဝ်းၼိူဝ်]]၊ [[မိူင်းၶူဝ်းရီးယိူဝ်းတႂ်ႈ]]၊ [[မိူင်းရတ်ႉသျိူဝ်း]]ၶဝ်။ တၢင်းႁွင်ႇလႅၼ်ႊမိူင်းထိုင် [[ပၢင်ႇလၢႆႇဢူဝ်ႁုတ်ႉ]]၊ တၢင်းၸၢၼ်းထိုင် [[ပၢင်ႇလၢႆႇၶႄႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ]] လႄႈ ၵုၼ်ၼမ်ႉထၢႆဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈပွင်ႇၸိုဝ်ႈမိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇၸမ်း &quot;မိူင်းဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၵၢင်ဝၼ်းပူင်လူင်းမႃး&quot; ၼႆလႄႈ မၢင်ႊပွၵ်ႈ မိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;မိူင်းတီႈၵၢင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းလႅၼ်ႊမိူင်းၵျပၢၼ်ႇၼႆႉ မီးၵုၼ်ၼမ်ႉ 3000 ပၢႆ။ ၵုၼ်ၼမ်ႉၸိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇတီႈသုတ်းၸမ်း ႁွၼ်သျူး (本州)၊ ႁွၵ်ႉၶၢႆးတူဝ်း(北海道)၊ ၵျူးသျူး(九州)၊ သျီႊၶူဝ်ႊၵူး(四国)သေ ၶဝ်သီႇၵုၼ်ၼမ်ႉ မီး 97 ဝၢၵ်ႈၶွင်လိၼ်မိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇ။ ၵုၼ်ၼမ်ႉၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ မီးလွႆတင်းၼမ်သေ လွႆၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လွႆၾႆး။ လွႆၾူႊၸီႊ ဢၼ်ပဵၼ်လွႆဢၼ်သုင်တီႈသုတ်း ၼႂ်းမိူင်းၸႃႇပၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွႆၾႆးလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|colwidth=30em}}


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>rwkzvzmp0ugwkw9e78yme76vyydruhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>598</id>
    <revision>
      <id>126234</id>
      <parentid>106758</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4578" sha1="okdt4zvc7ryeevsj1md9go59fnlrevm" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၁၈,၀၉၆
|population_urban = ၁,၄၄၁
|population_rural = ၁၆,၆၅၅
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  {{Coord|20.739054|99.464424|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,732
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06282
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းၶူၵ်ႉ''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ kʰo᷇k|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းခုတ်မြို့}}), ({{Langx|en|Mongkhoke}}), ({{IPA-shn|Moengkhok|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသၢတ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းသၢတ်ႇ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၶူၵ်ႉ}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>okdt4zvc7ryeevsj1md9go59fnlrevm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>602</id>
    <revision>
      <id>126308</id>
      <parentid>107156</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4839" sha1="ayhncu8ifapww0i2ziz9zg2uqfa2peq" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 44,528
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း|publisher=ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း|location=ၼေႇပျီႇတေႃႇ|date=မေႇ 2015|series=ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014|volume=သွႆ့-2|pages=65|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21|42|00|N|99|23|00|E|region:MM|display = inline,title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|leader_title = 
|elevation_ft = 3297
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06471
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ''' ({{IPA-shn|ʦɛ᷆ wéŋ mɤ́ŋ kʰɑ̀k|IPA}}),( {{Langx|my|မိုင်းခတ်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mongkhet}}), ({{IPA-shn|Moeng Khaak|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈ - မိူင်းတႆး (ပွတ်းဢွၵ်ႇ)|work=ယူႇၼိတ်ႉၸတ်းၵၢၼ် ၶေႃႈမုၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|date=2016 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ|accessdate=2017 မၢတ်ႉၶျ် 17}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉပဵၼ် [[ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ]]ယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၶၢၵ်ႇ==

# [[ဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇ]]


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၶၢၵ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]</text>
      <sha1>ayhncu8ifapww0i2ziz9zg2uqfa2peq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>604</id>
    <revision>
      <id>126235</id>
      <parentid>106760</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4620" sha1="7sg6usfpl7akk2wxj9163kp7iaa7meo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၃၀,၀၅၇
|population_urban = ၂,၄၇၅
|population_rural = ၂၇,၅၈၂
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.659888|98.364564|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,034
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ဝဵင်းမိူင်းၸၢင်''' ({{IPA-shn|mɤ́ŋ ʦɑ̌m|IPA}}), ({{Langx|my|မိုင်းစံမြို့ (မုန်းဆန်းမြို့)}}), ({{Langx|en|Mongsan}}), ({{IPA-shn|Moengzaang|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mimu”&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၸၢင်}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>7sg6usfpl7akk2wxj9163kp7iaa7meo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610</id>
    <revision>
      <id>126309</id>
      <parentid>107157</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9656" sha1="o8dpzgd674tgzyquc7rhcs3ghrhw53g" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 28,640
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = [[2014]]
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates={{Coord|20.5128248|97.8694391|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 823
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06171
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး''' ({{Langx|my|မိုးနဲမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mongnai Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Moengnaai|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း  [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးၼႆႉ ၶဝ်ပႃး ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး လႄႈ ဝဵင်းၵဵင်းတွင်းသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး==

# [[ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး]]
# [[ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း]]

==ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸေႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး ==
# [[ၼႃးၶၢၼ်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးၶၢၼ်]]
# [[ၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼမ်ႉမေႃႇသူမ်ႈ]]
# [[ၼွင်မႅင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်မႅင်း]]
# [[ဝၢၼ်ႈႁေႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁေႈ]]
# [[ၼႃးလွႆ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးလွႆ]]
# [[ၼွင်လႅင်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်လႅင်]]
# [[ၼႃးၸၢမ်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်]]
# [[မႆႉႁႆး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇမႆႉႁႆး]]
# [[ၵုၼ်ၼႃး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၵုၼ်ၼႃး]]
# [[ဝၢၼ်ႈၼႃး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼႃး]]
# [[ၵုင်းလူမ်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၵုင်းလူမ်း]]
# [[ပၢင်ၸိူင်း၊ ဢိူင်ႇ (ၵႃႇႁႃႉ)|ဢိူင်ႇပၢင်ၸိူင်း]]
# [[ၼွင်တဝ်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်တဝ်း]]
# [[ၼွင်ႁီး၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်ႁီး]]
# [[ၼႃးပေႃႉ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးပေႃႉ]]
# [[ႁူဝ်ႁႃႉ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇႁူဝ်ႁႃႉ]]

==ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလႆႈ လူႉႁၢမ်းၵႂႃႇ==

===ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်း===
# [[ႁူဝ်ၸၢင်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၸၢင်ႉ]]
# [[ၸဝ်ႈၵေႃႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈၵေႃႈ]]
# [[ၼမ်ႉမေႃႇငိုၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇငိုၼ်း]]

===ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း===

# [[လူင်ၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈလူင်ၸၢမ်]]
# [[ၸၢင်ႈၸေႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈၸေႈ]]
# [[ၸၢင်ႈမေႃႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈမေႃႈ]]
# [[ၸၢင်ႈၽိူၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈၽိူၼ်]]
# [[ၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ]]

===ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ(ၼိူဝ်) ဝဵင်း===
# [[လွႆၼၢင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈလွႆၼၢင်း]]
# [[မႆႉပူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမႆႉပူၵ်ႇ]]
# [[သိမ်ႇၶမ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈသိမ်ႇၶမ်း]]
# [[ၵုၼ်တေႃးလေး၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵုၼ်တေႃးလေး]]

===ၽၢႆၼိူဝ် (ႁွင်ႇ) ဝဵင်း===
{{columns-list|colwidth=20em|
# [[ၼွင်လဝ်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼွင်လဝ်]]
# [[ၼမ်ႉမေႃႇႁူၺ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမေႃႇႁူၺ်ႈ]]
# [[ၼႃးမႆႉၺွင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးမႆႉၺွင်ႇ]]
# [[ၼႃးမၢၵ်ႇၸင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇၸင်ႈ]]
# [[ဢုၼ်ၵုၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈဢုၼ်ၵုၼ်]]
# [[ၵဝ်ႇၵုင်းၵၢတ်ႇၵႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇၵုင်းၵၢတ်ႇၵႅင်း]]
# [[ၽၵ်းႁိ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၽၵ်းႁိ]]
# [[ၼွင်ႁီး၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼွင်ႁီး]]
# [[ၼႃးပၢင်ႇၽၢႆ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးပၢင်ႇၽၢႆ]]
# [[ႁွင်ႇၵိပ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈႁွင်ႇၵိပ်ႈ]]
# [[ၼႃးၶၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးၶၢၼ် (တိုၵ်ႉမီးယူႇ)]]
}}
# [[ပၢင်ႇဢူႈ၊ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇဢူႈ(တိုၵ်ႉမီးယူႇ)]]

===ၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်း===
# [[တႅတ်းတႅပ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈတႅတ်းတႅပ်း]]
# [[ၵုင်းမၢၵ်ႇၵႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵုင်းမၢၵ်ႇၵႃႇ]]
# [[ပူင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈပူင်း]]
# [[ၽၢႆႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ]]
# [[ၵုင်းၵေႃႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း)|ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵေႃႇ (ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း)]]
# [[ၼႃးမၢၵ်ႇႁၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးမၢၵ်ႇႁၢတ်ႇ]]
# [[ၼႃးသိမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးသိမ်ႇ]]
# [[ၼွင်သႅဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼွင်သႅဝ်း]]
# [[ၸၢင်ႈသႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈသႅင်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မိူင်းၼၢႆး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>o8dpzgd674tgzyquc7rhcs3ghrhw53g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမေႃႇထႆႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>639</id>
    <revision>
      <id>126236</id>
      <parentid>106767</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4604" sha1="h0kohhwj0zsfysc2xtukazobwtsduy2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမေႃႇထႆႉ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 26,290
|population_urban = 424
|population_rural = 25,886
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|24.096922|98.860976|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 6,267
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ဝဵင်းမေႃႇထႆႉ''' ({{IPA-shn|mɔ̀ tʰa᷇i|IPA}}), ({{Langx|my|မော်ထိုက်မြို့}}), ({{Langx|en|Mawhtik}}), ({{IPA-shn|Mauthai|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မေႃႇထႆႉ}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵိင်ႈၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼႃႈလိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>h0kohhwj0zsfysc2xtukazobwtsduy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမေႃႇပီႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>640</id>
    <revision>
      <id>126237</id>
      <parentid>104064</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8190" sha1="afareqjuy7wteyylgisfqkz28ij6qci" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမေႃႇပီႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 =[[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name4 = [[ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၂၄၉၈၂၉
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၆
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17|6|N|96|3|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 19
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11361
}}


'''ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ''' ({{Langx|my|မှော်ဘီမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Hmawbi Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Maupi|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇမွၼ်းဝႃႈ မေႃႇပီႇ= မေႃႇ-ၵူတ်ႉ/ၸဵင်ႇ၊ ဘီ-မႄႈၼမ်ႉ၊ ၵူတ်ႉမႄႈၼမ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း&lt;/ref&gt;၂၀၁၆

ဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇသေ ပေႃးလုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 25 လၵ်းသေ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ ဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း တႃႈၵုင်ႈ 31 လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၸၢမ်းၵူတ်ႇၽုၵ်ႇတူၺ်း တူၼ်ႈမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်ပႃးၸႂ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ပိုၼ်းမိူင်းဝႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးလိုဝ်းလင်သေတႃႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်း ၽူႈမီးပႆႇၺႃႇမၢၼ်ႊမေႃႇပီႇသြႃႇလူင်တဵင်းၵျီး လႄႈ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တႄႇဢဝ် ပီ 1965 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢဝ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇမီႇၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၶုၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ် ပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီး မႃး 5732 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2016 ၼႆႉ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးမႃးထိုင် 249829  ၵေႃႉယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး (21) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် မီး (12) ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး (5) ႁူင်းယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႇပၢႆးပႆႇၺႃႇႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၼၼ်ႉ မီး ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ (မေႃႇပီႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇၼႆႉ လႆႈသူးထီႉၼိုင်ႈ ၵွၵ်းၵႅဝ်ႈၸွမ်ၽွင်းလူင်  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၵူႈၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃးမိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉလႄႈ ယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး ၶျႅၼ်ႇပီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၵ်းၵႅဝ်ႈသူးထီႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢူးၽျူဝ်းမိၼ်းတဵင်း ၵေႃႉယိုၼ်ႈပၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇမျူဝ်ႉမမေႃႇပီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇ ဢၼ်ၵိုၼ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မေႃႇပီႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>afareqjuy7wteyylgisfqkz28ij6qci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>641</id>
    <revision>
      <id>126310</id>
      <parentid>104805</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="pm214ze9grbmsvufmn20xiiqvjjwaps" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name4 = [[ဝဵင်းမေႃႇပီႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၂၄၄,၆၀၇
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17|6|N|96|3|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 19
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11361
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ''' ({{Langx|my|မှော်ဘီမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Hmawbi Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Maupi|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ| မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၶႃႈဢေႃႈ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မေႃႇပီႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>pm214ze9grbmsvufmn20xiiqvjjwaps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>657</id>
    <revision>
      <id>126311</id>
      <parentid>104818</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15168" sha1="9sdelbqy46evh0bdk6demxbcs4w0f08" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ|ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  ၂၈၄,၀၉၅
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = မတ် ၂၀၁၇
|population_footnotes =   &lt;ref name=&quot;gad&quot;/&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|49|N|96|6|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 9
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11031
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ'''  ({{Langx|my|မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|North Oakkalapa Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Myauk-Okkalaapa|pron}}) ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 11959 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် [[ႁူင်းယႃမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ|ႁူင်းယႃမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ]] ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းယႃပူင်သွၼ်တႃႇ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (2) တႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (2) တႃႈၵုင်ႈ]] ၼၼ်ႉ ပၼ်ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမၢးၼၼ်ႉ ပွၵ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး 17 ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1989 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပွၵ်ႉဝေႇပႃႇၵီႇ၊ မိူဝ်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉ (ပွၵ်ႉသူၺ်ႇပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶႂၢၵ်ႈသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးလႄႈ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 19 ပွၵ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;gad&quot;/&gt;

==ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈ==
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီးပွတ်းဢွၵ်ႇ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 116 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉ 96 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇတၢင်းတူၵ်း မီး 2.78 လၵ်းသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇတၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်း 3.71 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ]] ၊ ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==
ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉၼႃႈလိၼ်ပဵင်းယဝ်ႉ။ [[ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉ|ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉ]] ၼႆႉ လုၵ်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းသေ လႆလူင်းမႃးသေ လႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈမႄႇလမု၊ ႁွင်ႈသိၼ်ႇၽူင်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈပွၵ်ႉတလွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆၶဝ်ႈၼႂ်း ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈငမူဝ်းရဵၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈ ဢၼ်ၼမ်ႉမေႃယိုင်ႈမေႃလူင်းသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ႁွင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ် ႁွင်ႈၵူတ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉၵူတ်ႉ၊ ၼွင်၊ တႃႈသၢႆး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႄႈဝဵင်းဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ လူမ်းမႆႈဢေႇသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း မီး 35 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉမႆႉဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီး 24 တီႇၵရီႇသႄးသီးယႅတ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တင်းပီဝႃႈ ၶၢဝ်းၾူၼ်မႃးၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 90 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 2016 ၼၼ်ႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၾူၼ် လႆႈ 101 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;gad&quot;/&gt;

==ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း==
ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2017 လိူၼ်မၢၶျ်ႉသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸၢႆး မီး 135,089 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းယိင်း မိး 148,091 ၵေႃႉသေ တင်းမူတ်း မီးၵႂႃႇ 284,095 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ယဝ်ႉ။ လင်ႁိူၼ်းမီး 43,130 သေ ႁူဝ်ႁိူၼ်းမီးၵႂႃႇ 58,344 ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;gad&quot;/&gt;

==ပိူင်ၽွတ်ႈႁႅၼ်း==
ပွၵ်ႉတင်းသဵင်ႈ မီး 19 ပွၵ်ႉသေ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 30 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ် 7 ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး 5 ႁူင်းယဝ်ႉ။ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (2) တႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ (2) တႃႈၵုင်ႈ]] လႄႈ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယႃႈယႃ (တႃႈၵုင်ႈ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယႃႈယႃ (တႃႈၵုင်ႈ)]] ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး==
ၶူဝ်းၵုၼ်ႇသိၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်မၼ်း ဢမ်ႇမီးသင်။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလႄႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပၼႆႉ ပဵꧣ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸူင်ႇၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸူင်ႇၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ လႄႈ ၸူင်ႇၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ သူၺ်ႇပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ၼႆႉ မီးဝႆႉ 84 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇဢၼ်မီးဝႆႉတႄႉ  ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢတ်ႇ 2၊ ၵၢတ်ႇယတၼႃႇတဵင်ႇၵီႇ၊ ၵၢတ်ႇၶ၊ ၵၢတ်ႇၵ၊ ၵၢတ်ႇမေႇတႃႇဝီႇ၊ ၵၢတ်ႇၵၵျီး၊ ၵၢတ်ႇမျႃႉၼၼ်ႇတႃႇ၊ ၵၢတ်ႇဌ ၊ ၵၢတ်ႇၵျွၵ်ႉယေႇတႂိၼ်း၊ ၵၢတ်ႇသူၺ်ႇပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉ လႄႈ ၵၢတ်ႇဝေႇပႃႇၵီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယေးငိုၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်း ယ​ေးငိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်း မီးဝႆႉ 10 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ လၢၼ်ႉသတူဝ်း လႄႈ လၢၼ်ႉၶၢႆတင်းသဵင်ႈမီး 671 ဢၼ်သေ လၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈၼႆႉ မီး 283 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ GDP တႃႇ 2016-2017 ၼႆႉ တင်းမူတ်းမူတ်း မီး 675,312 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈၼႆႉ မီး 239,642 ၵေႃႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;gad&quot;/&gt;

==ပၢႆးယူႇလီ ==
ႁူင်းယႃ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ႁူင်းယႃသုၼ်ႇတူဝ် တင်းမူတ်း မီး 9 ဢၼ်သေ ဢွင်ႈတီႈၵူႇၼွၼ်း မီး1,228 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈပၼ်ယႃႈယႃ မီး 4 တီႈယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆ မိူဝ်ႈ ပီ 2017 ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မီး 413 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်တီႇပီႇ မီး 280 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိူတ်ႇတၢႆ မီး 13.31 % ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;gad&quot;/&gt;

== ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် ==
ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၼႆႉ ထိင်းသိမ်းဝႆႉပဵၼ် [[ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်၊ တႃႈၵုင်ႈ|ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၶႃႈဢေႃႈ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ၸိုဝ်ႈ !! မဵဝ်းမၼ်း !! ႁဵင်းလိၵ်ႈ !! မၢႆတွင်း
|-
| ၵွင်းမူးမႄႇလမု || ၵွင်းမူး || သဵၼ်ႈတၢင်းသုထမ်ႇမႃႇ || 
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist| 
&lt;ref name=&quot;gad&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/e11-meaakukklaap.pdf|title=မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး အခြေခံ လက်စွဲစာအုပ်|publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|accessdate=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==
* [http://www.yangoncity.com.mm/maps/townships_pro.asp?tname=north%20okkalapa Yangon City Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002034033/http://www.yangoncity.com.mm/maps/townships_pro.asp?tname=north%20okkalapa |date=2011-10-02 }}


{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>9sdelbqy46evh0bdk6demxbcs4w0f08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>660</id>
    <revision>
      <id>126312</id>
      <parentid>107160</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4625" sha1="04zq185il3ju9pjlr6xrbt850dbyh25" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{Flag|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{Flag|တႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 33,810
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates= {{coord|20.2267237|97.7205133|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 1378
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06181
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ''' ({{IPA-shn|mɔ̀k màɯ|IPA}}), ({{Langx|my|မောက်မယ်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Mawkmai Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Maukmai|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း  [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; 

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း မွၵ်ႇမႆႇ==

# [[ဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ]]

==ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ==
# [[ၼမ်ႉလွတ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼမ်ႉလွတ်ႈ]]
# [[ႁူဝ်လွႆ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ]]
# [[မိူင်းပူပ်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇမိူင်းပူပ်း]]
# [[ၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၸၢင်ႈဝၢၼ်ႇ]]
# [[ၸၢင်ႈသႅင်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၸၢင်ႈသႅင်]]
# [[ႁူဝ်ၼမ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇႁူဝ်ၼမ်ႉ]]
# [[ပၢင်းတၢင်ႇ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇပၢင်းတၢင်ႇ]]
# [[ၵိူၼ်ႇတူလူင်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မွၵ်ႇမႆႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>04zq185il3ju9pjlr6xrbt850dbyh25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမၢၼ်ႈႁဵဝ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>702</id>
    <revision>
      <id>126238</id>
      <parentid>106780</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4672" sha1="sx18cufx93dc3xiaw9546zw82uudzxg" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမၢၼ်ႈႁဵဝ်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၆,၇၈၇
|population_urban = ၁,၄၃၈၇
|population_rural = ၅,၃၄၉
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|23.9503|97.8|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,496
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06403
}}

'''ဝဵင်းမၢၼ်ႈႁဵဝ်း''' ({{IPA-shn|ma᷆n héo|IPA}}); {{Langx|my|မန်ဟျှိုး}}), ({{Langx|en|Manhlyoe}}), ({{IPA-shn|Maanhaeo|pron}} ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႊ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf |date=2017-03-17 }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:မၢၼ်ႈႁဵဝ်း}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>sx18cufx93dc3xiaw9546zw82uudzxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မၢႆႉၶႄႇလ် တႄးလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>703</id>
    <revision>
      <id>126204</id>
      <parentid>116796</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28233" sha1="9w6xfny8ihu5qerl1eviqwzck19gwo2" xml:space="preserve">{{Infobox ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈ = မၢႆႉၶႄႇလ် တႄးလ်
| ၶႅပ်းႁၢင်ႈ = Michael Dell 2010.jpg
| caption = ၽူႈတႄႇတင်ႈလႄႈ ထႅၼ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် Dell Inc
| ဢႃႇယု = 
| ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵိူတ်ႇ = {{Birth date and age|df=yes|1965|2|2}}
| ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ = Michael Saul Dell
| ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ =
| တီႈၵိူတ်ႇ= [[Houston|Houston]], [[Texas|Texas]], U.S.
| ၵူၼ်းမိူင်း = American
| ၸၢဝ်းၶိူဝ်း = 
| သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် = 
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ = [[ ၸၼ်ႉၸွမ် ဢေႃႇသတိၼ်ႇ ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉ| ၸၼ်ႉၸွမ် ဢေႃႇသတိၼ်ႇ ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉ]] (ဢွၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းမႃး)| ႁူင်းႁဵၼ်း =
| ၼႃႈၵၢၼ် =ၽူႈတႄႇတင်ႈလႄႈ ထႅၼ်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် Dell Inc
| ပီၸိူဝ်းလႆႈတူင်ႉၼိုင် = 
| လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး = US$ 23.5 billion &lt;ref&gt;{{Cite web |title=PROFILE - Michael Dell - Dell Technologies |url=https://www.forbes.com/profile/michael-dell/ |access-date=2025-12-29 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt; (2018) 
| ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼၢမ်းႁူဝ် = DELL Inc
| ၵေႃႉၵူႈ = Susan Lynn Lieberman (m. 1989)
| လုၵ်ႈလၢင်း = 4 ၵေႃႉ
| ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် = 
| ႁွႆးမိုဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ= 
| ၶႅပ်းၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈမႃး= 
| ပီႈၼွင်ႉ = Adam Dell (ၼွင်ႉၸၢႆး)
| ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ = 
| တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ=
| လွင်ႈတၢင်းလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ  =
| လၢႆးမိုဝ်း=File:Michael Dell signature.png
| signature_size = 120px
| ၵွင်ႉသၢၼ်ၼႅတ်ႇ = 
 }}

မၢႆႉၶႄႇလ်သေႃးလ်တႄးလ် (ၵေႃႉၵိူတ်ႇ 1965 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 23 ဝၼ်း) ၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ် ၽူႈတႄႇတင်ႈ လႄႈ ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸုမ်းၶွမ်ႇပၼီႇလူင် တႄးလ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၽူႈမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးမၼ်း မီးယူႇ တေႃႇလႃႇ 14 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယဝ်ႉ။

==ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ==

=== ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ===
ပေႃႈမၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မေႃယႃၶဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ပႃးၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆသတွၵ်ႉၶ်သျႄႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆႉ ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈတီႈ ႁီးရွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ႁူႇသတၼ် တီႈ ၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်း တူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸဝ်ႉၸဝ်ႈၸဵဝ်းၸဵဝ်းၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေတွပ်ႇ ပွႆတွပ်ႇလိၵ်ႈၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ မၼ်းလဝ်ႈတၢင်ႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းလႆႈ 8 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ် ပၢၼ်သိၵ်ႉႁိၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ငိုၼ်း ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉသေ ၽင်တိုၼ်းလၢင်းဝႆႉတီႈ သတွၵ်ႉၶ်သျႄႇယႃႇ လႄႈ တီႈၶူဝ်းႁေႈၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႄးလ် ၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းမီးဢႃႇယု 7 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိုဝ်ႉ ၸၢၵ်ႈၼပ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇမၼ်း ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈႁၼ်ၸၢၵ်ႈမဵဝ်းတႄႇလီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇတီႈ ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇတႅမ်ႈ ၾရူဝ်ႇၶႅမ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဢႃႇယု မၼ်းလႆႈ 15 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တီႈ ရေႇတီႇယူဝ်ႇသႅၵ်ႉၶ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅပ်ႉပႄးလ်ထူးၼၼ်ႉသေ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းပေႃးတေလႆႈႁူႉဝႃႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆ မၼ်းယႃႉဢွၵ်ႇတူၺ်းၵမ်းဢၼ်ဢၼ်ယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မႅၼ်ႇမူဝ်ႇရီႇယႃႇ ဢၼ်မီးတီး ႁူႇသတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈၼႆ မၼ်းၶၢႆၶဵဝ် (ဢဝ်ႁူဝ်ပီဝႃႈ) လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇႁူႇသတၢၼ်ႇသေၵေႃႈ ႁႃငိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်မၼ်းၶၢႆၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇၾူင်းသေၵေႃႈၶၢႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၶၢႆႉႁိူၼ်းမႂ်ႇ လႄႈ ၽူဝ်မႄးတိုၵ်ႉႁႃတႄႇၵူပ်ႉၵူႈၵၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉတီႈမၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းပၼ်ႁႅင်းမၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ်တီႈ လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇၵူပ်ႉၵူႈလႄႈ လိၵ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇ တႃႇသိုဝ်ႉႁိူၼ်းမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ငိုၼ်းၶဝ်ႈတႄးလ် ၼိုင်ႈပီၼႆႉ မီးမႃး 18,000 တေႃႇလႃႇသေ ၼၼ်ႉ မၼ်းယင်းၼမ်လိူဝ်သေ မေႃသွၼ်မၼ်း ဢၼ်သွင်ပၼ် ၽၢႆႇပၢႆးပိုၼ်းလႄႈ ၽႃႇသႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

=== ၼႃႈၵၢၼ် ===

[[File:Michael Dell at Oracle OpenWorld.JPG|thumb| ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၢႆႉၶႄႇလ် တႄးလ် မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း တီႈ [[Oracle OpenWorld|Oracle OpenWorld]] ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ သၼ်ႇၾရႅၼ်ႇသိတ်ႉၸ်ၵူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 2010]]
မၼ်းၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈပၢႉးမေႃယႃ တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉဢၼ်မီးတီႈ ဢေႃႇသတိၼ်ႇၼၼ်ႉ တီႈမၢႆႁွင်ႈ 2713၊ တီႈႁွင်ႈတူဝ်ႇပီႇသႅၼ်ႇတႃႇ တီႈၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ယုၵ်ႉတၢင်ႇၼမ်ႉၸႂ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (upgrading) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၶႂၢင်ႇမၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီး ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ ၵႂႃႇၸၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်လွင်ႈ သိူဝ်ႉၶႄႉၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ဝႂ်ၶႂၢင်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ license (ဝႂ်ၶႂၢင်းၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ) တႃႇ ၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထိုင် 1984 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ တႄးလ်ၼႆႉ လႆႈတႅမ်းတတ်း တွၼ်ႈတႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်းၼိူဝ် ၵၢၼ်းငၢၼ်းၶၢႆၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ၶၢႆႇတေႃႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈယုမ်ႇယမ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်း ၶၢႆႇတေႃႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းၵမ်းသိုဝ်ႈၼႆႉ တေတိူဝ်းမီး ၼမ်ႉတွၼ်းလိူဝ်သေ ပၼ်ၵူၼ်ႈသိုပ်ႇၶၢႆမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈ 1984 ၼႂ်းလိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ တႄးလ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈပီႇၸီႇလိတ်ႉမိတ်ႉတႅတ်ႉသေၵေႃႈ တၢင်ႇမၢႆၽၢင်မႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးတီႈၼႂ်း ၵုၼ်ႇတူဝ်ႇမီႇၼီႇယႅၼ်ႇ မႃးသေ မၼ်းၶၢႆ ပီႇၸီႇ၊ ၶိူင်ႈလိူဝ် လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၵိုၵ်းမၼ်းမႃးသေ လႆႈငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ ၼႂ်းၵႄႈ 50,000 တေႃႆ 80,000 ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ ပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ မၼ်းၸင်ႇႁွင်ႉ ႁူင်းၵၢၼ်မၼ်းဝႆႉ &quot;တႄးလ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း&quot; ၼႆသေ ၸင်ႇၶၢႆႉၵၢၼ်မၼ်းၵႂႃႇၸူး ဢေႃႇသတိၼ်ႇပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်းၼႆႉ မီးၵူၼ်းသင်ႇၶူဝ်းၶွင်ဢိတ်းဢွတ်းသေ မၼ်းပၼ်ၵၢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တေႁဵတ်းလႆႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄးလ်ၼႆပ မၼ်းၵႆႉလၢတ်ႈတႃႇသေႇ လွင်ႈဝႃႈၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်းၼႆႉ လႆႈၸတ်းၵၢၼ်မႃးတင်း ၵူၼ်းဢိတ်းဢွၼ်ႇသေ ပဵၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇဢွၼ်ႇ တီႈၽိူၼ်ဢၼ်မီးတၢင်ႈၵႂၢင်ႈ ႁူၵ်းထတ်းလႄႈ ၵူၼ်းသၢမ်ၵေႃႉ ဢၼ်ယိပ်းဝႆႉ ၵၼ်းလိမ်ႇသေႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၽင်တိုၼ်းလၢင်း တႃႇၼႃႈၵၢၼ် မီး တေႃႇလႃႇ 1000သေ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေလႆႈၸုၼ်ႉသေ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။

ပီ 1992 ၼၼ်ႉ တႄးလ် ၵေႃႉဢၼ်ဢႃႇယုမီး 27 ၶူပ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ထႅၼ်ႈၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း 500 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ဢၼ်ဢႃႇယုလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမၵ်းမၢႆၼႂ်း မႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၽေႃႇၵျုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1996 မႃး တႄးလ်ၼႆႉ ဢဝ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၶၢႆႇတီႈၼိူဝ် ဝႅပ်ႉသၢႆႉသေ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႄးလ်သႃႇပိူဝ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ တႄးလ်တွၵ်ႉၶွမ်းသေၵေႃႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းၼႆႉ ႁႅင်းၶၢႆ မီးယူႇၸမ် တေႃႇလႃႇၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈတႄးလ်ၵေႃႇပိူဝ်ႇရေးသျိၼ်းသေ တၢင်ႇလၢတ်ႈမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။

ပီ 2001 ၼႂ်းၶိုင်ႈပီ ပၢႆးၸဝ်ႉၼၼ်ႉ တႄးလ်ၵေႃႇပူဝ်ႇရဵၵ်ႉၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈ ၶွၼ်းပၢတ်ႉသေၵေႃႈလႆႈသျႄႇယႃႇလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵမ်ႇၽႃႇ တႃႇ 12.8 % သေ ပဵၼ်မႃးၵေႃႉႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆၼပ်ႉသွၼ်ႇသေၵေႃႈ ၼႂ်ႈၵႃႈၸဵတ်းပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လွၵ်းၵၢတ်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းႁႅင်းၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈတူၵ်းလူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅတ်ႉသ်ထွပ်ႉ၊ ၼူတ်ႉပုၵ်ႉ၊ သႃႇပိူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် ၶွမ်ႇပၼီႇတႄးလ် ဢၼ်လႆႈပိုၼ်ၽႄၶၢႆၸူးၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ မီး 34.3% လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ႁႅင်းၶၢႆမၼ်း ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး 30.7% ယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1998 မႃး တႄးလ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈ ဢႅမ်ႇဢႅတ်ႉတီႇ ၵႅပ်ႇပီႇထႄႇလ် ဢႄႇလ်ၽီႇ (MSD Capital LP)သေၵေႃႈ ႁႂ်ႈၸတ်းၵၢၼ်ႁင်းၶေႃ လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း မၼ်းလႄႈ ၶွင်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းလွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ သျႄႇယႃႇ လွင်ႈၵႃႇၶၢႆဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် သျႄႇယႃႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉ လႄႈ လွၵ်ႈၵၢတ်ႇၼင်ႇလိၼ်ဝၢင်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈဝႆႉၵူၼ်း မွၵ်ႈ 80 ၵေႃႉၼၼ်ႉသေ ဝႆႉဢွင်ႈလုမ်း တီႈ ၼိဝ်းယွၵ်ႉၶ်၊ သၼ်ႇၼႃႇမူဝ်ႇၼီၵႃႇ လႄႈ လၼ်ႇတၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႄးလ် ၼႆႉ လႆႈယိုၼ်ႈပၼ်ၶဝ်ဝႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1999 လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅပ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈမၼ်းပႆႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈ  ၶရၢပ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်းထီႇထရႂၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ဢီး ၶွမ်းမၢတ်ႉ (ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢီႇလႅတ်ႉထရေႃးၼိတ်ႉ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸီႇသၢမ်တူဝ် တီႈဢီးၶွမ်းမၢတ်ႉ (content - မဵဝ်းမၼ်း၊ commerce - လွၵ်းလၢႆးသိုဝ်ႉၶၢႆ လႄႈ community-တူင်ႇဝူင်းၵပ်းသိုပ်ႇ) ၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ၼႆသေ မၼ်းသိုပ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈလွၵ်းလၢႆး လၢႆးငၢၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတူဝ်ထပ်းဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း ၽူႈပၼ်ႁဵင်းၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၸိူဝ်းလွင်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႄးလ်ၼႆႉ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်မႃးတီး ၸုမ်ႈပူတ်ႉ ၽူႈတႄႇတင်ႈ ၽူဝ်ႇရမ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵမ်ႇၽႃႇလႄႈသင်၊ တီႈၼႂ်းၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း ၶွင်ႇၸီႇပီႇၸၼႅတ်ႉ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉသျိၼ်ႇၼႄႇ ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၶွင်ႈၸီႇ ယူႇဢႅတ်ႉ ပိၸၼႅတ်ႉလႄႈ တီႈၸုမ်းပူတ်ႉ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢိၼ်းတီးယႃး ဢၼ်မီးတီႈ ႁၢႆႉတရေႃးပတ်ႉ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပႃး ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၼႂ်းၶွင်ႇၸီႇ ပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးၸၢင်ႈ လႄႈ ပၢႆးသၢင်ႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထိုင် ပီ 2010 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆၼၼ်ႉ လႆႈပိုတ်ႇဢွၵ်ႇ လွင်ႈပၼ်ငိုၼ်းၸူး ဢိၼ်ႇတႄးလ်ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇမၼ်းသေ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈငိုၼ်းတွင်ႈလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇမၼ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ ဢႅတ်ႉဢီးၸီႇ လႆႈမၢပ်ႇတၢင်ႇလုမ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈမၢပ်ႇမႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄးလ် လႆႈသၢႆႈငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ 4 လၢၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိၵ်ႇတင်းတႄးလ်ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်းသေ ၸိူဝ်းပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ လႆႈပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

== ပပ်ႉလိၵ်ႈၸိူဝ်းလႆႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ==
တီႈၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ &quot;လွၵ်းလၢႆး လၢႆးငၢႆးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ပိူင်မႂ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တႄးလ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈ&quot; ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1999ၼၼ်ႉ လွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်မၼ်း မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ၊ လွင်ႈမၼ်းတႄႇတင်ႇ ၶွမ်ႇပၼီႇမၼ်း၊ လွင်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ ယိုင်ႈယႂ်ႇမႃး လႄႈ လွင်ႈလႆႈၽိတ်းလႆႈပိူင်မႃး တင်း လွင်ႈလီဢဝ် တွၼ်ႈသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆႉပႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈလၼၼ်ႉ လႆႈတႅမ်ႈၸွမ်းၵၼ်တင်း ၶႅတ်ႉတရိၼ်းၾရႅတ်ႉမၼ်းယဝ်ႉ။

==လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်==
မိူဝ်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းၽေႃႉပိတ်ႉသေ လၢမ်းဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးတႄးလ်ၼႆႉ တေမီး တေႃႇလႃႇ 13.5 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။
ယၢမ်းလဵဝ် တႄးၼႆႉ တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်း သူႇၸၼ်ႇသေ မီးလုၵ်ႈလၢင်း 4 ၵေႃႉယဝ်ႉ ယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ဢေႃႇသတိၼ်ႇ တီႈၸႄႈမိူင်းထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၵၢၼ်ငၢၼ်းပရႁိတ ပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ် ==
ပီ 1999 ၼၼ်ႉ ဢဝ်လွင်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဝႆႉပိူင်လူင်သေ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မၢႆႉၶႄႇလ်လႄႈ သူႇၸၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီ 2000 ၼၼ်ႉ လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈမႃးဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼၼ်ႉသေ တေလူႇတၢၼ်းငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ ဢမ်ႇယွမ်း 530လၢၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇဢဝ် ၼမ်ႉမျၢတ်ႇၼမ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းယူႇၼႂ်းဝဵင်း တီႈ ဢိၼ်းတီးယႃးလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ။
လုၵ်ႉတီႈ ၾွင်ႇတေးသျိၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈလူႇတၢင်းငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ 65 လၢၼ်ႉ လူႇတၢၼ်းၸူး ၸၼ်ႉၸွမ်ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းသၢမ်ၸုမ်း ၶွင် မၢႆႉၶႄႇလ် လႄႈ သူႇၸၼ်ႇတႄးလ်ၶဝ် ၸိူဝ်းပဵၼ် သႅၼ်ႇတႃႇတႃႇယုၵ်ႉသုင်လွင်ႈပၢႆးယူႇလီၵၢၼ်ယူႇသဝ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄးလ်၊ ႁူင်းယႃလုၵ်ႉလၢၼ်းတႄးလ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူႇတၢၼ်းမႃးသေ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်မႃး ယူင်ႉသၢင်ႈပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ဢၼ်မႂ်ႇလင်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ် ထႅၵ်ႉသႅတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႄးလ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်း ၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႈဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇ လႄႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း တွၼ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ် လွင်ႈတႄႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၼႆလႄႈ မိူဝ်ႈပီ 2002 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလုၵ်ႉတီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆးမ်ရတ် သေ ပၼ်ၸုမ်ႈၶူးတွၵ်ႉထႃႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်လီပၢႆးသၢႆႊၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီၼၼ်ႉယဝ်ႉ​ႄ

== လွင်ႈၶဝ်ႈပႃး ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း==
မိူဝ်ႈပီ 2004 ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းလူႇတၢၼ်းငိုၼ်း 53ၵေႃႉ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢႃႇယုၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင် တႃႇ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ၵျေႃႉၶျ်တပလိဝ်ႇ ပုတ်ႉသျ် ၼၼ်ႉ တႄးလ် လႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၵေႃႉၼိုင်ႈသေ မၼ်းလႆႈလူႇတၢၼ်းငိုၼ်း တေႃႇလႃႇ သွင်သႅၼ်ႁႃႈ (လွင်ႈလူႇတၢင်းၼႂ်းၶႂၢင်ႇ ဢၼ်သုင်သုတ်း) မႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇပီ 1965]]</text>
      <sha1>9w6xfny8ihu5qerl1eviqwzck19gwo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမၵူၺ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>704</id>
    <revision>
      <id>126239</id>
      <parentid>106781</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21667" sha1="44hlj0x8shw8njl2b1tet1btiu2mu50" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမၵူၺ်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း]]
|subdivision_type3 = [[လတ်ႉတီႇၵျု]]
|subdivision_name3 = (20)တီႇၵရီႇ၊&lt;br&gt;(8)မိတ်ႉၼိတ်ႉ
|subdivision_type4 = [[လွင်ႇၵျီႇၵျု]]
|subdivision_name4 = (94)တီႇၵရီႇ၊&lt;br&gt;(56)မိတ်ႉၼိတ်ႉ
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 289,247
|population_urban = 90,000
|population_rural = 
|population_as_of = 2014 census
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20|8|N|94|56|E|region:MM|display=}}
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 83
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ဝဵင်းမၵူၺ်း''' ({{Langx|my|မကွေးမြို့}}), ({{Langx|en|Magway}}), ({{IPA-shn|Makoi|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် [[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]] ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းၵၢင် [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈႁိူဝ်း ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

== ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ ==

ပေႃးဢဝ်တင်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉမႄႈၵဵဝ်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ၵႆယၢၼ် 378 လၵ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]] ၼႆ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ ၵႆယၢၼ် 119 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၵႆယၢၼ် 330 လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ]] ၼႆ ၵႆယၢၼ် 126 လၵ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၽႅဝ်မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၸိုင် ၵပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ-တႃႈလိူဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၸူး [[ဝဵင်းပျီႇ]]၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ လႄႈ [[ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး]] ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်မၵူၺ်း|တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်]]သေၵွၼ်ႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵႂႃႇတႃႈၵုင်ႈ၊ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၵႂႃႇလၢၼ်းယႂႃႇ၊ [[ဝဵင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇ]]၊ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်ၵႂႃႇၸူးယူႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႈၵုင်ႈ၊ ပျီႇ၊ တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈလတ်းၵႂႃႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလိၼ်ဝႃႈ တင်း [[ဝဵင်းဢွင်ႇလၢၼ်ႇ]]ၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 108 လၵ်းသေ တင်း [[ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]] ၼႆႉ ၵႆယၢၼ် 32 လၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီး သၢႆတၢင်းလူမ်းပႃးလႄႈ တေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၽၢႆႇၶႂႃ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ တေလႆႈဝႃႈ မီးတေႃႇၼႃႈတင်း [[ဝဵင်းမိၼ်းပူး]] ယဝ်ႉ။ [[ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ]] ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း [[ၵျွၵ်ႉပတွင်း]]-[[ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ]] လႄႈ [[ဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး]] ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈ [[ဢေႇတီႇ|ဢေႇတီႇ]] 1158 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႈႁၢင်ႈမႃး။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ငွၵ်းလႄႈ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းမႄႈၼမ်ႉငွၵ်း (မြစ်ကွေ့မြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်မႃး ဝဵင်းမၵူၺ်း (မကွေးမြို့) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း၊ ပူႇႁဵင် ပူႇၵႄႇၶဝ်ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီမိူင်းမၢၼ်ႈ ၁၂၂၈ (ဢေႇတီႇ 1866) ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇမၵူၺ်း ဢူးၵျဵၵ်ႉၵျီး ၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶုၼ်ၸၢႆးမျိၼ်းၵုၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈၺႃးပႃးတၢမ်ႇတၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပၢၼ်ပၵၢၼ်ႇ ပီ 1159 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉသေ ၽိုၼ်မၢႆ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ဝဵင်းမၵူၺ်း ဢၼ်ၸဝ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈပူင် ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ [[မိၼ်းယႄးၵျေႃႇထိၼ်ႇ|မိၼ်းယႄးၵျေႃႇထိၼ်ႇ]] ဢၼ်ပူင်ဢွၵ်ႇမိူၵ်ႈ 1679 လိူၼ်မေႇ 31 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်း ထုင်ႉမၵူၺ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် ၸုမ်းသီႇၸုမ်းသေ ဢဝ်သဵၼ်ႈမၢႆမၼ်းသိမ်းသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း တိူၵ်ႈၶမ်းၸဝ်ႈ ၼႆ တႅမ်ႈမွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ပူင်ဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ ပီ 1692 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပူင်မွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၶွပ်ႇလႅၼ် ပူႇၵႄႈမၵူၺ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈၼင်ႇပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။  မၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မျိတ်ႉၵူၺ်ႉသေ လူင်းမႃးဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ် [[ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး|ပူဝ်းတေႃႇၽယႃး]] မိူဝ်ႈပီ 1802 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶုၼ်ပွင်ၽၢႆႇလိၼ် ဢူးဝုၼ်ႇၽျူႇ (54 ၶူပ်ႇ) ၼႆႉ ဢဝ် သဵၼ်ႈမၢႆဝဵင်းမၵူၺ်းသေ သၢၵ်ႈၶုၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ် [[ပၵျီးတေႃႇ (ၶုၼ်ၸႄႈၵႅင်း)|ပၵျီးတေႃႇ]] ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ဢူးထုၼ်းပေႃႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပၢၼ် [[ၶုၼ်တႃႇယႃႇဝတီႇ|ၶုၼ်တႃႇယႃႇဝတီႇ]] ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း မိၼ်းထိၼ်ႇ မိၼ်းလႃႉၵျေႃႇၶွင်ႇ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဝဵင်းမၵူၺ်းမႃးသေ ထိုင်ပီ 1846 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 16 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇလႄႈ ၽြႃးမၵူၺ်းမျႃႉတလုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်ႇပင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉတုင်းဢဝ် ၶေႃႈပူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသေ ၸင်ႇၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပူႇၵႄႇဝဵင်းသွင်ၶႃပူႇဢွၵ်ႇ ၶိုၼ်းတမ်းဢုတ်ႉငိုၼ်းဢုတ်ႉၶမ်းတႃႇ ၽြႃးမၵူၺ်းမျႃႉတလုၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1848 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢၼ် [[ၶုၼ်မင်းတုင်း|ၶုၼ်မင်းတုင်း]] ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇဝဵင်း ဢူးသူၺ်ႇပျေႉ ၼႆႉ မိူဝ်ႈပဵၼ်လွင်ႈ မျိၼ်းၵုၼ်း မျိၼ်းၶူင်ႇတႅင်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1866 ၼၼ်ႉ ပူႇၵႄႇၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၽၢႆႇၶုၼ်ၸၢႆးၶဝ်သေ ၸွႆႈထႅမ်မႃးယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၁၁၂|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

== ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ ==
တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ မီး 648 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈ မီးၵႂႃႇ 71 ဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီး 93594 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ထုင်ႉယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းဝႃႈ မီးမႃး 13270 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းယူႇတီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 94,038 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း|volume=၂|pages=၅၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;

ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈတိူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၢၼ်ႉၵၢင် လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ လုမ်းဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး [[ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း|ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း]] ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး မိူဝ်ႈၽွတ်ႈႁဵတ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ဢၼ်ပိုတ်ႇမိူဝ်ႈ 1955 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
ဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ တၢင်းသၢႆၼမ်ႉ၊ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး၊ တၢင်းသၢႆလူမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်တူၵ်းၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်း၊ ၸၢၵ်ႈမႆႉ လႄႈ ၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၵၢၼ်ငၢၼ်းမိုဝ်း ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸူႉတုမ်ၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈမၵူၺ်းသေ ၵိမ်းၵႅတ်းမၢၵ်ႇမု၊ မိတ်ႈ၊ [[မၢၵ်ႇၶၢမ်|မၢၵ်ႇၶၢမ်]] ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႆႉယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉ [[ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ|ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ]] ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႂ်းမိူင်းပတ်ႉပိုၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆ ႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽြႃးၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသူႇၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶီႇႁိူဝ်း ဢၼ်ၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် မုင်ႈသေ ဝႆႈသႃလႆႈ ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ လႄႈ လုၵ်ႉတီႈၵႆၵႆ ယင်းမုင်ႈႁၼ်လႆႈ ပွင်းၶူဝ်လႆၽြႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးထိုင် [[လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း|လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း]] မႃးၼႆ ၵူၼ်းဝႆႈၽြႃး ၵူႈတီႈတီႈၼႂ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်မႃးဝႆႉၽြႃးယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)&lt;/ref&gt;

=== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ===
ပဵၼ်ဝဵင်းၵိုၼ်ၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ၶူဝ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ် ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်၊ မၢၵ်ႇၶၢမ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။

== ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ==
တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်းလႄႈ ႁူင်းယႃပူင်သွၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး 4 ႁူင်းသေ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ မီး 6 ဢၼ်ယဝ်ႉ။

== လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလိုဝ်းလင် ==

=== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် ===
ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ -

* [[ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ (မၵူၺ်း)|ၵွင်းမူးမျႃႉတလုၼ်ႇ]] ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈတႃ ဝဵင်းမၵူၺ်း
* [[ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း|ၸၼ်ႉၸွမ်မၵူၺ်း]]
* [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ မၵူၺ်း|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ မၵူၺ်း]]
* [[ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (မၵူၺ်း)|ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (မၵူၺ်း)]]
* [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃသၢင်ႈ (မၵူၺ်း)|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃသၢင်ႈ (မၵူၺ်း)]]
* [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယူႇလီ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးယူႇလီၸၼ်ႉငဝ်ႈ]]
* [[ၶူဝ်ဢေႇယႃႇဝတီႇ (မၵူၺ်း)|ၶူဝ်ဢေႇယႃႇဝတီႇ (မၵူၺ်း)]]

=== ၽူႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလိုဝ်းလင် ===
# ၶုၼ်လူင်ပႆႇၺႃႇ ဢူးၶျူဝ်ႇ
# တႅၵ်ႉၵတူဝ်ႇ သူႉမျႅင်ႇ
# မၵူၺ်းဝႂိၼ်းမျိၼ်ႉ
# မၵူၺ်းၺူဝ်ႉၸဵင်ႉ
# ၸၢႆးၸိူင်းႁူၼ်ႉၼူဝ် ၵျေႃႇထူး&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

== ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ==
*{{Commons category-inline|Magway|ဝဵင်းမၵူၺ်း}}


{{ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း}}
{{DEFAULTSORT:မၵူၺ်း}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]</text>
      <sha1>44hlj0x8shw8njl2b1tet1btiu2mu50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>706</id>
    <revision>
      <id>126286</id>
      <parentid>107117</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23423" sha1="hl60cngnk97f3qm4c3595fd7no7pg73" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = (6) ၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_type3 = ၸႄႈလူင်
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းမၵူၺ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates= {{coord|20|15|N|95|15|E|region:MM|default=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း''' ({{IPA-shn|ma kói|IPA}}), ({{Langx|my|မကွေးခရိုင်}}), ({{Langx|en|Magway District}}), ({{IPA-shn|Zetaun Makoi|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]] ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း [[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]] မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၶွပ်ႇမၼ်းဝႃႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈပၶူၵ်ႉၵူႇ]]၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ]]၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈမဵၵ်ႉထိလႃႇ]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈတယႅတ်ႉ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၼမ်ႉၵဵဝ်|မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇပုၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၸမ်ႉမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိၼ်းပူး]]ယဝ်ႉ။

ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ဢဝ် ထုင်ႉယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းလႄႈ ထုင်ႉတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး [[ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းၶျွၵ်ႉ]] ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တီႈၼႂ်းထုင်ႉတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၸမ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး [[ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းမျူဝ်ႉတိတ်ႉ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉ မီး 3724 လွၵ်းလၵ်းသေ ဝၢၼ်ႈမီး 424 ဝၢၼ်ႈလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2014 ၼႆႉ လႆႈလၢမ်းဝႆႉ မီးၵႂႃႇ 1,235,030 ၵေႃႉ&lt;ref&gt;{{Citation | publication-date =May 2015|title=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ| volume  =အတွဲ(၂)|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၅၆}}&lt;/ref&gt;ၼႆယဝ်ႉ။

== ၽၢင်ၼႃႈလိၼ် ==
ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်တင်းသၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉလိၼ်ဢူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိၼ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈတႅမ်ႇပၵ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတီႈသုင်လႄႈ တူၼ်ႈမႆႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ။ တီႈၼႂ်းၵႄႈလွႆၸိူဝ်းၼႆႉ မီးႁူၺ်ႈပႃးၵွၼ်ႇ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူင်ႈတွင်ႉႁွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈတွၼ်ႈတင်းသၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်းလွႆတင်းၼမ်သေ မၢင်တီႈမႃး သုင်ပဵၼ် 1500 ထတ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပွတ်းၸၢၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၸမ်ႉ မီးၵွင်းလွႆၼမ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်း ၼႃႈလိၼ်တဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉပဵင်း ဢၼ်မီး တီႈၼႂ်းၵၢင်သိုဝ်ႈသိုဝ်း တီႈပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇတေႃႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 45 လၵ်းသေ ၼႃႈဢွၵ်ႇ ၼႃႈတူၵ်းၸမ်ႉ ၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈ 30 လၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်းဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ႁိမ်းႁွမ်း ၶူင်ႈတွင်ႉႁွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးသုတ်းၵႂႃႇ ၵွင်းလွႆသမ်ႉၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ်းၸပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ဝႆႉတင်း [[သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်|သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်ႇ]]လႄႈ တေလႆႈႁၼ်တူၼ်ႈမႆႉပေႃးၶဵဝ်ၸိုမ်ႉဝႆႉယူႇလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်လီဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းတီႈပွတ်းၵၢၼ် တီႈသၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းႁႆႈဝႆႉလႄႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၽၢင်ယဵမ်ႈ ဢၼ်သိူဝ်းသႃႇဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၼႂ်းၵႃႈမႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်လႆလတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ် ဢၼ်မီးဝႆႉၽၢႆႇတူၵ်း ပဵၼ်ၼင်ႇတီႈၶႅၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇႁိူဝ်းလူင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် [[ပိၼ်းၶျွင်း|ပိၼ်းၶျွင်း]]ၼႆႉ ႁူဝ်မၼ်းတႄႇဢဝ်တီႈ [[လွႆပူၵ်ႉပႃး|လွႆပူၵ်ႉပႃး]] ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ  လႆႇလူင်းမႃးၸွမ်းသၢမ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၸႄႈတွၼ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇၼၼ်ႉသေ သိုပ်ႇလႆႈၸူးတၢင်းတူၵ်း ၽႅဝ်တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယဝ်ႉ။ ယိၼ်းၶျွင်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်တီႈယိၼ်းတေႃႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်းမႃးသေ လႆႈလူင်းလတ်းၶၢမ်ႈ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်သေ လုၵ်ႉဢဝ်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းသေ လႆႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈပူၼ်ႉၵွင်းလွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇပၼ်ႇသေ လႆႈလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတႂ်ႈ ယၢၼ်မွၵ်ႈ 60 လၵ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် သတူင်ႇ၊ ယၢၼ်ႇပႄႇ လႄႈ ႁွင်ႈတွင်ႇၵူႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်းလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ယိၼ်းၶျွင်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉပဵၼ် ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်ၸိူဝ်းႁွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၶွၼ်ႇလိၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉတႄႉတႄႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ [[ယိၼ်းၶျွင်း|ယိၼ်းၶျွင်း]] ၼႆႉ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇဝၢႆလႆလူင်း ၽၢႆႇတူၵ်းသေ ၽဵဝ်ၽၢႆႇၼိူဝ်ဝဵင်းမၵူၺ်း ယၢၼ် 8 လၵ်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈမျိၼ်ႇၵုၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပိၼ်းၶျွင်း လႄႈ ယိၼ်းၶျွင်းၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼမ်ႉမေႃၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး မေႃႁႅင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ယႂ်ၼွင်လူင်တႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉ။

== ၾိင်ႈၾႃႉ ==

ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးမီးတီႈ ပွတ်းၵၢၼ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈၽူၼ်ဢႄႇၼမ်ႉဢမ်ႇလိူင်ႇလႄႈ ၾိင်ႈၾႃႉၼႆႉ လွင်ႈမႆႈလွင်ႈၵတ်းဢမ်ႇပေႃးၽဵင်ႇၵၼ်။ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈၵေႃႈ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် 85 တီႇၵရီႇလႄႈ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်းၸမ်ႉ လူင်းထိုင်တေႃႇ 60 တီႇၵရီႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးႁုပ်ႇတူၺ်းၸႄႈတွၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉတႄႉ ပၢႆးယူႇလီၽဵင်ႇၵၼ်လီယူႇ။ ၼိုင်ႈပီၼႆႈ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် လႆႈတေႃႇထိုင် မွၵ်ႈ 27 ၼိဝ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပဵၼ်လီဝႆႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸွမ်းသၢႆပိၼ်းၶျွင်းလႄႈ ယိၼ်းၶျွင်း၊ တီႈထုင်ႉတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၶဝ်ႈယဝ်ႉ ၽုၵ်ႇပႃးပႃႇၽၵ်းမီႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈလိၼ်ဢမ်ႇပဵင်း တီႈဢၼ်မီးတီႈတဵမ်ႇတီႈသုင် တီႈဢမ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇငႃး ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ငႃးမၵူၺ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၶႅမ်ႉဝႆႉလႄႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈ ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈၵၢမ်ႇ၊ ငႃး၊ ထူဝ်ႇလိၼ်လႄႈ ဢႃႇလူးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၵူၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸွမ်းၽၢင်ႇမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်တင်းသၢႆၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်ဢွၼ်ႇဢွၵ်ႇမႃးသေ တီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ၼၼ်ႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မၢၵ်ႇၽဵတ်း၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ၊ မႆယႃႈလူင် လႄႈ ထူဝ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ်တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်း ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်းလႄႈ ၶျွၵ်ႉၼၼ်ႉ မီးထၢင်ၼမ်ႉမၼ်းပဵၼ် တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တီႈၽင်ႇပိၼ်းၶျွင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမေႃႇၵိူဝ်ဢိတ်းဢွတ်းသေ တီႈၽင်ႇယိၼ်းၶျွင်းၸမ်ႉမီး ႁိၼ်ထုၼ်ဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ မီးပႃႇမႆႉထိူၼ်ႇလႄႈ မႆႉသၵ်းဢွၵ်ႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ၸလေႇ တီႈဢၼ်မၢၵ်ႇၶေႃၸလေႇဢွၵ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၶၢမ်မၵူၺ်းၼႆႉၵေႃႈ လိုဝ်းလင်ဝႆႉ။ ၵိမ်းၵႅတ်းမၢၵ်ႇမု၊ မိတ်ႈ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇတီႈ မၵူၺ်းယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႉတီႈၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းသေ ဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းငႃး၊ ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ၊ ၶဝ်ႈ၊ ငႃး၊ ၼမ်ႉထၢၼ်၊ ထူဝ်လိၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပၢႆးၵၢၼ်တေႃႉသူင် ==
ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတႄႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼႆႉ လႆလူင်းသၢႆတၢင်းတူၵ်းယူႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇႁိူဝ်းလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ မၵူၺ်း၊ ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ [[ဝဵင်းၵဝ်ႇမျိၼ်ႇၵုၼ်း|မျိၼ်ႇၵုၼ်း]]၊ မိၵျွင်းယႄး၊ မိၼ်းယႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် [[ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ]] ၸႄႈတွၼ်ႈယမႄးတိၼ်း တေႃႇထိုင် [[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉပတွင်း]] တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်ၽႄဢွၵ်ႇမႃးသေ လတ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းပဵၼ် သတ်ႉတႂႃး၊ တွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ မျူဝ်ႉတိတ်ႉလႄႈ ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ပိုၼ်ၽႄၵုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ-ၵျွၵ်ႉပတွင်းႁႂ်ႈပေႃး သိုပ်ႇၺႃး ဝဵင်းၶျွၵ်ႉဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်လတ်းၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ တၢင်းသိူဝ်ႇမၢၵ်ႇႁိၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်းလူတ်ႉ ဢၼ်သိုပ်ႇ တၢင်းတႃႈၵုင်ႈ-ပျီႇ ဢၼ်ထိုင်မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လတ်းၶၢမ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝဵင်း မၵူၺ်း၊ ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇၼႆ ၶိုၼ်းမႃးသိုပ်ႇ႟ႃး သဵၼ်ႈတၢင်း မျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇလႄႈ တၢင်းတႃႈၵုင်ႈ-ဝဵင်းလိူဝ်ႇၵေႃႈ ပွင်ႇၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းမၵူၺ်းၼႆႉ မီး [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူၺ်း|တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်]]ပႃးၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။

== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် ==

ၽြႃးတၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼႆႉ [[ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ (မၵူၺ်း)|ၽြႃးမျႃႉတလုၼ်ႇ]]၊ တီႈတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီးၸမ်ႉ မီး သူၺ်ႇယွင်ႇတေႃႇလႄႈ သူၺ်ႇဢိၼ်းတေႃႇ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ တီႈၽြႃးသူၺ်ႇယွင်ႇတေႃႇၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးမႃးၵူႈပီသေတႃႉ ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ်တႄႉ ပေႃးထိုင်လိူၼ်သိပ်းဢိတ်းမႃး ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးၽြႃးမျႃႉတုလၼ်ႇ မၵူၺ်းသေ ပွႆးပဵၼ်ဢၼ်ၵိုၼ်းတႄႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းသတ်ႉတႂႃး၊ တီႈထုင်ႉတွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး၊ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် မီးၶိူဝ်းၵိုတ်း ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းၸၢၵ်ႇ [[ဝဵင်းၵဝ်ႇပိတၼူဝ်း|ဝဵင်းႁၢမ်းပိတၼူဝ်း]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မၵူၺ်း}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>hl60cngnk97f3qm4c3595fd7no7pg73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>707</id>
    <revision>
      <id>126313</id>
      <parentid>107163</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4503" sha1="aj7zq1boo4ecudrnemqwf1p53vwhqus" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[Image:Flag of Magway Division.svg|25px]] [[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|မၵူၺ်း]]
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းမၵူၺ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates ={{coord|20|07|N|95|06|E|region:MM|default=dms|display=inline, title}} 
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်း''' ({{Langx|my|မကွေးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Magway Township}}), {{IPA-shn|Zewaeng Makoi|porn}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]။ [[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းမၵူၺ်း]] ယဝ်ႉ။

==ၶွပ်ႇၼႃႈလိၼ်==
ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းမၵူၺ်းဝႆႉယူႇ။&lt;ref&gt;[http://www.themimu.info/MapsInfo/Magway/MIMU139_ADPC_Magway_090120_A3_v01.jpg &quot;Magway Township map&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt;
* ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး [[ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]]
* ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး [[ၼၢတ်ႉမွၵ်ႉ]]
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မီး [[ မျူဝ်ႉတိတ်ႉ]]
* ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ မီး [[တွင်ႇတႂိၼ်းၵျီး]]
* ၽၢႆႇတူၵ်း မီး [[မိၼ်းလႃႉ၊ ၸႄႈဝဵင်း (မၵူၺ်း)|မိၼ်းလႃႉ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းမိၼ်းပူး]]
* ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မီး [[ပႂိၼ်ႉၽျူႇ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{Magway-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:မၵူၺ်း}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]</text>
      <sha1>aj7zq1boo4ecudrnemqwf1p53vwhqus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>719</id>
    <revision>
      <id>126240</id>
      <parentid>102879</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5191" sha1="ms8pkdog0havbns2wkifkdttvx9i2xu" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.91144|96.8444803|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 18
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08033
}}
'''ဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ'''  ({{Langx|my|မဒေါက်မြို့}}), ({{Langx|en|Madauk}}), ({{IPA-shn|Maadauk|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite map|title=[[Google Maps|Google Maps]]|publisher=Google|accessdate=February 14, 2017}}&lt;/ref&gt;
မႃႉတွၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈသေ တိုၼ်းလိုဝ်းလင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်မိုဝ်းၶုၼ်မွၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႃႉတွၵ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸိုဝ်ႈမွၼ်း ကမာဍိုတ် (သဵင်ဢွၵ်ႇ ၵမႃႇတွၵ်ႉ) သေလူင်းမႃးယဝ်ႉ။ ၵမႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼွင်၊ တွၵ်ႉဢွၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢုတ်ႇၼႆလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼွင်ဢုတ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမႃႇတွၵ်ႉၼႆႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် မႃႉတွၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
မႃႉတွၵ်ႉလႄႈ [[သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]] ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၽႂ်ႇဝဵင်းမၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ ၵႆႉႁွင်ႉၵိုၵ်းၵၼ်ဝႃႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇမတွၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ မတွၵ်ႉၼႆႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၵူၺ်းၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ၶႅၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ၶူၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ လႄႈ မတွၵ်ႉၼႆႉ ယၢဝ်း 11.25 လၵ်းယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၆|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==

{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:မႃႉတွၵ်ႉ}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>ms8pkdog0havbns2wkifkdttvx9i2xu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>738</id>
    <revision>
      <id>126314</id>
      <parentid>107164</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3375" sha1="ruhdne9llcm6b3anjg7mvd5088rfh9t" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[Image:Flag of Magway Division.svg|25px]] [[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|မၵူၺ်း]]
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 20
|latm = 07
|lats = 
|longEW = E
|longd = 95
|longm = 06
|longs = 
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

''' ၸႄႈဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း'''  ({{Langx|my|ရေနံချောင်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Yenangyaung Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Yaenaankyaung|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]]၊ [[ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]] ဢၼ်မီးတီႈပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း]]ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း}}
{{DEFAULTSORT:ယေႇၼၢၼ်ႇၶျွင်း}}
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈမၵူၺ်း]]</text>
      <sha1>ruhdne9llcm6b3anjg7mvd5088rfh9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>745</id>
    <revision>
      <id>126161</id>
      <parentid>124720</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>2342</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>126161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38071" sha1="20v3frd1ymkmav2lcqos1rqzpkoy58q" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                    = ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| settlement_type         = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈမိူင်း]]
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| image_flag              = Flag of Kayah State.svg
| flag_alt                = 
| nickname                = 
| motto                   = 
| image_map               = Kayah State in Myanmar.svg
| mapsize                 = 200px
| map_alt                 = 
| map_caption             = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
| pushpin_map             = &lt;!-- Burma --&gt;
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
| coordinates             = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}}
| subdivision_type        = မိူင်း
| subdivision_name        = {{Flag|Myanmar}}
| subdivision_type1       = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈမိူင်း]] 
| subdivision_name1       = {{Flag|ယၢင်းလႅင်}}
| subdivision_type2       = ပိုၼ်ႉတီႈ
| subdivision_name2       = ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
| established_title       = 
| established_date        = 
| seat_type               = ၸႄႈလူင်
| seat                    = [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
| government_footnotes    = 
| leader_party            = [[ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ|NLD]]
| leader_title            = ၸွမ်ၽွင်းလူင်
| leader_name             = ဢူး[[ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ]]
| leader_title1           = လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
| leader_name1            = [[ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
| leader_title3 = လုမ်းတတ်းသိၼ်
| leader_name3 = လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
| unit_pref               = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 11731.5
| area_rank               = ၁၃
| area_note               = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = ၂၈၆,၆၂၇
| population_as_of        = 2014
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = auto
| population_rank         = ၁၅
| population_demonym      = 
| population_note         = 
| demographics_type1      = Demographics
| demographics1_footnotes = 
| demographics1_title1    = ၶိူဝ်းၵူၼ်း
| timezone1               = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
| utc_offset1             = +06:30
| postal_code_type        = 
| postal_code             = 
| area_code               = 
| area_code_type          = 
| iso_code                = 
| website                 = {{url|www.kayahstate.gov.mm}}
| leader_title2           = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း သၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း
| leader_name2            = [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
| demographics1_info1     = [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ယၢင်းလႅင်]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း|ယၢင်း]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းပတွင်ႇ|ပတွင်ႇ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ|မၢၼ်ႈ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်း|ပဢူဝ်း]]
| demographics1_title2    = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
| demographics1_info2     = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]] ၄၉.၉%&lt;br&gt; [[ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]] ၄၅.၈%&lt;br&gt; Animism ၁.၉%&lt;br&gt; [[ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ]] ၁.၁%&lt;br&gt; [[ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ|ႁိၼ်ႇတူႇ]] ၀.၁%&lt;br&gt; တၢင်ႇၸိူဝ်း ၁.၂%
}}

'''ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်''' ({{Langx|my|ကယားပြည်နယ်}}), ({{Langx|en|Kayah State}}), ({{IPA-shn|Zemoeng Yaangleng|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]] ၼႂ်း [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ဢၼ်ၼိူင်ႈသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီးဝႆႉ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]] လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]] ယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉေသ ႁူပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 272,730 ၵေႃႉ&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်]] ယူႇသဝ်းၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။

== ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ==
ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၼ်ႇတရဝတီႇ ၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် {{Convert|4529.56|sqmi}} သေ &lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt; ပေႃးဢဝ်ဢေႇရိယႃႇဝႃႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈမိူင်း 7 ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုၼ်ႉႁွင်ႇ ၁၈° ၀' လႄႈ ၁၉° ၅၅'၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ၉၄° ၄၀' လႄႈ ၉၇° ၉၃' ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မိူင်းလွႆ တီႈဢၼ်ၵူၼ်းယူႇႁၢင်ႇယဝ်ႉ။ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မၼ်း တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းၽႆးလေႃးပိတ မၢႆ (1) လႄႈ မၢႆ (2) ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းပၼ်ၽႉးပိူင်လူင် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၾိင်ႈၾႃႉ ==
တီႈထုင်ႉၼႃႈလိၼ်သုင် ၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်သေ တီႈထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းတႄႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉၽူၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆႉ ပေႃးတီႈထုင်ႉၼႃႈလိၼ်သုင်ၼႆႉ မီး 40 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ သေ ပေႃးပဵၼ်တီႈ ထုင်ႉၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼႆႉ မီး 62.6 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ ၼႆႉ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ မီး 77.4 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇ မီး 38.43 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm |title={{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm |date=2008-12-04 }} MODiNS &amp;#91; Myanmar Online Information &amp;#93;&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2018-07-02 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== သၢႆပိုၼ်း ==

== ၶိူဝ်းၵူၼ်း ==
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆ့ မီးၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင် [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းယၢင်းလႅင်|ယၢင်းလႅင်]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵယၢၼ်း|ၵယၢၼ်း]](ပတွင်ႈ)၊ ၵယၢၼ်း(လထ)၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵယေႃး|ၵယေႃး]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းယိၼ်းပေႃႇ|ယိၼ်းပေႃႇ]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းယိၼ်းတလႄး|ယိၼ်းတလႄး]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵေႇၶူဝ်ႇ|ၵေႇၶူဝ်ႇ]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵေႇပႃး|ၵေႇပႃး]]၊ ၵယႃးမူဝ်ၼု ([[ၸၢဝ်းၵူၼ်းမၼူမၼေႃး|မၼုမၼေႃး]]) သေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၵူၼ်း မၢၼ်ႊ၊ တႆး၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt;

[[File:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်]]

== ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ==
ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၼိူင်ႈလင် လႆႈမီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ် ပေႃႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်ဢူၽုင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ် ဢူၽုင်းလွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းၽၢႆႇၼိူဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းၵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် ၼပ်ႉယမ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပွင်ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးၸုမ်းၼၢမ်းၼႃႈၸႄႈမိူင်း လႄႈ မီးၶွမ်ႇမတီႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸႄႈဝဵင်းတေႃႇဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်လၢႆးၽိင်ႈထုင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉၸွမ်းယူႇ။

=== ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ===
ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် တႄႇဢဝ် ပီ 1910 မႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=169&amp;Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ
# ၸဝ်ႈၶုၼ်လီ (မိူင်းၵၼ်တရဝတီႇ) - 1910 တေႃႇ 1939
# ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇၸီႇၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1948 တေႃႇ 1952
# မႁႃႇတရေႇၸီႇတူႇ ဢူးၸဵင်ႇ (ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇဢတႂိၼ်းဝုၼ်ႇ) - 1948 တေႃႇ 1960
# ၸဝ်ႈငႄႇတူး ([[ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉ|ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉ]]) - 1952 တေႃႇ 1962
# ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼ ၽွင်းလူင် လႄႈ ၶွင်ႇၸီႇၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1956 တေႃႇ 1960
# သီႇရိပျၢၼ်ႇၶျီႇ ဢူးဢေႇမျႃႉလေး ၸုမ်းၸၢမ်းႁူဝ်ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1962 တေႃႇ 1974
# ဢူးၵျေႃႇတိၼ်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇၸီႇၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1974 တေႃႇ 1988
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် မွင်ႇၵျီႇ - 1988 တေႃႇ 16.4.1996
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၵျေႃႇဝိၼ်း - 23.4.1996 တေႃႇ 16.4.1998
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် လႃႉတွင်းမျိၼ်ႇ - 19.4.1998 တေႃႇ 17.12.1998
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် မျိၼ်ႉတဵင်း - 17.12.1998 တေႃႇ 23.8.1999
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၺုၼ်ႉလႅင်ႇ - 23.8.1999 တေႃႇ 14.6.2002
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် တဵင်းသူၺ်ႇ - 15.6.2002 တေႃႇ 30.9.2003
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် မျိၼ်ႉဢူး - 1.10.2003 တေႃႇ 13.9.2004
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် လႃႉမျိၼ်ႇသူၺ်ႇ - 8.5.2005 တေႃႇ 18.8.2006
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၺုၼ်ႉတိၼ်ႇ - 18.8.2006 တေႃႇ 22.6.2008
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ - 23.6.2008 တေႃႇ 30.3.2011
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း
# ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈမိူင်း ဢူး [[ၶိၼ်ႇမွင်ႇဢူး|ၶိၼ်ႇမွင်ႇဢူး]] - 31.3.2011 တေႃႇ 30.3.2016
# ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈမိူင်း [[ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ|ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ]] 31.3.2018 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ

== ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ==
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (2) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
# [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ]] (ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ)
# [[ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ]]

ၸႄႈဝဵင်း မီးဝႆႉ (7) ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ -
** [[ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး]]

တီႈၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ -
** [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ]]
***[[ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ|ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ]]

ဝဵင်း မီး (8) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ မီး (31) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇမီး (74) ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ မီး (510) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)&lt;/ref&gt;

== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ် ==

* [[ၵွင်းမူးလွႆၶေႃ|ၵွင်းမူးလွႆၶေႃ]]
* [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇလေႃးပိတ|ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇလေႃးပိတ]]
* [[Seven Step Pond|Seven Step Pond]] and [[Htee Pwint Pond|Htee Pwint Pond]] ဢၼ်မီးတီႈ [[တီးမေႃႉသူဝ်ႇ|တီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]
* [[ထမ်ႈၵျႅတ်ႉ|ထမ်ႈၵျႅၼ်ႉ]]
&lt;ref&gt;D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.&lt;/ref&gt;

== လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၽိင်ႈ ==

=== လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ===
မီးဝႆႉ ၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ၵူၼ်းၵိူဝ်းယမ်ၽီ လႄႈ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ (Catholic) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိူၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶဝ်တႄႉ ဝႆႉႁူၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈသေၵေႃႈ ၵိူဝ်းယမ်ဝႆႈသႃယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဵင်ႇၽီၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵႆႉဝႆႉၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈသေ ၶဵင်ႇၽီၵေႃႈ ပဵၼ်ၶဵင်ႇၽီ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁူၼ်ႁၢင်ႈၽီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၵိူဝ်းယမ်ၽႃႇသႃႇသင်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ယုမ်ႇယုမ်ႇယမ်ယမ် ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽႃႇသႃႇသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ၼိူဝ် ၽိူဝ်ႉၽီ တၢင်းမေႃဢတၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ===
ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေတႃႉ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်း။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၼႆတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႇၵမ်ႉၼမ်သေ လိၵ်ႈႁင်းၶေႃတႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉ ဢဝ်လိၵ်ႈယေႃးမ (ရူမ်း)သေ ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်လိၵ်ႈဝႆႉသေတႃႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉဢေႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ ၶိုၼ်းၶူင်သၢင်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈယၢင်းလႅင်သေ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈၽႄႈတိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ ===
ၽူႈၸၢႆးယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ၼူင်ႈၵူၼ်ပွတ်း/ယၢဝ်းမၼ်ႈ လႄႈ သိူဝ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ဢၼ်ယူင်ႉယူင်ႉၸႃးၸႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၶဵၼ်းႁူဝ်လႅင်/လမ်။ တီႈတူဝ်ၸမ်ႉၼူင်ႈပႃႈပၢႆႉဢူၵ်း မႆပႃးၽႃႈပၢႆႉယၢဝ်းသေ ဢဝ်သၢႆလႅင်ႁၢတ်ႉဢႅင်ႈယဝ်ႉ ယွႆႉတူၵ်းလူင်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈယဝ်ႉ။
ၽူႈၸၢႆးၵေႇၶူဝ်ႇ၊ ၵေႇပႃး ၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈၵူၼ်မၼ်ႈပွတ်း လႄႈ သိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇဢူၵ်းတႅၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိၼ်ႈတေႃးၽႃႈ လႄႈ သိူဝ်ႈယဝ်ႉ။
ပတွင်ႈ (ႁွင်ႉ) ၵယၢၼ်းၸမ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ် ၼူင်ႈၵူၼ်ႈႁူင်ႇယူင်ႉလႄႈ တင်းသိူဝ်ႈသေ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼူင်ႈသိူဝ်ႉပႃးၼႂ်း ၶႅၼ်မၼ်းၽႃႇတေႃႇထိုင်ႈၼႃႈဢူၵ်းသေ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်း တေႃႇထိုင်ၶႃလူင်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်းၸမ်ႉၼူင်ႈသိူဝ်ႈလမ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ။
ၽူႈၸၢႆးပယႄးၵေႇယႃႇ ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶႅၼ်ပွတ်းဢၼ်ၽိူၵ်ႇ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၼုင်ႈၵူၼ်ပွတ်း ဢၼ်မီးယွင်းလႅင် တၢင်းယၢဝ်းထိုင်ႁူဝ်ၶဝ်ႇ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇမီးယွင်းလႅင် တီႈၶႅၼ်သမ်ႉပႃးယွႆး လႄႈ သိၼ်ႈၸမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်လမ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉ မီးယွင်းလႅင်ၶႂၢႆႇပေ တၢင်းယၢဝ်းတေႃႇထိုင် ႁူဝ်ၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၽူႈၸၢႆးယိၼ်းပေႃႇၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈၵူၼ်ပွတ်း လႄႈ သိူဝ်ႈၶႅၼ်ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်းသေ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼူင်ႈသိၼ်ႈလမ် တေႃႇထိုင်ႁူဝ်ၶဝ်ႇ၊ သိူဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၶႅၼ်ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼႂ်းတႄႉ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇႁၢတ်ႉသေ ဢဝ်သၢႆႁၢတ်ႉဢႅဝ်ႇ ႁၢတ်ႉ ၶေႃး ဢိၵ်ႇတင်း ႁူဝ်မႃႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ၽႃႈၽႅၼ်ႇမႆဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းလွႆၶေႃ &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
ၽူႈၸၢႆးယိၼ်းတလႄး ၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈၵူၼ်းၶၢဝ် လႄႈ သိူဝ်ၶၢဝ်ဢၼ်မီးယွင်းလႅင်သေ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ သိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇ၊ သိၼ်ႈဢၼ်မီးလွၵ်းသီလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ (မၢႆတွင်း။  ။ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်တႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶဵၼ်းႁူဝ်သေ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇၼပ်ႉၶႅပ်းငိုၼ်း၊ သၢႆယွႆးမွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁွႆႈၸွမ်းၶေႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းထဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပိုၼ်ႉတီႈ တီႈၼိူင်ႈလႄႈ တီႈၼိူင်ႈ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။)

ၸယဵမ် ႁွင်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆး ၶေႃးပွတ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ၽၢႆႇၼိူဝ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈဢူၵ်းတႅၵ်ႇ လႄႈ ၼုင်ႈၵူၼ်ပွတ်းဢၼ်ႁႅတ်ႉ၊ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈသုပ်းယူင်ႉလႄႈ သိၼ်ႈတေႃးဢဝ်သေ ဢဝ်ငႃးတူဝ်သတ်း၊ သၢႆၶေႃး မၢၵ်ႇၼပ်ႉမႆႉ၊ ပီႇႁူ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းတိုဝ်းၼုင်ႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

=== ၽိင်ႈငႄႈ ===

မီးတၢင်းယၢမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈသႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်၊ လွင်ႈၵူၼ်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ တႃႈဝၢၼ်ႈမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတၢင်းယၢမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶိုင်ပွင်ယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢမ်ႇသၢင်ႇၶၢမ်ႇၸၢင်း၊ တႄႇၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းတီႈမီးပၢင်ပွႆးမင်ႇၵလႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းၸွႆႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း  မီးၽိင်ႈလိုပ်ႈၽီဢမ်ႇလီဢမ်ႇငၢမ်းဢွၵ်ႇထိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်ပွႆးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽႃႇသႃႇတြႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ပွႆးတမ်းၶွၼ်ႇ၊ ပွႆးႁေႃႇၶဝ်ႈၼဵဝ်၊ ပွႆးႁွင်ႉၽၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။ သြႃႇမေႃၽီ၊ သြႃႇယႃႈယႃပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီး ဢေႃးၸႃႇမီးဢူၽုင်းယဝ်ႉ။

== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ် ==
မီးႁိၼ်ၶၢဝ်လႄႈ ၶူဝ်းႁေႈပေႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ==
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းမႆႉလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင် ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းမႆႉ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၸွမ်းမႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ၊ ယၢင်မႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉမႃးတီႈႁွင်ႈၶုတ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ႁဵတ်းပႃးၵၢၼ်ႈႁႆႈသေ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထူင်လွႆငိုၼ်း ဢၼ်တေႃးဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉလွႆငိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆၶဝ် ပဵၼ်တူဝ်ၶဝ်ၵေႃႉ တေႃးဢဝ်ႁင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃးသေ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ မၢၼ်ႊမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ် ၼႂ်းဝၵ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဢဝ် ထုင်ႉလွႆငိုၼ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ တႄႇလွၵ်းၸၢတ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ထုင်ႉလွႆငိုၼ်းၼႆႉ သွႆၶူဝ်းယုၼ်း၊ ၶူဝ်ႈမၢၼ်ႇၵႅဝ်ႈၶမ်းတဵၵ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းမိုဝ်းႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈယိင်းၽူႈၸၢႆး ၶဝ်ၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးလမ်းၶိုတ်းလႆႈၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် သႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်းသေ ၶတ်းၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉမၼ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈလွင်ႈၽိင်ႈငႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ၊ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်၊ လိၵ်းလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

လွၵ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ထူၵ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မၢႆ !! လွင်ႈတၢင်း !! လၢႆးဢၢၼ်ႇတႂၢၵ်ႈ !! ႁူဝ်ၼမ်
|-
| ၁|| ဢေႇရိယႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ || ဢေႇၵ||၁၇၇, ၉၁၂ 
|-
| ၂|| ၽၢႆ|| ဢၼ်|| ၃၂
|-
| ၃|| ၵၢၼ်တၢင်ႇၼမ်ႉ တီႈမႄႈၼမ်ႉ|| ဢၼ်|| ၃
|-
| ၄|| ၵႂၢင်းပႃႇမႆႉ || လွၵ်းလၵ်း || ၂၇၀
|-
| ၅|| ထိူၼ်ႈၵႅတ်ႇဝႆႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၵႂၢင်းပႃႇမႆႉ|| လွၵ်းလၵ်း || ၂၁၈၀.၇၂
|-
| ၆|| တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း|| လၵ်း|| ၁၀၁.၉၂
|-
| ၇|| တၢင်းလူတ်ႉၵႃး || လၵ်း|| ၅၈၁
|-
| ၈|| ၶူဝ်ဢၼ်ယၢဝ်းလိူဝ် ၁၈၀ ထတ်း || လင် || ၈
|-
| ၉|| ဢွင်ႈသွင်ႇလိၵ်ႈ || ဢၼ် || ၁၄
|-
| ၁၀ || ဢွင်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈလူမ်း || လုမ်း || ၁၁
|-
| ၁၁|| လုမ်းၾူင်း|| လုမ်း || ၁၂
|-
| ၁၂|| ဢွင်ႈမႅၵ်ႇၶရူဝ်ႇဝဵပ်ႉ|| ဢၼ် || ၂
|-
| ၁၃|| ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇ|| ႁူင်း || ၃၉၁ 
|-
| ၁၄|| ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ || ဢၼ် || ၄
|-
| ၁၅|| ႁူင်းယႃ/ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီ|| ႁူင်း/ဢွင်ႈ || ၅၃ 
|-
|}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar.com&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=2018-08-06 |archivedate=2011-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|&lt;ref name=&quot;kayah&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=111&amp;Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;}}

{{ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်
|Centre    = ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|North     = [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|Northeast = 
|East      = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ်]]၊ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]
|Southeast = 
|South     = 
|Southwest = [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]
|West      = 
|Northwest = 
}}


{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>20v3frd1ymkmav2lcqos1rqzpkoy58q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126288</id>
      <parentid>126161</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38071" sha1="tn5x6n5uufwr5hm0xnv1natgpbvnxpn" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                    = ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| settlement_type         = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈမိူင်း]]
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| image_flag              = Flag of Kayah State.svg
| flag_alt                = 
| nickname                = 
| motto                   = 
| image_map               = Kayah State in Myanmar.svg
| mapsize                 = 200px
| map_alt                 = 
| map_caption             = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
| pushpin_map             = &lt;!-- Burma --&gt;
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
| coordinates             = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}}
| subdivision_type        = မိူင်း
| subdivision_name        = {{Flag|Myanmar}}
| subdivision_type1       = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ|ၸႄႈမိူင်း]] 
| subdivision_name1       = {{Flag|ယၢင်းလႅင်}}
| subdivision_type2       = ပိုၼ်ႉတီႈ
| subdivision_name2       = ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ
| established_title       = 
| established_date        = 
| seat_type               = ၸႄႈလူင်
| seat                    = [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
| government_footnotes    = 
| leader_party            = [[ဢမျူဝ်းတႃး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ|NLD]]
| leader_title            = ၸွမ်ၽွင်းလူင်
| leader_name             = ဢူး[[ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ]]
| leader_title1           = လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ
| leader_name1            = [[ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
| leader_title3 = လုမ်းတတ်းသိၼ်
| leader_name3 = လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
| unit_pref               = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 11731.5
| area_rank               = ၁၃
| area_note               = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = ၂၈၆,၆၂၇
| population_as_of        = 2014
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = auto
| population_rank         = ၁၅
| population_demonym      = 
| population_note         = 
| demographics_type1      = Demographics
| demographics1_footnotes = 
| demographics1_title1    = ၶိူဝ်းၵူၼ်း
| timezone1               = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
| utc_offset1             = +06:30
| postal_code_type        = 
| postal_code             = 
| area_code               = 
| area_code_type          = 
| iso_code                = 
| website                 = {{url|www.kayahstate.gov.mm}}
| leader_title2           = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း သၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း
| leader_name2            = [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
| demographics1_info1     = [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ယၢင်းလႅင်]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်း|ယၢင်း]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းပတွင်ႇ|ပတွင်ႇ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ|မၢၼ်ႈ]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းပဢူဝ်း|ပဢူဝ်း]]
| demographics1_title2    = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
| demographics1_info2     = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]] ၄၉.၉%&lt;br&gt; [[ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]] ၄၅.၈%&lt;br&gt; Animism ၁.၉%&lt;br&gt; [[ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ]] ၁.၁%&lt;br&gt; [[ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ|ႁိၼ်ႇတူႇ]] ၀.၁%&lt;br&gt; တၢင်ႇၸိူဝ်း ၁.၂%
}}

'''ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်''' ({{Langx|my|ကယားပြည်နယ်}}), ({{Langx|en|Kayah State}}), ({{IPA-shn|Zemoeng Yaangleng|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]] ၼႂ်း [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မီးဝႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီးဝႆႉ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]] လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]] ယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉေသ ႁူပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 272,730 ၵေႃႉ&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;ယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်]] ယူႇသဝ်းၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။

== ဢွင်ႈတီႈလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ==
ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၵၼ်ႇတရဝတီႇ ၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် {{Convert|4529.56|sqmi}} သေ &lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt; ပေႃးဢဝ်ဢေႇရိယႃႇဝႃႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈမိူင်း 7 ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုၼ်ႉႁွင်ႇ ၁၈° ၀' လႄႈ ၁၉° ၅၅'၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ ၉၄° ၄၀' လႄႈ ၉၇° ၉၃' ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မိူင်းလွႆ တီႈဢၼ်ၵူၼ်းယူႇႁၢင်ႇယဝ်ႉ။ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်မၼ်း တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းၽႆးလေႃးပိတ မၢႆ (1) လႄႈ မၢႆ (2) ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းပၼ်ၽႉးပိူင်လူင် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၾိင်ႈၾႃႉ ==
တီႈထုင်ႉၼႃႈလိၼ်သုင် ၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်သေ တီႈထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းတႄႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉၽူၼ်ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ၶၢဝ်းၵတ်းၼႆႉ ပေႃးတီႈထုင်ႉၼႃႈလိၼ်သုင်ၼႆႉ မီး 40 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ သေ ပေႃးပဵၼ်တီႈ ထုင်ႉၼႃႈလိၼ်ပဵင်းၼႆႉ မီး 62.6 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶၢဝ်းမႆႈသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလိူၼ်မေႇ ၼႆႉ တၢင်ႉမႆႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ မီး 77.4 တီႇၵရီႇၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇ မီး 38.43 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm |title={{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm |date=2008-12-04 }} MODiNS &amp;#91; Myanmar Online Information &amp;#93;&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2018-07-02 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== သၢႆပိုၼ်း ==

== ၶိူဝ်းၵူၼ်း ==
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆ့ မီးၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင် [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းယၢင်းလႅင်|ယၢင်းလႅင်]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵယၢၼ်း|ၵယၢၼ်း]](ပတွင်ႈ)၊ ၵယၢၼ်း(လထ)၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵယေႃး|ၵယေႃး]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းယိၼ်းပေႃႇ|ယိၼ်းပေႃႇ]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းယိၼ်းတလႄး|ယိၼ်းတလႄး]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵေႇၶူဝ်ႇ|ၵေႇၶူဝ်ႇ]]၊ [[ၸၢဝ်းၵူၼ်းၵေႇပႃး|ၵေႇပႃး]]၊ ၵယႃးမူဝ်ၼု ([[ၸၢဝ်းၵူၼ်းမၼူမၼေႃး|မၼုမၼေႃး]]) သေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၵူၼ်း မၢၼ်ႊ၊ တႆး၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt;

[[File:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်]]

== ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ==
ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၼိုင်ႈလင် လႆႈမီးလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ် ပေႃႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်ဢူၽုင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇဢဝ် ဢူၽုင်းလွင်ႈဢွၼ်ႁူဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းၽၢႆႇၼိူဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းၵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် ၼပ်ႉယမ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပွင်ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မီးၸုမ်းၼၢမ်းၼႃႈၸႄႈမိူင်း လႄႈ မီးၶွမ်ႇမတီႇၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၸႄႈဝဵင်းတေႃႇဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်လၢႆးၽိင်ႈထုင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉၸွမ်းယူႇ။

=== ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ===
ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် တႄႇဢဝ် ပီ 1910 မႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မီးၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=169&amp;Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ
# ၸဝ်ႈၶုၼ်လီ (မိူင်းၵၼ်တရဝတီႇ) - 1910 တေႃႇ 1939
# ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇၸီႇၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1948 တေႃႇ 1952
# မႁႃႇတရေႇၸီႇတူႇ ဢူးၸဵင်ႇ (ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇဢတႂိၼ်းဝုၼ်ႇ) - 1948 တေႃႇ 1960
# ၸဝ်ႈငႄႇတူး ([[ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉ|ထုင်ႉဝေႃးလၶႄႉ]]) - 1952 တေႃႇ 1962
# ၸဝ်ႈဝုၼ်ႇၼ ၽွင်းလူင် လႄႈ ၶွင်ႇၸီႇၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1956 တေႃႇ 1960
# သီႇရိပျၢၼ်ႇၶျီႇ ဢူးဢေႇမျႃႉလေး ၸုမ်းၸၢမ်းႁူဝ်ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1962 တေႃႇ 1974
# ဢူးၵျေႃႇတိၼ်ႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇၸီႇၵူၼ်းမိူင်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် - 1974 တေႃႇ 1988
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် မွင်ႇၵျီႇ - 1988 တေႃႇ 16.4.1996
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၵျေႃႇဝိၼ်း - 23.4.1996 တေႃႇ 16.4.1998
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် လႃႉတွင်းမျိၼ်ႇ - 19.4.1998 တေႃႇ 17.12.1998
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် မျိၼ်ႉတဵင်း - 17.12.1998 တေႃႇ 23.8.1999
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၺုၼ်ႉလႅင်ႇ - 23.8.1999 တေႃႇ 14.6.2002
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် တဵင်းသူၺ်ႇ - 15.6.2002 တေႃႇ 30.9.2003
# ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် မျိၼ်ႉဢူး - 1.10.2003 တေႃႇ 13.9.2004
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် လႃႉမျိၼ်ႇသူၺ်ႇ - 8.5.2005 တေႃႇ 18.8.2006
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၺုၼ်ႉတိၼ်ႇ - 18.8.2006 တေႃႇ 22.6.2008
# ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ - 23.6.2008 တေႃႇ 30.3.2011
;ၶၢဝ်းပၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း
# ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈမိူင်း ဢူး [[ၶိၼ်ႇမွင်ႇဢူး|ၶိၼ်ႇမွင်ႇဢူး]] - 31.3.2011 တေႃႇ 30.3.2016
# ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸႄႈမိူင်း [[ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ|ဢႄႇလ်ၽွင်းသျူဝ်ႇ]] 31.3.2018 တေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ

== ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ ==
တီႈၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (2) ဢၼ်ယဝ်ႉ။
# [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ]] (ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ)
# [[ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ]]

ၸႄႈဝဵင်း မီးဝႆႉ (7) ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ -
** [[ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး]]

တီႈၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉၼႆႉ -
** [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ]]
***[[ယႂႃႇတိတ်ႉ၊ ဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ|ဝဵင်းယႂႃႇတိတ်ႉ]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း]]
** [[ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ]]

ဝဵင်း မီး (8) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ မီး (31) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇမီး (74) ဢိူင်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈ မီး (510) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)&lt;/ref&gt;

== ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းလီၶဝ်ႈၸႂ် ==

* [[ၵွင်းမူးလွႆၶေႃ|ၵွင်းမူးလွႆၶေႃ]]
* [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇလေႃးပိတ|ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇလေႃးပိတ]]
* [[Seven Step Pond|Seven Step Pond]] and [[Htee Pwint Pond|Htee Pwint Pond]] ဢၼ်မီးတီႈ [[တီးမေႃႉသူဝ်ႇ|တီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]
* [[ထမ်ႈၵျႅတ်ႉ|ထမ်ႈၵျႅၼ်ႉ]]
&lt;ref&gt;D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.&lt;/ref&gt;

== လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ထုင်းၽိင်ႈ ==

=== လွင်ႈၵိူဝ်းယမ် ===
မီးဝႆႉ ၸိူဝ်းၵိူဝ်းယမ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ၵူၼ်းၵိူဝ်းယမ်ၽီ လႄႈ ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ (Catholic) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိူၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶဝ်တႄႉ ဝႆႉႁူၼ်ႁၢင်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈသေၵေႃႈ ၵိူဝ်းယမ်ဝႆႈသႃယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶဵင်ႇၽီၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵႆႉဝႆႉၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈသေ ၶဵင်ႇၽီၵေႃႈ ပဵၼ်ၶဵင်ႇၽီ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁူၼ်ႁၢင်ႈၽီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။ ၽႂ်ၵိူဝ်းယမ်ၽႃႇသႃႇသင်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ယုမ်ႇယုမ်ႇယမ်ယမ် ႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽႃႇသႃႇသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယုမ်ၼိူဝ် ၽိူဝ်ႉၽီ တၢင်းမေႃဢတၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ===
ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း ႁူမ်ႈဝႃႈ မီးၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေတႃႉ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢွတ်း။ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးၼႆတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႇၵမ်ႉၼမ်သေ လိၵ်ႈႁင်းၶေႃတႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉ ဢဝ်လိၵ်ႈယေႃးမ (ရူမ်း)သေ ၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်လိၵ်ႈဝႆႉသေတႃႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉဢေႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ ၶိုၼ်းၶူင်သၢင်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈယၢင်းလႅင်သေ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈၽႄႈတိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ ===
ၽူႈၸၢႆးယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ၼူင်ႈၵူၼ်ပွတ်း/ယၢဝ်းမၼ်ႈ လႄႈ သိူဝ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ဢၼ်ယူင်ႉယူင်ႉၸႃးၸႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၶဵၼ်းႁူဝ်လႅင်/လမ်။ တီႈတူဝ်ၸမ်ႉၼူင်ႈပႃႈပၢႆႉဢူၵ်း မႆပႃးၽႃႈပၢႆႉယၢဝ်းသေ ဢဝ်သၢႆလႅင်ႁၢတ်ႉဢႅင်ႈယဝ်ႉ ယွႆႉတူၵ်းလူင်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼႃႈယဝ်ႉ။
ၽူႈၸၢႆးၵေႇၶူဝ်ႇ၊ ၵေႇပႃး ၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈၵူၼ်မၼ်ႈပွတ်း လႄႈ သိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇဢူၵ်းတႅၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိၼ်ႈတေႃးၽႃႈ လႄႈ သိူဝ်ႈယဝ်ႉ။
ပတွင်ႈ (ႁွင်ႉ) ၵယၢၼ်းၸမ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ် ၼူင်ႈၵူၼ်ႈႁူင်ႇယူင်ႉလႄႈ တင်းသိူဝ်ႈသေ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼူင်ႈသိူဝ်ႉပႃးၼႂ်း ၶႅၼ်မၼ်းၽႃႇတေႃႇထိုင်ႈၼႃႈဢူၵ်းသေ တၢင်းယၢဝ်းမၼ်း တေႃႇထိုင်ၶႃလူင်ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်မၼ်းၸမ်ႉၼူင်ႈသိူဝ်ႈလမ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ။
ၽူႈၸၢႆးပယႄးၵေႇယႃႇ ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶႅၼ်ပွတ်းဢၼ်ၽိူၵ်ႇ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၼုင်ႈၵူၼ်ပွတ်း ဢၼ်မီးယွင်းလႅင် တၢင်းယၢဝ်းထိုင်ႁူဝ်ၶဝ်ႇ။ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇမီးယွင်းလႅင် တီႈၶႅၼ်သမ်ႉပႃးယွႆး လႄႈ သိၼ်ႈၸမ်ႉပဵၼ် ဢၼ်လမ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉ မီးယွင်းလႅင်ၶႂၢႆႇပေ တၢင်းယၢဝ်းတေႃႇထိုင် ႁူဝ်ၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၽူႈၸၢႆးယိၼ်းပေႃႇၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈၵူၼ်ပွတ်း လႄႈ သိူဝ်ႈၶႅၼ်ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်းသေ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼူင်ႈသိၼ်ႈလမ် တေႃႇထိုင်ႁူဝ်ၶဝ်ႇ၊ သိူဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၶႅၼ်ဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼႂ်းတႄႉ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇႁၢတ်ႉသေ ဢဝ်သၢႆႁၢတ်ႉဢႅဝ်ႇ ႁၢတ်ႉ ၶေႃး ဢိၵ်ႇတင်း ႁူဝ်မႃႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိူဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ၽႃႈၽႅၼ်ႇမႆဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html ၽၢင်ႁၢင်ႈဝဵင်းလွႆၶေႃ &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
ၽူႈၸၢႆးယိၼ်းတလႄး ၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈၵူၼ်းၶၢဝ် လႄႈ သိူဝ်ၶၢဝ်ဢၼ်မီးယွင်းလႅင်သေ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ သိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇ၊ သိၼ်ႈဢၼ်မီးလွၵ်းသီလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ (မၢႆတွင်း။  ။ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်တႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶဵၼ်းႁူဝ်သေ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇၼပ်ႉၶႅပ်းငိုၼ်း၊ သၢႆယွႆးမွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁွႆႈၸွမ်းၶေႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းထဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပိုၼ်ႉတီႈ တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈ မီးလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။)

ၸယဵမ် ႁွင်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆး ၶေႃးပွတ်းၼၼ်ႉၸမ်ႉ ၽၢႆႇၼိူဝ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈဢူၵ်းတႅၵ်ႇ လႄႈ ၼုင်ႈၵူၼ်ပွတ်းဢၼ်ႁႅတ်ႉ၊ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၸမ်ႉ ၼုင်ႈသိူဝ်ႈသုပ်းယူင်ႉလႄႈ သိၼ်ႈတေႃးဢဝ်သေ ဢဝ်ငႃးတူဝ်သတ်း၊ သၢႆၶေႃး မၢၵ်ႇၼပ်ႉမႆႉ၊ ပီႇႁူ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းတိုဝ်းၼုင်ႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

=== ၽိင်ႈငႄႈ ===

မီးတၢင်းယၢမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈသႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်၊ လွင်ႈၵူၼ်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ တႃႈဝၢၼ်ႈမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတၢင်းယၢမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶိုင်ပွင်ယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတူင်ႇဝိူင်းၵူၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢမ်ႇသၢင်ႇၶၢမ်ႇၸၢင်း၊ တႄႇၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း၊ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းမႂ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းတီႈမီးပၢင်ပွႆးမင်ႇၵလႃႇၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းၸွႆႈၵၼ်ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ဝၢၼ်ႈမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း  မီးၽိင်ႈလိုပ်ႈၽီဢမ်ႇလီဢမ်ႇငၢမ်းဢွၵ်ႇထိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပၢင်ပွႆးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၽႃႇသႃႇတြႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ပွႆးတမ်းၶွၼ်ႇ၊ ပွႆးႁေႃႇၶဝ်ႈၼဵဝ်၊ ပွႆးႁွင်ႉၽၼ် ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။ သြႃႇမေႃၽီ၊ သြႃႇယႃႈယႃပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမီး ဢေႃးၸႃႇမီးဢူၽုင်းယဝ်ႉ။

== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ် ==
မီးႁိၼ်ၶၢဝ်လႄႈ ၶူဝ်းႁေႈပေႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ==
ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းမႆႉလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင် ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းမႆႉ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢွၵ်ႇၸွမ်းမႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ၊ ယၢင်မႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈမိူင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼမ်ႉမႃးတီႈႁွင်ႈၶုတ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ႁဵတ်းပႃးၵၢၼ်ႈႁႆႈသေ။ ဢၼ်ပဵၼ်ထူင်လွႆငိုၼ်း ဢၼ်တေႃးဢွၵ်ႇတီႈ ထုင်ႉလွႆငိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆၶဝ် ပဵၼ်တူဝ်ၶဝ်ၵေႃႉ တေႃးဢဝ်ႁင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယၢင်းလႅင်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လုၵ်ႉတိုၼ်ႇမႃးသေ ၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ မၢၼ်ႊမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ် ၼႂ်းဝၵ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဢဝ် ထုင်ႉလွႆငိုၼ်း ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ တႄႇလွၵ်းၸၢတ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ထုင်ႉလွႆငိုၼ်းၼႆႉ သွႆၶူဝ်းယုၼ်း၊ ၶူဝ်ႈမၢၼ်ႇၵႅဝ်ႈၶမ်းတဵၵ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းမိုဝ်းႁဵတ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈယိင်းၽူႈၸၢႆး ၶဝ်ၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးလမ်းၶိုတ်းလႆႈၸွမ်းၵၢပ်ႈၸွမ်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် သႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်းသေ ၶတ်းၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉမၼ်းသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈလွင်ႈၽိင်ႈငႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၼုင်ႈတၢင်းမႆ၊ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်၊ လိၵ်းလၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။

လွၵ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ထူၵ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မၢႆ !! လွင်ႈတၢင်း !! လၢႆးဢၢၼ်ႇတႂၢၵ်ႈ !! ႁူဝ်ၼမ်
|-
| ၁|| ဢေႇရိယႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ || ဢေႇၵ||၁၇၇, ၉၁၂ 
|-
| ၂|| ၽၢႆ|| ဢၼ်|| ၃၂
|-
| ၃|| ၵၢၼ်တၢင်ႇၼမ်ႉ တီႈမႄႈၼမ်ႉ|| ဢၼ်|| ၃
|-
| ၄|| ၵႂၢင်းပႃႇမႆႉ || လွၵ်းလၵ်း || ၂၇၀
|-
| ၅|| ထိူၼ်ႈၵႅတ်ႇဝႆႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈၵႂၢင်းပႃႇမႆႉ|| လွၵ်းလၵ်း || ၂၁၈၀.၇၂
|-
| ၆|| တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း|| လၵ်း|| ၁၀၁.၉၂
|-
| ၇|| တၢင်းလူတ်ႉၵႃး || လၵ်း|| ၅၈၁
|-
| ၈|| ၶူဝ်ဢၼ်ယၢဝ်းလိူဝ် ၁၈၀ ထတ်း || လင် || ၈
|-
| ၉|| ဢွင်ႈသွင်ႇလိၵ်ႈ || ဢၼ် || ၁၄
|-
| ၁၀ || ဢွင်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈလူမ်း || လုမ်း || ၁၁
|-
| ၁၁|| လုမ်းၾူင်း|| လုမ်း || ၁၂
|-
| ၁၂|| ဢွင်ႈမႅၵ်ႇၶရူဝ်ႇဝဵပ်ႉ|| ဢၼ် || ၂
|-
| ၁၃|| ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပႆႇၺႃႇ|| ႁူင်း || ၃၉၁ 
|-
| ၁၄|| ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ၶေႃးလဵၵ်ႉ || ဢၼ် || ၄
|-
| ၁၅|| ႁူင်းယႃ/ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီ|| ႁူင်း/ဢွင်ႈ || ၅၃ 
|-
|}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar.com&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=2018-08-06 |archivedate=2011-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|&lt;ref name=&quot;kayah&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=111&amp;Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;}}

{{ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်
|Centre    = ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|North     = [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|Northeast = 
|East      = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ်]]၊ [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]
|Southeast = 
|South     = 
|Southwest = [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]
|West      = 
|Northwest = 
}}


{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>tn5x6n5uufwr5hm0xnv1natgpbvnxpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>747</id>
    <revision>
      <id>126315</id>
      <parentid>104843</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3720" sha1="empwf37o9u1h911e2353usiwr99l83k" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi = 1.9421
|population =  ၇၀,၉၄၆
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes =   &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|49|N|96|06|E|region:MM|display = inline,title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 29
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11081
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း''' ({{Langx|my|ရန်ကင်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Yankin Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Yaankin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ယၢၼ်ႇၵိၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>empwf37o9u1h911e2353usiwr99l83k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လိၵ်ႈတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>764</id>
    <revision>
      <id>126205</id>
      <parentid>125283</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91944" sha1="picaw08hnlucxg7qfgnn9awad77ibrq" xml:space="preserve">== တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး ==
===တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး (19) တူဝ်===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|&lt;big&gt;ၵ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;kǎ ({{IPA|/ka˨˦/}})
|&lt;big&gt;ၶ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;khǎ ({{IPA|/kʰa˨˦/}})
|&lt;big&gt;င&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ngǎ ({{IPA|/ŋa˨˦/}})
|-
|&lt;big&gt;ၸ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;tsǎ ({{IPA|/t͡ɕa˨˦/}})
|&lt;big&gt;သ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;sǎ ({{IPA|/sʰa˨˦/}})
|&lt;big&gt;ၺ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;nyǎ ({{IPA|/ɲa˨˦/}})
|-
|&lt;big&gt;တ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;tǎ ({{IPA|/ta˨˦/}})
|&lt;big&gt;ထ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;thǎ ({{IPA|/tʰa˨˦/}})
|&lt;big&gt;ၼ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;nǎ ({{IPA|/na˨˦/}})
|-
|&lt;big&gt;ပ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pǎ ({{IPA|/pa˨˦/}})
|&lt;big&gt;ၽ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;phǎ ({{IPA|/pʰa˨˦/}})
|&lt;big&gt;ၾ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;fǎ ({{IPA|/fa˨˦/}})
|-
|&lt;big&gt;မ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;mǎ ({{IPA|/ma˨˦/}})
|&lt;big&gt;ယ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;yǎ ({{IPA|/ja˨˦/}})
|&lt;big&gt;ရ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;rǎ ({{IPA|/ra˨˦/}})
|-
|&lt;big&gt;လ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;lǎ ({{IPA|/la˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဝ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;wǎ ({{IPA|/wa˨˦/}})
|&lt;big&gt;ႁ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;hǎ ({{IPA|/ha˨˦/}})
|-
|
|&lt;big&gt;ဢ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎ ({{IPA|/ʔa˨˦/}})
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|&lt;big&gt;ᥐ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ka᷈a ({{IPA|/kaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥑ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;kha᷈a ({{IPA|/kʰaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥒ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;nga᷈a ({{IPA|/ŋaː˧˦˧/}})
|-
|&lt;big&gt;ᥓ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;tsa᷈a ({{IPA|/t͡ɕaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥔ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;sa᷈a ({{IPA|/sʰaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥕ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ya᷈a ({{IPA|/jaː˧˦˧/}})
|-
|&lt;big&gt;ᥓ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ta᷈a ({{IPA|/taː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥗ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;tha᷈a ({{IPA|/tʰaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥘ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;la᷈a ({{IPA|/laː˧˦˧/}})
|-
|&lt;big&gt;ᥙ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pa᷈a ({{IPA|/paː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥚ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pha᷈a ({{IPA|/pʰaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥛ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ma᷈a ({{IPA|/maː˧˦˧/}})
|-
|&lt;big&gt;ᥜ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;fa᷈a ({{IPA|/faː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥝ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;wa᷈a ({{IPA|/waː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥞ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ha᷈a ({{IPA|/haː˧˦˧/}})
|-
|&lt;big&gt;ᥟ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼa᷈a ({{IPA|/ʔaː˧˦/}})
|&lt;big&gt;ᥠ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;khya᷈a ({{IPA|/kʰjaː˧˦˧/}})
|&lt;big&gt;ᥡ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;sya᷈a ({{IPA|/ʃaː˧˦/}})
|-
|
|&lt;big&gt;ᥢ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;na᷈a ({{IPA|/naː˧˦˧/}})
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈ
!RTGS
! IPA
!လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ၵ
|''ka''
| /k/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥐ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; |ၶ
|''kha''
| /kʰ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥑ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | င
|''nga''
| /ŋ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥒ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ၸ
|''sa''
| /t͡s/, /s/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥓ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | သ
|''hsa''
| /sʰ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥔ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ၺ
|''nya''
| /ɲ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥭ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | တ
|''ta''
| /t/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥖ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ထ
|''tha''
| /tʰ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥗ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ၼ
|''na''
| /n/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥢ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ပ
|''pa''
| /p/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥙ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ၽ
|''pha''
| /pʰ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥚ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ၾ
|''fa''
| /f/, /pʰ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥜ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | မ
|''ma''
| /m/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥛ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ယ
|''ya''
| /j/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥕ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ရ
|''ra''
| /r/
|
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | လ
|''la''
| /l/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥘ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ဝ
|''wa''
| /w/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥝ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ႁ
|''ha''
| /h/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥞ'''''
|-
| style=&quot;font-size: 170%&quot; | ဢ
|''ah''
| /ʔ/
| style=&quot;font-size: 130%&quot; |'''''ᥟ'''''
|}

== ပိူင်ၵေႃႇသၢင်ႈလိၵ်ႈတႆး ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|&lt;big&gt;ဢ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;-&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎ ({{IPA|/ʔa˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢႃ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ႃ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎa ({{IPA|/ʔaː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢိ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ိ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǐ ({{IPA|/ʔi˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢီ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ီ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǐi ({{IPA|/ʔiː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢေ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ေ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎe ({{IPA|/ʔeː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢႄ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ႄ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼě ({{IPA|/ʔɛː˨˦/}})
|-
|&lt;big&gt;ဢု&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ု&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǔ ({{IPA|/ʔu˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢူ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ူ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; ʼǔu ({{IPA|/ʔuː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢူဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ူဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǒ ({{IPA|/ʔoː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢေႃ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ေႃ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎu ({{IPA|/ʔɔː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢိုဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt; ◌ိုဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǔe ({{IPA|/ʔɯː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢိူဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ိူဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǒe ({{IPA|/ʔɤː˨˦/}})
|}

=== · မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ (10) တူဝ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!မၢႆ
!တူဝ်သဵင်
!လၢႆးဝႃႈ
!လၢႆးလေႃး
!
|-
|1
|ဢ
|ဢႃႉ
|ဢႃႉ (သဵင်ၶၢတ်ႇ)
|
|-
|2
|ႃ
|ဢႃ
|ဢႃ
|
|-
|3
|ီ
|ဢီ
|တၢင်ႇၶၢတ်ႈၵႅၼ်
|
|-
|4
|ေ
|ဢေ
|ဢေသႂ်ႇ
|
|-
|5
|ႄ
|ဢႄ
|ဢႄသႂ်ႇ
|
|-
|6
|ူ
|ဢူ
|တိုတ်ႉသွင်
|
|-
|7
|ူဝ်
|ဢူဝ်
|တိုတ်ႉသွင်ဝၽႅတ်း
|
|-
|8
|ေႃ
|ဢေႃ
|ဢေသႂ်ႇဢဢႃ (ဢေႃ)
|
|-
|9
|ိုဝ်
|ဢိုဝ်
|တိုတ်ႉတၢင်ႇဝၽႅတ်း
|
|-
|10
|ိူဝ်
|ဢိူဝ်
|တိုတ်ႉသွင်တၢင်ႇဝၽႅတ်း
|
|}

=== တူၼ်းသဵင် (6) တူၼ်း ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|&lt;big&gt;ဢႆ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ႆ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎi ({{IPA|/ʔaj˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢၢႆ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ၢႆ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎai ({{IPA|/ʔaːj˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢွႆ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ွႆ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎui ({{IPA|/ʔɔj˨˦/}})
|
|
|-
|&lt;big&gt;ဢုၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ုၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǔi ({{IPA|/ʔuj˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢူၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt; ◌ူၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǒi ({{IPA|/ʔoj˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢိုၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt; ◌ိုၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǔei ({{IPA|/ʔɯj˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢိူၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ိူၺ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǒei ({{IPA|/ʔɤj˨˦/}})
|
|-
|&lt;big&gt;ဢဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎo ({{IPA|/ʔaw˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢၢဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ၢဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎao ({{IPA|/ʔaːw˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢိဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ိဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǐo ({{IPA|/ʔiw˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢဵဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ဵဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎei ({{IPA|/ʔew˨˦/}})
|&lt;big&gt;ဢႅဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt; ◌ႅဝ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼěo ({{IPA|/ʔɛw˨˦/}})
|-
|
|
|&lt;big&gt;ဢႂ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;◌ႂ်&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;ʼǎue ({{IPA|/ʔaɰ˨˦/}})
|
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!မၢႆ
!မၢႆသဵင်
!လၢႆးဝႃႈ
! colspan=&quot;2&quot; |IPA
|-
|1
|
|ပဝ်ႇ
|˨˦
|ǎ
|-
|2
| style=&quot;font-size: 170%&quot; |ႇ
|ယၵ်း
|˩
|à
|-
|3
| style=&quot;font-size: 170%&quot; |ႈ
|ယၵ်းၸမ်ႈ
|˧˨
|ā
|-
|4
| style=&quot;font-size: 170%&quot; |း
|ၸမ်ႈၼႃႈ
|˥
|á
|-
|5
| style=&quot;font-size: 170%&quot; |ႉ
|ၸမ်ႈတႂ်ႈ
|˦˨ˀ
|âʔ, â̰
|-
|6
| style=&quot;font-size: 170%&quot; |ႊ
|ယၵ်းၶိုၼ်ႈ
|˧˦˧
|a᷈
|}

=== · မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ (3) သွၼ်ႉ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|&lt;big&gt;ပဝ်ႇ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;-&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pào ({{IPA|/paw˩/}})
|&lt;big&gt;ယၵ်း&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ႇ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;yák ({{IPA|/jak̚˥/}})
|&lt;big&gt;ယၵ်းၸမ်ႈ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ႈ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;yáktsām ({{IPA|/jak̚˥.t͡ɕam˧˧˨/}})
|&lt;big&gt;ၸမ်ႈၼႃႈ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;း&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;tsāmnāa ({{IPA|/t͡ɕam˧˧˨.naː˧˧˨/}})
|&lt;big&gt;ၸမ်ႈတႂ်ႈ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ႉ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;tsāmtāue ({{IPA|/t͡ɕam˧˧˨.taɰ˧˧˨/}})
|&lt;big&gt;ယၵ်းၶိုၼ်ႈ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;ႊ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;yákkhūen ({{IPA|/jak̚˥.kʰɯn˧˧˨/}})
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|&lt;big&gt;ပႃ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pǎa ({{IPA|/paː˨˦/}})
|&lt;big&gt;ပႃႇ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pàa ({{IPA|/paː˩/}})
|&lt;big&gt;ပႃႈ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pāa ({{IPA|/paː˧˧˨/}})
|&lt;big&gt;ပႃး&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;páa ({{IPA|/paː˥/}})
|&lt;big&gt;ပႃႉ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pâ̰a ({{IPA|/paː˦˨ˀ/}})
|&lt;big&gt;ပႃႊ&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;pa᷈a ({{IPA|/paː˧˦˧/}})
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1. မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ &quot;ဢီ&quot; (7) သွၼ်ႉ
!မၢႆ
!တူဝ်သဵင်
!လၢႆးလေႃး
!လၢႆးဝႃႈ
!လၢႆးႁွင်ႉ
|-
|1
|ႆ
|ဢ + ဢီ
|ဢႆ
|ၵၢႆႇၶိုၼ်း
|-
|2
|ၢႆ
|ဢႃ + ဢီ
|ဢၢႆ
|ဢႃပွတ်းၵၢႆႇၶိုၼ်း
|-
|3
|ုၺ်
|ဢူ + ဢီ
|ဢုၺ်
|တိုတ်ႉၺၽႅတ်း
|-
|4
|ူၺ်
|ဢူဝ် + ဢီ
|ဢူၺ်
|တိုတ်ႉသွင်ၺၽႅတ်း
|-
|5
|ွႆ/◌ၺ်
|ဢေႃ + ဢီ
|ဢွႆ/ဢွၺ်
|ႁွႆႈၵၢႆႇၶိုၼ်း/ႁွႆႈၺၽႅတ်း
|-
|6
|ိုၺ်
|ဢိုဝ် + ဢီ
|ဢိုၺ်
|တိုတ်ႉတၢင်ႇၺၽႅတ်း
|-
|7
|ိူၺ်
|ဢိူဝ် + ဢီ
|ဢိူၺ်
|တိုတ်ႉသွင်တၢင်ႇၺၽႅတ်း
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+2. မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ &quot;ဢူ&quot; (7) သွၼ်ႉ
!မၢႆ
!တူဝ်သဵင်
!လၢႆးလေႃး
!လၢႆးဝႃႈ
!လၢႆးႁွင်ႉ
|-
|1
| -ဝ်
|ဢ + ဢူ
|ဢဝ်
|ဝၽႅတ်း
|-
|2
| ◌ဝ်
|ဢႃ + ဢူ
|ဢၢဝ်
|ဢႃပွတ်းဝၽႅတ်း
|-
|3
| ◌ဝ်
|ဢီ + ဢူ
|ဢိဝ်
|တၢင်ႇဝၽႅတ်း
|-
|4
| ◌ဝ်
|ဢေ + ဢူ
|ဢဵဝ်
|ဢေတၢင်ႇဝၽႅတ်း
|-
|5
| ◌ဝ်
|ဢႄ + ဢူ
|ဢႅဝ်
|ဢႄတၢင်ႇဝၽႅတ်း
|-
|6
| -◌ဝ်ဝ်
|ဢိုဝ် + ဢူ
|ဢိုဝ်ဝ်
|တိုတ်ႉတၢင်ႇဝၽႅတ်းဝၽႅတ်း
|-
|7
| -◌ဝ်ဝ်
|ဢိူဝ် + ဢူ
|ဢိူဝ်ဝ်
|တိုတ်ႉသွင်တၢင်ႇဝၽႅတ်းဝၽႅတ်း
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+3. မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ &quot;ဢိုဝ်&quot; (1) သွၼ်ႉ
!မၢႆ
!တူဝ်သဵင်
!လၢႆးလေႃး
!လၢႆးဝႃႈ
!လၢႆးႁွင်ႉ
|-
|1
|ႂ်
|ဢ + ဢိုဝ်
|ဢႂ်
|ၵႂၢႆႉၽႅတ်း / ၵင်းၵိင်း
|}

=== · မႄႈသဵင်သွၼ်ႉ (3) သွၼ်ႉ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!မၢႆ
!တူဝ်သဵင်
!လၢႆးလေႃး
!လၢႆးဝႃႈ
|-
|1
|ျ
|ၵ + ယ = ၵျ
|ႁွပ်ႇ
|-
|2
|ြ
|ၵ + ရ = ၵြ
|လဵပ်ႈ
|-
|3
|ႂ
|ၵ + ဝ = ၵႂ
|ၵႂၢႆႉ
|}

=== · တူဝ်ၼပ်ႉတႆး ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!တူဝ်ၼပ်ႉတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ
!လၢႆးႁွင်ႉ
!တူဝ်ၼပ်ႉတႆးပၢၼ်ၵဝ်ႇ
!တူဝ်ၼပ်ႉၵမ်ႇၽႃႇ
|-
|0
|သုၼ်
|၀
|0
|-
|1
|ၼိုင်ႈ
|၁
|1
|-
|2
|သွင်
|၂
|2
|-
|3
|သၢမ်
|၃
|3
|-
|4
|သီႇ
|၄
|4
|-
|5
|ႁႃႈ
|၅
|5
|-
|6
|ႁူၵ်း
|၆
|6
|-
|7
|ၸဵတ်း
|၇
|7
|-
|8
|ပႅတ်ႇ
|၈
|8
|-
|9
|ၵဝ်ႈ
|၉
|9
|}

== ပိုၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ==
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt; ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ၶူးပွင်သွၼ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၶူၼ်ႉၶႆႊၼႄပၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႊ႞ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 May, 2008 &lt;/ref&gt;တႃႇႁႂ်ႈၽႅဝ်မႃးလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ပဵၼ်ႁူမ်ႈတူဝ်မႃးၼႆႉ ပိူင်ပဵၼ်[[ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး]]ၵေႃႈ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈမႃး ၵူႊလၢႆၸၼ်ႉတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်မႃးၼင်ႇႁဝ်းလႆႈႁၼ်ယူႇ လိၵ်ႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵမ်းလဵဝ်သႄႈ။ မၼ်းလႆႈပၼ်ပႅင်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈတင်း ထၢတ်ႈၸႂ်မႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၵေႃႈလႆႈပဵၼ်မႃးဢဝ်လွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး လႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႄႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၸွမ်းၸၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

1. [[လိၵ်ႈႁၢင်ႊတူဝ်]]

2. [[လိၵ်ႈၵႆႇသၢၼ်ႇ]]

3. [[လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ]]

4. [[လိၵ်ႈၵမ်ယဵၼ်း]]

5. [[လိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်|လိၵ်ႈတူဝ်မူၼ်း]]&lt;sup&gt;[https://shannews.org/archives/10415]&lt;/sup&gt;

6. [[လိၵ်ႈသဵင်တႅတ်ႈ]] ၼႆသေ မီးမႃးလၢႆၸၼ်ႉလၢႆၵမ်းယူႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။

ၸွမ်းဢဝ်ပၢဝ်းဝၢင်းႀီႇဢူဝ်ႇရီႇ(Bow Vow Theory) ဝႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း တင်းလုမ်ႈၾႃႉယိူင်ႈဢဝ် သဵင်သတ်းတဝႃႇၵူႊသႅၼ်းသႅၼ်းသေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼႆ။ ၼႆႉ မၼ်းမႃးမိူၼ် ပိုၼ်းပႃႇလိ ၼႂ်းလိၵ်ႈပုတ်ႉထႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈ - ပၢၼ်လုမ်ႈၾႃႉႁူဝ်တီး ၽီသၢင်ၵူၼ်းသတ်း ထွမ်ႇၾင်းၵႂၢမ်းပႃႇလိ ႁူႉပွင်ႇၵၼ်မူတ်း ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈသေ ၸင်ႇၵိူတ်ႇမီးမႃး လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၵွပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပဵၼ် သင်ႇၵေႇတ(ၶိူင်ႈမၢႆ)ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းယႂ်ႇမီးၾိင်ႊၵူၼ်း(Social) ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁူႉတိုၼ်းမီးလိၵ်ႈလၢႆးၵၼ် ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ယူႇ။ ၵွႆးၵႃႈ ၼႂ်းထုင်ႉဢေးသျိူဝ်ႊပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပႆႇမီးလိၵ်ႈလၢႆး(လိၵ်ႈၵိုၵ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ)ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မီးယူႇတင်းၼမ်။

ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းပိုၼ်းၸိုင် ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ပူၵ်းပွင်လႆႈၽိင်ႈၵူၼ်း(Social) တင်းႁိုင်ဢမ်ႇယွမ်းၵၼ် တင်းၶိူဝ်းၶႄႇမႃး။ တင်းၶႄႇတင်းတႆး သၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃး ၼႂ်းပၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈၵၼ် လႄႈ ပေႃးၶိူဝ်းၶႄႇမီးလိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႈ ၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ႁူႉတိုၼ်း မီးယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈယူႇ။

ပေႃးထၢမ်ဝႃႈ - လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း တႄႇၵိူတ်ႇမီးမႃး မိူဝ်ႈလႂ်။ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃး၊ ၵူၼ်းႁူႉၽူႈလႂ် ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၼိူဝ်လိၵ်ႈလၢႆးဢီႈသင်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၸဝ်ႈလႂ် ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇမီးၽႂ် ၼႄသၢၵ်ႈသေႇမၼ်းလႆႈ တႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးလူၼႂ်းပိုၼ်းလၢဝ်း၊ ယူၼ်း၊ ထႆး လႄႈ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်းလိၵ်ႈယူၼ်း(လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်)၊ လိၵ်ႈထႆး လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊလၢႆလၢႆပၢၵ်ႇပီၼႆယူႇ။ လိၵ်ႈယူၼ်း(လၢဝ်း၊ ၶိုၼ်)ၵိူတ်ႇမီးမႃး မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 957 ၼီႈ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ သမ်ႉမီးမႃးမွၵ်ႈ ပီ ၶ.သ 1220 သေ လိၵ်ႈထႆးသမ်ႉ မီးမႃး ပီ ၶ.သ 1257 ၼီႈ ၵႃႈၼၼ်ႉ။ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဢဝ် ပၢၼ်တင်ႈမိူင်းမၢဝ်း(မိူင်းတိုင်းၶေႃ) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 764 ၼၼ်ႉမႃး ၵွႆးၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးတႅၵ်ႇလႅင်းယူႇယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်း လိၵ်ႈယူၼ်း၊ မၢၼ်ႊလႄႈ ထႆးၼႆၼၼ်ႉ။ &lt;ref&gt; တႅမ်ႈ မႁႃမုင်ႉ(မိူင်းၸႄႊ)&lt;/ref&gt;

==='''သၢၵ်ႈသေႇပၢႆးပိုၼ်း'''===

ၼႂ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း သုၸိင်ႇတႃႇ(တၢင်ႉယၢၼ်း) တႅမ်ႈဝႆႉမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1982 ၼၼ်ႉ မီးဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီ ၶ.သ 2300 ယဝ်ႉ၊ ပၢၼ်ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တိုၵ်ႉယူႇသဝ်း ၸွမ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈယၢင်ၸိုဝ်ႇ(ယႅင်းသီႊၵႅင်ႊ - တႆးလိုဝ်ႉႁွင်ႉမႄႈၼမ်ႉငၢႆး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊ လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ မီးတူဝ်လိၵ်ႈ(မႄႈငဝ်ႈ) 18 တူဝ်ၵွၺ်း။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၼွင်သႄ လႄႈ ပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် တူဝ်လိၵ်ႈတႆး လႅၵ်ႈလၢႆႈၾၢင်ႁၢင်ႊ ပဵၼ်သီႇၸဵင်ႇမႃး၊ ယဝ်ႉသမ်ႉ သိုပ်ႇမူၼ်းမႃးထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

လႆႈႁၼ် ၼႂ်းပိုၼ်းတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾုႉ(သႅၼ်ဝီ)တႅမ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1942 ၼၼ်ႉ မီးၸႂ်ၵႂၢမ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 728 (ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇ ပဵၼ် 738) ၼႂ်းပၢၼ်တႆးၸဵတ်းမိူင်း (ပိုၼ်းၶႄႇတႅမ်ႈ ႁူၵ်းမိူင်းၵွႆး) မိူဝ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈၽီလေႃႇၵေႃ(ၽီလၢဝ်းၵဝ်ႈ)လႄႈ ၵႅမ်မိူင်း ၸဝ်ႈၵေႃႇလေႃႇၾိုင်(ၵဝ်ႈလၢဝ်းၽူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်လူၽူင်း)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးယဝ်ႉယဝ်ႈ။ လႅပ်ႈတေပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ လွင်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းတႆး ပီ ၶ.သ 1996 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းယုဝတီႇၵျိင်းၽေႃးမႄႇ တႅမ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်းတႆး လႄႈ လိၵ်ႈတႆး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၽီလူင်ၵဝ်ႈ(ပိုၼ်းလၢဝ်းတႅမ်ႈ ၶုၼ်ပူဝ်းလုမ်း) မိူင်းၼွင်သႄ မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 739 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈၵၼ် ယဝ်ႉၼႆယူႇ။

ၸိုၼ်ႊၵွၼ်းလၢႆး သမ်ႉတႅမ်ႈဝႃႈ ဢွၼ်ပီ ၶ.သ 94 ၼၼ်ႉ တႆးႁဝ်းပေႃးႁူႉလၢႆးၼပ်ႉ ပီလိူၼ်ဝၼ်းယၢမ်း မႄႈပီလုၵ်ႈပီ(ၵၢပ်ႇၸႂ်ႈ-လပ်းပဝ်ႈ)ယဝ်ႉလႄႈ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ။ ၼႂ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး မၢင်ၽိုၼ်ၵေႃႈ မီးဝႃႈ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပီ ၶ.သ 600 ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းယၢမ်ႈၶုတ်းႁၼ် လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ တီႈထုင်ႉၼမ်ႉငၢႆး(ယႅင်ႊသီႊၵႅင်ႊ)ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉၼႆ။

ထႅင်ႈသမ်ႉ လွင်ႈလၢဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ႁွင် မိူဝ်းဢဝ်ပိတၵၢတ်ႊသၢမ်ၵွင် တီႈမိူင်းၽႃတင်ႈၽႃတေႃႇ(သီရိလင်ႇၵႃႇယၢမ်းလဵဝ်)မႃးမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၸၢင်းသုၸိင်ႇတႃႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမၵေႃႈ ႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 450 (ပီ ၶ.သ 93-94)ၼႆ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်တႆးၼွင်သႄ လႄႈ တႆးမိူင်းမၢဝ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင်တီႈ တေလႆႈဝႃႈၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆး ၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်သၢၵ်ႈသေႇဢၼ် တႅၵ်ႇလႅင်းယူႇ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ (လွင်ႈၶုၼ်ႁွင်ၶႄႇ၊ ၶႄႇႁွင်ႉၸဝ်ႈယူၼ်ၸၢင်ႊ ဢမ်ႇၼၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း ထင်သၢမ်ၸင်ၵႂုႇဢဝ် ပိတၵၢတ်ႈ မိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 630။ ပိူင်ႈၵၼ်တင်း ၶုၼ်ႁွင်တႆး မွၵ်ႈ 800 ပီပၢႆပၢႆ၊ လွင်ႈၼႆႉ တႆးႁဝ်း လီဝူၼ်ႉၸွမ်းယူႇ။) ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈငဝ်းတႆး ပီထူၼ်ႈ(2)မၢႆ-5 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ တႅမ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၸွမ်း ႁိမ်းၼမ်ႉမႄႈယၢင်ႊၸႄႊၼၼ်ႉ မီးလိၵ်ႈလၢႆးၾၢင်ႁၢင်ႊထူဝ်ႇငွၵ်ႈ ၸႂ်ႉၵၼ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပီ ​ၶ.သ 600 ယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်းလူင် မွၵ်ႈမီ ၶ.သ 1311 (ၼႂ်းမႅၵ်ႉၵၸိၼ်းတႆး ဢွၵ်ႇပီ 1996 ဝႃႈ ပဵၼ်ပီ ၶ.သ 1212)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးတူဝ်သီႇၸဵင်ႇသေ ပၢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ၸႂ်ႉၵၼ်သိုပ်ႇမႃးထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်ၶမ်းၶႅၼ်ႇၾႃႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီ(ပၢၼ်လဵဝ်ၵၼ်တင်း ၶူးမေႃၸဝ်ႈထမ်ႇမတိၼ်ႇၼ) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1565 ၼၼ်ႉ သမ်ႉဢွၼ်ၵၼ်မႄး လိၵ်ႈတႆး ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တူဝ်မူၼ်းမူၼ်း ၸိူင်ႉလိၵ်ႈမွၼ်း၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ လႄႈ ႁဵတ်းသႂ်ႇမၢႆသဵင် 2 သဵင်(သဵင် 4 ၸမ်ႈၼႃႈ - း လႄႈ သဵင် 5 ၸမ်ႈတႂ်ႈ-ႉ)သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး ၸိူင်ႉၼႆ။)

==='''သၢၵ်ႈသေႇပၢႆးသႃႇသၼႃႇ'''===
ပေႃးတေဢဝ် ပၢႆးၵိူဝ်းလီပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ မႃးတႅၵ်ႈတူၺ်းလႄႈ ၸွမ်းတီႇဢူဝ်ႇရီႇ ဢၼ်ဝႃႈ မီးသႃႇသၼႃႇၵေႃႈ မီးလိၵ်ႈလၢႆး ၼႆၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း မီးလိၵ်ႈလၢႆးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၽိတ်းလႆႈယူႇ။

ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉတႅမ်ႈဝႃႈ ၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထ ၽႅဝ်ႁွတ်ႈမႃးသင်ႇသွၼ် ၵူၼ်းၽီ ထိုင်မိူင်းသႄ လႄႈ မိူင်းၸေႊၾၢင်(မိူင်းမၢဝ်း)ၼႆသေ ၼႂ်းပိုၼ်းလၢဝ်း၊ ပိုၼ်းထႆးၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆႉတႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးတေႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ တႆးမိူင်းထႅၼ်(ၼႂ်းႁုၼ်ႊၼမ် ယၢမ်းလဵဝ်) လႆႈတႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်ၽၢၵ်ႇ(ၶႄႇႁွင်ႉ မိူင်းယီႊၸဝ်ႈ)ၼၼ်ႉ ၶုၼ်လူင်ႁၢၼ်မိူင်း (ၶႄႇႁွင်ႉႁဵၼ်လီႊ)ၶိူဝ်းတႆးဢၢႆႈလၢဝ်း ၵိၼ်မိူင်းငၢႆး လၢဝ်းယူႇပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၶုၼ်လူင်ၸိုဝ်းမၢဝ်း(ၶႄႇႁွင်ႉ လီမဝ်ႊ)ၶိူဝ်းတႆးဢၢႆႈလၢဝ်းၵိၼ်မိူင်း  ၽႃယႆး(ပေးငၢႆး)ယူႇပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ။ ၼႂ်းပၢၼ် သွင်မိူင်းသွင်ၶုၼ် ၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ (ၼိၵၢႆးမႁႃႇယၢၼ်း) မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 69 (ပ.သ 612 )ၼၼ်ႉမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းတႆး ဢၢႆႈလၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမိူင်း သမ်ႉပေႃး ပူၵ်းတင်ႈလႆႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ၵဵင်းသႅၼ်(မိူင်းယူၼ်း)ႁိုင်လၢႆပၢၵ်ႇပီယဝ်ႉယဝ်ႈ။

ၼႂ်းသဝ်လၵ်းႁိၼ်မိူင်းမၢဝ်း သမ်ႉမီးဝႃႈ သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ ထိုင်မိူင်းမၢဝ်းမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 804 ၼႆသေ ၼႂ်းၽိုၼ်ထမ်း သင်ႇၵႃႇယၼႃႇ တွၼ်ႈလိၵ်ႈႁူဝ်ထမ်းၸူႉ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ(4)ဢၼ် ၸဝ်ႈဝိလႃႇသ ဝၢၼ်ႈႁႆး(ၸေႊလၢၼ်ႉ)တႅမ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႃႈ ဝၢႆးၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ 450 ပီ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းတႃႇ100 တူၼ် ဢွၼ်ၵၼ် ပိၼ်ႇတႅမ်ႈပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသေႃးတ(လႅပ်ႈတေပဵၼ်ၸဝ်ႈသေႃးၼ) လႆႈဢဝ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ႈမႃးၽႄႊမုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ။ (ၼႂ်းပပ်ႉပီမႂ်ႇတႆး လႄႈ ႁိူဝ်းၾၼ် - ပီ 1995 )ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးယၼ်ႇၾႃႉသမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း(တႆးလူင်)တႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ (ပၢႆးယူၼ်း)ဢၼ်ၶူးဝႃးလူင် ၸဝ်ႈၺႃႇၼၵမ်ႇၽီႇရ မိူင်းၵဵင်းမႆႇ မႃးၸွမ်းၶႆႈႁႃၽြုးၸဝ်ႈသိယိင်ၵ(ယူၼ်းႁွင်ႉဝႃႈၽသိင်) တီႈမိူင်းသႅၼ်ဝီ ၼႂ်း ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၶမ်းၶႅၼ်ႇၾႃႉ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1540 ၼၼ်ႉၵွႆး။ ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇၼပ်ႉယမ်သႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း ၸၢဝ်းဢင်းၵိတ်းသ် Edmund Leach တႅမ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1937 ၼၼ်ႉ(ဢဝ်ၸွမ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊ)ဝႃႈ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း လႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈ ၸဝ်းသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ(မၢၼ်ႊဝႃႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ)တိုၵ်းပႄႉ မိူင်းဢႃႈဝ(မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1527 ) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးယင်းပႆႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆဝႆႉယူႇ။

ၵွႆးၵႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ(မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလၢဝ်) လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈလူင် ႁူမ်ႇမိူင်း(ၸဝ်ႈၶုၼ်တုမ်ႇ)မိူင်းမၢဝ်း လႆႈၵႂုႇပဵၼ် မေးၼၢင်းၵွႆႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢၼေႃႇရထႃႇ မိူင်းပူးၵမ်ႇ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1057 ၼၼ်ႉ ပေႇႁူၸဝ်ႈၼၢင်းမွၼ်းလႃႈ ပဵၼ်ပေႇႁူမူမ်ႇထၢတ်ႈၶမ်းၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆ။ သွၼ်ႇလႆႈဝႃႈ မိူင်းမၢဝ်း လႆႈၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထယဝ်ႉၼႆလႄႈ လၵ်းႁိၼ်မိူင်းမၢဝ်း တေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈယူႇၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ်ၸွမ်း ပိုၼ်းလၢဝ်းဝႃႈ ၵူၼ်းတႆတႄႇၼပ်ႉယမ် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်မိူင်းယီႊၸဝ်ႈ(မွၵ်ႈပီ ၶ,သ 69)ၼၼ်ႉယဝ်ႉလႄႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းၵေႃႈ တေၵိူတ်ႇမႃး ၸဵမ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇၼႆၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈဝႃႈ ပူၼ်ႉတီႈၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ (မႁႃႇသိလႃးဝီးရဝူင်း 1996) ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ ပေႃးမႃးထတ်းတူၺ်း လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၸဵမ်ဢဝ်လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ၊ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်၊ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူင် ပၢၼ်ၵဵင်းဝီမႃး တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉၸိုင် လႆႈႁၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် 18 တူဝ်ၵွႆး၊ ဢမ်ႇမီးတဵမ် 41 တူဝ် မိူၼ်လိၵ်ႈသၼ်သၵရိတ်ႉ လႄႈ ပႃႇလိ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပေႃးတေဢွၵ်ႇၵႂၢမ်းႁၼ်ဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၵိူတ်ႇမီးမႃးဢွၼ်တၢင်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးႁဝ်းပႆႇၼပ်ႉထိုင် ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉၸိုင် ပဵၵ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇၵေႃႈ ၽႂ်တေဢမ်ႇထဵင်လႆႈယူႇ။

သၢၵ်ႈသေႇ(တီႈဢၢင်ႈဢိင်) လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ပႃးၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇ ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ လုင်းၸၢင်ႊၵူင်ႊၸိင်ႇ ႁႃႁွမ်တႅမ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉ“ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ”(ပွတ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ) ၸွမ်းၼင်ႇသၢၵ်ႈသေႇၶႄႇ မီးမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1937 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ မီးၼင်ႇၼႆ- သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ ၽႅဝ်ထိုင်မိူင်းတႆး ၼႂ်းယူၼ်ႊၼၢၼ်ႊ(ၼွင်သႄ) ၸဝ်ႉသုတ်းၵေႃႈ တေမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 600-800။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်းလိုၼ်းပီ ၶ.သ 1300 ပဵၼ်ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇ ၶိူဝ်းထင် လႄႈ ၶိူဝ်းသွင်ႉၼႆယူႇ။

==='''သၢၵ်ႈသေႇဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း'''===
ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းလိၵ်ႈတႆး(Tai Calendar) ဢၼ်ႁၼ်ႁူဝ်တီး(ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ) ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ ပဵၼ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး(လိၵ်ႈတႆး) ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 638 (ၼႂ်းပီ 1997 ၼႆႉ ႁိုင်ထိုင် 1359 ပမႃးယဝ်ႉ)။ မႅၼ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇထႆႉၸူင်ႊဝၢင်တီႇ ၶိူဝ်းထင် (Tang Dynasty) လႄႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈသိုဝ်ႉၼူႇလေႃႇ(ပိုၼ်းတႆးတၢင်ႇၽိုၼ်ဝႃႈ သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း၊ သိူဝ်လုၵ်ႈလၢဝ်၊ ထႆးႁွင်ႉ ၶုၼ်သိၼ်လူင် လႄႈ လၢဝ်းသမ်ႉဝႃႈ သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း)ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ၸၢဝ်းၶႄႇ(လုင်းၸၢင်ႊၵူင်ႊၸိင်ႇ) ၸႅၵ်ႇၼႄၽႄဝႆႉဝႃႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ လိၵ်ႈလႆႈတႆး ယူႇၼႂ်းၵိင်ႇၽႄ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လႄႈ လိၵ်ႈလၢႆး ၸုမ်းသူင်ႉတႆး(တႆးသူင်ႉ) ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း တႆးသူင်ႉ၊ တႆးတူင်ႉ၊ တႆးသုၺ်ႇ၊ တႆးၽိင်၊ တႆးတူၼ်း၊ တႆးမၢဝ်း၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလႅမ်း၊ တႆးယူၼ်း၊ တႆးလၢဝ်း၊ တႆးထႆး၊ တႆးဢႃႊႁူမ်၊ တႆးလႅင်၊ တႆးလမ်၊ တႆးၼိူဝ်၊ တႆးလူင် လႄႈ တႆးၶမ်းတီႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉ လိၵ်ႈတႆး(4)သႅၼ်း။
(1)လိၵ်ႈတႆးလိုဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းသိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ဢဝ်သဵင်ၵဵင်းႁုင်ႈ ပဵၼ်လၵ်းပိူင်၊
(2)လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း) ၼႂ်းမိူင်းတႂ်ႈၶူင်း(မိူင်းမၢဝ်း) ဢဝ်သဵင်မိူင်းၶွၼ် ပဵၼ်လၵ်ႈပိူင်၊
(3)လိၵ်ႈတႆးၽိင် ၼႂ်းမိူင်းလၢၼ်ႉၸၢင်ႉၼွႆႉ(လိၼ်ၶျၢင်း ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)လႄႈ
(4)လိၵ်ႈတႆးတူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းဢီႁူင်ႁိုဝ်(ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)။

ၼႂ်းၵႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ(4)သႅၼ်းၼႆႉ တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် (လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၶူင်း)ၼၼ်ႉ သႅၼ်းလဵဝ်ၵွႆး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးယႂ်ႇ)။

လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊ ဝၢႆးမႃးယဵၼ်းပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး 33 ၸဝ်ႈၾႃႉ)ၼႆႉ ၼႂ်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၸုမ်းတႆးၼိူဝ် လႄႈ တႆးမၢဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းမၢဝ်း၊ မိူင်းၵိုင်မႃႉ၊ မိူင်းၶျုင်ႊၸႅင်ႊ၊ မိူင်းၸိူၼ်ႉၶင်ႊ၊ မိူင်းၸင်ႊယူၼ်၊ မိူင်းၸိၼ်ႊၵူႇ(မိူင်းဝေႃႇ) မိူင်းၸဵင်ႊတုင်ႊ(မိူင်းၵႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵဵင်းတုင်ၼွႆႉ)မိူင်းမႅၼ်း၊ မိူင်းလူးလူင်၊ မိူင်းၸိၼ်ႊၽိင်၊ မိူင်းယူၼ်ၸႅင်ႊ၊ မိူင်းယူၼ်ယု၊ မိူင်းမီႇလေႃႇ၊ မိူင်းဝိုၼ်သၢၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းမၢဝ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼမ်ႉမၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၸိုင်ႈၶႄႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိသ်ႉတ် လႆႈမႄးလိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ႁႂ်ႈမီးသဵင်ဢၼ်တႅတ်ႈတေႃး 6 သဵင်မႃး မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1950-51 ၼၼ်ႉထႅင်ႈ(ႁွင်ႉဝႃႈလိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၶူင်း)ၼႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

==='''လိၵ်ႈတႆးလူင်ပၢၼ်ၵဝ်ႇ'''===
ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်း ဢၼ်တႅမ်ႈၼႄမႃး ပႃႈၼိူဝ်တင်းမူတ်းၼႆႉ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းသေ ပိူၼ်ႈတင်း ပၢႆးပိုၼ်း လႄႈ ပၢႆးထတ်းလီလီၼႆၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ- လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း (လိၵ်ႈတႆးလူင်)ၸႅၵ်ႇလႆႈသၢမ်ပၢၼ်၊ ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်၊ ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ ပၢၼ်လိၵ်ႈ တႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈၵေႃႈႁွင်ႉ)။ ၼႂ်းၼႆႈၼႆႉ-
#တင်ႈဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းၼွင်သႄ ၸဝ်ႈလူင်သိူဝ်ၼေႃႇလၢဝ်း(သိုဝ်ႉၼူႇလေႃ)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးမိူင်းသႄ(ၼၢၼ်ႊၸဝ်ႈ)ၶဝ် ပေႃးမီးပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၾၢႆႇလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ဢွၵ်ႇႁူဝ်တီး(ပၵ်းယဵၼ်ႈဝၼ်းပီ ၶ.သ 638)ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉယဝ်ႉၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းသႄၶဝ် မီးလိၵ်ႈတႆး ၸႂ်ၵိုၵ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃး တင်ႈတႄႇ ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ၾၢင်ႁၢင်ႊလိၵ်ႈတႆးပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်း။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းမိူင်းလႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၸင်ႇၼပ်ႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ (တီႈမိူင်းၵႃႈ၊ မိူင်းဝေႃႇ ၼႂ်းမိူင်းလႃးလူင် တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် မီးပပ်ႉၸေႈသႃ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈယူႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။)
#တင်ႈဢဝ် ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် (မိူင်းတိူင်းၶေႃ)ၸဝ်ႈၶုၼ်တိုင်းၶမ်း(မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ ၶုၼ်လီ)မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 764 ၼၼ်ႉ မႃးတေႃႇႁွတ်ႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ (မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1331)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် လႆႈယဵၼ်း မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊ ႁၢင်ႊၾၢင်တူဝ်လိၵ်ႈၵေႃႈ ယူႇတီႈတူဝ်သီႇၸဵင်ႇသေ ႁၢမ်ႉၶႂ်ႈမူၼ်းမႃး မူၼ်းမႃးလွႆးလွႆး။ ပိုၼ်းမၢင်ၽိုၼ်တႅမ်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႆႈမႄးႁဵတ်းသႂ်ႇ မၢႆသဵင် ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃးမႃး ၼႂ်းပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉၼႆႉၼႆ။ ၸင်ႇၼပ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း ဝႃႈၼႆမႃး။
#ထိုင်မႃး ပၢၼ်မိူဝ်ႈတႆးၵဝ်ႈႁၢႆးႁေႃ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၶမ်းၶႅၼ်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်း ၵဵင်းဝီ(မိူင်းသႅၼ်ဝီလူင်) မွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1540 (မၢင်ၽိုၼ်ဝႃႈ 1567)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးလူင်(လိၵ်ႈတႆးတႂ်ႈ)။ ႁၢင်ႊၾၢင်ၵေႃႈ မႄးႁႂ်ႈမူၼ်းမူၼ်းမိူၼ်လိၵ်ႈမွၼ်း၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊသေ ႁဵတ်းသႂ်ႇမၢႆသဵင်ဝႆႉ(2)သဵင် တွၼ်ႈတႃႇ သဵင်(4)လႄႈ (5)။ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၽႄႈလၢႆတၢင်းမိူင်းတႆး ပွတ်းၼိူဝ် တႂ်ႈ ၵၢင်၊ လိူဝ်သေမိူင်းၼွင်သႄ၊ မိူင်းမၢဝ်း လႄႈ မိူင်းၶုၼ်(ၵဵင်းတုင်)ၵႂုႇ ၶႂ်ႈၸႂ်ႉၸွတ်ႇၵၼ်ၵူႊတီႈၼႆယူႇ။ ၸင်ႇၼပ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆယူႇယဝ်ႈ။ (ဢမ်ႇၼပ်ႉပႃး လိၵ်ႈတႆးလႅင်၊ လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ ၼႂ်းမိူင်းလုၵ်ႈတႆးၶဝ်။)
မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်းသ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ် တင်ႈပဵၼ် ပတေႇသရိတ်ႈၶွင်ႇသီႇသေ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ်ဝႃႈ မိူင်းတႆးၵမ်ႇပေႃးၸၼႆ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1922 ၼၼ်ႉမႃး။ ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈတင်ႈတႄႇပီ 1922 မႃးၾၢႆႇၼႆႉ လိၵ်ႈတႆး လႆႈၽႄႈၸွတ်ႇၵႂုႇ ၼႂ်းမိူင်း ၵူႊတီႈတီႈယဝ်ႉၼႆယူႇ။

==='''လိၵ်ႈတႆးလူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ'''===
ထိုင်မႃး ဢွၼ်တၢင်း ၼႃႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ(မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ) မိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီ ၶ.သ 1940 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝိၸယႃႇၼၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ် ဢဝ်ၵူၼ်းမီးပိုၼ်ႉႁူႉ ၸၢဝ်းတႆးႁဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ မႄးလိၵ်ႈတႆးလူင်ထႅင်ႈ။ ၽိူမ်ႉသႂ်ႇထႅင်ႈ မႄႈၵပ်းမၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇလီမီးလီပဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉဢမ်ႇၵႃး မႄးႁဵတ်းပႃး မၢႆသဵင်မၼ်းၽိူမ်ႉထႅင်ႈ။ (ယူႇတီႈသၢမ်သဵင် ပဵၼ်မႃးႁႃႈသဵင်၊ သႂ်ႇထႅင်ႈသဵင် 2 ယၵ်း -ႇ လႄႈ သဵင် 3 ယၵ်းၸမ်ႈ -ႈ ၸိူင်ႉၼႆ။) ၵူၼ်းႁုၼ်ႊလင် ၸိူင်ႉသူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၸင်ႇလႆႈႁဵၼ်းငၢႆႈ လႄႈ တႅမ်ႈဢၢၼ်ႇငႆႈ ၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တင်ႈတႄႇ ပီၼၼ်ႉမႃး လိၵ်ႈတႆးလူင်ႁဝ်း လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ လႄႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆမႃး တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။
==='''လိၵ်ႈတႆးႁႃႈသဵင် (ဢမ်ႇၼၼ်) လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်'''===
လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႆႇပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇ သဵင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးၼႆလႄႈ ထိုင်မႃး (1940) ၸဝ်ႈသြႃႇဝိၸယၼၼ်ႇတ (သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ) ၸင်ႇၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈမီးတူၼ်းသဵင် ႁႃႈသဵင်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လိၵ်ႈဢၼ်မႄးၶိုၼ်းၼႆ့ သမ်ႉၺႃးၽွင်း သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၵမ်းသွင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ၵိုတ်းယိုတ်းၵႂႃႇဝႆႉယူႇ။ &lt;ref&gt; ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၄၊ ၂၀၀၉ &lt;/ref&gt; 
ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇ ပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉသေ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉၸင်ႇ ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆး ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆတီႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။
==='''ၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆး'''===
* 1. ၸဝ်ႈဝိၸယၼၼ်ႇတ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇလူင်ၵၢင်ဝဵင်း သႅၼ်ဝီႁွင်ႇ
* 2. ၸဝ်ႈသူၺ်ႇမုင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ၵေးသီး (ဝၢၼ်ႈၸၢမ် ၵေးသီး)
* 3. ဢူးမွင်ႇမွင်ႇ ဝုၼ်ႇလူင်သႃႇသၼႃႇ သီႇပေႃႉ
* 4. ဢူးၵေႃးသၼ်ႇလ မဵဝ်းၸႃးလွႆငိုၼ်း
* 5. ဢူးၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်
* 6. ဢူးထုၼ်းလ ပၢၼ်းတၵႃႇ လၢႆးၶႃႈ
* 7. ၶိင်းၵျွင်းဝိလႃႇသ ၸရေးလူလိၵ်ႈ မိူင်းၼၢႆး
=== '''ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်''' ===
* 1. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၽူႈမၢႆမုၵ်ႉၸုမ်း၊ ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းၵယႃး၊
* 2. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵမ်ႉၽူႈမၢႆ၊ ၵမ်ႉလူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊
* 3. ၶုၼ်ၶမ်းၶွင်ႇ ၶုၼ်ၽၢႆႇသပ်းလႅင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်း၊
* 4. ဢူးပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶူးမေႃယႃလူင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
* 5. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၽူႈၵွၼ်း(ၼၢမ်း) ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ &lt;ref&gt; ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ &lt;/ref&gt; ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇလိၵ်ႈတႆးၸုမ်းၼႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆး ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၢၼ်ႇလႆႈ တႅမ်ႈလႆႈ ၽဵၼ်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸုမ်းၼႆႉ မႄးၽိူမ်ႉထႅမ်လီငၢမ်းယဝ်ႉ တၢင်ႇထိုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးလႄႈ ထိုင်မႃး 1955 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ (3) ဝၼ်း (1317၊ လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ)ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၅၊ ၂၀၀၉ &lt;/ref&gt; လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်မီးတူၼ်းသဵင် 5 သဵင်ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းသေယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ တေလႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇၽႃႈၼွပ်ႇပူင်ပၼ် လုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ႁႂ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပၼ် ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ တႄႇဢဝ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉသိပ်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶူးမေႃ ၵဝိလိၵ်ႈတႆး (4) ၵေႃႉ
==='''ၸုမ်းၵဝိတႆး 4 ၵေႃႉ'''===
* 1. လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်၊
* 2. လုင်းသုၸိင်ႇၼ လၢင်းၶိူဝ်း၊
* 3. လုင်းသၢင်ႇသွႆး ၵျွၵ်ႉမႄး၊
* 4. လုင်းတၢင်းၵႄး ၼမ်ႉၶမ်း။

ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတႅမ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈဢၼ်ၵေႃႇမတီႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး တႅပ်းတတ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈမႃးၶိုၼ်ႈပၢင်ၵုမ်ၽွမ်ႉၵၼ် တီႈလုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတႆး မိူဝ်ႈ (24.1.1958) တေႃႇထိုင် (29.1.1958) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
==='''ၵေႃႇမတီႇတႃႇၶိုင်ပပ်ႉႁဵၼ်း'''===
* 1. လုင်းၶျုင်ႇ ဢမၢတ်ႈၶျုၵ်ႈ မိူင်းၵိုင်၊
* 2. လုင်းထုၼ်းလ လၢႆးၶႃႈ၊
* 3. လုင်းဝိလႃႇသ မိူင်းၼၢႆး၊
* 4. လုင်းၽူဝ်းလ ၼမ်ႉၶမ်း၊
* 5. လုင်းသၢင်ႇသွႆး ၵျွၵ်ႉမႄး၊
* 6. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းတႆးလႄႈ ၵယႃး၊
* 7. လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီ မိူင်းတႆးလႄႈ ၵယႃး၊
* 8. လုင်းၵေႃးလီႇ ၵျွၵ်ႉမႄး
* 9. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ ၵႅမ်ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းလႃးသဵဝ်ႈ၊
* 10. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း ၽူႈၵွၼ်း(ၼၢမ်း) ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ် ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
* 11. သြႃႇပၵျေႃႇ ၶူးသွၼ်၊ ႁူင်းၽိုၵ်းသွၼ်ၶူးၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊
* 12. လုင်းၵႃႇလိင်ႇတ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းသီႇပေႃႉ၊
* 13. လုင်းပိင်ႇၺႃႇ ၶူးသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

ၼင်ႇႁိုဝ်တေတူၵ်းထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၸွမ်း ထုင်းၾိင်ႈပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတင်းလၢႆၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇဝႆ့မူႇၸုမ်းထၢတ်ႈသၢင်လိၵ်ႈ ဢၼ်တေသႂ်ႇပႃး ၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
==='''မူႇၸုမ်းထၢတ်းလိၵ်ႈ'''===
* 1. ၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း
* 2. လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ
* 3. ၶုၼ်ပၢၼ်းလ
* 4. ၶုၼ်ၶမ်းလိုၼ်း
* 5. ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢမ်
* 6. သြႃႇပၵျေႃႇ &lt;br&gt;
ၸုမ်းၼႆႉလႄႈ ၵဝိသီႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸဵတ်းဝၼ်းၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဢုပ်ႇၵၼ် ထတ်းသၢင်မူၼ်ႉမႄး တီႈလုမ်းၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇ ၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈ ပေႃႉဢွၵ်ႇပဵၼ်ၽိုၼ်'''ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ တႃႇသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း''' တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ ၽိုၼ်ပပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တႅမ်ႈဝႆႉ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်းယဝ်ႉသေတႃႉ ဢၼ်တၼ်းလႆႈ ပေႃႉဢွၵ်ႇမႃးတႄႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇ ၸၼ်ႉႁူၵ်းၵူၺ်း။ လႆႈပေႃႉဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ် ၵျူႇလၢႆႇ 1961 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉဢၼ် ပေႃႉဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ႁၢင်ႈႁူဝ်သိူဝ်ဝႆႉလႄႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၸင်ႈဢွၼ်ၵၼ် ႁွင်ႉဝႃႈ '''လိၵ်ႈႁူဝ်သိူဝ်''' ၼႆယဝ်ႉ။ &lt;br&gt;

ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ၶုၼ်လူင်ၽၢႆႇပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတႆးတႄႉ ပဵၼ်တႃႇၽွၼ်းလီတႆးသေ တၢင်ႇထိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆး၊ လႆႈၶေႃႈပူင် ႁႂ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ တၼ်းလႆႈသွၼ်ထိုင် ၼႂ်းပီ 1962 ၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ပၼ်ႁႃ &quot;လိၵ်ႈၵဝ်ႇ&quot; လႄႈ &quot;လိၵ်ႈမႂ်ႇ&quot;ၵေႃႈ ပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ pdf 137 &lt;/ref&gt;
ပီ 1962 ၵွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (တော်လှန်ရေးကောင်စီ) ၶိုၼ်ႈမႃးသိမ်းဢဝ် ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇလႄႈ လွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ မႃးယွၼ်ႈထိုင် လိၵ်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1964 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ (22) ဝၼ်း၊ လုင်းၵျေႃႇၸေႃး ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူမ်းထၢၼ်ၽၢႆႇၽၼ်ႇတႃႇလႄႈ ၽၢႆႇၵဵပ်းၶွၼ်ႇ မိူင်းတႆး(ရှမ်းပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဌာနတာဝန်ခံ) ၸင်ႇႁွင်ႉပၢင်ၵုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းတႃႇပႂ်ႉပႃး ၽိင်ႈထုင်း လိၵ်ႈလၢႆးၽိင်ႈငႄႈသေ ဢုပ်ႇၵၼ် လွင်ႈလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ပူင်သွၼ် ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီး(လိၵ်ႈၵဝ်ႇ တင်း လိၵ်ႈမႂ်ႇ) သွင်ဢၼ်လႄႈ တေလႆႈသိုပ်ႇဢဝ် ဢၼ်လႂ်ပူင်သွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး 1964 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ (16) ဝၼ်း ပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇယႃႉပႅတ်ႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ(ပၢၼ်ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇ) ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇသွၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လုမ်းၵူမ်းထၢၼ်မိူင်းတႆး (ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ရုံး) ဢဝ်မၢႆလိၵ်ႈ 25-ရပ(ၶ) 66 သေ ၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၢႆလိၵ်ႈ 25-ရပ(ၶ) 66 တႅပ်းတတ်းၵႂႃႇဝႃႈ -
* လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမေႃလိၵ်ႈတႆးၼင်ႇၵၼ် တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်လႄႈသင်၊ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇမေႃလႄႈသင် လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူဝ်ႈဢွၼ် ႁဵတ်းမႃးၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလုမ်း ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၸိုင် တေလႆႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်တႄႇပဵၼ်တူဝ် ပဵၼ်တိၼ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ 1955 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃး 1966 လႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပူင်သွၼ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေပူင်သွၼ်ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမီး လၵ်းသုတ်ႇ တႃႇႁဵတ်းပဵၼ်ပပ်ႉသင်လႄႈ လွင်ႈပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း ဝၢႆးႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ယု၀တီဂျင်းဖောမယ်၊ ရှမ်းစာပေသမိုင်းနှင့် နန်ချိုရှမ်းများအကြောင်း၊ နှာ-၄၇-၄၈၊ ၂၀၀၉ &lt;/ref&gt;

==='''လိၵ်ႈတႆးလူင် လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ'''===
1. '''မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ 18 တူဝ်'''

ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ
ပ ၽ မ ယ ရ လ ဝ ႁ ဢ
(မၢႆတွင်း။ ။မႄႈသဵင်ငဝ်ႈလိၵ်ႈတႆး မီး 16 တူဝ်ၵွႆး။ ဝၢႆးမႃး သႂ်ႇထႅင်ႈ ၺ တင်း ရ သေ ၸင်ႇ ပဵၼ်မႃး 18 တူဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆ။)။

2. '''မႄႈသဵင်ၵႅမ် 3 တူဝ်'''
(ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢၼ်“မ”ႁႃႈတူဝ်)
ၵ ၻ ၿ

3. '''မႄႈသဵင်သွၼ်ႉ 5 တူဝ်'''
ၵျ ၵြ ၵွ ၵျွ ၾ(ၽ+ဝ=ၽႂ+ၾ?)။

4. '''မႄႈသဵင်ၵပ်း 12 တူဝ်'''
ဢ ဢု ဢိ ဢီ ဢု ဢူ ဢေ
ဢႄ ဢူဝ် ဢေႃ  ဢိုဝ် ဢိူဝ်။

==='''ၵိင်ႇၽႄလိၵ်ႈတႆးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး'''===
ၼွၵ်ႈသေလိၵ်ႈၶႄႇၵႂုႇ ၵႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈလိၵ်ႈဢင်း ၵိတ်းသ်၊ လိၵ်ႈပႃႇလိ၊ လိၵ်ႈဢီႇၵျိပ်ႉ၊ လိၵ်ႈသီႇႁူဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈၶွမ်၊ လိၵ်ႈပိဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်း-လိၵ်ႈ ၶမဵၼ်၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ၊ လိၵ်ႈယူၼ်း လႄႈ လိၵ်ထႆး ပႃးတင်းလိၵ်ႈတႆးလူင် လႆႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၼိူဝ် လိၵ်ႈပြုႇမီႇ(မိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊသေ လတ်းပႅင်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၼ်မႅၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆ။)
လိၵ်ႈပြုႇႁ်မီႇ လႆႈတႄႇမီးမႃးၼႂ်းမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ပီၶရိတ်ႉသ် 500(BC  500)တေႃႇထိုင် ၶ.သ 300(AD 300)ၼႆ၊ ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵ(မွၵ်ႈ AD 300)ၼၼ်ႉ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇ လီႈၽႄႈႁိူင်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ လႄႈ ၽႄႈၸွတ်ႇၵႂုႇလၢႆလၢႆမိူင်းၸွမ်းလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆးလၢႆလၢႆပိူင်ၼႆယူႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇၼႆႉ မႅင်ႇပဵၼ်(2)သၢႆသွင်တၢင်းသေ ၽႄႇၶဝ်ႈမႃးတၢင်းပွတ်းဢေးသျိူဝ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၸဵင် ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ-

သၢႆတီႈ(1)-ဝၢႆးသေ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမေႃးရိယ ၶွင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းသီရိထမ်ႇမႃႇသေႃးၵလႆႈ လူႉပင်းၵႂုႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊ မီးၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုသျၼ်ႊ လႄႈ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၵုပ်းတ(ၵုတ်ႉတ)ၵိူတ်ႇမီးမႃးထတ်းတၢမ်းၵၼ် လႄႈ လႆႈသိုပ်ႇဢဝ်လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႇမႃးမႄး လတ်းႁဵတ်းပဵၼ် လိၵ်ႈၵုသျၼ်ႊ လႄႈ လိၵ်ႈၵုပ်းတ ၸွမ်းၶၼ်ႈတွၼ်ႈပၢၼ်မၼ်းမႃး။ ယဝ်ႉ ၵေႃႈသိုပ်ႇယဵၼ်းမႃးပဵၼ်လိၵ်ႈၼႃႇၵရီ(တေႇဝၼႃႇၵရီႇ)ၼႆယဝ်ႈ။ သၢႆပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ၽႄႇၶိုၼ်ႈ မႃးထိုင် မိူင်းပိဝ်ႇ၊ မိူင်းမွၼ်း(သုထမ်ႇမဝတီ)လႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃးယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈပိဝ်ႇ၊ လိၵ်ႈမွၼ်း လႄႈ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉၼႆႉယူႇ။

သၢႆတီႈ(2)-သၢႆၼႆႉၵေႃႈ ဝႆးသေဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမေႃးရိယ ၶွင်ၶုၼ်သီႇရိထမ်ႇမႃသေႃးၵ လႆႈလူႉပင်းလႅဝ်ၵႂုႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ တၢင်းပွတ်းတႂ်ႈ(ပွတ်းၸၢၼ်း)မိူင်းဢိၼ်တိယိူဝ်ႊ လႆႈမီႈၶိူဝ်းၶုၼ်ဢၼ်ႇထ၊ ၶိူဝ်းၶုၼ်ပၢၼ်လဝ လႄႈ ၶိူဝ်းၶုၼ်ၸူဝ်းရ တင်းဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈထတ်းတၢမ်းၵၼ် ပဵၼ်ပၢၼ်ပဵၼ်ပၢၼမႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်လိၵ်ႈပြုႇရ်မီ လတ်းပႅင်ႁဵတ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈပၸ်ႉ သိမ၊ လိၵ်ႈၸႃႇလုၵျုႉ လႄႈ လိၵ်ႈတမီးလ်သေ ၸႂ်ႉၸွမ်းပၢၼ်ၽႂ်ပၢၼ်မၼ်းၼႆယူႇ။
သၢႆတီႈသွင်ၼႆႉ လႆႈလႆလွင်ႈလူင်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းသေ ၽႄႈၶဝ်ႈထိုင်မိူင်း သီႇႁူဝ်ႇ၊ မိူင်းၶွမ်၊ မိူင်းၶမဵၼ်၊ မိူင်းမွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)(မၢႆတွင်း-မၼ်း(သုထမ်ႇမဝတီ)ပဵၼ် မွၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)ပဵၼ်မွၼ်းမိူင်းထႆး ၼႂ်းပၢၼ်ၵွၼ်ႇ။)လႄႈ မိူင်းယူၼ်း၊မိူင်းထႆးသယၢမ်၊ ယဝ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈသွင်ႁုၼ်၊ လိၵ်ႈၶွမ်၊ လိၵ်ႈၶမဵၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်း၊ လိၵ်ႈမွၼ်း(တွုႇရုႇဝတီႇ)လႄႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လၢဝ်း-ၶိုၼ်-လိုဝ်ႉ- လႅမ်း တေႃႇထိုင်ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆယဝ်ႈ။
ၼွၵ်ႈသေ ၵဵင်ႇသၢႆယႂ်ႇယႂ်ႇ (2)သၢႆၼႆယဝ်ႉ ယင်းလႆႈႁၼ်မီးထႅင်ႈသၢႆဢွၼ်ႇသၢႆဢိတ်း လၢႆလၢႆသၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ မီးလိၵ်ႈပြုႇရ်မီ မီးထႅင်ႈသၢႆၼိုင်ႈလုၵ်ႉမိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိ ယိူဝ်ႊပွတ်းၼိူဝ် ၶဝ်ႈတၢင်းမိူင်းတိပႅတ်ႈ(Tibet)ထိုင်ၵႂုႇမိူင်းသႄလူင်(ယီႊၼၢၼ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ယုၼ်ၼၢၼ်)ၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢသေႃးၵၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆယူႇ။ ဝၢႆးမႃး လႆႈယဵၼ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးယီႊ(ပၢႆယီး)၊ ယဝ်ႉလႆႈသိုပ်ႇမႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉလိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ) လႄႈ လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၸင်ႇလႆႈယဵၼ်းပဵၼ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးလူင် ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းယေႊ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးလူင်ၶဝ်တႄႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ တူဝ်လိၵ်ႈ ထူဝ်ႇငွၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တူၼ်ႈတေႃလိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမီးမႃး ၸဵမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်တႆးသၢမ်မိူင်း(မိူင်းလုင်း၊ မိူင်းပႃး လႄႈ မိူင်းငဵဝ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။

ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းလိၵ်ႈၽႅၼ်ႇသဝ်ႁိၼ်(Inscription-stone)ၸၢင်းပိဝ်ႇ၊ ၶွမ်ႇ၊ မွၼ်း၊ ၶ မဵၼ် လႄႈ ယူၼ်း၊ လၢဝ်း၊ ထႆး ဢၼ်ၶူၼ်ႉႁုႁၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် လိၵ်ႈပြုႇရ်မီႁေႈလႆဢွၵ်ႇ မိူင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊသေ AD 1st Century တေႃႇ AD 8th Century ၵွႆးၼႆၼၼ်ႉၵွႆး။
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်းႁူဝ်ၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၸိုင် လႆႈဝႃႈမီး ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်းၼိုင်ႈၵွႆး။ ၼၼ်သေတႃႉပေႃးမႃးတူၺ်းပၢႆးၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽႃႇသႃႇ(ၵႂၢမ်း လၢတ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး)ၸိုင် လၢတ်ႈလႆႈတဵမ်ပၢၵ်ႇဝႃႈ မီးၼမ်လိူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢိုၼ်ႇၶဝ်တႄႉတႄႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ(ၽူႈတႅမ်ႈ)လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းယိုၼ်းထိုင်ၼၼ်ႉ ပၢႆးတိတ်းတေႃႇသိုဝ်ႇသၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းမီးၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈဝၢႈလႆႈယူႇ။ ၸူၵ်းဢဝ်တူဝ်ယၢင်ႇပၢႆးလိၵ်ႈလႆးၵွႆး ၵေႃႈပေႃးမီးၼမ်ၼႃႇယဝ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ-
#လိၵ်ႈထႆး၊
#လိၵ်ႈယူၼ်း(လိၵ်ႈၶိုၼ်၊ လိုဝ်ႉ၊ လႅမ်း လႄႈ လၢဝ်းၼိူဝ်)၊
#လိၵ်ႈလၢဝ်း(လၢဝ်းတႂ်ႈ)၊
#လိၵ်ႈလိုဝ်ႉမႂ်ႇ၊
#လိၵ်ႈတႆးလူင်(ႁူမ်ႈပႃးလိၵ်ႈၵဝ်ႇလႄႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ)၊
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈ(ၶမ်းတီႈလူင်)၊
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈၼွႆႉ(ၼႂ်းၸေႊၵႅင်ႇ)၊
#လိၵ်ႈတႆးဢႃႊႁူမ်၊
#လိၵ်ႈတႆးလႅင်(တႆးၶျွင်း-ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်)၊
#လိၵ်ႈတႆးသူင်ႉ(တႆးၼႂ်းၵႂၢင်ႊသီႊ)၊
#လိၵ်ႈတႆးလႅင်(တႆးၸွင်း ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးၼုင်း(တႆးလုင်း ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးလမ်(ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်(ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)၊
#လိၵ်ႈတႆးဢၢႆႈတွၼ်ႊ၊
#လိၵ်ႈတႆးယီႊ(ပၢႆယီး)၊
#လိၵ်ႈတႆးၵုၺ်ႊ(ၼႂ်းၵုၺ်ႊၸႂ်ႊဝ်)လႄႈ၊
#လိၵ်ႈတႆးဢီႉ(တႆးဢီႉငီႉယုႇလေုႉ ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)၊
ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ(ဢၼ်တိုၵ်ႉၶူၼ်ႉႁၼ်)မီးပဵၼ် (18)သႃၶႃ။

==='''မႅင်ႇလိၵ်ႈတႆးပဵၼ်ၸုမ်းၸုမ်း'''===
လိၵ်ႈတႆးတင်း(18)သႅၼ်းၼႆႉ ပေႃးၸႅၵ်ႇႁတ်းပဵၼ်ၸုမ်းၸုမ်းၸိုင် တေႁၼ်လႆႈၸိူင်ႉ ၼႆယူႇ။
===='''ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈ'''====
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈၼွႆႉ၊
#လိၵ်ႈတႆးၶမ်းတီႈလူင်၊
#လိၵ်ႈတႆးဢႃႈႁူမ်၊
#လိၵ်ႈတႆးၼုင်း၊
#လိၵ်ႈတႆးဢၢႆႈတွၼ်ႊ၊
#လိၵ်ႈတႆးလႅင် လႄႈ
#လိၵ်ႈတႆးယီႊ။
ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ) သၢမ်တူဝ်မိူၼ်ၵၼ်။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ က  ၶ င ၸ သ ၺ လႄႈ ၸႂ်ႉတူဝ် က လူင် (ၵသွင်ႁွင်ႈ) ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈ မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၸဵတ်းၶိူဝ်း။

===='''ၸုမ်းတီႈသွင်'''====
#လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်(လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း၊
#လိၵ်ႈတႆးလူင်၊ ၸုမ်းတီႈသွင်ၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ)သၢမ်တူဝ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵ ၶ င ၸ သ ၺ ၸိူင်ႉၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈ ၸႂ်ႉတိူဝ် ၵ ဢွၼ်ႇ(ၵ ႁွင်ႈလဵဝ်)ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းသွင်ၶိူဝ်း။ (ဢမ်ႇမီး က လူင် မိူၼ်ၸုမ်းတီႈၼိုင်ႈ။)

===='''ၸုမ်းတီႈသၢမ်'''====
#လိၵ်ႈတႆးယူၼ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးလႅမ်း၊
#လိၵ်ႈထႆး၊
#လိၵ်ႈတႆးသူင်ႉ၊
#လိၵ်ႈတႆးလမ်၊
#လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်၊ ၸုမ်းတီႈသၢမ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ (ဢၵ်ႉၶရဝိထီ) ႁႃႈတူဝ် ႁႃႈတူဝ် မိူၼ်လိၵ်ႈပႃႇလိလႄႈ လိၵ်ႈသၵ်ႉၵတ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ᨠ ᨡ ᨣ ᨥ ᨦ ၊ ᨨ ᨩ - ᨬ  (တင်းလိၵ်ႈ ၶမဵၼ်၊ မွၼ်းလႄႈ မၢၼ်ႊၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။) ယဝ်ႉ ဢဝ်တူဝ် က လူင်(ၵ သွင်ႁွင်ႈ) ပဵၼ်တူဝ်တႄႇငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။

===='''ၸုမ်းတီႈသီႇ'''====
#လိၵ်ႈတႆးၵုၺ်ႊ၊
#လိၵ်ႈတႆးဢီႉ လႄႈ၊
#လိၵ်ႈတႆးလႅင်(ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်)။
ၸုမ်းတီႈသီႇၼႆႉသမ်ႉ ၸႂ်ႉလၵ်းပိူင်မႄႈသဵင်ငဝ်ႈ(ဢၵ်ႉၶရဝိထီ)ၸိူင်ႉၸုမ်းတီႈသၢမ်ႁႃႈတူဝ် ႁႃႈတူဝ် ၵ ၶ ၵ ဃ ถ ၊ သ ဇ - ည ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွႆးၵႃႈ မီးတူဝ် ၵ ဢွၼ်ႇပဵၼ်တူဝ်တႄႇ ငဝ်ႈမႄႈသဵင်ငဝ်ႈ တင်းသၢမ်ၶိူဝ်း။ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ႉတူဝ် က လူင်(ၵ သွင်ႁွင်ႈ)ၸိူင်ႉၼင်ႇၸုမ်းတီႇ သၢမ်။

ၵႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ 18-19 သႅၼ်း(ဢၼ်တိုၵ်ႉသွၵ်ႈၶူၼ်ႉ ႁႃႁၼ်)ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႁွႆးပိုၼ်းဝႃႈၸိုင် တေႁၼဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ် ၵိူတ်ႇမီးဢွၼ်တၢင်း ပိူၼ်ႈ(တီႈၼႆႈ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လႄႈ တႆးၼိူဝ် ၼပ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်)။ တၢမ်းမႃးပဵၼ် လိၵ်ႈတႆးယီႊ၊ တၢမ်းမႃးထႅင်ႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း။ ယဝ်ႉ မႃးလိၵ်ႈတႆးယူၼ်း၊ ယဝ်ႉသမ်ႉလိၵ်ႈ ထႆးၼႆသေ ယဝ်ႉမႃးၸင်ႇလိၵ်ႈတႆးလူင်ၼႆ ၵဵၼ်ၵၢပ်ႈပဵၼ်ပၢၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈ ဝႃႈလူၺ်ႈ လိၵ်ႈတႆးလူင်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵဵင်းဝီ)။

ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ(1996)ၼၼ်ႉ လႆႈ ႁၼ်ပႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ ၶ.သ 1416 ပၢၼ်ၸဝ်ႈၶမ်းၵၢႆႇၾႃႉသႅၼ်ဝီၵေႃႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ်မႄးတူဝ်လိၵ်ႈ တႆးမႃးပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆ။ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇႁၼ်ၸွမ်းတႄႉ ပဵၼ် တွၼ်ႈပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတွၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ ဝႃႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ၽိၼ်ႇၼၵရိတ်ႊမိူင်းတႃႊၵွင် ပဵၼ်ၽူႈၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ
ပဵၼ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တူဝ်လိၵ်ႈသၼ်သၵရိတ်ႊ။ လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈၼႆ ယိူင်ႈ ဢဝ်(ႁဵတ်းပိူင်ဢဝ်)တူဝ်လိၵ်ႈဢၼ်ၶုၼ်ၵလႃးဢၽိရႃႇၸႃႇၶဝ် လႆႈမႃးတီႈမိူင်းၵေႃးလိယ(ၼႂ်း မိူင်းၵလႃးဢိၼ်းတိယိူင်ႊ)ၼၼ်ႉသေ လတ်းပႅင်ႁဵတ်းမႃးဝႃႈၼႆ။ သမ်ႉဝႃႈထႅင်ႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈယူၼ်း၊ လၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈယိူင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆးတူဝ်လၢဝ်ႈၼႆႉၵႂုႇႁဵတ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉၼႆၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး(ၶႃႈႁဝ်း)ၶဝ်ႈၸႂ်တႄႉ လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢမ်ႇမႃး ၸိူင်ႉၼၼ်၊ လိၵ်ႈယူၼ်းလိၵ်ႈထႆး လႄႈ လိၵ်ႈလၢဝ်းမႃးတၢင်းသၢႆဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊပွတ်းၸၢၼ်း၊ ထိုင်မိူင်းတွုႇရႃႇဝတီႇ၊ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈၶွမ်-လိၵ်ႈၶမဵၼ် လႄႈ လိၵ်ႈမွၼ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းယူၼ်းလၢဝ်း ထႆး ၸင်ႇယိူင်ႈႁဵၼ်းဢဝ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈယူၼ်း လိၵ်ႈလၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈတႆးလူင်ႁဝ်းသမ်ႉ မႃးတီႈလိၵ်ႈတႆးမၢဝ်း လႄႈ လိၵ်ႈတႆးၼိူဝ်။ မိူင်းတႆး ၼိူဝ်သမ်ႉ ယူႇတီႈမိူင်းသႄ ယီႊၼၢၼ်ႊ(ယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ)။ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇမၼ်းမႃးတီႈ လိၵ်ႈပြုႇရ်မီ လႄႈ သၼ်သၵရိတ်ႊ(သၵ်ႉၵတ)သေတႃႉ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ တေလုၵ်ႉတၢင်းဢိၼ်းတိယိူဝ်ႊပွတ်းႁွင်ႇ ၶဝ်ႈၵႂုႇတၢင်းမိူင်းတိပႅတ်ႉသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းမိူင်းသႄလႄႈ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း ၸင်ႇယိူင်ႈႁဵတ်းလတ်း ဢဝ်မႃးပဵၼ်လိၵ်ႈတႆး(ပၢၼ်ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်တူဝ်လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ)။ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းႁွႆး ပိုၼ်းၸိုင် တေပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼႆ။ ၵွႆးၵႃႈတူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆး သမ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃးမီးၼႂ်းလၵ်းသဝ် ႁိၼ်ပၢၼ်ၶွမ် မွၼ်း ၶမဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းထႆးယူႇပဵၼ်လၢႆလၢႆတီႈဝႆႉလႄႈ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆး ၵေႃႈမႃးတီႈလိၵ်ႈ ၶွမ်၊ မွၼ်း၊ မိူၼ်ယူၼ်း ထႆးၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇၾၢႆႇၼိုင်ႈယဝ်ႉ။


ႁႂ်ႈပေႃးသွၵ်ႈၶူၼ်ႉႁႃလႆႈ ပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆး(တႆးမၢဝ်း၊ တႆးလူင်)တေႃႇငဝ်ႈထိုင်ပၢႆထူၼ်ႈ ထူၼ်ႈတဵမ်တဵမ်ၼၼ်ႉ မုင်ႈမွင်းႁႃၽူႈႁူႉ လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆးပိုၼ်း၊ ပၢႆးၶွင်မွၼ်တႆးႁဝ်း ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ဢွၵ်ႇႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ် လႄႈ ႁႅင်းငိုၼ်းသေ တင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ  ႁႃႁွမ်ဢဝ် ၼႂ်းပိုၼ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆးၵူႊၶိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉယူႇ။
[[Category:!Main category]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်း]]
== ဢိင်ဢၢင်ႈ ==
&lt;references /&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ==

# ၵူၼ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ(ၾၢႆႇတႆး) -ၸၢင်ႊၵူင်းၸိင်ႇ။ 1987
#ပိုၼ်းတႆးတွၼ်ႊၵၢင်(ၾၢႆႇတႆး) -ၸဝ်ႈယၼ်ႇၾႃႉ။ 1942
#ပိုၼ်းလၢဝ်း(ၾၢႆႇထႆး) -မႁႃႇသိလႃး ဝီးရဝူင်း။ 1996
#ၽႂ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉ တီႈမႄႈၼမ်ႉၸဝ်ႈၽျုး လႄႈ တီႈသႃဝၼ်းၼၽုမ်း(ၾၢႆႇထႆး)-ထၵ်ႉသိၼ်ဢိၼ်းထယူဝ်းထႃး။ 1991
#လိၵ်ႈသဝ်ႁိၼ် မိူင်းသြီထဵပ်ႉ မွၵ်ႈမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 ႁွပ်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉတူဝ်လိၵ်ႈၼႂ်းၽႅၼ်ႇ သဝ်ႁိၼ် ဢၼ်မီးဢွၼ်တၢင်းပၢၼ်သုၶူဝ်ထႆး(ၾၢႆႇထႆး) -ဝၼိတႃႊ ၽိလဵတ်ႇၽူင်းသႃ။ 1995
#လုၵ်ႉတီႈဢဝ်မႃး-သၢႆပႅၼ်း၊ 2008 ...ၵူပ်ႇ ႁူဝ်ႉ 17 ၼႃႈလိၵ်ႈ 8 ထိုင် 23။
#ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဢၼ်ၶူးပွင်သွၼ်လူင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ၶူၼ်ႉၶႆႊၼႄပၼ်ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႊ႞ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 31 May, 2008

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>picaw08hnlucxg7qfgnn9awad77ibrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၽႃႇသႃႇထႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766</id>
    <revision>
      <id>126349</id>
      <parentid>102383</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28871" sha1="lia1cff54v1hdgfne2d2evovstcmnos" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ထႆး 
|altname=သႅင်သယၢမ်ႇ
|nativename=ภาษาไทย ''ၽႃႇသႃႇထႆး''
|pronunciation={{IPA-th|pʰāːsǎː tʰāj|}}
|script = [[တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး|တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး]]&lt;br /&gt;[[လိၵ်ႈထႆးၵူၼ်းတႃႇမွတ်ႇ|လိၵ်ႈထႆးၵူၼ်းတႃမွတ်ႇ]]
|states= [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]
|ethnicity = [[ထႆးပွတ်းၵၢင်|ထႆးပွတ်းၵၢင်]] [[Thai people|ထႆး]] လႄႈ [[ထႆးၶႄႇ|ထႆးၶႄႇ]]
|speakers= ၂၀,၀၀၀,၀၀၀
|date=၂၀၀၀
|ref=e18
|speakers2= ၄၀ လၢၼ်ႉ [[ၵူၼ်းလၢတ်ႈၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထူၼ်ႈသွင်|ၵူၼ်းလၢတ်ႈၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထူၼ်ႈသွင်]] လႄႈ [[ၽႃႇသႃႇထႆးပွတ်းႁွင်ႇ|လၢၼ်ႉၼႃး]]၊ [[ၽႃႇသႃႇဢီႇသၢမ်|ဢီႇသၢမ်]]၊ [[ၽႃႇသႃႇထႆးပွတ်းၸၢၼ်း|ၽႃႇသႃႇထႆးပွတ်းၸၢၼ်း]] ဢမ်ႇၼၼ် [[ၽႃႇသႃႇတေႇသိယ ၶမႃႇပွတ်းႁွင်ႇ|ၶမႃႇပွတ်းႁွင်ႇ]] (၂၀၀၁)&lt;ref name=e18/&gt;
|familycolor=တႆး-ၵတႆး
|fam2=[[ၽႃႇသႃႇတႆး|တႆး]]
|fam3= (ထႆး) [[ၽႃႇသႃႇတႆးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း|ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း]] 
|fam4=ၵဵင်းသႅၼ်
|nation=[[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]
|agency=[[ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း|ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း]]
|iso1=th
|iso2=tha
|iso3=tha
|glotto=thai1261
|glottorefname=Thai
|lingua=47-AAA-b
|notice=Indic
|notice2=Wp/shn/IPA
|map=Idioma tailandés.png
}}

ၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢဝ်ၵႂႃႇလေႃးၸွမ်း ၵႂၢမ်းထႆးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလႄႈ ထႆးတွၼ်ႈၵၢင်ၼၼ်ႉသေၵမ်း။ ၵႂၢမ်းထႆးภาษาไทย ၼႆႉ သယၢမ်ၼႆၵေႃႈဝႃႈ &lt;ref&gt; Although &quot;Thai&quot; has become more common, the older term &quot;Siamese&quot; is still used by linguists, especially when disambiguating from other Tai languages (Diller 2008:6[full citation needed]). &quot;Proto-Thai&quot;, for example, is the ancestor of all of Southwestern Tai, not just of Siamese (Rischel 1998[full citation needed]). &lt;/ref&gt; ဢမ်ႇၼၼ် ထႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈယူႇ။ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းငဝ်ႈ ၵူၼ်းထႆးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်း တႆး-ၵတႆး Tai-Kadai Language ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ ၸိုၵ်းဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ပႃႇလိ၊ သၵ်ႉၵတ လႄႈ ၵႂၢမ်းၶမဵၼ် ပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မႃးလေႃးဝႆႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ မီးသဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်း (Tonal)သေ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈဝႆႉ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ ၵႂၢမ်းလၢဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်သေ လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢိတ်းဢီႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ် ၸၢဝ်းၵႂၢမ်းဝႃႈတႄႉ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႈ။&lt;ref&gt;  &quot;Ausbau and Abstand languages&quot;. Ccat.sas.upenn.edu. 1995-01-20. Retrieved 2012-07-08. &lt;/ref&gt;

== ၵႂၢမ်းဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇၵႂၢမ်းထႆး ==
ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းထႆးသေ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 20 လၢၼ်ႉ (ပီ 2000) လိူဝ်လိူဝ်။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းထႆး ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈတီႈ မိူင်းၵွၵ်ႇ ဢၼ်ၸိူဝ်းၵူၼ်း မီးၸၼ်ႉၶဝ် လၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ &lt;ref&gt; Andrew Simpson (2007). Language and national identity in Asia. Oxford University Press. Standard Thai is a form of Central Thai based on the variety of Thai spoken earlier by the elite of the court, and now by the educated middle and upper classes of Bangkok. It ... was standardized in grammar books in the nineteenth century, and spread dramatically from the 1930s onwards, when public education became much more widespread &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Peansiri VongvWp/shn/IPAnond (Summer 1994). &quot;Linguistic Perspectives of Thai Culture&quot;. paper presented to a workshop of teachers of social science. University of New Orleans. p. 2. Retrieved 26 April 2011. The dialect one hears on radio and television is the Bangkok dialect, considered the standard dialect. &lt;/ref&gt; လိူဝ်သေ ထႆးတွၼ်ႊၵၢင်ၼၼ်ႉ မိူင်းထႆးၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇ ၵႂၢမ်းတႆး Tai Language လူးၵွၼ်ႇ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶဝ်တႄႉဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵဝ်ႇ ဝေႃးႁႃႇရၵဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ်လူၺ်ႈ ဝေႃးႁႃႇရ တွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢိတ်းဢီႈၵူၺ်း။&lt;ref&gt; Antonio L. Rappa; Lionel Wee (2006), Language Policy and Modernity in Southeast Asia: Malaysia, the Philippines, Singapore, and Thailand, Springer, pp. 114–115 &lt;/ref&gt;

== ၵႂၢမ်းထႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး ==
* ဢီႇသၢၼ် (ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ) ၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်ၼႆႉ လၢတ်ႈၵၼ်တီႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆး။ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်း ဢၼ်မႃးလၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းထႆးသေ သမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း လိၵ်ႈထႆး။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢီႇသၢၼ်မီးယူႇမွၵ်ႈ  20 လၢၼ်ႉ။ ၵူၼ်းထႆး ဢၼ်မီးတီႈ ၽၢႆႇၼႂ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ ၸေႊတွၼ်ႊဢီႇသၢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလၢဝ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၵူၺ်း.
* ထႆးပွတ်းႁွင်ႇ (ၽႃႇသႃႇၼိူဝ်၊ လၢၼ်ႉၼႃး၊ ၵႂၢမ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ယူၼ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈမၼ်း မီးယူႇ 6 လၢၼ်ႉ (1983) မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလၢၼ်ႉၼႃး  (ၵဵင်းမႂ်ႇ)ၼၼ်ႉ လၢဝ်းလႄႈထႆး မိူၼ်ၵၼ်သေ ထႆးၵေႃႈဝႃႈ ၶဝ်ယၼ်တီႈ လၢဝ်းသေမႃး။
* ထႆးပွတ်းၸၢၼ်း (ထႆးတႆး၊ ၽၢၵ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၻမ်ပရူဝ်း) ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီးယူႇ,မီးယူႇ 4.5 လၢၼ်ႉ (2006)
* ပူႇထႆး ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းပူႇထႆး  မီးယူႇ 5 သႅၼ် မီးယူႇၸွမ်း ၼၶွၼ်းၽၼုမ်း၊ 300,000 ၵေႃႉလိူဝ် သမ်ႉမီးယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်းလႄႈ  မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း။
* ၽွင်း ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽွင်း မီးယူႇ 200000 ယူႇတီႈ မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၵၢင်လႄႈ ဢီႇသၢၼ်။ 100000 ၵေႃႉလိူဝ် မီးမိူင်းလၢဝ်း ပွတ်းႁွင်ႇ(2006)
* တႆးသျၢမ်ႇ (ရှမ်း) (တႆးလူင်၊ ထႆးယႂ်ႇ) 100000 ၵေႃႉ မီးတီႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆး။ 3.2 လၢၼ်ႉ မီးၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။ (2006)
* လိုဝ်ႉ (လိုဝ်ႉ၊ ယူၼ်း၊ ၻႆး) ၽူႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမၼ်းမီး 1 လၢၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းႁွင်ႇ။ 600000 လိူဝ် မီးတီႈ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈလၢဝ်း။ (1981-2000)
* ငႅဝ်ႉ မီး 50000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ ၼၶွၼ်းၽၼူမ်း၊ သၶွၼ်းၼၶွၼ်း၊ ဢုတွၼ်းထႃၼီႇ ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းထႆး။
* သူင်ႉ မီး 30000 ၵေႃႉ မီးတမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းႁွင်ႇ။
== လိၵ်ႈထႆး ==
[[ၾၢႆႇ:Bangkok National Museum - 2017-04-22 (008).jpg|thumb|ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵုင်းထဵပ်ႈ - ၂၀၁၇-၀၄-၂၂ (၀၀၈)]]
ၽူႈလူင်ႉၽၢႆႇလိၵ်ႈၶဝ် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈလိၵ်ႈထႆးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေပဵၼ်မႃး။ လိၵ်ႈၶမဵၼ် သမ်ႉလုၵ်ႉတီႈ လိၵ်ႈပရႁမီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်ႇတိယၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ် လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ် လိၵ်ႈတႆးလမ်ဝႆႉသေ တေၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈၶမဵၼ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉတီႈ  ဢိၼ်ႇတိယမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈ လိၵ်ႈထႆးၼႆႉ ၸမ်ၵႂၢမ်းလၢဝ်းလႄႈလိၵ်ႈလၢဝ်းယဝ်ႈ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မေႃ လိၵ်ႈလၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃလူလႆႈ လိၵ်ႈထႆး ႁူႉပွင်ႇ ၵႂၢမ်းထႆးယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁႃႇရ၊ သၻ်ႉၻႃႇ၊ သဵင်ၶိုၼ်ႈသဵင်လူင်းလႄး သရထႆး ၶိုင်ႈပၢႆၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် တင်းလၢဝ်းယဝ်ႈ။ မၼ်းငၢႆးမိူၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ဢဝ်မႃးတီႈလိၵ်ႈမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႆးဢိင်ဢဝ် လိၵ်ႈၶမဵၼ်သေ မႄးႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈၶဝ်မႃး ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မီးၸၼ်ႉ လၢႆးတႅမ်ႈႁင်းၶေႃၶဝ်မႃးယူႇ။ တူဝ်လိၵ်ႈၶမဵၼ်မီးမႃး  ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 600 CE ၼၼ်ႉသေ တူဝ်လိၵ်ႈထႆးတႄႉ မီးမႃး မွၵ်ႈမိူဝ်ႈ 1292 CE ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။
==တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး==
တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈထႆး อักษรไทย ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈတႃႇၸႂ်ႉတႅမ်ႈ ၵႂၢမ်းထႆးလႄႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မႄႈၵပ်းငဝ်ႈ พยัญชนะ မီး 44 တူဝ်၊သရ สระ မီး 15 တူဝ်သေ ပေႃးလေႃးၵၼ် ပဵၼ်ၵႂႃႇသရ28 တူဝ်။ တူၼ်းသဵင်မီး4 သဵင်။
====Alphabetic====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center; width:70%;&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | မဵတ်မၢႆ
! colspan=&quot;3&quot; | ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ
! colspan=&quot;2&quot; | [[Royal Thai General System of Transcription|RTGS]]
! colspan=&quot;2&quot; | IPA
! rowspan=&quot;2&quot; | ၸၼ်ႉသဵင်
|-
! ထႆး ||[[Royal Thai General System of Transcription|RTGS]] || တီႈပွင်ႇ || သဵင်ငဝ်ႈ || နောံဆုံး || ကနဦး || နောံဆုံး
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ก
က
| style=&quot;text-align: left&quot; | ก ไก่
ၵေႃႊၵႆႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''ko kai''  || style=&quot;text-align: left&quot; |ၵႆႇ
| k || k || {{IPA|[k]}} || {{IPA|[k̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;|ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ข
ခ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ข ไข่
ၶေႃၶႆ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''kho khai''  || style=&quot;text-align: left&quot; |ၶႆႈ
| kh || k || {{IPA|[kʰ]}} || {{IPA|[k̚]}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;|သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฃ
ခ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฃ ขวด
ၶေႃၶႂူတ်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''[[kho khuat]]''  || style=&quot;text-align: left&quot; |တဝ်ႈ
| kh || k || {{IPA|[kʰ]}} || {{IPA|[k̚]}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;|သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ค
ဂ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ค ควาย
ၶေႃႊၶႂၢႆႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''kho khwai''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၵႂၢႆး || kh || k || {{IPA|[kʰ]}} || {{IPA|[k̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฅ
ဂ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฅ คน
ၶေႃႊၶူၼ်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''kho khon''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၵူၼ်း || kh || k || {{IPA|[kʰ]}} || {{IPA|[k̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฆ
ဃ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฆ ระฆัง
ၶေႃႊရႃႉၶင်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''kho ra-khang''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ႁိင်ႇ || kh || k || {{IPA|[kʰ]}} || {{IPA|[k̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ง
င
| style=&quot;text-align: left&quot; | ง งู
ငေႃႊငူႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''ngo ngu''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ငူး || ng || ng || {{IPA|[ŋ]}} || {{IPA|[ŋ]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | จ
စ
| style=&quot;text-align: left&quot; | จ จาน
ချော ချာန်
| style=&quot;text-align: left&quot; |''cho chan''  || style=&quot;text-align: left&quot; | အပြား || ch || t || {{IPA|[tɕ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;|ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฉ
ဆ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฉ ฉิ่ง
ၶျေႃၶျိင်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''cho ching''  || style=&quot;text-align: left&quot; | သႅင်ႇသိင်း || ch ||&amp;nbsp;– || {{IPA|[tɕʰ]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;|သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ช
ဇ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ช ช้าง
ၶျေႃႊၶျၢင်း
| style=&quot;text-align: left&quot; |''cho chang''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၸၢင်ႉ || ch || t || {{IPA|[tɕʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ซ
ဇ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ซ โซ่
သေႃႊသူဝ်ႉ 
| style=&quot;text-align: left&quot; |''so so''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၸႅင်ႊ || s || t || {{IPA|[s]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฌ
ဈ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฌ เฌอ
ၶျေႃႊၶျိူဝ်ႊ 
| style=&quot;text-align: left&quot; |''cho choe''  || style=&quot;text-align: left&quot; | တူၼ်ႈမႆႉ || ch ||&amp;nbsp;– || {{IPA|[tɕʰ]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
| {{Font|size=150%|ญ}} ည

{{Ref|alphabetic-1}}
| style=&quot;text-align: left&quot; | ญ หญิง
ယေႃႊယိင်
| style=&quot;text-align: left&quot; |''yo ying''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ယိင်း || y || n || {{IPA|[j]}} || {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฎ
ဋ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฎ ชฎา
ၻေႃႊၶျၻႃႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''do cha-da''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ဢၼ်မတ်ႉႁူဝ် || d || t || {{IPA|[d]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;|ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฏ
ဋ
&lt;br /&gt;|| style=&quot;text-align: left&quot; | ฏ ปฏัก
တေႃႇပတၵ်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''to pa-tak''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ႁွၵ်ႇလႅမ်၊ သၢမ်ႈ || t || t || {{IPA|[t]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;|ၵၢင်
|-
| {{Font|size=150%|ฐ}} ဌ{{Ref|alphabetic-2}}|| style=&quot;text-align: left&quot; | ฐ ฐาน
ထေႃထၢၼ်
| style=&quot;text-align: left&quot; |''tho than''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ || th || t || {{IPA|[tʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} || style=&quot;background: #fcc&quot; |
သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฑ
ဍ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฑ มณโฑ
ထေႃႊမူၼ်ႊထူဝ်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''tho montho''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၼၢင်းမူၼ်းထူဝ်း || th || t || {{IPA|[tʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฒ
ဎ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฒ ผู้เฒ่า
ထေႃႊၽူႉထဝ်ႉ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''tho phu-thao''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၽူႈထဝ်ႈ || th || t || {{IPA|[tʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ณ ဏ || style=&quot;text-align: left&quot; | ณ เณร
ၼေႃႊၼဵၼ်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''no nen''  || style=&quot;text-align: left&quot; | [[samanera|ၸဝ်ႈသၢင်ႇ]] || n || n || {{IPA|[n]}} || {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;|တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ด
ဒ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ด เด็ก
ၻေႃႊၻဵၵ်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''do dek''  || style=&quot;text-align: left&quot; | လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ || d || t || {{IPA|[d]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;|ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ต
တ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ต เต่า
တေႃႊတဝ်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''to tao''  || style=&quot;text-align: left&quot; | တဝ်ႇ || t || t || {{IPA|[t]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;|ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ถ
ထ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ถ ถุง
ထေႃထုင်
| style=&quot;text-align: left&quot; |''tho thung''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ထူင် || th || t || {{IPA|[tʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ท
ဒ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ท ทหาร
ထေႃႊထႁၢၼ် 
| style=&quot;text-align: left&quot; |''tho thahan''  || style=&quot;text-align: left&quot; | သိုၵ်းႁၢၼ် || th || t || {{IPA|[tʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ธ
ဓ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ธ ธง 
ထေႃႊထူင်ႊ

&lt;br /&gt;
| style=&quot;text-align: left&quot; |''tho thong''  || style=&quot;text-align: left&quot; | တုင်း(ၸွမ်ပိဝ်) || th || t || {{IPA|[tʰ]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | น
န
| style=&quot;text-align: left&quot; | น หนู
ၼေႃႊၼူ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''no nu''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၼူ || n || n || {{IPA|[n]}} || {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | บ
ပ
| style=&quot;text-align: left&quot; | บ ใบไม้
ၿေႃႊ ၿႆႊမႆး
| style=&quot;text-align: left&quot; |''bo baimai''  || style=&quot;text-align: left&quot; | မႂ်ႊမႆႉ || b || p || {{IPA|[b]}} || {{IPA|[p̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;| ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ป
ပ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ป ปลา
ပေႃႊပလႃႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''po pla''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ပႃ || p || p || {{IPA|[p]}} || {{IPA|[p̚]}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;| ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ผ
ဖ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ผ ผึ้ง
ၽေႃၽိုင်ႉ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''pho phueng''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၽိုင်ႈ || ph ||&amp;nbsp;– || {{IPA|[pʰ]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฝ
ဖ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฝ ฝา
ၾေႃၾႃ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''fo fa''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၾႃႁူမ်ႇ || f ||&amp;nbsp;– || {{IPA|[f]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | พ
ဗ
| style=&quot;text-align: left&quot; | พ พาน
ၽေႃႊၽၢၼ်ႊ 
| style=&quot;text-align: left&quot; |''pho phan'' || style=&quot;text-align: left&quot; | [[Phan (tray)|ပၢၼ်ႉ]] || ph || p || {{IPA|[pʰ]}} || {{IPA|[p̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฟ
ဗ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฟ ฟัน
ၾေႃႊၾၼ်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''fo fan''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၶဵဝ်ႈ(ၾၼ်း) || f || p || {{IPA|[f]}} || {{IPA|[p̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ภ
ဘ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ภ สำเภา
ၽေႃႊသမ်ၽဝ်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''pho sam-phao''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ႁိူဝ်းလၢင်းယၢၼ်း || ph || p || {{IPA|[pʰ]}} || {{IPA|[p̚]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ม
မ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ม ม้า
မေႃႊမႃး
| style=&quot;text-align: left&quot; |''mo ma''  || style=&quot;text-align: left&quot; | မႃႉ || m || |m || {{IPA|[m]}} || {{IPA|[m]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ย
ယ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ย ยักษ์
ယေႃႊယၵ်း
| style=&quot;text-align: left&quot; |''yo yak''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ယၵ်းၽီလူး || y || {{IPA|–}} &lt;br&gt; or n{{Ref|alphabetic-3}} || {{IPA|[j]}} || {{IPA|–}} &lt;br&gt; or {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ร
ရ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ร เรือ
ရေႃႊရိူဝ်ႊ 
| style=&quot;text-align: left&quot; |''ro ruea''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ႁိူဝ်း || r || n || {{IPA|[r]}} || {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ล
လ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ล ลิง
လေႃႊလိင်ႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ''lo ling''  || style=&quot;text-align: left&quot; | လိင်း || l || n || {{IPA|[l]}} || {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ว
ဝ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ว แหวน
ဝေႃႊဝႅၼ်
| style=&quot;text-align: left&quot; | ''wo waen''  || style=&quot;text-align: left&quot; | မွင်းၵူၺ်း၊ ၸွပ်ႇမိုဝ်း || w || {{IPA|–}}{{Ref|alphabetic-4}} || {{IPA|[w]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ศ
ၐ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ศ ศาลา
သေႃ သႃလႃႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ''so sala''  || style=&quot;text-align: left&quot; | သႃလႃး(ၸလွပ်ႈ) || s || t || {{IPA|[s]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ษ
ၑ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ษ ฤๅษี
သေႃ ရိုဝ်ႉသီ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ''so rue-si''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၸဝ်ႈရသေး || s || t || {{IPA|[s]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ส
သ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ส เสือ
သေႃ သိူဝ်ဢႃ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ''so suea''  || style=&quot;text-align: left&quot; | သိူဝ် || s || t || {{IPA|[s]}} || {{IPA|[t̚]}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ห
ဟ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ห หีบ
ႁေႃ ႁိပ်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''ho hip''  || style=&quot;text-align: left&quot; | တိူၵ်ႈ || h || |– || {{IPA|[h]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #fcc&quot;| သုင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฬ
ဠ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฬ จุฬา
လေႃႊ ၸူႇလႃႊ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''lo chu-la''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၵႃဝၢဝ်ႇ၊ လၢင်းယၢၼ်း || l || |n || {{IPA|[l]}} || {{IPA|[n]}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | อ
အ
&lt;br /&gt;|| style=&quot;text-align: left&quot; | อ อ่าง
ဢေႃႊ ဢၢင်ႇ
| style=&quot;text-align: left&quot; |''o ang''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ဢၢင်ႇ ||{{IPA|–}}{{Ref|a}}||&amp;nbsp;– || {{IPA|[ʔ]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #cfc&quot;| ၵၢင်
|-
|style=&quot;font-size: 150%&quot; | ฮ
ဂှ
| style=&quot;text-align: left&quot; | ฮ นกฮูก
ႁေႃႊ ၼူၵ်ႉႁုၵ်း
| style=&quot;text-align: left&quot; |''ho nok-huk''  || style=&quot;text-align: left&quot; | ၼူၵ်ႉၵဝ်ႉ || h ||&amp;nbsp;– || {{IPA|[h]}} || {{IPA|–}} ||style=&quot;background: #ccf&quot;| တမ်ႇ
|-
|colspan=9|
; Notes
# {{Note|alphabetic-1}} The lower curves of the letter ญ are removed when certain letters are written below them, such as ญ + the mark ''[[#Nikkhahit นิคหิต (anusvāra)|nikkhahit]]'' (lower dot) = ญฺ, etc.
# {{Note|alphabetic-2}} The lower curves of the letter ฐ are removed when certain letters are written below them, such as ฐ + the vowel mark ุ = ฐุ, etc.
# {{Note|alphabetic-3}} When ย ends a [[closed syllable|syllable]], it is usually part of the [[#Vowels|vowel]]. For example, ''mai'' (หมา'''ย''', [maːj˩˥]), ''muai'' (หมว'''ย''', [muaj˩˥]), ''roi'' (โร'''ย''', [roːj˧]), and ''thui'' (ทุ'''ย''', [tʰuj˧]). There are some cases in which ย ends a syllable and is not part of the vowel (but serves as an independent ending consonant). An example is ''phi'''n'''yo'' (ภิ'''ย'''โย, [pʰĩn˧.joː˧]).
# {{Note|alphabetic-4}} When ว ends a [[closed syllable|syllable]], it is always part of the [[#Vowels|vowel]]. For example, ''hio'' (หิ'''ว''', [hiw˩˥]), ''kao'' (กา'''ว''', [kaːw˧]), ''klua'' (กลั'''ว''', [kluːa˧]), and ''reo'' (เร็'''ว''', [rew˧]).
# {{Note|alphabetic-5}} อ is a special case in that at the beginning of a word it is used as a [[zero consonant|silent initial]] for syllables that start with a vowel (all vowels are written relative to a consonant&amp;nbsp;— see below). The same symbol is used as a vowel in non-initial position.
|-
|}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>lia1cff54v1hdgfne2d2evovstcmnos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>780</id>
    <revision>
      <id>126206</id>
      <parentid>116741</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40491" sha1="qyox5plpal62d4upyixkjpn3ee5la8i" xml:space="preserve">{{Infobox ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈ = လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း
| ၶႅပ်းႁၢင်ႈ = Dr. Sai Aung Tun.JPG
| caption = လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း
| ဢႃႇယု = 1932-2020
| ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵိူတ်ႇ = 1932 July  3
| ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ = ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း
| ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ = လုင်းၸၢမ်ႇမူဝ်း ပႃႈၼၢင်းထုၼ်း
| တီႈၵိူတ်ႇ= ဝၢၼ်ႈတႃႈပူၵ်ႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ
| ၵူၼ်းမိူင်း = မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ
| ၸၢဝ်းၶိူဝ်း = တႆး
| သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် = ၸၢဝ်းပုတ်ႉ
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ = M.A University of Denver, Colorado, U.S.A
| ၼႃႈၵၢၼ် = ၶူးသွၼ်လူင်
| ၵေႃႉၵူႈ = ၼၢင်းၶမ်းၼုမ်ႇ
| လုၵ်ႈလၢင်း = 
| ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် = ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပိုၼ်း
| ႁွႆးမိုဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ= ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး History of the Shan State from its Origins to 1962
| ၶႅပ်းၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈမႃး= 
| ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ = 2020 Sep 25
| တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ= တႃႈၵုင်ႈ
| လၢႆးမိုဝ်း=
| ၵွင်ႉသၢၼ်ၼႅတ်ႇ =
 }}

== Dr. လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ==

1932 July  3 ဝၼ်း ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈပူၵ်ႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉသေ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် လုင်းၸၢမ်ႇမူဝ်းလႄႈ ပႃႈၼၢင်းထုၼ်းယဝ်ႉ။ ပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၸမ်ႉ ပဵၼ် ၸၢႆးၵေႃႇသႅင်၊ ၸၢႆးၵေႃႇၶမ်း၊ ၼၢင်းမူဝ်ငိုၼ်း။

1936-41 ၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း တမ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ တီႈသီႇပေႃႉ

1941-47 (ပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႇ) ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း ‘‘ၸုမ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ၽိူၵ်ႇ’’ ဢၼ်ၶူးမေႃယႃလူင် ‘‘လုင်းပႃႉၺၢၼ်ႇ’’ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႄတၢင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တီႈသီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈ။

1947-52 ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းမေႃႇၻိၼ်ႇ ဝဵင်းသီႇပေႃႉလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။

1952-57 ဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉသိပ်းသေ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈ (ယၼ်ႇၵုင်ႇ)။ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းတႆးသေ သၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၢင်ႈဢၢၼ်းတေဢဝ် လိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈမိူင်းတႆး (ဢေႇၵႃႉလၢၼ်ႉၼိုင်ႈ) ပၼ်ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဢိတ်ႉၸေရးၶဝ်ၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။

1957 ႁပ်ၶူး B.A (Honors)

1957-58 ႁဵတ်းၶူးသွၼ် ပၢႆးပိုၼ်းမိူင်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈ။

1958-60 ၵႂႃႇသွၼ်ႁဵၼ်း တီႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ(University of Denver, Colorado, U.S.A)သေ ႁပ်ႉလႆႈ ၶူး M.A in International Relations 

1961-64 ႁဵတ်းၶူးသွၼ်လူင် ၽၢႆႇပိုၼ်းမိူင်း တီႈၵေႃးလဵၵ်ႉ တူၼ်ႈတီး (တွင်ႉၵျီး) (Head of Department of History)

1964-65 ႁဵတ်းၶူးသွၼ် (A.L) ၽၢႆႇပိုၼ်းမိူင်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး)

1965-68 (Head of Department) တီႈ College (ၸၼ်ႉၸွမ်ၸႄႈတွၼ်ႈ) ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

1968-70 (Head of Department) တီႈ College (ၸၼ်ႉၸွမ် ၸႄႈတွၼ်ႈ) ဝဵင်းမၵူၺ်း။

1970-71 (Head of Department) တီႈ College (ၸၼ်ႉၸွမ် ၸႄႈတွၼ်ႈ) မျိတ်ႉၵျီးၼႃး။

1971-72 ႁဵတ်းၶူးသွၼ် (A.L)  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်  ဝဵင်းလိူဝ်ႇ

1972-80 ႁဵတ်းၶူးသွၼ်လူင် ၵႂၼ်းႁဵၼ်း (Principal) တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ် ၸႄႈတွၼ်ႈ မျိတ်ႉၵျီးၼႃး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸွႆႈထႅမ် ၶိုင်ပွင်ပၼ်မၵ်းမၼ်ႈပၼ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၸၢႆးဢွင်ႇလႅင်ႇမျိၼ်ႉ (Red Cross) တႃႇတေ ႁပ်ႉလႆႈ ၸုမ်ႈႁိၼ်ႇၼရီႇတူးၼၢၼ်ႉ (Hennery Dunant) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

1980-85 ႁဵတ်းၶူးသွၼ်လူင် ၵႂၼ်းႁဵၼ်း(Principal) တီႈ (Institute of Foreign Language) ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။

1985-88 ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ‘‘ၵွင်ႇၸီႇငမ်းမိူင်း- နိုင်ငံတော်ကောင်စီ’’ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ၊ ပဵၼ်ၽွင်းမိူင်း တၢင်တူဝ် ၸႄႈဝဵင်း မိူင်းၵွင်း⁄ ယဝ်ႉသမ်ႉပဵၼ် ၽွင်းမိူင်း တၢင်တူဝ် ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။

1992-2002 ဝၢင်းပႅတ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ် ပၢႆးမိူင်း ၸုမ်းပႃႇတီႇ&quot;တႉၸႉၺ&quot; သေယဝ်ႉ ႁပ်ႉႁဵၼ်း ၵၢၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ တီႈမူႇၸုမ်းပိုၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (Vice-Chairman of Maynmar Historiacal Commission)။

== ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ==
# ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး
# ၸိမ်းတူၺ်းလႄႈ ဝၢၼ်ဢိူဝ်ႈ
# The Founding of Mong Kawng
# Ong Pawng-Hsipaw Chronicle
# The migration of Shan People into Myanmar
# A Shan Stettlement in Hakamti Long Area
# Khun Sam Law and Nang Oo Peim
# A short history of Mong Keng Tong
# A Brief History of Henwi
# A chronicle of Mong Hsaung Hsop
# A Short accounts on Mong Nai, Mong Pai, Yawnghwe, Laika, Mong Pan, Mong Kung
# The Cultural Map of Shan State
# The snow land of Myanmar
# Tea Culture in Shan State
# Paper Making in Shan State
# A Brief history of Mong Mit
# A Multi-Ethnic of Myanmar and the Challenge of the 21th Century
# The Emergence of Nan Chao
# The rise of Mao Kingdon
# A brief history of Mong Yai
# Pyu-sao-hti, the legendary of the Pre Bagan Period
# The Cultural Heritage of the National Races in Shan State
# History of the Shan State from its Origins to 1962 (ISBN: 9789749511435; University of Washington Press, 2008)
# အာရှအရှေ့တောင်သို့ ရှမ်းလူမျိုးများ ပျံ့နှံ့လာပုံ
# ပူတာအို ခမ်းတီးရှမ်းသမိုင်းအကြောင်း
# ၸွႆႈထႅမ်ႁဵတ်ႈဢွၵ်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈတႆးၼုမ်ႇ ဢိၵ်ႇ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ
# ၸွႆႈတႅမ်ႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ပပ်ႉႁဵၼ်း &quot;မ&quot;ႁႃႈတူဝ် (မေႃလူ၊ မေႃတႅမ်ႈ၊ မေႃၼပ်ႉ၊ မေႃသွၼ်၊ မေႃပွင်)
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://shanviews.com/?p=215 |accessdate=2015-07-26 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305054420/http://shanviews.com/?p=215 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://shanviews.com/?p=215 |accessdate=2015-07-26 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305054420/http://shanviews.com/?p=215 }}&lt;/ref&gt;

==လွင်ႈလူႁၼ် တူၺ်းထိုင် ၾိင်ႈ/ၽႃႇသႃႇလႄႈ သၢႆၸႂ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း==
# မိူဝ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၼ်ႉ ၸွႆႈထႅမ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ‘‘မူႇၸုမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းတႆး’’။
# မိူဝ်ႈ 1956 ၸွႆႈႁဵတ်းပၼ် ‘‘ပၢင်ၵုမ်လူင် လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ မိူဝ်ႈ 1980  ဢွၼ်ႁူဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၶိုၼ်ႈ ‘‘ပၢင်ၵုမ်လူင် လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁူႉထိုင် ပိုၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ/သိမ်းပႅင်း ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
# ဢွၼ်ႁူဝ်ဢွၼ်ၵၼ်း ၵုမ်းၵေႃႇ ၵွင်းမူး/မႄးၵုမ်းထၢတ်ႈၵွင်းမူးတႆး မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တီႈသီႇပေႃႉ/တူၼ်ႈတီး/ မိူင်းတဵမ်(လႃႈသဵဝ်ႈ)/ မျိတ်ႉၵျီးၼႃး/ ဝႅင်းမေႃႇ(ဝဵင်းမႂ်ႇ)/ မိူင်းယၢင်း/ ဝဵင်းပၢင်ပေႃ (တႆးလႅင်)/ ပူႇတႃႇဢူဝ်ႇ (ပူႇတႂ်း) ၸိူဝ်းဢွင်ႈတီႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ႁူဝ် ဢွၼ်ၵၼ်း ၶၢမ်ႇသၢင်ႇၶၢမ်ႇၸၢင်းပၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးတင်းၼမ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ပီႈၼွင်ႉတႆး ပေႃးတေမီး တီႈလိုဝ်ႈသဝ်း တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈ &quot;ႁူင်းထမ်းၵမ်ႇပေႃးၸ&quot; တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇ တိၼ်လွႆ ထၢတ်ႈသူၺ်ႇတၵုင်ႇ။
# ၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ၸိူဝ်းတေၵႂႃႇသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈၼွၵ်ႈမိူင်း/ ၸိူဝ်းတေၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်။
# ဢွင်ႈႁိူၼ်း ယူႇသဝ်းလူၺ်ႈ တင်းမေးၼၢင်း (ပႃႈၼၢင်းၼုမ်ႇ- မေႃသွၼ်လူင်) လႄႈ လုၵ်ႈယိင်းလုၵ်ႈၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ တီႈမၢႆႁိူၼ်း 33 သဵၼ်ႈတၢင်း ဢိၼ်ႇၵျိၼ်းမျၢႆႇ၊ သုဝၼ်ႇၼႃႉ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈဝႆႉယူႇ။


(မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ၶၢဝ်းဢိုတ်းႁဵၼ်း ၶၢဝ်းမႆႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ်(မၢၼ်ႈ)ၶဝ် လူင်းသွၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ‘‘အသုံးလုံး’’ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈ ၸွမ်းဝဵင်းလႄႈ ၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇၸွႆႈပူင်သွၼ်ပၼ်သေ ၸင်ႇဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ႁဝ်းၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီ ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ၼင်ႇၼႆယူႇ… ၼႆယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ သမ်ႉလႆႈၵႂႃႇႁၼ် ဝၢၼ်ႈတႆး ၸိူဝ်းမီးတီႈ ထုင်ႉပဵင်းၼၼ်ႉလႄႈ ယွၼ်းဢဝ် ၵၢင်ၸ်ႂပီႈၼွင်ႉတႆး ထုင်ႉပဵင်းသေ ၸင်ႇတေ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး လွင်ႈတႃႇတေ သွၼ်ႁဵၼ်းပၼ် လိၵ်ႈတႆး ‘‘မ’’ႁႃႈတူဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈတႃႇတေ ၽုၺ်ႇပၢင်သွၼ် လိၵ်ႈတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈၶိုင်ၵျၢမ်ႇၵူႈလၢႆလၢႆးယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်း လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း မီးတီႈ တူၼ်ႈတီး ၶ်ႂႈသွၼ်လိၵ်ႈတႆးပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်လႄႈ ဢမ်ႇမီးဢွင်ႈတီႈ ပၢင်သွၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽွင်းၼႂ်းဝႃႇ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး မႃးႁဵတ်းၵၢၼ် ဝေႇယႃႇဝတ်ႉၸ တီႈဝတ်ႉဝေႇလုဝၼ်ႇသေ လၵ်ႉလွမ်သွၼ် ပၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းဝေႇယႃႇဝတ်ႉၸႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈလၵ်ႉဢဝ် ပပ်ႉလိၵ်ႈ သွတ်ႉသႅတ်ႉသ်ႂႇမႃး ၽၢႆႇလင်ၶဝ် ဢဝ်သိူဝ်ႈႁူမ်ႇသေ မႃးႁဵၼ်းဢဝ်။ ပေႃးမိူဝ်းၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းၼၼ် ဢမ်ႇပၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉ။ မၢင်ပွၵ်ႈ ၼိုင်ႈတီႈ ၼိုင်ႈဝၼ်း၊ ၼိုင်ႈဝူင်ႈ သွင်တီႈ သၢမ်တီႈ ၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈသေ ၵႂႃႇသွၼ်တီႈႁိူၼ်းၵေႃႈ မီးမႃး။ 

မိူဝ်ႈတႄႇ သွၼ်လိၵ်ႈတႆးပၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈယၢမ်ႈထၢမ်၊ ‘‘ပိူၼ်ႈ’’ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈၽ်ႂ၊ ပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၶဝ်ထၢမ် လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းဝႃႈ 
&lt;br&gt;
‘‘လိၵ်ႈတႆး သွၼ်မႃး တေၵႂႃႇၸ်ႂႉတီႈလ်ႂ တေၵႂႃႇ တႅမ်ႈတီႈလ်ႂ’’ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ 
&lt;br&gt; ‘‘ဢမ်ႇၸၢင်ႈတႅမ်ႈသင်ၵေႃႈ တႅမ်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢိူဝ်ႈ၊ တႅမ်ႈသ်ႂႇတီႈ ၵုပ်းႁဝ်း၊ ၸွင်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ၊ ပေႃးႁၢႆၵႂႃႇ ပႅၵ်ႇပိူၼ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁဝ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆး တႅမ်ႈဝႆႉၸိုဝ်ႈႁဝ်းလႄႈ ၸၢင်ႈႁၼ်လႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈဢိူဝ်ႈ… ’’ 
မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ပိူၼ်ႈထၢမ်ဝႃႈ&lt;br&gt;
‘‘တေၵႂႃႇတႅမ်ႈတီႈလ်ႂ တေၵႂႃႇတႅမ်ႈၸူးၽ်ႂ’’ၼႆယဝ်ႉ။ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းတႄႉ ဝႆႉၸ်ႂယ်ႂႇၸ်ႂယၢဝ်းသေ ၶိုၼ်းတွပ်ႇပၼ်ၵႂႃႇဝႃႈ&lt;br&gt;
‘‘တီႈတႅမ်ႈမၼ်း မီးၼမ်ပေႃးတၢၼ်ႇသင်၊ တႅမ်ႈတီႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ တႅမ်ႈသ်ႂႇ ၽႃႁိူၼ်းလုင်းႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယူႇၶႃႈၼႃႇ။ တီႈၽႃႁိူၼ်းလုင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးလုင်းႁဝ်း တႅမ်ႈဝႆႉ ၸိုဝ်ႈလုင်းႁဝ်းၼႆၸိုင် ပိူၼ်ႈမႃးႁႃႁိူၼ်းလုင်းႁဝ်း ၸဵဝ်းႁၼ်ၶႃႈဢိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸ်ႂႈၶႃႈႁႃႉ’’ၼႆယဝ်ႉ။  ဢၼ်ၺႃး တၢမ်ႇလေႃးၵထမ်ႇ လိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆႉ တေၺႃးဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ ၺႃးၼမ်သေပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ်ပဵၼ် ဢၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ ၽုၵ်ႇမႃး ၸိူဝ်ႉၽၼ်းလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်တူၼ်ႈယ်ႂႇသုင်မႃးသေ ၵေႃႉမေႃလိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ ၼမ်မႃးလိူဝ်သေ မိူဝ်ႈတႄႇလၵ်ႉလွမ် သွတ်ႉသႅတ်ႉ မွတ်ႉမႅတ်ႉသွၼ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈႁႃႉ။ တီႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ ၶ်ႂႈတႅမ်ႈၼိူဝ်ၸေႈႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်ပႅၼ်ႈၶၢဝ် ပႅၼ်ႈလမ်ႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်ပၢႆႉႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇႁႃႉ ၼမ်ဝႃႈၼမ်ယဝ်ႉ … … သွၼ်ႇႁႂ်ႈ တႆးႁဝ်းၵႆႉတႅမ်ႈၵူၺ်းလႃႈ။)

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ဢွၼ်ႇႁဵၼ်းတႆးသေ ဢွၵ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ‘‘မ’’ႁႃႈတူဝ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းသူၼ် ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး။ (‘‘မ’’ႁႃႈတူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶူင်ဢွၵ်ႇ တီႈၶူးသွၼ်လူင် လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းယဝ်ႉ)


== ႁပ်ႉသူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ==
မိူဝ်ႈပီတႆး 2098  ဝၼ်းပီမ်ႂႇတႆး၊ ၶရိတ်ႉ (2003) ၼၼ်ႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၽိင်ႈငႄႈတႆး တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸႄႈ ယိုၼ်ႈၼွပ်ႇပၼ် ‘‘သူးၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ’’ တမ်ႈတီႈ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈၶတ်းၸ်ႂပွင်သၢင်ႈ ၼႃႈၵၢၼ် လိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယ်ႂႇလိူဝ်တွၼ်း ဢိၵ်ႇ ၼႃႈၵၢၼ် ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ႁႃ လွင်ႈငိူၼ်ႈပိုၼ်းတႆး ယႃႇႁႂ်ႈႁူင်ႈႁၢႆ၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်ႇၽႃႇ ႁူႉထိုင်တႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==လွင်ႈလီယိူင်ႈ တမ်ႈတီႈ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း==

# ပုၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵူၼ်းၼမ်⁄ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တူဝ်ႈတၼ်း တူင်ႉတိုၼ်ႇ တိုတ်ႉတၢႆးတႃႇသေႇ
# မေႃလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ ၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်းဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ၼိူဝ်လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ၵူၺ်း။
# ပိူၼ်ႈၶ်ႂႈဝႃႈ တႆးလီလီ ဢမ်ႇလီလီ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇသႄႉၼႄးတႆးသေပွၵ်ႈ။
# မၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ‘‘တႆးတေၸွႆႈထႅမ်သင်ၵဝ်ၼေႃး’’ၼႆသေပွၵ်ႈ။ မၼ်းၵူၺ်း ဝူၼ်ႉဝႃႈ ‘‘ၵဝ်တေလႆႈ ၸွႆႈထႅမ်သင်ပၼ်တႆး’’ၼႆၵူၺ်း။
# ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းဢဝ် ၸ်ႂၽင်ဝႆႉၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ် တင်းပိုၵ်းသေ ဝူၼ်ႉ⁄ႁဵတ်း⁄ဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ (ၵွပ်ႈသင်လႄႈဝႃႈၼႆၼႆၸိုင် … မိူဝ်ႈဝၢႆးသေ 8.8.88 ပႅတ်ႇသီႇတူဝ် ပဵၼ်ယဝ်ႉၵႂႃႇ ၸုမ်းပႃႇတီ မသလ ပုတ်းပင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းလႄႈ ပႃႈသြႃႇမၼၢင်းၼုမ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်း တႃႇတေ ၵႂႃႇယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပႃႈသြႃႇမၼၢင်းၼုမ်ႇၵေႃႈ ၵုမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မေႃသွၼ်၊ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်းၵေႃႈ ၵုမ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵၢၼ်ၵူၼ်းၼမ်ယူႇၵူၺ်းလႄႈ ၶႃဢမ်ႇလႆႈႁႃသိုဝ်ႉႁိူၼ်းဝႆႉ၊ ထိုင်မႃး ၵမ်းၼၼ်ႉ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ၸင်ႇတူၵ်းၸ်ႂဝႃႈ ‘‘ႁႃႉ ၵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁိူၼ်း တီႈယူႇလူင်ၼႆႉ’’ၼႆယဝ်ႉ။ ၶုၼ်မိူင်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးယဝ်ႉလႄႈ ႁိူၼ်းၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၶုၼ် ဢၼ်ၶႃၽူဝ်မေး ယူႇဝႆႉၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈမႃး လိုပ်ႈၶႃလူင်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ၶိုၼ်းယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းလူင်ၶဝ်သေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဝႃႈ ၶႃသွင်ပူႇဢွၵ်ႇ ပႆႇမီးႁိူၼ်းၶေႃၶေႃ ႁႂ်ႈလႆႈသိုပ်ႇယွၼ်းယူႇဝႆႉ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼႆလႄႈ ၵူၼ်းလူင် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ႁူႉပွင်ႇ ၼမ်ႉၸ်ႂမၼ်းသေ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇပၼ်ဢွင်ႈလိၼ် တီႈသုဝၼ်ႇၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ)

(6) ၵႂႃႇႁၼ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမ်ႂႇသုင်မႃး တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ လုင်းၸႆၢးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉ မိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ (မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးသေ ၶိုၼ်းၽႅဝ်မႃး မိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးဢွၼ်ၵၼ် ထၢမ်မၼ်း လွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ ပဵၼ်ႁိုဝ် ပဵၼ်ႁႃၼႆယူႇ။ မၼ်းၵေႃႈ ပႅင်ႈၼင်ႇမၼ်းတႆၢးၶိုတ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼႄၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ပိူၼ်ႈသမ်ႉထၢမ်ဝႃႈ ‘‘လွင်ႈယူႇသဝ်း တႆးႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ မိူဝ်ႈလ်ႂၶႃႈလႃႇ?’’ၼႆလႄႈ လုင်းၸႆၢးဢွင်ႇထုၼ်း တွပ်ႇပၼ်ဝႃႈ ‘‘မိူဝ်ႈလ်ႂ ထၢင်ၶီႈ၊ တီႈၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉမေႃႇ မီးၼ်ႂးႁိူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်းႁဝ်း တေၶိုၼ်ႈယ်ႂႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယူႇ’’ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉပွင်ႇ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ပွင်ႉဝႃႈ ‘‘မဵဝ်းပိူၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸ်ႂႈ ထၢင်ႇၶီႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် မႃးမီးၼ်ႂးႁိူၼ်း၊ ပေႃးထၢင်ၶီႈ မႃးမီးၼ်ႂးႁိူၼ်း မဵၼ်ပေႃးတၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၵိၼ်ၶဝ်ႈလႆႈ … လူဝ်ႇႁၢၵ်ႈဢူဝ်ႉဢူဝ်ႉၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ… ဢႆၢႈၼႆႉ ယွင်ႇယဝ်ႉယူဝ်ႉ’’ၼႆၵေႃႈ ပိူၼ်ႈယၢမ်ႈ ဝႃႈတီႈမၼ်းၸဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၽိတ်းၸ်ႂ မၼ်းပွင်ႇၸ်ႂဝႃႈ ဝႆၢးၼႆႉ ၶဝ်တေႁူႉမႃးယူႇၼႆယဝ်ႉ။ တူၺ်းလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ပိူၼ်ႈမေႃႁဵတ်း ထၢင်ၶီႈၼမ်ႉယဝ်ႉလႄႈ ထၢင်ၶီႈ မႃးမီးၼ်ႂးႁိူၼ်းယဝ်ႉလူး။ တီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉၵေႃႈ မီးၼ်ႂးႁိူၼ်း၊ တီႈၵိၼ်ေၵႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈႁႃႉ။ လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ လၢတ်ႈထဵင်ပိူၼ်ႈ တႃမီႇတႃၵၢၼ်ႉၼၼ်ႉ တေၽိတ်းမေႃးၵၼ်သေ တေဢမ်ႇၶဝ်ႈၵီးၵၼ်ၵူၺ်း။ လုင်းၸႆၢးဢွင်ႇထုၼ်းတႄႉ ပိူင်ၽၢင် ယူႇသဝ်ၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းၵႂႃႇႁၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉလႄႈ ယုမ်ႉယုမ်ႉၶူဝ်ၶူဝ်သေ ဢမ်ႇထဵင်ပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉပိူၼ်ႈ ဝႆႉၸ်ႂဝႃႈ ထႅင်ႈသိပ်းပီယၢဝ်း သၢဝ်းပီႁိုင် သူတေႁူႉထိုင်ၵၼ်ယူႇ … ၼႆၵူၺ်း။ မၢင်ၸိူဝ်း ၵႂႃႇႁၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇသေ ဢမ်ႇၸ်ႂႈတီႈလၢတ်ႈၵေႃႈ မႃးလၢတ်ႈသမ်ႇမႅၼ်တေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁူၺ်ႈမိူင်းလွႆႁဝ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ႁဝ်းလၢတ်ႈ မႅၼ်ႈယူႇသေတႃႉ တၵ်းတေလႆႈတူၺ်း သႆၢငၢႆၵူၼ်းထွမ်ႇဢဝ်မၼ်းယူႇ။ ဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈ ၵူၼ်းလူင်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႅင် ၵိၼ်ၸိုင် ႁိုဝ်တေၵႂႃႇ သ်ႂႇလႆႈၼ်ႂးတွင်ႉလုၵ်ႉဢွၼ်ႇလႅင်တင်းသဵင်ႈ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ တႆးၵေႃႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၵႂႃႇၽႅဝ်ၼွၵ်ႈမိူင်းမႃးသေ ၶိုၼ်းမႃး ဢုပ်ႇၼႄ ပီႈၼွင်ႉမၼ်း တီႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယ်ႂႇမ်ႂႇသုင်ၼႃႇၼႃႇ။ တေႃႈၵႃႈ ႁူတ်းယႃႈယႃၶႃႈမႅင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဢဝ် ႁိူဝ်းမိၼ်သေ ႁူတ်းဢဝ်ဢိူဝ်ႈ … ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ လုင်းမၼ်းၸင်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ ‘‘ဢႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈယူဝ်ႉ … တီႈဝၢၼ်ႈႁဝ်းၼႆႉတႄႉ ႁိုင်ႁိုင် ၸင်ႇတေႁၼ် ႁိူၼ်းမိၼ် မိၼ်ၶၢမ်ႈမႃး ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၵူၺ်း’’ၼႆယဝ်ႉ။ ၶ်ႂႈဝႃႈ ၶႅပ်းတိၼ်သူၼ်ႈသုင် ႁၢင်ႈလီ ဢၼ်တိုဝ်းၼ်ႂးဝဵင်းၼၼ်ႉ မႃးတိုဝ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈသေ တဝ်ဢုင် ဢမ်ႇလႆႈၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

(6) လုင်းၸႆၢးဢွင်ႇထုၼ်းၼႆႉ မေႃႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းသႆၢငႆၢ ဢၼ်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵၢင်ၸ်ႂ ဢၼ်ၶ်ႂႈပဵၼ် မီးတင်းၼမ်ယူႇ။ ပေႃးၸုၼ်းၸႂ်တႄႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶ်ႂႈပဵၼ် ၶုၼ်ၸၵျဝေတးလူင်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ပိူင်မၢင်လွင်ႈၼႆႉ သႆၢငႆၢမၼ်း ဢမ်ႇပၼ် တႃႇတေႁဵတ်းလႆႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၵိၼ်ၶဝ်ႈပိူၼ်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပိူၼ်ႈ ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၸ်ႂႈ။ ၵိၼ်ၶဝ်ႈပိူၼ်ႈ ၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်ပိူၼ်ႈသေ ႁဵတ်းပႃးၵၢၼ် ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈဝႃႈ ‘‘ႁဝ်းလူဝ်ႇ မေႃႁဵတ်းၵေႃႉမႅဝ်းဢိူဝ်ႈ … မႅဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်ၼႆ ယၢပ်ႇတႄႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၸၼ်ၵွင်ႇၵေႃႈမၼ်း မၼ်းသမ်ႉ ၶႅင်ၶေႃးဝႆႉ၊ ပေႃးတဵၵ်း ၵွင်းလင်မၼ်း မၼ်းသမ်ႉ ၵွင်ႇၶိုၼ်ႈ၊ ပေႃးၸၼ်ႁၢင်မၼ်း မၼ်းသမ်ႉ ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈ၊ ပေႃးၸၼ်ၶေႃးမၼ်း မၼ်းသမ်ႉ ႁူၼ်လင်၊ ပေႃးၸၼ်ပုမ်မၼ်း မၼ်းသမ်ႉ ယေႃႈၶိုၼ်ႈ၊ ပေႃးၸၼ်တိၼ် ၸၼ်မိုဝ်းမၼ်း မၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇၸွမ်းႁဝ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇတေမေႃႁဵတ်းၵေႃႉမႅဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ လုပ်ႈႁူဝ်မၼ်းလူင်း လူင်းတေႃႇ ထိုင်ႁၢင်မၼ်းဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးမေႃလုပ်ႈႁူဝ်မၼ်းၼႆ တူပ်းႁူဝ်မၼ်းၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃ ယႆၢးပၼ် ၵၢင်းမုၼ်းၸိုင် ႁႂ်ႈမၼ်း ႁႅၼ်တူၺ်းႁဝ်း ၵေႃႈပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃလုပ်ႈပၼ် တွင်ႉမၼ်းၸိုင် ႁႂ်ႈမၼ်း ႁႂ်ႈမၼ်းၵူင်ႇၵွင်းလင်ပၼ်ႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃ လုပ်ႈသေၼဵၵ်းပၼ် ဢႅင်ႈမၼ်းၸိုင် ႁႂ်ႈမၼ်း ၶိတ်းၵူၼ်ႈပၼ်ႁဝ်းၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဝ်း ၶ်ႂႈႁႂ်ႈမၼ်း မႃးၸူးႁဝ်းၸိုင် ဢဝ်ဢၼ် ၶႅဝ်းၼႄပၼ်မၼ်းသေ ႁွင်ႉဢဝ်လႆႈငႆၢႈငႆၢႈယဝ်ႉ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈဢဝ်မႅဝ်းသေ ၵႅတ်ႇၶႄၽေးၶဵၼ်ၼူ ဢၼ်ၸၢင်ႈမႃးယႃႉၶူဝ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးႁဝ်း မီးဝႆႉ မႅဝ်းလူင် ၼႆၸိုင် ၼူဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႁတ်းမႃး ယႃႉၶူဝ်းႁဝ်း’’ ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ၵႆႉယၢမ်ႈလၢတ်ႈ။ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈ မေႃႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းသႆၢငႆၢ ဢၼ်ပဵၼ်လႆႈ ဢၼ်ႁဵတ်းလႆႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မၼ်းၸဝ်ႈ။ လွင်ႈဢိင်ၶုၼ် ဢိင်မုၼ်ေသ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ပွင်ႇၸ်ႂ လွၵ်းလႆၢးမၼ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇတႄႉတႄႉ။

မိူဝ်ႈႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်လိၵ်ႈတႆး တီႈသီႇပေႃႉ၊ တူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တင်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်သေ မေႃၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်မႃး ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်ယဝ်ႉ။

==ၶေႃႈသင်ႇ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈလၢၼ်မိူဝ်းၼႃႈ==

‘‘လုၵ်ႈလၢၼ်ႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ …  တႆးႁဝ်း ယူႇသဝ်း ၼ်ႂးၵႄႈႁူၺ်ႈၵႄႈလွႆသေ သိုပ်ႇသႆၢၸ်ႂၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းမႃး ပီယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင် တေႃႇထိုင် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ တႆးႁဝ်း မိူဝ်းၼႃႈ တေလႆႈသိုပ်ႇ ယူႇၼ်ႂးၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉ တၢင်ႇၶိူဝ်းသေ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ တၢင်းၶတ်းၸ်ႂ သိုပ်ႇသႆၢၸ်ႂတႆး ႁႂ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်းၵႂႃႇထႅင်ႈသေၵမ်း’’

==သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်==
25.9.2020 ၵၢင်ၼႂ် 5း30 မူင်း သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ် တမ်ႈတီႈ ႁူင်းယႃလူင်တႃႈၵုင်ႈ။ (ထူင်ၶဝ်ႈပွင်ႇ ႁၢၵ်ႈဢွၵ်ႇလိူတ်ႈသေ လုၵ်ႉတီႈႁိူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈသုဝၼ်ႇၼသေ ဢဝ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃလူင်လႄႈ ၵႂႃႇသဵင်ႈတီႈႁူင်းယႃလူင် တႃႈၵုင်ႈ) ၽွင်းသဵင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်မေး မေႃသွၼ်လူင် ပႃႈၼၢင်းၼုမ်ႇ၊ လုၵ်ႈယိင်းၼၢင်းႁွမ်ၼူၼ်း၊ လုၵ်ႈၸၢႆး ၸၢႆးသႅင်မိူင်း၊ လၢၼ် ၸၢႆးၽုင်းၶမ်း၊ ၸၢႆးသႅင်ဢုၺ်ႉ၊ ၸၢႆးၵွင်ၶမ်း၊ ၼႃႇၶျပၢတ်ႉၸၢႆး၊ ၼႃႇၶျပုၼ်းၸၢႆးလႄႈ ဢိၵ်ႇ လုၵ်ႈၶူၺ် လုၵ်ႈပႂ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 29.9.2020 ၶၢပ်ႈတူဝ်တၢႆ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈပႃႇၸႃႉယေႇဝူၺ်းသေ သၢင်းၵျူဝ်ႇၽႆးယဝ်ႉ။
==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt; ၽိုၼ်လိၵ်ႈယိုၼ်ႈမိုဝ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းမူႇၸႄႈ၊ ပီ 2003 &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; လုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း၊ ၶေႃႈၵဵပ်းႁွမ် ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တၢင်ႉယၢၼ်း &lt;/ref&gt;
}}

== သိုပ်ႇလူလွင်ႈလုင်းၸၢႆးဢွင်ႇထုၼ်း ==

# Khur-Yearn, Jotika (2020). Remembering the Late Professor Sai Aung Tun (1932-2020): A Reflection on His Contributions to the Tai Shan Communities, ''Tea Circle'', 3 December 2020. https://teacircleoxford.com/education/remembering-the-late-professor-sai-aung-tun-1932-2020-a-reflection-on-his-contributions-to-the-tai-shan-communities/
# Shan Youth Power (2013). Prof - Sai Aung Tun's Speech at Tai Yai Studies :Mae Hong Son,Thailand, YouTube video (8 July 2013). &lt;nowiki&gt;https://youtu.be/Bw3pdfr0FhQ&lt;/nowiki&gt;
#S.H.A.N. (2016). Burmese Historian Named Peace Ambassador - https://www.bnionline.net/en/news/shan-state/item/1480-burmese-historian-named-peace-ambassador.html
#Seng Nom, Nang (2020). Dr Sai Aung Tun, Burma’s Iconic Shan Historian, Dies at 88, ''Shan News Org'', 28 September, 2020. https://english.shannews.org/archives/21853

{{DEFAULTSORT:ဢွင်ႇထုၼ်း}}
{{lifetime|1932|2020}}
{{ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်}}</text>
      <sha1>qyox5plpal62d4upyixkjpn3ee5la8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လုင်းၸၢႆးၾႃႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781</id>
    <revision>
      <id>126207</id>
      <parentid>124657</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74361" sha1="kax53gv2v7rw1xoel9c1mmj80l0kwio" xml:space="preserve">{{Infobox ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ|ၸိုဝ်ႈ=လုင်းၸၢႆးၾႃႈ|ၶႅပ်းႁၢင်ႈ=လုင်းၸၢႆးၾႃႈ.jpg|ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵိူတ်ႇ={{Birth date and age|mf=yes|1950|12|16}}|ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ=*လုင်းပဝ်းၵုၺ်ႇထမ်းဢိင်ႊ (ပေႃႈ)
*ပႃႈသွႆႈၶမ်းသိုဝ်ႉ (မႄႈ)|ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ=ၸၢႆးသုၼ်ႇၾႃႈပဝ်းၵုၺ်ႇထမ်းဢိင်ႊဢၢႆႈသိုဝ်ႇ|ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ=C.P.A. (Certified Public Accountant)|သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်=[[ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]|ၵူၼ်းမိူင်း={{flag|Myanmar}}|ၸၢဝ်းၶိူဝ်း={{flag|Shan}}|တီႈၵိူတ်ႇ=မၢၼ်ႈၶုမ်ႇၼမ်ႉလႃႉ (ယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ပွၵ်ႈမၢႆ-2၊ [[ဝဵင်းပၢင်ႁႆး]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]|ၼႃႈၵၢၼ်=*ၶူးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး
*ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ
*ၽူႈတၢၼ်ႈၶႆႊ
*ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးသုၼ်ႇတူဝ်ၼႃႈႁိူၼ်း|လုၵ်ႈလၢင်း=ဢမ်ႇမီး|ၵေႃႉၵူႈ=ၼၢင်းၶမ်းၽွင်မူဝ်ၶိၼ်ႇမိၼ်ႉ|ပီႈၼွင်ႉ=|image caption=ၶူးပူင်သွၼ်လူင်လုင်းၸၢႆးၾႃႈ&lt;br&gt; ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႊ}}

'''လုင်းၸၢႆးၾႃႈ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၸိုဝ်ႈးသဵင်ယႂ်ႇၸဝ်ႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၽႃႇသႃႇ၊ ၽိင်ႈငႄႈလႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးတႆးမႃး လၢႆလၢႆဢွင်ႈတီႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး။ မၼ်းၸဝ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ[[ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ်]] လၢႆလၢႆၸေႊဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးသေပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉဢၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးတင်းၼမ်ႁူႉၸၵ်းလႄႈ ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉလီၼပ်ႉယမ်ယွင်ႈၵုင်ဝႆႉၸဝ်ႈၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

== ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ==
ၶူးပူင်သွၼ်လူင်ၸၢႆးၾႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလူင် လုင်းပဝ်းၵုၺ်ႇထမ်းဢိင်ႊ (ၼမ်ႉတူႈပၢင်ႁႆး) လႄႈ ပႃႈသွႆႈၶမ်းသိုဝ်ႉ (မူႇၸေႊ)။ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈလၵ်ႈၼီႈပီမိူင်း ၶူတ်းယီး (ပီသိူဝ်)၊ ပီတႆး 2044 ၼီႈ လိူၼ်ၸဵင် မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1950 လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းသွင်( တီႇသႅမ်ႇပႂ်ႇ) လႆႈ 1 ဝၼ်း၊ ပဵၼ်ဝၼ်းသဝ်။ ဢွင်ႈတီႈၵိူတ်ႇပဵၼ် မၢၼ်ႈၶုမ်ႇၼမ်ႉလႃႉ၊ ၸင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉမၢႆ (2) ဝဵင်းပၢင်ႁႆး၊ လိၼ်မိူင်းသႅၼ်ဝီ။ ဝၢႆးမႃး သမ်ႉၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇၾၢၵ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉလႃႉ တီႈပွၵ်ႉဢီႇႁင်းတႆး လိၼ်မိူင်းလွႆလူင်။ ၵိူတ်ႇတီႈပၢင်ႁႆးသေ လၢႆႈယူႇမႃးတီႈ မၢၼ်ႈဢီႇႁင်း။ 

လုင်းပဝ်းၵုၺ်ႇထမ်းဢိင်ႊၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး လုင်းထမ်းဢိင်ႊဢၢႆႈသိုဝ်ႇလႄႈယႃႊထမ်းဢိင်ႊ (ၸေႊလူင် မိူင်းလႃႈ)သေ ပႃႈသွႆႈၶမ်းသိုဝ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ပူႇထမ်းပၢၼ်ႈလႄႈယႃႊထမ်းပၢၼ်ႈ(ႁူဝ်မုၼ်ႇမိူင်းမၢဝ်း)။ ၾၢႆႇပေႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်း လူမ်း၊ ၾၢႆႇမႄႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶမ်း။ 

ၶူင်းပူင်သွၼ်လူင် ၸၢႆးၾႃႈ မီးပီႈၼွင်ႉဢွၵ်ႇ 7 ၵေႃႉ။ 
# ၸၢႆးၾႃႈ
# ၸၢႆးမွင်ႇလူႇ 
# ၼၢင်းမျႃႉဢေး
# ၸၢႆးဢုင်းၽေႇ
# ၼၢင်းၶမ်းၸႅၼ်ႇ
# ၼၢင်းၶမ်းမေႇ 
# ၼၢင်းဢေၵူဝ်း 

== ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ် == 
# ဢွၼ်တၢၼ်းသုတ်း တႄႇယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈပၢင်ႁႆး။ ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလင်ၼိူင် ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဢူးၵျေႃႇထိၼ်ႇ၊ ႁွင်ႉၸွမ်းၸိုဝ်ႈၽူႈၵႂၢၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းမၼ်း။ ယူႇလႆႈသွင်ပီ ၽႅဝ်ပူၼ်ႉၸၼ်ႉၼိုင်ႈၽၢႆႇမၢၼ်ႊ။ 
# တႃႇတေၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉသွင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶၢႆႉယူႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းၼၢႆးၶၢဝ်ဢိတ်ႇတလီႇၶဝ်၊ ၸိုဝ်ႈ Our lady's Convent တီႈၼမ်ႉတူႈ၊ တႄႇၸၼ်ႉဢွၼ် (ၶ) K.G.B တေႃႇၸၼ်ႉၸဵတ်း တီႈၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ပိူၼ်ႈသိမ်းႁူင်းႁဵၼ်းဢဝ်ႁဵတ်းၶွင်မၢၼ်ႈမိူင်းပႅတ်ႈသေ လၢႆႊလၢႆးပၢႆးသွၼ်မႃးလႄႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇတေႃႇၸၼ်ႉပႅတ်ႇ။ 
# ၸၼ်ႉၵဝ်ႈမႃး လႆႈၶၢႆႉမႃးၶိုၼ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸၼ်ႉသုင် တီႈၼမ်ႉတူႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼမ်ႉလူင် တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်း။ 
# မိူဝ်ႈပီ 1969 - 70 ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်း တီႈၼမ်ႉတူႈသေ ပီ 1970 လႆႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈတႃႈၵုင်ႈ။ 1974 ဢဝ်ယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၵႂႃႇသေ လႆႈႁပ်ႉၶူး B.Com (Industry &amp; Trade)။
# 1974 ၼင်ႇၵဝ်ႇ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈတႃႇၶူး C.P.A. (Certified Public Accountant) တေႃႇပီ 1977 ။ 

== လွင်ႈလႆႈတူင်ႉသၢင်ႈ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးမႃး  == 
မိူဝ်ႈ 1967 - 68 ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးတီႈ လုင်းသြႃႇသူၺ်ႇထုၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၼမ်ႉတူႈ။ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ဝၢႆးပိူၼ်ႈလူင်းႁဵၼ်း တႃႇယေႈဝၼ်း မွၵ်ႈသွင်ၸူဝ်ႊမူင်းလႄႈ လႆႈၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးမၢး။ လႆႈၶေႃးၶူမ်ၵွပ်ႈၶိူဝ်းတႆးလိၵ်ႈတႆးမႃး။ လႆႈမေႃႁွင်ႉၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်တူၼ်းသဵင်လမ်ႇသဵင်ႇၵျႃႇပၢၼ်သေ ႁဵတ်းႁွင်ႉမႃး။ တႆးၼင်ႇၵၼ် မေႃႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ်သေ ဢဝ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်မႃး။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႆး လႆႈမိူၼ်ၼင်ႇပိူၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉမႃး။ 

1978 - 69 - 70 ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ၵူၼ်းႁဵၼ်းတႆး တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၼမ်ႉတူႈ မေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၼုမ်ႇၸၢႆးတႆး&quot; ၼၼ်ႉသေ တူင်ႉသၢင်ႈၸွမ်းၵၼ်မႃး။ ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇပၢႆႉလိၵ်ႈတႆးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင် တီႈၵၢင်ဝဵင်း တေႃႇၼႃႈႁူင်းငဝ်းတူင်ႉ သူၺ်ႇသီႇတႃႇ(ယူင်ႇၼိူဝ်) ၼၼ်ႉသေ ႁပ်ႉပီႈၼွင်ႉၵႂႃႇတၢင်းၶဝ် လဵင်ႉလူၸႃႇၵ ၶဝ်ႈတူမ်ႈႁုင်ၼိူဝ်ႉၵႆႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵူႊပီပီ။ သမ်ႉၸွႆႈထႅင်ႈ ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း။ ၸုမ်းၼုမ်ႇၸၢႆးတႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၽိူၵ်ႇ၊ သိူဝ်ႈတေႃႇၼႃႈတင်းၵူၼ်းတႆးသီၶွၼ်ႇ သုပ်းသွၵ်းၼင်ၵႂၢႆး သၢပ်ႇမၢတ်ႇလဵၵ်းသေ ၼႄပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊတႆး ႁႂ်ႈမိူၼ်ၵၼ်။ ပေႃးမီးပွႆးမီးလၢမ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ၵႃႈတႆး၊ ၵႃႈပၼ်ႇၵွင်ႊတႆး၊ ဢဝ်ၵွင်ႊဢႅင်ႈယၢဝ်းဝႆႉၵၢင်သေၵႃႈ။ ဢွၼ်ၵၼ်သွၼ်ၶႅၼ်ႉသွၼ်လၢႆး ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၵူႊၵေႃႉၵေႃႉ။ ပေႃးၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်း ပဵၼ်ႁိူၼ်းၵႂႃႇ ဢွၼ်ၵၼ်ပႃးၸုမ်းႁႆႇတိုင်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၸုမ်းၶဝ်သေ ၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်မူၼ်ႊၸႂ်ပၼ်၊ ယႃႇႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈၵႂႃႇယိမ်ၸၢၵ်ႈတီႈပိူၼ်ႈ။ ပၼ်ႁႅင်းၵၼ် ဢဝ်ထၢတ်ႈၸႂ်ၵၼ်ၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ 

ပီ 1969- 70 - 71 ၼၼ်ႉ လၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆး တီႈမေႃႇပၢင်ယုင်း ပဵၼ်ႁဵတ်းဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸၢႆးယိင်းတင်းသဵင်ႈ ႁူမ်ႈပႃး ၸၢႆးၾႃႈ ၵူႊပွၵ်ႉၵူႊၽၢႆႇ၊ ၵူႊႁူင်းႁဵၼ်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးၸွႆႈထႅမ်။ ၸွႆႈပႃး ႁႅင်းတူဝ်၊ ႁႅင်းၸွႆႈသၢင်ႈ၊ ႁပ်ႉတွၼ်ႈသူင်ႇၶႅၵ်ႇ၊ လႆႈမူၼ်ႊၸႂ်ပၼ်တင်းၵႂၢမ်းလႂ်၊ တၢင်းၵႃႈလႂ်၊ ၶႆႈၶႄႉသဵင်ႇ ၽၢႆႇလိၵ်ႈလၢႆးလႂ်၊ ၸၢတ်ႈၸိူင်းလႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢႆးၾႃႈ လႆႈတႅမ်ႈပဵၼ်ၸၢတ်ႈၸိူင်းပွတ်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;တႆးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်&quot; ၼၼ်ႉသေ တၢင်ႇၼႄၵႃႈၼႄမႃးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၸူမ်းတူၺ်းတေႉတေႉ။ တီႈပၢင်ၶႄႉသဵင်ႇလမ်ႉၵႂၢမ်း လွင်ႈ &quot;ၸၢႆးတင်းယိင်း ၽႂ်ပႂ်ႉပႃး ယဵၼ်ႇငႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႆႈသေၽႂ်&quot; ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉႁုပ်ႈလၢတ်ႈၵမ်းလိုၼ်းသေ ၶွတ်ႇယွတ်ႈ ဢဝ်တၢင်းဢွင်ႇပေႉၵႂႃႇလႆႈ တင်းဝၢၵ်ႈမၼ်းယၢၼ်ၵၼ်ၼႃႇလူင်လၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃးတႃႇၸၢႆးၾႃႈ ႁတ်းဢုပ်ႇႁတ်းလၢတ်ႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

1969 လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၸိူဝ်းယႂ်ႇလိူဝ်ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ၽႅဝ်မႃးတီႈပၢင်ႁႆးၼမ်ႉတူႈသေ မႃးၸွႆႈထႅမ်တီႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆသေ သွၼ်ပၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမႂ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်မေႃမႃးတီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၸၢႆးၾႃႈၶဝ်ၼႆႉ တိူဝ်းမူၼ်ႊသိူဝ်းသေ ၵူၼ်းၶိုၼ်ႈၵေႃႈ တိူဝ်းၼမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇမႃး။ 

မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈပၢင်သွၼ်တၢၼ်းသုင် ၸိူဝ်းဢၼ်သြႃႇလုင်းထုၼ်းလႃႉသွၼ်ပၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈထီႉသွင်လႄႈ၊ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇသိုပ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွႆႈသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆး။ ႁဵတ်းၼၼ်ႉသေ တႄႇဢဝ်ပီ 1969- 70 ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး ၸၢႆးၾႃႈ လႆႈတႄႇၸွႆႈသွၼ်လိၵ်ႈတႆးမႃး တီႈပၢင်ႁႆးဢီႈႁင်းယူႇယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးမႃး ၸၢႆးၾႃႈလႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်တီႈတႃႈၵုင်ႈလႄႈ ယိၼ်ႉၼႆႉ လႆႈပႃးၵႂႃႇၽႅဝ်ၸၼ်ႉၸွမ်။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆၵေႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၸိုဝ်ႈမၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လၢႆလၢႆၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ႁႃတူၺ်းၵူၼ်းႁဵၼ်းတႆး ဢၼ်မေႃလိၵ်ႈတႆလီလီ၊ မီးၸႂ်ၶဝ်ႈၸႂ်တႆး ႁမ်ႉဢေႇဝႆႉတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ လႆႈႁူၺ်းဢဝ်ၵၼ်လၢႆလၢႆပွၵ်ႈသေ ၸင်ႇတႄႇပဵၼ်ၵၢၼ်မႃးလႆႈ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶႂ်ႈႁၢင်ႊလီသေ သူင်သၢႆႇသွႆႈ ဢုပ်ႇလူမ်းၵွၺ်း ၵမ်ႈၼမ်။ ပီၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ပီၵွၼ်းၶမ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ႁူမ်ႊဝႃႈၸၢႆးၾႃႈ ၵွၺ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပီၼိုင်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈတူဝ်ထူပ်းၼမ်တေႉတေႉ။ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မီးပွႆးယႂ်ႇပွႆးလူင်၊ သမ်ႉမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ပိုၼ်ႊလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းဢိုတ်းၵႂႃႇ၊ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်မိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈတႄႇႁူပ်ႉထူပ်းမႃး။ ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်၊ ပဵၼ်သင်ၵေႃႈ လႆႈႁူႉမႃး။ ၼင်ႇပိူၼ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်ပိူၼ်ႈ ၸၢႆးၾႃႈၵေႃႈ မေႃတူင်ႉၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးမိူဝ်းၵေႃႈ ၸၢႆးၾႃႈ ၶိုၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈတႆး တီႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

1972 - 74 ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် လႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈၶဝ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽၢႆႇသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆး ၵူႊဝူင်ႈဝူင်ႈမႃး။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၸၢႆးၾႃ လႆႈပဵၼ်တႄႇတင်ႈၸုမ်းမေႃသွၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းမေႃသွၼ်ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ပႃး ၸၢႆးသၢႆၶိူဝ်းဝၼ်း(ၸၢႆးၸၢၼ်ႇတဵင်း)၊ ၸၢႆးတိပ်ႉသႅင်၊ ၸၢႆးၼုမ်ႇၵႅဝ်ႈ၊ ၸၢႆးလိူၼ်လႅင်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၵွၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး လႆႈသွၼ်ပႃးပၼ် လၢႆးလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလႂ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈတၢင်းတူဝ်ထူပ်းၸၢႆးၾႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈႁူႉမႃး တၢင်းၸုတ်ႈယွမ်းတႆး၊ တၢင်းၸုတ်ႈယွမ်းဢူႈမႄႈတႆးၶဝ်ၼၼ်ႉ တဵမ်ဢူၵ်းတဵမ်ၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

== ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးလႄႈပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ် == 
1973 ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လုမ်း လ.ဢ.ၵ (လုံခြုံမှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု ကော်မတီ) မိူင်းတႆး ယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင်ၶဝ် ယွၼ်းႁူပ်ႉထူပ်းတိူင်ႇပၢင်ႇ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်လိၵ်ႈတႆးလႄႈ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈတၢင်တူဝ်ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈ။ ၽၢႆႇဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသမ်ႉ ၸၢႆးပႃႉတဵင်း(ၼွင်ပိင်)၊ ၸၢႆးဢွင်ႇဝိၼ်း(တၢင်ႉယၢၼ်း)ၶဝ်ၶိုၼ်ႈ။ ၽၢႆႇၸၼ်ႉၸွမ်တူၼ်ႈတီးသမ်ႉ ၸၢႆးၶိူဝ်းၶမ်း(ပၢင်ႁႆး)၊ ၸၢႆးလူင်ယီး(ၵဵင်းတုင်) ၶဝ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။ ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၼိုင်ႈ လႆႈ 21 ဝၼ်း လုမ်း လ. ဢ. ၵ မိူင်းတႆး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် လိၵ်ႈၽိုၼ်ၼိုင်ႈ လွင်ႈဝႃႈ လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ သွၼ်လႆႈယူႇ၊ ၶဝ်ဢမ်ႇၶတ်းသၢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းတေပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ၵွၼ်ႇ။ ၶႂ်ႈၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်ဝဵင်းလႂ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇၵွၺ်း၊ ၶဝ်တေႁဵတ်းလိၵ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸွႆႈပၼ် ႁႂ်ႈၸေႊဝဵင်းၶသ် လႆႈႁူႉလႆႈၸွႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ပီၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပီဢၼ်ႁူတ်းၼမ်ႉပၼ် ထၢတ်ႈၸႂ်ၸၢႆးၾႃႈ တႃႇႁုပ်ႈသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆး၊ ႁႂ်ႈသၢင်းလၢင်းလႆႈ လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်လိၵ်ႈတႆးလႄႈ ပီသႂ်ႇၽုၼ်ႇထၢတ်ႈၸႂ်ပၼ်ၸၢႆးၾႃႈ ႁႂ်ႈတိူဝ်းလူင်ႉလႅင်း ၼိူဝ်လိၵ်ႈတႆမႃးၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ 

1973 ၊ ပီၼႆႉၼၼ်ႉ ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ပႆႇၸႂ်ႉလိၵ်ႈ &quot;ပပ်ႉႁူႉႁၼ်လိၵ်ႈတႆး&quot; သေ ၸၢမ်းတႅမ်ဢဝ်ႁၢင်းၶေႃ။ ဝဵင်းလိူဝ်ႇၵေႃႈ တႅမ်ႈမႃးလႄႈ၊ တူၼ်ႈတီးၵေႃႈတႅမ်ႈ၊ ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် တႃႈၵုင်ႈၵေႃႈတေတႅမ်ႈၼႆသေ ၸၢမ်းၶပ်ႉတူၺ်း ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆ တႃႇၵႂႃႇသွၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ဢဝ်ၸွမ်း ၵ၊ ၶ၊ င ၶပ်ႉၵႂႃႇတေႃႇ ဢ။ ၸၢႆးၶမ်းၸႅတ်ႈ၊ ၸၢႆးသႆႇပူး၊ ၸၢႆးသၢႆၶိူဝ်းဝၼ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၶပ်ႉတႅမ်ႈ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းလုၵ်းၼွၼ်းၸၢႆးၾႃႈ ၵူႊၶမ်ႈၶမ်ႈ။ ပေႃးတႅမ်ႈဢွၵ်ႇယဝ်ႉၵႂႃႇၵေႃႈ ၸၢႆးၾႃႈဢဝ်ၵႂႃႇတီႈၸေႊဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းၼၢႆး။ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈ ၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်ၼႂ်းပူင်း ၸေႊဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ၊ ၼွင်မွၼ်၊ ဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ 

ၼႂ်းၵႄႈၸူဝ်ႊၶၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပပ်ႉ တႃႇလႆႈလူ လႆႈတူၺ်း ၼင်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်းမႂ်ႇ၊ မွၵ်ႇမႂ်ႇ၊ ယွတ်ႇၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပိုၼ်ႊၽႄ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းႁဵၼ်းၶဝ် လႆႈလူၸွမ်းၵႂႃႇ။ ဝၢႆးလင်ၼႆႉသမ်ႉ ၸၢႆးသႅင်ၵႅဝ်ႈ၊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်းသွႆႈၶဝ် သိုပ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈတိူဝ်းၼမ်မႃး။ တၢင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇၵေႃႈ ၸၢႆးဢွၵ်ႇသၢၼ်း၊ ၸၢႆးသေးၼေႃႇ၊ ၸၢႆးၼေႃႇၶိူဝ်းၶဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ သၢႆၸႂ်ၶူင်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆၵေႃႈ တိူဝ်းမီးႁႅင်းမႃး။ 

== ဢွင်ႈတီႈလႅၼ်ၵၢၼ်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ် ==
 
1973 လူင်းသွၼ် ၸေႊဝဵင်း လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ လၢင်းၶိူဝ်း၊ ထုင်ႉပူင်း 1974 သိုပ်ႇမႄႇၶႂၢၵ်ႈသွၼ်ၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈ တၢင်းၵေးသီးမၢၼ်ႈၸၢမ်၊ မိူင်းၼွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ 1975 - 76 သမ်ႉ သိုပ်ႇသွၼ်ပၼ်တီႈ ၸေႊဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ပၢင်ႇဢူး၊ ႁၢႆးလူင်(တႅၵ်ႉၵျီး)၊ မေႃႇပီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈထႅင်ႈ။ 1977 ပဵၼ်ႁဵၼ်းပၢင်သွၼ်လူင် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ၸေႊဝဵင်းၽိဝ်း (ၵႃႊဢၼ်မီးမၢၼ်ႈတႆးၼၼ်ႉ) တင်းသဵင်ႈ၊ ႁူမ်ႈ ၵျႂၵ်ႉတၵႃး။ တေႃးၸွႆးဢိၼ်း၊ တူင်ႈဢူ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တီႈႁၢႆးလူင် ႁူမ်ႈပႃး တုၼ်ႇတေးၵေႃႈ ပဵၼ်သွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆးလႆႈမႃး။ ပပ်ႉမၵ်းမၢႆပၢင်သွၼ် ဢၼ်တူဝ်မေႃသွၼ် ၵူႊပၢင်လိၵ်ႈၶဝ် တႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢွၵ်ႇၸွမ်း ပပ်ႉငဝ်းၶဝ်၊ သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇၶဝ်မႃး။ ပီၼႆႉ ပဵၼ်တႄႇတင်ႈလႆႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ် ဢၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၵူႊတီႈတီႈၶဝ် ၶဝ်ႈပႃးမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်မျိတ်ႉၵျီးၼႃး(ၸေႊၼႃး) တင်း ယေႇသိၼ်း(ပျိၼ်းမၼႃး) ၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃး။ မေႃသွၼ် ၵေႃႈႁူင်းမုၼ်းလႅင်းၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ယုၵ်ႉတၢင်ႇ ၸၢႆးၾႃႈ ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ် ၸၼ်ႉၸွမ်းတင်းလူင်ယူႇ။ 

1978 - 79 ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢဝ်ဢဵၼ်ဢဝ်ႁႅင်း ပဵၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈ ၽုၺ်ႇပၢင်သွၼ်လႆႈ တီႈထုင်ႉပူင်း(မၢၼ်ႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ)သေ လူင်းသွၼ်ၽႅဝ်လႆႈ ဢိူင်ႇတမ်ႇၽၢၵ်ႈ၊ ၵုင်းသုတ်း ၸေႊဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပီလၢၵ်ႇလၢႆး ဢၼ်သွၼ်လိၵ်ႈလႆႈၵႂၢင်ႈ၊ မီးၽွၼ်းလီတႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း၊ မေႃသွၼ်ၵေႃႈ ၸွတ်ႇၸေး၊ ၵေႃၸေႊဝဵင်းၵူႊတီႈတီႈၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ႈပႃးမႃ။ ပီမႂ်ႇတႆးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင် ဢွၼ်ႁဵတ်းၵိုၵ်း ပွႆးလိုဝ်ႈပၢင်သွၼ် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈထုင်ႉပူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁဵတ်းတီႈ မၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈယဵၼ်ႇ၊ ထုင်ႉပူင်း တႃႇသၢမ်ၶိုၼ်းသၢမ်ဝၼ်း တင်းပွႆးလဵၼ်ႈၸဵင်လီငၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။ 

1979 - 80 ပဵၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈသွၼ်ပၼ်တီႈၸေႊဝဵင်းၵျႂၵ်းမႄး ပတ်းပိုၼ်ႉလႄႈ ၸေႊဝဵင်းပၢင်ႇဢူး။ ပဵၼ်ပီဢၼ်မေႃသွၼ်မီး 400 ပၢႆ။ ပီဢၼ်လႆႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ် ပဵၼ်မိုၼ်ပပ်ႉ။ ပဵၼ်ပီလၢၵ်ႇလၢႆး၊ ပီယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်ပႃးမႃးလွင်ႈလူႉသုမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵဝ်ႈၵေႃႉၵေႃႈၸႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးသူူၺ်ႇယၼ်ႇ လူင်ၵဵင် လႆႈတၢႆထင်ဢွင်ႈ ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈၵႂႃႇ ၵွပ်ႈၵွင်ႈလုၵ်ႈသိုၵ်း တပ်ႉ 23 လၼ်ႇလုတ်ႈ။ 

1982 ပဵၼ်ပၢင်လိၵ်ႈတႆး လႅၼ်ႊမၼ်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၼႃႇ။ တီႈထုင်ႉပဵင်း ႁဵတ်းတီႈၸေႊဝဵင်း တူင်ႈဢူ၊ တၢၼ်ႇတွင်ႇ၊ ထၢၼ်းတပိၼ်ႇ (ၸယၢတ်ႈၵျီး၊ ၵိၼ်ႇမုၼ်းၶျူင်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ပၢင်လူင် ႁၢဝ်းလွႆႈလႄႈ ထုင်ႉသၼဵၼ်း။ ပဵၼ်ပီမေႃသွၼ် 47 ၵေႃႉ လႆႈၶၢမ်ႇတီႉဢဝ်မႃးဝႆႉတီႈလွႆလႅမ် လႄႈ တူၼ်ႈတီး တႃႇလိူၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈမူးမၼ်း ႁိုင်ၵႂႃႇ 10 လိူၼ်ပၢႆ။ ဝၢႆးၼႆႉ ပၢင်သွၼ်ၵွၺ်းပဵၼ်ဢဝ်ယွတ်းယွၼ်းယႅတ်းယႅတ်း။ 

1986- 87 - 88 ၸၢႆးၾႃႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉသေ ပဵၼ်သိုပ်ႇသွၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ တီႈၸေႊဝဵင်း မေႃႇပီႇ၊ ႁၢႆးလူင်၊ ဢုၵ်ႉၵၢၼ်ႇ၊ ႀူင်းသႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇသၢမ်ပီထတ်းၵၼ်။ ၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းယုင်ႈ 1988 ၼၼ်ႉ ၸၢႆးၾႃႈတိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ် သွၼ်လိၵ်ႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝႆႉယူႇ။ 

ဝၢႆးၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1990 ယဝ်ႉၵႂႃႇ ၸၢႆးၾႃႈဢမ်ႇပေႃးၸၢင်ႊဢွၼ်တူင်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ၼၢင်းၶမ်းၽွင်မူဝ်ၶိၼ်ႇမိၼ်ႉ(ၵူၼ်းယိင်း ၸၢႆးၾႃႈ) လႄႈ ၸၢႆးဝုၼ်ႇၼႃႉၽႃၶမ်းၶဝ် ဢဝ်လၢႆးတီႈၸၢႆးၾႃႈသေ ႁွင်ႉမေႃသွၼ်မိူင်းတႆးလႂ်၊ ၸၼ်ႉၸွမ်လႂ်သေ သိုပ်ႇသွၼ်မႃးသၢမ်ပီထတ်းၵၼ်ထႅင်ႈ။ ၸၢႆးၾႃႈသမ်ႉ ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ပၼ်ႁႅင်းတႃႇၶိုၼ်းပဵၼ်တႄႇတင်ႈလႆႈ ၵေႃၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင်လႄႈ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸ.ၸ. မ. မ (ၸၼ်ႉၸွမ်တင်းလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

1997 - 98 ၸင်ႇပဵၼ်ႁဵတ်း ပၢင်သွၼ်တီႈ ၸေႊဝဵင်း မိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ မိူင်းလူင်။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၶိုၼ်းလႆႈမီးမႃး ဢဵၼ်ႁႅင်းမေႃသွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈၵေႃၸေႊဝဵင်း ၵူႊတီႈတီႈထႅင်သေ ပၢင်သွၼ်ၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇၽႄႈၸွတ်ႇၵႂႃႇထိုင် ၵူႊတီႈတီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးထႅင်ႈ။ 

1999 ပဵၼ်ႁွင်ႉဢဝ် ႁႅင်းမေႃသွၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႊတီႈတီႈသေ မႃးၶွၼ်ႈၵၼ် ပူင်သွၼ်ပၼ်မႃးတီႈ မိူင်းတႆးၵွၼ်ႈၵၢင်၊ ဢဝ်မၢၼ်ႈၸၢင်ႉ မိူင်းယႆပဵၼ်သုၼ်ၵၢင်သေ ၶိုင်ႈသၢင်ႈမႃးထႅင်ႈ။ တႄႇဢဝ်ပီၼၼ်ႉသေ ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ်ၵေႃႈ မီးမႃး ၶိုၼ်ႈသၢင်ႉမႃးၸွမ်းသေ ပၢင်လိၵ်ႈတႆးၵေႃႈ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၸွတ်ႇၽႅဝ် မိူင်းတႆးၵူႊတီႈတီႈၵူႊယူႇယဝ်ႉ။ ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပိူင်လူင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈမိူင်းတႆး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းၶၢင်ၵေႃႈ မီးမႃးၵူႊပီပီ။ ၼင်ႇၸေႊတွၼ်ႊမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ၊ မိူင်းမွၵ်ႇ၊ မၢၼ်ႈၸေႊ၊ သူၺ်ႇၵူႇၼႆ ႁိုင်လႆႈမႃး တေႃႇထိုင် 14 ပီ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇ။ တေႃႈတီႈမိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်သိုပ်ႇသွၼ်မႃး သီႇပီထတ်းၵၼ်။ တီႈထုင်ႉသႅၼ်ဝီၵေႃႈ ပဵၼ်သွၼ်လႆႈ ႁႃႈပီထတ်းၵၼ်မႃးသေ ပီ 2010 ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းၵွင်း၊ ၼွင်လူင်ၸေႊၶမ်း (ဢိၼ်းတေႃႇၵျီး) ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် လႄႈ [[ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ]] (ဢၢင်းလေး) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးပၢင်သွၼ်ယူႇၵူႊပီပီသေ တီႈထုင်ႉမၢဝ်း၊ တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵဝ်ႈၸေႊဝဵင်း(ၵဵင်းတုင်)၊ တီႈပွတ်းၸၢၼ်း (တူၼ်ႈတီး)၊ တီႈပွတ်းၵၢင်၊ ၵႃလီႉ၊ ၵုၼ်ႁိင်း၊ မၢၼ်ႈႁႆး၊ မိူင်းသူ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ မၢၼ်ႈၸၢင်ႉ မိူင်းယႆ၊ မိူင်းယေႃ၊ [[ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ|လႃႈသဵဝ်ႈ]]၊ ၵျႂၵ်းမႄး၊ ပၢင်ႇဢူး၊ သီႇပေႃႉ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၼမ်ႉလၼ်ႈ၊ မိူင်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉပၢင်သွၼ်ၵူႊပီၸွမ်းဝႆႉယူႇ။

== လွင်ႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆး == 
ၸၢႆးၾႃႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းမေႃလိၵ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇမီးယိူင်းဢၢၼ်းပဵၼ်ၵေႃႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းဝႃႈ လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၸူဝ်ႊပၢၼ် လႄႈ တၢင်းလူဝ်ႇၶႂ်ႈတႆးႁဝ်း တုၵ်းယွၼ်းမႃး၊ လႆႈဝႃႈ ပိုၼ်းပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႆၵေႃႈၸႂ်ႈ၊ တၢင်းႁပ်ႉႁၼ်တူဝ်ၸၢႆးၾႃႈၵေႃႈ တိုၼ်းႁၼ်ဝႆႉဝႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွၵ်းပဝ်ဢွၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈမီးၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈသရေႇလူႉသေ ႁၢမ်းပဝ်ႇဝႆႉသူင်ႁူင်ၼၼ်ႉၵွၺ်း။ တၢင်းႁၼ်ၵူၼ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊပႅၵ်ႇပိူင်ၵၼ်လႆႈ ႁၼ်လႆႈပဵၼ်လႆႈလၢႆမဵဝ်းယူႇၵေႃႈ  လွင်ႈၵၢၼ်ၼႆႉ ပေႃးတႅၵ်ႈတင်းသရေႇၶိူဝ်းလူင်တႆးမႃးၼႆ ၵွပ်ႈၵေႃႉႁၢပ်ႇမၼ်းဢေႇၼႃႇလႄႈ ၸၢႆးၾႃႈၸင်ႇၶတ်းၸႂ်ၽိူမ်ႉထႅမ်တူၺ်းယဝ်ႉ။ ယိုင်ႊႁဵတ်း ယိုင်ႊယႂ်ႇ ယိုင်ႊၵႂၢင်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်း တေႃႇၸင်ႇၼႆႉ ၸၢႆးၾႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၸူဝ်ႊပၢၼ်ပူႇပိူၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ၸၢႆးၾႃႈ ပဵၼ်တႅမ်ႈမႃး ၸိူင်းဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼိုင်ႈဢၼ်ဝႃႈ &quot;တႆးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်&quot; ၼၼ်ႉ တႃႇၵႃႈၼႄႇတီႈဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး။ ဝၢႆးမႃး ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇဢွၼ်ႇမႃး(ပိတ်းပိတ်းပွတ်းပွတ်း)၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈသိုပ်ႇယိုၼ်ႈလႂ်မႃး၊ ၽိုၵ်းတႅမ်ႈတူၺ်း လိၵ်ႈပွင်ဢွၼ်လႂ်မႃး။ ဢၼ်ပဵၼ်တႅမ်ႈတေႉတေႉတႄႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈ 1972 တင်းႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ &quot;ၸပ်းတႆႈတဵၼ်း&quot; ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သႂ်ႇပႃးၼႂ်းပပ်ႉ &quot;ဢဵၼ်ႁႅင်းမႂ်ႇ&quot; ဢွၵ်ႇတီႈၸၼ်ႉၸွမ်းတင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ။ ဝၢႆးၼႆႉသမ်ႉ မိူဝ်ႈ 1973 ပဵၼ်တႅမ်ႈႁဵတ်းပပ်ႉမၢႆတွင်း ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ၽိဝ်း၊ တူင်ႈဢူ၊ တၼ်းဢွၵ်ႇလႆႈသွင်သၢမ်ပပ်ႉယူႇ။ သိုပ်ႇပဵၼ်တႅမ်ႈ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ပိုၼ်ႊဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ 1974 - 75 - 77 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႂ်းပပ်ႉ 1978 - 79 - 80 - 81 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈငဝ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇ တင်း သၢႆၸႂ်ၶိူဝ်း ပဵၼ်ပိုင်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၵႂႃႇၵႆဝႆႉယဝ်ႉ။ သၢႆၸႂ်ၶူင်း၊ သၼ်လွႆသွမ်ႇ၊ မွၵ်ႇမႂ်ႇ၊ မွၵ်ႇၵွၼ်ၼုမ်ႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၸွမ်းၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆး 1981 တႄႉ ၸၢႆးၾႃႈ ပဵၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈပိတ်းပွတ်းမႃတင်းၼမ်ယူႇ။ မၢင်ႊၸိူဝ်​းၵေႃႈ ဝၢႆးၼႆႉ ၸၢႆးလႃႉ ဢဝ်ၵဵပ်းသႂ်ႇပၼ်ၼႂ်း ၽိုၼ်လိၵ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၼင်ႇ &quot;ၶႃးမီးၶႃးသီး&quot;၊ &quot;ၸူးလီးယသ်ႉသီးသႂ်း&quot; လႂ်၊ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈသႅၼ်ပၢႆသမ်ႉ ၼင်ႇ &quot;ၶၢဝ်းတၢင်းလွႆၽႃယေး&quot;၊ &quot;ၵႂႃႇဝႆႈၽြႃး&quot; ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်လႆႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇ ==
 
ပပ်ႉလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢႆးၾႃႈ တႅမ်ႈဢွၵ်ႈမႃးၼၼ်ႉတႄႉ… 
# ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး 1973၊ 1977၊ 1980 
# ဢဵၼ်ႁႅင်းမႂ်ႇ
# ပပ်ႉမၢႆတွင်း ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး &quot;မ&quot; ႁႃတူဝ် - 3 ပပ်ႉ 
# သၢႆလႅင်းမႂ်ႇ 1986၊ 1987၊ 1988 
# မၢႆတမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထ
# ၾိင်ႈၵေႃႇၸဵင်ႇ ပီမႂ်ႇတႆး (သွင်ပွၵ်ႈ)
# ပိုၼ်းတႆး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ
# တၢင်ႉႁႅင်းဢၼ်ၽိတ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းဢၼ်မႅၼ်ႈ
# ပပ်ႉတႃႇယုၵ်ႉလမ်ႉၵတ်ႉမေႃသွၼ်
# ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ တႃႇၸူဝ်ႊပၢၼ်တၢင်းႁၵ်ႉ
# ၾိင်ႈယၢမ်ႈၸဵတ်းၸွင်ႈ ထွင်ထိုင်ၼုမ်ႇႁၢႆး
# လီႁူႉလီမၢႆ
# ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း မၢႆ (1) လႄႈ မၢႆ (2) 
# ပၢႆးသၢႆႊ
# ၽူႈထႅၼ်ႈ
# တူဝ်သွမ်ၼူမ်း
# ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း လွင်ႈလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ 
# တႃႇႁူႉတႃႇမၢႆတႃႇႁဵၼ်း
# ၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႊ
# ႁူႉလွင်ႈပၢႆးသၢႆႊ
# လီႁူႉလွင်ႈတူၼ်တူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း 
#သိူၵ်ႈပိုၼ်းဢွၼ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ 
#ပပ်ႉပိုတ်ႇထွၺ်ႈၵႂၢမ်း တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်း သွၺ်ႉ(1-2) - ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉတႅမ်ႈ၊ တႅမ်ႈယဝ်ႉသေ ဢမ်ႇပႆႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၸမ်း ပိုၼ်းၵဵင်းႁုင်ႈၵဵင်းမၢဝ်း၊ ပိုၼ်းမိူင်းၼွင်သႄ(လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ) သွင်ၽိုၼ်၊ ပိုၼ်းတႆးမိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႉ၊ ၶုၼ်လီၼႂ်းပိုၼ်းတႆး၊ ပိုၼ်းတႆးသၢၼ်ၶတ်း၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၢင်းယိင်း၊ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ ပပ်ႉပိုတ်ႇတႅတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း လႂ်ၵေႃႈမီးဝႆႉတင်းၼမ်ယူႇ။ 

ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾၢႆႇသွၵ်ႈႁႃပိုၼ်းၶိူဝ်း သေႃႉႁႃႁၼ်ပၼ်ထမ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ၾႃႉ တီႈထုင်ႉမၢဝ်း လႄႈ ပိုၼ်းၵႅပ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ။ သေႃႉႁႃႁၼ် ဝဵင်းတီႈတင်ႈႁၢင်ႈႁေႃၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆး တႃႇၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်း လႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်သႅၼ်ဝီ။ ၸွပ်ႇႁႃလမ်းပိုၼ်းဝႆႉ လွင်ႈပိုၼ်းမိူင်းၵဵင်းလိူၼ်။ သိုပ်ႇလမ်းပိုၼ်း လွင်ႈဝဵင်းမိူင်းမိတ်ႈ၊ ၵဵင်းႁုင်ႈ၊ ၵဵင်းမၢဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉယူႇ။

== ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း == 
ၸၢႆးၾႃႈၼႆႉ ဢေးလူၵူၼ်း၊ ဢမ်ႇသိူဝ်းတူၺ်းလႆႈ လွင်ႈတုၵ်ႉယၢၵ်ႈၵူၼ်း၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းလၢႆလႆႈလီၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်ႈလမ်းၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးႁၼ်ဢမ်ႇလီဢမ်ႇလၵ်း ပႅတ်ႉပႅတ်ႈလႅၼ်လႅၼ်ၼႆ မၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်ႈၼႃႇၼႃႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸဝ်ႈႁူးလႃးၶဝ်၊ မႄႈမူတ်ႉၶဝ်၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းမႄႈၽီၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ၸၢႆးၾႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇတွင်ႈထၢမ်သေတႃႉ ၶဝ်ၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ မိင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈမုၼ်ၵူၼ်းၵျႂင်းဢိူဝ်ႈၼႆႉဝႃႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸၢႆးၾႃႈ ၶဝ်ႈၸႂ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းၵၢၼ်ၶိူဝ်း၊ ၵၢၼ်ၶိူဝ်းတႆး လိူဝ်သေ ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ပွင်ႇႁၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ &quot;ၵၢၼ်ၶိူဝ်းႁၼ်ၵႅပ်ႈ ၼႆၵေႃႈ တင်းတေၸၢင်ႊဝႃႈလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႊ မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ ၵၢၼ်ၶိူဝ်းႁဝ်း ၵၢၼ်မိူင်းႁဝ်းတႄႉ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၵွၼ်ႇ ပေႃးမေႃတူၺ်းႁၼ်&quot; ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၵွပ်ႈႁူဝ်ၸႂ်ၼႆႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1988 ၼီႈ ဢိင်လူၺ်ႈ ၸၢႆးဢွင်ႇမၢတ်ႈ မႃးႁွင်ႉတုၵ်းသူၼ်း ၽႅဝ်တီႈႁိူၼ်း တီႈဢွင်ႈၼွၼ်း မႅၼ်ႈၽွင်းၸၢႆးၾႃႈ ၼၢဝ်ဢမ်ႇလုၵ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ၊ တင်းပေႃႈလဵင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ လုင်းၶမ်းလႅင်သူၺ်ႇမူဝ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ မီးၵႂၢမ်းသင်ႇမႃး ႁႂ်ႈႁွင်ႉပႃးၸၢႆးၾႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ၸုမ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ၸၢႆးလိူၼ်ၶမ်း (ၸၢႆးတႅတ်ႉဝိၼ်း) ဢွၼ်ႁူဝ်။ ဝၢႆးမႃးသမ်ႉ လၢႆႊပဵၼ် [[ၶုၼ်ထုၼ်းဢူး|ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး]]။ ၸၢႆးၾႃႈသမ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၵေႃႉတႄႇငဝ်ႈ တင်ႈပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်တမ်းမၼ်ႈပၼ် ၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇႁူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၾႃႈၵေႃႈ လႆႈၵႂႃႇမႃးၶိုၼ်ႈၶိုၼ်ႈလွင်ႈလွင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးယူႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။ 

ပီ 1990 သမ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်တမ်းမၼ်ႈမၵ်းမၢႆပၼ်ႁႂ်ႈ ပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း တႃႇၸေႊဝဵင်းၵျႂၵ်းမႄး တီႈၼႃႈလိၼ်မၢႆ (1) လႄႈ မိူဝ်ႈ 1990 လိူၼ် May လႆႈ 27 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃးၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းတေႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႈ လႆႈပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁွၼ်ႇတွၼ်ႉမီးလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းပွင်မိူင်း တႃႇၶိုၼ်ႈဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈပုၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမႃး။ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵွၺ်းလႆႈၵုမ်ႇ ၽူႈၸွပ်ႇၵူၼ်းထၢမ်ၶဝ် ပၼ်ႇႁူဝ်ႁိူၼ်းႁၢင်ယေးသေ၊ မၢင်ႊၽဝ်ၵေႃႈ မႃးႁွင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းလူင်းၶႂ်ႈထူပ်းၵမ်းၼိုင်ႈၼႆသေ ႁွင်ႉၵႂႃႇဢဝ်မိူဝ်ႈဢဝ်ဝၼ်း၊ ဢဝ်ပဵၼ်သီႇႁႃႈဝၼ်း၊ ဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉၼႂ်းတပ်ႉၶဝ်လႂ်ၵေႃႈ မီးမႃးလၢႆပိၼ်ႉလၢႆပွၵ်ႈၼႃႇလႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႆၵွၺ်းႁႃႉၼႆ တႅပ်းတတ်းႁူႉဢဝ်မႃးတင်းတူဝ်ထူပ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၶႂ်ႈပႆၶႂ်ႈႁဵတ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼႆႉလူင်ၼႆ မၵ်းၸႂ်ဢဝ်သေ ၵွၺ်းသိုပ်ႇပႆႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၶိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်တႃႇၽိူမ်ႉထႅမ် လွၵ်းပဝ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸၢႆးၾႃႈဝႃႈတႄႉ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇလႆႈၵိၼ်လီၼုင်ႈလီ၊ ၶီႇၵႃးရူတ်ႉၽႃမၢၼ်ႇႁူမ်ႈ၊ လႆႈဢွင်ႈတင်ႈၼင်ႈတႃႊၶုၼ်လီ။ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၽိူမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွၵ်းပဝ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လူဝ်ႇဝႆႉ ႁၢမ်းဝႆႉ လၢပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵွၺ်း။ သင်ပဵၼ်လႆႈ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ႁႂ်ႈလႆႈမီးႁူင်းႁဵၼ်း၊ ပၢင်သွၼ်၊ ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ လိၵ်ႈတႆၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ မိူဝ်းၼႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈမီးၸုမ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၸုမ်းပိၼ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၸုမ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸၢဝ်းၽိင်ႈၽႃႇသႃႇ တႆးၵူႊၶိူဝ်းၶိူဝ်း တႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း၊ ႁႂ်ႈတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၽၢႇသႃႇ ႁႂ်ႈၸၢင်ႊမီးသုၼ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈတႆ၊ ၵႂၢမ်းတႆး၊ ၽိင်ႈတႆး ၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်လူင်ၼႆႉ မၼ်းယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၼႃႇၼႃႇ ၸူဝ်ႊပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ တင်းတေယဝ်ႉလႆႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈလႄႈ ၶႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၶိူဝ်းၼႆၵေႃႈလႆႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇၼႆႉတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶပ်ႉႁႅၼ်းဝႆႉ ပပ်ႉပိုတ်ႇတႅတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆး တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးၶဝ်လႄႈ ၽႂ်ၶႂ်ႈႁၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလႆႈ၊ ၵူၺ်း မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်ၶိူဝ်းလူင် ဢၼ်တူၵ်းငဝ်ႈသေ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသုင်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼႂ်းၵၢၼ်တႆးၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၽၢႆႇၸၢဝ်းၼပ်ႉထိုဝ် ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ == 
ၸဵမ်မိူဝ်ႈၸဵတ်းၶူပ်ႇ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၼၢႆးၶၢဝ်ႇဢိတ်ႇတလီႇၶဝ်၊ ဢၼ်ၸၢဝ်း ဢၢရ်ႇသီႇဢႅမ်ႇၶဝ် မႃးၽုၺ်ႇဝႆႉၼၼ်လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈမေႃဝႆႉၽြႃး၊ ၵၢဝ်ႇယွၼ်းတီႈၾႃႉၸဝ်ႈ တင်းၵႂၢမ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸဵမ်လဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵႂၢမ်းဝႆႉၽြႃးၽၢႆႇတႆးတႄႉ တႄႇဢဝ်ၸဝ်ႈသြႃႇတီႈ ၵျႂင်းဢီႇႁင်း တေႃႇပူႇၶဝ်ၼၢႆးၶဝ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉသွၼ်ပၼ်မႃး တေႃႇၸင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈငိၼ်း ပေႃႈမႄႈဝႆႈၽြႃးၽၢႆႇတႆး။ ယႂ်ႇမႃဢိတ်းၼိုင်ႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသမ်ႉတႄႇလႄႈ ယၢမ်ႈလႆႈငိၼ်း သဵင်ႈၵွင်ႈတႅၵ်ႇမႃး။ မၼ်းၸဝ်ႈၵႆႉထၢမ် ၵွပ်ႈသင် ႁဝ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇဢုပ်ႇၵၼ် တႃႇႁဵၼ်းတႃႇသွၼ် ႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈႁူႉလႆႈမေႃသေ၊ ၵွပ်ႈသင် ႁဝ်းသမ်ႉၵွၺ်းၵုမ်ႇ မၢင်ႉတႃႇတွင်ႉတႃႇၼဵင်သေ ဢုပ်ႇၵုမ်တႃႇလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ တၢင်းလူႇတၢင်းတၢၼ်းၵွၺ်း။ ၵွပ်ႈသင် ဢူႈဢၢဝ်၊ မႄႈပႃ ၶဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊဝႆႈၽြႃးသေ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းဝႃႈလၢတ်ႈဝႆႈသႃ။ ၼႆႉပဵၼ် တၢင်းၶွင်ႈၶမ် ၸၢႆးၾႃႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ်သႃႇသၼႃႇၵူၼ်းတႆးႁဝ်းယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈမႃး သၢမ်သီႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇဝူတ်ႇၾႃႉၼုင်ႇသၢင်ႇ တီႈမၢၼ်ႈဢီႇႁင်း၊ ပေႃႈမႄႈလဵင်ႉၶဝ် ဢဝ်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊလိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈမႃးဢူမ်လွတ်ႈ။ ၶၢဝ်းမႆႈၸူဝ်ႊၶၢဝ်းႁူင်းႁဵၼ်းဢိုတ်း ၸၢႆးၾႃႈ ၼုင်ႈသၢင်ႇလႆႈ 49 ဝၼ်း ဢမ်ႇလႆႈမေႃသင်မႃးတီႈၵျႂင်းမၢၼ်ႊၶဝ်။ ၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်တႄႉဝႃႈ ဢွၼ်ၸူမ်းဝႃႈ လႆႈၵူႉသူဝ်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၾႃႈ ထၢၵ်ႇလူင်းၵျႂင်းမႃး မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမေႃသင် ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးၵူၼ်းသွၼ်ပၼ်၊ ၵွပ်ႈသင်ၽႂ်ဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်၊ ၽႂ်ဢမ်ႇသူင်သွၼ်။ မၼ်းမေႃမႃး လၢႆးတေႃႇၽၢႆႉပူဝ်ႇၵႃႇ၊ ၻူးရုပ်ႉတႅႂၼ်ႇတီးဝၢၼ်းၶဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ ၸင်ႇလႆႈမေႃလိၵ်ႈတႆးမႃးတီႈ လုင်းသြႃႇသူၺ်ႇထုၼ်းလႄႈ တိူဝ်းပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇမႃး။ ၵူၺ်း ပႆႇႁူႉၸၵ်းၽြႃးၵွၼ်ႇသႄႈ။ 

ပီ 1980 ၼီႈ လုင်းၶမ်းလႅင်သူၺ်ႇမူဝ်း ပႃႈဢီႇၶမ်းၶဝ် တိုၵ်းသူၼ်းၸၢႆးၾႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၵၢၼ်တြႃး တီႈႁူမ်ႈယဵၼ် မႁႃႇၸီႇ ရတၼႃႇပူင်ႇၸဵင်ႇပၢၼ်လႄႈ မၼ်းႁပ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉသေ လႆႈမႃးယူႇတီႈ ၵျႂင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇႁႃႈလိူၼ်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸင်ႇ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈႁူႉမႃး လွင်ႈၽြႃး၊ တြႃး၊ သင်ႇၶႃႇ ႁူမ်ႈပႃး သႃႇသၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပႆႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လႄႈ ၸၢႆးၾႃႈ ၶၢႆႉမိူဝ်းတီႈဝဵင်း ပၢင်ႇဢူး(မေမြို့)တီႈၵျႂင်းမႅင်ႇၵျီး၊ တီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ရေဝတသေ သိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လိၵ်ႈၽြႃးထႅင်ႈ 13 လိူၼ် ထႅင်ႈၼိုင်ႈဝႃႇလႄႈ ပဵၼ်တႅမ်ႈပပ်ႉဢၼ်ဝႃႈ မၢႆတမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးၼႆႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႊၶၢဝ်း 1985 ၊ 1986 ၊ 1987 ၊ 1988 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈတိတ်းတေႃႇတင်း ၸဝ်ႈသေႃး၊ ၸဝ်ႈၼၼ်ႇတေႃး၊ ၸဝ်ႈၵၢင်ႉၵၢင်၊ ၸဝ်ႈဝူၺ်ႇပုင်ႇ၊ ၸဝ်ႈတေႇဝိင်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်တႅမ်ႈပဵၼ်ႁဵတ်းလိၵ်ႈမႃးၼမ်ယူႇ။ ဢိင်ဢဝ်ၽြႃးလူင်ၶႆၵႃၶမ်း(သူၺ်ႇတီႉၵုင်ႇ)သေ တႆးလႆႈၽႅဝ်မႃး ထုင်ႉပဵင်းမိူင်းတႂ်ႈၼႆၵေႃႈ လႆႈႁူႉသေ ပဵၼ်တႅမ်ႈလွင်ႈတႆး ႁွတ်ႈၽႅဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းလၵ်းထၢတ်မၼ်းသေ ၵိုတ်းၵၢႆႇၼႄတင်းသႃႇသၼႃႇမႃး။ ဝၢႆးမႃးသမ်ႉ လႆႈသွၼ်ႈယူႇၸွမ်းႁိူၼ်း လုင်းပႃႉၶိၼ်ႇ ပႃႈသူၺ်ႇတိၼ်ႇ (ဢူႈထဝ်ႈတီႈ ၸၢႆးၼုတ်း ၼၢင်းၶိၼ်ႇဢူင်းတိၼ်ႉ) ၶဝ်လႄႈ လႆႈတိူဝ်းႁူႉလွင်ႈ သႃႇသၼႃႇၸေႃးတီႉမႃး။ ဝၢႆးမႃးသမ်ႉ ၵႆႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တင်း လုင်းၵၢၼ်ၶမ်းသၢင်ႇသၢမ်မႃးလႄႈ လူဝ်ႇသင်ဝႆႉၼႆၵေႃႈ လႆႈၸႅင်ႈႁၼ်မႃး။ ငဝ်ႈငုၼ်းၸေႃးတီႉလွႆလဵၵ်း ဢၼ်ၽႂ်ဢမ်ႇသူႈတွၼ်ႉႁွတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢႆးၾႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈၽႅဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းၸူဝ်ႊၶၢဝ်း ပီ 1999 တေႃႇ 2002 ၼႆႉ ၸၢႆးၾႃႈ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၸဝ်ႈသိၼ်ထမ်းဝုၼ်းၸုမ်း(မိူင်းၽူင်း) သေ လႆႈၵႂႃႇမႃးပႃးပႆၸွမ်းမၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ လႆႈႁၼ်လၢႆမၢၼ်ႈလၢႆမိူင်း ပိူၼ်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈသႃႇသၼႃႇၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ တူဝ်ၸၢႆးၾႃႈၵေႃႈ လႆႈႁူႉပွင်ႇဢၼ်ၵႄႇလိူဝ်သေမိူဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးသေ ၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ မၼ်းၶဝ်ႈၸွႆႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ။ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈႁေႃးၼေပၼ် ၵူၼ်းမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမႃး။ ၾၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈမႄးထတ်း လုမ်းလႃးၵွင်းမူးလႂ်ၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းတူဝ်ထူပ်းမႃး။ လႆႈၸွႆႈသွၼ်းသူႇမႃး ၽြႃးတင်းၼမ်လၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼင်ႇ ၵွင်းမူးႁေႃၼၢင်း၊ ၵွင်းမူးလွႆငွမ်ႉ၊ ၵွင်းမူးၵိဝ်ႇသွင်ၼူမ်း၊ ၵွင်းမူးၸေႊၵႅဝ်ႈ၊ ၵွင်းမူးႁဵင်ႁိူၼ်း၊ ၵွင်းမူးၸဝ်ႈၼွင်ႉသႅၼ်ဝီ၊ ၵွင်းမူးဝဵင်းသဵင်မိူင်းမိတ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးပၢင်ႇသၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢႆးၾႃႈ ၵေႃႉလႆႈပၢင်းၵႂႃႇပၼ်သႅင်ၸွမ်မၼ်းသေ တၢင်ႇပၼ်ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈသႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်း ပႂ်ႉမိူသ်ႈၶၢမ်းဝၼ်းသေၸွႆႈတႄႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးထၢတ်ႈသႅၼ်ဝီ လႄႈ ၵွင်ႉမူးလၢၼ်ႉတွင်း မိူင်းၽူင်း၊ ၵွင်းမူးဝတ်ႉသၢႆလႅင်းထမ်းမိူင်းၵုတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးထၢတ်ႈသႅၼ်ဝီတႄႉ ၸၢႆးၾႃႈလႆႈပၼ်ယၢမ်း တႃႇ 365 ဝၼ်းတဵမ်တဵမ်သေ ပဵၼ်ၼုင်ႈ ၸၢင်း မိူဝ်ႈတၢင်ႇထီးၼၼ်ႉမႃး တႃႇ 60 ဝၼ်းတဵမ်ယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႊၶၢဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢႆးၾႃႈပဵၼ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ  ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆသႃႇသၼႃႇပၢႆးတႆးၵႂႃႇ လိူဝ်တိူဝ်းသေၵဝ်ႇသေ ဝၼ်းၼိုင်ႈဢၢင်ႈဢၢၼ်းဝႆႉ တႃႇၼႄၵမ်ႇမထၢတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းႁဝ်းၵွၼ်ႇ။ ၸင်ႇၼႆႉတႄႉ ႁွတ်ႈတီႈလႂ် ၽႅဝ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ၸၢႆးၾႃႈ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလႆႈမီး ၸုမ်းဝႆႈၽြႃးၾၢႆႇတႆးသေ ဢဝ်ၵႂၢမ်းဝႆႈၽြႃးတင်းလိၵႈ်လၢႆးတႆး ၾႃႁွမ်းၵၼ်သေ ယိုၼ်ႈပၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈယဵၼ်ႈငႄႈသႃႇသၼႃႇ တေႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဝႆႉယူႇ။ တီႈဝဵင်းႁၢႆးလူင် ၸၢႆးၾႃႈယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆၵေႃႈ မီးမႃးၸုမ်းဝႆႈၽြႃးၾၢႆႇတႆး သၢမ်ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၸေႊတွၼ်ႊၵျႂၵ်းမႄးၼႆၵေႃႈ မီးၸုမ်းဝႆႈၽြႃးၾၢႆႇတႆး ဢၢၼ်တူဝ်ၼပ်ႉမၼ်း ႁူဝ်မိုၼ်ႇမႃး။ လူဝ်ႇသိုပ်ႇၵေႃႇသၢင်ႈ ႁႂ်ႈထၢတ်ႈထမ်းတြႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ မီးပဵၼ်ၼင်ႇၵွင်းမူးဝႆႉမၼ်ႈၶိူင်ႇ ၼႂ်းႁူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းထႅင်ႈၵွၺ်းယဝ်ႉ။ 

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇသေ ဢၼ်ၸၢႆးၾႃႈလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶိုင်ပွင်မႃးထႅင်ႈၸမ်း ပၵ်းတမ်းဝႆႉ ၶႅပ်းႁိၼ် မၢႆးတွင်းပိုၼ်း မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ လူင်ႊႁွမ်ႈ တီႈၵွင်းမူးထၢတ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းလူင် မိူင်းသႅၼ်ၸေႊ မၢၼ်ႈၸေႊ သႅၼ်ဝီၸၢၼ်း။ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းၸိူဝ်းဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁပ်ႉပၢင်းၽြႃးလူင် လၢၼ်ႉတွင်း မိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၶဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းသေ တမ်းဝၢင်းတႄးသဝ်းဝႆႉတီႈ ဝိႁၢရ်ႇၾင်ႇၼမ်ႉၶွင်မိူင်းၽူင်း။ 

ႁပ်ႉပၢင်းၸွႆႈသူင်ႇ ၽြႃးလူင် ၽြႃးဢွၼ်ႇၼမ်လၢႆ ႁႂ်ႈၽႅဝ်ထိုင်ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႊတီႈတီႈ ဝိႁၢရ်ႇၸိူဝ်းတုၵ်းယွၼ်းဝႆႉ လၢႆလၢႆတီႈ လၢႆလၢႆၵျႂင်း။ ၸွႆႈသွၼ်းသူႇ ႁုၼ်ႈႁၢင်ႊၽြႃးမွၵ်ႇႁဵင်လူင် ၵွင်းမူးထၢတ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးၵူႊတီႈတီႈ လႆႈပၢင်းမိူဝ်း ဝႆႈသႃၵိူဝ်းလီထိုင် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ လူတၢၼ်းဝႆႉ ၽြႃးလူင်ႁုၼ်ႈႁၢင်ႊၸဝ်ႈႁေႃးထမ်းမၸၢၵ်ႈ တီႈၵျႂင်းတႆး ဝဵင်းႁၢႆးလူင်။ လူႇတၢၼ်းဝႆႉ ၽြႃးတွင်းလူင် တၢင်းသုင်မီးပႅတ်ႇထတ်း ဢၼ်ပၢင်းမႃးတီႈဝတ်ႉၵူႇတဝ်ႈ မိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတႄးသဝ်း တီႈဝိႁၢရ်ႇၼွင်လူမ် မၢၼ်ႈႁႆး ၸေႊဝဵင်းၵေးသီး။ ၸွႆႈသၢင်ႈပိုၼ်ႊၼေ ၵၢၼ်ဝႆႈသႃၽြႃးၾၢႆႇတႆး လႄႈ ပၼ်ႁႅင်းတႄႇတင်ႈ ၸုမ်းဝႆႈၽြႃးၾၢႆႇတႆးဝႆႉယူႇ။ တွၵ်ႇမၢႆဝႆႉ ပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈတႇး ၼိူဝ်ၶႅပ်းႁိၼ်လူင်သေ တမ်းဝၢင်းပၵ်းမၼ်ႈဝႆႉတီႈ လွႆႁႃႈယွတ်ႈ ႁၢဝ်းလွႆသၢမ်သိပ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

== ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး == 

ၸၢႆးၾႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ် ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလူမ်း။ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလူႇတၢၼ်းပဵၼ်ထမ်းမုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိင်းၸၢႆးၾႃႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလူင်ၸဝ်ႈ ထမ်းဢိင်ႊဢၢႆႈသိုဝ်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈဢူႈ ပဵၼ်လုင်းပဝ်းၵုၺ်ႇထမ်းဢိင်ႊဢၢႆႈသိုဝ်ႇ၊ ၸိုဝ်ႈၸၢႆးၾႃႈသမ်ႉ ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းၶိူဝ်းႁိူၼ်းဝႃႈ &quot;ၸၢႆးသုၼ်ႇၾႃႈပဝ်းၵုၺ်ႇထမ်းဢိင်ႊဢၢႆႈသိုဝ်ႇ&quot; ။ ၵွပ်ႈလူင်လဵၼ် ၸၢႆးၾႃႈၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃမိုဝ်း ၶိူသ်းၸၢင်ႊၶမ်း တီႈၼႂ်းၸေႊလႄႈ ၵႆႉသႂ်ႇၵိုၵ်းပႃးဝႃႈ ၸေႊလူင်ၼႆၸွမ်းယဝ်ႉ။ 

ပီ 1983 တႄႇၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း တင်းၼၢင်းၶမ်းၽွင်မူဝ်ၶိၼ်ႇမိၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇတီႈပွၵ်ႉတႆး ဝဵင်းႁၢႆးလူင် ၸေႊတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ။ မၼ်းၼၢင်း ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇ လုင်းၵျေႃႇၸိင်ႇ၊ ပႃႈၼေႃႇ ၶဝ် မၢၼ်ႈၵၢင်ပၢင်မၢၵ်ႇၸွၵ်း၊ ၸေႊဝဵင်းႁၢႆးလူင်။  ၶိူဝ်းဢူႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းတၢင်းမိူင်းသႅၼ်ဝီသေ ၶိင်းၶဝ်ၼႆႉ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶိင်းပၺ်ႇၺႃႇ။ ၽၢႆႇပေႃႈ မႄႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်တၢင်းမိူင်းလၢင်း သီႇပေႃႉသေ ၸိုဝ်ႈပူႇလႄႈၼၢႆးၶဝ်ဝႃႈ ပူႇပူႉ(ဢူးၵုၼ်း) လႄႈ ၼၢႆးသွႆး ၼႆယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၸဝ်ႉတႄႉ ၸၢႆးၾႃႈ ႁဵတ်းသူၼ်မၢၵ်ႇၽၢင်(မယၢၼ်းတီး) ဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈပၼ်ဝႆႉ။ ၵူၼ်းယိင်း ၸၢႆးၾႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် တီႈလုမ်းၾၢႆႇႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၸၼ်ႉၸရေးမၢႆထၢၼ်ႈသုင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇဢွၵ်ႇၵၢၼ်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵုပ်း လႄႈ ၵၢပ်ႇ ဢိၵ်ႇ ၶွပ်ႇမႆႉၸိူဝ်းၼႆံ တေႃႇဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင် ==
&lt;references/&gt;
# ဢိင်ၼႂ်းပပ်ႉ သၢႆပႅၼ်း၊ Vol. 27၊ January 2011

{{DEFAULTSORT:ၾႃႉ}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:လိၵ်ႈတႆး &quot;မ&quot; ႁႃႈတူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1950]]</text>
      <sha1>kax53gv2v7rw1xoel9c1mmj80l0kwio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၽႃးၸႄႈမိူင်းၶၢင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>799</id>
    <revision>
      <id>126265</id>
      <parentid>124691</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9404" sha1="reqcwcfejbdemu3u09m0k1m25dybesv" xml:space="preserve">{{Infobox Legislature
 | name               = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
 | native_name        =
 | native_name_lang   = 
 | transcription_name = KSD
 | legislature        = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်
 | coa_pic            = 
 | coa_res            = 
 | coa_alt            =
 | foundation         = ၂၀၁၆ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၈
 | house_type         = Unicameral
 | leader1_type       = ၽူႈၼၢမ်း
 | leader1            = ဢူးထုၼ်းတိၼ်ႇ
 | party1             = [[ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ|NLD]]
 | election1          = ၂၀၁၆ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၈
 | leader2_type       = ၵႅမ်ၽူႈၼၢမ်း
 | leader2            = တဵင်ႇၶၼ်ၽူင်
 | party2             = [[ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ|NLD]]
 | election2          = ၂၀၁၆ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ ၈
 | members            = '''၅၃'''&lt;br/&gt;ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ ၄၀ ၵေႃႉ&lt;br/&gt;[[တပ်ႉမတေႃႇ|တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ]] ၁၃ ၵေႃႉ
 | structure1         = Kachin State Hluttaw (2015).svg
 | structure1_res     = 250px
 | structure1_alt     = လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင် (၂၀၁၅)
 | political_groups1  = 
{{Colorbox|#BA0C0D}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (၂၆)&lt;br /&gt;
{{Colorbox|#000000}} [[တပ်မတော်|တပ်မတော်]] (၁၃)&lt;br /&gt;
{{Colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (၇)&lt;br /&gt;
{{Colorbox|#05FF37}} [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ|ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ]] (၃)&lt;br/&gt;
{{Colorbox|#DC0723}} [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၂)&lt;br/&gt;
{{Colorbox|#FFE63B}} [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (၁)&lt;br/&gt;
{{Colorbox|#213A84}} [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်]] (၁)
 | committees1        = 
 | joint_committees   = 
 | voting_system1     = 
 | last_election1     = [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ ၈]]
 | previous_election1 = ဢမ်ႇမီး
 | session_room       = 
 | session_res        = 
 | session_alt        = 
 | meeting_place      =ႁူင်းႁ​ေႃ လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း&lt;br/&gt;[[ဝဵင်းၸေႊၼႃး]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းၶၢင်]]
 | website            = &lt;!-- {{URL|www.facebook.com/pages/kachin state hluttaw}} --&gt;
 | footnotes          = 
 | motto              = 
}}

'''လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်''' ({{Langx|my|ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်}}), ({{Langx|en|Kachin State Hluttaw}}), ({{IPA-shn|Lumtenphaung Zemoeng Khaang|pron}})  ၼႆႉ ပဵၼ် [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း|လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းသၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်း]] ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈမိူင်းၶၢင်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမၢၼ်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မဵဝ်မီးၼိုင်ႈဢၼ်ၵူၺ်းသေ ႁူဝ်ၼမ်တႅၼ်းၽွင်း မီး 51 ၵေႃႉ (တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 38 ၵေႃႉလႄႈ တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ 23 ၵေႃႉ)ယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF}}&lt;/ref&gt;

== ၽွၼ်းလႆႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ([[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ]])
|-
!ပႃႇတီႇ
!ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း
!ပႄႉ/သုမ်း
!ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ %
!သဵင် %
!ႁူဝ်ၼပ်ႉသဵင်
!+/-
|-
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|၂၀
|
|၃၉.၂၂
|
|
|
|-
|[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]]
|၁၁
|
|၂၁.၅၇
|
|
|
|-
|[[ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး|SNLD]]
|၄
|
|၇.၈၄
|
|
|
|-
|[[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|UDPKS]]
|၂
|
|၃.၉၂
|
|
|
|-
|တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်
|၁
|
|၁.၉၆
|
|
|
|-
|[[တပ်ႉမတေႃႇ|တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ]]
|၁၃
|
|၂၅.၄၉
|
|
|
|-
|ႁူမ်ႈ
|၅၁
|
|၁၀၀
|
|
|
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;7&quot; | ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ([[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ]])
|-
!ပႃႇတီႇ
!ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း
!ပႄႉ/သုမ်း
!ဢွင်ႈတီႈ %
!သဵင် %
!ႁူဝ်ၼပ်ႉသဵင်
!+/-
|-
|[[ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ|NLD]]
|၂၆
|{{Increase}}၂၆
|၄၈.၁၅
|
|
|
|-
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|၇
|{{Decrease}}၁၃
|၁၃.၂၁
|
|
|
|-
|[[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ|KSDP]]
|၃
|{{Increase}}၃
|၅.၆၆
|
|
|
|-
|[[ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး|SNLD]]
|၁
|{{Decrease}}၃
|၁.၈၉
|
|
|
|-
|[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|LNDP]]
|၂
|{{Increase}}၂
|၃.၇၇
|
|
|
|-
|[[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|UDPKS]]
|၁
|{{Decrease}}၁
|၁.၈၉
|
|
|
|-
|[[တပ်ႉမတေႃႇ|တႅၼ်းၽွင်းတပ်ႉမတေႃႇ]]
|၁၃
|{{Steady}}
|၂၄.၅၃
|
|
|
|-
|ႁူမ်ႈ
|၅၃
|
|၁၀၀
|
|
|
|}

==တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း==
*[[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း|လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း]]
*[[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်|လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်]]


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:မိူင်းၶၢင်]]
[[Category:လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ]]</text>
      <sha1>reqcwcfejbdemu3u09m0k1m25dybesv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>802</id>
    <revision>
      <id>126264</id>
      <parentid>124938</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23744" sha1="liekkjnr5toslsgvk5n6hyzfdogsadi" xml:space="preserve">{{Infobox Legislature
 | background_color   = #000000
 | name               = သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ
 | native_name        = {{noitalics|{{nobold|{{lang|my|အမျိုးသားလွှတ်တော်}}}}}}
 | native_name_lang   = my
 | transcription_name = 
 | legislature        = 
 | coa_pic            = Myanmar Amyotha Hluttaw Logo.svg
 | coa_res            = 200px
 | coa_alt            =
 | foundation         = {{Start date|2011|1|31|df=y}}
 | preceded_by        = [[သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း (1974-1988)|သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း]] (1974–1988)
 | house_type         = [[ႁွင်ႈထဵင်ၵၼ်|ႁိူၼ်း]]
 | body               = သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
 | term_limits        = ဝၢႆးသေ လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ 3 ပီထပ်းၵၼ်
 | leader1_type       = [[ႁူဝ်ပဝ်ႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ|ႁူဝ်ပဝ်ႈ]]
 | leader1            = [[ဢွင်ႇလိၼ်းၻူၺ်း]]
 | party1             = [[:en:Union Solidarity and Development Party|USDP]]
 | election1          = 2026 မၢတ်ႉၶျ် 18
 | leader2_type       = ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ
 | leader2            = Jeng Phang ၼေႃႇတွင်ႇ
 | party2             = [[:en:Union Solidarity and Development Party|USDP]]
 | election2          = 2026 မၢတ်ႉၶျ် 18
 | members            = 224 [[:en:Members of Parliament|MPs]]
 | structure1         = Amyotha Hluttaw.svg
 | structure1_res     = 250px
 | structure1_alt     = Distribution of seats in the Amyotha Hluttaw
 | political_groups1  = 
* {{Color box|{{party color|Union Solidarity and Development Party}}}} [[Union Solidarity and Development Party|USDP]] (108)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#000000}} [[Tatmadaw]] (56)
* {{Color box|{{party color|National Unity Party (Myanmar)}}}} [[National Unity Party (Myanmar)|NUP]] (16)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|People's Party (Myanmar)}}}} [[People's Party (Myanmar)|PP]] (5)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Mon Unity Party}}}} [[Mon Unity Party|MUP]] (5)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#4b83b2}} [[Karen National Democratic Party|KNDP]] (3)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Arakan Front Party}}}} [[Arakan Front Party|AFP]] (3)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#D7CD8A}} [[Zomi National Party|ZNP]] (3)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Pa-O National Organisation}}}} [[Pa-O National Organisation|PNO]] (2)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|People's Pioneer Party}}}} [[People's Pioneer Party|PPP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Shan and Nationalities Democratic Party}}}} [[Shan and Nationalities Democratic Party|SNDP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#EB1D27}} [[Danu National Democracy Party|DNDP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#007447}} [[National Interest and Development Party|NIDP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Phalon-Sawaw Democratic Party}}}} [[Phalon-Sawaw Democratic Party|PSDP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Tai-Leng Nationalities Development Party}}}} [[Tai-Leng Nationalities Development Party|TLNDP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#1D7706}} [[Kachin State People's Party|KSPP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#EF2B2D}} [[Rakhine Nationalities Party|RNP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#006837}} [[Pa-O National Unity Party|PNUP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#3750a4}} [[Kayin State People's Party|KSPP]] (1)&lt;br /&gt;
* {{Color box|{{party color|Naga National Party}}}} [[Naga National Party (Myanmar)|NNP]] (4)&lt;br /&gt;
* {{Color box|#ed1e26}} [[Wa National Party|WNP]] (1)&lt;br /&gt;
'''Vacant (11)'''&lt;br&gt;
* {{Color box|{{party color|Vacant}}}} Vacant (11)&lt;br /&gt;
 | term_length        = 5 years
 | committees1        =
 | joint_committees   =
 | voting_system1     = [[First-past-the-post voting]] (168 seats)&lt;br/&gt;[[Tatmadaw|Military]] appointees (56 seats){{efn|Nominated by the [[Commander-in-Chief of Defence Services]]}}
 | first_election1    = [[:en:2010 Myanmar general election|2010 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 7]]
 | last_election1     = [[:en:2025–26 Myanmar general election|2025 တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 28 – 2026 ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 25]]
 | next_election1     = 
 | new_session        = 2026 မၢတ်ႉၶျ် 18
 | session_room       = Hluttaw Complex, Naypyidaw.jpg
 | session_res        = 250px
 | session_alt        = ႁူင်းႁေႃသၽႃး၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ
 | meeting_place      = ႁူင်းႁေႃသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]
 | website            = {{URL|https://www.amyothahluttaw.hluttaw.mm/}}
 | constitution       = [[:en:Constitution of Myanmar|လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
 | footnotes          =
 | motto              =
}}
{{ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

'''သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ''' ({{Langx|my|အမျိုးသားလွှတ်တော်}}) ၼႆႉ ပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈ သၢင်ႈၾိင်ႈမိူင်းတီႈၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်သၽႃးၽၢႆႇၼိူဝ် တီႈ [[သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်|သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၂၂၄  ၵေႃႉသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၁၆၈ ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉသေ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ် ၅၆ ၼႆႉပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈ ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ လဝ်ႈတၢင်ႇၸိုဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၼႆႉ တီႈ ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တႅၼ်းၽွင်း ၁၂ ၵေႃႉၽဵင်ႇၵၼ်သေ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ၵႃႈတီႈ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၸႄႈမိူင်း ဢမ်ႇၸႄႈတိူင်းမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် တႅၼ်းၽွင်းၵႃႈတီႈ ၸႄႈမိူင်း ၸႄႈတိူင်း ၁၄  ဢၼ် တႅၼ်းၽွင်း ၁၆၈ ၵေႃႉ (၁၄×၁၂) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢႃႇယုသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ တႄႇဢဝ် ဝၼ်းဢၼ်ၼႄႇပၢင်ၵုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၶၢဝ်းတၢင်း ၅ ပီယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၼၢမ်း သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ပဵၼ် [[မၢၼ်းဝိၼ်းတၢၼ်းၶႅင်ႇ|မၢၼ်းဝိၼ်းၶႅင်ႇတၢၼ်း]]ယဝ်ႉ။

တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇမႃး ၸိူဝ်းမီးတီႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၽွၼ်ႈႁႅၼ်း [[ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း|ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း]] သေ မီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ၵႃႈတီႈ [[သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း|သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း]] လႄႈတင်း ၸုမ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်းသေၵေႃႈ ၸၢင်ႈလိူၵ်ႈတၢင်ႇလႆႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၶဝ်လႆႈၸႂ် ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

===၂၀၁၀ - ၂၀၁၅===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=text-align:right
|+[[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ ၂၀၁၀#သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ|ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ၂၀၁၀]]
!colspan=2|ပႃႇတီႇ
!ဢွင်ႈတီႈတႅၼ်းၽွင်း&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs11/BurmaFund-Election_Report-text.pdf|title=Burma's 2010 Elections: A comprehensive report|publisher=Burma Fund UN Office|date=2011-01-31|accessdate=2015-11-26}}&lt;/ref&gt;
!%
|-
|{{Full party name with color|ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ့် ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ}}||၁၂၉||၅၇.၅၉
|-
|{{Full party name with color|ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ}}||၇||၃.၁၃
|-
|{{Full party name with color|တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ}}||၅||၂.၂၃
|-
|{{Full party name with color|အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု}}||၄||၁.၇၉
|-
|{{Full party name with color|မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ}}||၄||၁.၇၉
|-
|{{Full party name with color|ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ}}||၄||၁.၇၉
|-
|{{Full party name with color|တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး}}||၃||၁.၃၃
|-
|{{Full party name with color|ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ}}||၃||၁.၃၃
|-
|{{Full party name with color|ချင်းအမျိုးသားပါတီ}}||၂||၀.၈၉
|-
|{{Full party name with color|ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်}} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|{{Full party name with color|ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ}} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|{{Full party name with color|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ}} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|{{Full party name with color|ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ}} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|{{Full party name with color|စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် }} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|{{Full party name with color|ကရင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ}} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|{{Full party name with color|တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်}} || ၁ || ၀.၄၅
|-
|bgcolor={{တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်/meta/color}}| ||align=left|[[တပ်မတော်|တပ်မတော်]]||၅၆||၂၅.၀၀
|-
|align=left colspan=2|'''ႁူမ်ႈ'''||'''၂၂၄'''||'''၁၀၀'''
|}

==== ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ၂၀၁၂====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=text-align:right
|+[[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၂၀၁၂ |ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ၂၀၁၂]]
!colspan=2|ပႃႇတီႇ
!ဢွင်ႈတႅၼ်းၽွင်းဢွင်ႇပႄႉ
!လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ
!ဢွင်ႈတႅၼ်ႈၽွင်းဢွၼ်တၢင်း
!ဢွင်ႈတႅၼ်းၽွင်း ဝၢႆးပၢင်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ&lt;ref&gt;{{Cite web | url = http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/National%20Assembly/Overview.php | title = National Assembly - Overview - Parliament Watch | website = ALTSEAN Burma | archive-url = https://web.archive.org/web/20120719183759/http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/National%20Assembly/Overview.php | archive-date = 2012-07-19 | accessdate = 2018-09-21 | archivedate = 2012-07-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120719183759/http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/National%20Assembly/Overview.php }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/National%20Assembly/Overview.php |accessdate=2018-09-21 |archivedate=2012-07-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120719183759/http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/National%20Assembly/Overview.php }}&lt;/ref&gt;
|-
|{{Full party name with color|ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ့် ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ}}|| ၁ || {{Decrease}} ၅ || ၁၂၈ || ၁၂၃
|-
|{{Full party name with color|ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ}}|| ၀ || {{Steady}} ||၇||၇
|-
|{{Full party name with color|တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ}}|| ၀ || {{Steady}} ||၅||၅
|-
|{{Full party name with color|ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ}} || ၄ || {{Increase}} ၄ || ၁ || ၅
|-
|{{Full party name with color|အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု}}|| ၀ || {{Steady}} ||၂||၂
|-
|{{Full party name with color|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ}}|| ၀ || {{Steady}} ||၄||၄
|-
|{{Full party name with color|ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ}}|| ၀ || {{Steady}} ||၄||၄
|-
|{{Full party name with color|တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး}} || ၁ || {{Increase}} ၁ || ၃ || ၄
|-
|{{Full party name with color|ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ}}|| ၀ || {{Steady}} ||၃||၃
|-
|{{Full party name with color|ချင်းအမျိုးသားပါတီ}}|| ၀ || {{Steady}} ||၂||၂
|-
|{{Full party name with color|ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် }} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|ကရင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|{{Full party name with color|တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်}} || ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
| colspan=2 align=left | ဢွင်ႈပဝ်ႇ|| ၀ || {{Steady}} || ၁ || ၁
|-
|bgcolor={{တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်/meta/color}}| ||align=left|[[တပ်ႉမတေႃႇ|တပ်ႉမတေႃႇ]]|| – || – ||၅၆||၅၆
|-
|align=left colspan=2|'''ႁူမ်ႈ'''|| ၆ || {{Steady}} ||'''၂၂၄'''||'''၂၂၄'''
|}

===၂၀၁၆ တေႃႇ ယၢမ်းလဵဝ်===
{{Election Summary net Begin| title = [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ ၂၀၁၅#ၽွၼ်းလႆႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ|သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၂၀၁၅]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Announcement 93/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/863-20-11-2015-amyothar93|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015}}&lt;/ref&gt;}}
{{Election Summary net Party|
  |party =ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ
  |seats = ၁၃၅
  |net = {{Increase}}၁၃၂
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၆၀.၂၇
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႉၶႅင်ႇယေးၼိၼ့် ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ
  |seats = ၁၁
  |net = {{Decrease}}၁၁၃
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၄.၉၁
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ
  |seats = ၁၀
  |net = {{Increase}}၄
  |votes = 
  |votes % =
  |seats % = ၄.၄၆
  |plus/minus = 
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး
  |seats = ၃
  |net = {{Increase}}၂
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၁.၃၄
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ
  |seats = ၂
  |net = {{Increase}}၂
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၀.၈၉
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်
  |seats = ၂
  |net = {{Increase}}၂
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၀.၈၉
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = မွန်အမျိုးသားပါတီ
  |seats = ၁
  |net = {{Increase}}၁
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၀.၄၅
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ
  |seats = ၁
  |net = {{Decrease}}၄
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၀.၄၅
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်
  |seats = ၁
  |net = {{Increase}}၁
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၀.၄၅
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Other|
  |party = [[တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်|တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်]]
  |seats = ၂
  |net = {{Increase}}၂
  |votes =
  |votes % =
  |seats % = ၀.၈၉
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ
  |seats = ၀
  |seats % = ၀
  |net = {{Decrease}}၄
  |votes =
  |votes % =
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Party|
  |party = တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး
  |seats = ၀
  |seats % = ၀
  |net = {{Decrease}}၃
  |votes =
  |votes % =
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Other|
  |party = တၢင်ႇၸိူဝ်း
  |seats = ၀
  |seats % = ၀
  |net = {{Decrease}}၁၈
  |votes =
  |votes % =
  |plus/minus =
}}
{{Election Summary net Other|
  |party = [[တပ်ႉမတေႃႇ|တပ်ႉမတေႃႇ]]
  |seats = ၅၆
  |net = {{Steady}}
  |votes = –
  |votes % = –
  |seats % = ၂၅.၀၀
  |plus/minus = ၀
}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| colspan=2|'''ႁူမ်ႈ'''||'''၂၂၄'''|| ||'''၁၀၀'''|| || ||
|}
{{Election box end}}


{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;12&quot; |တႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်း လႄႈၸႄႈတိူင်း (၂၀၁၅)
|-
!ၸႄႈမိူင်း/ၸႄႈတိူင်း
!NLD
!USDP
!ANP
!SNLD
!ZCD
!PNO
!TNP
!MNP
!NUP
!တူဝ်သုၼ်ႇလဵဝ်
!ႁူမ်ႈ
|-
|[[ၸႄႈမိူင်းၶၢင်]]
|၁၀
|
|
|
|
|
|
|
|၁
|၁
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
|၉
|၂
|
|
|
|
|
|
|
|၁
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈမိူင်းယၢင်း]]
|၁၀
|၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း]]
|၉
|၁
|
|
|၂
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း]]
|၁၁
|
|
|
|
|
|
|၁
|
|
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ]]
|၁
|၁
|၁၀
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|၃
|၃
|
|၃
|
|၁
|၂&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Announcement 95/2015|url=http://uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/871-24-11-2015-announce-95|website=Union Election Commission|accessdate=26 November 2015}}&lt;/ref&gt;
|
|
|
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]]
|၁၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[တၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]
|၁၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
|၁၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
|၁၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|၁၀
|၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|၁၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|[[ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူ်ငးဢေႇယႃႇဝတီႇ]]
|၁၂
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|၁၂
|-
|ႁူမ်ႈ
|၁၃၅
|၁၁
|၁၀
|၃
|၂
|၁
|၂
|၁
|၁
|၂
|၁၆၈
|}

==မၢႆတွင်း==
{{notelist}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==
* [http://www.myanmarparliament.com ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်]

{{သၽႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ}}
{{ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>liekkjnr5toslsgvk5n6hyzfdogsadi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွင်ႈတႄႇငဝ်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႊ ထၢၼ်ႈၵေႃႇမုင်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>810</id>
    <revision>
      <id>126208</id>
      <parentid>6935</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="gpwu67kntgz1m8e4s0lozdrto6vayl9" xml:space="preserve">ထၢၼ်ႈၵေႃႇမုင်ႈ (ဢဝ်သၼ်ႇထေႇ)ၼႆႉ လႆႈတႄႇငဝ်ႈမႃးတီႈ လုၵ်ႈသၼ်ႇထေႇ ဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈၸိူဝ်ႉၼမ်ႉငၢၼ်(ၸၢႆး) တင်းၶိူဝ်းၶႆႇ(ယိင်း) ၶဝ်သွင်ဢၼ် (တီႈသွင်တူဝ်-သွင်ၵေႃႉၶဝ်) မႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၸပ်းမႅၼ်ႈၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး။ ၸိူဝ်ႉၼမ်ႉငၢၼ်(မူင်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်) ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သမမ်းမႃတူဝ်းသူဝ်းဢႂ်း(spermatozao)ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်းထူင်ၶႆႇႁမ်ၵူၼ်းၸၢႆး။ ၶိူဝ်းၶႆႇ (oval)ၶဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်မႃးတီႈၼႂ်း ႁူင်းၶိူဝ်းၶႆႇၵူၼ်းယိင်းၶဝ်။ မူင်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်ႉၼမ်ႉငၢၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၸပ်းမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းၶိူဝ်းၶႆႈဢၼ်မေႈ တီႈၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈတႄႇၵေႇမုင်ႈ (ဢဝ်သၼ်ႇထေႇ)။ 

== ၶိူင်ႈၶူဝ်းၼၢင်းယိင်း ==
== ၶိူင်ႈၶူဝ်းၵူၼ်းၸၢႆး ==
== ၵွပ်ႈၶဝ်ႁူပ်ႈၸပ်းၶဝ်ၸူးၵၼ် (ႁွမ်းသွင်) == 
== ၸိူဝ်ႉဢၼ်ဢၼ်ၽူႈ ၸီးမူၼ်ႉၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၶိူဝ်းၶႆႇဢၼ်မေႈ == 
== ဝူင်ႈထီႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး ==
== ဝူင်ႇထီႈသွင် မိူဝ်ႇၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး ==
== ဝူင်ႇထီႈသၢမ် မိူဝ်ႇၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး == 
== ဝူင်ႈထီႈသီႇ မိူဝ်ႇၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး ==
== ဝူင်ႈထီႈႁႃႈ မိူဝ်ႇၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး ==
== ဝူင်ႈထီႈႁူၵ်း မိူဝ်ႇၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး ==
== ဝူင်ႇထီႈၸဵတ်း မိူဝ်ႇၸင်ႇတႄႇမီးၸႂ်မႃး == 
== ၶၢဝ်းတၢင်းမၢၼ်းလႆႈသၢမ်လိူၼ် ==
== ၶၢဝ်းတၢင်းမၢၼ်းလႆႈသီႇလိူၼ် ==
== ၶၢဝ်းတၢင်းမၢၼ်းလႆႈႁႃႈလိူၼ် == 
== ၶၢဝ်းတၢင်းၾၵ်းလုၵ်ႈ 6 လိူၼ်တေႃႇ 9 လိူၼ် ==
== လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူဝ်ႈၽွင်းတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ တႃႇတေၵိူတ်ႇလဵင်ႉ ==
== သၢႆႇႁႄႇတင်းႁူၵ်ႉ == 
== လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇ == 
== ၽိုၼ်ဢိင် == 
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>gpwu67kntgz1m8e4s0lozdrto6vayl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>846</id>
    <revision>
      <id>126316</id>
      <parentid>116338</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4005" sha1="9essjdjh154rj5cac84f8opnvlqn5ud" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = 
|leader_title =
|coordinates= {{coord|20.9288728|97.5458263|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|elevation_footnotes    =  &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_ft = 1532
|elevation_m =
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်''' ({{IPA-shn|lɔ̌i lɛ̌m|IPA}}), ({{Langx|my|လွိုင်လင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Loilem Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Lauilem|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်ၼႆႉ ၶဝ်ပႃးဝႆႉ [[ဝဵင်းလွႆလႅမ်]] လႄႈ [[ဝဵင်းပၢင်လူင်]] သေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်[[ဝဵင်းလွႆလႅမ်]]ယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်==

# [[ဝဵင်းလွႆလႅမ်]]
# [[ဝဵင်းပၢင်လူင်]]
# [[ဝဵင်းမိူင်းပွၼ်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:လွႆလႅမ်}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>9essjdjh154rj5cac84f8opnvlqn5ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>850</id>
    <revision>
      <id>126287</id>
      <parentid>107863</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12392" sha1="ddhyb10jxb9sy1ibnu3lofum6bp72yl" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ
|settlement_type = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name =  {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Kayah State.svg|25px]] [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = 4
|subdivision_type3 = ၸႄႈလူင်
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၂၄၃,၈၇၉
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  {{Coord|19.2432783|96.8004261|region:MM|ormat=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 388
|area_total_sq_mi = 2534.79
|leader_title = 
|elevation_ft =
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ''' (လွႆၵေႃႇ) ({{Langx|my|လွိုင်ကော်‌ခရိုင်}}), ({{Langx|en|Laikaw District}}), ({{IPA-shn|Zetaun Lauikhau|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 243,879 ၵေႃႉ&lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၁၆|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;ယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==

ၸွမ်းၼင်ႇလိၵ်ႈၶေႃႈပူင် ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းသေ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်မႃး မိူဝ်ႈ 1992 လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ ၼႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==

===ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်===

ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 0 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 57 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 49 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 53 မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မၼ်းတႄႉ မီး {{Convert|2534.79|sqmi}} ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ်တၢင်းဢွၵ်ႇ တေႃႇတၢင်းတူၵ်း မီး 65 လၵ်းသေ လုၵ်ႉဢဝ်တၢင်းၸၢၼ်း တေႃႇတၢင်းႁွင်ႇ မီး 63 လၵ်းယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;ksg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=listcats&amp;cat_id=77&amp;Itemid=630|title=လွိုင်ကော်ခရိုင်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;

===ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်===

ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်းတီး]] ([[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]])၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈဝေႃးလၶႄႉ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈၽႃဢၢင်ႇ]] ([[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]) လႄႈ တိူဝ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

===ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်===

ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ မီးဝႆႉ သၼ်လွႆၵွင်းလွႆလႄႈ ထုင်ႉပဵင်းသေ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆ တၢင်းသုင် 985 ထတ်းတေႃႇ 6000 ထတ်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt; လွႆဢၼ်သုင်သုတ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ ပဵၼ်လွႆလၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတၢင်းသုင် ၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉ 7212 ထတ်းယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်တဵမ်ႇသုတ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃယဝ်ႉ။

===သၢႆၵေးၼမ်ႉ===
မႄႈၼမ်ႉၵေးၼမ်ႉ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး မီးဝႆႉ [[မႄႈၼမ်ႉၶူင်း|မႄႈၼမ်ႉၶူင်း]]၊ ႁွင်ႈပွၼ်၊ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၽရူသူဝ်ၼႆႉ မီး ႁွင်ႈထူး လႄႈ တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီး [[ႁွင်ႈၽီလူး|ႁွင်ႈၽီလူး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းသဵင်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်း တင်းသဵင်ႈသေ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉဝၢၼ်လၢႆလၢႆယဝ်ႉ။

==ၾိင်ႈၾႃႉ==
ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁဝ်ႉယမ်းသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း မီး 42 တီႇၵရီႇသိၼ်ႇတီႇၵရဵၵ်ႉသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း 5.5 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵၵ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီး 32.87 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt;

== ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ==
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ယၢင်းလႅင်]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၼုမၼေႃး|မၼုမၼေႃး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵေႇပႃး|ၵေႇပႃး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵယေႃး|ၵယေႃး]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵယၢင်း|ၵယၢင်း (ပတွင်ႈ)]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵေႇၶူဝ်ႇ|ယယၢင်း (ၵေႇၶူဝ်ႇ)]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယိင်းပေႃႇ|ယင်းပေႃႇ(ၵငၢင်း)]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းၸယဵမ်း|ၸယဵမ်း (လထ)]]၊ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယိၼ်းတလႄး|ယိၼ်းတလႄး]] ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt;

== ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ==
တီႈၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃၼႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉ မီးဝႆႉ 4 ဢၼ်သေ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃ တီႈလဵဝ်ၵူၺ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်မီးယူႇ 18 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉသုင် မီး 20 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢၼ် မီး 8 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉၵၢင် မီး 9 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး 28 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး 271 ႁူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉ (မူႇၵျူဝ်ႇ) မီး ယူႇ 106 ႁူင်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt;

== ပၢႆးယူႇလီ ==
တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ လွႆၶေႃၼႆႉမီးဝႆႉ ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း 3 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃတႅၵ်ႉၼႄႇ ဢိူင်ႇ 7 ဢၼ်၊ ဢွင်ႈပၼ်ယႃႈယႃ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 3 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 24 ဢၼ်လႄႈ ႁွင်ႈၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 83 ဢၼ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;kayah&quot;/&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref name=&quot;kayah&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/loikaw-district.pdf|title=လွိုင်ကော်ခရိုင် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=လွိုင်ကော်ခရိုင် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
}}

{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{DEFAULTSORT:လွႆၶေႃ}}
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]</text>
      <sha1>ddhyb10jxb9sy1ibnu3lofum6bp72yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>851</id>
    <revision>
      <id>126317</id>
      <parentid>107170</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13539" sha1="qvmm40i1lii8zchcx3nbucdofgbe7bs" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ (လွႆၵေႃႇ)
|settlement_type =  [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =Entrance of Loikaw.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name =  {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[လွႆၶေႃ]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =  598.06
|population = 
|population_total = ၁၁၈,၆၈၃
|population_urban = ၅၇,၄၃၃
|population_rural = ၆၁,၂၅၀
|population_as_of = သႅမ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ ၂၀၁၇ 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ
|population_blank1 = ယၢင်းလႅင် (၃၈.၄၅%)&lt;br&gt;မၢၼ်ႈ (၂၉.၇၆%)&lt;br&gt; တႆး (၂၄.၅၃%)&lt;br&gt; ယၢင်းၽိူၵ်ႇ (၃.၄၇%)&lt;br&gt; ၶျင်း (၀.၃၁%)&lt;br&gt; ရၶႅင်ႇ (၀.၂၇%)&lt;br&gt; မွၼ်း (၀.၂၅%)&lt;br&gt; ၶၢင် (၀.၁၂%)
|population_blank2_title =သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထ]]၊ [[ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ|ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]]၊ [[ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ|ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ]]၊ [[ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ|ႁိၼ်ႇတူႇ]]
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  {{Coord|19.687534|97.204670|region:MM|ormat=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|area_total_sq_mi = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 2950
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃ''' ({{Langx|my|လွိုင်ကော်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Loikaw Township}}), ({{IPA-shn|Lauikhau|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]] (လွႆၵေႃႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==
ပီ 1838 (ပီမိူင်းမၢၼ်ႈ 1200 ပီတဵမ်) ၼၼ်ႉ ဢူးသီႇရိ ၼႆႉ တႄႇတင်ႈ ဝၢၼ်ႈသိႇရိတေႃး တီႈႁိမ်းလွႆၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈလွႆၶေႃသေ ယဵၼ်းပဵၼ်မႃး လွႆၵေႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ 

ပီ 1972 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃမႃးသေ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ 13 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ 12 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ 127 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ပွၵ်ႉမီးၵႂႃႇ 19 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇမီး 12 ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈ မီး 123 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

==ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==

===ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်===
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၵေႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႇႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 14 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 20 တီႇၵရီႇ 59 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 07 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 22 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸမ်ႉ မီးၵႂႃႇ {{Convert|598.06|sqmi}} ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်===
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ၽၢႆႁွင်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတီးမေႃႉသူဝ်ႇ]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းပေႃႇလၶႄး]]၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီးဝႆႉ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]] [[ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆႇၶုၼ်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ]] တင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိူဝ်ႉၸပ်းဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်===
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ တၢင်းသုင်ၽတ်ႉၽဵင် မီးၽၢႆႇၼိူဝ် 2950 ထတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ၵုင်းလွႆလႄႈ ပႃႇထိူၼ်ႇၼမ်သေ ၼႃႈလိၼ်ပဵင်း ႁၢမ်ႉဢေႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လွႆႈဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ် [[ၵွင်းမူးလွႆၶေႃ|လွႆသီႇရိမင်ႇၵလႃႇ]] (လွႆၶေႃ)၊ လွႆၶမ်း (သူၺ်ႇတွင်ႇ)၊ လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ (တွင်ႇတူင်းလူင်း)၊ လွႆမျႃႉၵလၢပ်ႉ လႄႈ လွႆသူၺ်ႇလႅတ်ႉဝႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

===သၢႆၵေးၼမ်ႉ===
မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ဢၼ်လႆလူင်းတီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ပဵၼ် [[ႁွင်ႈၽီလူး|ႁွင်ႈၽီလူး]](ၽီလူးၶျွင်း)၊ ႁွင်ႈပွၼ် (ပုၼ်ၶျွင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၽီလူးၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ် ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း လႆႈၸူး ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇသေ ပဵၼ် ၼမ်ႉဝၢၼ်လႄႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉလႆႈတွၼ်ႈတႃႇၵိၼ် တႃႇၸႂ်ႉလႄႈ တႃႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

==ၾိင်ႈၾႃႉ==
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ ၵတ်းယဵၼ်ႁႅရ်ႈႁွင်သေ ယႃႇသီႇၽဵင်ႇၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 37.2 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 5 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

== ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီး တေႃႇထိုၼ် လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇသဵင်ႈ ပီ 2017 ၼၼ်ႉ မီးၵႂႃႇ 118,683 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ် ပဵၼ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ယၢင်းလႅင်၊ တႆး လႄႈ မၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်း ၸိူဝ်းလဵၵ်ႉၼွႆႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ==
ၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်တၢင်းယႅၵ်ႉ သၢႆတၢင်းလိၼ် တၢင်းတၢင်းၼမ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉသေ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅပ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ [[ၶူင်ႇၶိူင်ႈမိၼ်လွႆၶေႃ|ၶူင်ႇၶိူင်ႈမိၼ်လွႆၶေႃ]] လႄႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလွႆၶေႃယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

== ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ==
ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင် ၸိူဝ်းပဵၼ် [[ၸၼ်ႉၸွမ်လွႆၶေႃ|ၸၼ်ႉၸွမ်လွႆၶေႃ]]၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (လွႆၶေႃ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ (လွႆၶေႃ)]]၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (လွႆၶေႃ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးၸၢင်ႈ (လွႆၶေႃ)]] လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉပၢႆးၶူးသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလွႆၶေႃယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉသုင်မီႈ 11 ဢၼ်၊ ၽႄၸၼ်ႉသုင် မီး 7 ဢၼ်၊ ၸၼ်ႉၵၢင် မီး 6 ဢၼ်၊ ၽႄၸၼ်ႉၵၢင် မီး 6 ဢၼ်၊ ပုၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး 15 ဢၼ်၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီႈ 77 ဢၼ်လႄႈ လူင်ႈၼႃႈႁူင်းႁဵၼ်း (မူႇၵျူဝ်ႇ) မီး 35 ဢၼ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

== ပၢႆးယူႇလီ ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းလွႆၶေႃၼႆႉ မီး ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ (တႅၵ်ႉၼႄႇ) 2 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဢိူင်ႇ (တႅၵ်ႉၼႄႇ) 2 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 5 ဢၼ် လႄႈ ႁွင်ႈၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 29 ဢၼ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;lkw&quot;/&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref name=&quot;lkw&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/loikaw-township.pdf|title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=လွိုင်ကော်မြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ksg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=viewlink&amp;link_id=1&amp;Itemid=630|title=လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
}}

{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{DEFAULTSORT:လွႆၶေႃ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]</text>
      <sha1>qvmm40i1lii8zchcx3nbucdofgbe7bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>857</id>
    <revision>
      <id>126318</id>
      <parentid>107171</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8242" sha1="rv7xd16j0o9nqdtzj6mmsj7516gy6nv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 33,481
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|20.342011|98.0033469|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|elevation_ft = 2029
|leader_title =  
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06191
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း''' ({{IPA-shn|lɑ́ŋ kɤ́|IPA}}), ({{Langx|my|လင်းခေးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Langkho Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Laangkhoe|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt;

==ဝဵင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း==

# [[ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း|ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း]]
# [[ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း|ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း]]

==ဢိူင်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢင်းၶိူဝ်း==

# [[ပုင်းထုၼ်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇပုၼ်းထုၼ်]]
# [[ဝၢၼ်ႈတႃႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတႃႈ]]
# [[ၼွင်လူင်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်လူင်]]
# [[ဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ]]
# [[ႁၢႆးၵူၺ်ႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ]]
# [[ၸလွင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၸလွင်း]]
# [[လွႆလူင်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇလွႆလူင်]]
# [[ဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ]]
# [[ၼႃးၵူင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼႃးၵူင်း]]
# [[မႆႉဢုၼ်လဝ်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇမႆႉဢုၼ်လဝ်း]]
# [[ဝၢၼ်ႈတဵင်း၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈတဵင်း]]
# [[ၼွင်ဢေႃႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၼွင်ဢေႃႈ]]
# [[ၶူင်ႈလူင်၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇၶူင်ႈလူင်]]
# [[မႄႈဢေႃႈ၊ ဢိူင်ႇ|ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ]]

==ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းလႆႈ လူႉႁၢမ်းၵႂႃႇ==

===ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း===

#[[လိၼ်လမ်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈလိၼ်လမ်]]
#[[တွင်ႉၵေႉ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈတွင်ၵေႉ]]
#[[ၶဵင်ႇၼမ်ႉ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၶဵင်ႇၼမ်ႉ]]
#[[ၶူဝ်ၵႅၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ၵႅၼ်ႇ]]
#[[ၵွင်းႁၢင်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵွင်းႁၢင်]]
#[[မၢၵ်ႇႁိၼ်ႁႄႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇႁိၼ်ႁႄႈ]]
#[[ၵၢင်ႁူၺ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵၢင်ႁူၺ်ႈ]]
#[[ပၢင်ႇၶႃး၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၶႃး]]
#[[ၼမ်ႉသၢမ်ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ဢိူင်ႇ]]
#[[မွၼ်းလႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမွၼ်းလႃႉ]]
#[[ၸႃႇၵႃႇလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၸႃႇၵႃႇလႅင်]]


===ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸိတ်ႇ===
#[[ၶၢင်ႈၼႃး၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၶၢင်ႈၼႃး]]
#[[ၼမ်ႉတိုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတိုင်း]]
#[[မႂ်ႇၶူးဝဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၶူးဝဵင်း]]
#[[ၵုင်းပိၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵုင်းပိၼ်း]]
#[[ၵုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵုင်း]]
#[[ၵုင်းလႅင်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵုင်းလႅင်]]

===ဢိူင်ႇႁၢႆးၵူၺ်ႈ===
#[[ႁူဝ်ၼွင်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင်]]
#[[ၵၢဝ်ၽိူၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵၢဝ်ၽိူၵ်ႇ]]
#[[ၵုင်းမူၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵုင်းမူၼ်း]]
#[[လွႆသၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈလွႆသၢတ်ႇ]]
#[[ၵိဝ်ႇၵႄႉ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇၵႄႉ]]

===ဢိူင်ႇၼွင်လူင်===
#[[ၼမ်ႉၵတ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵတ်း]]
#[[ၼွင်ၶွၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶွၵ်း]]
#[[တွင်ၵႄႉ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈတွင်ၵႄႉ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:လၢင်းၶိူဝ်း}}
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈ လၢင်းၶိူဝ်း]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>rv7xd16j0o9nqdtzj6mmsj7516gy6nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လၢႆးၸိူင်း လၢႆးတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>865</id>
    <revision>
      <id>126211</id>
      <parentid>102254</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25687" sha1="1wsxmc2et28l0a676v0to01bshvcr48" xml:space="preserve">လၢႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းႁူဝ်ၸီႉၾႃႉ ဢမ်ႇဝႃႈလဵၵ်ႉယႂ်ႇ မႂ်ႇၵဝ်ႇထဝ်ႈၼုမ်ႇသၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်း တိုၼ်းႁူႉပွင်ႇၸႂ် ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၵူႊၵေႃႉ။ လၢႆးဢၼ်တႆးႁဝ်းၶဝ် ယိပ်းတိုဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၵူႊဝၼ်း ၼိူဝ်ႁူဝ်တင်းႈတႄႇဢဝ်ၸဵမ်လၢႆးလုၵ်ႉ လၢႆးၼင်ႈ လၢႆးယၢင်ႈ လၢႆးၵႂႃႇ လၢႆးပႆ လၢႆးၵိၼ် လၢႆးၼွၼ်း လၢႆးႁဵတ်း လၢႆးသၢင်ႈ လၢႆးၵႃႈ လၢႆးဝႅၼ်ၵူႊသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွၵ်းလၢႆးၸိုင် တေလႆႈဝႃႈ ႁဵတ်းၸရိူဝ်ႈၸရႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လၢႆးလုၵ်ႉ ပေႃးလုၵ်ႉဢမ်ႇထုၵ်ႇလၢႆးၵေႃႈ ၸၢင်ႊလူမ်ႉ၊ ၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႊမီးဝႆႉဝႃႈ  တေၼင်ႈႁႂ်ႈတူၺ်းလုၵ်း တေၸုၵ်းႁႂ်ႈတူၺ်းႁူဝ်ၼႆ လၢႆးၵႂႃႇလၢႆးပႆၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်၊ ပေႃးဢမ်ႇမေႃၵႂႃႇမေႃပႆၵေႃႈ ၸၢင်ႊၽိတ်းတၢင်း ၵႂၢင်တၢင်း၊ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈၵေႃႈ မိၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇမေႃႁူႉၸၢင်ႊၽိတ်း၊ ဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းပိူင်ႈပၢင်ႈ၊ ဢမ်ႇမေႃသၢင်ႈ မၼ်းဢမ်ႇငၢမ်းတႃ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ &quot;လၢႆး&quot; ၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ။ လၢႆးၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်လႄႈလၢႆးတေႃႇသူႈတိုၵ်းတေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈလၢႆးပိူင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းလၢႆးၵူႊၸိူဝ်းၸိူဝ်းယဝ်ႉ။ 

== '''လၢႆးသႅၼ်ႉလႄႈတႆး''' ==
ၵမ်ႇၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ လၢႆးတႆးၼႆႉ လႆႈမႃးတီႈၶႄႇ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ လၢႆးၶႄႇလႆႈမႃးတီႈတႆး၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ လၢႆးတႆးၼႆႉ မိူၼ်လၢႆးၶႄႇ၊ မီးမႃးၶေႃႈၶမ်ၸႂ်ယူႇလၢႆလွင်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လုင်းၸရေၵၢၼ်ႈၶမ်းသၢင်ႇသၢမ်ၸိုင် လၢႆးလႄႈတႆး တႆးလႄႈလၢႆးၼႆႉ တိုၼ်းၵိုၵ်းၵၼ်မႃးတင်းတႄႇႁဝ်းၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၵမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉၵႂႃႇႁိမ်ၶွင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းလႂ်မႃး။ ပိုၼ်းပၢၼ်ပဵၼ်တႆးမႃး မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပၢၵ်ႇပီႁဵင်ပီၼၼ်ႉ ႁဝ်းလႆႈတေႃႇသူႈမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဵၼ်းႁူႉတီႈၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း။ ႁဝ်းတေတိုၵ်းတေႃး တေႃႇသူႈတင်းၵူၼ်းတၢင်းၶိူဝ်းလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းမႃးသွၼ်ပၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႊတႆးဝႃႈဝႆႉ ပေႃးမီးလုၵ်ႈသၢမ်ၸၢႆး ၸၢႆးၼိုင်ႈၶိုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇဢဝ်လၢႆး၊ ၸၢႆးသွင် ၵႂႃႇပၢႆၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းသႂ်ႇၸၢၼ်ႈပႃးမႃး၊ ၸၢႆးသၢမ်ႁဵတ်းၼႃးလဵင်ႉပေႃႈမႄႈ။ ၶေႃႈဝႃႈ ၶိုၼ်ႈမိူင်းၶႄႇဢဝ်လၢႆးၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈႁႂ်ႈၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႂႃႇႁဵၼ်းလၢႆးသႅၼ်ႉလၢႆးၸိူင်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႆးလႄႈလၢႆး လၢႆးလႄႈတႆးၼႆႉ တိုၼ်းႁူမ်ႈႁွမ်းၸွမ်းၵၼ်မႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ 
 
== '''ၶိူဝ်းလၢႆးတႆး''' == 
ၶိူဝ်းလၢႆးတႆးၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ တိုဝ်ႉတၢင်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ တီႈလႅၼ်ႊလိုမ်ၼႂ်းတႆး၊ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပၢၼ်ဢွၼ်ၼၼ်ႉ မီးၽႅၼ်ႇလိၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ၊ မီးၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၸိူဝ်ႉသၢႆတႆး ယူႇၸွတ်ႇၸိုင်ႈၵုၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇသေ ၽေႈၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းထိုင်ၵူႊတီႈ။ ၶိူဝ်းလၢႆးတႆးၵေႃႈ မီးလၢၵ်ႇလၢႆဢွၵ်ႇမႃး ၸွမ်းၼင်ႇပွတ်းလႂ်ပွတ်းၼၼ်ႉသေ ၽေႈတိူၼ်းမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ 
=== ၶိူဝ်းလၢႆးတႆးလူင် လႄႈ ၶူးလၢႆးမိူင်းၸၼ်းတႃႇ  ===
ၶိူဝ်းလၢႆးတႆးလူင်ၼႆ ပဵၼ်တီႈႁူႉၸၵ်းၵၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ မီးၾၢင်ႁၢင်ႊဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵႃႈၸွမ်းၵွင်ႊမွင်းသိူင်း ၵွင်ႊၵူၼ်ႈယၢဝ်း။ မီးလွၵ်းလၢႆးဝၢင်းတိၼ်၊ လွၵ်းလၢႆးပွၺ်ႇမိုဝ်း လၢၵ်ႇလၢႆမဵဝ်း။ ပေႃးတေတႅၵ်ႈတူၺ်း ၶိူဝ်းလၢႆးမိူင်းၸၼ်းတႃႇၸိုင် သွင်ၶိူဝ်းလၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်။ ၶိူဝ်းလၢႆးၼႆႉသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇတူၺ်းၸမ်သမ်ႉၵႆ။ ပေႃးတူၺ်းၸိုင်ငၢႆႈ၊ ႁဵတ်းသမ်ႉယၢပ်ႇ။ ၵၢၼ်ယၵ်ႉသၢႆႉဝၢႆႇၶႂႃ ၾႃႈၶႅၼ် ၽႅတ်းမိုဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးတီႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႊတီႈ။ လွၵ်းဝၢင်းတမ်းတိၼ်ၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်မိူၼ်ၵၼ်။ လၢႆးၶိုၼ်ႈ မီးသွင်လၢႆး - လၢႆးၵူႈ လႄႈ လၢႆးၵိၵ်ႈ။ လၢႆးၵူႈၼႆႉ တိၼ်မိုဝ်းၽၢႆႇလဵဝ်ၵၼ် ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၵၼ် (တိၼ်ၶႂႃ မိုဝ်းၶႂႃ) ၊ လၢႆးၵိၵ်ႈသမ်ႉ တိၼ်သၢႆႉ မိုဝ်းၶႂႃ။ ၶိူဝ်းလၢႆးၼႆႉ ၸႂ်ႉလႆႈတင်း ၵႂၢင်ႈ၊ ၵႅပ်ႈ၊ ၶႅင်ႈ၊ ဢူၼ်ႈ။ ပေႃးတူၺ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၶဝ်ၵႃႈၼႆၸိုင် မိူၼ်တေဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်တႃ၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တူဝ်ၶိင်းၵူႊၵမ်းၼၼ်ႉ မီးလွၵ်းလၢႆးဢၼ်ႁေႉလူမ်ႉႁူမ်ႇတူဝ်ၵူႊၽၢႆႇလႄႈ ၼိဝ်ႉမိုဝ်းလႄႈပွင်ႈၶႅၼ်ၶဝ် ၶႅင်ႁႅင်းတေႉတေႉ။ 

ၶိူဝ်းလၢႆးသွင်ၶိူဝ်းၼႆႉ ၽေႈၸွတ်ႇထိုင်လၢႆၵွၼ်၊ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ထိုင်ၼႂ်းမိူင်းထႆးပွတ်းၼိူဝ် (ၵွင်းမူးႁွတ်ႈထိုင်လႂ်ၵေႃႈ ၶိူဝ်းလၢႆးၼႆႉ ထိုင်ၼၼ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶိူဝ်းတႆးယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၽေႈၸွတ်ႇၼမ်လၢႆတေႉတေႉ။

=== ၶိူဝ်းလၢႆးၶူးလၢႆးမိူင်းၼႃႈၸၼ်းတႃႇ ===
 
=== ၶိူဝ်းလၢႆးငူဝ်ႉႁူဝ်ၶႃႈ ===
ၶိူဝ်းလၢႆးငူဝ်ႉႁူဝ်ၶႃႈၼႆႉ သိုပ်ႇသၢႆမႃးၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် (တႂ်ႈၶူင်း)သေ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ႈဝႆႉၵူႊတီႈတီႈၼႂ်းမိူင်းတႆး။ ၶူးလၢႆးၼႆႉ လူမ်တူဝ်၊ ၼၵ်းၼႅၼ်ႈ၊ ၵႅၼ်ႇၶႅင်။ တိၼ်လႄႈၼိဝ်ႉမိုဝ်း ၾႃႇမိုဝ်း တေႃႇထိုင်ပွင်ႈၶႅၼ် ႁႅင်းမိူၼ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။ ပေႃးၶဝ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၺွပ်းၵမ်မႅပ်ႇႁၢဝ်ႉႁုတ်ႈၶုတ်ႈယၢႆး၊ ပေႃးပွၺ်ႇၵေႃႈ ပွၺ်ႇပႃးၸဵပ်းဝႆႉၵမ်းလဵဝ်။ မိုဝ်းၼၼ်ႉ တင်းပၢၵ်ႈတင်းတႅၼ်းၶွၼ်လဵဝ်။ လၢႆးဝႆႉတိၼ်ၵေႃႈ တင်းၶုတ်ႈတင်းပိတ်ႉၶၢင်ႈလဵဝ်။ တိုပ်ႈတိၼ်ႁႅင်း၊ တိုပ်ႈတိၼ်ၼိုင်ႈၵမ်းၼၼ်ႉ ပေႃးမီးႁွႆးဝႆႉ။

=== မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၶူးလၢႆးတႆးလူင်မေႃဢၢၼ် ===
ၶူးလၢႆးတႆးလူင်မေႃဢၢၼ်ၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊၸွတ်ႇတူဝ်ႈလိုမ်တႆး။ မေႃဢၢၼ်ၼႆႉ တၢင်းၶဝ်ႈၾၵ်းတူႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး၊ ပေႃးတေၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵေႃႈ ဝႅၼ်ၶၢမ်ႈႁူဝ်ႉဢဝ်။ ၽႂ်ၶႂ်ႈမေႃမႃးႁဵၼ်းဢဝ်လၢႆးၵေႃႈ တေလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉဝႅၼ်ၶၢမ်ႈႁူဝ်ၶဝ်ႈမႃးၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေသွၼ်ပၼ်။ ပွင်ႇဝႃႈ ၵေႃႉၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁဵၼ်းတေႉတေႉၼႆယဝ်ႉ။
 
== '''ႁၢင်ႊၾၢင်လၢႆးတႆး''' ==
လၢႆးလႄႈတႆး ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယင်းမီးလၢႆးၸိူင်း ဢၼ်ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်လၢႆမဵဝ်းလူးၵွၼ်ႇ။ လၢႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း… 

# လၢႆးၶွၼ်ႉ - ၶွၼ်ႉယၢဝ်း၊ ၶွၼ်ႉပွတ်း၊ ၶွၼ်ႁူဝ်ၵပ်း။ 
# လၢႆးလႅဝ်း- ႁၢင်ႊၾၢင်လႅဝ်း လႅဝ်းပၢႆပဵင်း၊ ပၢႆမူဝ်၊ ပၢႆလႅမ်၊ ပၢႆဝၢႆႈ။ 
# လၢႆးႁွၵ်ႇ 
# လၢႆးမိတ်ႈ

လၢႆးၸိူင်းၼႆႉ ၸၢင်ႊၸႅၵ်ႇလႆႈဝႃႈ…
# လၢႆးၶႅၼ်ႉ (သႅၼ်ႉ)
# လၢႆးၶူး
# လၢႆးၶူးၵၢပ်ႈၶႅၼ်ႉ

=== လၢႆးမိုဝ်း ===
လၢႆးမိုဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမိုဝ်းပဝ်ႇလႄႈတိၼ်ပဝ်ႇ၊ မိူဝ်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁူပ်ႉထူပ်းၽေးၶဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈမုင်ႈမွင်းလႄႈဢမ်ႇထၢင်ႇတေပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉလႂ် မိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းတႃႇတေႁႃၶိူင်ႈမႆႉၶိူင်ႈမိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်တေႃႇသူႈၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ လၢႆးမိုဝ်း ပဵၼ်ပိူင်ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၼႂ်းပိုၼ်းလၢႆးတင်းသဵင်ႈပိူင်ႈၼိုင်ႈ၊ ပဵၼ်လၢႆးပႂ်ႉၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၶေႃႈႁိၵ်ႈႁွင်ႉတေႃႇၸိုဝ်ႈလၢႆးမိုဝ်းၸမ်း ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ…။ 

# မႄႈၵႃတၢၵ်ႇပိၵ်ႇ
# မႄႈၵျႂၵ်းလိမ်ႇ
# မႄႈငူးတွတ်ႇ
# မႄႈသၢင်ၽူမ်
# မႄႈယုင်ႈတႃ
# မႄႈပွတ်ႈဝႅၼ်
# မႄႈၸေးလုၵ်ႈ
# မႄႈဝီႁူဝ်
# မႄႈမိတ်းမၢၵ်ႇ
# မႄႈမတ်ႉၽိူင်း ၼႆသေဢမ်ႇၵႃး မႄႈလၢႆးတႆးၼႆႉ မီးထႅင်ႈဢိၵ်ႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇ။

=== လၢႆးၶွၼ်ႉ ===
လၢႆးၶွၼ်ႉၼႆႉ မီးလၢႆမဵဝ်း - ၶွၼ်ႉယၢဝ်း၊ ၶွၼ်ႉပွတ်း။ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆးၶွၼ်ႉယၢဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉလႆႈသွင်လၢႆး၊ လၢႆးၶွၼ်ႉသွင်ႁူဝ် လႄႈ လၢႆးၶွၼ်ႉႁူဝ်လဵဝ်။ ၶွၼ်ႉသွင်ႁူဝ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ၵမ်ႈၼမ်၊ မိုဝ်းႁဝ်း ယိပ်းၵၢင်ၶွၼ်ႉသေ ယဝ်ႈ၊ တႅင်း၊ ပေႃႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶွၼ်ႉတင်းသွင်ႁူဝ်။ လၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်းၶွၼ်ႉႁူဝ်လဵဝ်ၸိုင် ယိပ်းပၢႆသုတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ငဝ်ႈသုတ်းၶွင်ၶွၼ်ႉၽၢႆႇလႂ်ၽၢႆၼိုင်ႈသေ ပေႃႉ၊ တွၵ်ႈ၊ တႅင်းၽၢႆလဵဝ်။ 

ၶွၼ်ႉပွတ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉလႆႈလႅမ်ႈလဵဝ်လႄႈသွင်လႅမ်ႈ၊ ၵမ်လႆႈတင်းငဝ်ႈလႄႈပၢႆ၊ ဢမ်ႇပၢႆႊပိူင်ႈတင်းလၢႆးလႅဝ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ လၢႆးလႅဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်လႆႈတၢင်းၵၼ်းမၼ်းၽၢႆႇလဵဝ်ၵွၺ်း။ ၸိုဝ်ႈမႄႈလၢႆးၶွၼ်ႉၸမ်း မႄႈပွတ်ႈပႅတ်ႈ၊ မႄႈပေႃႉၶဝ်ႈ၊ မႄႈၵႅဝ်း၊ သိူဝ်လၢၵ်ႈႁၢင်၊ မႄႈၵႂၢင်ႈလူင် လႄႈ မႄႈပႅၼ်းတဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== လၢႆးလႅဝ်း ===
လႅဝ်ၼႆႉ မီးလၢႆမဵဝ်း - လႅဝ်းပၢင်ပဵင်း၊ ပၢႆမူဝ်၊ ပၢႆဝၢႆႈ၊ ပၢႆလႅမ်။ လၢႆးလႅဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈလၢၵ်ႇလၢႆလၢႆး။ ပေႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတေႉတေႉၸိုင် ၼိုင်ႈထိုင်သွင်မၢၵ်ႈ ၼမ်တီႈသုတ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႃႈဝႅၼ်ယၢမ်းတေႃႈလဵဝ်တႄႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်သိပ်းမၢၵ်ႈ။ ၵူၼ်းတႆးတေႉၸိုင် ၵႃႈလၢႆးလႅဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ၵမ်မၢၵ်ႈလဵဝ်လႄႈၵပ်းလႅဝ်းထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ။ ၸိုဝ်ႈမႄႈလၢႆးလႅဝ်းၸမ်း 

# မႄႈၵိမ်းႁႆး
# မႄႈၵႂၢင်ႈလူင်
# မႄႈၵႂၢင်ႈပၢႆႁူမ်ႇ
# မႄႈၵႃသိတ်း
# မႄႈသႅဝ်းသႅတ်ႈၼမ်ႉ
# မႄႈသၢင်ၽူမ်
# မႄႈသိူဝ်မူပ်ႇ
# မႄႈတွင်ႉၾႃႉ
# မႄႈတဝ်ႁၢၼ် 
# မႄႈတၢင်ႇၵပ်း
# မႄႈပွတ်ႈဝႅၼ်
# မႄႈၽၼ်းလၢႆး
# မႄႈၽၼ်းသိၵ်ႇ
# မႄႈႁွႆႉ
# မႄႈႁၢတ်ႇၶဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== လၢႆးႁွၵ်ႇ ===
လၢႆးႁွၵ်ႇၼႆႉ မီးလၢႆမဵဝ်း - လၢႆးႁွၵ်ႇပၢႆလႅမ်၊ ႁွၵ်ႇပုမ်း၊ ႁွၵ်ႇသၢမ်ငၢမ်ႈ၊ ႁွၵ်ႇႁွႆႉ။ လၢႆးႁွၵ်ႇပၢႆလႅမ်၊ ႁွၵ်ႇပုမ်း၊ ႁွၵ်ႇသၢမ်ငၢမ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးပၢႆႊပိူင်ႈတင်း လၢႆးၶွၼ်ႉႁူဝ်လဵဝ်။ ႁွၵ်ႇၼႆႉ ဢဝ်လဵၵ်ႉမႃးၶဵၼ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶွင်မီးၶူမ်းသေ သုပ်းသႂ်ႇထႅင်ႈမႆႉယၢဝ်း တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်တႅင်း ဢမ်ႇၼၼ် ယဝ်ႈပုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွၵ်ႇႁွႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽေးၵႆတူဝ်ထိုမ်ႈသႂ်ႇ၊ ၽၢတ်ႈသႂ်ႇ၊ ဝိုတ်ႉသႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။ လၢႆးႁွင်ႉၸိုဝ်ႈမႄႈလၢႆးႁွၵ်ႇၸမ်း…

# မႄႈမုင်ႈမိူင်း
# မႄႈသိူဝ်လၢၵ်ႈႁၢင်
# မႄႈၼၢင်းယင်လၢႆႈ
# မႄႈတေႃးမိူင်း
# မႄႈၸၢင်ႉတႅင်းၾင်ႇ
# မႄႈၼွၼ်းသၢႆး
# မႄႈၸွၵ်း
# မႄႈၶႂၢၼ်တူင်ႇ …ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ယဝ်ႉ။

=== လၢႆးမိတ်ႈ ===
မဵဝ်းၸၢဝ်းလၢႆးမိတ်ႈၸမ်း မိတ်ႈမွင်ႈ၊ မိတ်ႈသုၺ်း၊ မိတ်ႈဢုမ်ငိုၼ်း။ လၢႆးမိတ်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၽေးၸမ်တူဝ်လႄႈၽေးၵႆတူဝ်။ မိတ်ႈသုၺ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၸမ်တူဝ်လႄႈၸႂ်ႉတိုဝ်တႃႇထိူဝ်ႇပွၵ်ႇမၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ်။ မိတ်ႉႁွႆႉၼႆႉ ဢဝ်ဝိုတ်ႉဢၼ် ဢၼ်မီးၵႆတူဝ်။ မိတ်ႈဢုမ်ႇငိုၼ်းၵၼ်းငႃးၸၢင်ႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ၸၼ်ႉၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးလႄႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၶုၼ်။ ၼႂ်းၼၼ်ၵေႃႈ ယင်းၸႂ်ႉတိုဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇမိတ်ႈသုၺ်းယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇး

== '''လွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်လဵၼ်ႈလၢႆးၸိူင်း''' ==
=== လၢႆးၵႃႈ ===
 
လၢႆးၼႆႉ လိူဝ်သေၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်တေႃႇသူႈလႄႈၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ယဝ်ႉ ၵႃႈႁႂ်ႈပေႃးၵိုင်ႇလႅပ်ႈၶဝ်ႈၸွမ်ၵွင်ႊမွင်း။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပၼ်ႇၵွင်ႊသေ ၵႃႈလၢႆးမိုဝ်း၊ လၢႆးၶွၼ်ႉ၊ လၢႆးလႅဝ်းၵၢႆႇၵၼ်သွင်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၢင်ႊလီတေႉတေႉ။ 

=== လၢႆးလႄႈပၢႆးယူႇလီ ===
လၢႆးၸိူင်ႉႁိုဝ်သေၵေႃႈယႃႇ ဢမ်ႇဝႃႈ လၢႆးၶွၼ်ႉ၊ လၢႆးမိုဝ်း ႁိုဝ် လၢႆးလႅဝ်း တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးလွင်ႈပၢႆယူႇလီၵိုၵ်းၸွမ်းႁွမ်းဝႆႉယူႇၵူႊလၢႆး။ ၼႂ်းၵၢၼ်လဵၼ်ႈလၢႆးၵႃႈလၢႆးၼၼ်ႉ ပေႃးတေထတ်းသၢင်တူၺ်းၸိုင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈလဵၼ်ႈပၢႆးယူႇလီလႄႈယႃႇႁႂ်ႈၶိင်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉသၢင်းပဝ်ႇလၢႆႊယူႇယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်းလိူၼ်ၵမ်ႊ၊ လိူၼ်သၢမ်ၶၢဝ်းၵၢၼ်ဝၢင်ႈ ၵၢၼ်တႆးၼႆႉ ၵူၼ်းႁဝ်းပေႃးဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လွင်ႈပဵၼ်ၸဵပ်းၶႆႈလႆႈပူၺ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႊတၢမ်မႃးၸွမ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးမီးပၢင်ႁဵၼ်း/သွၼ်လၢႆးၵၼ်ၸိုင် လိူဝ်သေလႆႈတၢင်းႁူႉမေႃလၢႆးယဝ်ႉ ယင်းလႆႈပၢႆးယူႇလီ ၵိုၵ်းႁွမ်းၸွမ်းမႃး။ လၢႆၸိုင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယၢမ်းလဵဝ် ၵွပ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းယူႇငၢႆႈၵိၼ်လူမ်။ ဢမ်ႇသွၼ်ႇပၢႆးယူႇလီသေ ႁိမ်ၸိင်းၵၼ် ၶႄႇၶဵင်ႇၵၼ်ႁႃပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ႁႃလၢႆးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽေးသိပ်းသမ်ႇသႅၼ်လွင်ႈ ၶဝ်ႈမႃးထိုင်တူဝ်လႄႈ လၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်သိုပ်ႇၶူၼ်ႉသွၵ်ႇတဝ်ႁႃလွင်ႈလၢႆးပၢႆယူႇလီသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးလဵၼ်ႈမႃးသွၼ်ၵၼ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢႆႉၶျီႉလႄႈဢေးရူဝ်းပိၵ်ႉ၊ ယူဝ်းၶ၊ ၼူတ်းၽႅၼ်ၵဝ် (လၢႆးမေႃမိပ်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ တႆးၶိူဝ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးၸိူင်ႉၼင်ႇၶဝ်ၵူႊပိူင်၊ လိူဝ်သေဝႃႈ ၸွင်ႇဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပိူၼ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယဝ်ႉ ႁဝ်းပႆႇႁူႉတူဝ်ၼႆႁိုဝ်။

=== လၢႆးလႄႈပၢႆးၸႂ် ===
 
=== လၢႆးတေႃႇသူႈလႄႈလၢႆးၵႅတ်ႇၶႄတူဝ် ===

===='''လၢႆးႁဵၼ်းလၢႆးသွၼ်'''====

== '''ႁၢင်ႊၾၢင်လွၵ်းလၢႆးတႆး''' ==

== '''ၽိုၼ်ဢိင်''' ==

သၢင်ႇၶမ်းၸၢင်းယွတ်ႈ။ ( 2013)။ '''လၢႆးၸိူင်း လၢႆးတႆး'''။ ၼႃႈလိၵ်ႈ 98 - 122။ 


[[Category:!Main category]]
[[Category:လၢႆးၸိူင်း လၢႆးတႆး]]</text>
      <sha1>1wsxmc2et28l0a676v0to01bshvcr48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းလႄးၵူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>880</id>
    <revision>
      <id>126241</id>
      <parentid>104096</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12006" sha1="bkq4hzxc0srxpf3kw5vnjdgsh42auch" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းလႄးၵူး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.0948072|96.2110521|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 9
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11371
}}

'''ဝဵင်းလႄးၵူး''' ({{Langx|my|လှည်းကူးမြို့}}), ({{Langx|en|Hlegu}}), (({{IPA-shn|leku|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တႃႇ ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၵႃး တႃႈၵုင်ႇ-ပႃႇၵိူဝ်သေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ 27 လၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉတီႈတင်ႈဝဵင်း တူၵ်းတီႈလီမၼ်းလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမူၼ်ႉမႄးဝၢၼ်ႈသူၼ်ၶဝ်တႄႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ဢွင်ႈတီႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး လုမ်းၸႄႈဝဵင်း၊ ႁူင်းပလိၵ်ႈ၊ လုမ်းၽၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ လုမ်းၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ႁူင်းယႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းလိူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း  မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 6778 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူးၼႆႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ မေႃႇမီႇဝႆႉလႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢ င် မီး 596 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး 66 ထုင်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ၶိုၼ်းၵႅပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 1971 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 116000 ၵေႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

လႄးၵူးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1853 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ပွင်းလိင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ဢၼ်တႄႇတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈလႄးၵူးၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ တွၼ်ႈယႂႃႇမႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တင်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႄႈ ဝဵင်းပွင်းလိၼ်း (ယၢမ်းလဵဝ် မျူဝ်ႉၵျီးၵူင်း) သေ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူင် သိုပ်ႇၵၢႆၵၼ်ဝႆႉလႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ၵႃႉၶၢႆၵေႃ လႆလိူၼ်ႈၸူးၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆၶဝ် ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်လိုဝ်ႈၼိုင်ႈၵႅပ်ႉတီႈ ၸီးပိၼ်ႇသဵၵ်ႉ (ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼႂ်းၵၢင် ၵၢတ်ႇလႄးၵူး လႄႈ ပွတ်းတွင်ႇၶူင်ႇ) ၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၸွမ်း ႁွင်ႈငမူဝ်းယဵၵ်ႉသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸူး တၵူင်ႇ၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပ ၸိူင်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်လႄႈ ၸီးပိၼ်ႇသဵၵ်ႉၼႆႉ ၵိုၼ်းမႃးၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူၼ်တႃး တွၼ်ႈယႂႃႇမလႄႈ ပွင်းလိၼ်းၼၼ်ႉ မီးႁွင်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၶႅၼ်ႈၵၼ်ဝႆႉသေ ပေႃးပဵၼ်လေႃႇဝူဝ်း လႆႈလတ်းႁွင်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉ ၸီးပိၼ်ႇသဵၵ်ႉဝႃႈပဵၼ် လႄးၵူးသဵၵ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၽႅၼ်ႇတီႈ ပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ လႄးၵူးသဵၵ်ႉၵႂိၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 1884 ၼၼ်ႉ လႄႈၵူးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈလူင် ပၵ်းလုမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1901 မႃး ဝၢၼ်ႈလႄးၵူးၼႆႉ မီး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 1666 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၽိုၼ်ၶေႃႈပူင်ပၼ်လိၼ် တႃႇၼုတ်ႈသိမ်ႇ ဢၼ်ပၼ်မႃးၸွမ်းဝၼ်းတိႈ 1904 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉၸိူင် တႅမ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူးၼႆသေ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1904 ၼၼ်ႉ လႄးၵူးၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းမႃးသေ တိုၼ်းၵိုၼ်းမႃးၸဵမ်ၵၢပ်ႈၵၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် ဝဵင်းလႄးၵူးၼႆႉ လႆႈတမ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇငိုၼ်းၶမ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1937 လိူၼ်မၢၶျ်ႉ 26 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ (ဝၢႆးမႃး ပဵၼ် ၸၼ်ႉၸွမ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ငဝ်ႈၸိုင်ႈ) ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1965 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၅၄|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

== ၽူႈၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်==
# ၽူႈၸၼ်ႁၢင်ႈလူၼ်ႉ တၢၼ်းၵျွႆႇ
# ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တိၼ်ႉသၢၼ်း (ၽွင်ႇၵျီး)
# ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပိုၼ်း ဢူးမျႃႉႁၢၼ်ႇ (ၸယႅတ်ႉၵႂိၼ်း)
# ဢႃႇၸႃႇၼီႇ လႃႉၵျီႇ (ဝႃးၶျွင်း၊ ၽွင်ႇၵျီး)
# မိၼ်းယႄးၵျေႃႇ (သျၢၼ်းယႂႃႇ)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==

===ၽြႃးမႁႃႇဢတုလသၵျမၢၼ်ႇဢွင်ႇ ===
တီႈဝဵင်းလႄးၵူး၊ တီႈပၢင်ႇၼႃးယႃႇၵျေႃႇၼၼ်ႉ ဢူးၽေႇ၊ တေႃႇလေးၶဝ် တႄႇတင်ႈ &quot;ၽြႃးမႁႃႇဢတုလသၵျမၢၼ်ႇဢွင်ႇ&quot; မႃး မိူဝ်ႈပီ 1910 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးပုတ်ႉထၸဝ်ႈၼႆႉ တၢင်းသုင်မီး 18 သွၵ်ႇသေ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽြႃးႁႃႈၸၼ်ႉ ({{Langx|my|ငါးထပ်ကြီးဘုရား}}) ဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။


=== ၽြႃးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ===
'''ၽြႃးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ''' ၼႆႉ တႄႇပၵ်းတမ်း မၢၵ်ႇဢုတ်ႇငိုၼ်းၶမ်း မိူဝ်ႈၽွင်း မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ၶၢဝ်းယၢမ် ၵၢင်ၼႂ် 4:20၊ ပီ 1948 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈတႃႇၼတႄႉပဵၼ် မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ဢူးၶျိၼ်းယွၵ်ႉ၊ တေႃႇထႃးလႄႈ ဢူးၸၢမ်ႇၽႄး၊ တေႃႇတဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼွၼ်းသေ ဢွၼ်ၵၢၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဝၼ်းထီႉ 3 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ တင်းၶမ်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇပႂ်ႉတမ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇငိုၼ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇၶမ်း ၽွင်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:လႄးၵူး}}
[[Category:ဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>bkq4hzxc0srxpf3kw5vnjdgsh42auch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>881</id>
    <revision>
      <id>126319</id>
      <parentid>104857</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6381" sha1="86qgksndfvxnzt7ualkc2wl5c3qettr" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 =[[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၂၇၀,၇၄၁
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.0948072|96.2110521|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 9
|leader_title = 
|elevation_ft =
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11371
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး''' ({{Langx|my|လှည်းကူးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Hlegu Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng leku|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းလႄးၵူး]] ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းထုင်ႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

[[သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ|သဵၼ်ႈတၢင်းၽႂ်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇ]] ၼႆႉ လႆႈလတ်း ၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူးၵႂႃႇယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite news| title=Myanmar strives for improving transport link with new capital | url=http://english.peopledaily.com.cn/90001/90777/90851/6608931.html | date=2009-03-08 | publisher=[[ရှင်ဟွာ သတင်းဌာန|ရှင်ဟွာ သတင်းဌာန]]}}&lt;/ref&gt;

==ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်==
ၽၢႆႇတူၵ်းၸႄႈဝဵင်းလႄးၵူး ၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး]]၊ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇၸမ်ႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]] ([[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]])၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸပ်းဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=mt&gt;{{Cite web| title=Myanmar States/Divisions and Townships Overview Map |   url=http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf | publisher=Myanmar Information Management Unit (MIMU) |date = December 2007}}&lt;/ref&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==
* [http://www.themimu.info/MapsInfo/Yangon/MIMU154-v01_090227_Hlegu%20Township_A1.pdf &quot;Hlegu Township, Yangon Division&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} map ID: MIMU154 Hlegu Township 090227 v01, 27 February 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU) 
* [http://www.maplandia.com/burma/yangon-rangoon/hlegu/ &quot;Hlegu Google Satellite Map&quot;] Maplandia World Gazetteer
{{-}}

{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:လႄးၵူး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>86qgksndfvxnzt7ualkc2wl5c3qettr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>886</id>
    <revision>
      <id>126320</id>
      <parentid>104860</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14551" sha1="sqi3ipddjpfgaichxb9vdbg9ish6ka8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Yangon Division.svg|25px]] [[တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်း|တႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းဢွၵ်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi = 5.29
|population = 125,000
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2000
|population_footnotes =   &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်း
|population_blank2 = မၢၼ်ႊ၊ မွၼ်း၊ တႆး၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ &lt;br/&gt;ရၶႅင်ႇ၊ ၶႄႇ၊ ၵလႃး
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|51|30|N|96|8|0|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 15 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11051
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ''' ၼႆႉ ဢဝ်ပွၵ်ႉ (16) သေၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆ့ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း]] လႄႈ [[ႁွင်ႈတမဵင်း|ႁွင်ႈတမဵင်း]]၊ ၽၢႆႇးဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း]] လႄႈ [[ၼွင်ဢိၼ်းယႃး|ၼွင်ဢိၼ်းယႃး]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ]] လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ]] ယဝ်ႉ။

== ပိုၼ်း ==
ဝေႃးႁၢၼ် လႅင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၽႃႇသႃႇမွၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ  &quot;ပီးလႅင်း&quot; ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ပီးလႅင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၼမ်ႉၸိုမ်းဢွၵ်ႇ၊ ၼမ်ႉၽုတ်းဢွၵ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ မႄႈၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈငႃးလွႆ သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ မႄးၼမ်ႉပီးလႅင်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁိူင်မႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉဝႃႈ [[မႄႈၼမ်ႉမျိတ်ႉမၶ|မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ]] ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ &lt;br /&gt;
ဝႅင်းလႅင်ႇဢွၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ ၽၢႆဢွၵ်ႇႁိမ်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉ မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇသေ ၸူးႁွင်ႉၵိုၵ်းမႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢွၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ မီးၶူးဝဵင်း၊ ႁူဝ်ႉဝဵင်းၶိုင်ႇၶိုင်ႇၶမ်ႉၶမ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် ဝဵင်းႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ၽွင်းၵၢပ်ႈပၢၼ်လီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းသိုၵ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ (32) ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပၢင်သိုၵ်းသီႇသိပ်းပီ ဢႃႇဝႃႉ-ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၶုၼ်မွၼ်း လႄႈ ၶုၼ်မၢၼ်ႊမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢႆးၸဝ်ႉပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇမႃး ဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ဝဵင်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊမႃးယဝ်ႉ။&lt;br /&gt;
ဝၢႆးသေ ဢလွင်ႈမိၼ်းတယႃး သိမ်းဢဝ် ထုင်ႉႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇယဝ်ႉ 1755 လိူၼ်မေႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ဢလွင်းမိၼ်းတယႃးၼႆႉ ဢဝ်ၽွင်းဝဵင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႆႉတီႈတႃႈၵုင်ႈသေ ႁႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ (32) လႄႈ ဢိၵ်ႇပႃးၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းမၼ်းတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်သေ ဝဵင်းလႅင်ႇဢွၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ဝႆႉပၼ်ပူႇၵႄႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တႃႇဝဵင်းလႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးၵိုၼ်းထၢၼ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်မွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;br /&gt;
မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်တႃႇယႃဝတီႇ (၁၈၃၇-၄၆) ၼၼ်ႉ ဢဝ်မပႂႃး ၵေႃႉပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း [[ၼၢၼ်းမတေႃႇ မမျႃႉလေး|ဢၼွၵ်ႉၼၢၼ်းမတေႃႇ ၸဝ်ႈၼၢင်း မမျႃႉလေး]] ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၵိၼ်ဝဵင်းလႅင်ႇလႄႈ ဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ ၶိုၼ်းလိုဝ်းလင်မႃးၼႂ်း ပိုၼ်းထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး မပႂႃး ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးဝႃႈပဵၼ် ၸဝ်ႈယိင်း [[လႅင်ႇထဵၵ်ႉၶွင်ႇတိၼ်ႇ|လႅင်ႇထဵၵ်ႉၶွင်ႇတိၼ်ႇ]] ({{Langx|my|လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်}}) မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလိုဝ်းလင်ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ယၢဝ်း။ ၽွင်း ဢၼွၵ်ႉၼၢၼ်းမတေႃႇ မမျႃႉလေး ႁဵတ်းမႅၼ်ႈလွင်ႈတၢင်းၽိတ်းသေ ဢၼ်ၸဝ်ႈလုၵ်ႈယိင်း လႅင်ႇထဵၵ်ႉၶွင်ႇတိၼ်ႇ လႆႈၵိၼ်ဝဵင်းလႅင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇၶိုၼ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇမႃး ၶိုၼ်းဢဝ်ဝဵင်းလႅင်ႈ ဢၢပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးတႃႇယႃႇဝတီႇမိၼ်း ၵေႃႉပဵၼ် ၸဝ်ႈၸၢႆးမွင်ႇထွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မွင်ႇထွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးပၢင်တိုၵ်း ဢၼ်ပူတ်းၶုၼ်ပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉသေ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢႃႇယုဢမ်ႇယၢဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။&lt;br /&gt;
ဝၢႆးပၢင်သိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉ တႄႇဢဝ် ပီ 1835 မႃး ဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီၶရိတ်ႉ 1861 မႃး ဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ ထိုင်ၸၼ်ႉဝၢၼ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉတေႁၼ်ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉၵျီး၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဢၼ်ဢဝ်ဝဵင်းလႅင်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေၼၼ်ႉတႄႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းယူႇယဝ်ႉ။&lt;br /&gt;
ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ၶုၼ်ၵူႈပၢၼ်ပၢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢႆးၸဝ်ႈပၢၼ်ၵူင်းပွင်ႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းမႃး လႆႈလူင်းၵဵပ်းၵူၼ်းသိုၵ်း ဢိၵ်ႇပႃး ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ (32) ဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမီးလွင်ႈမီးတၢင်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႁူဝ်ၼပ်ႉ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ လႆႈၶိုၼ်မႃးတီႈၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈသေ မႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းလႅင်ႇၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၽႅဝ်ႁွတ်ႈတီႈ တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းလႅင်ႇသေ မႃးၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇၼႆ မႃးၽႅဝ်လႆႈတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈလႄႈ ယင်းမီးၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆမႃးၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

=== ယူင်ႉသၢင်ႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ===
ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၼႆႉ ထိင်းသိမ်းဝႆႉပဵၼ် [[ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်၊ တႃႈၵုင်ႈ|ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၶႃႈဢေႃႈ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ၸိုဝ်ႈ !! မဵဝ်းမၼ်း !! ႁဵင်းလိၵ်ႈ !! မၢႆတွင်း
|-
| ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ သီႇရိမေႇရိႇယေႇမၢၼ်ႇ ||  ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ || ၄၉၊ [[သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၵုင်ႈ-ဢိၼ်းၸဵင်ႇ|သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈၵုင်ႈ-ဢိၼ်းၸဵင်ႇ]]|| 
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:လႅင်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>sqi3ipddjpfgaichxb9vdbg9ish6ka8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လႅင်ႊလၢဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>887</id>
    <revision>
      <id>126213</id>
      <parentid>7626</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3648" sha1="abccgdx6omx0pixal2758ycpz2igk6c" xml:space="preserve">ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးသၢႆႊၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈၶူင်းၾႃႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈလိူၼ်၊ လွင်ႈလူၵ်ႈ၊ လွင်ႈလၢဝ်၊ လွင်ႈၼႅပ်ႇပူႇလႂ်ႇ၊ လႄႈ လွင်ႈတၢင်းၸၢင်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢႆးႁဵၼ်းဢၼ်ၵွင်ႉတင်းတင်း ပၢႆးလႅင်ႊတူဝ်ႁၢင်ႊ၊ ပၢႆးပိုတ်ႇထၢတ်ႈ၊ ပၢႆးၼပ်ႉသွၼ်ႇ၊ လႄႈ လၢႆႊႁၢင်ႊၶွင်ၶူဝ်းၸွင်ႈ၊ ၽိင်ႈဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ယူႇတၢင်းၼွၵ်ႈလႅင်ႊလူမ်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လၢဝ်းႁိူဝ်ႈလႅင်းလူင်၊ လွင်ႈသၢႆးလႅင်းၵႃႇမႃႇ၊ လႄႈ လွင်ႈၾူင်းသၢႆပိုၼ်ႉလင်လႅင်ႊၾႃႉ။ ပၢႆးဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်သေ သမ်ႉပိူင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ် ပၢႆးလႅင်ႊၾႃႉ (cosmology) ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈၾႃႉမိုၼ်ႇမုင်ႊတင်းလုမ်ႈ။ 

ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးႁဵၼ်းလၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်ၵဝ်ႇၵႄႇႁိုင်ႁီးသေပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းပၢႆသၢႆႊတင်းလၢႆ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းဢီႇၸိပ်ႉ၊ ၸၢဝ်းပေႇပီႇလူၼ်ႇ၊ ၸၢဝ်းရိၵ်ႉ၊ ၸၢဝ်းၶႄႇ၊ ၸၢဝ်းဢိၼ်းတီးယႂ်း၊ ၸၢဝ်းဢီႇရၢၼၼ်ႇလႄႈ ၸၢဝ်းမႃႇယႃႇၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၾႃႉၵၢင် ႁၢဝ်ယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ပႆႇပဵၼ်မႃးပၢႆးသၢႆႊပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၶူင်ႊသၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးသႅင်ၸၢဝ်ႇမုင်ႊ(telescop)။ ပေႃးတေၶႆႊၶိုၼ်းပိုၼ်းပဵၼ်မႃးမၼ်းၸိုင် ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ၵေႃႈ လႆႈမီးပိူင်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပၢႆးလႅင်ႊတႅၵ်ႈလၢဝ်၊ ပၢႆးတႅၵ်ႈတၢင်ႉမိူင်း၊ ပၢႆးလဵပ်ႈႁဵၼ်း လႅင်ႊလၢဝ်၊ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ပၢႆးလႅင်ႊလၢဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ပၢႆးတူဝ်ႁၢင်ႊလႅင်ႊလၢဝ်(astrophysics)။

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>abccgdx6omx0pixal2758ycpz2igk6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းဝေႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>922</id>
    <revision>
      <id>126242</id>
      <parentid>102882</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15923" sha1="1vsjx7r5u8r3akv7wayyqogqhzwkcmx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းဝေႃး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = Waw, Myanmar.jpg
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 176,024
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၆|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= June 9, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|dead-url= yes}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.4769614|96.6771775|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 15
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08071
}}
'''ဝဵင်းဝေႃး''' ({{Langx|my|ဝေါမြို့}}), ({{Langx|en|Waw}}), ({{IPA-shn|Wau|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး]] ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ ပႃႇၵိူဝ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]-[[ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ]] သေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ပႃႇၵိူဝ်]] ၼႆ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 20 လၵ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် [[ႁွင်ႈၶုတ်းပႃႇၵိူဝ်-ၸိတ်ႉတွင်း|ႁွင်ႈၶုတ်းပႃႇၵိူဝ်-ၸိတ်ႉတွင်း]] ဢၼ်မီး ၸဵင်ႇႁွင်ႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်း ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-မူၵ်ႉတမ (မေႃႇလမႅင်ႇ) ၼႆႉ လတ်းၶၢမ်ႈဝဵင်းဝေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈသေ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းၼႆ ၵႆယၢၼ် 54 လၵ်း၊ ပေႃးၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၼႆ ၵႆယၢၼ် 71 လၵ်းသေ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေၼႆ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ၵႆယၢၼ် 22 လၵ်း၊ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ၵႆယၢၼ် 17 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဝဵင်းဝေႃးၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး ဝၢၼ်ႈတပျေႇၵၢၼ်ႇ (ၽင်ႇၼမ်ႉၵျွၵ်ႉၺႅတ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း)၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး ဝၢၼ်ႈၼွင်ပတ်ႉတယႃႇ၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး ၺွင်ႇတူင်းၶႂႃႉ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး ဝၢၼ်ႈတယႄးတမဵင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်ထုင်ႉမွၼ်းမႃးသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ ၸၢဝ်းမွၼ်းၶဝ်ၵမ်ႉၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 176,024 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸၼ်ႉၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း၊ လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

== ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈသဵင် ==
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၸိုဝ်ႈ ဝေႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပေႃးဢဝ်ဝေႃးႁၢၼ်မ [[ၽႃႇသႃႇမွၼ်း|ၽႃႇသႃႇမွၼ်း]] ဝႃႈ ကွာန် အစွေဝံ(ပေႃးဢဝ် သဵင်ဢွၵ်ႇမၢၼ်ႊ ဝႃႈ တီႈၸမ်သုတ်း ကွာန်အကျဝေါ့) သေ လူင်းပဵၼ်မႃး (ကွာန်-ဝၢၼ်ႈ၊ အစွေဝံ-သက်ငယ်ကျင်း) ''သက်ငယ်ကျင်းရွာ'' ဝၢၼ်ႈတႅတ်ႉငႄႇၵျိၼ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီယဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်မႃးသေ ၸူးလူတ်းပႅတ်ႈ ကွာန်သေၵေႃႈ ဢဝ်သဵင်ႈမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉဢမ်ႇပီႇလႄႈ အကျဝေါ့ ၼႆႉသေ ပဵၼ်မႃး ဝေါ (ဝေႃး) ၼႆယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶုတ်းႁၼ်ၺႃး ဢုမ်၊ ၵွၵ်း၊ ႁၢင်ႈၶႅၵ်း မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတီႈၽြႃးၵျူင်ႇတူႇ ဢၼ်မီးၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းဝေႃးၼၼ်ႉသေ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႅပ်ႈပဵၼ်ပၢၼ် ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ ပၢၼ်ပွၵ်ႈသွၵ်ႈ (ပၢၼ်ပၺႃးဢူး-ရႃႇၸႃႇတရိတ်ႉ) ၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဝဵင်းဝေႃးၼႆႉ တေတႄႇမီးဝၢၼ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းယူႇမႃး မိူဝ်ႈပီမိူင်းမၢၼ်ႈ ၇၃ဝ တေႃႇ ၉ဝဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈပိုၼ်းၽြႃးၵျူင်ႇတူႇသေ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ တီႈတိူင်းယႃႇမၺႃႉ ၼႆႉ မီးလွင်ႈသိုၵ်းသိူဝ် ဢမ်ႇၼိမ်ဢမ်ႇသဝ်းလႄႈ လုၵ်ႉတီႈ ၽၢႆႇမူၵ်ႉတမၼၼ်ႉသေ မီးသထေးၵူၼ်းမီးသွင်ၵေႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်မွၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၶၢႆႉပၢႆႈဢွၵ်ႇတီႈယူႇမိူင်းသဝ်းသေ မႃးတႄႇတင်ႈဝႃႈ တီႈ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းသူၺ်ႇလိၼ်းယူင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆးၼႆႉမႃး ထိုင်ပၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ပီ 1873 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ်မႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇပူင်ႇပေႇပႃးမႃးၼႆႉ ဢဝ်မႆႉတီႈထုင်ႉတွင်ႇငူႇသေ သူင်ႇၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉ ပွင်းလွင်း (ၸိတ်ႉတွင်း) ၼၼ်ႉ တၢင်းမၼ်းယၢဝ်းၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇၶုတ်းႁွင်ႈ မျိတ်ႉၵျူဝ်း-တႃႇဝၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1907 မႃး ႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း ပႃႇၵိူဝ်-မေႃႇလမႅင်ႇ ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢၼ်ႈဝေႃးၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶႂၢၵ်ႈပွၵ်ႉၵူၼ်းယူႇသေ သမ်ႉပေႃးထိုင်ပဵၼ်ဝဵင်းမႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး တီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်သေ ဝဵင်းဝေႃးၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးဝဵင်းပၵ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။

==ၼႃႈလိၼ်လႄႈႁိၼ်==
ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 1931 ၼၼ်ႉသေ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈ မီး 395 လွၵ်းလၵ်း၊ ဢိူင်ႇမီး 48 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းဝေႃးၼႆႉ မီး [[ၸႄႈတွၼ်ႈတထူင်ႇ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတၼၢတ်ႉပိၼ်ႇ]]၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉဢူး]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပႃႇၵိူဝ်ႇလႄႈ ၽယႃးၵျီး ၵႆယၢၼ် 11 လၵ်းသေ လုၵ်ႉၽယႃးၵျီး တေႃႇ ဝေႃးၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 11 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်၊ ဢၼ်ၶွၼ်ႇမၼ်းလိၼ်လီသေ ၽူၼ်ၼမ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်ပိူင်လူင် ၸိူဝ်းၵူၼ်းယူႇတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈၵမ်ႉၼမ်သေ ထူဝ်လိၼ်ၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ပႃးယူႇ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ယွၼ်ႉမီးၼွင်ၼမ်လႄႈ ၵၢၼ်ၼွင်ၵေႃႈ ႁဵတ်းယဝ်ႉ။ ၼွင်တင်းသဵင်ႈမီးၵႂႃႇ 64 ၼွင်သေ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွၼ်မူဝ်းဢိၼ်း (မူဝ်းၵျီးဢိၼ်း) ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဝေႃးၼႆႉယဝ်ႉ။  တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ပၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႉသူင်ႇတႄႉ လႆႈပိုင်ႈ တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ တၢင်းလူတ်ႉၵႃးယဝ်ႉ။
ၽြႃးၵျူင်ႇတူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵွင်းမူးဢၼ်လိုဝ်းလင်သေပိူၼ်ႈသူႇၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

တီႈဝဵင်းဝေႃႈၼႆႉ
* ပွၵ်ႉၶျၢၼ်းမျႃႉတႃႇၸီႇ
* ပွၵ်ႉဢေးၶျၢၼ်းတႃႇယႃႇ
* ပွၵ်ႉတိတ်ႉၸႅတ်ႉ
* ပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇတေႃႇ
* ပွၵ်ႉဢသျေႉၽႅတ်ႉၵၢၼ်း ၼႆသေ မီးဝႆႉပွၵ်ႈႁႃႈပွၵ်ႉ ဝၢၼ်ႈ 24 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ -
# သျၢၼ်းၸူႉ
# ၵျႃႇလႁႃႇ
# ၵူဝ်ႇမူဝ်းၸူႉ
# လေးဢဵင်ႇၸူႉ
# ထမိၼ်းသႅင်ႇဢပျႃး
# ဢပျႃး
# မျိတ်ႉၵျူဝ်း
# ပၵၢႆႇ
# တယ​ႄးတမဵင်ႇ
# ၸႅတ်ႉၸူႉ#
# သျိၼ်ႇတႄး
# သျၢၼ်းယႂႃႇလေး
# ၵျႅၵ်ႉလၢတ်ႉ
# ဢေႇၵရိတ်ႉ
# ပူႇတႃႇဢပျႃး
# ၺွင်ႇၶႃးသျ
# ပၢၼ်းၺူဝ်ႇ
# ၽူဝ်းၸပ
# သျၢၼ်းၵၢႆး

== ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==
# မေႃလိၵ်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ မွင်ႇဝၢၼ်ႇသ (မျိတ်ႉၵျူဝ်း)
# ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸိၼ်ႇမေႃႇ (ၼွင်ပတ်ႉတရႃႇ)
# ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇလဵင်ႉလူလႄႈၵၢၼ်ၼမ် ပူဝ်ႇမူးၵျီး မွင်ႇမွင်ႇဢေး (မျိတ်ႉၵျူဝ်း)&lt;ref&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၇၉|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==

{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ဝေႃး}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>1vsjx7r5u8r3akv7wayyqogqhzwkcmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>923</id>
    <revision>
      <id>126321</id>
      <parentid>107174</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3808" sha1="h6w520maah6hra0jqz5ngofzdpwcng2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 176,014

|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၁၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = 
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.0885228|N|96.4596676|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 15
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08071
}} 
'''ၸႄႈဝဵင်းဝေႃး''' ({{Langx|my|ဝေါမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Waw Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Wau|pron}}) ၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းဝေႃး]]ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:ဝေႃး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>h6w520maah6hra0jqz5ngofzdpwcng2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မေႃႇၵျူး:Citation/CS1/Configuration</title>
    <ns>828</ns>
    <id>1014</id>
    <revision>
      <id>126359</id>
      <parentid>117573</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>126359</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="121010" sha1="hf3e4r1ysin3dc559hw710ox8kts2sk" xml:space="preserve">local lang_obj = mw.language.getContentLanguage();								-- make a language object for the local language; used here for languages and dates 


--[[--------------------------&lt; S E T T I N G S &gt;--------------------------------------------------------------

boolean settings used to control various things.  these setting located here to make them easy to find

]]
																				-- these settings local to this module only
local local_digits_from_mediawiki = false;										-- for i18n; when true, module fills date_names['local_digits'] from MediaWiki; manual fill required else; always false at en.wiki
local local_date_names_from_mediawiki = false;									-- for i18n; when true, module fills date_names['local']['long'] and date_names['local']['short'] from MediaWiki;
																				-- manual translation required else; ; always false at en.wiki

																				-- these settings exported to other modules
local use_identifier_redirects = true;											-- when true use redirect name for identifier label links; always true at en.wiki
local local_lang_cat_enable = false;											-- when true categorizes pages where |language=&lt;local wiki's language&gt;; always false at en.wiki
local date_name_auto_xlate_enable = false;										-- when true translates English month-names to the local-wiki's language month names; always false at en.wiki
local date_digit_auto_xlate_enable = false;										-- when true translates Western date digit to the local-wiki's language digits (date_names['local_digits']); always false at en.wiki
local enable_sort_keys = true;													-- when true module adds namespace sort keys to error and maintenance category links


--[[--------------------------&lt; U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S &gt;------------------------------

List of namespaces identifiers for namespaces that will not be included in citation error categories.
Same as setting notracking = true by default.

For wikis that have a current version of Module:cs1 documentation support, this #invoke will return an unordered
list of namespace names and their associated identifiers:
	{{#invoke:cs1 documentation support|uncategorized_namespace_lister|all=&lt;anything&gt;}}

]]

local uncategorized_namespaces_t = {[2]=true};										-- init with user namespace id
for k, _ in pairs (mw.site.talkNamespaces) do									-- add all talk namespace ids
	uncategorized_namespaces_t[k] = true;
end

local uncategorized_subpages = {'/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[^/]*[Ll]og', '/[Aa]rchive'};		-- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize

--[[
at en.wiki Greek characters are used as sort keys for certain items in a category so that those items are
placed at the end of a category page.  See Wikipedia:Categorization#Sort_keys.  That works well for en.wiki
because English is written using the Latn script.  This may not work well for other languages.  At en.wiki it
is desireable to place content from certain namespaces at the end of a category listing so the module adds sort
keys to error and maintenance category links when rendering a cs1|2 template on a page in that namespace.

i18n: if this does not work well for your language, set &lt;enable_sort_keys&gt; to false.
]]

local name_space_sort_keys = {													-- sort keys to be used with these namespaces:
	[4] = 'ω',																	-- wikipedia; omega
	[10] = 'τ',																	-- template; tau
	[118] = 'Δ', 																-- draft; delta
	['other'] = 'ο',															-- all other non-talk namespaces except main (article); omicron
	}

--[[--------------------------&lt; M E S S A G E S &gt;--------------------------------------------------------------

Translation table

The following contains fixed text that may be output as part of a citation.
This is separated from the main body to aid in future translations of this
module.

]]

local messages = {
	['agency'] = '$1 $2',														-- $1 is sepc, $2 is agency
	['archived-dead'] = 'Archived from $1 on $2',
	['archived-live'] = '$1 from the original on $2',
	['archived-unfit'] = 'Archived from the original on $1',
	['archived'] = 'Archived',
	['by'] = 'By',																-- contributions to authored works: introduction, foreword, afterword
	['cartography'] = 'Cartography by $1',
	['editor'] = 'ed.',
	['editors'] = 'eds.',
	['edition'] = '($1&amp;nbsp;ed.)',
	['episode'] = 'Episode $1',
	['et al'] = 'et&amp;nbsp;al.',
	['in'] = 'In',																-- edited works
	['inactive'] = ' (inactive $1)',											-- $1 is date which the doi was found to be broken in 
	['inset'] = '$1 inset',
	['interview'] = 'Interviewed by $1',
	invisible_1 = '$1 $2',														-- $1 stripmarker name; $2 is text from &lt;invisible_chars[1]&gt;
	invisible_2 = '$1 character',												-- $1 character name from &lt;invisible_chars[1]&gt;
	['mismatch'] = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; / &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt; mismatch',	-- $1 is year param name; $2 is date param name
	['newsgroup'] = '[[Usenet newsgroup|Newsgroup]]:&amp;nbsp;$1',
	['notitle'] = 'No title',													-- for |title=(()) and (in the future) |title=none
	['original'] = 'the original',
	['origdate'] = ' [$1]',
	['published'] = ' (published $1)',
	['retrieved'] = 'Retrieved $1',
	['season'] = 'Season $1',
	['section'] = '§&amp;nbsp;$1',
	['sections'] = '§§&amp;nbsp;$1',
	['series'] = '$1 $2',														-- $1 is sepc, $2 is series
	['seriesnum'] = 'Series $1',
	['translated'] = 'Translated by $1',
	['type'] = ' ($1)',															-- for titletype

	wikidata = 'Wikidata',														-- these used for interwikilinked author/editor/... names
	wikipedia = 'Wikipedia',
	wikisource = 'Wikisource',

	['written'] = 'Written at $1',

	['vol'] = '$1 Vol.&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc; bold journal style volume is in presentation{}
	['vol-no'] = '$1 Vol.&amp;nbsp;$2, no.&amp;nbsp;$3',								-- sepc, volume, issue (alternatively insert $1 after $2, but then we'd also have to change capitalization)
	['issue'] = '$1 No.&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc

	['art'] = '$1 Art.&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc; for {{cite conference}} only
	['vol-art'] = '$1 Vol.&amp;nbsp;$2, art.&amp;nbsp;$3',								-- sepc, volume, article-number; for {{cite conference}} only

	['j-vol'] = '$1 $2',														-- sepc, volume; bold journal volume is in presentation{}
	['j-issue'] = ' ($1)',
	['j-article-num'] = ' $1',													-- TODO: any punctuation here? static text?

	['nopp'] = '$1 $2';															-- page(s) without prefix; $1 is sepc

	['p-prefix'] = &quot;$1 p.&amp;nbsp;$2&quot;,												-- $1 is sepc
	['pp-prefix'] = &quot;$1 pp.&amp;nbsp;$2&quot;,											-- $1 is sepc
	['j-page(s)'] = ': $1',														-- same for page and pages

	['sheet'] = '$1 Sheet&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc
	['sheets'] = '$1 Sheets&amp;nbsp;$2',											-- $1 is sepc
	['j-sheet'] = ': Sheet&amp;nbsp;$1',
	['j-sheets'] = ': Sheets&amp;nbsp;$1',
	
	['language'] = '(in $1)',
	['via'] = &quot; &amp;ndash; via $1&quot;,
	['event'] = 'Event occurs at',
	['minutes'] = ' $1 minutes in',												-- $1 is the number of minutes
	
	-- Determines the location of the help page
	['help page link'] = 'Help:CS1 errors',
	['help page label'] = 'help',
	
	-- categories
	['cat wikilink'] = '[[Category:$1]]',										-- $1 is the category name
	['cat wikilink sk'] = '[[Category:$1|$2]]',									-- $1 is the category name; $2 is namespace sort key
	[':cat wikilink'] = '[[:Category:$1|link]]',								-- category name as maintenance message wikilink; $1 is the category name

	-- Internal errors (should only occur if configuration is bad)
	['undefined_error'] = 'Called with an undefined error condition',
	['unknown_ID_key'] = 'Unrecognized ID key: ',								-- an ID key in id_handlers not found in ~/Identifiers func_map{}
	['unknown_ID_access'] = 'Unrecognized ID access keyword: ',					-- an ID access keyword in id_handlers not found in keywords_lists['id-access']{}
	['unknown_argument_map'] = 'Argument map not defined for this variable',
	['bare_url_no_origin'] = 'Bare URL found but origin indicator is nil or empty',
	
	['warning_msg_e'] = '&lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;&lt;code style=&quot;color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;&quot;&gt;&amp;#123;{$1}}&lt;/code&gt;: this [[#$2|reference]] has errors&lt;/span&gt;; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).';	-- $1 is template link; $2 is anchor ID
	['warning_msg_m'] = '&lt;span style=&quot;color:#085&quot;&gt;&lt;code style=&quot;color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;&quot;&gt;&amp;#123;{$1}}&lt;/code&gt;: this [[#$2|reference]] has maintenance messages&lt;/span&gt;; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).';	-- $1 is template link; $2 is anchor ID
	}


--[[--------------------------&lt; C I T A T I O N _ C L A S S _ M A P &gt;------------------------------------------

this table maps the value assigned to |CitationClass= in the cs1|2 templates to the canonical template name when
the value assigned to |CitationClass= is different from the canonical template name.  |CitationClass= values are
used as class attributes in the &lt;cite&gt; tag that encloses the citation so these names may not contain spaces while
the canonical template name may.  These names are used in warning_msg_e and warning_msg_m to create links to the
template's documentation when an article is displayed in preview mode.

]]

	local citation_class_map_t = {												-- TODO: in Module:Cite/config write a function to use this table 
		arxiv = 'cite arXiv',													-- as the source for known_templates_t and citation_classes_t
		['audio-visual'] = 'cite AV media',
		['AV-media-notes'] = 'cite AV media notes',
		biorxiv = 'cite bioRxiv',
		book = 'cite book',
		citation = 'citation',
		citeseerx = 'cite CiteSeerX',
		conference = 'cite conference',
		document = 'cite document',
		encyclopaedia = 'cite encyclopedia',
		episode = 'cite episode',
		interview = 'cite interview',
		journal = 'cite journal',
		magazine = 'cite magazine',
		mailinglist = 'cite mailing list',
		map = 'cite map',
		medrxiv = 'cite medRxiv',
		news = 'cite news',
		newsgroup = 'cite newsgroup',
		podcast = 'cite podcast',
		pressrelease = 'cite press release',
		report = 'cite report',
		serial = 'cite serial',
		sign = 'cite sign',
		speech = 'cite speech',
		ssrn = 'cite SSRN',
		techreport = 'cite tech report',
		thesis = 'cite thesis',
		web = 'cite web',
		}


--[=[-------------------------&lt; E T _ A L _ P A T T E R N S &gt;--------------------------------------------------

This table provides Lua patterns for the phrase &quot;et al&quot; and variants in name text
(author, editor, etc.). The main module uses these to identify and emit the 'etal' message.

]=]

local et_al_patterns = {
	&quot;[;,]? *[\&quot;']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][%.;,\&quot;']*$&quot;,						-- variations on the 'et al' theme
	&quot;[;,]? *[\&quot;']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][Ii][AaIi][Ee]?[%.;,\&quot;']*$&quot;,		-- variations on the 'et alia', 'et alii' and 'et aliae' themes (false positive 'et aliie' unlikely to match)
	&quot;[;,]? *%f[%a]and [Oo]thers&quot;,												-- an alternative to et al.
	&quot;%[%[ *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%]%]&quot;,										-- a wikilinked form
	&quot;%(%( *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%)%)&quot;,										-- a double-bracketed form (to counter partial removal of ((...)) syntax)
	&quot;[%(%[] *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *[%)%]]&quot;,									-- a bracketed form
	}


--[[--------------------------&lt; P R E S E N T A T I O N &gt;------------------------

Fixed presentation markup.  Originally part of citation_config.messages it has
been moved into its own, more semantically correct place.

]]

local presentation = 
	{
	-- .citation-comment class is specified at Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display
	['hidden-error'] = '&lt;span class=&quot;cs1-hidden-error citation-comment&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',
	['visible-error'] = '&lt;span class=&quot;cs1-visible-error citation-comment&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',
	['hidden-maint'] = '&lt;span class=&quot;cs1-maint citation-comment&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',
	
	['accessdate'] = '&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;$1$2&lt;/span&gt;',			-- to allow editors to hide accessdate using personal CSS

	['bdi'] = '&lt;bdi$1&gt;$2&lt;/bdi&gt;',												-- bidirectional isolation used with |script-title= and the like

	['cite'] = '&lt;cite class=&quot;$1&quot;&gt;$2&lt;/cite&gt;';									-- for use when citation does not have a namelist and |ref= not set so no id=&quot;...&quot; attribute
	['cite-id'] = '&lt;cite id=&quot;$1&quot; class=&quot;$2&quot;&gt;$3&lt;/cite&gt;';							-- for use when when |ref= is set or when citation has a namelist

	['format'] = ' &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;($1)&lt;/span&gt;',						-- for |format=, |chapter-format=, etc.
	['interwiki'] = ' &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;[in $1]&lt;/span&gt;',					-- for interwiki-language-linked author, editor, etc
	['interproj'] = ' &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;[at $1]&lt;/span&gt;',					-- for interwiki-project-linked author, editor, etc (:d: and :s: supported; :w: ignored)

	-- various access levels, for |access=, |doi-access=, |arxiv=, ...
	-- narrow no-break space &amp;#8239; may work better than nowrap CSS. Or not? Browser support?

	['ext-link-access-signal'] = '&lt;span class=&quot;$1&quot; title=&quot;$2&quot;&gt;$3&lt;/span&gt;',		-- external link with appropriate lock icon
		['free'] = {class='id-lock-free', title='Freely accessible'},			-- classes defined in Module:Citation/CS1/styles.css
		['registration'] = {class='id-lock-registration', title='Free registration required'},
		['limited'] = {class='id-lock-limited', title='Free access subject to limited trial, subscription normally required'},
		['subscription'] = {class='id-lock-subscription', title='Paid subscription required'},

	['interwiki-icon'] = '&lt;span class=&quot;$1&quot; title=&quot;$2&quot;&gt;$3&lt;/span&gt;',
		['class-wikisource'] = 'cs1-ws-icon',

	['italic-title'] = &quot;''$1''&quot;,

	['kern-left'] = '&lt;span class=&quot;cs1-kern-left&quot;&gt;&lt;/span&gt;$1',					-- spacing to use when title contains leading single or double quote mark
	['kern-right'] = '$1&lt;span class=&quot;cs1-kern-right&quot;&gt;&lt;/span&gt;',					-- spacing to use when title contains trailing single or double quote mark

	['nowrap1'] = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',								-- for nowrapping an item: &lt;span ...&gt;yyyy-mm-dd&lt;/span&gt;
	['nowrap2'] = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;$1&lt;/span&gt; $2',							-- for nowrapping portions of an item: &lt;span ...&gt;dd mmmm&lt;/span&gt; yyyy (note white space)

	['ocins'] = '&lt;span title=&quot;$1&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;/span&gt;',
	
	['parameter'] = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',
	
	['ps_cs1'] = '.';															-- CS1 style postscript (terminal) character
	['ps_cs2'] = '';															-- CS2 style postscript (terminal) character (empty string)

	['quoted-text'] = '&lt;q&gt;$1&lt;/q&gt;',												-- for wrapping |quote= content
	['quoted-title'] = '&quot;$1&quot;',

	['sep_cs1'] = '.',															-- CS1 element separator
	['sep_cs2'] = ',',															-- CS2 separator
	['sep_nl'] = ';',															-- CS1|2 style name-list separator between names is a semicolon
	['sep_nl_and'] = ' and ',													-- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 2 items
	['sep_nl_end'] = '; and ',													-- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 3+ names
	['sep_name'] = ', ',														-- CS1|2 style last/first separator is &lt;comma&gt;&lt;space&gt;
	['sep_nl_vanc'] = ',',														-- Vancouver style name-list separator between authors is a comma
	['sep_name_vanc'] = ' ',													-- Vancouver style last/first separator is a space

	['sep_list'] = ', ',														-- used for |language= when list has 3+ items except for last sep which uses sep_list_end
	['sep_list_pair'] = ' and ',												-- used for |language= when list has 2 items
	['sep_list_end'] = ', and ',												-- used as last list sep for |language= when list has 3+ items
	
	['trans-italic-title'] = &quot;&amp;#91;''$1''&amp;#93;&quot;,
	['trans-quoted-title'] = &quot;&amp;#91;$1&amp;#93;&quot;,									-- for |trans-title= and |trans-quote=
	['vol-bold'] = '$1 &lt;b&gt;$2&lt;/b&gt;',												-- sepc, volume; for bold journal cites; for other cites ['vol'] in messages{}
	}

	
--[[--------------------------&lt; A L I A S E S &gt;---------------------------------

Aliases table for commonly passed parameters.

Parameter names on the right side in the assignments in this table must have been
defined in the Whitelist before they will be recognized as valid parameter names

]]

local aliases = {
	['AccessDate'] = {'access-date', 'accessdate'},								-- Used by InternetArchiveBot
	['Agency'] = 'agency',
	['ArchiveDate'] = {'archive-date', 'archivedate'},							-- Used by InternetArchiveBot
	['ArchiveFormat'] = 'archive-format',
	['ArchiveURL'] = {'archive-url', 'archiveurl'},								-- Used by InternetArchiveBot
	['ArticleNumber'] = 'article-number',
	['ASINTLD'] = 'asin-tld',
	['At'] = 'at',																-- Used by InternetArchiveBot
	['Authors'] = {'people', 'credits'},
	['BookTitle'] = {'book-title', 'booktitle'},
	['Cartography'] = 'cartography',
	['Chapter'] = {'chapter', 'contribution', 'entry', 'article', 'section'},
	['ChapterFormat'] = {'chapter-format', 'contribution-format', 'entry-format',
		'article-format', 'section-format'};
	['ChapterURL'] = {'chapter-url', 'contribution-url', 'entry-url', 'article-url', 'section-url'},	-- Used by InternetArchiveBot
	['ChapterUrlAccess'] = {'chapter-url-access', 'contribution-url-access',
		'entry-url-access', 'article-url-access', 'section-url-access'},		-- Used by InternetArchiveBot
	['Class'] = 'class',														-- cite arxiv and arxiv identifier
	['Collaboration'] = 'collaboration',
	['Conference'] = {'conference', 'event'},
	['ConferenceFormat'] = 'conference-format',
	['ConferenceURL'] = 'conference-url',										-- Used by InternetArchiveBot
	['Date'] = {'date', 'air-date', 'airdate'},									-- air-date and airdate for cite episode and cite serial only
	['Degree'] = 'degree',
	['DF'] = 'df',
	['DisplayAuthors'] = {'display-authors', 'display-subjects'},
	['DisplayContributors'] = 'display-contributors',
	['DisplayEditors'] = 'display-editors',
	['DisplayInterviewers'] = 'display-interviewers',
	['DisplayTranslators'] = 'display-translators',
	['Docket'] = 'docket',
	['DoiBroken'] = 'doi-broken-date',
	['Edition'] = 'edition',
	['Embargo'] = 'pmc-embargo-date',
	['Encyclopedia'] = {'encyclopedia', 'encyclopaedia', 'dictionary'},			-- cite encyclopedia only
	['Episode'] = 'episode',													-- cite serial only TODO: make available to cite episode?
	['Format'] = 'format',
	['ID'] = {'id', 'ID'},
	['Inset'] = 'inset',
	['Issue'] = {'issue', 'number'},
	['Language'] = {'language', 'lang'},
	['MailingList'] = {'mailing-list', 'mailinglist'},							-- cite mailing list only
	['Map'] = 'map',															-- cite map only
	['MapFormat'] = 'map-format',												-- cite map only
	['MapURL'] = {'map-url', 'mapurl'},											-- cite map only -- Used by InternetArchiveBot
	['MapUrlAccess'] = 'map-url-access',										-- cite map only -- Used by InternetArchiveBot
	['Minutes'] = 'minutes',
	['Mode'] = 'mode',
	['NameListStyle'] = 'name-list-style',
	['Network'] = 'network',
	['Newsgroup'] = 'newsgroup',												-- cite newsgroup only
	['NoPP'] = {'no-pp', 'nopp'},
	['NoTracking'] = {'no-tracking', 'template-doc-demo'},
	['Number'] = 'number',														-- this case only for cite techreport
	['OrigDate'] = {'orig-date', 'orig-year', 'origyear'},
	['Others'] = 'others',
	['Page'] = {'page', 'p'},													-- Used by InternetArchiveBot
	['Pages'] = {'pages', 'pp'},												-- Used by InternetArchiveBot
	['Periodical'] = {'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'website', 'work'},
	['Place'] = {'place', 'location'},
	['PostScript'] = 'postscript',
	['PublicationDate'] = {'publication-date', 'publicationdate'},
	['PublicationPlace'] = {'publication-place', 'publicationplace'},
	['PublisherName'] = {'publisher', 'institution'},
	['Quote'] = {'quote', 'quotation'},
	['QuotePage'] = 'quote-page',
	['QuotePages'] = 'quote-pages',
	['Ref'] = 'ref',
	['Scale'] = 'scale',
	['ScriptChapter'] = {'script-chapter', 'script-contribution', 'script-entry',
		'script-article', 'script-section'},
	['ScriptEncyclopedia'] = {'script-encyclopedia', 'script-encyclopaedia'},	-- cite encyclopedia only
	['ScriptMap'] = 'script-map',
	['ScriptPeriodical'] = {'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper',
		'script-periodical', 'script-website', 'script-work'},
	['ScriptQuote'] = 'script-quote',
	['ScriptTitle'] = 'script-title',											-- Used by InternetArchiveBot
	['Season'] = 'season',
	['Sections'] = 'sections',													-- cite map only
	['Series'] = {'series', 'version'},
	['SeriesLink'] = {'series-link', 'serieslink'},
	['SeriesNumber'] = {'series-number', 'series-no'},
	['Sheet'] = 'sheet',														-- cite map only
	['Sheets'] = 'sheets',														-- cite map only
	['Station'] = 'station',
	['Time'] = 'time',
	['TimeCaption'] = 'time-caption',
	['Title'] = 'title',														-- Used by InternetArchiveBot
	['TitleLink'] = {'title-link', 'episode-link', 'episodelink'},				-- Used by InternetArchiveBot
	['TitleNote'] = {'title-note', 'department'},
	['TitleType'] = {'type', 'medium'},
	['TransChapter'] = {'trans-article', 'trans-chapter', 'trans-contribution',
		'trans-entry', 'trans-section'},
	['Transcript'] = 'transcript',
	['TranscriptFormat'] = 'transcript-format',	
	['TranscriptURL'] = 'transcript-url',										-- Used by InternetArchiveBot
	['TransEncyclopedia'] = {'trans-encyclopedia', 'trans-encyclopaedia'},		-- cite encyclopedia only
	['TransMap'] = 'trans-map',													-- cite map only
	['TransPeriodical'] = {'trans-journal', 'trans-magazine', 'trans-newspaper',
		'trans-periodical', 'trans-website', 'trans-work'},
	['TransQuote'] = 'trans-quote',
	['TransTitle'] = 'trans-title',												-- Used by InternetArchiveBot
	['URL'] = {'url', 'URL'},													-- Used by InternetArchiveBot
	['UrlAccess'] = 'url-access',												-- Used by InternetArchiveBot
	['UrlStatus'] = 'url-status',												-- Used by InternetArchiveBot
	['Vauthors'] = 'vauthors',
	['Veditors'] = 'veditors',
	['Via'] = 'via',
	['Volume'] = 'volume',
	['Year'] = 'year',

	['AuthorList-First'] = {&quot;first#&quot;, &quot;author-first#&quot;, &quot;author#-first&quot;, &quot;author-given#&quot;, &quot;author#-given&quot;,
		&quot;subject-first#&quot;, &quot;subject#-first&quot;, &quot;subject-given#&quot;, &quot;subject#-given&quot;,
		&quot;given#&quot;},
	['AuthorList-Last'] = {&quot;last#&quot;, &quot;author-last#&quot;, &quot;author#-last&quot;, &quot;author-surname#&quot;, &quot;author#-surname&quot;,
		&quot;subject-last#&quot;, &quot;subject#-last&quot;, &quot;subject-surname#&quot;, &quot;subject#-surname&quot;,
		&quot;author#&quot;, 'host#', &quot;subject#&quot;, &quot;surname#&quot;},
	['AuthorList-Link'] = {&quot;author-link#&quot;, &quot;author#-link&quot;, &quot;subject-link#&quot;,
		&quot;subject#-link&quot;, &quot;authorlink#&quot;, &quot;author#link&quot;},
	['AuthorList-Mask'] = {&quot;author-mask#&quot;, &quot;author#-mask&quot;, &quot;subject-mask#&quot;, &quot;subject#-mask&quot;},

	['ContributorList-First'] = {'contributor-first#', 'contributor#-first',
		'contributor-given#', 'contributor#-given'},
	['ContributorList-Last'] = {'contributor-last#', 'contributor#-last',
		'contributor-surname#', 'contributor#-surname', 'contributor#'},
	['ContributorList-Link'] = {'contributor-link#', 'contributor#-link'},
	['ContributorList-Mask'] = {'contributor-mask#', 'contributor#-mask'},

	['EditorList-First'] = {&quot;editor-first#&quot;, &quot;editor#-first&quot;, &quot;editor-given#&quot;, &quot;editor#-given&quot;},
	['EditorList-Last'] = {&quot;editor-last#&quot;, &quot;editor#-last&quot;, &quot;editor-surname#&quot;,
		&quot;editor#-surname&quot;, &quot;editor#&quot;},
	['EditorList-Link'] = {&quot;editor-link#&quot;, &quot;editor#-link&quot;},
	['EditorList-Mask'] = {&quot;editor-mask#&quot;, &quot;editor#-mask&quot;},
	
	['InterviewerList-First'] = {'interviewer-first#', 'interviewer#-first',
		'interviewer-given#', 'interviewer#-given'},
	['InterviewerList-Last'] = {'interviewer-last#', 'interviewer#-last',
		'interviewer-surname#', 'interviewer#-surname', 'interviewer#'},
	['InterviewerList-Link'] = {'interviewer-link#', 'interviewer#-link'},
	['InterviewerList-Mask'] = {'interviewer-mask#', 'interviewer#-mask'},

	['TranslatorList-First'] = {'translator-first#', 'translator#-first',
		'translator-given#', 'translator#-given'},
	['TranslatorList-Last'] = {'translator-last#', 'translator#-last',
		'translator-surname#', 'translator#-surname', 'translator#'},
	['TranslatorList-Link'] = {'translator-link#', 'translator#-link'},
	['TranslatorList-Mask'] = {'translator-mask#', 'translator#-mask'},
	}


--[[--------------------------&lt; P U N C T _ S K I P &gt;---------------------------

builds a table of parameter names that the extraneous terminal punctuation check should not check.

]]

local punct_meta_params = {														-- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value
	'BookTitle', 'Chapter', 'ScriptChapter', 'ScriptTitle', 'Title', 'TransChapter', 'Transcript', 'TransMap',	'TransTitle',	-- title-holding parameters
	'AuthorList-Mask', 'ContributorList-Mask', 'EditorList-Mask', 'InterviewerList-Mask', 'TranslatorList-Mask',	-- name-list mask may have name separators
	'PostScript', 'Quote', 'ScriptQuote', 'TransQuote', 'Ref',											-- miscellaneous
	'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL',						-- URL-holding parameters
	}

local url_meta_params = {														-- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value
	'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'ID', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL',		-- parameters allowed to hold urls
	'Page', 'Pages', 'At', 'QuotePage', 'QuotePages',							-- insource locators allowed to hold urls
	}

local function build_skip_table (skip_t, meta_params)
	for _, meta_param in ipairs (meta_params) do								-- for each meta parameter key
		local params = aliases[meta_param];										-- get the parameter or the table of parameters associated with the meta parameter name
		if 'string' == type (params) then
			skip_t[params] = 1;													-- just a single parameter
		else
			for _, param in ipairs (params) do									-- get the parameter name
				skip_t[param] = 1;												-- add the parameter name to the skip table
				local count;
				param, count = param:gsub ('#', '');							-- remove enumerator marker from enumerated parameters
				if 0 ~= count then												-- if removed
					skip_t[param] = 1;											-- add param name without enumerator marker
				end
			end
		end
	end
	return skip_t;
end

local punct_skip = {};
local url_skip = {};


--[[--------------------------&lt; U R L _ A C C E S S _ M A P &gt;--------------------------------------------------

this table used by the wikipedia library url test, has_twl_url(), which automatically sets a url-access parameter
to 'subscription' when it discovers a wikipedia library url in any of the url-holding paramters used as keys in
this table.

translators:  if your wiki uses parameter names for these url-holding parameters and their matching -access parameters,
add your wiki's parameters to this list.  Leave the English parameters in place.

TODO: is there a better way to do this?

]]

local url_access_map_t = {
	['chapter-url'] = 'chapter-url-access',
	['contribution-url'] = 'contribution-url-access',
	['entry-url'] = 'entry-url-access',
	['article-url'] = 'article-url-access',
	['section-url'] = 'section-url-access',
	['map-url'] = 'map-url-access',
	['mapurl'] = 'map-url-access',
	['url'] = 'url-access',
	['URL'] = 'url-access'
	}


--[[--------------------------&lt; S I N G L E - L E T T E R   S E C O N D - L E V E L   D O M A I N S &gt;----------

this is a list of tlds that are known to have single-letter second-level domain names.  This list does not include
ccTLDs which are accepted in is_domain_name().

]]

local single_letter_2nd_lvl_domains_t = {'cash', 'company', 'foundation', 'media', 'org', 'today'};


--[[-----------&lt; S P E C I A L   C A S E   T R A N S L A T I O N S &gt;------------

This table is primarily here to support internationalization.  Translations in
this table are used, for example, when an error message, category name, etc.,
is extracted from the English alias key.  There may be other cases where
this translation table may be useful.

]]
local is_Latn = 'A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191';
local special_case_translation = {
	author = 'author',
	editor = 'editor',
	name_list_params = '$1-name-list parameters',								-- $1 is 'author' or 'editor'; used with err_redundant_parameters

	['AuthorList'] = 'authors list',											-- used to assemble maintenance category names
	['ContributorList'] = 'contributors list',									-- translation of these names plus translation of the base maintenance category names in maint_cats{} table below
	['EditorList'] = 'editors list',											-- must match the names of the actual categories
	['InterviewerList'] = 'interviewers list',									-- this group or translations used by name_has_ed_markup() and name_has_mult_names()
	['TranslatorList'] = 'translators list',
	
																				-- Lua patterns to match pseudo-titles used by InternetArchiveBot and others as placeholder for unknown |title= value
	['archived_copy'] = {														-- used with CS1 maint: Archive[d] copy as title
		['en'] = '^archived?%s+copy$',											-- for English; translators: keep this because templates imported from en.wiki
		['local'] = nil,														-- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language
		},

																				-- Lua patterns to match generic titles; usually created by bots or reference filling tools
																				-- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language
		-- generic titles and patterns in this table should be lowercase only
		-- leave ['local'] nil except when there is a matching generic title in your language
		-- boolean 'true' for plain-text searches; 'false' for pattern searches

	['generic_titles'] = {
		['accept'] = {
			},
		['reject'] = {
			{['en'] = {'^wayback%s+machine$', false},				['local'] = nil},
			{['en'] = {'are you a robot', true},					['local'] = nil},
			{['en'] = {'hugedomains', true},						['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[%(%[{&lt;]?no +title[&gt;}%]%)]?$', false},		['local'] = nil},
			{['en'] = {'page not found', true},						['local'] = nil},
			{['en'] = {'subscribe to read', true},					['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[%(%[{&lt;]?unknown[&gt;}%]%)]?$', false},		['local'] = nil},
			{['en'] = {'website is for sale', true},				['local'] = nil},
			{['en'] = {'^404', false},								['local'] = nil},
			{['en'] = {'error[ %-]404', false},						['local'] = nil},
			{['en'] = {'internet archive wayback machine', true},	['local'] = nil},
			{['en'] = {'log into facebook', true},					['local'] = nil},
			{['en'] = {'login • instagram', true},					['local'] = nil},
			{['en'] = {'redirecting...', true},						['local'] = nil},
			{['en'] = {'usurped title', true},						['local'] = nil},	-- added by a GreenC bot
			{['en'] = {'webcite query result', true},				['local'] = nil},
			{['en'] = {'wikiwix\'s cache', true},					['local'] = nil},
			{['en'] = {'bot verification', true},					['local'] = nil},
			}
		},

		-- boolean 'true' for plain-text searches, search string must be lowercase only
		-- boolean 'false' for pattern searches
		-- leave ['local'] nil except when there is a matching generic name in your language

	['generic_names'] = {
		['accept'] = {
			{['en'] = {'%[%[[^|]*%(author%) *|[^%]]*%]%]', false},				['local'] = nil},
			},
		['reject'] = {
			{['en'] = {'about us', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f[%a][Aa]dvisor%f[%A]', false},						['local'] = nil},
			{['en'] = {'allmusic', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f[%a][Aa]uthor%f[%A]', false},							['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Bb]ureau$', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'business', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'cnn', true},											['local'] = nil},
			{['en'] = {'collaborator', true},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Cc]ompany$', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'contributor', true},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'contact us', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'correspondent', true},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Dd]esk$', false},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'directory', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f[%(%[][%(%[]%s*eds?%.?%s*[%)%]]?$', false},			['local'] = nil},
			{['en'] = {'[,%.%s]%f[e]eds?%.?$', false},							['local'] = nil},
			{['en'] = {'^eds?[%.,;]', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[%(%[]%s*[Ee][Dd][Ss]?%.?%s*[%)%]]', false},			['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f[%a][Ee]dited%f[%A]', false},							['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f[%a][Ee]ditors?%f[%A]', false},						['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f[%a][Ee]mail%f[%A]', false},							['local'] = nil},
			{['en'] = {'facebook', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'google', true},											['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Gg]roup$', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'home page', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Ii]nc%.?$', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'instagram', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'interviewer', true},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Ll]imited$', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'linkedIn', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'^[Nn]ews$', false},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'[Nn]ews[ %-]?[Rr]oom', false},							['local'] = nil},
			{['en'] = {'pinterest', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'policy', true},											['local'] = nil},
			{['en'] = {'privacy', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'reuters', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'translator', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'tumblr', true},											['local'] = nil},
			{['en'] = {'twitter', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'site name', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'statement', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'submitted', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'super.?user', false},									['local'] = nil},
			{['en'] = {'%f['..is_Latn..'][Uu]ser%f[^'..is_Latn..']', false},	['local'] = nil},
			{['en'] = {'updated', true},										['local'] = nil},
			{['en'] = {'verfasser', true},										['local'] = nil},
			}
		}
	}


--[[--------------------------&lt; D A T E _ N A M E S &gt;----------------------------------------------------------

This table of tables lists local language date names and fallback English date names.
The code in Date_validation will look first in the local table for valid date names.
If date names are not found in the local table, the code will look in the English table.

Because citations can be copied to the local wiki from en.wiki, the English is
required when the date-name translation function date_name_xlate() is used.

In these tables, season numbering is defined by
Extended Date/Time Format (EDTF) Specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/)
which became part of ISO 8601 in 2019.  See '§Sub-year groupings'. The standard
defines various divisions using numbers 21-41. CS1|2 only supports generic seasons.
EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons
but CS1|2 has no way to make that distinction.

33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each)

The standard does not address 'named' dates so, for the purposes of CS1|2,
Easter and Christmas are defined here as 98 and 99, which should be out of the
ISO 8601 (EDTF) range of uses for a while.

local_date_names_from_mediawiki is a boolean.  When set to:
	true – module will fetch local month names from MediaWiki for both date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; this will unconditionally overwrite manual translations
	false – module will *not* fetch local month names from MediaWiki

Caveat lector:  There is no guarantee that MediaWiki will provide short month names.  At your wiki you can test
the results of the MediaWiki fetch in the debug console with this command (the result is alpha sorted):
	=mw.dumpObject (p.date_names['local'])

While the module can fetch month names from MediaWiki, it cannot fetch the quarter, season, and named date names
from MediaWiki.  Those must be translated manually.

]]

local local_date_names_from_mediawiki = true;									-- when false, manual translation required for date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; overwrites manual translations
																				-- when true, module fetches long and short month names from MediaWiki
local date_names = {
	['en'] = {																	-- English
		['long']	= {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12},
		['short']	= {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12},
		['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36},
		['season']	= {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23},
		['named']	= {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99},
		},
																				-- when local_date_names_from_mediawiki = false
	['local'] = {																-- replace these English date names with the local language equivalents
		['long']	= {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12},
		['short']	= {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12},
		['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36},
		['season']	= {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23},
		['named']	= {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99},
		},
	['inv_local_long'] = {},													-- used in date reformatting &amp; translation; copy of date_names['local'].long where k/v are inverted: [1]='&lt;local name&gt;' etc.
	['inv_local_short'] = {},													-- used in date reformatting &amp; translation; copy of date_names['local'].short where k/v are inverted: [1]='&lt;local name&gt;' etc.
	['inv_local_quarter'] = {},													-- used in date translation; copy of date_names['local'].quarter where k/v are inverted: [1]='&lt;local name&gt;' etc.
	['inv_local_season'] = {},													-- used in date translation; copy of date_names['local'].season where k/v are inverted: [1]='&lt;local name&gt;' etc.
	['inv_local_named'] = {},													-- used in date translation; copy of date_names['local'].named where k/v are inverted: [1]='&lt;local name&gt;' etc.
	['local_digits'] = {['0'] = '0', ['1'] = '1', ['2'] = '2', ['3'] = '3', ['4'] = '4', ['5'] = '5', ['6'] = '6', ['7'] = '7', ['8'] = '8', ['9'] = '9'},	-- used to convert local language digits to Western 0-9
	['xlate_digits'] = {},
	}

if local_date_names_from_mediawiki then											-- if fetching local month names from MediaWiki is enabled
	local long_t = {};
	local short_t = {};
	for i=1, 12 do																-- loop 12x and 
		local name = lang_obj:formatDate('F', '2022-' .. i .. '-1');			-- get long month name for each i
		long_t[name] = i;														-- save it
		name = lang_obj:formatDate('M', '2022-' .. i .. '-1');					-- get short month name for each i
		short_t[name] = i;														-- save it
	end
	date_names['local']['long'] = long_t;										-- write the long table – overwrites manual translation
	date_names['local']['short'] = short_t;										-- write the short table – overwrites manual translation
end
																				-- create inverted date-name tables for reformatting and/or translation
for _, invert_t in pairs {{'long', 'inv_local_long'}, {'short', 'inv_local_short'}, {'quarter', 'inv_local_quarter'}, {'season', 'inv_local_season'}, {'named', 'inv_local_named'}} do
	for name, i in pairs (date_names['local'][invert_t[1]]) do					-- this table is ['name'] = i
		date_names[invert_t[2]][i] = name;										-- invert to get [i] = 'name' for conversions from ymd
	end
end

if local_digits_from_mediawiki then												-- if fetching local digits from MediaWiki is enabled
	local digits_t = {};
	for i=0, 9 do																-- loop 10x and 
		digits_t [lang_obj:formatNum (i)] = tostring (i);						-- format the loop indexer as local lang table index and assign loop indexer (a string) as the value
	end
	date_names['local_digits'] = digits_t;
end

for ld, ed in pairs (date_names.local_digits) do								-- make a digit translation table for simple date translation from en to local language using local_digits table
	date_names.xlate_digits [ed] = ld;											-- en digit becomes index with local digit as the value
end

local df_template_patterns = {													-- table of redirects to {{Use dmy dates}} and {{Use mdy dates}}
	'{{ *[Uu]se +(dmy) +dates *[|}]',	-- 1159k								-- sorted by approximate transclusion count
	'{{ *[Uu]se +(mdy) +dates *[|}]',	-- 212k
	'{{ *[Uu]se +(MDY) +dates *[|}]',	-- 788
	'{{ *[Uu]se +(DMY) +dates *[|}]',	-- 343
	'{{ *([Mm]dy) *[|}]',				-- 176
	'{{ *[Uu]se *(dmy) *[|}]',			-- 156 + 18
	'{{ *[Uu]se *(mdy) *[|}]',			-- 149 + 11
	'{{ *([Dd]my) *[|}]',				-- 56
	'{{ *[Uu]se +(MDY) *[|}]',			-- 5
	'{{ *([Dd]MY) *[|}]',				-- 3
	'{{ *[Uu]se(mdy)dates *[|}]',		-- 1
	'{{ *[Uu]se +(DMY) *[|}]',			-- 0
	'{{ *([Mm]DY) *[|}]',				-- 0
	}

local title_object = mw.title.getCurrentTitle();
local content;																	-- done this way  so that unused templates appear in unused-template-reports; self-transcluded makes them look like they are used
if 10 ~= title_object.namespace then											-- all namespaces except Template
	content = title_object:getContent() or '';									-- get the content of the article or ''; new pages edited w/ve do not have 'content' until saved; ve does not preview; phab:T221625
end

local function get_date_format ()
	if not content then															-- nil content when we're in template
		return nil;																-- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df
	end
	for _, pattern in ipairs (df_template_patterns) do							-- loop through the patterns looking for {{Use dmy dates}} or {{Use mdy dates}} or any of their redirects
		local start, _, match = content:find(pattern);							-- match is the three letters indicating desired date format
		if match then
			local use_dates_template = content:match ('%b{}', start);			-- get the whole template
			if use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *[lsy][sy]?') then	-- look for |cs1-dates=publication date length access-/archive-date length
				return match:lower() .. '-' .. use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *([lsy][sy]?)');
			else
				return match:lower() .. '-all';									-- no |cs1-dates= k/v pair; return value appropriate for use in |df=
			end
		end
	end
end

local global_df;																-- TODO: add this to &lt;global_cs1_config_t&gt;?


--[[-----------------&lt; V O L U M E ,  I S S U E ,  P A G E S &gt;------------------

These tables hold cite class values (from the template invocation) and identify those templates that support
|volume=, |issue=, and |page(s)= parameters.  Cite conference and cite map require further qualification which
is handled in the main module.

]]

local templates_using_volume = {'citation', 'audio-visual', 'book', 'conference', 'encyclopaedia', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'report', 'techreport', 'thesis'}
local templates_using_issue = {'citation', 'conference', 'episode', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'podcast'}
local templates_not_using_page = {'audio-visual', 'episode', 'mailinglist', 'newsgroup', 'podcast', 'serial', 'sign', 'speech'}

--[[

These tables control when it is appropriate for {{citation}} to render |volume= and/or |issue=.  The parameter
names in the tables constrain {{citation}} so that its renderings match the renderings of the equivalent cs1
templates.  For example, {{cite web}} does not support |volume= so the equivalent {{citation |website=...}} must
not support |volume=.

]]

local citation_no_volume_t = {													-- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used
	'website', 'mailinglist', 'script-website',
	}
local citation_issue_t = {														-- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used
	'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'work',
	'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-work',
	}

--[[

Patterns for finding extra text in |volume=, |issue=, |page=, |pages=

]]

local vol_iss_pg_patterns = {
	good_ppattern = '^P[^%.PpGg]',												-- OK to begin with uppercase P: P7 (page 7 of section P), but not p123 (page 123); TODO: this allows 'Pages' which it should not
	bad_ppatterns = {															-- patterns for |page= and |pages=
		'^[Pp][PpGg]?%.?[ %d]',
		'^[Pp][Pp]?%.&amp;nbsp;',													-- from {{p.}} and {{pp.}} templates
		'^[Pp]ages?',
		'^[Pp]gs.?',
		},
	vi_patterns_t = {															-- combined to catch volume-like text in |issue= and issue-like text in |volume=
		'^volumes?',															-- volume-like text
		'^vols?[%.:=]?',

		'^issues?',																--issue-like text
		'^iss[%.:=]?',
		'^numbers?',
		'^nos?%A',																-- don't match 'november' or 'nostradamus'
		'^nr[%.:=]?',
		'^n[%.:= ]',															-- might be a valid issue without separator (space char is sep char here)
		'^n°',																	-- 'n' with degree sign (U+00B0)
		'^№',																	-- precomposed unicode numero character (U+2116)
		},
	}

--[[--------------------------&lt; K E Y W O R D S &gt;-------------------------------

These tables hold keywords for those parameters that have defined sets of acceptable keywords.

]]

--[[-------------------&lt; K E Y W O R D S   T A B L E &gt;--------------------------

this is a list of keywords; each key in the list is associated with a table of
synonymous keywords possibly from different languages.

for I18N: add local-language keywords to value table; do not change the key.
For example, adding the German keyword 'ja':
	['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ja'},

Because CS1|2 templates from en.wiki articles are often copied to other local wikis,
it is recommended that the English keywords remain in these tables.

]]

local keywords = {
	['amp'] = {'&amp;', 'amp', 'ampersand'}, 										-- |name-list-style=
	['and'] = {'and', 'serial'},												-- |name-list-style=
	['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'},										-- |no-tracking=, |no-pp= -- Used by InternetArchiveBot
	['afterword'] = {'afterword'},												-- |contribution=
	['bot: unknown'] = {'bot: unknown'},										-- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot
	['cs1'] = {'cs1'},															-- |mode=
	['cs2'] = {'cs2'},															-- |mode=
	['dead'] = {'dead', 'deviated'},											-- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot
	['dmy'] = {'dmy'},															-- |df=
	['dmy-all'] = {'dmy-all'},													-- |df=
	['foreword'] = {'foreword'},												-- |contribution=
	['free'] = {'free'},														-- |&lt;id&gt;-access= -- Used by InternetArchiveBot
	['harv'] = {'harv'},														-- |ref=; this no longer supported; is_valid_parameter_value() called with &lt;invert&gt; = true
	['introduction'] = {'introduction'},										-- |contribution=
	['limited'] = {'limited'},													-- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot
	['live'] = {'live'},														-- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot
	['mdy'] = {'mdy'},															-- |df=
	['mdy-all'] = {'mdy-all'},													-- |df=
	['none'] = {'none'},														-- |postscript=, |ref=, |title=, |type= -- Used by InternetArchiveBot
	['off'] = {'off'},															-- |title= (potentially also: |title-link=, |postscript=, |ref=, |type=)
	['preface'] = {'preface'},													-- |contribution=
	['registration'] = {'registration'},										-- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot
	['subscription'] = {'subscription'},										-- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot
	['unfit'] = {'unfit'},														-- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot
	['usurped'] = {'usurped'},													-- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot
	['vanc'] = {'vanc'},														-- |name-list-style=
	['ymd'] = {'ymd'},															-- |df=
	['ymd-all'] = {'ymd-all'},													-- |df=
	--	['yMd'] = {'yMd'},														-- |df=; not supported at en.wiki
	--	['yMd-all'] = {'yMd-all'},												-- |df=; not supported at en.wiki
	}


--[[------------------------&lt; X L A T E _ K E Y W O R D S &gt;---------------------

this function builds a list, keywords_xlate{}, of the keywords found in keywords{} where the values from keywords{}
become the keys in keywords_xlate{} and the keys from keywords{} become the values in keywords_xlate{}:
	['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'},		-- in keywords{}
becomes
	['yes'] = 'affirmative',					-- in keywords_xlate{}
	['true'] = 'affirmative',
	['y'] = 'affirmative',

the purpose of this function is to act as a translator between a non-English keyword and its English equivalent
that may be used in other modules of this suite

]]

local function xlate_keywords ()
	local out_table = {};														-- output goes here
	for k, keywords_t in pairs (keywords) do									-- spin through the keywords table
		for _, keyword in ipairs (keywords_t) do								-- for each keyword
			out_table[keyword] = k;												-- create an entry in the output table where keyword is the key
		end
	end
	
	return out_table;
end

local keywords_xlate = xlate_keywords ();										-- the list of translated keywords


--[[----------------&lt; M A K E _ K E Y W O R D S _ L I S T &gt;---------------------

this function assembles, for parameter-value validation, the list of keywords appropriate to that parameter.

keywords_lists{}, is a table of tables from keywords{}

]]

local function make_keywords_list (keywords_lists)
	local out_table = {};														-- output goes here
	
	for _, keyword_list in ipairs (keywords_lists) do							-- spin through keywords_lists{} and get a table of keywords
		for _, keyword in ipairs (keyword_list) do								-- spin through keyword_list{} and add each keyword, ...
			table.insert (out_table, keyword);									-- ... as plain text, to the output list
		end
	end
	return out_table;
end


--[[----------------&lt; K E Y W O R D S _ L I S T S &gt;-----------------------------

this is a list of lists of valid keywords for the various parameters in [key].
Generally the keys in this table are the canonical en.wiki parameter names though
some are contrived because of use in multiple differently named parameters:
['yes_true_y'], ['id-access'].

The function make_keywords_list() extracts the individual keywords from the
appropriate list in keywords{}.

The lists in this table are used to validate the keyword assignment for the
parameters named in this table's keys.

]]

local keywords_lists = {
	['yes_true_y'] = make_keywords_list ({keywords.affirmative}),
	['contribution'] = make_keywords_list ({keywords.afterword, keywords.foreword, keywords.introduction, keywords.preface}),
	['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all']}),
	--	['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all'], keywords.yMd, keywords['yMd-all']}),	-- not supported at en.wiki
	['mode'] = make_keywords_list ({keywords.cs1, keywords.cs2}),
	['name-list-style'] = make_keywords_list ({keywords.amp, keywords['and'], keywords.vanc}),
	['ref'] = make_keywords_list ({keywords.harv}),								-- inverted check; |ref=harv no longer supported
	['url-access'] = make_keywords_list ({keywords.subscription, keywords.limited, keywords.registration}),
	['url-status'] = make_keywords_list ({keywords.dead, keywords.live, keywords.unfit, keywords.usurped, keywords['bot: unknown']}),
	['id-access'] = make_keywords_list ({keywords.free}),
	}


--[[--------------------------&lt; C S 1 _ C O N F I G _ G E T &gt;--------------------------------------------------

fetch and validate values from {{cs1 config}} template to fill &lt;global_cs1_config_t&gt;

no error messages; when errors are detected, the parameter value from {{cs1 config}} is blanked.

Supports all parameters and aliases associated with the metaparameters: DisplayAuthors, DisplayContributors,
DisplayEditors, DisplayInterviewers, DisplayTranslators, NameListStyle, and Mode.  The DisplayWhatever metaparameters
accept numeric values only (|display-authors=etal and the like is not supported).

]]

local global_cs1_config_t = {};													-- TODO: add value returned from get_date_format() to this table?

local function get_cs1_config ()
	if not content then															-- nil content when we're in template
		return nil;																-- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df
	end

	local start = content:find('{{ *[Cc][Ss]1 config *[|}]');					-- &lt;start&gt; is offset into &lt;content&gt; when {{cs1 config}} found; nil else
	if start then
		local cs1_config_template = content:match ('%b{}', start);				-- get the whole template

		if not cs1_config_template then
			return nil;
		end

		local params_t = mw.text.split (cs1_config_template:gsub ('^{{%s*', ''):gsub ('%s*}}$', ''), '%s*|%s*');	-- remove '{{' and '}}'; make a sequence of parameter/value pairs (split on the pipe)
		table.remove (params_t, 1);												-- remove the template name because it isn't a parameter/value pair

		local config_meta_params_t = {'DisplayAuthors', 'DisplayContributors', 'DisplayEditors', 'DisplayInterviewers', 'DisplayTranslators', 'NameListStyle', 'Mode'};
		local meta_param_map_t = {};											-- list of accepted parameter names usable in {{cs1 config}} goes here
		
		for _, meta_param in ipairs (config_meta_params_t) do					-- for i18n using &lt;config_meta_params_t&gt;, map template parameter names to their metaparameter equivalents
			if 'table' == type (aliases[meta_param]) then						-- if &lt;meta_param&gt; is a sequence, 
				for _, param in ipairs (aliases[meta_param]) do					-- extract its contents
					meta_param_map_t[param] = meta_param;						-- and add to &lt;meta_param_map_t&gt;
				end
			else
				meta_param_map_t[aliases[meta_param]] = meta_param;				-- not a sequence so just add the parameter to &lt;meta_param_map_t&gt;
			end
		end

		local keywords_t = {};													-- map valid keywords to their associate metaparameter; reverse form of &lt;keyword_lists[key] for these metaparameters
		for _, metaparam_t in ipairs ({{'NameListStyle', 'name-list-style'}, {'Mode', 'mode'}}) do	-- only these metaparameter / keywords_lists key pairs
			for _, keyword in ipairs (keywords_lists[metaparam_t[2]]) do		-- spin through the list of keywords
				keywords_t[keyword] = metaparam_t[1];							-- add [keyword] = metaparameter to the map
			end
		end

		for _, param in ipairs (params_t) do									-- spin through the {{cs1 config}} parameters and fill &lt;global_cs1_config_t&gt;
			local k, v = param:match ('([^=]-)%s*=%s*(.+)');					-- &lt;k&gt; is the parameter name; &lt;v&gt; is parameter's assigned value
			if k then
				if k:find ('^display') then										-- if &lt;k&gt; is one of the |display-&lt;namelist&gt;= parameters
					if v:match ('%d+') then										-- the assigned value must be digits; doesn't accept 'etal'
						global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v;				-- add the display param and its value to globals table
					end
				else
					if keywords_t[v] == meta_param_map_t[k] then				-- keywords_t[v] returns nil or the metaparam name; these must be the same
						global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v;				-- add the parameter and its value to globals table
					end
				end
			end
		end
	end
end

get_cs1_config ();																-- fill &lt;global_cs1_config_t&gt;


--[[---------------------&lt; S T R I P M A R K E R S &gt;----------------------------

Common pattern definition location for stripmarkers so that we don't have to go
hunting for them if (when) MediaWiki changes their form.

]]

local stripmarkers = {
	['any'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127',			-- capture returns name of stripmarker
	['math'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-math%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127'			-- math stripmarkers used in coins_cleanup() and coins_replace_math_stripmarker()
	}


--[[------------&lt; I N V I S I B L E _ C H A R A C T E R S &gt;---------------------

This table holds non-printing or invisible characters indexed either by name or
by Unicode group. Values are decimal representations of UTF-8 codes.  The table
is organized as a table of tables because the Lua pairs keyword returns table
data in an arbitrary order.  Here, we want to process the table from top to bottom
because the entries at the top of the table are also found in the ranges specified
by the entries at the bottom of the table.

Also here is a pattern that recognizes stripmarkers that begin and end with the
delete characters.  The nowiki stripmarker is not an error but some others are
because the parameter values that include them become part of the template's
metadata before stripmarker replacement.

]]

local invisible_defs = {
	del = '\127',																-- used to distinguish between stripmarker and del char
	zwj = '\226\128\141',														-- used with capture because zwj may be allowed
	}

local invisible_chars = {
	{'replacement', '\239\191\189'},											-- U+FFFD, EF BF BD
	{'zero width joiner', '('.. invisible_defs.zwj .. ')'},						-- U+200D, E2 80 8D; capture because zwj may be allowed
	{'zero width space', '\226\128\139'},										-- U+200B, E2 80 8B
	{'hair space', '\226\128\138'},												-- U+200A, E2 80 8A
	{'soft hyphen', '\194\173'},												-- U+00AD, C2 AD
	{'horizontal tab', '\009'},													-- U+0009 (HT), 09
	{'line feed', '\010'},														-- U+000A (LF), 0A
	{'no-break space', '\194\160'},												-- U+00A0 (NBSP), C2 A0
	{'carriage return', '\013'},												-- U+000D (CR), 0D
	{'stripmarker', stripmarkers.any},											-- stripmarker; may or may not be an error; capture returns the stripmaker type
	{'delete', '('.. invisible_defs.del .. ')'},								-- U+007F (DEL), 7F; must be done after stripmarker test; capture to distinguish isolated del chars not part of stripmarker
	{'C0 control', '[\000-\008\011\012\014-\031]'},								-- U+0000–U+001F (NULL–US), 00–1F (except HT, LF, CR (09, 0A, 0D))
	{'C1 control', '[\194\128-\194\159]'},										-- U+0080–U+009F (XXX–APC), C2 80 – C2 9F
	--	{'Specials', '[\239\191\185-\239\191\191]'},								-- U+FFF9-U+FFFF, EF BF B9 – EF BF BF
	--	{'Private use area', '[\238\128\128-\239\163\191]'},						-- U+E000–U+F8FF, EE 80 80 – EF A3 BF
	--	{'Supplementary Private Use Area-A', '[\243\176\128\128-\243\191\191\189]'},	-- U+F0000–U+FFFFD, F3 B0 80 80 – F3 BF BF BD
	--	{'Supplementary Private Use Area-B', '[\244\128\128\128-\244\143\191\189]'},	-- U+100000–U+10FFFD, F4 80 80 80 – F4 8F BF BD
	}

--[[

Indic script makes use of zero width joiner as a character modifier so zwj
characters must be left in.  This pattern covers all of the unicode characters
for these languages:
	Devanagari					0900–097F – https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf
		Devanagari extended		A8E0–A8FF – https://unicode.org/charts/PDF/UA8E0.pdf
	Bengali						0980–09FF – https://unicode.org/charts/PDF/U0980.pdf
	Gurmukhi					0A00–0A7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0A00.pdf
	Gujarati					0A80–0AFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0A80.pdf
	Oriya						0B00–0B7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0B00.pdf
	Tamil						0B80–0BFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf
	Telugu						0C00–0C7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0C00.pdf
	Kannada						0C80–0CFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf
	Malayalam					0D00–0D7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf
plus the not-necessarily Indic scripts for Sinhala and Burmese:
	Sinhala						0D80-0DFF - https://unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf
	Myanmar						1000-109F - https://unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf
		Myanmar extended A		AA60-AA7F - https://unicode.org/charts/PDF/UAA60.pdf
		Myanmar extended B		A9E0-A9FF - https://unicode.org/charts/PDF/UA9E0.pdf
the pattern is used by has_invisible_chars() and coins_cleanup()

]]

local indic_script = '[\224\164\128-\224\181\191\224\163\160-\224\183\191\225\128\128-\225\130\159\234\167\160-\234\167\191\234\169\160-\234\169\191]';

-- list of emoji that use a zwj character (U+200D) to combine with another emoji
-- from: https://unicode.org/Public/emoji/17.0/emoji-zwj-sequences.txt; version: 17.0; 2025-01-08
-- table created by: [[:en:Module:Make emoji zwj table]]
local emoji_t = {																-- indexes are decimal forms of the hex values in U+xxxx
	[8596] = true,																-- U+2194 ↔ left right arrow
	[8597] = true,																-- U+2195 ↕ up down arrow
	[9760] = true,																-- U+2620 ☠ skull and crossbones
	[9792] = true,																-- U+2640 ♀ female sign
	[9794] = true,																-- U+2642 ♂ male sign
	[9877] = true,																-- U+2695 ⚕ staff of aesculapius
	[9878] = true,																-- U+2696 ⚖ scales
	[9895] = true,																-- U+26A7 ⚧ male with stroke and male and female sign
	[9992] = true,																-- U+2708 ✈ airplane
	[10052] = true,																-- U+2744 ❄ snowflake
	[10084] = true,																-- U+2764 ❤ heavy black heart
	[10145] = true,																-- U+27A1 ➡ black rightwards arrow
	[11035] = true,																-- U+2B1B ⬛ black large square
	[127752] = true,															-- U+1F308 🌈 rainbow
	[127787] = true,															-- U+1F32B 🌫 fog
	[127806] = true,															-- U+1F33E 🌾 ear of rice
	[127859] = true,															-- U+1F373 🍳 cooking
	[127868] = true,															-- U+1F37C 🍼 baby bottle
	[127876] = true,															-- U+1F384 🎄 christmas tree
	[127891] = true,															-- U+1F393 🎓 graduation cap
	[127908] = true,															-- U+1F3A4 🎤 microphone
	[127912] = true,															-- U+1F3A8 🎨 artist palette
	[127979] = true,															-- U+1F3EB 🏫 school
	[127981] = true,															-- U+1F3ED 🏭 factory
	[128048] = true,															-- U+1F430 🐰 rabbit face
	[128102] = true,															-- U+1F466 👦 boy
	[128103] = true,															-- U+1F467 👧 girl
	[128104] = true,															-- U+1F468 👨 man
	[128105] = true,															-- U+1F469 👩 woman
	[128139] = true,															-- U+1F48B 💋 kiss mark
	[128165] = true,															-- U+1F4A5 💥 collision symbol
	[128168] = true,															-- U+1F4A8 💨 dash symbol
	[128171] = true,															-- U+1F4AB 💫 dizzy symbol
	[128187] = true,															-- U+1F4BB 💻 personal computer
	[128188] = true,															-- U+1F4BC 💼 brief case
	[128293] = true,															-- U+1F525 🔥 fire
	[128295] = true,															-- U+1F527 🔧 wrench
	[128300] = true,															-- U+1F52C 🔬 microscope
	[128488] = true,															-- U+1F5E8 🗨 left speech bubble
	[128640] = true,															-- U+1F680 🚀 rocket
	[128658] = true,															-- U+1F692 🚒 fire engine
	[129001] = true,															-- U+1F7E9 🟩 large green square
	[129003] = true,															-- U+1F7EB 🟫 large brown square
	[129309] = true,															-- U+1F91D 🤝 handshake
	[129455] = true,															-- U+1F9AF 🦯 probing cane
	[129456] = true,															-- U+1F9B0 🦰 emoji component red hair
	[129457] = true,															-- U+1F9B1 🦱 emoji component curly hair
	[129458] = true,															-- U+1F9B2 🦲 emoji component bald
	[129459] = true,															-- U+1F9B3 🦳 emoji component white hair
	[129466] = true,															-- U+1F9BA 🦺 safety vest
	[129468] = true,															-- U+1F9BC 🦼 motorized wheelchair
	[129469] = true,															-- U+1F9BD 🦽 manual wheelchair
	[129489] = true,															-- U+1F9D1 🧑 adult
	[129490] = true,															-- U+1F9D2 🧒 child
	[129648] = true,															-- U+1FA70 🩰 ballet shoes
	[129657] = true,															-- U+1FA79 🩹 adhesive bandage
	[129775] = true,															-- U+1FAEF 🫯 fight cloud
	[129778] = true,															-- U+1FAF2 🫲 leftwards hand
	}


--[[----------------------&lt; L A N G U A G E   S U P P O R T &gt;-------------------

These tables and constants support various language-specific functionality.

]]

--local this_wiki_code = mw.getContentLanguage():getCode();						-- get this wiki's language code
local this_wiki_code = lang_obj:getCode();										-- get this wiki's language code
if string.match (mw.site.server, 'wikidata') then
		this_wiki_code = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}); -- on Wikidata so use interface language setting instead
	end

local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_code, 'all');	-- get a table of language tag/name pairs known to Wikimedia; used for interwiki tests
local mw_languages_by_name_t = {};
	for k, v in pairs (mw_languages_by_tag_t) do								-- build a 'reversed' table name/tag language pairs know to MediaWiki; used for |language=
		v = mw.ustring.lower (v);												-- lowercase for tag fetch; get name's proper case from mw_languages_by_tag_t[&lt;tag&gt;]
		if mw_languages_by_name_t[v] then										-- when name already in the table
			if 2 == #k or 3 == #k then											-- if tag does not have subtags
				mw_languages_by_name_t[v] = k;									-- prefer the shortest tag for this name
			end
		else																	-- here when name not in the table
			mw_languages_by_name_t[v] = k;										-- so add name and matching tag
		end
	end

local inter_wiki_map = {};														-- map of interwiki prefixes that are language-code prefixes
	for k, v in pairs (mw.site.interwikiMap ('local')) do						-- spin through the base interwiki map (limited to local)
		if mw_languages_by_tag_t[v[&quot;prefix&quot;]] then								-- if the prefix matches a known language tag
			inter_wiki_map[v[&quot;prefix&quot;]] = true;									-- add it to our local map
		end
	end


--[[--------------------&lt; S C R I P T _ L A N G _ C O D E S &gt;-------------------

This table is used to hold ISO 639-1 two-character and ISO 639-3 three-character
language codes that apply only to |script-title= and |script-chapter=

]]

local script_lang_codes = {
	'ab', 'am', 'ar', 'as', 'az', 'be', 'bg', 'bn', 'bo', 'bs', 'ce', 'chr',
	'cu', 'dv', 'dz', 'el', 'fa', 'grc', 'gu', 'he', 'hi', 'hy', 'ja', 'ka',
	'kaa', 'kk', 'km', 'kn', 'ko', 'ku', 'ky', 'lo', 'mk', 'ml', 'mn', 'mni',
	'mr', 'my', 'ne', 'or', 'ota', 'pa', 'ps', 'ru', 'sd', 'si', 'sr', 'syc',
	'ta', 'te', 'tg', 'th', 'ti', 'tkr', 'tt', 'ug', 'uk', 'ur', 'uz', 'yi',
	'yue', 'zh', 'zgh'
	};


--[[---------------&lt; L A N G U A G E   R E M A P P I N G &gt;----------------------

These tables hold language information that is different (correct) from MediaWiki's definitions

For each ['&lt;tag&gt;'] = 'language name' in lang_code_remap{} there must be a matching ['language name'] = {'language name', '&lt;tag&gt;'} in lang_name_remap{}

lang_tag_remap{}:
	key is always lowercase ISO 639-1, -2, -3 language tag or a valid lowercase IETF language tag
	value is properly spelled and capitalized language name associated with &lt;tag&gt;
	only one language name per &lt;tag&gt;;
	key/value pair must have matching entry in lang_name_remap{}

lang_name_remap{}:
	key is always lowercase language name
	value is a table the holds correctly spelled and capitalized language name [1] and associated tag [2] (tag must match a tag key in lang_tag_remap{})
	may have multiple keys referring to a common preferred name and tag; For example:
		['kolsch'] and ['kölsch'] both refer to 'Kölsch' and 'ksh'

]]

local lang_tag_remap = {														-- used for |language= and |script-title= / |script-chapter=
	['als'] = 'Tosk Albanian',													-- MediaWiki returns Alemannisch 
	['bh'] = 'Bihari',															-- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org
	['bla'] = 'Blackfoot',														-- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name
	['bn'] = 'Bengali',															-- MediaWiki returns Bangla
	['ca-valencia'] = 'Valencian',												-- IETF variant of Catalan
	['fkv'] = 'Kven',															-- MediaWiki returns Kvensk
	['gsw'] = 'Swiss German',
	['ilo'] = 'Ilocano',														-- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name
	['ksh'] = 'Kölsch',															-- MediaWiki: Colognian; use IANA/ISO 639 preferred name
	['ksh-x-colog'] = 'Colognian',												-- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Colognian; IETF private code created at Module:Lang/data
	['mis-x-ripuar'] = 'Ripuarian',												-- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Ripuarian; IETF private code created at Module:Lang/data
	['nan-tw'] = 'Taiwanese Hokkien',											-- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese and support en.wiki preferred name
	['sr-ec'] = 'Serbian (Cyrillic script)',									-- MediaWiki returns српски (ћирилица)
	['sr-el'] = 'Serbian (Latin script)',										-- MediaWiki returns srpski (latinica)
	}

local lang_name_remap = {														-- used for |language=; names require proper capitalization; tags must be lowercase
	['alemannic'] = {'Swiss German', 'gsw'},									-- ISO 639-2, -3 alternate for Swiss German; MediaWiki mediawiki returns Alemannic for gsw; en.wiki preferred name
	['alemannisch'] = {'Swiss German', 'gsw'},									-- not an ISO or IANA language name; MediaWiki uses 'als' as a subdomain name for Alemannic Wikipedia: als.wikipedia.org
	['bangla'] = {'Bengali', 'bn'},												-- MediaWiki returns Bangla (the endonym) but we want Bengali (the exonym); here we remap
	['bengali'] = {'Bengali', 'bn'},											-- MediaWiki doesn't use exonym so here we provide correct language name and 639-1 code
	['bhojpuri'] = {'Bhojpuri', 'bho'},											-- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org
	['bihari'] = {'Bihari', 'bh'},												-- MediaWiki replaces 'Bihari' with 'Bhojpuri' so 'Bihari' cannot be found
	['blackfoot'] = {'Blackfoot', 'bla'},										-- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name
	['colognian'] = {'Colognian', 'ksh-x-colog'},								-- MediaWiki preferred name for ksh
	['ilocano'] = {'Ilocano', 'ilo'},											-- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name
	['kolsch'] = {'Kölsch', 'ksh'},												-- use IANA/ISO 639 preferred name (use non-diacritical o instead of umlaut ö)
	['kölsch'] = {'Kölsch', 'ksh'},												-- use IANA/ISO 639 preferred name
	['kven'] = {'Kven', 'fkv'},													-- Unicode CLDR have decided not to support English language name for these two...
	['kvensk'] = {'Kven', 'fkv'},												-- ...they say to refer to IANA registry for English names
	['ripuarian'] = {'Ripuarian', 'mis-x-ripuar'},								-- group of dialects; no code in MediaWiki or in IANA/ISO 639
	['serbian (cyrillic script)'] = {'Serbian (Cyrillic script)', 'sr-cyrl'},	-- special case to get correct tag when |language=sr-ec
	['serbian (latin script)'] = {'Serbian (Latin script)', 'sr-latn'},			-- special case to get correct tag when |language=sr-el
	['swiss german'] = {'Swiss German', 'gsw'},
	['taiwanese hokkien'] = {'Taiwanese Hokkien', 'nan-tw'},					-- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese 
	['tosk albanian'] = {'Tosk Albanian', 'als'},								-- MediaWiki replaces 'Tosk Albanian' with 'Alemannisch' so 'Tosk Albanian' cannot be found
	['valencian'] = {'Valencian', 'ca-valencia'},								-- variant of Catalan; categorizes as Valencian
	}


--[[---------------&lt; P R O P E R T I E S _ C A T E G O R I E S &gt;----------------

Properties categories. These are used for investigating qualities of citations.

]]

local prop_cats = {
	['foreign-lang-source'] = 'CS1 ငဝ်ႈငႃႇၽႃႇသႃႇ-$1 ($2)',					-- |language= categories; $1 is foreign-language name, $2 is ISO639-1 code
	['foreign-lang-source-2'] = 'CS1 foreign language sources (ISO 639-2)|$1',	-- |language= category; a cat for ISO639-2 languages; $1 is the ISO 639-2 code used as a sort key
	['interproj-linked-name'] = 'CS1 interproject-linked names|$1',				-- any author, editor, etc that has an interproject link; $1 is interproject tag used as a sort key
	['interwiki-linked-name'] = 'CS1 interwiki-linked names|$1',				-- any author, editor, etc that has an interwiki link; $1 is interwiki tag used as a sort key; yeilds to interproject
	['local-lang-source'] = 'CS1 ငဝ်ႈငႃႇၽႃႇသႃႇ-$1 ($2)',						-- |language= categories; $1 is local-language name, $2 is ISO639-1 code; not emitted when local_lang_cat_enable is false
	['location-test'] = 'CS1 location test',
	['long-vol'] = 'CS1: long volume value',									-- probably temporary cat to identify scope of |volume= values longer than 4 characters
	['script'] = 'CS1 uses $1-language script ($2)',							-- |script-title=xx: has matching category; $1 is language name, $2 is language tag
	['tracked-param'] = 'CS1 tracked parameter: $1',							-- $1 is base (enumerators removed) parameter name
	['unfit'] = 'CS1: unfit URL',												-- |url-status=unfit or |url-status=usurped; used to be a maint cat
	['vanc-accept'] = 'CS1:Vancouver names with accept markup',					-- for |vauthors=/|veditors= with accept-as-written markup
	['year-range-abbreviated'] = 'CS1: abbreviated year range',					-- probably temporary cat to identify scope of |date=, |year= values using YYYY–YY form
	}


--[[-------------------&lt; T I T L E _ T Y P E S &gt;--------------------------------

Here we map a template's CitationClass to TitleType (default values for |type= parameter)

]]

local title_types = {
	['AV-media-notes'] = 'Media notes',
	['document'] = 'Document',
	['interview'] = 'Interview',
	['mailinglist'] = 'Mailing list',
	['map'] = 'Map',
	['podcast'] = 'Podcast',
	['pressrelease'] = 'Press release',
	['report'] = 'Report',
	['speech'] = 'Speech',
	['techreport'] = 'Technical report',
	['thesis'] = 'Thesis',
	}


--[[--------------------------&lt; B U I L D _ K N O W N _ F R E E _ D O I _ R E G I S T R A N T S _ T A B L E &gt;--

build a table of doi registrants known to be free-to-read  In a doi, the registrant ID is the series of digits
between the '10.' and the first '/': in doi 10.1100/sommat, 1100 is the registrant ID

see §3.2.2 DOI prefix of the Doi Handbook p. 43
https://www.doi.org/doi-handbook/DOI_Handbook_Final.pdf#page=43

]]

local function build_free_doi_registrants_table()
	local registrants_t = {};
	for _, v in ipairs ({
		'1045', '1074', '1096', '1100', '1155', '1186', '1194', '1371', '1629', '1989', '1999', '2147', '2196', '3285', '3389', '3390',
		'3748', '3814', '3847', '3897', '4061', '4089', '4103', '4172', '4175', '4230', '4236', '4239', '4240', '4249', '4251',
		'4252', '4253', '4254', '4291', '4292', '4329', '4330', '4331', '5194', '5210', '5306', '5312', '5313', '5314',
		'5315', '5316', '5317', '5318', '5319', '5320', '5321', '5334', '5402', '5409', '5410', '5411', '5412',
		'5492', '5493', '5494', '5495', '5496', '5497', '5498', '5499', '5500', '5501', '5527', '5528', '5662',
		'6064', '6219', '7167', '7217', '7287', '7482', '7490', '7554', '7717', '7759', '7766', '9778', '11131', '11569', '11647',
		'11648', '12688', '12703', '12715', '12942', '12998', '13105', '14256', '14293', '14303', '15215', '15347', '15412', '15560', '16995',
		'17645', '18637', '19080', '19173', '20944', '21037', '21468', '21767', '22261', '22323', '22459', '24105', '24196', '24966',
		'26775', '30845', '32545', '35711', '35712', '35713', '35995', '36648', '37126', '37532', '37871', '47128',
		'47622', '47959', '52437', '52975', '53288', '53347', '54081', '54947', '55667', '55914', '57009', '58647', '59081',
		}) do
			registrants_t[v] = true;											-- build a k/v table of known free-to-read doi registrants
	end

	return registrants_t;
end

local extended_registrants_t = {												-- known free registrants identifiable by the doi suffix incipit
	['1002'] = {'aelm', 'leap'},												-- Advanced Electronic Materials, Learned Publishing
	['1016'] = {'j.aace', 'j.aed', 'j.aiopen', 'j.animal', 'j.apsb', 'j.addicn',-- AACE Endocrinology and Diabetes, AACE Endocrinology and Diabetes, AI Open, Animal, Acta Pharmaceutica Sinica B, Addiction Neuroscience
				'j.abrep', 'j.gpb', 'j.heliyon', 'j.nlp', 'j.patter', 'j.proche', -- Addictive Behaviors Reports, Genomics, Proteomics &amp; Bioinformatics after 2015, Heliyon, Natural Language Processing, Patterns, Procedia Chemistry
				'j.vgie', 'S1672-0229'},		                                -- VideoGIE, Genomics, Proteomics &amp; Bioinformatics before 2015
	['1017'] = {'nlp'},															-- Natural Language Processing Journal
	['1046'] = {'j.1365-8711', 'j.1365-246x'},									-- MNRAS, GJI
	['1093'] = {'mnras', 'mnrasl', 'gji', 'pnasnexus', 'rasti'},				-- MNRAS, MNRAS Letters, GJI, PNAS Nexus, RASTI
	['1098'] = {'rsos'},                                                        -- Royal Society Open Science
	['1099'] = {'acmi', 'mic', '00221287', 'mgen'},                             -- Access Microbiology, Microbiology, Journal of General Microbiology, Microbial Genomics
	['1107'] = {'S20569890', 'S20522525', 'S16005775', 'S24143146'},            -- Acta Crystallographica E, IUCrJ, Journal of Synchrotron Radiation, IUCrData
	['1109'] = {'oa', 'oj'},                                                    -- IEEE Open Access..., IEEE Open Journal...
	['1111'] = {'j.1365-2966', 'j.1745-3933', 'j.1365-246X'},					-- MNRAS, MNRAS Letters, GJI
	['1128'] = {'asmcr', 'jmbe', 'mbio', 'mra', 'spectrum', 'msphere', 'msystems'}, --ASM Case Reports, Journal of Microbiology &amp; Biology Education, mBio, Microbiology Resource Announcements, Microbiology Spectrum, mSphere, mSystems
	['1210'] = {'jendso','jcemcr'},												-- Journal of the Endocrine Society, JCEM Case Reports
	['4171'] = {'dm','mag'},												    -- Documenta Mathematica, EMS Magazine
	['11158'] = {'saasp'},                                                      -- Systematic and Applied Acarology Special Publications
	['11646'] = {'megataxa', 'mesozoic'},                                       -- Megataxa, Mesozoic
	['14231'] = {'ag'},															-- Algebraic Geometry
	['22073'] = {'pja'},                                                        -- Persian Journal of Acarology
	['35249'] = {'rche'},                                                       -- Revista Chilena de Entomología
	['37520'] = {'fi'},                                                         -- Fossil Imprint
	['53562'] = {'ajcb'}                                                        -- Asian Journal of Conservation Biology
	}


--[[===================&lt;&lt; E R R O R   M E S S A G I N G &gt;&gt;======================
]]

--[[----------&lt; E R R O R   M E S S A G E   S U P P L I M E N T S &gt;-------------

I18N for those messages that are supplemented with additional specific text that
describes the reason for the error

TODO: merge this with special_case_translations{}?
]]

local err_msg_supl = {
	['char'] = 'invalid character',												-- |isbn=, |sbn=
	['check'] = 'checksum',														-- |isbn=, |sbn=
	empty_str = '(empty string)',												-- empty unknown parameter check when cite has |=
	['flag'] = 'flag',															-- |archive-url=
	['form'] = 'invalid form',													-- |isbn=, |sbn=
	['group'] = 'invalid group id',												-- |isbn=
	['initials'] = 'initials',													-- Vancouver
	['invalid language code'] = 'invalid language code',						-- |script-&lt;param&gt;=
	['journal'] = 'journal',													-- |bibcode=
	['length'] = 'length',														-- |isbn=, |bibcode=, |sbn=
	['liveweb'] = 'liveweb',													-- |archive-url=
	['missing comma'] = 'missing comma',										-- Vancouver
	['missing prefix'] = 'missing prefix',										-- |script-&lt;param&gt;=
	['missing title part'] = 'missing title part',								-- |script-&lt;param&gt;=
	['name'] = 'name',															-- Vancouver
	['non-Latin char'] = 'non-Latin character',									-- Vancouver
	['path'] = 'path',															-- |archive-url=
	['prefix'] = 'invalid prefix',												-- |isbn=
	['punctuation'] = 'punctuation',											-- Vancouver
	['save'] = 'save command',													-- |archive-url=
	['suffix'] = 'suffix',														-- Vancouver
	['timestamp'] = 'timestamp',												-- |archive-url=
	['unknown language code'] = 'unknown language code',						-- |script-&lt;param&gt;=
	['value'] = 'value',														-- |bibcode=
	['year'] = 'year',															-- |bibcode=
	}


--[[--------------&lt; E R R O R _ C O N D I T I O N S &gt;---------------------------

Error condition table.  This table has two sections: errors at the top, maintenance
at the bottom.  Maint 'messaging' does not have a 'message' (message=nil)

The following contains a list of IDs for various error conditions defined in the
code.  For each ID, we specify a text message to display, an error category to
include, and whether the error message should be wrapped as a hidden comment.

Anchor changes require identical changes to matching anchor in Help:CS1 errors

TODO: rename error_conditions{} to something more generic; create separate error
and maint tables inside that?

]]

local error_conditions = {
	err_accessdate_missing_url = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;access-date=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'accessdate_missing_url',
		category = 'CS1 errors: access-date without URL',
		hidden = false
 		},
	err_apostrophe_markup = {
		message = 'Italic or bold markup not allowed in: &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'apostrophe_markup',
		category = 'CS1 errors: markup',
		hidden = false
 		},
	err_archive_date_missing_url = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-date=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'archive_date_missing_url',
		category = 'CS1 errors: archive-url',
		hidden = false
		},
	err_archive_date_url_ts_mismatch = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-date=&lt;/code&gt; / &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-url=&lt;/code&gt; timestamp mismatch; $1 suggested',
		anchor = 'archive_date_url_ts_mismatch',
		category = 'CS1 errors: archive-url',
		hidden = false
		},
	err_archive_missing_date = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-url=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-date=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'archive_missing_date',
		category = 'CS1 errors: archive-url',
		hidden = false
		},
	err_archive_missing_url = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-url=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'archive_missing_url',
		category = 'CS1 errors: archive-url',
		hidden = false
		},
	err_archive_url = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;archive-url=&lt;/code&gt; is malformed: $1',	-- $1 is error message detail
		anchor = 'archive_url',
		category = 'CS1 errors: archive-url',
		hidden = false
		},
	err_arxiv_missing = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;arxiv=&lt;/code&gt; required',
		anchor = 'arxiv_missing',
		category = 'CS1 errors: arXiv',											-- same as bad arxiv
		hidden = false
		},
	err_asintld_missing_asin = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;asin=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'asintld_missing_asin',
		category = 'CS1 errors: ASIN TLD',
		hidden = false
		},
	err_bad_arxiv = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;arxiv=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_arxiv',
		category = 'CS1 errors: arXiv',
		hidden = false
		},
	err_bad_asin = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;asin=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_asin',
		category ='CS1 errors: ASIN',
		hidden = false
		},
	err_bad_asin_tld = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;asin-tld=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_asin_tld',
		category ='CS1 errors: ASIN TLD',
		hidden = false
		},
	err_bad_bibcode = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;bibcode=&lt;/code&gt; $1',		-- $1 is error message detail
		anchor = 'bad_bibcode',
		category = 'CS1 errors: bibcode',
		hidden = false
		},
	err_bad_biorxiv = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;biorxiv=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_biorxiv',
		category = 'CS1 errors: bioRxiv',
		hidden = false
		},
	err_bad_citeseerx = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;citeseerx=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_citeseerx',
		category = 'CS1 errors: citeseerx',
		hidden = false
		},
	err_bad_date = {
		message = 'Check date values in: $1',									-- $1 is a parameter name list
		anchor = 'bad_date',
		category = 'CS1 errors: dates',
		hidden = false
		},
	err_bad_doi = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;doi=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_doi',
		category = 'CS1 errors: DOI',
		hidden = false
		},
	err_bad_hdl = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;hdl=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_hdl',
		category = 'CS1 errors: HDL',
		hidden = false
		},
	err_bad_isbn = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;isbn=&lt;/code&gt; value: $1',	-- $1 is error message detail
		anchor = 'bad_isbn',
		category = 'CS1 errors: ISBN',
		hidden = false
		},
	err_bad_ismn = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;ismn=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_ismn',
		category = 'CS1 errors: ISMN',
		hidden = false
		},
	err_bad_issn = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1issn=&lt;/code&gt; value',	-- $1 is 'e' or '' for eissn or issn
		anchor = 'bad_issn',
		category = 'CS1 errors: ISSN',
		hidden = false
		},
	err_bad_jfm = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;jfm=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_jfm',
		category = 'CS1 errors: JFM',
		hidden = false
		},
	err_bad_jstor = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;jstor=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_jstor',
		category = 'CS1 errors: JSTOR',
		hidden = false
		},
	err_bad_lccn = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;lccn=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_lccn',
		category = 'CS1 errors: LCCN',
		hidden = false
		},
	err_bad_medrxiv = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;medrxiv=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_medrxiv',
		category = 'CS1 errors: medRxiv',
		hidden = false
		},
	err_bad_mr = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;mr=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_mr',
		category = 'CS1 errors: MR',
		hidden = false
		},
	err_bad_oclc = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;oclc=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_oclc',
		category = 'CS1 errors: OCLC',
		hidden = false
		},
	err_bad_ol = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;ol=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_ol',
		category = 'CS1 errors: OL',
		hidden = false
		},
	err_bad_osti = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;osti=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_osti',
		category = 'CS1 errors: OSTI',
		hidden = false
		},
	err_bad_paramlink = {														-- for |title-link=, |author/editor/translator-link=, |series-link=, |episode-link=
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; value',		-- $1 is parameter name
		anchor = 'bad_paramlink',
		category = 'CS1 errors: parameter link',
		hidden = false
		},
	err_bad_pmc = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;pmc=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_pmc',
		category = 'CS1 errors: PMC',
		hidden = false
		},
	err_bad_pmid = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;pmid=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_pmid',
		category = 'CS1 errors: PMID',
		hidden = false
		},
	err_bad_rfc = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;rfc=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_rfc',
		category = 'CS1 errors: RFC',
		hidden = false
		},
	err_bad_s2cid = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;s2cid=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_s2cid',
		category = 'CS1 errors: S2CID',
		hidden = false
		},
	err_bad_sbn = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;sbn=&lt;/code&gt; value: $1',	-- $1 is error message detail
		anchor = 'bad_sbn',
		category = 'CS1 errors: SBN',
		hidden = false
		},
	err_bad_ssrn = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;ssrn=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_ssrn',
		category = 'CS1 errors: SSRN',
		hidden = false
		},
	err_bad_url = {
		message = 'Check $1 value',												-- $1 is parameter name
		anchor = 'bad_url',
		category = 'CS1 errors: URL',
		hidden = false
		},
	err_bad_usenet_id = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;message-id=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_message_id',
		category = 'CS1 errors: message-id',
		hidden = false
		},
	err_bad_zbl = {
		message = 'Check &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;zbl=&lt;/code&gt; value',
		anchor = 'bad_zbl',
		category = 'CS1 errors: Zbl',
		hidden = false
		},
	err_bare_url_missing_title = {
		message = '$1 missing title',											-- $1 is parameter name
		anchor = 'bare_url_missing_title',
		category = 'CS1 errors: bare URL',
		hidden = false
		},
	err_biorxiv_missing = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;biorxiv=&lt;/code&gt; required',
		anchor = 'biorxiv_missing',
		category = 'CS1 errors: bioRxiv',										-- same as bad bioRxiv
		hidden = false
		},
	err_chapter_ignored = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignored',			-- $1 is parameter name
		anchor = 'chapter_ignored',
		category = 'CS1 errors: chapter ignored',
		hidden = false
		},
	err_citation_missing_title = {
		message = 'Missing or empty &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'citation_missing_title',
		category = 'CS1 errors: missing title',
		hidden = false
		},
	err_citeseerx_missing = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;citeseerx=&lt;/code&gt; required',
		anchor = 'citeseerx_missing',
		category = 'CS1 errors: citeseerx',										-- same as bad citeseerx
		hidden = false
		},
	err_cite_web_url = {														-- this error applies to cite web and to cite podcast
		message = 'Missing or empty &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'cite_web_url',
		category = 'CS1 errors: requires URL',
		hidden = false
		},
	err_class_ignored = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;class=&lt;/code&gt; ignored',
		anchor = 'class_ignored',
		category = 'CS1 errors: class',
		hidden = false
		},
	err_contributor_ignored = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;contributor=&lt;/code&gt; ignored',
		anchor = 'contributor_ignored',
		category = 'CS1 errors: contributor',
		hidden = false
		},
	err_contributor_missing_required_param = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;contributor=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'contributor_missing_required_param',
		category = 'CS1 errors: contributor',
		hidden = false
		},
	err_deprecated_params = {
		message = 'Cite uses deprecated parameter &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'deprecated_params',
		category = 'CS1 errors: deprecated parameters',
		hidden = false
		},
	err_disp_name = {
		message = 'Invalid &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=$2&lt;/code&gt;',			-- $1 is parameter name; $2 is the assigned value
		anchor = 'disp_name',
		category = 'CS1 errors: display-names',
		hidden = false,
		},
	err_doibroken_missing_doi = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;doi=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'doibroken_missing_doi',
		category = 'CS1 errors: DOI',
		hidden = false
		},
	err_embargo_missing_pmc = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;pmc=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'embargo_missing_pmc',
		category = 'CS1 errors: PMC embargo',
		hidden = false
		},
	err_empty_citation = {
		message = 'Empty citation',
		anchor = 'empty_citation',
		category = 'CS1 errors: empty citation',
		hidden = false
		},
	err_etal = {
		message = 'Explicit use of et al. in: &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'explicit_et_al',
		category = 'CS1 errors: explicit use of et al.',
		hidden = false
		},
	err_extra_text_edition = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;edition=&lt;/code&gt; has extra text',
		anchor = 'extra_text_edition',
		category = 'CS1 errors: extra text: edition',
		hidden = false,
		},
	err_extra_text_issue = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; has extra text',		-- $1 is parameter name
		anchor = 'extra_text_issue',
		category = 'CS1 errors: extra text: issue',
		hidden = false,
		},
	err_extra_text_pages = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; has extra text',		-- $1 is parameter name
		anchor = 'extra_text_pages',
		category = 'CS1 errors: extra text: pages',
		hidden = false,
		},
	err_extra_text_volume = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; has extra text',		-- $1 is parameter name
		anchor = 'extra_text_volume',
		category = 'CS1 errors: extra text: volume',
		hidden = false,
		},
	err_first_missing_last = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; missing &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt;',	-- $1 is first alias, $2 is matching last alias
		anchor = 'first_missing_last',
		category = 'CS1 errors: missing name',									-- author, contributor, editor, interviewer, translator
		hidden = false
		},
	err_format_missing_url = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt;',	-- $1 is format parameter $2 is url parameter
		anchor = 'format_missing_url',
		category = 'CS1 errors: format without URL',
		hidden = false
		},
	err_generic_name = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; has generic name',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'generic_name',
		category = 'CS1 errors: generic name',
		hidden = false,
		},
	err_generic_title = {
		message = 'Cite uses generic title',
		anchor = 'generic_title',
		category = 'CS1 errors: generic title',
		hidden = false,
		},
	err_invalid_isbn_date = {
		message = 'ISBN / Date incompatibility',
		anchor = 'invalid_isbn_date',
		category = 'CS1 errors: ISBN date',
		hidden = true
		},
	err_invalid_param_val = {
		message = 'Invalid &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=$2&lt;/code&gt;',			-- $1 is parameter name $2 is parameter value
		anchor = 'invalid_param_val',
		category = 'CS1 errors: invalid parameter value',
		hidden = false
		},
	err_invisible_char = {
		message = '$1 in $2 at position $3',									-- $1 is invisible char $2 is parameter name $3 is position number
		anchor = 'invisible_char',
		category = 'CS1 errors: invisible characters',
		hidden = false
		},
	err_medrxiv_missing = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;medrxiv=&lt;/code&gt; required',
		anchor = 'medrxiv_missing',
		category = 'CS1 errors: medRxiv',										-- same as bad medRxiv
		hidden = false
		},
	err_missing_name = {
		message = 'Missing &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1$2=&lt;/code&gt;',			-- $1 is modified NameList; $2 is enumerator
		anchor = 'missing_name',
		category = 'CS1 errors: missing name',									-- author, contributor, editor, interviewer, translator
		hidden = false
		},
	err_missing_periodical = {
		message = 'Cite $1 requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt;',	-- $1 is cs1 template name; $2 is canonical periodical parameter name for cite $1
		anchor = 'missing_periodical',
		category = 'CS1 errors: missing periodical',
		hidden = false
		},
	err_missing_pipe = {
		message = 'Missing pipe in: &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'missing_pipe',
		category = 'CS1 errors: missing pipe',
		hidden = false
		},
	err_missing_publisher = {
		message = 'Cite $1 requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt;',	-- $1 is cs1 template name; $2 is canonical publisher parameter name for cite $1
		anchor = 'missing_publisher',
		category = 'CS1 errors: missing publisher',
		hidden = false
		},
	err_numeric_names = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; has numeric name',	-- $1 is parameter name',
		anchor = 'numeric_names',
		category = 'CS1 errors: numeric name',
		hidden = false,
		},
	err_param_access_requires_param = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1-access=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'param_access_requires_param',
		category = 'CS1 errors: param-access',
		hidden = false
		},
	err_param_has_ext_link = {
		message = 'External link in &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;$1&lt;/code&gt;',			-- $1 is parameter name
		anchor = 'param_has_ext_link',
		category = 'CS1 errors: external links',
		hidden = false
		},
	err_param_has_twl_url = {
		message = 'Wikipedia Library link in &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;$1&lt;/code&gt;',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'param_has_twl_url',
		category = 'CS1 errors: URL',
		hidden = false
		},
	err_parameter_ignored = {
		message = 'Unknown parameter &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignored',	-- $1 is parameter name
		anchor = 'parameter_ignored',
		category = 'CS1 errors: unsupported parameter',
		hidden = false
		},
	err_parameter_ignored_suggest = {
		message = 'Unknown parameter &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignored (&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt; suggested)',	-- $1 is unknown parameter $2 is suggested parameter name
		anchor = 'parameter_ignored_suggest',
		category = 'CS1 errors: unsupported parameter',
		hidden = false
		},
	err_periodical_ignored = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignored',			-- $1 is parameter name
		anchor = 'periodical_ignored',
		category = 'CS1 errors: periodical ignored',
		hidden = false
		},
	err_redundant_parameters = {
		message = 'More than one of $1 specified',								-- $1 is error message detail
		anchor = 'redundant_parameters',
		category = 'CS1 errors: redundant parameter',
		hidden = false
		},
	err_script_parameter = {
		message = 'Invalid &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;: $2',		-- $1 is parameter name $2 is script language code or error detail
		anchor = 'script_parameter',
		category = 'CS1 errors: script parameters',
		hidden = false
		},
	err_ssrn_missing = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;ssrn=&lt;/code&gt; required',
		anchor = 'ssrn_missing',
		category = 'CS1 errors: SSRN',
		hidden = false
		},
	err_text_ignored = {
		message = 'Text &quot;$1&quot; ignored',											-- $1 is ignored text
		anchor = 'text_ignored',
		category = 'CS1 errors: unrecognized parameter',
		hidden = false
		},
	err_trans_missing_title = {
		message = '&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;trans-$1=&lt;/code&gt; requires &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; or &lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&amp;#124;script-$1=&lt;/code&gt;',	-- $1 is base parameter name
		anchor = 'trans_missing_title',
		category = 'CS1 errors: translated title',
		hidden = false
		},
	err_param_unknown_empty = {
		message = 'Cite has empty unknown parameter$1: $2',						-- $1 is 's' or empty space; $2 is emty unknown param list
		anchor = 'param_unknown_empty',
		category = 'CS1 errors: empty unknown parameters',
		hidden = false
		},
	err_vancouver = {
		message = 'Vancouver style error: $1 in name $2',						-- $1 is error detail, $2 is the nth name
		anchor = 'vancouver',
		category = 'CS1 errors: Vancouver style',
		hidden = false
		},
	err_wikilink_in_url = {
		message = 'URL–wikilink conflict',										-- uses ndash
		anchor = 'wikilink_in_url',
		category = 'CS1 errors: URL–wikilink conflict',							-- uses ndash
		hidden = false
		},


--[[--------------------------&lt; M A I N T &gt;-------------------------------------

maint messages do not have a message (message = nil); otherwise the structure
is the same as error messages

]]

	maint_archived_copy = {
		message = nil,
		anchor = 'archived_copy',
		category = 'CS1 maint: archived copy as title',
		hidden = true,
		},
	maint_bibcode = {
		message = nil,
		anchor = 'bibcode',
		category = 'CS1 maint: bibcode',
		hidden = true,
		},
	maint_location_no_publisher = {												-- cite book, conference, encyclopedia; citation as book cite or encyclopedia cite
		message = nil,
		anchor = 'location_no_publisher',
		category = 'CS1 maint: location missing publisher',
		hidden = true,
		},
	maint_bot_unknown = {
		message = nil,
		anchor = 'bot:_unknown',
		category = 'CS1 maint: bot: original URL status unknown',
		hidden = true,
		},
	maint_date_auto_xlated = {													-- date auto-translation not supported by en.wiki
		message = nil,
		anchor = 'date_auto_xlated',
		category = 'CS1 maint: date auto-translated',
		hidden = true,
		},
	maint_date_format = {
		message = nil,
		anchor = 'date_format',
		category = 'CS1 maint: date format',
		hidden = true,
		},
	maint_date_year = {
		message = nil,
		anchor = 'date_year',
		category = 'CS1 maint: date and year',
		hidden = true,
		},
	maint_doi_ignore = {
		message = nil,
		anchor = 'doi_ignore',
		category = 'CS1 maint: ignored DOI errors',
		hidden = true,
		},
	maint_doi_inactive = {
		message = nil,
		anchor = 'doi_inactive',
		category = 'CS1 maint: DOI inactive',
		hidden = true,
		},
	maint_doi_inactive_dated = {
		message = nil,
		anchor = 'doi_inactive_dated',
		category = 'CS1 maint: DOI inactive as of $2$3$1',						-- $1 is year, $2 is month-name or empty string, $3 is space or empty string
		hidden = true,
		},
	maint_doi_unflagged_free = {
		message = nil,
		anchor = 'doi_unflagged_free',
		category = 'CS1 maint: unflagged free DOI',
		hidden = true,
		},
	maint_extra_punct = {
		message = nil,
		anchor = 'extra_punct',
		category = 'CS1 maint: extra punctuation',
		hidden = true,
		},
	maint_id_limit_load_fail = {												-- applies to all cs1|2 templates on a page; 
		message = nil,															-- maint message (category link) never emitted
		anchor = 'id_limit_load_fail',
		category = 'CS1 maint: ID limit load fail',
		hidden = true,
		},
	maint_isbn_ignore = {
		message = nil,
		anchor = 'ignore_isbn_err',
		category = 'CS1 maint: ignored ISBN errors',
		hidden = true,
		},
	maint_issn_ignore = {
		message = nil,
		anchor = 'ignore_issn',
		category = 'CS1 maint: ignored ISSN errors',
		hidden = true,
		},
	maint_jfm_format = {
		message = nil,
		anchor = 'jfm_format',
		category = 'CS1 maint: JFM format',
		hidden = true,
		},
	maint_location = {
		message = nil,
		anchor = 'location',
		category = 'CS1 maint: location',
		hidden = true,
		},
	maint_missing_class = {
		message = nil,
		anchor = 'missing_class',
		category = 'CS1 maint: missing class',
		hidden = true,
		},
	maint_mr_format = {
		message = nil,
		anchor = 'mr_format',
		category = 'CS1 maint: MR format',
		hidden = true,
		},
	maint_mult_names = {
		message = nil,
		anchor = 'mult_names',
		category = 'CS1 maint: multiple names: $1',								-- $1 is '&lt;name&gt;s list'; gets value from special_case_translation table
		hidden = true,
		},
	maint_numeric_names = {
		message = nil,
		anchor = 'numeric_names',
		category = 'CS1 maint: numeric names: $1',								-- $1 is '&lt;name&gt;s list'; gets value from special_case_translation table
		hidden = true,
		},
	maint_others = {
		message = nil,
		anchor = 'others',
		category = 'CS1 maint: others',
		hidden = true,
		},
	maint_others_avm = {
		message = nil,
		anchor = 'others_avm',
		category = 'CS1 maint: others in cite AV media (notes)',
		hidden = true,
		},
	maint_overridden_setting = {
		message = nil,
		anchor = 'overridden',
		category = 'CS1 maint: overridden setting',
		hidden = true,
		},
	maint_page_art_num = {
		message = nil,
		anchor = 'page_art_num',
		category = 'CS1 maint: article number as page number',
		hidden = true,
		},
	maint_pmc_embargo = {
		message = nil,
		anchor = 'embargo',
		category = 'CS1 maint: PMC embargo expired',
		hidden = true,
		},
	maint_pmc_format = {
		message = nil,
		anchor = 'pmc_format',
		category = 'CS1 maint: PMC format',
		hidden = true,
		},
	maint_postscript = {
		message = nil,
		anchor = 'postscript',
		category = 'CS1 maint: postscript',
		hidden = true,
	},
	maint_publisher_location = {
		message = nil,
		anchor = 'publisher_location',
		category = 'CS1 maint: publisher location',
		hidden = true,
	},
	maint_ref_duplicates_default = {
		message = nil,
		anchor = 'ref_default',
		category = 'CS1 maint: ref duplicates default',
		hidden = true,
	},
	maint_unknown_lang = {
		message = nil,
		anchor = 'unknown_lang',
		category = 'CS1 maint: unrecognized language',
		hidden = true,
		},
	maint_untitled = {
		message = nil,
		anchor = 'untitled',
		category = 'CS1 maint: untitled periodical',
		hidden = true,
		},
	maint_url_status = {
		message = nil,
		anchor = 'url_status',
		category = 'CS1 maint: url-status',
		hidden = true,
		},
	maint_work_isbn = {
		message = nil,
		anchor = 'work_isbn',
		category = 'CS1 maint: work parameter with ISBN',
		hidden = true,
		},
	maint_year= {
		message = nil,
		anchor = 'year',
		category = 'CS1 maint: year',
		hidden = true,
		},
	maint_zbl = {
		message = nil,
		anchor = 'zbl',
		category = 'CS1 maint: Zbl',
		hidden = true,
		},
	}


--[[--------------------------&lt; I D _ L I M I T S _ D A T A _ T &gt;----------------------------------------------

fetch id limits for certain identifiers from c:Data:CS1/Identifier limits.tab.  This source is a json tabular 
data file maintained at wikipedia commons.  Convert the json format to a table of k/v pairs.

The values from &lt;id_limits_data_t&gt; are used to set handle.id_limit.

From 2025-02-21, MediaWiki is broken.  Use this link to edit the tablular data file:
	https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Data:CS1/Identifier_limits.tab&amp;action=edit
See Phab:T389105

]]

local id_limits_data_t = {};

local use_commons_data = true;													-- set to false if your wiki does not have access to mediawiki commons; then,
if false == use_commons_data then												-- update this table from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:CS1/Identifier_limits.tab; last update: 2025-02-21
	id_limits_data_t = {['OCLC'] = 10450000000, ['OSTI'] = 23010000, ['PMC'] = 11900000, ['PMID'] = 40400000, ['RFC'] = 9300, ['SSRN'] = 5200000, ['S2CID'] = 276000000};	-- this table must be maintained locally

else																			-- here for wikis that do have access to mediawiki commons
	local load_fail_limit = 99999999999;										-- very high number to avoid error messages on load failure
	id_limits_data_t = {['OCLC'] = load_fail_limit, ['OSTI'] = load_fail_limit, ['PMC'] = load_fail_limit, ['PMID'] = load_fail_limit, ['RFC'] = load_fail_limit, ['SSRN'] = load_fail_limit, ['S2CID'] = load_fail_limit};

	local id_limits_data_load_fail = false;										-- flag; assume that we will be successful when loading json id limit tabular data
	
	local tab_data_t = mw.ext.data.get ('CS1/Identifier limits.tab');			-- attempt to load the tabular data from commons into &lt;tab_data_t&gt;
	if false == tab_data_t then													-- undocumented 'feature': mw.ext.data.get() sometimes returns false
		id_limits_data_load_fail = true;										-- set the flag so that Module:Citation/CS1 can create an unannotated maint category
	else
		for _, limit_t in ipairs (tab_data_t.data) do							-- overwrite default &lt;load_fail_limit&gt; values from the data table in the tabular data
			id_limits_data_t[limit_t[1]] = limit_t[2];							-- &lt;limit[1]&gt; is identifier; &lt;limit[2]&gt; is upper limit for that identifier
		end
	end
end


--[[--------------------------&lt; I D _ H A N D L E R S &gt;--------------------------------------------------------

The following contains a list of values for various defined identifiers.  For each
identifier we specify a variety of information necessary to properly render the
identifier in the citation.

	parameters: a list of parameter aliases for this identifier; first in the list is the canonical form
	link: Wikipedia article name
	redirect: a local redirect to a local Wikipedia article name;  at en.wiki, 'ISBN (identifier)' is a redirect to 'International Standard Book Number'
	q: Wikidata q number for the identifier
	label: the label preceding the identifier; label is linked to a Wikipedia article (in this order):
		redirect from id_handlers['&lt;id&gt;'].redirect when use_identifier_redirects is true
		Wikidata-supplied article name for the local wiki from id_handlers['&lt;id&gt;'].q
		local article name from id_handlers['&lt;id&gt;'].link
	prefix: the first part of a URL that will be concatenated with a second part which usually contains the identifier
	suffix: optional third part to be added after the identifier
	encode: true if URI should be percent-encoded; otherwise false
	COinS: identifier link or keyword for use in COinS:
		for identifiers registered at info-uri.info use: info:.... where '...' is the appropriate identifier label 
		for identifiers that have COinS keywords, use the keyword: rft.isbn, rft.issn, rft.eissn
		for |asin= and |ol=, which require assembly, use the keyword: url
		for others make a URL using the value in prefix/suffix and #label, use the keyword: pre (not checked; any text other than 'info', 'rft', or 'url' works here)
		set to nil to leave the identifier out of the COinS
	separator: character or text between label and the identifier in the rendered citation
	id_limit: for those identifiers with established limits, this property holds the upper limit
	access: use this parameter to set the access level for all instances of this identifier.
		the value must be a valid access level for an identifier (see ['id-access'] in this file).
	custom_access: to enable custom access level for an identifier, set this parameter
		to the parameter that should control it (normally 'id-access')
		
]]

local id_handlers = {
	['ARXIV'] = {
		parameters = {'arxiv', 'eprint'},
		link = 'arXiv',
		redirect = 'arXiv (identifier)',
		q = 'Q118398',
		label = 'arXiv',
		prefix = 'https://arxiv.org/abs/',
		encode = false,
		COinS = 'info:arxiv',
		separator = ':',
		access = 'free',														-- free to read
		},
	['ASIN'] = {
		parameters = { 'asin', 'ASIN' },
		link = 'Amazon Standard Identification Number',
		redirect = 'ASIN (identifier)',
		q = 'Q1753278',
		label = 'ASIN',
		prefix = 'https://www.amazon.',
		COinS = 'url',
		separator = '&amp;nbsp;',
		encode = false;
		},
	['BIBCODE'] = {
		parameters = {'bibcode'},
		link = 'Bibcode',
		redirect = 'Bibcode (identifier)',
		q = 'Q25754',
		label = 'Bibcode',
		prefix = 'https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/',
		encode = false,
		COinS = 'info:bibcode',
		separator = ':',
		custom_access = 'bibcode-access',
		},
	['BIORXIV'] = {
		parameters = {'biorxiv'},
		link = 'bioRxiv',
		redirect = 'bioRxiv (identifier)',
		q = 'Q19835482',
		label = 'bioRxiv',
		prefix = 'https://doi.org/',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		access = 'free',														-- free to read
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['CITESEERX'] = {
		parameters = {'citeseerx'},
		link = 'CiteSeerX',
		redirect = 'CiteSeerX (identifier)',
		q = 'Q2715061',
		label = 'CiteSeerX',
		prefix = 'https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=',
		COinS =  'pre',															-- use prefix value
		access = 'free',														-- free to read
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['DOI'] = {																	-- Used by InternetArchiveBot
		parameters = { 'doi', 'DOI'},
		link = 'Digital object identifier',
		redirect = 'doi (identifier)',
		q = 'Q25670',
		label = 'doi',
		prefix = 'https://doi.org/',
		COinS = 'info:doi',
		separator = ':',
		encode = true,
		custom_access = 'doi-access',
		},
	['EISSN'] = {
		parameters = {'eissn', 'EISSN'},
		link = 'International Standard Serial Number#Electronic ISSN',
		redirect = 'eISSN (identifier)',
		q = 'Q46339674',
		label = 'eISSN',
		prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/',
		COinS = 'rft.eissn',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['HDL'] = {
		parameters = { 'hdl', 'HDL' },
		link = 'Handle System',
		redirect = 'hdl (identifier)',
		q = 'Q3126718',
		label = 'hdl',
		prefix = 'https://hdl.handle.net/',
		COinS = 'info:hdl',
		separator = ':',
		encode = true,
		custom_access = 'hdl-access',
		},
	['ISBN'] = {																-- Used by InternetArchiveBot
		parameters = {'isbn', 'ISBN'},
		link = 'International Standard Book Number',
		redirect = 'ISBN (identifier)',
		q = 'Q33057',
		label = 'ISBN',
		prefix = 'Special:BookSources/',
		COinS = 'rft.isbn',
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['ISMN'] = {
		parameters = {'ismn', 'ISMN'},
		link = 'International Standard Music Number',
		redirect = 'ISMN (identifier)',
		q = 'Q1666938',
		label = 'ISMN',
		prefix = '',															-- not currently used;
		COinS = nil,															-- nil because we can't use pre or rft or info:
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['ISSN'] = {
		parameters = {'issn', 'ISSN'},
		link = 'International Standard Serial Number',
		redirect = 'ISSN (identifier)',
		q = 'Q131276',
		label = 'ISSN',
		prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/',
		COinS = 'rft.issn',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['JFM'] = {
		parameters = {'jfm', 'JFM'},
		link = 'Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik',
		redirect = 'JFM (identifier)',
		q = '',
		label = 'JFM',
		prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&amp;q=an:',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['JSTOR'] = {
		parameters = {'jstor', 'JSTOR'},
		link = 'JSTOR',
		redirect = 'JSTOR (identifier)',
		q = 'Q1420342',
		label = 'JSTOR',
		prefix = 'https://www.jstor.org/stable/',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		custom_access = 'jstor-access',
		},
	['LCCN'] = {
		parameters = {'lccn', 'LCCN'},
		link = 'Library of Congress Control Number',
		redirect = 'LCCN (identifier)',
		q = 'Q620946',
		label = 'LCCN',
		prefix = 'https://lccn.loc.gov/',
		COinS = 'info:lccn',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['MEDRXIV'] = {
		parameters = {'medrxiv'},
		link = 'medRxiv',
		redirect = 'medRxiv (identifier)',
		q = 'Q58465838',
		label = 'medRxiv',
		prefix = 'https://www.medrxiv.org/content/',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		access = 'free',														-- free to read
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['MR'] = {
		parameters = {'mr', 'MR'},
		link = 'Mathematical Reviews',
		redirect = 'MR (identifier)',
		q = 'Q211172',
		label = 'MR',
		prefix = 'https://mathscinet.ams.org/mathscinet-getitem?mr=',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['OCLC'] = {
		parameters = {'oclc', 'OCLC'},
		link = 'OCLC',
		redirect = 'OCLC (identifier)',
		q = 'Q190593',
		label = 'OCLC',
		prefix = 'https://search.worldcat.org/oclc/',
		COinS = 'info:oclcnum',
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.OCLC or 0,
		},
	['OL'] = {
		parameters = { 'ol', 'OL' },
		link = 'Open Library',
		redirect = 'OL (identifier)',
		q = 'Q1201876',
		label = 'OL',
		prefix = 'https://openlibrary.org/',
		COinS = 'url',
		separator = '&amp;nbsp;',
		encode = true,
		custom_access = 'ol-access',
		},
	['OSTI'] = {
		parameters = {'osti', 'OSTI'},
		link = 'Office of Scientific and Technical Information',
		redirect = 'OSTI (identifier)',
		q = 'Q2015776',
		label = 'OSTI',
		prefix = 'https://www.osti.gov/biblio/',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.OSTI or 0,
		custom_access = 'osti-access',
		},
	['PMC'] = {
		parameters = {'pmc', 'PMC'},
		link = 'PubMed Central',
		redirect = 'PMC (identifier)',
		q = 'Q229883',
		label = 'PMC',
		prefix = 'https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC',
		suffix = '',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.PMC or 0,
		access = 'free',														-- free to read
		},
	['PMID'] = {
		parameters = {'pmid', 'PMID'},
		link = 'PubMed Identifier',
		redirect = 'PMID (identifier)',
		q = 'Q2082879',
		label = 'PMID',
		prefix = 'https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/',
		COinS = 'info:pmid',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.PMID or 0,
		},
	['RFC'] = {
		parameters = {'rfc', 'RFC'},
		link = 'Request for Comments',
		redirect = 'RFC (identifier)',
		q = 'Q212971',
		label = 'RFC',
		prefix = 'https://tools.ietf.org/html/rfc',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.RFC or 0,
		access = 'free',														-- free to read
		},
	['SBN'] = {
		parameters = {'sbn', 'SBN'},
		link = 'Standard Book Number',											-- redirect to International_Standard_Book_Number#History
		redirect = 'SBN (identifier)',
		label = 'SBN',
		prefix = 'Special:BookSources/0-',										-- prefix has leading zero necessary to make 9-digit sbn a 10-digit isbn
		COinS = nil,															-- nil because we can't use pre or rft or info:
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['SSRN'] = {
		parameters = {'ssrn', 'SSRN'},
		link = 'Social Science Research Network',
		redirect = 'SSRN (identifier)',
		q = 'Q7550801',
		label = 'SSRN',
		prefix = 'https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.SSRN or 0,
		custom_access = 'ssrn-access',
		},
	['S2CID'] = {
		parameters = {'s2cid', 'S2CID'},
		link = 'Semantic Scholar',
		redirect = 'S2CID (identifier)',
		q = 'Q22908627',
		label = 'S2CID',
		prefix = 'https://api.semanticscholar.org/CorpusID:',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
		id_limit = id_limits_data_t.S2CID or 0,
		custom_access = 's2cid-access',
		},
	['USENETID'] = {
		parameters = {'message-id'},
		link = 'Usenet',
		redirect = 'Usenet (identifier)',
		q = 'Q193162',
		label = 'Usenet:',
		prefix = 'news:',
		encode = false,
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	['ZBL'] = {
		parameters = {'zbl', 'ZBL' },
		link = 'Zentralblatt MATH',
		redirect = 'Zbl (identifier)',
		q = 'Q190269',
		label = 'Zbl',
		prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&amp;q=an:',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
		},
	}


--[[--------------------------&lt; E X P O R T S &gt;---------------------------------
]]

return 	{
	use_identifier_redirects = use_identifier_redirects,						-- booleans defined in the settings at the top of this module
	local_lang_cat_enable = local_lang_cat_enable,
	date_name_auto_xlate_enable = date_name_auto_xlate_enable,
	date_digit_auto_xlate_enable = date_digit_auto_xlate_enable,
	enable_sort_keys = enable_sort_keys,
	
																				-- tables and variables created when this module is loaded
	global_df = get_date_format (),												-- this line can be replaced with &quot;global_df = 'dmy-all',&quot; to have all dates auto translated to dmy format.
	global_cs1_config_t = global_cs1_config_t,									-- global settings from {{cs1 config}}
	punct_skip = build_skip_table (punct_skip, punct_meta_params),
	url_skip = build_skip_table (url_skip, url_meta_params),
	known_free_doi_registrants_t = build_free_doi_registrants_table(),
	id_limits_data_load_fail = id_limits_data_load_fail,						-- true when commons tabular identifier-limit data fails to load

	name_space_sort_keys = name_space_sort_keys,
	aliases = aliases,
	special_case_translation = special_case_translation,
	date_names = date_names,
	err_msg_supl = err_msg_supl,
	error_conditions = error_conditions,
	editor_markup_patterns = editor_markup_patterns,
	et_al_patterns = et_al_patterns,
	extended_registrants_t = extended_registrants_t,
	id_handlers = id_handlers,
	keywords_lists = keywords_lists,
	keywords_xlate = keywords_xlate,
	stripmarkers = stripmarkers,
	invisible_chars = invisible_chars,
	invisible_defs = invisible_defs,
	indic_script = indic_script,
	emoji_t = emoji_t,
	maint_cats = maint_cats,
	messages = messages,
	presentation = presentation,
	prop_cats = prop_cats,
	script_lang_codes = script_lang_codes,
	lang_tag_remap = lang_tag_remap,
	lang_name_remap = lang_name_remap,
	this_wiki_code = this_wiki_code,
	title_types = title_types,
	uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces_t,
	uncategorized_subpages = uncategorized_subpages,
	templates_using_volume = templates_using_volume,
	templates_using_issue = templates_using_issue,
	templates_not_using_page = templates_not_using_page,
	vol_iss_pg_patterns = vol_iss_pg_patterns,
	single_letter_2nd_lvl_domains_t = single_letter_2nd_lvl_domains_t,
	url_access_map_t = url_access_map_t,
	
	inter_wiki_map = inter_wiki_map,
	mw_languages_by_tag_t = mw_languages_by_tag_t,
	mw_languages_by_name_t = mw_languages_by_name_t,
	citation_class_map_t = citation_class_map_t,

	citation_issue_t = citation_issue_t,
	citation_no_volume_t = citation_no_volume_t,
	}</text>
      <sha1>hf3e4r1ysin3dc559hw710ox8kts2sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1603</id>
    <revision>
      <id>126260</id>
      <parentid>124671</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39935" sha1="ieri5py003bmxir9hbe6vk3lfjklwu5" xml:space="preserve">'''ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး''' ဢမ်ႇၼၼ် '''ဝၼ်းမိူင်းတႆး''' ဢမ်ႇၼၼ် '''ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး''' ၼႆႉ တီႈတေႉမၼ်း ပဵၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈတွင်းမၢႆလွင်ႈဝၼ်းထီႈၸဵတ်း၊ လိူၼ်ထူၼ်ႈသွင်(ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ) ပီ 1947 ၼီႈ တီႈဝဵင်းပၢင်လူင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း၊  ဢၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸုမ်းတႆး၊ ၶၢင်၊ ၶျၢင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆၶဝ် လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် တႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈတီႈၶုၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

==တၢင်းလမ်ႇလွင်ႈဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး==
7. 2. 1947 ၼီႈၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးလူင်ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ။ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်တင်ႈလၵ်းထၢၼ်သၢၵ်ႈသေႇ ဢၼ်ၸႅင်ႈၼႄလႆႈဝႃႈ တႆးပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁူႉပွင်ႇလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းပိူင်းၼႄဝႃႈ တႆးမီးၸိူဝ်ႉမီးၶိူဝ်း၊ မီးမၢၼ်ႈမီးမိူင်း၊ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢၼ်တႄႇတင်ႈလႆႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ မီးတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸွမ်ပိဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ မီးၽဵင်းၵႂၢမ်းၸွမ်ပိဝ်တုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶေႃၶေႃ ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းၸႅင်ႈၼႄဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းလွတ်ႈလႅဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶီႈၶႃႈတႂ်ႈမိုဝ်းၽႂ်။ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်တႅပ်းတတ်း သုၼ်ႇတၢင်းၽွၼ်းပၢင်ႈ လွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ တႃႇပိုၼ်းတႆးမႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီလူင်လီလိုမ်းပႅတ်ႈ၊ ပဵၼ်ဝၼ်းထုၵ်ႇလီဢဝ်ယိုင်ႈယႂ်ႇတႃႇထၢတ်ႈၸႂ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၶိူဝ်းၵူၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးတင်းလၢႆ ၵူႊလၢႆလၢႆၶိူဝ်း လႆႈၸႂ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ပဵၼ်ၼမ်ႉၼိုင်ႈၸႂ်လဵဝ်မႃးၼၼ်ႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉၸိုင်ႈတႆးတင်းလၢႆ ႁူမ်ႈပႃးၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ မေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇၵေႃႇတင်ႈပဵၼ်လုမ်းလူင်တႅၼ်းၽွင်းမိူင်းတႆးလႄႈ လိူၵ်ႈဢဝ်လႆႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် တၢင်တူဝ်မိူင်းတႆး (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႆးတူဝ်ႈတၼ်း)ဝႆႉထႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈလႆႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တႃႇၵေႃႇတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၶိူဝ်းတႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆၼၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းတမ်းမၼ်ႈလႆႈၸႂ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ တႃႇၸင်ႈၸႂ်ဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ ပုၼ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။

==ဝၼ်းလဵဝ် လၢႆၸိုဝ်ႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်လၢႆသဵင်==
7. 2. 1947 ၼႆႉ လႆႈမီးမႃးလၢႆၸိုဝ်ႈ ၸွမ်းပိုၼ်းယၢမ်းၶၢဝ်းတၢင်းမၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႇႁွင်ႉမႃးဝႃႈ '''ဝၼ်းတႆး'''၊ '''ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး'''။ ဝၢႆးမႃး (ဝၢႆး 1974) ႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ '''ဝၼ်းမိူင်းတႆး'''(ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆးမိူင်းတႆး)၊ ဝၢႆးလင်မႃးသမ်ႉ ႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈဝၼ်းၸေႊမိူင်းမိူင်းတႆး(ရှမ်းပြည်နယ်နေ့) ၼႆယဝ်ႉ။

==ဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းပိုၼ်း ပၢၼ်မႂ်ႇသိုပ်ႇပၢၼ်ၵဝ်ႇမႃး==
ၼင်ႇပိူၼ်ႈမီးပိုၼ်းမိူင်းႁင်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းတႆးၼႆၵေႃႈ မီးပိုၼ်းယၢဝ်းလူင် တႃႇတၢင်ႇၶႆႊၼေၵၼ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈႁႅင်းဢူၼ်ႈ လႆႈႁူပ်ႉတေႃႇ လွင်ႈသုမ်းၵၢၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈၶိုၼ်းၶွၼ်ႈတုမ်ႊလႆႈဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပိုၼ်းမိူင်းလႆႈၶိုၼ်းႁိူင်းသေ ပဵၼ်ယႂ်ႇမႃး။ ပိုၼ်းယၢဝ်းလူင်ၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်တႄႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ 4700 လိူဝ်၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈလႆႈပိုၼ်း မိူင်းလူင်ႊ၊ မိူင်းပႃ၊ မိူင်းသူႈ၊ မိူင်းယေးလၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး တေႃႇၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူင်းသိူဝ်၊ မိူင်းဢၢႆႈလၢဝ်း၊ မိူင်းသီ (မိူင်းၼွင်သႄ - လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ) ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် 600 ပီ။ မိူင်းတိုင်းၶေႃ (764-952 ၶၢဝ်းႁိုင် 188 ပီ)၊ မိူင်းသႅၼ်သေႊ (957 - 1311 ၶၢဝ်းႁိုင် 354 ပီ)၊ မိူင်းမွၵ်ႇၶၢဝ်မၢဝ်းလူင်ၸေႊလၢၼ်ႉ (1311-1752 ၶၢဝ်းႁိုင် 347 ပီ)၊ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းၼၢႆး(1752-1887 ၶၢဝ်းႁိုင် 135ပီ) ၸိူဝ်းၼႆႉမႃး။ ၼင်ႇႁဝ်းတူၵ်းသုမ်း မိူဝ်ႈလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉတႃႇလႆတမ်ႇမႃးၵေႃႈမီးၼၼ်ႉ လွင်ႈမိူဝ်ႇဢွင်ႇပေႉမႃး မီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်ႇ ဢူဢၢႆၶိုဝ်ႉမႃးၵေႃႈတေႃႇမီးမႃးယူႇ။ ၼင်ႇၼႂ်းပိုၼ်း လႆႈမီးမႃး ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ၽူႈလီၸဝ်ႈတႄႇၸိုင်ႈတႄႇမိူင်းပၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸဝ်ႈတေႃႇၶမ်း(ၵဵင်းႁုင်ႈ)၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႈႇၾႃႉ(ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလူင်)၊ ၸဝ်ႈသီၼူႉလူဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၽူင်းၵႃးယီးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵေႃႈ လႆႈမီးၸဝ်ႈတႄႇတင်ႈမိူင်း ၸဝ်ႈၶုၼ်လူးၶုၼ်လၢႆး၊ ၶုၼ်တိုင်းၶမ်း၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵႃႈၾႃႉ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇၵႃး ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီၼႆၵေႃႈ လႆႈမီးမႃး ၸဝ်ႈလူင်တၢႆႇၶၢၼ်ႇ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ယဵပ်ႇၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၶမ်းတႅတ်ႈၾႃႉ၊ ၸဝ်ႈၶမ်းၵၢႆႇၾႃႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး ဢၼ်ၼႄလႆႈတၢင်းႁတ်းႁၢၼ် လွင်ႈႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဝႆႉပဵၼ်ယႂ်ႇသေ ဢွၼ်ႇႁူဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပူတ်းပွၺ်ႇပၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼင်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇႁၢႆႉ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းၶဝ်ၵေႃႈ မီးမႃးၸွမ်းၵူႊသိုပ်ႇၵူႊပၢၼ် တေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉၸင်ႇၼႆႉယူႇ။ ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉဢုင်ႇၸိင်ႇ ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈသိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းသေ ပူဝ်ႇပႃႉထူးလႄႈဢွင်ႇသၢၼ်းၶဝ်ဢွၼ်ႇ။ တႃႇဢဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးယၢမ်းလဵဝ် ပူတ်းပွၺ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး လႄႈ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းၸဵတ်းသွင်ဝၼ်းၼိုင်ႈ (7.2.1947)ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပိုၼ်းမဵဝ်းၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ 

==ငိူၼ်ႈပိုၼ်းဝၼ်းလင် ဢၼ်ၵမ်ႉယၼ်ပၼ် ၸဵတ်းသွင်ဝၼ်းၼိုင်ႈ==
မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊၼႃႈပီ 1882 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁူင်း ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းလၢႆ ႁူမ်ႈပႃးၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႇသေ ပေႃးတၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပႅတ်ႈ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၼေႃႇသႅင်ၾႃႉ လႄႈ သိုၵ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈမႃးယႃႉမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ပေႉလႆႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်း လၢမ်းတိုၵ်းပႅတ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၼေႃႇမိူင်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ မိူင်းပၢတ်ႇ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း တင်း မိူင်းယႆၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢွင်ႇပေႉလႄႈ လႆႈဢဝ်မိူင်းတႆးပူတ်းပွၺ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဝၢႆးလင်မႃး သိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်သမ်ႉ ၶိုၼ်ႈၽႅဝ်မႃးမိူင်းတႆးသေ မိူင်းတႆးၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈၽႅဝ် တႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိူင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ 1890 မႃး ၸင်ႇတူၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၵႂႃႇ။ ပၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းမိူင်းတႆးၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉၸမ်း လႆႈႁၼ်မီးၼင်ႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတီႈတႂ်ႈၼႆႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးလၢႆလၢႆၸၼ်ႉလႄႈ တေႃႇပေႃးၽႅဝ်မႃးဝၼ်း 7.2.1947 ၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ 7.2.1947  ၼႆႉ ယူႇလၢႆႊလၢႆႊသေပဵၼ်မႃးမီးမႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းမီးယွၼ်ႉမီးတွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်းတႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇၵေႃႇတင်ႈလႆႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ 

# 1888 တေႃႇ 1897 ၼႂ်းတၢင်း 10 ပီ၊ ၶဝ်ဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆး ၶၢၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ(Sanad)သေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆးမႃး ၸွမ်းၼင်ႇမၢႆမီႈဢၼ်ပၼ်သုၼ်ႇၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉဢုပ်ႉပွင် တႂ်ႈပိူင်မၢႆမီႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး (The Shan States Act) ၼၼ်ႉမႃး၊ တင်းလၢႆၸႅၵ်ႇၽႄမိူင်းတႆး ပဵၼ် 48 တွၼ်ႊမိူင်းသေယဝ်ႉ ဢဝ်လၢႆး ၵႄႇ၊ ၵၢင်ႉ၊ ႁဵင်၊ သိုင်ႇ၊ မိူင်း၊ ထမူင် ၸိူဝ်းၼႆသေ ဢုပ်ႉပွင်။
# 1897 တေႃႇ 1922 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 25 ပီသမ်ႉ ဢဝ်မိူင်းတႆးႁွမ်းတင်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ပၼ်ႁႂ်ႈၵႅမ်ၶုၼ်ၽွင်းၸိုင်ႈလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢုပ်ႉပွင်မႃးတင်းၸုမ်းၶွင်ႇသီႇၵႅမ်ၶုၼ်ၽွင်းၸိုင်ႈလူင် (Lieutenant Government's Council)ၼႆႉ ပွင်ၵၢၼ်မႃး။ ၵွပ်ႈၼႆ မၢၼ်ႊၶဝ် ၸင်ႇမီးတၢင်းႁၼ်မႃးဝႃႈ မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊမိူင်းမၢၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
# 1922 တေႃႇ 1935 ပီၼႆႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးႁႂ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၶွၼ်ႈတုမ်ႊၵၼ်ၶိုၼ်းပဵၼ်33 မိူင်းသေ ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉၸိုင်ႈတႆး(Federated Shan States)ၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၢၼ်မိူင်တႆးႁူမ်ႈတုမ်ႊၵၼ် ဢၼ်ဢဝ်ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်သေ ဢုပ်ႉပွင်မိူင်း တႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ ဢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆးၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈ 7.9.1930 ၼီႈ။
# 1935 တေႃႇ 1942 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 7 ပီသမ်ႉ ဢဝ်ၸုမ်းၵေႃၸုၵ်းမၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်တူဝ်ႈတၼ်း (Standing Committee)သေ ဢုပ်ႉပွင်မိူင်းတႆးမႃး။ ပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ပၢၼ်မိူင်းတႆးၸုၵ်းမၼ်ႈႁင်းၶေႃ တႂ်ႈၽွင်းငမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ။
# 1942 တေႃႇ 1945 ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီ ပဵၼ်ၽွင်းၵၢပ်ႈၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် မႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်း၊ ၶဝ်ဢဝ်လႅၼ်ႊလိၼ်မိူင်တႆး လိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင် တင်း လိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပၼ်ႇ ၵႅဝ်ႊႁႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶုၼ်ထႆး ပိူင်ႇၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ။
# ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်းထူၼ်ႈသွင် 1945 တေႃႇ 1947 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီ မိူင်းတႆးလႆႈမီးမႃး မုၵ်ႉၸုမ်းတူင်ႉတိုၼ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းလၢႆလၢႆၸုမ်းသေ ၶတ်းၸႂ်တႃႇမူၼ်ႉဢွၵ်ႇလွတ်ႈ တႂ်ႈငဝ်းငမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း
* ၸုမ်းပူတ်းပွၺ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၸိုင်ႈတႆး (ရပလ) 
* ၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ (ရလလဖ)
* ၸုမ်းၼုမ်ႇၶိူဝ်းမိူင်းဢေးသီးယႂ်း (AY)
* ၸုမ်းၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းတႆး (ရတလဖ)
* ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉမိူင်းတႆး (ရပကစ) 
* ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆ (ရတစညဖ) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၸီႉသင်ႇလွင်ႈပၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈတႆးသမ်ႉ ပဵၼ်မိသ်ႉတႂ်ႇၵျႂၼ်ႇလၢႆႇတႅၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈထၢတ်ႈၸႂ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းတိုၼ်ႇသၢၼ်ႈမႃးလႄႈ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးမႃးပၢင်တုမ်ႊလူင် လၢႆလၢႆပွၵ်ႈ။ 

31. 1. 1946 ပၢင်တုမ်ႊလူင်မိူင်းၵိုင်- ဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈပူၵ်းပွင်၊ ၵႃႉၶၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈလွင်ႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း မိူင်းတႆး။  20 တေႃႇ 28. 3. 1946 ႁဵတ်းပၢင်တုမ်ႊလူင်ပၢင်လူင် တီႈလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ လၢႆးၶႃႈ ၵမ်းဢွၼ်ထီႈၼိုင်ႈ။ တိူင်ႇပၢင်ႇလွင်ႈငဝ်းလၢႆးၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ။ 3 တေႃႇ 7. 2. 1947 ႁဵတ်းပၢင်တုမ်ႊလူင်ပၢင်လူင် ၵမ်းထီႈသွင် ဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး 7. 2. 1947 ။ တႅပ်းတတ်း တႃႇတေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း တင်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းလွင်ႈပိူင်ၾၢင်ၸိုင်ႈမိူင်း။ ၵေႃႇတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၶိူဝ်းႁၢဝ်းသၼ်လွႆ။ 

==ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၵမ်းထီႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1930 ၼီႈ==
ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၵမ်းထီႈၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈတႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 7. 9. 1930  ၼီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႇတင်ႈပၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉၸိုင်ႈတႆး မိူဝ်ႈ 1922 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးတင်းလၢႆ လႆႈပဵၼ်မႃး 33 ၸဝ်ႈသေ တိူဝ်းမီးတၢင်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃး။ သမ်ႉၶႂ်ႈမူၼ်ႉမႄးပူၵ်းပွင်ၵေႃႇသၢင်ႈ တင်ႈလွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ႁႂ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇတူၵ်ႇလၢတ်ႈသင်မႃးလႄႈ လႆမီးမႃးၼႂ်းၵၢင်ၸႂ်မူမ်ႇပႅင်းဝႆႉၵွၺ်း။ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်းပီ 1930 ၼီႈ လိူၼ်ထူၼ်ႈၵဝ်ႈ (သႅမ်ႇထႅမ်ႇပႂ်ႇ) လႆႈ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်သၢမ်ၸဝ်ႈ(မိူင်းမိတ်ႈ၊ သီႇပေႃႉ၊ သႅၼ်ဝီ) ၸင်ႇတၢင်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်တႆးသေ ၵႂႃႇတုၵ်းယွၼ်းးသုၼ်ႇလႆႈ တီႈမိူင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ ဢမ်ႇလႆႈသုၼ်ႇသင်မႃးသေတႃႉ ၸႂ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢၼ်မေႃၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်သေ တူၵ်ႇလၢတ်ႈတႃႇတင်ႈၶိူဝ်းတင်ႈမိူင်းလႆႈၼၼ်ႉ လႆႈယင်ႇႁၢၵ်ႈၾင်ပႅင်ႈမႃး လႆႈတႄႇမီးမႃး။ တႄႇပဵၼ်မႃးယဝ်ႉလႄႈ ဝၼ်းဢၼ်တႆးတႄႇၵႂႃႇၶတ်းၸႂ် တႃႇလႆႈသုၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်း ႁႂ်ႈတိူဝ်းတွၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈမႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး လႆႈမီးမႃး ထၢတ်ႈၸႂ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ လွင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢၼ်ၼႆႉ လႆႈမီးမႃး ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပႃးလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်ငိူၼ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉၶဝ်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းတွင်ႇၵီးယူႇယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ဝၢႆးမႃး လၢႆႊပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းႁူင်းမူၺ်း(ၵေႃးလဵၵ်ႉ) ၵမ်ႇပေႃးၸမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼီႈ== 
ပၢင်ၵုမ်ပီၼႆႉ ပဵၼ်ၵမ်းထူၼ်ႈသွင် ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈဝဵင်းပၢင်လူင်၊ လိၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈပဵၼ်တီႈတူၵ်းၵၢင်ၵႄႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ လႆႈၵႂႃႇမႃးသၢင်ႇထုၵ်ႇတႃႇတင်းသဵင်ႈ။ ၶိုင်ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်တုမ်ႊလူင် ၶိူဝ်းၸိူဝ်းတႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶျၢင်း၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင်ၶဝ် လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ တႄႇဢဝ်ၶိူဝ်းပလွင်ႈတဢၢင်း၊ ၶိူဝ်းတႆးထၼူႉ၊ ၶိူဝ်းပဢူဝ်းတွင်ႇသူႇ၊ ၶိူဝ်းတႆးၼွင်(ဢၢင်းသႃး)၊ တႆးပွတ်းႁွင်ႇပွတ်းၸၢၼ်းတင်းသဵင်ႈ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၵူႊမိူင်းမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ မႃးၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈထိုင်ယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵုမ်လူင်သၢမ်ဝၼ်း(3-7. 2. 1947) ၼႆ တႅပ်းတတ်းတႅမ်ႈမၢႆလႆႈ ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈလူင် တႃႇလွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ ဢၼ်တေပဵၼ်ပိုၼ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇလူင်ၵႂႃႇ တႃႇၶိူဝ်းႁဝ်းမိူင်းႁဝ်း။ လုၵ်ႉတီႈပၢင်တုမ်ႊလူင်ၼႆႉသေ တႅပ်းတတ်းတႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၶိူဝ်းမိူင်းၸိူဝ်းတႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆ။ လႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ တေတုၵ်းယွၼ်းဢဝ် လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈတီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ လႆႈၸႂ်တႃႇပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်ယဵၼ်ႇငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ဢိၵ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၽႂမၼ်း ႁႂ်ႈတိူဝ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵႂႃႇ တင်ႈပိူင်ၽႂ်မၼ်း။ လႆႈၸႂ်တႃႇပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ တင်းလွင်ႈမီးသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်း။ တႃႇလႆႈမီးလွင်ႈသုၼ်ႇပိုၼ်ႊၼႄလႆႈ ပိူင်ႇမီႈၽိင်ႈမိူင်းႁင်းၶေႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽႂ်မၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လၵ်းထၢၼ်သၢၵ်ႈသေႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းလွႆ ၸိူဝ်းလႆႈၸႂ်လူင်းလၢႆမိုဝ်း ၽွမ်ႉၸွမ်းတႆးၸမ်း -

===ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶၢင်ၶဝ်ပဵၼ် ===

(1) သမႃးတူႇဝႃႇသိၼ်ႇဝႃးၼွင်ႇ (ၸေႊတွၼ်ႊမျိတ်ႉၵျီးၼႃး/ ဝဵင်းၸေႊၼႃး)

(2) တူႇဝႃႇၸၢဝ်ႇရိပ်ႉ (ၸေႊတွၼ်ႊမျိတ်ႉၵျီးၼႃး/ ဝဵင်းၸေႊၼႃး)

(3) တိင်ႇရတၼ်ႇ (ၸေႊတွၼ်ႊမိတ်ႉၵျီးၼႃး/ ဝဵင်းၸေႊၼႃး)

(4) ၸၢဝ်ႇလႃႉ (ၸေႊတွၼ်ႊမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ)

(5) ၸၢဝ်ႇလွၼ်း (ၸေႊတွၼ်ႊမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ)

(6) လပၢင်ႇၵရွင်ႇ(ၸေႊတွၼ်ႊမၢၼ်ႈမူဝ်ႇ) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

===ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶျၢင်းပဵၼ်=== 

(1) လႂႃႉမူင်း (ၾလမ်း)

(2) တွင်ႇၸႃႇၶပ်ႉ(တီးတိမ်ႇ)

(3) ၵဵဝ်ႊမၢၼ်း(ႁႃးၶႃး) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

တွၼ်ႊတႃႇမိူင်းတႆးၼႆၵေႃႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူႊတီႈၵူႊတွၼ်ႊၶဝ် ႁူမ်ႈပႃးတင်း ၸဝ်ႈၶႆႇၾႃႉမိူင်းတႆး 33 ၸဝ်ၶဝ်  လႆႈတၢင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် တႃႇတေယွၼ်ႇယွမ်းပၼ်ႁႅင်းပွင်ႊ (ဢႃႇၼႃႇ) ပိူင်ႇငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်သေ ၸဝ်ႈၾႃႉၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ လႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ပူၵ်းပွင်မိူင်းတႆးၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇတေတင်ႈပဵၼ်လုမ်းလူင် တႅၼ်းၽွင်းမိူင်းတႆး ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၸဝ်ႈၾႃႉ 33 ၸဝ်ႈ၊ ႁူမ်ႈပႃးၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း 33 ၵေႃႉၶဝ်  ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ 66 ၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းၼႆႉပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းတၢင်ႇတူဝ်မိူင်းၸိုင်ႈတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ တီႈလုမ်းလူင်တႅၼ်းၽွင်း(သၽႃး -ႁူမ်ႈတုမ်ႊလူင်) ၼၼ်ႉမႃး ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈပၢင်တုမ်ႊလူင်တႅၼ်းၽွင်းၼႆႉသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇလိူၵ်ႈဢွၵ်ႇထႅင်ႈ ၽူႈတၢင်ႇတူဝ်ၾၢႆႇၸဝ်ႈၾႃႉလႄႈၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်း ယေႈၾၢႆႇ 7 ၵေႃႉ ပဵင်းၵၼ်ယဝ်ႉ။ 

===ၽူႈတၢင်တူဝ်ၾၢႆႇၸဝ်ႈၾႃႉ 7 ၸဝ်ႈၸမ်း ===

(1) ၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသၼ်လွႆလူင်ၼမ်ႉသၼ်ႇ၊ ၶိူဝ်းပလွင်ႈ)

(2) [[ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ|ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ]] (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၶိူဝ်းတႆးၼွင်)

(3) ၸဝ်ႈႁူမ်ႇၾႃႉ (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသႅၼ်ဝီ၊ ၶိူဝ်းတႆး)

(4)[[ၸဝ်ႈၼုမ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၾလၢႆးၶႃႈ| ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆးၶႃႈ ၸဝ်ႈၼုမ်ႇ]] (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ၶိူဝ်းတႆး)

(5) [[ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်|ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း]] (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းပွၼ်၊ ၶိူဝ်းတႆး)

(6) ၸဝ်ႈထုၼ်းဢေး (ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသႃမိူင်းၶမ်း၊ ၶိူဝ်းတႆးထၼူႉ)

(7) ဢူးၽိဝ်ႇ (ၽူႈတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသီႇသႅင်ႇ၊ ၶိူဝ်းပဢူဝ်း)

===ၽူႈတၢင်တူဝ်ၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်း 7 ၸဝ်ႈၸမ်း===

(1) ၶုၼ်ၽူင်း (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊၵူတ်ႉၶၢႆ၊ ၶိူဝ်းၶၢင်)

(2) လုင်းတိၼ်ႇဢေး (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊမိူင်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ၊ ၶိူဝ်းတႆးၼွင်)

(3) လုင်းထုၼ်းမျိၼ်ႉ (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊမိူင်းမွၵ်ႇမႆႇလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၶိူဝ်းတႆး)

(4) လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇပူႉ (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊမိူင်းသီႇပေႃႉ၊ ၶိူဝ်းတႆး)

(5) လုင်းၶုၼ်ၸေႃး (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊပၢင်းတြႃႉ၊ ၶိူဝ်းတႆးထၼူႉ)

(6) လုင်းၶုၼ်ထီး (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊပၢင်လူင်၊ ၶိူဝ်းတႆး)

(7) ၸဝ်ႈယဵပ်ႇၾႃႉ (ၽူႈတၢင်တူဝ်တွၼ်ႊသႅၼ်ဝီ၊ ၶိူဝ်းတႆး) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ၶဝ်ၸဝ်ႈ 14 ၸဝ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇလိူၵ်ႈယေႃးႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလွႆလူင်ၼမ်ႉသၼ်ႇ) ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်သေယဝ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း။ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼၢမ်းၼႂ်းမၼ်းသမ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ် ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း လႄႈ လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇပူႉ သီႇပေႃႉၶဝ်ႁဵတ်းပွင်။ ၸုမ်းၼႆႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈၶွင်ႇသီႇမိူင်းၸိုင်ႈတႆး (Shan States Council)၊ ပဵၼ်ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် ၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းတႆး။ ပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ဢၼ်ပႃးၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ တႆးယၢမ်ႈမီးမႃး ၽူႈတၢင်တူဝ် ဢၼ်တေဢုပ်ႉမိူင်းတႆးၵႂႃႇၼႃႈ။ 

ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး တႄႇမီးမႃးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼီႈ မိူဝ်ႈဝၼ်း 7. 2. 1947 ၼႆလႄႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပိုၼ်းပၢႆးမိူင်း မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈလူင် ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁူႉၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ လႆႈမီးမႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပိူင်ၾၢင်ၸိုင်ႈမိူင်း ပေႃးတေတဵမ်ထူၼ်ႈၸုမ်ႇၵူႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးပႃးတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မိၵ်ႈမၢႆၸွမ်ပိဝ်တၢင်ၶိူဝ်းမိူင်းယူႇ။ တႃႇဢူဢၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇမီးၵႂၢမ်းတၢင်ႇတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယူႇၼႆလႄႈ ဢိင်ဢဝ်ဢၼ်လုင်းၶုၼ်ပႃႉၺၢၼ်ႇ မိူင်းသီႇပေႃႉ လႆႈတႅမ်ႈမႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇတၢင်ႇၼႄထိုင်ပၢင်ၵုမ်လူင်သေ တင်းလၢႆၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၵိုၼ်ႉႁိုၼ်ႇၸိုၼ်ႇၵမ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈၸႂ်တႅပ်းတတ်းပၼ်မႃး ၽဵင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆး ဢၼ်မီးၶေႃႈတႄႇဝႃႈ &quot;ၶိူဝ်းတႆးၶိူဝ်းရႃႇၸႃ&quot; ၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ တႃႇတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် တုင်းၸွမ်ပိဝ် ဢၼ်သီသၢမ်ႁၢဝ်း လိူင်၊ ၶဵဝ်၊ လႅင် ၽဵင်ႇၵၼ် တင်းဝူင်းလုၵ်ႈလိူၼ်မူၼ်းသီၶၢဝ် ယူႇၵၢင်ၼၼ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းယၢဝ်းႁႂ်ႈမီး 5 ထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး 3 ထတ်း။ လုၵ်ႈလိူၼ်မူၼ်းသီၶၢဝ်ၼႂ်းၵၢင်မၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတၢင်းၵႂၢင်ႈ လတ်းၵႂၢင်ႈၼိုင်ႈသွၵ်ႇတင်ႈ ( 18 ပႅၵ်ႉ) တဵမ်တဵမ်ၼႆသေ ဢွၼ်တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃး ၼႆႉတေႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==

ပိုၼ်ႊႁၢၼ်တႆး၊ 2012 ၼီႈ။ '''ၶူၼ်ႉလိူၺ်ႈ ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး(ဝၼ်းမိူင်းတႆး) ၶွပ်ႇၶူပ်ႇ 65 ပီ'''။ သၢႆပႅၼ်း၊ No. 31၊ May၊ 2012။ ၸုမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး။ 

[[Category:!Main category]]
[[Category:မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>ieri5py003bmxir9hbe6vk3lfjklwu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သထိပ်ႉၵျွပ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1612</id>
    <revision>
      <id>126261</id>
      <parentid>113795</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64073" sha1="6o6zfozb7rqwi1q91mxzjrktkg9b0wm" xml:space="preserve">{{Infobox ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈ = သတိပ်ႉၾ် ၵျွပ်ႉသ်
| ၶႅပ်းႁၢင်ႈ = Steve Jobs Headshot 2010-CROP.jpg
| caption = Jobs လႄႈတင်း iPhone 4 ဢၼ်မႂ်ႇ တီႈ Worldwide Developers Conference မိူဝ်ႈပီ 2010
| ဢႃႇယု = 1955 - 2011
| ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵိူတ်ႇ = {{Birth date and age|df=y|1955|2|24}} 
| ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ =  သတီႇဝႅၼ်ႇ ပေႃးလ် ၵျွပ်ႉသ်
| ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ = 
| တီႈၵိူတ်ႇ= [[သၼ်ႇၾရၼ်ႇသိတ်ႉၵူဝ်ႇ၊​ဝဵင်း|ဝဵင်းသၼ်ႇၾရၼ်ႇသိတ်ႇၵူဝ်ႇ]]၊&lt;br /&gt; [[ၸႄႈမိူင်းၵႄႇလီႇၾူဝ်းၼီးယႃး]]၊&lt;br /&gt; [[မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမႄႇရိၵႃႉ]]
| ၵူၼ်းမိူင်း = 
| ၸၢဝ်းၶိူဝ်း = 
| သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် = [[ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ|ထေႇရဝႃႇတ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ဢွၼ်တၢင်း - Lutheran)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.christianpost.com/news/steve-jobs-died-buddhist-raised-lutheran-57506/ |title=Steve Jobs: Died Buddhist, Raised Lutheran |archiveurl=https://www.webcitation.org/6LOgQeT6w?url=http://www.christianpost.com/news/steve-jobs-died-buddhist-raised-lutheran-57506/ |archivedate=November 25, 2013 |accessdate=September 1, 2018 }}&lt;/ref&gt;
| ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ =
| ႁူင်းႁဵၼ်း = ၶေႃးလဵၵ်ႉရိတ်ႉ (ဢမ်ႇတၼ်းယဝ်ႉႁဵၼ်း) 
| ၼႃႈၵၢၼ် = ၽူႈႁူမ်ႈတႄႇတင်ႈ၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈ လႄႈ ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် (Apple Inc.) &lt;br&gt; ၽူႈႁူမ်ႈတႄႇတင်ႈ လႄႈ ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် (Pixar) &lt;br&gt; ၽူႈတႄႇတင်ႈ လႄႈ ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်  (NeXT Inc.)
| ပီၸိူဝ်းလႆႈတူင်ႉၼိုင် = 1974-2011
| လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး = ဢမႄႇရိၵၢၼ်ႇ တေႃႇလႃႇ $8.3 ႁဵင်လၢၼ်ႉ (ၵျူႇလၢႆႇ 2010)
| ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼၢမ်းႁူဝ် = The Walt Disney Company&lt;ref name=&quot;The Walt Disney Company and Affiliated Companies&quot;&gt;{{Cite web|url=http://corporate.disney.go.com/corporate/board_of_directors.html|title=The Walt Disney Company and Affiliated Companies{{Spaced ndash | archiveurl = http://www.webcitation.org/6HdFWBRCh | archivedate = June 25, 2013| deadurl=no}} board of directors|publisher=The Walt Disney Company|accessdate=October 2, 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; [[Apple Inc.|Apple Inc.]]
| ၵေႃႉၵူႈ = {{marriage|လေႃရဵၼ်းသ် ၽူဝ်းဝႅလ်း|1991}}
| လုၵ်ႈလၢင်း =  လီႇသႃႇ ၿရဵၼ်ႇၼႅၼ်ႇ-ၵျွပ်ႉသ် &lt;br /&gt; ရိတ်ႉ ၵျွပ်ႉသ် &lt;br /&gt; ဢီႇရိၼ်ႇ ၵျွပ်ႉသ် &lt;br /&gt; ဢိၾ်ႉ ၵျွပ်ႉသ်
| ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် = 
| ႁွႆးမိုဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ=ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၶမ်ႇပၼီႇဢႅပ်းပိူဝ်းၶွမ်ႇၽိဝ်ႇတႃႇ 
| ၶႅပ်းၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈမႃး= 
| ပီႈၼွင်ႉ = Mona Simpson (ပီႈသၢဝ်)
| ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ = {{Death date and age|2011|10|5|1955|2|24|mf=y}}
| တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ= ဝဵင်းပႃႇလူဝ်ႇဢႄႇတူဝ်ႇ၊&lt;br /&gt; ၸႄႈမိူင်းၵႄႇလီႇၽူဝ်းၼီးယႃး၊&lt;br /&gt; မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ
| လွင်ႈတၢင်းလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ  = Respiratory arrest caused by Metastatic Insulinoma
| လၢႆးမိုဝ်း=Steve Jobs signature.svg
| signature_size = 120px
| ၵွင်ႉသၢၼ်ၼႅတ်ႇ =
 }}
'''သတီႇဝႅၼ်ႇ ပေႃးလ် ၵျွပ်ႉသ်''' ({{lang-en|Steven Paul Jobs}} , ၾႅပ်ႇဝႃႇရီ 24၊ ပီ 1955 – ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 5၊ ပီ 2011) ႁိုဝ် ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ်ႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''သတိပ်ႉၾ် ၵျွပ်ႉသ်''' ({{lang-en|Steve Jobs}}) ၼႆႉပဵၼ် ၽူႈၶူင်ႊသၢင်ႈ လႄႈၽူႈၼမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမေႇရိၵၼ်၊ ၽူႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ၊ ၵေႃႉယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈၵုမ်းၵႂၢၼ်း ၶမ်ႇပၼီႇApple Inc., ၊ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵႂၢၼ်းၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ် [[ၽိၵ်ႇသႃႇဢၼီႇမေးသျိၼ်းသတူႇတီႇဢူဝ်|ၽိၵ်ႇသႃႇဢၼီႇမေးသျိၼ်းသတူႇတီႇဢူဝ်ႇ]] (Pixar Animation Studios) လႄႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၶမ်ႇပၼီႇတိူဝ်ႇဝွလ်ႉတ် ၻိသ်ႉၼီႇ (The Walt Disney Company) မိူဝ်ႈပီ 2006 ဝၢႆးလင်ၶမ်ႇပၼီႇတိသ်ႉၼီႇသိုဝ်ႉဢဝ် &quot;ၽိၵ်ႉသႃႇၾရၵ်ႉၶ်&quot;ယဝ်ႉၼၼ်ႉ။

သထိပ်ႉၵျွပ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်ၵိူတ်ႇမႃးၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ဢၼ်မီးမႄႈယူႇၵ​ေႃႉလဵဝ် မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ပီ 1955 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးဢႃႇယု လႆႈၸဵတ်းဝၼ်း ၸူးမီး ၵူပ်ႉၵူႈ သွင်ၵေႃႉ မႃးယွၼ်းၵဵပ်းလဵင်ႉမၼ်းသေ မၼ်းလႆႈယႂ်ႇမႃး တီႈ Cupertino ဢၼ်ဝၢႆးလင် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇမႃးဝႃႈ ၵႄႈလွႆသီႇလီႇၶုၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်သႅၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းယၢမ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၾူင်းၸူး William Hamlett ဢၼ်မီးတီႈ Palo Alto သေၵေႃႈ ယၢမ်ႈယွၼ်းမႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၶိူင်ႈပွတ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈၵၢၼ် ၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉ ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈမႃး ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ HP သေ ၸူးလႆႈမိုတ်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်တင်း ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ သထိပ်ႉဝေႃႉၸၼိတ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

သထိပ်ႉၵျွပ်ႉၼႆႉ ၶိုၼ်ႈၶေႃးလဵၵ်ႉ Reed တီႈဝဵင်းပူဝ်ႉလၢၼ်ႉ ဢၼ်မီးတီႇ ဢေႃႇရီႇၵုၼ်း ၼၼ်ႉသေ တၼ်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈယဝ်ႉ ၸူးဢွၵ်ႇၶေႃးလဵၵ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ပၢင်သွၼ်တၢင်းၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈပၢင်သွၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ပၢင်သွၼ်ပၢႆးမေႃ ဢဝ်မိုဝ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ မိူဝ်းၼႃႈဝၢႆးလင်မႃး တေမီးလွင်ႈတၢင်းလီၼိူဝ် လွင်ႈၽၢင်ငၢမ်းႁၢင်ႈလီ တီႈၼိူဝ် ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Macintosh ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပႃးထူင်ပႃႉလင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈသေ ၸၢမ်ႈလၢဝ်းလႄႇၸူး မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးမႃးယဝ်ႉ။ ၵျွပ်ႉၼႆႉ မၼ်းယၢမ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးတီႈ Atari ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵၢၼ်းသိုဝ်ႇတၢင်း ဝီႇတီႇယူဝ်ႇၵဵမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶဝ်တႄႇတင်ႈ Apple Computer တီႈၼႂ်းယူင်ႇဝႆႉၶူဝ်း မူင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၵျွပ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1976 ၼၼ်ႉ ၵျွပ်ႉၼႆႉ မီးဢႃႇယု 21 သေ ဝေႃႉၸၼိတ်ႉၼႆႉမီး ဢႃႇယု 26 ၶူပ်ႇယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇတႂ်ႈမိုဝ်းၵျွပ်ႉၼႆႉ လႆႈသိုပ်ႇမိုတ်ႈပၼ်မႃး  ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၶွပ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Apple ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လႄႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Macintosh ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1980 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵျွပ်ႉၼႆႉ လႆႈမီးမဵတ်ႉတႃႇၽဵင်ႇၵၼ်တင်း ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ ၵျူင်းဝိတ်ႉသေ လႆႈပၵ်းသဝ်းတီႈ Palo Alto ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပီ 1991 ၼၼ်ႉ ၵျွပ်ႉလႆႈၵူပ်ႉၵူႈသွၼ်ႈမဵင်ႈၵၼ်ၽၢႆႇၼႃႈ မုၼ်ၸဝ်ႈပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇပႃးၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵျွပ်ႉလႄႈ တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်းၼႆႉ လႆႈလုၵ်ႈလၢင်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပႆႇၵူပ်ႉၵူႈ ဢၼ်မၼ်းလႆႈထူပ်းၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ လုၵ်ႈယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ  1985 ၼၼ်ႉ ၵျွပ်ႉလႆႈဢွၵ်ႇယၢၼ်မႃးတီႈ Apple သေ ၶိုၼ်းတႄႇတင်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ NeXT ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇယႂ်ႇလူင် ၶိုတ်းၵၢပ်ႈတွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ၵျွပ်ႉၼႆႉ မၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈပၢႆးမေႃ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၵရၢပ်ႉၾိၵ်ႉ တီႈငဝ်းတူင့်လူးၵတ်ႉ သေၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တႄႇတင်ႈမႃး Pixar မိူဝ်ႈပီ  1986 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

Apple ၼႆႉ ထိုင်ပီ 1996 မႃး ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉၵဝ် ၶွမ်ႇပၼီႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Next တင်းငိုၼ်း တေႃႇတႃႇ 429 လၢၼ်ႉသေ ၵျွပ်ႉလႄႈ Apple လႆႈၶိုၼ်းႁူမ်ႈပွင်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵျွပ်ႉၼႆႉ ထိုင်ပီ  2004 မႃး လႆႈၽႃႇတတ်း ယွၼ်ႉ ၶႅၼ်ႇသႃႇပၼ်ႇၵရိ မႃးယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 2009 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ်ၶႂၢင်ႉယႃႈယႃသေ ထိုင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႇမႃး ၵျွပ်ႉၶိုၼ်းၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

Steven Paul Jobs (ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 24, 1955 - ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 5, 2011) ၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႇႁူမ်ႈတႄႇတင်ႈ Apple လႄႈ ပဵၼ်ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈ Apple မႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မၼ်းလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈ Pixar ၸဵမ်မိူဝ်ႈ Disney ပႆႇပိူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;jobspix&quot;&gt;{{Cite web
|url=http://www.businessinsider.com/steve-jobs-at-pixar-versus-apple-2015-3
|title=Why execs from other companies wanted to meet with Steve Jobs on Fridays
|accessdate=2015-09-11
|last=D'Onfro
|first=Jillian
|date=March 22, 2015
|publisher=Business Insider
}}&lt;/ref&gt; မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉပိူင်ႇ သႄႇယႃႇ Disney ဢၼ်ၼမ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈသေ မၼ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းၼၢမ်းႁူဝ် Disney မႃးယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႇဢွၼ်ႁူဝ် ၽၢႆႇၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2011 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ 24 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပၢႆးယူႇလီမၼ်းလႄႈ မၼ်းလႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃး ပီ 2011၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶွပ်ႇပၼီႇပၢႆးမေႃ Apple ဢၼ်မၼ်းၵေႃႉတႄႇတင်ႈမႃးၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ Steve Jobs ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ထႅၼ်ႈၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၵေႃႉၵဝ်ႇ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႈ။ Steve Jobs ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼႆႉ ၽွင်းမၼ်းလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢႃႇယုမၼ်းမီး 56 ၶူပ်ႇသေ ယွၼ်ႉမၼ်းလႆႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ၶႅၼ်ႇသႃႇပၼ်ႇၵရိယ မႃးၶၢဝ်းတၢင်းတင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈလုမ်းငဝ်ႈၸိုင်ႈမၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ Silicon Valley တီႈၸႄႈမိူင်း California သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ  လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ် လွင်ႈလႅတ်းၽၢႆမၼ်း၊ ဢဝ်လွင်ႈမၼ်းႁၵ်ႉႁွမ်ပႅင်းလိူဝ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ လွင်ႈၶတ်းၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ ႁဵတ်းမႃး ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/burmese/news/2011/10/111005_stevejobs_passaway.shtml Apple ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ Steve Jobs ကွယ်လွန် - BBC News မြန်မာ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; မိူဝ်ႈပီ 2011၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Apple ၼႆႉ ယွၼ်ႉၼႄလွင်ႈမွင်ၸႂ်လႄႈ လႆႈဢဝ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈမၼ်း တၢင်ႇၼႄဝႆႉသေ ပေႃးၼဵၵ်းတူၺ်း ႁဵင်းၵွင်ႉၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

&quot;We are deeply saddened to announce that Steve Jobs passed away today. Steve's brilliance, passion and energy were the source of countless innovations that enrich and improve all of our lives. The world is immeasurably better because of Steve. His greatest love was for his wife, Laurene, and his family. Our hearts go out to them and to all who were touched by his extraordinary gifts&quot;

== ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵေႃႉဢွၼ်ႇ ==
ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသိၵ်ႉႁိၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၽိူဝ်ႇၶဝ်လႆႈငိၼ်း လွင်ႈ Blue Box tef [[ႁႅၵ်ႉၶႃႇ|ႁႅၵ်ႉၶႃႇ]] ၶဝ်ႁဵတ်းပၼ် တွၼ်ႈတႃႇ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းသေ ႁွင်ႉၾူင်းလႆႈတီႈၵႆၼၼ်ႉယဝ်ႉၸိုင် ၶဝ်လူတူၺ်းၼႂ်းပပ်ႉသေ ၶဝ်ၸၢမ်းႁဵတ်းတူၺ်းယဝ်ႉ။ သထိပ်ႉၵျွပ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈတၢင်းဝူၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တႃႇလႄႇႁႃၶၢႆ ၶိုၼ်ႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈ လူင်းႁိူၼ်းၼိုင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၽဵင်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ပၵ်းပိူင်လႄႈ ၽိူဝ်ႇပလိၵ်ႈၶဝ် တိၺွပ်း ၶဝ်ၸင်ႇၵိုတ်းပႅတ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သထိပ်ႉၵျွပ်ႉၼႆႉ ၽိူဝ်ႇမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ယဝ်ႉ မၼ်းၵႂႃႇတီႈ ၶေႃးလိၵ်ႉ [[Reed|Reed]] တီႈ ၸႄႈမိူင်း [[Oregon|Oregon]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၵဵပ်းလဵင်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမၢၵ်ႈမီးသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈဝႆႉတီႈ မႄႈၵိူတ်ႇမၼ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝႆႉမၼ်းပၼ်တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ထိုင်ပီ 1974 မႃး သထိပ်ႉၵျွပ်ႉၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းလူဝ်ႇငိုၼ်းမႃးလႄႈ ၸင်ႇၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ [[Atari|Atari]] ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Video Game ၼၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈယိၼ်းၶွႆ [[Nolan Bushnell|Nolan Bushnell]] ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈတႄႇတင်ႈ Atari  ၵေႃႉဢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ၸၢၵ်ႈ [[Pinball|Pinball]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးပၢႆးဝူၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသုၼ်ႇတူဝ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ Electronic ယဝ်ႈ။ သထိပ်ႉၵျွပ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇထိုင်တီႈ Germany သေ ၵႂႃႇမူၼ်ႉမႄးပၼ် ၸၢၵ်ႈ Atari မႃးသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်းလႆႈၵႂႃႇပႃး ဢိၼ်းတီးယႃး တႃႇၵႂႃႇသွၼ်ႇပႆႇၺႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ [[HP|HP]] တီႈဢၼ် ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ  [[Woz|Woz]]ၶဝ်ႈၸူႉတုမ်ၵၼ်ဝႆႉသေ မၼ်းၶူင်သၢင်ႈမႃးလႆႈ တိူၵ်ႈၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသုၼ်ႇတူဝ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ၶျိပ်ႉဢိတ်းဢွတ်းလႄႈတင်း ၽိဝ်ၼႃႈၶွမ်း၊ ၽၢင်ၼဵၵ်း (ၶီးပူတ်ႉ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၶွမ်ႇပၼီႇ မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ ==
Steve ၼႆႉ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇၽၢႆႇပၢႆး ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇမႃး ဢမ်ႇပေႃးႁူႉသေတႃႉ မၼ်းလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း Woz သေၵေႃႈ ၶဝ်လႆႈႁၢင်ႈသေၶၢႆပၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Computer တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၶႂ်ႈၸႂ်ႉ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇသေ တႅမ်ႈ Software ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ Steve လၢတ်ႈသင်မႃးၼႆ &quot;ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁဝ်းလႆႈသုမ်းငိုၼ်းမႃးၼႆၵွၼ်ႇလႄႈ လႆႈဝႃႈႁဝ်းမီး ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ သုၼ်ႇတူဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ပဵၼ် ႁူင်းၵၢၼ် Company သုၼ်တူဝ် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ် လူဝ်ႇငိုၼ်း တေႃႇလႃႇၼိုင်ႈႁဵင်ၼၼ်ႉ Steve ၼႆႉ လႆႈၶၢႆ လူတ်ႉ Volkswagen လႄႈ HP 65 calculator ၶွင် Woz ယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၸိုဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ်သေ ၶဝ်ဝူၼ်ႉတူၺ်း ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်း ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ [[ဢႅပ်ႉပႄး|Apple]] ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်သင်ႇဢဝ် ၸၢၵ်ႇၶဝ် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸဝ်ႈၵၢၼ်လၢၼ်ႉသတူဝ်း Byte Shop Computer ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ သင်ႇ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ တႃႇ ႁႃႈပၢၵ်ႇလုၵ်ႈသေ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းပၼ် တေႃႇလႃႇႁႃႈပၢၵ်ႇလႄႈ ၶဝ်တႄႇလႆႈငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ သွင်မိုၼ်ႁႃႈ ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းလၢင်းမၼ်းတူၵ်း မွၵ်ႈ ငိုၼ်းတေႃႇလႃႇ 220 ၼႆႉသေ ၶၼ်ၶၢႆတီႈ လၢၼ်ႉၸမ်ႉ မီး တေႃႇလႃႇ 660 ယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ၶဝ်ႈလၢၼ်ႉဢွၵ်ႇလၢၼ်ႉသေ လႄႇႁႃၶၢႆမႃးယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ် ငဝ်ႈတႄႇၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Apple ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ [[Ron Wayne|Ron Wayne]] ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးလႄႈ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉႁူမ်ႈၵၼ်သေ ထိုင်ပီ 1976 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တႄႇတင်ႈ Apple company မႃးယူႇယဝ်ႉ။

== ႁၢင်ႈႁိင်ႈမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ လႄႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ==
[[File:Apple logo black.svg|thumb|ႁၢင်ႈႁိင်ႈ မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ ယၢမ်းလဵဝ်]]
မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ Woz ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တိူဝ်းဝႆးသေ ၶဝ်တိုၵ်ႉၸၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈတီႇသၢႆး Apple II ဢၼ်တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉၵိုၵ်းလႆႈတင်း Color TV ဢၼ် Resolution မၼ်းၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉယူႇသေ ၽွင်းတူဝ်ႈတၼ်း တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး Steve လႆႈသွၵ်ႈႁႃ ၸဝ်ႈငိုၼ်း ဢၼ်တေၽင်တိုၼ်းလၢင်းၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Steve Jobs ၼႆႉ လႆႈထူပ်းၵၼ်တင်း ၽူႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၸဝ်ႈသျႄႇယႃႇ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ Mike Markkula ၼႆသေ မၼ်းသႂ်ႇတိုၼ်းလၢင်း တေႃႇလႃႇသွင်သႅၼ်ႁႃႈယဝ်ႉ။ Mike ၼႆႉ ယွၼ်ႉၶႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ Apple လႄႈ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ၽူႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယဝ်ႉ။ Steve ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ Logo မၼ်း ပဵၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈလီႁၵ်ႉလႄႈ ၽူႈၸၼ် Design မၼ်းၼႆႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈမၼ်းမိူၼ်တင်း မၢၵ်ႇၶိူဝ်သူမ်ႈၼႆသေ ၸင်ႇသႂ်ႇပၼ် ႁွႆးၶူပ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တွၼ်ႈတႃႇၼႄ လၵ်းထၢၼ် Color Graphics Capability ၶွင် Apple ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈသႂ်ႇယွင်းသီၸေးပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဢဝ် Apple II ၶဝ် ၶဝ်ႈၼႄတီႈ ပၢင်ပွႆးၼႄ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ [[West Coast]] သေ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈၸႂ်တႄႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ [[Spreadsheet Software]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႆႇမီး Personal Computer ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်း သဵၼ်ႈမၢႆၸရၢင်းဢၢင်းၵႂၢၵ်ႈလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈယိပ်းသဵၼ်ႈမၢႆၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ Steve ၵေႃႈ လႆႈမၢၵ်ႈမီးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ႁူင်းၵၢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၵေႃႈ တိူဝ်းယႂ်ႇမႃးသေ ၽူႈၽင်တိုၼ်းလၢၼ်းၵေႃႈ တိူဝ်းၼမ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ Raskin ၵေႃႉတႄႇလႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတႃႇ ၸႂ်ႉလႆႈငၢႆႈငႅမ်ႈ ၼင်ႇၸၢၵ်ႈႁၢင်းၶဝ်ႈမုၼ်း (toaster) ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈ Porject ၼၼ်ႉဝႃႈ Apple Macintosh ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

==သထိပ်ႉ လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႅတ်ႉၸ် ==
သထိပ်ႉၵျွပ်ႉၼႆႉ မၼ်းၶၢႆဢွၵ်ႇ သျႄႇယႃႇမၼ်းပႅတ်ႈသဵင်ႈသဵင်ႈသေ ဢွၵ်ႇယၢၼ် Apple မႃး မိူဝ်ႈပီ 1985 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉမၼ်းမီး တၢင်းဝူၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း NeXT ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ်းဝႆႉ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈ NeXT ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉတီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတႄႉမၼ်းၵေႃႈ NeXT Cube ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉတႄႉတႄႉသေတႃႉ ၵႃႈၶၼ်မႂ်းယႂ်ႇသုင်ၼႃႇ။ ၽၢႆႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်း ၶႂ်ႈၸႂ်ႉမွၵ်ႈ တေႃႇလႃႇ 3000 ၼႆႉၵူၺ်းသေတႃႉ ယွၼ်ႉမၼ်းတူၵ်းၵႂႃႇထိုင် တေႃႇလႃႇၼိုင်ႈမိုၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၶၢႆ။ ဝၢႆးမႃး ၶွမ်ႇပၼီႇ NeXT ၵေႃႈ လႆႈဝႆၶွၼ်းမႃးသေ လုၵ်ႉဢဝ် ၽၢႆႇ Hardware ၶၢႆႉၸူးၵႂႃႇ ၽၢႆႇ Software ယူႇယဝ်ႉ။ Steve ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းလႆႈထူပ်း လွင်ႈတူၵ်းသုမ်းထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈ မၼ်းၸူး ယွၼ်ႇၸႂ်ၽၢႆႇၼႃႈၵၢၼ်သေ ၸူးပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တွၼ်ႈတႃႇ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ။  တင်းမႄးၼၢင်းမၼ်း Laurene ၼႆႉ လႆႈၵူပ်ႉၵူႈၵၼ် မိူဝ်ႈ ပီ 1991 ၼၼ်ႉသေ လႆႈမီးလုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ Reed ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၶိုၼ်းတႄႇၸိူင်းၸွမ်း Pixer ယူႇယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ George Lucas ၼႆႉ ယွၼ်ႉလူဝ်ႇငိုၼ်း တွၼ်ႈတႃႇပၼ် ၵႃႈၸရိတ်ႉၽၢတ်ႈၼႃႈႁိူၼ်းတင်းမေးမၼ်းလႄႈ မၼ်းၸင်ႇၶၢႆ ႁွင်ႈၵၢၼ် Computer Graphic ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် Lucasfilm ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Steve ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၶၢႆ သျႄႇယႃႇ Apple ဝႆႉလႄႈ မီးငိုၼ်းဝႆႉတင်းၼမ်သေ မၼ်းၸူးၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ထိုင်ပီ 1986 မႃး မၼ်းသိုဝ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၸိုဝ် Pixar ၼႆႉသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။

== Pixar &amp; Toy Story Cartoon ==
[[ၾၢႆႇ:Toy Story.svg|thumb|Pixar's Toy Story]]
တီႈ Pixar ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽၢႆႇ Hardware ၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်မႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ Software မႃးသေ ႁဵတ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 3D TV သေၵေႃႈ ႁႃငိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႇတႄႉ တေလႆႈဝႃႈ တေႇတီႈ လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ငဝ်းတူင်ႉ Computer-animated ၸွမ်းတင်း Disney ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ႁႃလွၵ်းၵၢတ်ႇ marketing ၶွင် Disney သေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်းငဝ်းတူင်ႉ Toy Story ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၵၢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ၵႂႃႇ။ Steve ၼႆႉ လႆႈတႄႇၶိုၼ်းၸၢမ်ႇၽွၼ်း ဢၼ်မၼ်းလႆႈၸူၵ်းဢွၵ်ႇထွင်းမၼ်းသေ ၵမ်ႉပၼ် Pixar တႃႇၵဝ်ႈပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ Toy Story လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်ပဵၼ်ၵၢၼ်မႃးသေ ၵႃႈၶၼ်သျႄႇယႃႇ Pixar ၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမႃးတီႈ Wall Street ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Steve ၵေႃႉဢၼ်ပိူင်ႇ Pixar တႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 80 ၼႆႉ လႆႈမၢၵ်ႈမီးမႃးထိုင် 1.5 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၼမ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းၼမ်လိူဝ် ႁႃႈပုၼ်ႈ ဢၼ်မၼ်းႁႃမႃးတီႈ Apple မိူဝ်ႈ 1980ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇ Steve တႄႉ သၢႆငၢႆမၼ်းလီယူႇသေတႃႉ ၽၢႆႇ Apple တႄႉ ပိၼ်ႈၽူၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1995 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ Microsoft ၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး Windows 95 သေ Macintosh လႆႈတိူဝ်ႇမၢတ်ႇၸဵပ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ CEO ဢၼ်မႂ်ႇ Gil Amelio ၽႅဝ်မႃးသေ မၼ်းတတ်းပႅတ်ႈငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ မဵဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ တေတႅမ်ႈ OS ဢၼ်မႂ်ႇ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေသိုဝ်ႉသေၸႂ်ႉဢၼ်မီးဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃးၵေႃႈ ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉဢဝ် OS ၶွင် NeXT ဢၼ်ပဵၼ် NeXTSTEP ၵႃႈၶၼ် တေႃႇလႃႇ $400 million သေၵေႃႈ Steve ၸင်ႇၶိုၼ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇ Apple ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇ Apple ၵေႃႈတင်ႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽၢႆႇ Pixer ၵေႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း Disney သေၵေႃႈ ဢဝ်တင်းၸိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ် A Bug's Life (1998), Toy Story 2 (1999), Monsters Inc. (2001) လႄႈ Finding Nemo (2003) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈတၢင်းၸိုဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇမႃးယႂ်းယႂ်းယူႇယဝ်ႉ။

== iPod (ဢမ်ႇၼၼ်) ၽဵင်းၵႂၢမ်း ႁူဝ်ႁဵင် တီႈၼႂ်းထူင်ထွင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ==
[[ၾၢႆႇ:Black iPod Nano 4G.jpg|thumb|ဢၢႆးၽွတ်ႉ]]
ဝၢႆးသေ Steve ၶိုၼ်းၽႅဝ် ၼႂ်းသီႇဝူင်ႈႁူဝ်ပီၼၼ်ႉ Apple လႆႈသုမ်း $700 million သေ CEO Gil Amelio ၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းတွၼ်ႈတႃႇ Steve ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်း Board ၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸုမ်းၽူႈၼၢမ်းႁူဝ်သေ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈတႅပ်းတတ်း လမ်ႇလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ Steve Jobs ၵေႃႉတမ်းဝၢင်းမႃးပၼ်သေ တူဝ် Steve ၵေႃႈၶိုၼ်းလႆႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ CEO မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႉ Mac OS X လႄႈ The Digital Hub Strategy လႄႈ Apple ၸၢင်ႈၶိုၼ်းငွၵ်ႈႁူဝ်မႃးသေ ယွၼ်ႉလွင်ႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေပိုတ်ႇ retail stores ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ Apple ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇႁၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉပဵၼ်မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပီ 2000 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ Steve ၼႆႉ ယွၼ်ႉမၼ်းၽၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈၺႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈသူင်ၸႂ်ၼိူဝ် ငဝ်းတူင်ႉသေ လႅၵ်ႈလၢႆႈ တိူဝ်းသူင်ၸႂ်မႃး ၽၢႆႇ ၶိူင်ႈပိုတ်ႇၵႂၢမ်း MP3 Player လႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈယိူင်းဢၢၼ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉ လၢႆႈၸူး ၽၢႆႇၽဵင်းၵႂၢမ်းသေ iTunes ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈပေႃႇပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းမၼ်းတႄႉ ၶိူင်ႈပိုတ်ႇ Player ဢၼ်တေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 2001 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈပိုတ်ႇၽဵင်း MP3 Player ဢၼ်ဢဝ်မိၵ်ႈ Apple ၸပ်းတိတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၼႆသေ ထိုင်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် ၶိူင်ႈပိုတ်ႇၽဵင်း Player သီႇၽိူၵ်ႇ ဢၼ်လီႁၵ်ႉပိူၼ်ႈၼၼ်ႉသိုပ်ႇမိုတ်ႈဝႃႈတင်း ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ '1,000 songs in your pocket' ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ ၶိူင်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၼႆႉ တေပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလူင် တွၼ်ႈတႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တႄႇၸဵမ် Steve ၽႂ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းဝႆႉ။ တေလႆႈဝႃႈ ၵိုၵ်းၼမ်ႉၵိုၵ်းမူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၽွင်းၵူၼ်းတင်းၼမ် တႂ်းမွင်း ၶိူင်ႈပိုတ်ႇၽဵင်း Player ဢၼ်ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ iPod လႆႈဢွၵ်ႇမႃးသေ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇၵေႃႈ ၵူၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁိမ်ၵၼ်သိုဝ်ႉသေ ပၼ်ႁႅင်းယူႇယဝ်ႉ။ Apple ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၽၢႆႇၽဵင်းၵႂၢမ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၼႆလေႈ တွၼ်ႈတႃႇ လူတ်ႇလူင်းဢဝ်လႆႈ ၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸွမ်းၼင်ႇၶႂၢင်ႇဝႂၢင်ႇမၼ်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း Label သေၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈတႄႇပိုတ်ႇ iTunes Music Store မႃး မိူဝ်ႈပီ 2003 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃး သိုပ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ iPod mini, iPod shuffle, iPod nano, iPod video ၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႆႈတႄႇတင်ႈ မိူင်းဢၢႆးၽွတ်ႉ  'iPod nation'  မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉသေ ၵိုတ်းၵႂႃႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ။  ၸွမ်းၼင်ႇ တၢမ်တူဝ် Steve လၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်မၼ်းလႆႈမႃးၶိုၼ်း Apple ၼႆႉ မၼ်းတေဢဝ် Apple သေ ၵေႃႇသၢင်ႈၵမ်ႇၽႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈတိူဝ်းလီ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝႃႈ တီႈၵမ်ႇၽႃႇ ပေႃးဢမ်ႇမီး Apple ဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၼၼ်ႉလႄႈ လွၵ်းဢၼ်မၼ်း ၶၢႆႉထႅင်ႈတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွၵ်းပၢႆးမေႃ Touch Screen ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== iPhone ==
{{Main|ဢၢႆႇၾူင်း}}
[[ၾၢႆႇ:IPhone and iPhone 3G (Yutaka Tsutano).jpg|thumb]]
ထိုင်မႃး ပီ 2007 ၼၼ်ႉတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်တေၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ iPod၊ ၾူင်း လႄႈ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်  iPhone ဢွၵ်ႇမႃးသေ ၼႂ်းၵႃႈ Career ၶွင် Steve ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ်မီးတီႈမၢႆတွင်းသေပိူၼ်ႈလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတွၼ်ႈ ၽိင်ႈငႄႈၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၾူင်း လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပႃး လွၵ်းၵၢတ်ႇၾူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈ iPod ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ  Steve ၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇငူပ်ႉငိၵၼ်တင်း [[AT&amp;T|AT&amp;T]] ဢၼ်ပဵၼ် carrier ၾူင်း ဢၼ်ပၼ်ၵၢၼ်ႁၢပ်ႉၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇၾူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [[ဢၢႆႇၾူင်း|iPhone]] ၵေႃႈ ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇဝႆႉသေတႃႉ မၼ်းၵေႃႈ မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ တီႈလွင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ မီးပႃးလွင်ႈတၢင်း iPhone App Store သေ ၽၢႆႇ Developer ၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ် iPhone apps မႃးလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးလႆႈၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႃႈ ႁႂ်ႈ ၶွမ်ႇပၼီႇတၢင်ႇၸိူဝ်း ပေႃးလမ်းဢမ်ႇၶိုတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2007 ၼၼ်ႉ ၵႃႈၶၼ် သတွၵ်ႉသျႄႇယႃႇၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမႃးတေႃႇထိုင်  &amp;199.99 သေ ၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းမႃး လႆႈမႃးထိုင် &amp;1.58 billion ယဝ်ႉ ထိုင်တီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ပေႃးလႆႈမႅၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၼီႈၽႂ်လႂ် ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းၶဝ် Apple ၶိုင်ႈလိူဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ iTunes လႄႈ iPod မႃးသေ လုၵ်ႉတီႈ iPod လုၵ်ႉမၼ်း 200 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉသေ ယွၼ်ႉလူတ်ႇလူင်းၵႂၢမ်း တင်းၼမ် 6 ၵုၵ်ႉတေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸင်ႇလႆႈဢွင်ႈတီႈ မၢႆ 1 ဢၼ် ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Fortune ပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပၢႆးယူႇလီ ==
ၽွင်းလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် ၽၢႆႇ Apple ႁွတ်ႈၽႅဝ်ၽၢႆၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈတူၵ်းယွမ်းမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးယူႇလီ Steve ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2013 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တီႈ ပၼ်ႇၶရိယ Steve ၼၼ်ႉ မီးပူမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;www-sfgate-MNGMJ816F41&quot;&gt;{{Cite news|title=Apple's Jobs has cancerous tumor removed|last=Evangelista|first=Benny|work=San Francisco Chronicle|date=August 2, 2004|page=A1|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/08/02/MNGMJ816F41.DTL|accessdate=August 9, 2006|archiveurl=https://www.webcitation.org/67BKuFOoB?url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2004%2F08%2F02%2FMNGMJ816F41.DTL|archivedate=April 25, 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; ႁူမ်ႈဝႃႈ ၽႃႇတတ်းသေ ယူတ်းယႃလႆႈၵေႃႈ Steve Jobs ၼႆ မၼ်းထဵင်ၶိုၼ်း ႁိုင်တႃႇ ၵဝ်ႈလိူၼ်သေ&lt;ref name=&quot;sjfortune&quot;&gt;{{Cite news|last=Elkind|first=Peter|title=The trouble with Steve Jobs|work=Fortune|date=March 5, 2008|url=http://money.cnn.com/2008/03/02/news/companies/elkind_jobs.fortune/index.htm|accessdate=March 5, 2008|archiveurl=https://www.webcitation.org/5ppKBfYiG?url=http://money.cnn.com/2008/03/02/news/companies/elkind_jobs.fortune/index.htm|archivedate=May 18, 2010|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;ထို်င်မႃး ပီ 2004 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇ ၶၢမ်ႇဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃၵႃႈတီႈ  Stanford Medical Center ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် ထႅင်ႈႁႃႈပီၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သထိပ်ႉၼႆႉ ယူႇလီဝႆႉယူႇသေ လႆႈထၢင်ႇဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ၶႅၼ်ႇသႃႇမၼ်းၼႆႉ ႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2008 ၼႆႉ ၽိူဝ်ႇလႆႈႁၼ် Steve ၼႆႉ ယွမ်လူင်ဝႆႉၼႆ တင်းမူတ်း လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်းၸႂ်ဢၢမ်းဢေႃးၵႂႃႇယဝ်ႉ။ Apple ကခြောက်လလောက် ခွင့်ယူခဲ့ပြီး အသည်း အစားထိုး ကုသခဲ့ပါတယ်။&lt;ref name=&quot;celebritydiagnosis3&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.celebritydiagnosis.com/2009/06/steve-jobs-liver-transplant-performed-at-memphis-hospital-was-sickest-patient-on-waiting-list/ |title=Liver Transplant in Memphis: Jobs' was Sickest Patient on Waiting List |publisher=Celebrity Diagnosis |date=June 24, 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/68egbvEe0?url=http://www.celebritydiagnosis.com/2009/06/steve-jobs-liver-transplant-performed-at-memphis-hospital-was-sickest-patient-on-waiting-list/ |archivedate=June 24, 2012 |deadurl=no |accessdate=September 2, 2018 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.celebritydiagnosis.com/2009/06/steve-jobs-liver-transplant-performed-at-memphis-hospital-was-sickest-patient-on-waiting-list/ |accessdate=September 2, 2018 |archivedate=June 26, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626230257/http://www.celebritydiagnosis.com/2009/06/steve-jobs-liver-transplant-performed-at-memphis-hospital-was-sickest-patient-on-waiting-list/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news
|url=http://www.nytimes.com/2009/06/23/business/23liver.html?ref=technology
|title=A Transplant That Is Raising Many Questions
|first1=Denise
|last1=Grady
|first2=Barry
|last2=Meier
|date=June 22, 2009
|publisher=New York Times
}}&lt;/ref&gt; ထိုင်ၶၢဝ်းမႆႈ ပီ 2009 ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇလိုမ်ႉၵၢၼ် iPad project ႁႂ်ႈယဝ်ႉၼႆ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈၸူး Apple ယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင် မႃး ပီ 2010 iPad ဢၼ်မၼ်းတေလႆႈဢဝ်ၵုင်မုၼ်ၸွမ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈၼႆႉ သၢႆငၢႆပၢႆးယူႇလီမၼ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈသေ လူင်းသေယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပွႆးလူင်သွင်ပွႆး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ Apple ဢၼ်ပဵၼ် iPad2 လႄႈ iCloud ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းႁဵတ်းမႃးယဝ်ႉ။ Steve ၼႆႉ မၼ်းႁူႉတူဝ် ပၢႆးယူႇလီမၼ်းသေ မၼ်းလႆႈၸတ်းၵၢၼ်လူင်ႈၼႃႈဝႆႉ တႃႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီးမၼ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈ Apple တေသိုပ်ႇၵႂႃႇၼႃႈလႆႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈၵေႃႈတင်ႈမႃး ဢၼ်ပဵၼ် 'Apple University' သေ တွၼ်ႈတႃႇသိုပ်ႇဢဝ်တီႈယူႇမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် Tim Cook ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢဝ်လွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်တင်း ၸုမ်း Board သေၵေႃႈ လိူၵ်ႈပၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်လႆႈႁၼ် Steve ၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ ပီ 2011 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ သၢႆငၢႆပၢႆးယူႇလီမၼ်း ယွမ်းလူင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ထိုင်ဢေႃးၵၢသ်ႉ 24 ၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈလိုဝ်ႈၵၢၼ် Apple CEO မႃးယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်မၼ်းၵူၺ်း။ တွၼ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈပၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်မၼ်းၵေႃႈ မၼ်းမီးၶပ်ႉမၢႆၽႅၼ်ၵၢၼ်ဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မၼ်းထုၵ်ႇ ၵျႃႇၼႄႇလိတ်ႉ Walter lsaacson တွင်ႈထၢမ် တွၼ်ႈတႃႇပပ်ႉတူဝ်မၼ်းတႅမ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းတေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းတင်း မူင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်းၼႆ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ၸၼ်ႁၢင်ႈသေ ၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးဝႆႉယူႇသေတႃႉ တၢင်းတၢင်း လႆႈတၼ်းဢွၼ်တၢင်းမၼ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ဢွၵ်ႇတူဝ်ႇပႃႇ ဝၼ်းတီႇ 4 ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်ပွႆးသိုပ်ႇမိုတ်ႈ AppleiPhone 4S ၼၼ်ႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ် ၵူႇတီႈၼွၼ်းမၼ်းသေ တူၺ်းမႃးယဝ်ႉ။

== သဵင်ႈၵၢမ်ႇ ==
ဝၢႆးသေ ပၢင်သိုပ်ႇမိုတ်ႈ iPhone 4S ယဝ်ႉ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ဝၼ်းထိ 5 ပီ 2011 ၼၼ်ႉ Steve Jobs ၼႆႉ မူင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်း လွမ်ႉႁွပ်ႈမၼ်းသေ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၶႅၼ်ႇသႃႇလႆႈ မၼ်းလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် တီႈႁိူၼ်းမၼ်း ဢၼ်မီးတီႈ Palo Alto ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Rare Pancreatic Cancer Caused Steve Jobs' Death&quot;&gt;{{Cite press release| publisher=Voice of America| title=Rare Pancreatic Cancer Caused Steve Jobs' Death| accessdate=October 7, 2011| date=October 7, 2011| url=https://www.voanews.com/a/rare-pancreatic-cancer-caused-steve-jobs-death--131317684/146265.html| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124162555/http://www.voanews.com/english/news/Rare-Pancreatic-Cancer-Caused-Steve-Jobs-Death--131317684.html| archivedate=January 24, 2012| deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steve Jobs, Apple co-founder, dies at 56&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/technology/2011/oct/06/steve-jobs-apple-cofounder-dies |work=The Guardian |location=UK |title=Steve Jobs, Apple co-founder, dies at 56 |date=October 6, 2011 |first=Dominic |last=Rushe | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130619055912/http://www.guardian.co.uk/technology/2011/oct/06/steve-jobs-apple-cofounder-dies | archivedate = June 19, 2013| deadurl=no}}&lt;/ref&gt;မၼ်းလႆႈတေႃႈသူႈမႃးတင်း တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႇသႃႇ တႃႇႁူဝ်သိပ်းပီ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၽွင်းမၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢႃႇယုႇတိုၵ်ႉမီး 56 ၶူပ်ႇၵူၺ်း။ Apple ၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ Steve Jobs သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆသေ တီႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢဝ် ၶႅပ်းႁၢင်ႈ Steve သေ တႅမ်ႈဝႆႉ &quot;Steve Jobs 1955-2011&quot; ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ CEO Tim Cook လၢတ်ႈဝႃႈ  Apple ၼႆႉ လႆႈသုမ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ မုင်ႈႁၼ်ၽၢႆႇၼႃႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ပေႃးဢဝ်တင်းၵမ်ႇၽႃႇဝႃႈ လႆႈသုမ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၼိူင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉလၢၵ်ႇလၢႆးလီဢၢမ်းဢေႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၵေႃႈ ၶွၼ်ငဝ်းဝိၺၢၼ်ႇမီး တေမီးယူႇၸွမ်း Apple ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ႁူင်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Pixar ၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈမွင်ၸႂ်ၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ မႃႇသႃႇပၢင်သွမ်းမၼ်းတႄႉ တင်းမူင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၼ်းဢိတ်းဢွတ်းသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ ဝၼ်းထိ 7 ပီ 2011 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ႁႂ်ႈပဵၼ် တီႈမၢႆတွင်း လွင်ႈမွင်ၸႂ် ယွၼ်ႉ Steve လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼႆသေ ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ Apple လႄႈ Microsoft တင်းသွင်ဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ၸွမ်ပိဝ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ် ယွၼ်ႇလူင်းၼိုင်ႈၶိုင်ႈသေၵေႃႈ ၼႄလွင်ႈမွင်ၸႂ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx|title=Apple flies flags at half staff for Steve Jobs|work=KOKI-TV|date=October 6, 2011|accessdate=October 29, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130813105321/http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx|archivedate=August 13, 2013|deadurl=no|access-date=September 2, 2018|archive-date=August 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130813105321/http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx |accessdate=September 2, 2018 |archivedate=August 13, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130813105321/http://www.fox23.com/news/local/story/Apple-flies-flags-at-half-staff-for-Steve-Jobs/9F9t6Xb5z0iPKxHtnEzEuA.cspx }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.networkworld.com/community/blog/microsoft-flies-flags-half-staff-in-tribute-to-jobs|title=Microsoft lowers flags to half staff in tribute to Steve Jobs|work=Network World|date=October 6, 2011|accessdate=October 29, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109013115/http://www.networkworld.com/community/blog/microsoft-flies-flags-half-staff-in-tribute-to-jobs|archivedate=November 9, 2013|deadurl=no|access-date=September 2, 2018|archive-date=November 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109013115/http://www.networkworld.com/community/blog/microsoft-flies-flags-half-staff-in-tribute-to-jobs}}&lt;/ref&gt; Bob Iger ဢၼ်ပဵၼ်တီး ၶွမ်ႇပၼီႇ Disney ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ Walt Disney World လႄႈ Disneyland  တီႈၸိူဝ်းပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈမၼ်းၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ ပီ 2011 တႄႇဢဝ်  လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 6 ဝၼ်း တေႃႇ 12 ဝၼ်းၼႆႉ မၼ်းၸီႉသင် ႁႂ်ႈဢဝ် ၸွမ်ပိဝ် ယွၼ်ႇလူင်းထိုင် ၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈမိူင်းၵႄႇလီႇၽူဝ်းၼီးယႃး Jerry Brown ၵေႃႈ ဢဝ် ပီ 2011 လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 16 ဝၼ်းၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝၼ်း &quot;Steve Jobs&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/digital/steve-jobs-memorial-apple-jerry-brown-248866/ |title=Private Steve Jobs Memorial Set for Oct. 16 – The Hollywood Reporter |work=The Hollywood Reporter |date=October 14, 2011 |accessdate=November 12, 2011 |first=Sofia M. |last=Fernandez | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131231084758/http://www.hollywoodreporter.com/news/steve-jobs-memorial-apple-jerry-brown-248866 | archivedate = December 31, 2013| deadurl=no}}&lt;/ref&gt;
ဢၼ်ပဵၼ် မႅၵ်ႉၵၸိၼ်း Fortune Magazine ၵေႃႈ လႆႈမၵ်းမၼ်းမၼ်းပဵၼ် CEO of the decade သေ&lt;ref name=&quot;cnn6&quot;&gt;{{Cite news|url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.power_25.fortune|title=25 most powerful people in business – #1: Steve Jobs|work=Fortune (magazine)|accessdate=April 19, 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140410022342/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.power_25.fortune/ | archivedate = April 10, 2014| deadurl=no}}&lt;/ref&gt; တီႈလိၼ်ၵိူတ်ႇ California ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်မၼ်းသႂ်ႇ တီႈ California Hall of Fame သေ ထုၵ်ႇပၼ်ႇသူးယွင်ႈၵုင်ႇမုၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉမၼ်းႁဵတ်းလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၽၢႆႇၽဵင်းၵႂၢမ်းမႃးလႄႈ ထိုင်မႃး ပီ 2012 ၼၼ်ႉ မၼ်းထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈတင်း Grammy Trustees Award ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်း Disney ဢၼ်ပဵၼ  [[John Carter|John Carter]] လႄႈ ၸိူင်း Brave ၶွင် Pixer ၸိူဝ်းၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတွၼ်ႈတႃႇမၼ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ ဢၼ် Walter Isaacson တႅမ်ႈဢွၵ်ႇ လွင်ႈမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ပပ်ႉ Steve Jobs ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း ပီ 2011 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ Steve Jobs သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ ပဵၼ် Documentary ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|2}}

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==
* [http://www.apple.com/pr/bios/jobs.html Steve Jobs' Executive Profile at Apple]
* [http://www.romain-moisescot.com/steve/ All about Steve] extensive &amp; short biographies, pictures, movies &amp; interviews of or related to Steve Jobs.
* [http://youtube.com/watch?v=PEHNrqPkefI YouTube video of first Jobs' Macworld keynote in 1997, when he returned to Apple], where he announced partnership with [[Microsoft|Microsoft]].
* [http://www.youtube.com/watch?v=D1R-jKKp3NA YouTube video of Jobs' commencement address] at [[Stanford University|Stanford University]], 2005-06-12.
* [http://news-service.stanford.edu/news/2005/june15/jobs-061505.html Text of Jobs' commencement address] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20120711/http://news-service.stanford.edu/news/2005/june15/jobs-061505.html |date=2012-07-11 }} at [[Stanford University|Stanford University]], 2005-06-12.
* [http://www.companypay.com/executive/compensation/apple_computer_inc.asp?yr=2005 Steve Jobs Compensation]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.apple.com/hotnews/thoughtsonmusic/ &quot;Thoughts on Music&quot;] by Steve Jobs, 2007-02-06

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈၵၢၼ် ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင်ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၽူႈမၢၵ်ႈမီးလူင် ဢမေႇရိၵၼ်ႇ]]</text>
      <sha1>6o6zfozb7rqwi1q91mxzjrktkg9b0wm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1644</id>
    <revision>
      <id>126243</id>
      <parentid>102883</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19972" sha1="messbkacv5z6k7j7plgy8ds4ft8rmho" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = 
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.9293172|96.8806743|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 42
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08061
}}
'''ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|ရွှေကျင်}}), ({{Langx|en|Shwegyin}}), ({{IPA-shn|Shoikyin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်ႈ [[ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite map|title=[[Google Maps|Google Maps]]|publisher=Google|accessdate=February 13, 2017}}&lt;/ref&gt; ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႃႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ။

==ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ==
ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈႁင်းၶေႃမႃးသေတႃႉ တႄႇဢဝ်ပီ 1895 မႃး ၶိုၼ်းၶၢႆႉဢဝ်လုမ်းၽွင်းၸႄႈတွၼ်ႈၸူး ဝဵင်းတထူင်ႇ တီႈဢၼ်တၢင်းၵႂႃႇတၢင်းမႃးသႃႇၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၸႄႈတွၼ်ၽႄသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇသုတ်းသုတ်း တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။

ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မီး 953 လွၵ်းလၵ်းသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်းဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈပီ 1931 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမီးမႃး 42738 ၵေႃႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1956 ၼၼ်ႉ လႆႈလၢမ်းမီးဝႆႉ 55236 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ဢိၵ်ႇပႃးဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ ဢိူင်ႇမီး 69 ဢိူင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း ဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ် 
သေ ၽၢႆႇတင်းဢွၵ်ႇ ၸပ်းဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈမိူင်းၵေႃႇသူးလေႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ဢွင်ႈတီႈလႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇပွတ်းႁွင်ႇ ႁွင်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼၼ်ႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတႂ်ႈဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီမိူင်းမၢၼ်ႈ ၁၂ဝဝ ၼၼ်ႉ မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၽၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ လႆလူင်းၵႂႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၵူတ်ႉမႄႈၼမ်ႉလူင်သွင်ၵူတ်ႉ ၸူးဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး တီႈၼႂ်းၵႄႈ ဝၢၼ်ႈတွင်ႇၵျီး လႄႈ ဝၢၼ်ႈဢိၼ်းပလႄးၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူတ်ႉမႄႈၼမ်ႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႆႉ လႆလူင်းၵႂႃႇ တီႈႁိမ်းဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉၼၼ်ႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ၵႆႇယၢၼ်တင်း မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼႆႉ မွၵ်ႈ လၵ်းပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
ၵႆႇယၢၼ်ၵၼ်တင်း ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မွၵ်ႈ 12 လၵ်းၶိုင်ႈသေ တင်းဝဵင်းမႃႉတွၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းတိူၵ်ႈတၢင်းၽႄလူတ်ႉလဵၼ်း ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ-မႃႉတွၵ်ႉ ၼၼ်ႉၸမ်ႉ ၵႆယၢၼ် လၵ်းပၢႆၶိုင်ႈယဝ်ႉ။ လတ်းဢဝ် ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇလႄႈသင်၊ ၵျွၵ်ႉၵျီးပေႃးၵထ တီႈပႄးၼွႆႇၵူင်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းဝႆႉ တၢင်းလူတ်ႉၵႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်းသေ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၼႆ ၵႆယၢၼ် လႆႈၵႂႃႇၽၢႆႇၸၢၼ်း 36 လၵ်းယဝ်ႉ။ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1963 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈလၢမ်းတူၺ်း မီးယူႇ မွၵ်ႈ 7702 ၵေႃႉဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။

==သၢႆပိုၼ်း==
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆပီမိူင်းမၢၼ်ႈ ၁၁၁ဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ ၁၁၁၃ ၼၼ်ႉ မွၼ်းၶဝ်ဢဝ်ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ မႁႃႇထမ်ႇမရႃႇၸႃႇတိပတိ ၼႆႉၵႂႃႇလႄႈ လႆႈၵႂႃႇၸၢမ်ႇယူႇတီႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၼိုင်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼၵရမ်ႇ တမ်ႇတုၼ်ႇ၊ ၼၵရမ်ႇ ၼလုတ်ႉ၊ ၼၵရမ်ႇ ဝႃႇၶရီႇ၊ ၼၵရမ်ႇ ရႃႇမတ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် မွၼ်းသီႇပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ဢဝ်ၽွင်ၶမ်း မႃးသၢၵ်ႈပၼ် ၶုၼ်ၽႅဝ်တီႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈႁၼ်ၺႃးတီႈတူၼ်ႈ တူၼ်ႈသဵၵ်ႉၽူးလႄႈ ၸူးထူၺ်ႈထူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ သေးလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးၽွင်ၶမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလူင်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ႁႂ်ႈၶဝ်ပီႈၼွင်ႉသီႇၵေႃႉ မူၼ်ႈၸႂ်တီႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈတႄႇဝၢၼ်ႈတီႈၼၼ်ႈသေ ပၼ်လိၵ်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈပဵၼ်ပူႇၵႄႇမႃးယဝ်ႉ။ မွၼ်းသီႇပီႈၼွင်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေ ပွၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈယူႁင်းၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၽွင်းမႃးတင်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ႉ ၼၵရမ်ႇ ရႃႇမတ်ႉၼႆႉ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇတွၼ်ႇ ဢၼ်မီးလင်ႁိူၼ်း 40 ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းႁွင်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ပွတ်းႁွင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉႁွင်ႈ လႄႈ တီႈဝၢၼ်ႈၸဵင်ႇတွင်ႇၼႆႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇလိုၵ်ႉၼႃသေ လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း ၵူၺ်းမီးမွၵ်ႈ ႁႃႈႁူၵ်းလင်ၼႆႉၵူၺ်း။ ၽၢၼ်း(မၢၼ်ႊ-ဆတ်)ၵမ်းၵမ်းၵႆႉမႃးႁွင်ႉတီႈဝႃႈၼၼ်ႉသ​လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈသတ်ႉတိတ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈသတ်ႉတိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈငဝ်ႈငႃႇ ဢၼ်လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း တႄႇမီးမႃး တႃႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈဝဵင်း==
ၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇယုၵ်ႉပဵၼ်ပူႇၵႄႇၼၼ်ႉ မွၼ်းၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႂႃႇ ၼႆသေ ၸူးႁႂ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵဵပ်းဢဝ်ၶွၼ်ႇတီႈ ၶႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈသၢၵ်ႈၶုၼ်ယဝ်ႉ။ ၶႂႃႇမူးၼၼ်ႉ ၵူႈပီၵူႈပီ မၼ်းၵဵပ်းဢဝ် ၽွင်ၶမ်းတၢင်းၼၵ်းၵဝ်ႈသေ သၢၵ်ႈၶုၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈၽွင်ၶမ်းတႃႇသၢၵ်ႈၶွၼ်ႇၼမ်ၼမ်ၼႆ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသေးၶမ်းၼႂ်းႁွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဝ် ၵွၵ်းသေးၶမ်းသေ သေဢဝ်ၶမ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃး သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ (မၢၼ်ႊ-ရွှေကျင်) ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တေႃႈထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢဝ်လိၼ်တီႈတၢင်းလေႃႉ တီႈႁိမ်းလုမ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၼႂ်းၶူင်ႈ တီႈႁိမ်းတတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၽယႃးၵျီးၼၼ်ႉလႄႈသင် ပေႃးသေးတူၺ်းၼႆ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃးၽွင်ၶမ်းယူႇဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။

==ပၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ==
ဝၢႆးသေမၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ တႄႇဢဝ်ပီ 1181 မႃး ႁႂ်ႈၽွင်းဝဵင်း ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1187 မႃး ယွၼ်ႉလုၵ်ႈသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ၶဝ်ႈသိမ်းဢဝ်ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆးဢွၵ်ႇလႄႈ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၸူးၵိုတ်းလင်ႁိူၼ်း မွၵ်ႈ 100 လင်ၼႆႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေတပ်ႉသိုၵ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ၶိုၼ်းယုၵ်ႉတၢင်ႇ ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းသေ ၶိုၼ်းမႄးတႄႇတင်ႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ လင်ႁိူၼ်းၶိုၼ်းမီးမႃး မွၵ်ႈ 300 လင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ ပီ 1214 လိူၼ်သီႇလွင်ႈ 4 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ လႆႈၶိုၼ်းတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ဢင်းၵိတ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

==သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ==
ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈ မိူဝ်ႈသၢႆတၢင်းမႄႈၼမ်ႉႇၸိတ်ႉတွင်း ပႆႇလၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝဵင်းၵႃႉၶၢႆလီမႃးသေတႃႉယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းလႄႈသင်၊ ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈယဝ်ႉလႄႈသင် လွင်ႈၵူၼ်းၵိုၼ်းၼႆႉ ယွမ်းမႃးယွမ်းမႃးလွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈထိုင်ၶၢဝ်းၽူၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈ တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းမႃႉတွၵ်ႉသေ လႆႈၶီႇႁိူဝ်းၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇယဝ်ႉ။

==တီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်==
ၽြႃးၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်တီႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတွင်ႇဢူး ဢၼ်မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း တီႈတွင်ႇၼမွင်း ဢၼ်တႄႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 1171 ၼၼ်ႉ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း ၵွင်းမူးၽယႃးၷျီး ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မူၺ်ႇတေႃႇမုၼ်ႇၸရိတ်ႉ၊ ၵွင်းမူးဝႅတ်ႉတႅတ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ မၵျီးတၢၼ်း တီႈၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႆဢွၵ်ႇဝဵင်း တီႈဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ႁွင်ႈ တွင်ႇၼမွင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ==
ထုင်ႉသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉၸမ်တိၼ်လွႆလႄႈ ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းလႄႈ ယႃႈယႃသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉ ပဵꧣ်ယႃႈယႃၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈထုင်ႉၼိူဝ်လွႆ တီႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇသေ ၸၢင်ႈလႆႈမၢၵ်ႈမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇတိုင်ႇယၢင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ တီႈႁွင်ႈသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇလႄႈ တီႈၼိူဝ်ပွတ်းလွႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သေးၶမ်းသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးသူၼ်ၵေႃႇပတ်ႉဢၢၼ်ႇလၢႆဢေႇၵမၼ်းယဝ်ႉ။ သိူင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဵဝ်လီသေ ပဵၼ်ဢၼ် သႃႇၸႂ်ဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>messbkacv5z6k7j7plgy8ds4ft8rmho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1645</id>
    <revision>
      <id>126322</id>
      <parentid>107177</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3861" sha1="1bp9e9ftclv1irskrk0vtukpoboarn3" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = ​ေ
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population = 107,462
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၁၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1 = 
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.9293172|N|96.8806743|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 16
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08051
}} 
'''ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|ရွှေကျင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Shwegyin Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Shoikyin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼႆႉဢေႃႈ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ]]ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:သူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>1bp9e9ftclv1irskrk0vtukpoboarn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1653</id>
    <revision>
      <id>126323</id>
      <parentid>104880</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="cte0cr47hdz3emeggff1anfoxnz0yzb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 =[[ပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.7678499|N|96.1652929|E|region:MM|display = inline,title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m = 8
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်း''' ({{Langx|my|ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|seikan Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Saekkaan|pron}}) ၼႆႉ မီးပွတ်းတူၵ်း ဝဵင်းတႃးၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ ပွၵ်ႉ 3 ပွၵ်ႉ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (1) ႁူင်းၼိုင်ႈ၊ ႁူင်းယႃ (1) ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

==ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ==
* [http://www.yangoncity.com.mm/maps/townships_pro.asp?tname=seikkan Yangon City Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525051321/http://www.yangoncity.com.mm/maps/townships_pro.asp?tname=seikkan |date=2012-05-25 }}


{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:သဵၵ်ႉၵၢၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>cte0cr47hdz3emeggff1anfoxnz0yzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1659</id>
    <revision>
      <id>126324</id>
      <parentid>107178</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12932" sha1="rmg169h1ftpcc9tee2e2l778zmuumnk" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး
|settlement_type =  [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name =  {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[လွႆၶေႃ]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းသျႃးတေႃး]]
|area_total_km2 =  834.19
|population = 
|population_total = ၇,၀၇၆
|population_urban = ၁,၆၂၆
|population_rural = ၅,၄၅၀
|population_as_of = သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ ၂၀၁၇
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ
|population_blank1 = ယၢင်းလႅင် (၈၀.၃၂%)&lt;br&gt;တႆး (၁၇.၂%)&lt;br&gt; မၢၼ်ႈ (၁.၇၄%)&lt;br&gt; ယၢင်းၽိူၵ်ႇ (၀.၇%)&lt;br&gt; ၶျၢင်း (၀.၀၁%)&lt;br&gt; ရၶႅင်ႇ (၀.၀၁%)
|population_blank2_title =သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထ]]၊[[ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ|ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]]
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  {{Coord|21.2098692|94.632014|region:MM|ormat=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|area_total_sq_mi = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 985
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး''' ({{Langx|my|ရှားတောမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Sharrtaw Township}}), ({{IPA-shn|Zaewaeng Syaatau|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းသျႃးတေႃး]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== သၢႆပိုၼ်း ==
ၼႃႈလိၼ်သျႃးတေႃးၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် သၢႆတၢင်း [[ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး|ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး]] [[ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇ|ပၢၼ်ၵုင်းပွင်ႇ]] ၽွင်းၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၸူး [[ဢယုတ်ႉထယ|ဢယုတ်ႉထယ]] သေ ပဵၼ်တီႈလိုဝ်ႈသဝ်းၼိုင်ႈၵႅပ်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
ပီ 1980 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးယူႇမွၵ်ႈ သွင်ႁဵင်ၼႆႉသေ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝဵင်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1972 လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 22 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 2010 လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ် ပွၵ်ႉ 4 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ 4 ဢိူင်ႇ ဝၢၼ်ႈ 20 ဝၢၼ်ႈသေၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt;

==ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==
===ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်===
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်သေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 27 မိတ်ႉၼိတ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 97 တီႇၵရီႇ 27 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 51 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်တႄႉ {{Convert|834.19|sqmi}} ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt; ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇတေႃႇ တၢင်းတူၵ်း ယၢဝ်း 35 လၵ်းသေ ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇ တၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်း 50 လၵ်းယဝ်ႉ။

===ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်===
ၽၢႆႇႁွင်ႇၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ]] ([[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]])၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[မိူင်းထႆး|မိူင်းထႆး]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမႄႈၸႄႉ]]၊ ၽၢႆႇတၢင်းတူၵ်း မီး [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ]] ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်===
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၼင်ႇမေႃႈၶၢင် ဢၼ်လွႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ မီးဝႆႉတီႈၼႃႈလိၼ်တႅမ်ယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵၢႆႇတၢမ်းၵၼ်ဝႆႉသေ တၢင်းသုင်မီႈဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ် ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 985 ထတ်းယဝ်ႉ။ ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ [[ၼမ်ႉၶူင်း|ၼမ်ႉၶူင်း]] လႆႈလူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်း ႁႃႈပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းဢွၵ်ၶူင်းသေ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီး မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉၼမ်လိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် လွႆလၢၼ်း ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 7212 ထတ်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===သၢႆၵေးၼမ်ႉ===
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁွင်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၽႄးပုလႃလႄး လႄႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉမႃ ဢၼ်လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလႆးၸူးတၢင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉၼမ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈယႃႇသီႇၾိင်ႈၾႃႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းၸၢၵ်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၾိင်ႈၾႃႉ===
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ မႆႈလိူတ်ႇႁႅင်ႈႁႂ်ႇသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 38 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်းၼႆႉ မီး 7 တီႇၵရီႇသႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် ၽတ်ႉၽဵင်ႇၼႆႉ မီႈ 32.79 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

==ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း==
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃး တေႃႇထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇသဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီးဝႆႉ 7,076 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်|ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းလႅင်]] ယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိူဝ်းယမ် [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]] လႄႈ [[ၸၢဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ|ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]]ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt;

==ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး==
ၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉၵေႃႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈထိူင်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်လူင်တႄႉ ပဵၼ် [[ငႃး|ငႃး]]ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt;

==ပၢႆးပႆႇၺႃႇ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်တႄႉ ၸၼ်ႉသုင်မီႈ 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉသုင်မီး 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄ ၸၼ်ႉၵၢင် 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 14 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈ 3 ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt;

==ပၢႆးယူႇလီ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းသျႃးတေႃးၼႆႉ မီးႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇတႅၵ်ႇၼႄႇ 1 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 4 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 4 ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref name=&quot;sd&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/shar-taw-township.pdf|title=ရှားတောမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=ရှားတောမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ksg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=viewlink&amp;link_id=6&amp;Itemid=630|title=ရှားတောမြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;

}}

{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{DEFAULTSORT:သျႃးတေႃး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]</text>
      <sha1>rmg169h1ftpcc9tee2e2l778zmuumnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၼ်လွႆမိူင်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1674</id>
    <revision>
      <id>126263</id>
      <parentid>97900</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2649" sha1="jo6lt0vqx1zdblpb4rkgtue3pikjgzq" xml:space="preserve">'''သၼ်လွႆမိူင်းတႆး'''ၼႆႉ ပဵၼ်တူၼ်းလွႆ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယၢဝ်းထိုင် မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢႆတူၼ်းလွႆယၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းသေ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် မီးပိုၼ်ႉတီႈလႅၼ်ႊလိၼ်ၵွင်းလွႆတႆးယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႊတီႈ လွႆႊမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးဝႆႉ ၵႄးၼမ်ႉလႄႈ ထုင်ႉဝူဝ်ႇတင်းၼမ်လၢႆ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးၸွမ်း တွၼ်ႊၵၢင်ပွတ်းဢွၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းထႆးယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆၼိုင်ႈသၢႆၼိုင်ႈတူၼ်းၼႆႉ တၢင်းသုင်မၼ်းမီးတေႃႇ 2,500 မီးတိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆ ဢၼ်သုင်သုတ်းတီႈမိူင်းထႆး ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် 2,565 မီးတိူဝ်ႇ(8,415 ထတ်း)ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊသၼ်လွႆ ဢၼ်ၶၼ်ႈပၼ် ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းထႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၼ်လွႆၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သၼ်လွႆလႃၼႆယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆး ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိၼ်ထုၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈတွၼ်ႊလိၼ်သုင်ၶွင် သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ ယင်းမီးပႃး ၼွင်တင်းၼမ်လၢႆ ၼင်ႇၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ဢၼ်မီးႁိမ်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သၼ်လွႆမိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ်လႅၼ်ႊတီႈၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်း ၵွပ်ႈႁူဝ်ဢႃႇလူးတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>jo6lt0vqx1zdblpb4rkgtue3pikjgzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢမႄးရီးၶိူဝ်းတႂ်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1684</id>
    <revision>
      <id>126267</id>
      <parentid>102292</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6101" sha1="s4z0csg2le38g59jdhb7or5z81o58ab" xml:space="preserve">==ဢမႄးရီးၵႃ့ၸၢၼ်း==

ဢမႄးရီးၵႃႉၸၢၼ်း ပဵၼ်လိုမ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသီႇ။ မၼ်းမီးတၢင်းယၢဝ်းမွၵ်ႈ 4,600 လၵ်း(7,401 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ။ ပေႃးဢဝ်တီႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် မၼ်းၼႆႉမီး 3,000 လၵ်း(4,827 ၵီးလူဝ်းမီးတႂ်း)လိူဝ်၊ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းဢွၵ်ႇတႅၵ်ႈၸူးတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးလႅၼ်ႊမိူင်း ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႃႇၼၼ်ႉလၢႆၸိူဝ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီးလွႆလူင်၊ လႅၼ်ႊၼႃႈလိၼ်သုင်၊ ႁူၺ်ႈႁိုၵ်း၊ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆး၊ ထိူၼ်ႇမႆႉလႅၼ်ႊမိူင်းမႆႈတၼ်ၼႃ၊ ပၢင်ႇပႃႇယိူဝ်ႈ၊ လႅၼ်ႊပဵင်းလူင်၊ တင်းၼမ်ႉၵႄးယႂ်ႇလူင် မိူင်ၼင်ႇ ၼမ်ႉလူင်ဢမေႇသူၼ်ႊတင်း ဢူဝ်ရိၼ်းၼူဝ်းၵူဝ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ဢႅၼ်းတိသ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁၢဝ်းလွႆလူင် ဢၼ်ၼၢင်ယၢဝ်းၵႆသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉသမ်ႉ တတ်းၽၢတ်ႈလူင်းသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၸွမ်းပွတ်းတွၼ်ႊ ၽၢႆတူၵ်းလိုမ်လိၼ်လူင်ယဝ်ႉ။  လွႆလူင်မွင်ႉတ်ႉ ဢၵွၼ်းၵႃးၵူးဢႃး တီႈဢႃႇၸႅၼ်ႇတီးၼႂ်း တင်း ၶျိလ်းလီးၶဝ်ၼႆႉ မီးတၢင်းသုင်ထိုင် 22,834 ထတ်း၊ (6,960 မီးတႂ်း)။ မၼ်းၼႆႉပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆဢၼ်သုင်သုတ်း တီႈၽၢႆႇၵၢႆလုမ်ႈၾႃႉတၢင်းတူၵ်း။ ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မီးၽၢႆႇတႂ်ႈ တၢင်းသႆၵၢင်ႊလႄႈ ၾိင်ႈၶၢဝ်းမၼ်းၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈပိၼ်ႈၽူၼ်ႈၵၼ်တင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတီႈဢမႄးရီးၵႂ်းႁွင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ဢဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း 13 ဢၼ်သေၵေႃႇပဵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းလၢၼ်ႉ 230 ၶဝ်ယူႇသဝ်းဝႆႉ။ ဢိၼ်းတီးယၼ်းဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးယူႇသဝ်းဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼႃႈ ပီ 1500 ပီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းသပႅၼ်းၼိသ်ႉတင်း ပွတ်ႉတူးၵိသ်ႉၶဝ်တႄႇမႃးပၵ်းသဝ်း။ ၶဝ်တေႃႉဢဝ် ၵူၼ်းလမ် လုၵ်ႉဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ၵႂႃႇၸူးဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းတႃႇဢဝ်ႁဵတ်းၶႃႈ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တႃႇၵူၼ်းဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်း မွၵ်ႈၶိုင်ႈလိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလေႃးလႄႈး ၶိူဝ်းၽိူၵ်ႇ၊ လမ်ႇတင် ဢိၼ်းတီးယၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉသေမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်း မီးလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႂ်ႇလူင်တင်းၼမ်လၢႆ ဢိၵ်ႇမေႃႇႁႄႊ ၶဝ်ၵေႃႈမီးၼမ်။ ၶူဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈပိူင်လူင်ပဵၼ် ၵႃႇၽီႇ၊ ၵူၺ်ႈ၊ မဵတ်ႉသၢၼ်၊ ယႃႈမႂ်ႊလူင်၊ တင်းဢွႆႈ။ ဝူဝ်းၵႂၢႆးတႄႉ လဵင်ႉတႃႇဢဝ်ၼိူဝ်ႉ။ တွင်းသမ်ႉလႆႈတီႈမေႃႇမိူင်းၶျိလ်းလီး။ ႁဵၵ်ႇသမ်ႉလႆႈတီႈမေႃႇၼႂ်းပူဝ်ႇလီးဝီးယႂ်း။ ဝႅၼ်ႇၼီႇသွႆးလႂ်း တင်းဢႃႇၸႅၼ်ႇတီးၼႂ်းသမ်ႉ မီးမေႃႇယေးၼမ်ႉမၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၶဝ်။

ႁူဝ်ၵူၼ်းဢမႄရီးၵႂ်းၸၢၼ်း မွၵ်ႈၶႂ်ႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ပရႃႇသိလ်း၊ သမ်ႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပွတ်ႉတူးၵိသ်ႉ။ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်းၸၢၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈတႄႉ ၵႂၢမ်းသပႅၼ်း ၼိသ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်ဝႆႉတႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢိၼ်းတီးယၼ်း ဢၢၼ်ႇလၢၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ၵွၺ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၵိုၵ်းမိူင်းၶဝ် ဢၼ်လဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>s4z0csg2le38g59jdhb7or5z81o58ab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1686</id>
    <revision>
      <id>126325</id>
      <parentid>104887</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5569" sha1="jrp9kjrnqegwvrr19l3s9o3orucmfx4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Yangon Division.svg|25px]] [[တႃႈၵုင်ႈ၊ ၸႄႈတိူင်း|တႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်း
|population_blank2 = မၢၼ်ႊ၊ မွၼ်း၊ တႆး၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ &lt;br/&gt;ရၶႅင်ႇ၊ ၶႄႇ၊ ၵလႃး
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.7828822|96.1288426|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 12
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11121
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ''' ({{Langx|my|ရန်ကုန်မြို့}}), ({{Langx|en|Ahlone Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Along|pron}}) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းတူၵ်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ဢၼ်မီးၽၢႆႇပွတ်းတူၵ်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း]] လႄႈ [[ ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ|မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ]] လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ|ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ]] မီး 2 ႁူင်း၊ [[ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်|ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ်]] မီး 2 ႁူင်း လႄႈ [[ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်|ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်]] မီး 6 ႁူင်း ယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇၼႆႉ မီးပွၵ်ႉယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢၼ်[[ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ|ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]] ၶဝ် ယူႇသဝ်းၵမ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ် ယူႇသဝ်းၵမ်ႉၼမ်လႄႈ တေလႆႈႁၼ် ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ၵႂိၼ်းၵျွင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၵျႂင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်လိုဝ်းလင်ၵျွင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီး ပလီႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ မီး ၵျွင်းၽြႃးႁိၼ်ႇတူႇ (2) ၵျွင်းယဝ်ႉ။
မီးဝႆ့ တီႈၽင်ႇၽၢႆႇတူၵ်း မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉ တႃႈႁိူဝ်းဢေးသျႃးဝေႃး လႄႈ တႃႈႁိူဝ်း မျၢၼ်မႃႉၸႅတ်ႉမူႉ ယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>jrp9kjrnqegwvrr19l3s9o3orucmfx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1692</id>
    <revision>
      <id>126326</id>
      <parentid>104889</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13107" sha1="35kvc3zb9m2oqkbcos79cotclbf16ep" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းႁွင်ႇတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_blank1_title =
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.9041792|96.0996978|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 14
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11011
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ''' ({{Langx|my|အင်းစိန်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Insein Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Inzaeng|pron}}) ၼႆႉ မီးဝႆႉပွတ်းႁွင်ႇ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ]]၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇၼႆႉ မီး ပွၵ်ႉ (21) ပွၵ်ႉ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (33) ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် မီး (10) ႁူင်း လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး (5) ႁူင်းယဝ်ႉ။
တီႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉ ၶွၵ်ႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ဢၼ် [[ၶွၵ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ|ၶွၵ်ႈဢိၼ်းၸဵင်ႇ]] ဢၼ် [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉ|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢင်းၵိတ်ႉ]] ၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၽြႃးႁိၼ်ၶၢဝ် ဢၼ်တၢင်းသုင် သုင်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ [[ၽြႃးၵျွၵ်ႉတေႃႇၵျီး|ၽြႃးၵျွၵ်ႉတေႃႇၵျီး]] (လေႃးၵၶျၢၼ်းတႃႇ ဢပယလႃႇပမုၼိ) ဢၼ် ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၵျီးၶိၼ်ႇၺုၼ်ႉ တင်ႈမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၸၼ်ႉၸွမ်ထမ်ႇမ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ ၼိတ်ႉၶျိၼ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ထမ်ႇမ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸၼ်ႉၸွမ်ထမ်ႇမမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]၊ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃ ၽၢႆႇယႃႈယႃ (တႃႈၵုင်ႈ)|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃ ၽၢႆႇယႃႈယႃ (တႃႈၵုင်ႈ)]] လႄႈ [[ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆႈမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႈၵုင်ႈ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈယႂႃႇမပရိတ်ယတ်ႉတိ ဢၼ်မီးတီႈ ဢိၼ်းၸဵင်ႇယႂႃႇမပွၵ်ႉတူၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း ၶိုၼ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်ႉပိုၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈလိၵ်ႈသေ ပဵၼ်တီႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ ရႁၢၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵျွင်းဢႃႇလိင်ႇႁႃႈၸၼ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈ ၸေႃႇပႂႃးၵျီးၵူင်း တီႈၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉၶဵင်ႇမုင်ႈယဵမ်ႈလူင်သေဢေႃႈ။ ၵူႈပီၵူႈပီ ပေႃးပီမႂ်ယၢင်းၽိူၵ်ႇမႃး ယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ်ၸတ်းႁဵတ်းပွႆးတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ် တီႈၼႂ်းဝၢင်းၵျႂင်းၼၼ်ႉသေ မီးပၢင်ပွႆး ၸဵတ်းဝၼ်းၸဵတ်းၶိုၼ်းလႄႈ ပဵၼ်ပွႆးဢၼ်ၵိုၼ်းလူင်လၢင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

[[ႁူင်းယႃဢိၼ်းၸဵင်ႇ|ႁူင်းယႃဢိၼ်းၸဵင်ႇ]] ၼႆႉ ပဵၼ်ႁူင်းယႃပိူင်လူင်တႃႇ ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇယဝ်ႉ။ ၵၢတ်ႇဢိၼ်းၸဵင်ႇလေႇႁႃႇပျိၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ၶၢႆၶူဝ်းၵဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉၵိုၼ်းယူႇတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 1949 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီ 31 ၽွင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶေႇဢႅၼ်ႇထီႇဢူဝ်ႇၶဝ် ယၢမ်ႈသိမ်းဢဝ်မႃးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢိၼ်းၸဵင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၽႃႇသႃႇမွၼ်းသေ လူင်းမႃးလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ တီႈၸၢင်ႉဢၢပ်ႇၼမ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢိၼ်းၸဵင်ႇ = ဢိၼ်း-ၼွင်ၼမ်၊ ၸဵင်ႇ-ၸၢင်ႉ&lt;ref&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႃႇမ ==
ဢိၼ်းၸဵင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝေႃးႁၢၼ်မွၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ ဢိင်ႇၸႅင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢိၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၼွင်ၼမ်၊ ၸႅင်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ် ၸၢင်ႉၼႆလႄႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၼွင်ၸၢင်ႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၼွင် တီႈဢၼ်ၸၢင်ႉၶဝ် ယူႇသဝ်းၵိၼ်မူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)၊ (မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ပြည့် ဇူလိုင်လ)&lt;/ref&gt; 
ၸိူဝ်းပဵၼ်တီႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၸွမ်းၵုင်း (ၵူင်း) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵုင်းၵဝ်ႈၵုင်း ဢၼ်လိုဝ်းလင်ၼႆႉ (တၺိၼ်းၵူင်း၊ ပူဝ်ႇၵူင်း၊ တွင်ႇတူႇၵူင်း၊ သျၢၼ်းၵူင်း၊ ၸေးၵူင်း၊ ၸီးဢူင်ႉၵူင်း၊ ၼၼ်ႉတႃႇၵူင်း၊ ၸေႃႇပႂႃးၵျီးၵူင်း လႄႈ ၵျူဝ်ႉၵူင်း) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။  မီးပႃးပွၵ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽေႃႉၵၢၼ်ႇ၊ ဢွင်ႇသၢၼ်း၊ ယႂႃႇမပွတ်းတူၵ်း၊ ယႂႃႇမပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ယူင်ႉသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် ===

ယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ ဢၼ်ၼႄဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉၼႆႉ ထိင်းသိမ်းဝႆႉပဵၼ် [[ယူင်ႉသၢင်ႈၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်၊ တႃႈၵုင်ႈ|ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၶႃႈဢေႃႈ။


{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ၸိုဝ်ႈ !! မဵဝ်းမၼ်း !! ႁဵင်းလိၵ်ႈ !! မၢႆတွင်း
|-
| ငဝ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၽၢႆႇလဵင်ႉလူလႄႈ ၽၢႆယူတ်းယႃတူဝ်သဵင်း || လုမ်း || 
|-
| ဢိၼ်းၸဵင်ႇ ဢ.ထ.ၵ. (1) || ႁူင်းႁဵၼ်း || သဵၼ်ႈတၢင်းပႁူဝ်ႇ တွၼ်ႈ 4 (မိၼ်းၵျီးလၢၼ်း)
|-
| ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၸွပ်ႇ||  လုမ်း ||  သဵၼ်ႈတၢင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ
|-
| ပၢႆးသၢႆႈၽၢႆမေႃလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ဢိၼ်းၸဵင်ႇ ||  ၶေႃးလဵၵ်ႉ ||  သဵၼ်ႈတၢင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈ
|-
| ႁူင်းယႃဢိၼ်းၸဵင်ႇ ||  ႁူင်းယႃ ||  သဵၼ်ႈတၢင်းပႁူဝ်ႇ တွၼ်ႈ 4 (မိၼ်းၵျီးလၢၼ်း)
|-
| [[ၸၼ်ႉၸွမ်ထမ်ႇမ မျႅၼ်ႇမႃႇ|ၸၼ်ႉၸွမ်ထမ်ႇမ မျႅၼ်ႇမႃႇ]] ||  ၶေႃးလဵၵ်ႉ || သဵၼ်ႈတၢင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ-တႃႈၵုင်ႈ
|-
| ဝၢင်းလုမ်းႁူမ်ႈပွင်း ||  လုမ်း ||  သဵၼ်ႈတၢင်းပႁူဝ်ႇ တွၼ်ႈ 4 (မိၼ်းၵျီးလၢၼ်း)
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ဢိၼ်းၸဵင်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>35kvc3zb9m2oqkbcos79cotclbf16ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းဢၢင်ႇတေႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1717</id>
    <revision>
      <id>126244</id>
      <parentid>106801</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4912" sha1="o12q59jjq1dqtjnizeixm8rjhp8c1ro" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းဢၢင်ႇတေႃး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၃၈,၁၅၃
|population_urban = ၈,၂၅၂
|population_rural = ၂၉,၉၁၁
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.569411|96.870016|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_footnotes = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt;
|elevation_ft = 2,610
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06073
}}

'''ဝဵင်းဢၢင်ႇတေႃး''' ({{IPA-shn|ɑ́ŋ tɔ́|IPA}}), ({{Langx|my|အင်တောမြို့ }}), ({{Langx|en|Intaw}}), ({{IPA-shn|Intau|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf |accessdate=2017-12-21 |archivedate=2017-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ဢၢင်ႇတေႃး}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>o12q59jjq1dqtjnizeixm8rjhp8c1ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1728</id>
    <revision>
      <id>126269</id>
      <parentid>102307</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5467" sha1="1a3ane8uzi287k5v462t5r8w9m26vua" xml:space="preserve">==ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း==

ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လိုမ်လိၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ထူၼ်ႈသွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းမီး လႅၼ်ႊၵႂၢင်ႈတႃႇ 11,707,000 လွၵ်းလၵ်း ( 30,308,252 လွၵ်းလၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ)။ ၼမ်ႉၵႄးၼၢႆးလ်ဢၼ်မီးတီႈ ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႄး ဢၼ်ယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈတီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် သႁႃးရႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတီႈဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း လႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ် လိုမ်လိၼ်ၵူၼ်းလမ်ၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1800 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၶဝ် ၸင်ႇတႄႇၾၢႆႇႁၼ်မႃး။ မိူင်းဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၵႆႉယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး မိူင်းႁၢႆးတီႈၶိူဝ်းယူးရူပ်လၢႆလၢႆမိူင်းၶဝ် တေႃႇပေႃးထိုင် 1950 ၸိူဝ်းၼႆႉၵွၼ်ႇလႂ်ယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈၵေႃႈ မီးမႃးတင်းၼမ်လၢႆတေႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လၢႆလၢႆမဵဝ်း၊ ဢိၵ်ႇ မဵဝ်းသႅၼ်းလိၼ်လၢႆမဵဝ်းတေႉတေ့။ ပႃႇႁၢတ်ႇသၢႆးလူင်ၶဝ်သမ်ႉ ႁႅင်ႈသေပဵၼ်မုၼ်ႈသၢႆးယဝ်ႉ။ မႃလိၼ်လႄႈ ပၢင်တၢႆးဢွၼ်ႇၶဝ် ယူႇတီႈၼၼ်ႈ။ တီႈဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းပွတ်းဝူင်ႈၵၢင်ႊသမ်ႉ မီးပႃႇထိူၼ်ႇ သတ်ႉၼႃလူင်သေ မႆႈၵေႃႈမႆႈ ၾူၼ်ၵေႃႈၼမ်။ လိင်း၊ ၶျႅမ်းပႅၼ်းသီးၶဝ်တင်း မီးၵူၼ်းလူင် ၵူဝ်းရိလ်းလႂ်းသမ်ၶဝ်ယူႇတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ။ တူဝ်သတ်း ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်း ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး (ဢမ်ႇသူႇလႆႈႁၼ်ၶဝ်)တင်းၼမ်လၢႆၶဝ် သမ်ႉယူႇတီႈလႅၼ် ၵႂၢင်ႇပႃႇလိူင်းလူင်လၢင် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ လိၼ်ပၢင်ႇပႃႇယိူဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။ တူဝ်ၼႂ်းၶဝ်မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢင်ၸႆး၊ မႃႉလၢႆး၊ ယီးလၢႆးၶေႃႈယၢဝ်း၊ သၢင်ႇသီ၊ ၸၢင်ႉတင်းၸူင်လူင်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉ လႅၼ်ႊႁိူၼ်းတီႈယူႇတႃႇတူဝ်ၼူၵ်ႉမႃႉ၊ လႅၼ်းၼမ်ႉ၊ ငူးႁဝ်ႇၵၢၵ်ႇ တင်းလိူမ်ၼႃႈလႅမ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းထွင်ႈထဵဝ်ႈ တႃႇထၢႆႇႁၢင်ႊ ပႃႇထိူၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးထိုင် ဢႅၾ်ႉရီးၶိူသ်းပွတ်းၵၢင်လႄႈ ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႇလႆႈတူၺ်းႁၼ် ၾိင်ႈပိူင် တူဝ်ႁၼ် ၾိင်ႈပိူင်တူဝ်ၸႂ်ပႃႇလိူင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။

လႅၼ်ႊမုင်ႈသႃႇ ဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ လီဢၢမ်းဝႆႉ။ ၸိၵ်းလွႆလူင် လွႆၵိလ်းမီးမၢၼ်းၸႃးရူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈတၢၼ်းသၢၼ်းၼီးယႂ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးထၢင်ႇၸႅင်ႈလူင်လၢင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သုင်သေပိူၼ်ႈတီႈသုတ်းတီႈဢႅၾ်ႉရီးၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ မီးတၢင်းသုင် 19,340 ထတ်း(5895 မီႇတိူဝ်ႇ)ယဝ်ႉ။
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>1a3ane8uzi287k5v462t5r8w9m26vua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵဝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1735</id>
    <revision>
      <id>126245</id>
      <parentid>116216</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8867" sha1="7ujfpe7xrkx53p6du22ey3f7yy5wt75" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵဝ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = 
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵဝ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 17,396
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite book|date= မေ ၂၀၁၅|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၅၅|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅|= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.0885228|96.4596676|region:MM|format=dms|display=}}
|leader_title = 
|elevation_ft =9
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
}}
'''ဝဵင်းၵဝ''' ({{Langx|my|ကဝမြို့}}), ({{Langx|en|Kawa}}), ({{IPA-shn|Kawa|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵဝ]]သေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ၽင်ႇၼမ်ႉၽၢႆႇဢွၵ်ႇ [[မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်|မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်]] ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]သေ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ယဝ်ႉ။

== သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ==
ပေႃးဝႃႈၵႂႃႇတင်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ-ပႃႇၵိူဝ်သေ ပေႃးလူင်းတီႈတႃးလူတ်ႉလဵၼ်းထူင်းၵျီးသေ ပေႃးၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းယၢင် မွၵ်ႈလၵ်းၼိုင်ႈသေ ပေႃးလတ်းၶၢမ်ႈၶူဝ် ဢၼ်ႁဵတ်းၶၢမ်ႈဝႆႉ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်ၼႆ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸူးၽၢႆႇ ဝဵင်းၵဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လူတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် လူတ်ႉၶိူင်ႈၵႂႃႇၼႆ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းဢိၼ်းတၵေႃႇ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼိူဝ်တၢင်းလူတ်ႉၵႃးလူင် တႃႈၵုင်ႈ-ပႃႇၵိူဝ်သေ ၵႂႃႇလႆႈၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်း ဢိၼ်းတၵေႃႇ-ထူင်းၵျီး-ၵဝ လႆႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလုၵ်ႉတီႈ ပႃႇၵိူဝ်ၵႂႃႇၼႆ ၵႂႃႇလႆႈၸွမ်းတၢင်း ပႃႇၵိူဝ်-တႅၵ်ႉၵလ-[[ဢူင်းၼႄး၊ ဝၢၼ်ႈ|ဢူင်းၼႄး]]-ၵဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢိင်ၼိူဝ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉၼႆ မီးၵႂႃႇ 17,396 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

== ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈ ==
ၵဝ ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၸိုဝ်ႈမွၼ်း (ၵဝ) သေ လူင်းမႃးယဝ်ႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ မိင်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵႂႃႇတင်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈထုင်ႉဢၼ်မီးမိင်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢႆးၼႆႉပဵၼ်မႃးဝဵင်းၵဝယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== ပထဝီႇလွင်ႈၵူၼ်း ==
မိူဝ်ႈပီ ၁၉၅၃ ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး 2336 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၇၉|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;
တီႈၸႄႈဝဵင်းၵဝၼႆႉ မီးဢိူင် ဢၼ်ပူႇၵႄႇဢုပ်ႉ 93 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈတမၢၼ်ႇသဵၵ်ႉ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇဢွၵ်ႇသုတ်းသုတ်းၸႄႈဝဵင်းၵဝၼႆႉ ၸပ်းဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆ့ မီးဝႆႉတေႃႇၼႃႈတင်း လွႆၵေႇလႃႇသ၊ လွႆၵျႅၵ်ႉထီးယူဝ်း ဢၼ်မီးတီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတထူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
ၸႄႈဝဵင်းၵဝၼႆႉ ပဵၼ်ထုင်ႉပဵင်းဝႆႉ ပတ်ႉပိုၼ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈလႆႈ တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၵဝၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ [[မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း|မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း]] လႄႈ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈဢၼ်ၸမ်ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁုင်လႆႈၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ထူင် လႄႈ ၽႃႈတူင်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈၵဝၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉၼမ်ဝႃႈ ထူင်ၵဝ ၼႆယဝ်ႉ။
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)&lt;/ref&gt;
== ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==
# တၵူင်ႇဢူးထုၼ်းမျိၼ်ႉ (မႄႇတီႇလၵၢၼ်ႇ)
# ၶျိတ်ႉၸၢၼ်ႇဝိၼ်း (ယိတ်ႉၵၢၼ်ႇၵျီးယႂႃႇ)
# ဢူးသူၺ်ႇဢွင်ႇ (မႁႃႇဝဵၵ်ႉၸႃႇ၊ ဝဋံသကာသိရောမဏိ) (ၽလေး)
# ၸၢႆးငဝ်း မျိၼ်ႉဢွင်ႇ (တႅၵ်ႉၵလ)
# ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၶျိတ်ႉဝႂိၼ်းၺုၼ်ႉ
# မွင်ႇမွင်ႇၽျူႇ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Nay Min (Actor) - Thakala

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၵဝ}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>7ujfpe7xrkx53p6du22ey3f7yy5wt75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵဝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1736</id>
    <revision>
      <id>126327</id>
      <parentid>107182</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="fvsyqsp9zqitamr975wp1kr6tw32gs2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵဝ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၁၉၇,၃၆၃
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၁၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = 
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.0885228|N|96.4596676|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 9
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08091
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းၵဝ''' ({{Langx|my|ကဝမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Kawa Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Kawa|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်း [[ဝဵင်းၵဝ]]ယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:ၵဝ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>fvsyqsp9zqitamr975wp1kr6tw32gs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1754</id>
    <revision>
      <id>126328</id>
      <parentid>107185</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3861" sha1="9saymkg6nkgszusei1e3ugvzmxz0j11" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 21,823
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{coord|21.3019294|98.4211492|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 504
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06211
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်''' ({{IPA-shn|kǔn hěn|IPA}}), ({{Langx|my|ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Kunhing Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Kunhaeng|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်]]ယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁဵင်==

# [[ဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်]]
# [[ဝဵင်းၵႃႇလိ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၵုၼ်ႁဵင်}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>9saymkg6nkgszusei1e3ugvzmxz0j11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1756</id>
    <revision>
      <id>126329</id>
      <parentid>104903</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10906" sha1="n6qv2g5tll9pbubjfioqrrrrvpdn42w" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = Location in Myanmar
|image_skyline =
|imagesize = 300px
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈ မူႇၸေႈ]]
|subdivision_type3 = ၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်း ၵူတ်ႉၶၢႆ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 101,334
|population_as_of = 2005
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates= {{coord|23.4590529|97.9131389|region:MM|display=inline, title|format=dms}}&lt;ref&gt;Google map&lt;/ref&gt;
|leader_title = 
|elevation_ft = 4434
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt;
|elevation_m            = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06372
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ''' ({{IPA-shn|ko᷇t kɑ̌i|IPA}}); ({{Langx|my|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Kutkai Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Kotkaai|pron}}) ၼႆႉပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ [[ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ]]ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf |accessdate=2017-12-17 |archivedate=2017-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf }}&lt;/ref&gt; ဝဵင်းလုၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး ဢၼ်လုၵ်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ ၵႂႃႇမူႇၸႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵႆယၢၼ် ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ 48 လၵ်း၊ ၵႆယၢၼ် ဝဵင်းမူႇၸႄႈ 62 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႈပႅင်း ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ '''ဝဵင်းလွႆသၢမ်သိပ်း'''။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ႁိမ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ လွႆသၢမ်သိပ်း ဢၼ်ၶပ်ႉယႆ တွၼ်ႇယႅၼ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူႈသိုပ်ႇသိုပ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၼႄႇ မိူင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵၼ် သိုဝ်ႉၶၢႆၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်သေ ဝၢႆးလင်မႃး ၵူၼ်းၶွၼ်ႈမႃးသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်းယႂ်ႇမႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈ 1953 ၼၼ်ႉ လင်ႁိူၼ်းမီးမွၵ်ႈ 600 လင် ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီးမွၵ်ႈ 6000 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၶၢင် လႄႈ ပလွင်ႈ (တဢၢင်း)ယဝ်ႉ။ တႆး၊ လီးသူး၊ ၶႄႇ ၵလႃးၵေႃႇရၶႃးၵေႃႈ မီးဝႆႉၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလွႆသုင်သေ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼႃးလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆၼႆႉ ဝၢၼ်ႈတႆး ဢမ်ႇမီးၼမ်။ ဢွင်ႈတီႈ မီးၼႃးၸိူဝ်း ဝၢၼ်ႈမေႃႇႁၢၼ်၊ မိူင်းယု၊ ထုင်ႉမိူင်းၸီး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတႆးယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈၶၢင် ဝၢၼ်ႈတဢၢင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်။ မိူဝ်ႈပီ 1950 ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ ၶပ်ႉမၢႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်သေ လႆႈဢဝ် ၶၢင်တီႈၵူတ်ႉၶၢႆ တင်းၼမ်တင်းလၢႆၼႆႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇ သၢပ်ႇႁူဝ်ၵွင်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း (မိူင်းၵႃယၢင်း)ပုၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၵူတ်ႉၶၢႆ==
# [[ဝဵင်းၵူၼ်ႉၶၢႆ]]
# [[ဝဵင်းမိူင်းငႄးလူင် (တႃႉမိူင်းငႄး)]]

== ပထဝီႇ ==

လႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇတႄႉ ပဵၼ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]] ဢေႃႈ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=M-G |url=http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/9Sep/n090913.pdf |accessdate=2017-12-16 |archivedate=2011-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111002130039/http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/9Sep/n090913.pdf }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/9Sep/n090913.pdf |accessdate=2017-12-16 |archivedate=2011-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111002130039/http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/9Sep/n090913.pdf }}&lt;/ref&gt; ၽၢႆႇႁွင်ႉၸမ်ႉ ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း [[ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႈ]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၸမ်ႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်လူင်]] တင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း|ၼမ်ႉၶူင်း]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ [[ၸႄႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီ]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ]] ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸႄႈဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆႇၼႆႉ လႆႈတႄႇၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1972၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပႃး ပွၵ်ႉ 6 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ 75 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ 640 ဝၢၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းတႄႉ မီး 7.06 လွၵ်းလၵ်းဢေႃႈ။

== ၾိင်ႈၾႃႉ ==

ၾူၼ်ၵႆႉတူၵ်း တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႇ တေႃႇ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇလႄႈ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၾူၼ် မီး 70 ၼဵဝ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉယူႇ တီႈၼႃႈတၢင်းသုင်ပၢင်ႇလၢႆႇ 4400 ထတ်းသေ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်းပူၼ်ႉ 30 တီႇၵရီႇသိၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉသေပွၵ်ႈ။

== ၽၢႆႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ==

ၼႂ်းဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆႇၼႆႉ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 4 လင်၊ ၵိင်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 1 လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် 5 လင်၊ ၵိင်ႇႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် 3 လင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ 20 လင် လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 102 လင်ဢေႃႈ။ ႁူင်းယႃၵူႇၶဝ်ႈ 25 မီး 2 လင်၊ ႁူင်းယႃၵူႇၶဝ်ႈ 16 မီး 3 လင်၊ ႁူင်းပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ မီး 7 လင်၊ ၵိင်ႇႁူင်းပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ မီး 35 လင် လႄႈ ႁူင်းပၢႆးယူႇလီဢိူင်ႇ မီး 2 လင်ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ၵူတ်ႉၶၢႆ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>n6qv2g5tll9pbubjfioqrrrrvpdn42w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1758</id>
    <revision>
      <id>126271</id>
      <parentid>47697</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="tv53y6wvh3f7homntfalwnjp1fuqmrf" xml:space="preserve">[[File:Koala climbing tree.jpg|thumb|ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး ၵၢၼ်းၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ]]

ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး (Koala) ၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းတူဝ်မႃးသုပ်းပီလ်း ဢွသ်ႈထရေးလီးယၼ်း ၸိူဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈတူၺ်း မိူၼ်ႁၢင်ႊ မီထဝ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးၶူၼ်ၼင်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းငိူၼ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတီႈမီသႄႈ။ မႃးသုပ်းပီလ်းတူဝ်မႄႈၶဝ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးတင်း တူဝ်ထူင်ပုမ်ထွင်းၶဝ်ယဝ်ႉ၊ ၶဝ်မီးထူင်ထွင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇတီႈတွင်ႉပုမ်ၶဝ်၊ ဢၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတႃႇပႃးဢဝ်တူဝ်ဢေ၊ လုၵ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;br&gt;

ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးဢယႂ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ၼိုင်ႈၼႆႉ တေမီးတၢင်းယၢဝ်း မွၵ်ႈသွၵ်ႇထတ်း (61-သႅၼ်းတီးမီးတႂ်း)သေ ဢမ်ႇမီးႁၢင်သင်။ မၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႈၸၢတ်ႈမၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယူႇတီႈၼႂ်း တူၼ်ႈမႆႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးၼဵပ်ႉႁႅင်းယႂ်ႇ တႃႇၵွပ်ႈၵၢၼ်းၶိုၼ်ႈလႄႈ ဝၵ်ႉၸပ်းလႆႈ တီးပိူၵ်ႇၼင်မႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်းၼႆ ၶဝ်ၶူတ်းသေၼွၼ်း တီႈတူၼ်ႈမႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶမ်ႈမႃး ၸင်ႇဢွၵ်ႇႁႃတႃႇၵိၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးၶဝ် ၵိၼ်မႂ်မႆႉတီႈ တူၼ်ႈမႆႉၼၢင်းလဝ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ &lt;br&gt;

* မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တီႈဢွသ်ႉထရေးသီးယႂ်းၼႆႉ ၵူဝ်ႇဢႃးလႃးၶဝ် မီးၼမ်တေႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉ ဢဝ်ၶဝ်တၢႆပႅတ်ႈတင်းၼမ်လၢႆယဝ်ႉ။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ ၶဝ်ၼႆႉလႆႈ ဢဝ်ပိူင်မီႈသေႁႄႉၵင်ႈဝႆႉပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။
* မိူၼ်ၼင်ႇ မႃးသုပ်းပီလ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢေၵူဝ်ႇဢႃးလႃးဢွၼ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ယူႇတီႈတႂ်း ထူင်ထွင်းမႄႈၶဝ် တႃႇသေၶၢဝ်းယူႇယဝ်ႉ။

[[File:Koala Walking Kangaroo Island.jpg|thumb|ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး ပႆၼိူဝ်လိၼ် တီႈၵုၼ်ၵၢၼ်ႇၵလူး]]
[[File:Koala-ag1.jpg|thumb|ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး ၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်]]
[[File:Koala and joey.jpg|thumb|ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမၼ်း]]
[[File:Koala souvenirs.JPG|thumb|တၢင်းလဵၼ်ႈ ႁၢင်ႈၵူဝ်ႇဢႃးလႃး ဢၼ်ႁဵတ်းၶၢႆ ​တေႃႇၵူၼ်းလေႇမိူင်း]]


==ၽိုၼ်ဢိင်==

* ၼႃႈလိၵ်ႈ - 3 ၊ ပပ်ႉတူဝ်သွမ်ၼူမ်း၊ လုင်းၸၢႆးၾႃႈ။
* ၼႃႈလိၵ်ႈ [[https://en.wikipedia.org/wiki/Koala|{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]]

[[Category:!Main category|ၵူဝ်ႇဢႃးလႃး]]</text>
      <sha1>tv53y6wvh3f7homntfalwnjp1fuqmrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1768</id>
    <revision>
      <id>126330</id>
      <parentid>125518</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4161" sha1="r5w6f7urln9cocjhkgyom2bkwky2ls5" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 49,586
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date= May 2015|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=63|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord| 21.9300853 | 97.8204791 |region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 981
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06151
|footnotes              =
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး''' ({{IPA-shn|ké sʰí|IPA}}), ({{Langx|my|ကျေးသီးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Kyethi Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Kyaesi|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီးၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး [[ဝဵင်းၵေးသီး]] လႄႈ [[ဝဵင်းမိူင်းၼွင်]] သေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉပဵၼ်ဝဵင်းၵေးသီးယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၵေးသီး==

# [[ဝဵင်းၵေးသီး]]
# [[ဝဵင်းမိူင်းၼွင်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၵေးသီး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>r5w6f7urln9cocjhkgyom2bkwky2ls5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵေႃႉမူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1773</id>
    <revision>
      <id>126246</id>
      <parentid>104117</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4686" sha1="iv5n3zmco3kzd5pm13al12howaup4zt" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16|30|N|96|10|E|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 22
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11351
}}

'''ဝဵင်းၵေႃႉမူး''' ({{lang-my|ကော့မှူး}}), ({{lang-en|Kawhmu}}), ({{IPA-shn|Kaumu|pron}}) ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းတလ]] ဢၼ်မီးၽၢႆႇပုၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈသေ ၸၢင်ႈဢဝ်သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၸူးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈယူႇယဝ်ႉ။  မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းၽႄ ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်း [[ၵုၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း]]၊ [[တေးတယႄး]] ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၶူၼ်တၢင်းၵႃး ၵႂႃႇ [[တလ]]၊ [[တုၼ်ႇတေး]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== တီႈပွင်ႇၸိုဝ်ႈဝဵင်း ==
လုၵ်ႉတီႈ လၢႆးတႅမ်ႈမွၼ်း ၵၢၼ်ႇမူၵ်ႉ (ကံမုတ်)၊ ပေႃးဢဝ်သဵင်မွၼ်းဝႃႈ ၵေႃႉမု (ကော့မု) သေ လူင်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ကံ (ကော့) ၼႆႉမၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်၊ မုတ်(မု) ၼႆႉ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ၸဵင်ႇပႅၼ်ဢွၵ်ႇ ({{Langx|my|အငူ}}) ၼႆလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ ၵုၼ်ပႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
ၶဝ်ႈ၊ မႂ်ပူႉ၊ မၢၵ်ႇမု လႄႈ ၵုင်ႈ၊ ပႃ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၶူဝ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်းပႃႇထိူၼ်ႇတုၼ်ႇတေးလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႆႉၵေႃႈ မီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မႆႉမွင်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ပိူင်လူင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၵေႃႉမူး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>iv5n3zmco3kzd5pm13al12howaup4zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1776</id>
    <revision>
      <id>126331</id>
      <parentid>107187</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4360" sha1="1zwkfix2kh6nwpdom0ky5y1r2t5r90g" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းၵဵင်းတုင်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 171,620
|population_total = 
|population_urban =
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း|publisher=ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း|location=ၼေႇပျီႇတေႃႇ|date=မေႇ 2015|series=ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014|volume=သွႆ့-2|pages=65|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21|17|30|N|99|36|30|E|region:MM|display = inline,title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06231
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်''' (({{IPA-shn|ʦɛ᷆ wéŋ kéŋ tǔŋ|IPA}}), ({{Langx|my|ကျိုင်းတုံမြို့နယ်}}), ({{Lang-th|เมืองเชียงตุง}}), ({{Langx|en|Keng Tung Township}}), ({{IPA-shn|Kaengtung|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ ပွတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉၶူင်းသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး {{Convert|12000|sqmi|km2}}ယဝ်ႉ။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၵဵင်းတုင်==

# [[ဝဵင်းၵဵင်းတုင်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>1zwkfix2kh6nwpdom0ky5y1r2t5r90g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1777</id>
    <revision>
      <id>126247</id>
      <parentid>106809</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5048" sha1="88qwof53rvmqcqj4lupx3sycvi74ske" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =File:Keng Tawng.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 ={{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 10,796
|population_urban = 9,991
|population_rural = 805
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.757275|98.293327|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,158
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06172
}}

'''ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း''' ({{IPA-shn|ʨéŋ tɔ́ŋ|IPA}}), ({{Langx|my|ကျိုင်းတောင်းမြို့}}), ({{Langx|en|Kengtawng}}), ({{IPA-shn|Kaengtaung|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။။&lt;ref&gt;[[Google Maps|Google Maps]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf |accessdate=2017-12-19 |archivedate=2017-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၵဵင်းတွင်း}}
[[Category:ၸေႈဝဵင်း မိူင်းၼၢႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>88qwof53rvmqcqj4lupx3sycvi74ske</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵဵင်းလၢပ်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1779</id>
    <revision>
      <id>126248</id>
      <parentid>106810</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4740" sha1="cpbjrinp8gjcl0olldnsccytpyxx9t4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵဵင်းလၢပ်ႈ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of the Shan State.svg|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၁၁,၀၄၄
|population_urban = ၃,၂၄၃
|population_rural = ၇,၇၉၉
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.867|100.534|region:MM|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 1,409
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06273
}}

'''ဝဵင်းၵဵင်းလၢပ်ႈ''' ({{IPA-shn|kéŋ lɑ᷆p|IPA}}), ({{Langx|my|ကျိုင်းလပ်မြို့}}), ({{Langx|en|Kenglat}}), ({{IPA-shn|Kaenglaap|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_East_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ၵဵင်းလၢပ်ႈ}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>cpbjrinp8gjcl0olldnsccytpyxx9t4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတလူင်းၵျီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1793</id>
    <revision>
      <id>126249</id>
      <parentid>106812</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5285" sha1="bpspft0ulphp2xzt6vyiri9sij9afei" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတလူင်းၵျီး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = Kyauktalonegyi.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၅၆,၄၁၇
|population_urban = ၃,၁၆၆
|population_rural = ၅၃,၂၅၁
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.37100|97.02400|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|leader_title = 
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_ft = 4060
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06016
}}

'''ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတလူင်းၵျီး''' ({{IPA-shn|ʨɔ᷇k ta lǒŋ ʨí|IPA}}), ({{Langx|my|ကျောက်တလုံးကြီးမြို့}}), ({{Langx|en|Kyauktalonegyi}}), ({{IPA-shn|Kyauktalongkyi|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf |accessdate=2017-12-21 |archivedate=2017-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf }}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၵျွၵ်ႉတလူင်းၵျီး}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>bpspft0ulphp2xzt6vyiri9sij9afei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1794</id>
    <revision>
      <id>126250</id>
      <parentid>104125</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10661" sha1="fvxw0mq7oi0gepeboqta0s9qyctu2rh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name4 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_total =  ၄၂,၇၇၈&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.6362577|96.3199488|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 40
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11301
}}


'''ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း''' ({{Langx|my|ကျောက်တန်းမြို့}}), ({{Langx|en|Kyauktan}}), ({{IPA-shn|Kyaukdaan|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]ပွတ်းတႂ်ႈသေ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇ [[မႄႈၼမ်ႉမေႃႇဝုၼ်း|မႄႈၼမ်ႉမေႃႇဝုၼ်း]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၸဵင်ႇၵွင်းသၼ်လွင် တၢၼ်ႇလိၼ်ႇၵျႅၵ်ႉၶွၵ်ႉၼၼ်ႉသေ တင်းပၢင်ႇလၢႆႇ ယၢၼ်ၵၼ် 12 လၵ်းယဝ်ႉ။
ဢိင်ဢဝ်လူၺ်ႈ တႅဝ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ၵၢႆႇဝႆႉတီႈၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉမေႃႇဝုၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း (တႅဝ်းမၢၵ်ႇႁိၼ်) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႃႇ ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း၊ တၢၼ်ႇလိၼ်ႇ၊ ၶယၢၼ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ]] မႃးသေ တေႃႇပေႃးထိုင် တႃႈႁိူဝ်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၼၼ်. ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝၢၼ်ႈ 90 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉၵၢင်ၸႂ် [[ပီႇဢူဝ်ႇၸီႇ၊ ၶွမ်ႇပၼီႇ|ၶွမ်ႇပၼီႇပီႇဢူဝ်ႇၸီႇ]]သေ ဢဝ် [[ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ]] ႁဵတ်းပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃး ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ႁွင်ႇလႄႈၸၢၼ်း 20 လၵ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈ ဢွၵ်ႇ လႄႈ တူၵ်း 37 လၵင်းသေ ၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မီး 128500 ဢေႇၵ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပဝ်ႇ ၶဝ်ႈပႃးမႃး 10000 ဢေႇၵ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈၶဝ်ႈပႃး 64 ဝၢၼ်ႈသေ ၼႃႈလိၼ်ပူႇၵႄႇ ၶဝ်ႈပႃး 53 ဢိူင်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁိူဝ်ႁိူၼ်း မိူဝ်ႈပီ  1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ မီးမႃး 3794 ၵေႃႉယဝ်ႉ။

တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ မီး လုမ်းၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ပလိၵ်ႈ၊ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ၊ ႁူင်းယႃ၊ ၵၢတ်ႇ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 3 ႁူင်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် 1 ႁိူင်း လႄႈ ၵျွင်းရႁၢၼ်း မီး 21 ၵျွင်းယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ ၼိုင်ႈလၵ်းပၼ်ႇမူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်း တႃႇ ႁူဝ်ႇပၢၵ်ႇ 90 % ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ။

ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ်လိၼ် ႁိၼ်ၵဝုၼ်ႇသေ လုၵ်ႉဢဝ်ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၸိူၼ်းလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ တႅမ်ႇလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတေႇတႄႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉမေႃႇဝုၼ်းၼၼ်ႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ယႂႃႇႁွင်း (ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႇ) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ယူင်ႉသၢင်ႈဢၼ်လိုဝ်းလင်လၢၵ်ႇလၢႆးတီႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ် ၽြႃးၵျႅၵ်ႉမေႃႇဝုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် [[ၽြႃးၵၢင်ၼမ်ႉၵျွၵ်ႉတၢၼ်း|ၽြႃးၵၢင်ၼမ်ႉၵျွၵ်ႉတၢၼ်း]] ({{Langx|my|ကျောက်တန်းရေလယ်ဘုရား}}) ဢၼ်ဝႃႈ ဢဝ်ထၢတ်ႈတေႃႇမူၺ်ႇတေႃႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ထႃႇပၼႃႇသႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈၽင်ႇၽၢႆႇပုၼ်ႉၸမ်ႉမီး ၵျႅၵ်ႉပျႃႉတၢတ်ႉ တၼေႃႇ၊ ၵျႅၵ်ႉပျႃႉတၢတ်ႉ ၼုၼ်ႇၽယႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

တႅဝ်းမၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉမေႃႇဝုၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈဢဝ်မၢၵ်ႇယၢမ်းသေပွႆႇတႅၵ်ႇပႅတ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈ ႁိူဝ်းပေႃးတေၸၢင်ႈၵႂႃႇမႃးလႆႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႄးၸွမ်းၼင်ႇသၢႆၼမ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈၾႃႉဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်သႃႇယႃႇဝႆႉလႄႈ လႆႈဢၢႆလူမ်းပၢင်ႇလၢႆႇဝႆႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇသေ ၸၢင်ႈၵႂႃႇၸွမ်း သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ သၢႆတၢင်းၵုင်းယူႇယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းၼႆႉ လႆႈၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ်လီယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်မႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်းယူႇယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)အပိုင်း(ခ)&lt;/ref&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>fvxw0mq7oi0gepeboqta0s9qyctu2rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1795</id>
    <revision>
      <id>126332</id>
      <parentid>104917</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3903" sha1="on1k9xau9gqnseq7urhqqlze8uryy3z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population =  ၁၃၂,၇၆၅
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.6362577|96.3199488|region:MM|format=dms|display=}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 40
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11301
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း''' ({{Langx|my|ကျောက်တန်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Kyauktan Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Kyaukdaan|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၢၼ်း]] ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၵျွၵ်ႉတၢၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>on1k9xau9gqnseq7urhqqlze8uryy3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1796</id>
    <revision>
      <id>126251</id>
      <parentid>104126</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9585" sha1="1802dlzlbdwg3n6v9xr24ynu4jl64jc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = 
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = File:Kyauk Ta Ga welcome sign.jpg
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|18.1568147|96.6130484|region:MM|format=dms|display=}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 31
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08021
}}
'''ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး''' ({{Langx|my|ကျောက်တံခါးမြို့}}), ({{Langx|en|Kyaukdaga}}), ({{IPA-shn|Kyaukdakaa|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]ၶႃႈဢေႃႈ။&lt;ref&gt;{{Cite map|title=[[Google Maps|Google Maps]]|publisher=Google|accessdate=February 12, 2017}}&lt;/ref&gt;
ၵျွၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ တႄႇဢဝ်ပၢႆးၸဝ်ႉပၢၼ်ၶူဝ်းလၼီႇမႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် [[တီႇပေႃးမိၼ်း|တီႇမေႃးမိၼ်း]] ပႃးၵႂႃႇၸွမ်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ၵျႂၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉယူႇ။ တီႈၽင်ႇ [[မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း|မႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်း]] ဢၼ်မီးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈႁိူဝ်းမႃးၵိုတ်းယင်ႉသေ တမ်းတၢင်ႇၵုၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပီ 1885 ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး|ဢိၼ်းတီးယႃး]] ၼႆႉ ဢဝ်လွၵ်းလိၼ် ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးၸဝ်ႈလိၼ် ဢိၼ်းတီးယႃး ဢဵၵ်ႉၶျ်ဢေႇမီးလိၼ်း သေၵေႃႈ လွၵ်းလိၼ်ဢေႇၵ 28700 ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၵျွၵ်းတၵႃး တီႈပႃႇထိူၼ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်ၵရၢၼ်ႇတႃႇ 60 ပီယဝ်ႉ။
မိတ်ႇၸတႃႇမီးလိၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1885 ၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇႁွင်ႉဢဝ် ႁိၼ်ႇတူႇတီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃးမႃးဝႃႈ တေပၼ်သုၼ်ႇႁဵတ်းၼႃး ၼႆသေ ၶၢမ်ႇပၼ်ၸရိတ်ႈသေႁွင်ႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း တႃႈၵုင်ႈ [[ပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ]]-[[တွင်ႇငူႇ]] ၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉၶဝ် သၢမ်ပီထပ်းၵၼ်သေ ပၼ်ဢွင်ႈတီႈဝႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵရၢၼ်ႇငဝ်ႈတိုၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉဝၢၼ်ႈ [[ယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[မိူင်းတႆး|တႆး]] လႄႈ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ|မၢၼ်ႈ]] ဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်းလႄႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇတီႈၼိူဝ် ၵွင်းလွႆတႆးသေ ႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်ႁႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၶဝ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် ၶဝ်လႆႈပိုင်ႈဢိင် မေႃယႃမၢၼ်ႊ ဢၼ်ယူႇတီႈ သျၢၼ်းဢူၵ်ႉသျိတ်ႉၵူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႆးၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉ မေႃယႃၼၼ်ႉဝႃႈ ၵျွင်းတၵႃႇ ၼႆသေ ၸွမ်းၼင်ႇသဵင်ဢွၵ်ႇတႆး သေ မၢၼ်ႈၶဝ်ဝႃႈပဵၼ် ၵျွၵ်ႉတၵႃး (မၢၼ်ႊ:ကျောက်တကား) ၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁဵတ်းတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းငၢႆးၵၼ်တင်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး]] တီႈတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလၢႆႈပဵၼ် ၵျွၵ်ႉတၵႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢဝ် [[ဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်း]]၊ တေႃးၵျွႆးဢိၼ်း၊ [[ၽတူဝ်ႇ]] ဢဝ်ထုင်ႉၵျွၵ်ႉတၵႃး သီႇဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ်မႃး [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]] ယူႇယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ ပၢၼ် [[တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ|တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ]] မိူဝ်ႈပီ 1964 လိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ 28 ၼၼ်ႉ ၸူးၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႃႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းပွတ်းတူၵ်း [[ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]] သေ ပဵၼ်မႃး ၸႄႈဝဵင်းယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;tnt&quot;&gt;{{Cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၀|date=ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

==  ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==
* ၽူႈၶဝ်ႈပႃးယႄးပေႃႇတူင်းၵျဵၵ်ႉ ပူဝ်ႇမူးဢွင်ႇ &lt;ref name=&quot;tnt&quot; /&gt;

== သဵၼ်ႈတၢင်းၶိုၼ်ႈသိုၵ်း တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ==
တီႈၽၢႆႇတူၵ်းၵျွၵ်ႉတၵႃး ယၢၼ်မွၵ်ႈ 5 လၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ လတ်းၵႂႃႇတီႈ ဝၢၼ်ႈလူင်ပႄးၼွႆႇၵူင်း တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျုၼ်းၶျွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ဝဵင်းၵဝ်ႇ ==
ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၵျွၵ်ႉတၵႃး ယၢၼ်မွၵ်ႈသၢမ်လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ဝဵင်းၵဝ်ႇဝဵင်းၼိုင်ႈသေ ယွၼ်ႉမီးဝႆႉတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉလႄႈ ၶုၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇ ဢူးဢွင်ႇမျိၼ်ႉ ၸင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵဝ်ႇၵျွၵ်ႉၸယိတ်ႉ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၵျွၵ်ႉတၵႃး}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>1802dlzlbdwg3n6v9xr24ynu4jl64jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1797</id>
    <revision>
      <id>126333</id>
      <parentid>107189</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5130" sha1="iaharaeevavv5wlasgl19urbhfi73eq" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 2831
|population = 251212
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၅|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = 
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|18.1568147|N|96.6130484|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 31
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 
}} 

'''ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၶႃး''' ({{Langx|my|ကျောက်တံခါးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Kyauktaga Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Kyauktakaa|pron}}) ၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႆႉ ပဵꧣ် [[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]] လႄႈ [[ဝဵင်းပႄးၼွႆႇၵူင်း]] ယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;[http://www.geonames.org/maps/google_18.217_96.567.html &quot;Pènwègon, Bago, Myanmar [Burma], populated place N 18° 13' 0'' E 96° 34' 0''&quot;] GeoNames.org&lt;/ref&gt; ဝဵင်းတင်းသွင်ဝဵင်းၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်း၊ တၢင်းလူတ်ႉၵႃးၵႂႃႇၵႆႇ ပႃႇၵိူဝ်-တွင်ႇငူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;[http://www.themimu.info/MapsInfo/Bago/MIMU182v01_Bago%20Division_East_090708_A3.pdf &quot;Bago Division (East)&quot;]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} map, creation date 8 July 2009, Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃး]]ယဝ်ႉ။

တီႈၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတၵႃးၼႆႉ ပွၵ်ႉ မီး 13 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ မီး 47 ဢိူင်ႇလႄႈ ဝၢၼ်ႈ မီး 283 ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:ၵျွၵ်ႉတၵႃး}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>iaharaeevavv5wlasgl19urbhfi73eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၵွင်းမူးၽွၼ်းလီၵူၼ်းၵႃႉ ၼိူဝ်လွႆသၢႆးငိုၼ်း ဝၢၼ်ႈလွႆၶေႃ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1813</id>
    <revision>
      <id>126272</id>
      <parentid>102311</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14219" sha1="b94hvj9gojw8c1b45pxl2ux2ewwsopg" xml:space="preserve">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢွၼ်ပူၼ်ႉမႃး ၸူဝ်ႈ 200 ပီၼၼ်ႉ တၢင်းၵႃးတၢင်းလူတ်ႉပႆႇမီး ထိူၼ်ႇၶိူဝ်း ၾိူဝ်မႆႉတိုၵ်ႉတၼ် ၵူၺ်းမီး တၢင်းလေႃႉတၢင်းၵူၼ်းပႆ တတ်းယႆ ယိုတ်ႈယၢဝ်းမႃးၵႄႈ လွႆသၢႆးငိုၼ်းၼႆႉသေ ၶၢမ်ႈလွႆၵိဝ်ႇၶႄႇ ၵႂႃႇမိူဝ်းတၢင်း ၸွႆးၵုင်းပုၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။
ယၢမ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးသီႇပေႃႉ ပွတ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ယူႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ ၵူၼ်းၸၢႆးသွင်ၵေႃႉ ၵႃႉႁၢပ်ႇၵူၺ်ၵၢၼ်းယၢဝ်း တေၵႂႃႇၵႃႉၶၢႆမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢႃႇဝ (မၢၼ်းတလေး) ၼႆ ပႆၽၢႆႈ ၽႅဝ်မႃးၵိဝ်ႇလွႆသၢႆးငိုၼ်းၼႆႉ လႆႈမႃးႁူပ်ႉႁၼ် ၼၢင်းယိင်းသွင်ၵေႃႉ တၵ်ႉၼၢႆလၢတ်ႈတေႃႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလွင်ႈလီ မီးမင်ႇၵလႃႇသေယဝ်ႉ ၼၢင်းယိင်း သွင်ၵေႃႉ ၼၼ်ႉ သင်ႇသူပ်းၵႂၢမ်းလၢႆလၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈသင်ႇၶႅပ်းတိၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈသင်ႇဝီႇႁူဝ် ဢႅပ်ႇမုၼ်ႈ ၶိူင်ႈ ၼၢင်းယိင်းႁဝ်းဝႃႈၼႆ။ “ပေႃးဢၼ်သွင်ၸဝ်ႈၵႃႉၶၢႆယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဝၢႆႇပွၵ်ႈမႃး ၶႅၼ်းတေႃႈ သိုဝ်ႉမႃးပၼ်ႁႃးသွင်ၵေႃႉသေၵမ်း” သင်ႇၵႂၢမ်း ဝႃႈ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵႃႉသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈသွင်ၶႃၽႅဝ်ၵႂႃႇဢႃႇဝယဝ်ႉ သိုဝ်ႉငၢႆႈလူမ်လီၼႃႇ ဢမ်ႇပေႃး တၼ်းႁိုင် ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆသွင်ၶႃ ၶၢႆၶၢတ်ႇမူတ်း သေယဝ်ႉ ၸမ်တေၶိုၼ်းမႃး ၸင်ႇၶုၵ်းၸ်ႂလႆႈ ဢၼ်ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇသွင်ၵေႃႉ သင်ႇသူပ်းၵႂၢမ်းမႃး တွၼ်ႊတၢင်းၼၼ်ႉလႄႈ သွင်ၶႃ ၸင်ႇသိုဝ်ႉ သႂ်ႇႁၢပ်ႇသေ ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးမိူင်းတႆး ယူႇယဝ်ႉ။
ၼၢင်းယိင်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈၶႃတေလႆႈမႃးယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇၵႂၢမ်းသင်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဢၼ်ႁွတ်ႈဢဝ် မႂ်မႆႉၶၢမ် သႂ်ႇၵူၺ် ဢိုတ်းႁူမ်ႇ ၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉသွင်ၵူၺ်သေ ပႂ်ႉႁပ်ႉၵူၼ်းၵႃႉသွင်ၵေႃႉ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းၵႃႉ သွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ မႃးၼွပ်ႇဢၢပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ် ၶႅပ်းတိၼ်၊ ဝီႁူဝ်၊ ဢႅပ်ႇမုၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းယိင်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ၵူၺ်မႂ်မႆႉၶၢမ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈသူးပၼ်သေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၵူၺ်သွင်လုၵ်ႈၼႆႉ ႁႃးတွၼ်ႈသူးပၼ်သူသွင်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈႁၢပ်ႇဢဝ်မိူဝ်း ပေႃးမိူဝ်းထိုင်ႁိူၼ်း ၸင်ႇၵွႆႈၽုၺ်ႇတူၺ်းၶႃႈ” ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ၵူၼ်းၵႃႉသွင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၶွၼ်ႈၶူဝ်းၵူၺ်ၶႃ ႁႅၼ်းႁၢပ်ႇ ၵေႃႉႁၢပ်ႇႁၢပ်ႇသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း မိူဝ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇယိူၼ်ႉလႆႈ ၶႂ်ႈႁၼ် ၼႂ်းမၼ်းပဵၼ်သင်ၼႆ ပႆႇတၼ်းႁွတ်ႈထိုင်ႁိူၼ်း လၵ်ႉလွမ်ၽုၺ်ႇတူၺ်း မိူဝ်ႈတမ်းလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈႁၼ်မႂ်မႆႉၶၢမ်တဵမ်ဝႆႉယဝ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်ၶွမ်ႈ ထွၵ်ႇပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်းတႄႉ ၶႂ်ႈပဵၼ်သင်ပဵၼ် ဢမ်ႇၽုၺ်ႇတူၺ်း ဝႆႉသမ်ႇမထိ မၼ်ႈမၼ်ႈသေလႄႈ တေႃႇပေႃးမိူဝ်းထိုင်ႁိူၼ်းယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇမႃး ၽုၺ်ႇတူၺ်းၼႆၸိုင် ပဵၼ်ငိုၼ်းတႅင်းၵႃး ပေႃးၶၢဝ်သုတ်ႇလုတ်ႇ တဵမ်ၵူၺ်ဝႆႉဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸင်ႇမႃးၼင်ႈသေ ဝူၼ်ႉၶႆႈဝႃႈ ငိုၼ်းဢၼ်ၼႆႉ ၵိၼ်မူတ်း သဵင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇတေႃႇ လူဝ်ႇလႆႈၵေႃႇၵွင်းမူး ႁဵတ်းၵူႉသူဝ်ႇသေ ဝူၺ်ႇဝၢၵ်ႈပၼ် ၽွၼ်းလီ ၸင်ႇလီယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေ ၶိုၼ်းမႃးတႄႇၵွင်းမူးဢွၼ်ႇ ႁိမ်းတၢင်းၵႂႃႇပႆ ၼိူဝ်လွႆသၢႆးငိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ 
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၵူၼ်းၵႃႉဢွၼ်ႇ ၵူၼ်းၵႃႉလူင် ၽႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၵႃႉသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးလႆႈမႃးၼပ်ႉယမ် ဝႆႈသႃလူႇတၢၼ်းၼႆၸိုင် ၽီၵူၼ်း တင်းလၢႆ တူၺ်းထိုင် မိူၼ်ၼင်ႇၵူၼ်းၵႃႉ ၵေႃႉဢၼ်မႃးတႄႇၵွင်းမူးၼႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈတႄႇၵေႃႇႁူဝ်ပိုင်းမၼ်း တၢင်းသုင်မၼ်းၵေႃႈ ႁႃႈသွၵ်ႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းၵေႃႈ ႁႃႈသွၵ်ႇ၊ ၸဝ်ႈတႃႇၼမၼ်း ပူႇလွႆႁၢဝ်း လႄႈ ၼၢႆးလွႆႁၢဝ်း ၶဝ်ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈ တင်းႁိူၼ်းတင်းယေး ယူႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပိုၵ်ႉ၊ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။
ပီၵေႃးၸႃႇ 1220 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဝၼ်းပုတ်ႉ ထႃႇပၼႃႇ၊ ဢွၵ်ႇဝႃႇယဝ်ႉ လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ ႁႃႈၶမ်ႈ ဝၼ်းဢၢင်းၵၢၼ်း ၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း တၢင်ႇထီးယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1257 ၼီႈ လိူၼ်သီႇမူၼ်း ဝၼ်းပုတ်ႉၼၼ်ႉ ရသေႉ ဢူးၶၼ်ႇတီႇ(ၸူဝ်ႊၶၢဝ်းသီႇပေႃႉ) လွႆမၢၼ်းတလေး ၶိုၼ်းမႃးလုမ်းလႃးထႅင်ႈ တမ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1258 လိူၼ်သီႇမူၼ်း ဝၼ်းပုတ်ႉ ၵၢင်ၼ်ႂ 8 မူင်း တၢင်ႇထီးယဝ်ႉ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1272 ၼီႈ ၼၼ်ႉ ဢိင်သၼ်ႇလူင် ၼိုင်ႁႅင်းဢႃးလႃးလႄႈ ဢဝ်ထီးမၼ်းႁူင်ႈတူၵ်းလိၼ်ယဝ်ႉ။
ပီၵေႃးၸႃႇ 1328 ၼီႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵျွင်းလူင်ၶၢႆးမွၼ် ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးဝီႉမလ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ တၵႃႇ ႁွင်ႈႁႅင်ႈ(ႁွင်ႈႁိူင်း)၊ ၶၢႆးမွၼ်၊ လွႆၶေႃ၊ တွင်ႇၵျၢပ်ႈ၊ မၢၼ်ႈၼႃး၊ ပူးၶႃး၊ ၼႃးၶေႃ၊ ပၢင်ႁူၵ်း ၶဝ်သေ တႄႇပေႃႉမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1330 ၼီႈ လိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ ႁႃႈၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ် တႄႇၶပ်ႉမၢၵ်ႇဢုတ်ႇ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 12 ၶမ်ႈ ဝၼ်းပုတ်ႉ ထႃႇပၼႃႇ၊ လိူၼ်သီႇမႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ ၵၢင်ဝၼ်းတဵင်ႈ တၢင်ႇထီးယဝ်ႉ။
တိၼ်တႅၼ်ႈ(ပလၢင်ႇ)မၼ်းၵႂၢင်ႈ 1 ၼႃႈမီး 16 ထတ်း၊ တၢင်းသုင်မၼ်းမီး 30 ထတ်းယဝ်ႉ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1331 ၼီႈ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးဝီႉမလ ၼင်ႇၵဝ်ႇ သမ်ႉၶိုၼ်းတႄႇထႅင်ႈၵွင်းမူး ၸႃႇတီႇလၢမ်ႇ သီႇသူႇ သီႇၸဵင်ႇ တိၼ်တႅၼ်ႈမၼ်းၵႂၢင်ႈ 6 ထတ်း ပၼ်ႇမူၼ်း တၢင်းသုင်မၼ်း 12 ထတ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1337 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးဝီႉမလ ၵျွင်းလူင်ၶၢႆးမွၼ် လွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1352 ၼီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵျွင်းလူင်ၶၢႆးမွၼ် ၸဝ်ႈဢူးဢူၵ်ႉတမ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ တၵႃႇၶဝ်ထႅင်ႈ သေ လွမ်ႉႁူဝ်ႉဢုတ်ႇ ယဝ်ႉ ႁွပ်ႈတၢင်းသီႇၼႃႈ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1355 ၸဝ်ႈသြႃႇၸဝ်ႈဢူးဢူၵ်ႉတမ ၵျွႃႉမႃးၼင်ႈၵျွင်းမႂ်ႇ လွႆၶေႃ။ ပီၵေႃးၸႃႇ 1358 ၼီႈ (26/09/1996)ၼၼ်ႉ ဢူးငူၺ်ႇၸူဝ်း လႄႈ တေႃႇၶျူဝ်ႇၶျူဝ်ႇဝိၼ်း ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း လႆႈမႃးလူႇတၢၼ်း သၢင်ႇၵၢၼ်းၶမ်း ၵွင်းမူး ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ ၵူၺ်း မုၵ်ႉၵေႃပႂ်ႉထိင်း ႁူင်းၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ ၼမ်ႉၸၢဝ်းငၢဝ်း ၶဝ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေ လူႇတၢၼ်း ဝႆႉပၼ်ၾႆးၾႃႉ သၢႆၾႆး တီႈၵွင်းမူး တေႃႇထိုင်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၾႆးၾႃႉတိုၵ်ႉယင်းမီးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1359 ၼီႈ လိူၼ် 7 လွင်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇၸႃႇရိတ်ႉတ ၵျွင်းလူင်ၸွႆးၵုင်း ၵျွႃႉမႃးဢဝ် ဝႃႇၼိူဝ်လွႆသၢႆးငိုၼ်း တီႈၵွင်းမူးၼႆႉသေ ၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းၵေႃႇထႅင်ႈ ပိၸ်ႉၸယၵွတ်ႇႁွပ်ႈၵွင်းမူး ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ ၵျွင်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈလင်၊ ယွင်ၼမ်ႉသွင်လုၵ်ႈ၊ ၵိူင်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်း ၼိုင်ႈၼႃႈ 20 သွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈတႄႉ (1) သႃလႃးလူင်လင်ၼိုင်ႈ (2) ႁေႃၼၢင်းပႂ်ႉၵွင်းမူး (3) ႁူဝ်ႉလဵၵ်းလွမ်ႉၵွင်းမူး (4) သိူဝ်ႇၶႅပ်းဝေႈ ၼႂ်းဝၢင်းၵွင်းမူး ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ပႂ်ႉမုင်ႈမွင်း ၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇ သတ်ႉထႃႇပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆ ႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။
 
 ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်တႅမ်ႈ - ၸၢႆးႁၵ်ႉၶိူဝ်းႁၢၼ် ၵျွၵ်းမႄး
ၽိုၼ်ဢိင် - ဝႂ်ပိဝ်ပိုၼ်းၵွင်းမူးၽွၼ်းလီၵူၼ်းၵႃႉ(ၸဝ်ႈသြႃႇၸႃႇရိတ်ႉတ)

[[Category:!Main category|ၵွင်းမူးၽွၼ်းလီၵူၼ်းၵႃႉ ၼိူဝ်လွႆသၢႆးငိုၼ်း ဝၢၼ်ႈလွႆၶေႃ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး]]</text>
      <sha1>b94hvj9gojw8c1b45pxl2ux2ewwsopg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၵႃလိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1848</id>
    <revision>
      <id>126252</id>
      <parentid>106815</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4746" sha1="0xuugsledog8nrj3joo6dsgz2mkrqln" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၵႃလိ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = [[File:flag of Myanmar.svg|25px]] [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၃၁,၅၈၀
|population_urban = ၇,၇၇၉
|population_rural = ၂၃,၈၀၁
|population_as_of = 2014
|population_footnotes =  &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|21.312078|98.658783|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 647
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06213
}}

'''ဝဵင်းၵႃလီႉ''' ({{IPA-shn|kɑ̀ li|IPA}}), ({{Langx|my|ကာလိမြို့}}), ({{IPA-shn|Karli}}), ({{IPA-shn|Kaali|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၵႃလိ}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>0xuugsledog8nrj3joo6dsgz2mkrqln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၶယၢၼ်း၊ ဝဵင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1861</id>
    <revision>
      <id>126273</id>
      <parentid>104540</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12222" sha1="4zqwtobx7474z9o5shasphegl06o9m7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၶယၢၼ်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.9075213|96.5623251|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 41
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11321
}}

'''ဝဵင်းၶယၢၼ်း''' ({{Langx|my|ခရမ်းမြို့}}), ({{Langx|en|Khayan}}), ({{IPA-shn|Khayaan|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ၸ​ႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပ​ေႃးဢဝ်သၢႆတၢင်းၼမ်ႉဝႃႈ တင်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 36 လၵ်းယဝ်ႉ။ တၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 2 လွၵ်းလၵ်းသေ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉမီးမႃး 10906 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်တိုၵ်ႉႁႃသိမ်းဢဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ဝဵင်းၶယၢၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်လႆၸိုဝ်ႈဝႃႈ ယေႇတႂိၼ်းၶျွင်ႇၶယၢၼ်း ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈပိုတ်ႇမႃး ဢွင်ႈပလိၵ်ႈပႂ်ႉယၢမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
ၽွင်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းပဵၼ် ဝဵင်းယူင်းတပျေႇၵၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၼၼ်ႉ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ တပျေႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ သွင်ဢွင်ႈယဝ်ႉ။ တပျ​ေႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးလုမ်းပၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၸူးႁွင်ႉဝႃႈ ယူင်းတပျ​ေႇၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တပျ​ေႇၵၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼိူဝ် ပေႃးၶျွင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ယူင်းတပျေႇၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ပေႃႉတပျေႇၵၢၼ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယူင်းတပျ​ေႇၵၢၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉ ၼမ်ႉၵိၼ်ၽင်ႇႁိုၵ်းသေ လႆႈႁၢမ်းၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇၶၢႆႉဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸူး ဝဵင်းၶယၢၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

တီႈဢၼ်တႄႇဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးၶယၢၼ်းယႃႉဝဵင်းၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၶယၢၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၶယၢၼ်းၼၼ်ႉ မီး ယေႇတႂိၼ်းၶျွင်ႇၶယၢၼ်း လႄႈ ယႂႃႇမၶယၢၼ်း ၼႆ မီးသွင်တွၼ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ဢိူင်ႇ ယေႇတႂိၼ်းၶျွင်ႇၶယၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းမွၼ်း ဢူးမွင်ႇ၊ ဢူးမျႃႉၶဝ်လႄႈသင်၊ ဢၼ်ပဵၼ် ဢိူင်ႇယႂႃႇမၶယၢၼ်းၸမ်ႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းမွၼ်း ဢူးဢူဝ်ႇ၊ ဢူးၵလ​ေး၊ ဢူးဢူင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ဢၼ်ၵၼ်တီႇၽဵဝ်ႈပႃႇထိူၼ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇႁၢမ်းမႃးသေ ႁဵတ်းၼႃးသေ တႄႇတင်ႈမႃးၼႆႉ မီးတီႈတွင်းမၢႆၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ပိူင်ပႅၵ်ႇထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၸမ်ႉ ၶယၢၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမွၼ်း &quot;ၵယူင်း&quot; မႃးဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵယူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ &quot;ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်မီးႁိမ်းၽင်ႇႁွင်ႈ&quot; ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 1924၊ 25 ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁွင်ႈၶုတ်းၶယၢၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈၶုတ်းၶယၢၼ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်တီႈဝၢၼ်ႈၶျွင်းဝ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၽင်ႇမႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်ၼၼ် တေႃႇထိုင်ဝဵင်းၶယၢၼ်း တၢင်းယၢဝ်းမီး 18 လၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၶယၢၼ်း တေႃႇပေႃးထိုင်ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉႁွင်ႈၶုတ်းၶယၢၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈပဵၼ် မႄႈၼမ်ႉၶယၢၼ်းဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။  တီႈၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဝၢၼ်ႈမီး 80 ပၢႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းတင်းမူတ်းၼႆႉ မီး 246 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်ဢိင်ပိုင်ႈၼိူဝ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးပိုတ်ႇဢွင်ႈတီႈသိုဝ်ႉၶဝ်ႈသေ ဢွၼ်ၵၼ်သိုဝ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈၵမ်းသိုဝ်းယဝ်ႉ။ ၵိူဝ် ပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်းလႄႈ ၸႄႈဝဵင်းၵဝ ၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၶဝ်ႈ ၵၢၼ်ၵိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈထူဝ်ႇလိၼ်၊ လဵင်ႉၵႆႇလဵင်ႉပဵတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဵတ်းမႃးယဝ်ႉ။  တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၸၢၵ်ႈၶဝ်ႈ ၸၢၵ်ႈၼမ်ႉမၼ်းသေ။ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းလူတ်ႉလဵင်း ဝဵင်းၶယၢၼ်းလႄႈ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1928 ၼၼ်ပႉယဝ်ႉ။ ထိုင် ပီ 1931 မႃး ၶိုၼ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းတၢင်း ဢၼ်ၵႂႃႇၸူး ဝဵင်းတူင်းၶႂႃႉ ဢၼ်ယၢၼ်ႇၵႆ 13 လၵ်း ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝဵင်းၶယၢၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵႂႃႇ ဝဵင်းၶယၢၼ်းၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇၵူႈဝၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယွၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉႁွင်ႈၼမ်ႉတိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ဢမ်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်လႆႈထိုင်တီႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ လႆႈႁဵတ်းတႃႈႁိူဝ်းဝႆႉတီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင် ဢၼ်မီးၸမ်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၶယၢၼ်းၼၼ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး 2 ႁူင်းယဝ်ႉ။ ဢ.ထ.ၵ 1 လႄႈ ဢ.ထ.ၵ 2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းယႃလႄႈ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၵေႃႈမီးပႃးဝႆႉယူႇ။ တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈမီးယူႇမွၵ်ႈ 18 ၵျွင်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၶယၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးၽြႃးတွင်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ သၵျမႃႇရၸဵင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽြႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းလီ ဢူးသူၺ်ႇၽွင်ႇ၊ ဢူးပူဝ်းထဵင်း လႄႈ ၵူၼ်းဢမျႃးတၢင်းၼမ် ဝဵင်းၶယၢၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပွႆးၽြႃးၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်း လိူၼ်သီႇမူၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႇတူၵ်း ဝဵင်းၶယၢၼ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးယႄးမုၼ်ႇလႄႈ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်ယၢၼ် မွၵ်ႈ 2 လၵ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵၢၼ်ႇၺီႇၼွင်ႇသေ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ဝႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)&lt;/ref&gt;


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>4zqwtobx7474z9o5shasphegl06o9m7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1862</id>
    <revision>
      <id>126334</id>
      <parentid>104938</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="7dgjg6ducs7iav66g572dk0hqs90ist" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name3 = [[ပွတ်းၸၢၼ်းတႃႈၵုင်ႈ]]
|subdivision_type4 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name4 = [[ဝဵင်းၶယၢၼ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|16.9075213|96.5623251|region:MM|display = inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 41
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 11321
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၶယၢၼ်း''' ({{Langx|my|ခရမ်းမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Khayan Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Khayaan|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf | title=Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map | publisher=Myanmar Information Management Unit | date= December 2007}}&lt;/ref&gt; ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၶယၢၼ်း]]ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၶယၢၼ်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]</text>
      <sha1>7dgjg6ducs7iav66g572dk0hqs90ist</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၶုၼ်ယီႊၵၢႆးၶမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1892</id>
    <revision>
      <id>126275</id>
      <parentid>13767</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2862" sha1="j8qevfqhq5rkoqmdcdcegvimwqsjovp" xml:space="preserve">ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈ မိူဝ်ႈ AD-1068 ၶုၼ်ၶမ်းၶဵၼ်ႇၾႃႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈပီႈလုၵ်ႈၼွင်ႉၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈႁူမ်ႈမိူင်း(ၶိင်း) ပေႃႈဢူႈ [[ၼၢင်းမွၼ်းလႃႉ]]လႄႈ တၢဝ်ႉငႃးလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၶုၼ်ၶမ်းၶဵၼ်ႇၾႃႉ ၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉၵေႃႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၶုၼ်တႃႇၵႃႇ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈတႅၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ (ၶိင်း= ၽၢႆတၢင်းပေႃႈ ဢူႈ)။ ၶုၼ်တႃႇၵႃႇၼွၼ်းၽႄးယဝ်ႉ လုၵ်ႈမၼ်းၶၼ်ၵုမ်း ၶိုၼ်ႈပုတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ၵုမ်းမီးမေး (100) ၵေႃႉ ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈသေၵေႃႉ ၵူဝ်သၢႆၶိူဝ်းၶုၼ်မိူင်းမိတ်ႈၶၢတ်ႇလႄႈ ၶႂ်ႈမီးလုၵ်ႈၸၢႆးၼႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးၶိုၼ်းၼိုင်ႈ ၶုၼ်ၵုမ်း ၼွၼ်းၾၼ်ႁၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းၽိူၵ်ႇၶူဝ်းၶၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးပၼ်ၾၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၶႃႈမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇႁဵတ်းပွႆးတီႈၽၢင်ႇၼမ်ႉ တေမီးမၢၵ်ႇၶမ်းႁူၺ်ႇၼိုင်ႈ တေလွင်ႊၸွမ်းၼမ်ႉမႃးၼႆလႄႈ ၼႂ်းမေးၼၢင်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉ ၽႂ်လႆႈၵိၼ်လုၵ်ႉမၢၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းတေလႆႈမီးလုၵ်ႈၸၢႆးၼႆယဝ်ႉ။

=='''ၸိူဝ်ႉပီႈၶိူဝ်းၼွင်ႉ'''==
=='''ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်'''==
=='''ထူပ်းၶုၼ်မုၼ်ႇၵူဝ်း'''==
=='''ၼရသီႇႁပ​တေႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ပူးၵမ်ႇ'''==
=='''ၵုင်ႇမုၼ်'''==
=='''ႁႅင်းၵတ်ႉၶုၼ်လႄႈ ႁႅင်းမိူင်း'''==
=='''ၶုၼ်ယီႊၵၢႆးၶမ်းလႄႈ ၶုၼ်မုၼ်ႇၵူဝ်း'''==
=='''တိုၵ်းမိူင်းပူးၵမ်ႇ'''==
=='''ၶုၼ်ပၢႆႊ တႆးႁူၵ်း'''==
=='''တႆးသၢမ်ပီႈၼွင်ႉ'''==
=='''ၶေႃႈၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇ'''==
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>j8qevfqhq5rkoqmdcdcegvimwqsjovp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၶူဝ်လမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1899</id>
    <revision>
      <id>126253</id>
      <parentid>104142</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3993" sha1="aanw9m7119naushcp3xo44ui8arlcye" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၶူဝ်လမ်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၂၄,၆၅၉
|population_urban = ၉,၄၇၀
|population_rural = ၁၅,၁၈၉
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = 
|population_blank2 = 
|population_blank2_title =
|population_density_km2 = auto
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,810 
|elevation_m = 
|coordinates = {{Coord|21.09887|98.10086|region:MM|္format=dms|display=inline, title}}
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06163
}}

'''ဝဵင်းၶူဝ်လမ်''' ({{IPA-shn|kʰǒ lǎm|IPA}}), ({{Langx|my|ခိုလမ်မြို့}}), ({{Langx|en|Kho Lam}}), ({{IPA-shn|Kholam|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;[[Google Maps|Google Maps]]&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၶူဝ်လမ်}}
[[Category:ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>aanw9m7119naushcp3xo44ui8arlcye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1904</id>
    <revision>
      <id>126276</id>
      <parentid>13887</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80529" sha1="mgyn6u0i5sw0zl2kyp4x29peyvm929b" xml:space="preserve">== ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း 2 ==
(1) ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ “ယၢမ်းမွင်းလႄႈ ယၢမ်းမူင်း”ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်လႂ်မႅၼ်ႈၶႃႈ၊ ၶႅၼ်းတေႃႈသပ်း  လႅင်းပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ။ (ယိင်းလိူၼ်ၶမ်း)

* တွပ်ႇ။ “မႅၼ်ႈၼင်ႇၵၼ်” တေလႆႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ‘ယၢမ်းမွင်း’လႄႈ ‘ယၢမ်းမူင်း’ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ယၢမ်းမွင်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း မိူဝ်ႈယၢမ်းမူင်း ပႆႇမီးမႃးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်း မီး(60) ၸူဝ်ႈမွင်းဢိူဝ်ႈ။ ယၢမ်းမူင်းတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ ဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းမီး (24) ၸူဝ်ႈမူင်း ၵၢပ်ႈပၢၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢၼ်ဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၶွပ်ႇလႅၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းမွင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းမၼ်းမႃးၼႆ လႆႈတွႆႇမွင်းသေ ပၼ်သဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းဢိူဝ်ႈ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းၼွၵ်ႈ မိူဝ်ႈယၢမ်းမွင်းပႆႇလိူင်ႇၼမ်ၼၼ်ႉ လႄႈ ပေႃးထိုင် ၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ (4) မူင်း၊ ၵၢင်ဝၼ်း (11)မူင်း၊ ႁူဝ်ၶမ်ႈ (5)မူင်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မုၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် တွႆႇၸီးၸေႇသေ ပၼ်သဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေလႆႈတွႆႇမွင်း ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ၵွၵ်း ၸီးႁူပွင်ႇ တၢင်းၵူၼ်ႈသေ သႂ်ႇၼမ်ႉဝႆႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၸိုမ်းဢွၵ်ႇႁူးသေ သဵင်ႈၵႂႃႇၼိုင်ႈၵွၵ်းၵေႃႈ လႆႈတွႆႇမွင်းပၼ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လႆႈဢဝ်ၵွၵ်း သႂ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ တႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ႁဵတ်းၶွပ်ႇ ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ပေႃးၼမ်ႉသဵင်ႈၼိုင်ႈၵွၵ်းၵေႃႈ ၸင်ႇႁွင်ႉ ဝႃႈ “ယၢမ်းမွင်း” ၼႆယဝ်ႉ။
 

(2) ထၢမ်။ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ်လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ လႆႈႁၼ် ဢဝ် ၸႉ သႉ လႉ ရႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၽႅတ်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း မႃးဢေႃႈ။ လိၵ်ႈတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈႁၼ် ဢဝ်ၸႂ်ႉမႃးသေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းပပ်ႉႁဵၼ်း မႄႈလိၵ်ႈတႆး ၵူႈပပ်ႉပပ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတႅမ်ႈ(သွၼ်)ပႃးလႄႈ ပေႃးႁၼ်ၼႆ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်လူၶႃႈ?၊ သမ်ႉယွၼ်ႉလူၺ်ႈ လွင်ႈသင်လႄႈ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽႅတ်းသေ ၸႂ်ႉမႃးၶႃႈ?။ (ယိင်းထူၺ်းလိုၼ်း)

* တွပ်ႇ။	ၸ ၽႅတ်း၊ သ ၽႅတ်း၊ သွင်တူဝ်ၼၼ်ႉတေ လႆႈလူႁဵတ်းၼင်ႇ သဵင်‘တ’ၽႅတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉ “သၸ်ႉၸႃႇ” ၼႆၼၼ်ႉလူဝ်ႇလူဝႃႈ “သတ်ႉၸႃႇ”  ၼႆသေ မိူၼ်ၼင်ႇ “တသ်ႉသ” ၼႆ ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလူဝႃႈ “တတ်ႉသ” ၼႆယဝ်ႉ။ “လ” ၽႅတ်းၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်တီႈ တိုတ်ႉ “လ” ၽႅတ်းၼႆ လူဝ်ႇလူမိူၼ်ၼင်ႇ “ဝ” ၽႅဝ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉ “ၵုသူလ်ႇ၊ ၽူလ်ႇ” ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈလူၼင်ႇသဵင် “ဝ” ၽႅတ်းၼၼ်ႉသေ ဝႃႈ“ၵုသူဝ်ႇ၊ ၽူဝ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ် တီႈဢၼ်ၽႅတ်းၽၢၵ်ႈ မႄႈလွမ်ႈလၢႆလၢႆလႂ်၊ ၽႅတ်းၽၢၵ်ႈ တၢင်ႇလၢႆလၢႆလႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ လူဝ်ႇလူ ၼင်ႇသဵင် “ၼ” ၽႅတ်းယဝ်ႉ။ “ရ” ၽႅတ်းၵေႃႈ တေလႆႈလူ မိူၼ်ၼင်ႇသဵင် “ၼ” ၽႅတ်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇတႅမ်ႈဝႆႉ “ဝိႁၢရ်ႇ”ၼႆၵေႃႈ တေလႆႈ လူဝႃႈ “ဝိႁၢၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႆႈဢဝ် (ၸ၊ သ၊ လ၊ ရ)ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽႅတ်းသေ ၸႂ်ႉၼၼ်ႉၸမ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လူၺ်ႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ယၢမ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈပိူၼ်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်းသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈလိၵ်ႈပိူၼ်ႈ မႃးၸိမ်ၵႄႈ ၾိင်ႈလိၵ်ႈတႆး တေလႆႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင် ပေႃးဝႃႈၼႆ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၾိင်ႈလိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ၸ်၊ သ်၊ လ်၊ ရ် ၼႆႉ ဢမ်ႇယၢမ်ႈမီး၊ ၵူၺ်းယၢမ်ႈမီးမႃး ၵ်၊ င်၊ ၺ်၊ တ်၊ ၼ်၊ ပ်၊ မ်၊ ဝ် (8) တူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းလႄႈဝႃႈယဝ်ႉ။

(3) ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ ႁဵင်းၵၢတ်ႈပႅတ်ႇပႃး ဢၼ်ပႃး ၼႂ်း ဢေႃးၵႃႇသၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈသင်တီႈၶႃႈ?၊ ႁဵင်းၵၢတ်ႈ ပႅတ်ႇပႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆၶႃႈ။ (ၸၢႆးတွမ်းႁိုင် - ထုင်ႉမၢဝ်း)
* တွပ်ႇ။	“ႁဵင်း” ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တီႈၼႆႈဝႃႈလူၺ်ႈ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ “ၵၢတ်ႈ” ဢၼ်ဝႃႈၸမ်ႉ ၵၢတ်ႈလုတ်ႈႁၢမ်းပဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ပွင်ႇဝႃႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းသွင်ၶေႃႈ လေႃးၵၼ်မႃးၼႆ ပွင်ႇ ဝႃႈတီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ဢၼ်ၵၢတ်ႈလုတ်ႈႁၢမ်းပဝ်ႇ တီႈဢမ်ႇမီး သုၼ်ႇလႆႈ သုၼ်ႇပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းပႃႇလိဝႃႈ “ဢၵ်ႉၶၼ” ၼႆယဝ်ႉ။ သၽေႃးမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဝ်လိၵ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းလႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ “ႁဵင်းလၵ်ႈ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁဵင်းၵၢတ်ႈပႅတ်ႇပိူင်ဢၼ်ဝႃႈၸမ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပိုတ်ႇၵီႈပႂၢင်းမႃးၼႂ်းလေႃးၵလႄႈ လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်တီႈ တမ်ႇတီႈယေႃႈ-
(1) ငရၢႆး
(2) သတ်း
(3) ပိၵ်ႉတႃႇ
(4) လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်သၢင် ဢၼ်ဢႃႇယုယၢဝ်းယိုၼ်း ၼႃႇၼၼ်ႉလႂ်
(5) လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇ တီႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၶႅၼ်ႈ လွႆ။ တီႈဢၼ်ၽြႃးရႁၢၼ်းတႃႇ ဢုပသၵႃႇၶဝ်ဢမ်ႇ ႁူႉၸၵ်း လႆႈၼၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ။
(6) လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်မီးလမ်းႁၼ်/ တၢင်းႁၼ် ၽိတ်းပိူင်ႈလႂ်။
(7) လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ႁူၼူၵ်ႇ၊ တႃမွတ်ႇ၊ ၼိုၵ်းၼႃ၊ ဢႃႉ ဢၵ်း၊ ဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇ လူင်ႉလႅင်းပွင်ႇၸႂ် ၼိူဝ်တြႃး ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႂ်။
(8) မီးၺၢၼ်ႇတႃလူင်ႉလႅင်း ပွင်ႇၸႂ်တြႃးယူႇသေ တႃႉ ၽြႃးၸမ်ႉဢမ်ႇပေႃႇလႂ်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
* လင်ႇၵႃႇဢူမ်ဢၢၼ်ႇ
* မိူဝ်ႈၽြႃးၵီႈ ႁွတ်ႈသၢမ်တီႈတမ်ႇ၊
* သၢင်တီႈသၢၵ်ႈယၢဝ်း၊ ပႅၼ်ပႄႈႁၢဝ်းလိုၵ်ႉ၊
* လမ်ဝဝ်းမီးၺၢၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇလူင်ႉ၊
* မီးၺၢၼ်ႇလူင်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈဝူင်ႉတူၼ်မျၢတ်ႈ၊ 
* ႁၢမ်းလၢၼ်ႇၵၢတ်ႈတေႉ ႁဵင်းၵၢတ်ႈပႅတ်ႇၶႂၢင်ႇ မီးၸိူင်ႉၼႆ။ ဢိင်ၼႂ်းဢင်ႇၵုုတ်ႉတရၼိၵႃႇယပပ်ႉ (3) သေ သပ်း လႅင်း တွပ်ႇပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ဢင်ၷုတ်တရၼိၵႃယ &lt;/ref&gt;

(4) ထၢမ်။	 ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇၼႆႉ ဢဝ်သုင်းၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ဢဝ်လူႇတၢၼ်းႁဵတ်းသင်ၶႃႈ?။ (ၸၢႆးသႅင်ဢေး၊ မိူင်းၵုတ်ႈ)

* တွပ်ႇ။	လွင်ႈလႆႈလူႇတၢၼ်း မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇၼႆႉ လႆႈတူၺ်းတီႈလူႇတၢၼ်းမၼ်းသေ ဢဝ်သၽေႃး တီႈပွင်ႇမၼ်းဢိူဝ်ႈ။  ပေႃးလူႇတၢၼ်း ႁူၼ်ႁၢင်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းလူႇ ဢၼ်ႁႂ်ႈႁဝ်း ၶုၵ်းထူပ်းၵုင်ႇ ၵုၼ်း မုၼ်ငဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢိူဝ်ႈ။ ႁုၼ်ႁၢင်ႈၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇ မွၵ်ႇယႃႈ ၶဝ်ႈတႅၵ်ႇႁဵတ်းသင်သေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးႁဝ်းႁုပ်ႈႁၼ်မွၵ်ႇၼႆ ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉၶုၵ်းထူပ်းၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ လႆႈဢွၼ် ၵၼ်လူႇတၢၼ်း မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်တေႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ပုတ်ႉထႃႇၼုတ်ႉသတိ ၽႃႇဝ ၼႃႇယဝ်ႉ။

ဢၼ်ဢဝ်လူႇတၢၼ်းတီႈမုၼ်ၸဝ်ႈၸမ်ႉ-  
# ဢဝ်ႁဵတ်းလၵ်းထၢၼ် (သၢၵ်ႈသေႇ) သူပ်းၵႂၢမ်၊း 
# ဢဝ်တၢင်းၶူဝ်းလူႇ ၼႆမီးတီႈပွင်ႇသွင်မဵဝ်းယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးပႆႇႁိူင်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ပၢင်းၵၼ်ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ထုၵ်ႈ ၼဵင်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇၵၼ်သေ ပေႃးပဵၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈဢဝ်မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ လွင်ႈၼႆႉလႄႈ ၵႂၢမ်းတႆးၸင်ႇမီးဝႆႉဝႃႈ “ၼမ်ႉဢမ်ႇလိူဝ်ၾႆး ၵႂၢႆးဢမ်ႇလိူဝ်ဢႅၵ်ႇ မုၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ ၽိတ်ႈပၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမုၼ်ၸဝ်ႈပေႃး ဢမ်ႇလူင် ဢမ်ႇလိုမ်းၸၵႂႃႇၼၼ်ႉ ဢဝ်မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ႁဵတ်းလၵ်းထၢၼ်မၼ်းဝႆႉ၊ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၶေႃႈပၢင်းမုၼ် ၸဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။
 
လိူဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၶူဝ်းလူႇမဵဝ်းယွင်ႈ ဢမ်ႇပေႉလႆႈလႂ်၊ ၶူဝ်းလူႇမဵဝ်းဢမ်ႇဢၢပ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈယိပ်းလႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်မွၵ်ႇယႃႈ ၶဝ်ႈတႅၵ်ႇတၢင်ႇသေ လူႇတၢၼ်းယဝ်ႉ။ မဵဝ်းယွင်ႈဢမ်ႇပေႉလႆႈၼၼ်ႉတႄႉ လႅင်းၸႂ်ငၢႆႈယဝ်ႉ။ မဵဝ်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇလီယိပ်း ဢၼ်ဝႃႈၸမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇငိုၼ်းလႂ်၊ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ် ၵၢပ်ႈဝၢႆးဝၼ်းလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ၵၢပ်ႈ ဝၢႆးဝၼ်းၼႆ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၵေႃႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵၢပ်ႈ ဝႆႉၼၼ်ႉ မုၼ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇလီသုင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈသုင်းၼႆ မုၼ်ၸဝ်ႈထုၵ်ႇ ဢႃႇပၢတ်ႈ မီးတၢင်းၽိတ်းဢိူဝ်ႈ။

ယွၼ်ႉပဵၼ်ၼင်ႇဢၼ်ဝႃႈမႃးယဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ငိုၼ်းလႂ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်လူဝ်ႇလူႇဝၢႆးဝၼ်းလႂ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်းတေဢဝ်ယုၵ်ႉၵၢပ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈၼႆ ပေႃးမုၼ်ၸဝ်ႈ ဢမ်ႇပႅတ်ႈသေ ဢဝ်ယိပ်းတိုဝ်း ၵိၼ်သုင်းၵႂႃႇၼႆ မုၼ်ၸဝ်ႈသမ်ႉတေမီးတၢင်းၽိတ်း၊ ပေႃးပဵၼ်ၶူဝ်းလူႇ ၼၵ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇယုၵ်ႉပေႉလႆႈ ပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၵၢပ်ႈသေ ဝႆႉဝႆႉၵေႃႈ သမ်ႉတေဢမ်ႇပဵၼ် သႃႁတ်ထိၵတႃႇၼ (လႆႈဢဝ်မိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ယုၵ်ႉလူႇ) လႆႈလႄႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတင်းသွင်ၾၢႆႇ သွင်ပႃႈၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် မွၵ်ႇယႃႈၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ တၢင်ၶူဝ်းလူႇသေ လူႇတၢၼ်းယဝ်ႉ။

== ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း 3 ==
(5) ထၢမ်။	ၶႃႈႁဝ်း ဢမ်ႇပႆႇလူင်ႉလႅင်းၸႅင်ႈၸႂ် ဢိတ်းၼိုင်ႈ လႄႈ ထၢမ်မႃးဢေႃႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ၶႂ်ႈ” လႄႈ “ၶႆႈ” ၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တီႈပွင်ႇမၼ်း မီး ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ?။ (ၵဵင်းသိူင်း၊ မိူင်းဝၼ်း)

* တွပ်ႇ။	“ၶႂ်ႈ” ဢဵၼ်းဢၢၼ်းမီးဝႆႉၼႂ်းၸႂ် သေတႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၶႂ်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ (ၵဝ်ပႆႇလႆႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ လႄႈ ၵဝ်ၶႂ်ႈ ဢၢပ်ႇ ၼပ်ႉဢိူဝ်ႈ)
	“ၶႆႈ” ၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇသွင်ပိူင်။

# လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ သိုပ်ႇႁဵတ်း သိုပ်ႇဝူၼ်ႉၸွမ်းၽၢႆႇလင်မၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ“ၶႆႈ” ၼႆ ယဝ်ႉ။ (ပူႇႁဝ်းၶႆႈၼႄႁဝ်း ဢပုမ်ႇတွင်တူၺ် တွင်မွင်း၊ မၼ်းပၢႆႈၵႂႃႇလႆႈသၢမ်ဝၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ႁဝ်းမႃးၸွမ်းၶႆႈမၼ်း ဢိူဝ်ႈ၊ ၵဝ်ဝူၼ်ႉၶႆႈၸွမ်း လွင်ႈၶဝ်သေတႃႉ ၺၢၼ်ႇၵဝ် ဢမ်ႇၶိုတ်း။)

#ၸဵပ်းဢၼ်ငၢၼ်ႈယိုၵ်ႉ  ꧦ တီႈၵွၵ်းႁူဝ်ၵဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉ ဝႃႈ “ၶႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ (ႁူဝ်ၶႆႈ)

(6)ထၢမ်။	ၸၵႂႃႇ၊ တေႇၵႂႃႇ၊ တေးၵႂႃႇ ၵႂၢမ်းသၢမ် ၶေႃႈၼႆႉ ၶေႃႈလႂ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း၊ လႅပ်ႈႁၢင်ႈၽင်တႆးႁဝ်း တီၶႃႈ?။ (ၵဵင်းသိူင်း၊ မိူင်းဝၼ်း)

*တွပ်ႇ။	ၵႂၢမ်းသၢမ်ၶေႃႈၼႆႉ တႆးႁဝ်းဢဝ်ၸႂ်ႉ တိုဝ်းတင်း သၢမ်ၶေႃႈယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ “ၸၵႂႃႇ” ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးၸူၺ်ႉ တူၺ်းလီ  ꧦၼႆၸိုင် “ၸ” ၼႆၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ “ဢမ်ႇလီ” ဢမ်ႇၶႅမ်ႉ၊ ဢမ်ႇၵျႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ သင်ၸႂ်ႉတိုဝ်း “တေႇၵႂႃႇ၊ တေးၵႂႃႇ” ၼႆၵေႃႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ “ၸၵႂႃႇ” “တေႇၵႂႃႇ” ၸိူဝ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃတႄႇၵူၺ်း ၵူဝ်မၼ်း ၸႃႉလႄႈ ထုၵ်ႇလီပူတ်းပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။

(7) ထၢမ်။	တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း တႅမ်ႈၵႂၢမ်း ပႃႇလိ ဢမ်ႇၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈလႆႈသေတႃႉ တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်း ၵူၺ်းၵေႃႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈယူႇၶႃႈယူဝ်ႉ၊ ၼႂ်းပပ်ႉတႆးႁဝ်း ပေႃးဝႃႈ တႅမ်ႈသဵင် ဢွၵ်ႇမၼ်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆၸိုင် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႅမ်ႈ တူဝ်လိၵ်ႈတႆး လွၼ်ႉလွၼ်ႉဢေႃႈ။ (ၵဵင်းသိူင်း၊ မိူင်းဝၼ်း)

*တွပ်ႇ။	ဢဝ်သဵင်ဢွၵ်ႇတူဝ်လိၵ်ႈတႆးသေ တႅမ်ႈပႃႇလိၼႆႉ သဵင်မၼ်းၵေႃႈပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ပႆႇတဵမ် ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ။
	သဒ္ဒ = ၵျၢမ်းပၵ်းပိူင် တႅမ်ႈလိၵ်ႈ

	သတ္တ = တူဝ်သတ်း
	တူဝ်ပႃႇလိသွင်တူဝ်ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်သဵင်ဢွၵ်ႇတႆး တႅမ်ၼႆ တေလႆႈတႅမ်ႈဝႃႈ “သတ်ႉတႃႇ” ၼႆသေ မိူၼ်ၵၼ် ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆၼင်ႇႁိုဝ် တူဝ်လိၵ်ႈလႄႈတီႈပွင်ႇ မၼ်း ပေႃးတေတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၽူႈထတ်းလိၵ်ႈ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းတႄႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပႃႇလိတႆးၵေႃႈထုၵ်ႇလီ မီးၶေႃ  ꧦယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလွင်ႈပႃႇလိတႆးၼၼ်ႉ ပႂ်ႉတူၺ်း ၼႂ်းၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (4) တႃႉ။

(8)ထၢမ်။	လိၵ်ႈထူဝ်ႇငွၵ်ႈ (လိၵ်ႈတူဝ်ယၢဝ်း) လႄႈ လိၵ်ႈ တူဝ်မူၼ်းၼႆႉ ဢၼ်လႂ်တေႁၢင်ႈလီတႃၵူၼ်း ၼႂ်းၵမ်ႇ ၽႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇတႆးႁဝ်းၶႃႈ?။ (ၵဵင်သိူင်း၊ မိူင်းဝၼ်း)
* တွပ်ႇ။	လွင်ႈပိုၼ်းလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းႁဵတ်းႁိုဝ် လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ (Research) ၼႄလႆႈ ၼႆၸိုင် တေဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ Problem သင်။ လိၵ်ႈ တူဝ်သင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ပၼ် လွင်ႈ တၢင်းႁူလႅင်း တႃလႅင်း ပုၼ်ႈတႃႇတႆးၼႆၸိုင် ပဵၼ်လိၵ်ႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႈၸႃႉသေဢၼ်။

(9) ထၢမ်။	သွၼ်၊ ႁဵတ်း၊ ၽိုၵ်း ၵႂၢမ်းသၢမ်ၶေႃႈၼႆႉ သပ်း လႅင်းၸႅၵ်ႇၽႄ ၼႄပၼ်ႁႂ်ႈၸႅင်ႈသေၵမ်းၶႃႈ။ (ၵဵင်းသိူင်း၊ မိူင်းဝၼ်း)
* တွပ်ႇ။	သွၼ် - ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃယဝ်ႉသေ ၶိုၼ်းၼႄပၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပႆႇမေႃ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (သွၼ်= လး ၼြၶေႆ)
	ႁဵၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႆႇမေႃသေၵႂႃႇ လဵပ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ် ႁႂ်ႈမေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ႁဵၼ်း= လး ူၼမေၺ 
	ၽိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႆႇလႅၼ်ႇလီ  ꧦသေ ၼင်ႇ ႁိုဝ်တေလႅၼ်ႇတေမေႃလီ  ꧦၼၼ်ႉ ၵမ်း  ꧦႁဵတ်းလိုမ်ႉ ၶိုၼ်းတိၵ်း  ꧦ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ (ၽိုၵ်း= လး မြငေၺ ) တႆးဝႃႈ ၽိုၵ်း၊ တႆးမၢဝ်းဝႃႈ ၽိုၵ်၊ တႆးၼိူဝ်ဝႃႈၽိုၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

(10)ထၢမ်။	ၼုင်ႈ၊ ၼိုင်ႈ၊ ၼိုင်ႈ ၵႂၢမ်းသၢမ်ၶေႃႈၼႆႉ သပ်း လႅင်းပၼ် ႁႂ်ႈၸႅင်ႈသေၵမ်းၶႃႈ။ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း တၢင်ႉယၢၼ်း)
* တွပ်ႇ။	ဢဝ်ၵူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်သိူဝ်ႈမႃး သုပ်းႁေႃႇ ဝဵၼ်းတီႈတူဝ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၼုင်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။သႂ်ႇ ၼႂ်းႁႆသေ ဢဝ်ဢၢႆၼမ်ႉၽူတ်ႉႁုပ်ႇႁၢင်ႈ ႁႂ်ႈသုၵ်း ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၼိုင်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈ တူဝ်ၼပ်ႉတႆး ဢၼ် လဵဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၢၼ်ႇဝႃႈ “ၼိုင်ႈ” ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းဢၢၼ်ႇဝႃႈ “ၼိုင်ႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵပ်ႈၵၢႆႇ လူၺ်ႈ တူပ်ၼပ်ႉ “ၼိုင်ႈ” ၼႆႉ တႆးမိူင်းၼိူဝ်ဢၢၼ်ႇဝႃႈ “ၼိူင်ႊ”၊ တႆးထႆး ဢၢၼ်ႇဝႃႈ “ၼိုင်ႉ”၊ တႆးလိုဝ်ႉ တႆးသိပ်း သွင်ပၢၼ်းၼႃး ဢၢၼ်ႇဝႃႈ “ၼိုင်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်းႁဝ်း လူဝ်ႇမေႃ ဢဝ်ၸႂ်ႉတေႃႇၵူၼ်း ဢၼ်ထွမ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

(11) ထၢမ်။	“0” ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ သုၼ်ႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် သူၼ် ၼႆၶႃႈႁႃႉ?၊ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း တၢင်ႉယၢၼ်း)
* တွပ်ႇ။	တေလႆႈဝႃႈ “သုၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။ “သုၼ်”ၼႆႉ လုၵ်ႈတီႈ “သုၺ” သေပဵၼ်မႃး၊ ပဵၼ်မႃး “သုၺ်”၊  သဵင် “ၺ” ၽႅတ်းၼႆႉ လိၵ်ႈတႆးၵူႈပွၵ်ႈၸႂ်ႉမိူၼ် “ၼ” ၽႅတ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈတီႈ “သုၺ်” သေပဵၼ်မႃး “သုၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။ သုၺ  သုၺ်&gt;သုၼ်။

(12)ထၢမ်။	ပေႃးတူင်ႉတၵ်ႉၵၼ် “မႂ်ႇသုင်” ၼႆ တေလႆႈ ႁဵတ်းႁိုဝ် ၼပ်ႉယမ်တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်ၶႃႈ?။ မႂ်ႇသုင် ဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃးၼႆ ၶႅၼ်းတေႃႈ သပ်းလႅင်း ပၼ် တီႈပွင်ႇမၼ်းၽွင်ႈ သေၵမ်းဢေႃႈ။ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း၊ တၢင်ႉယၢၼ်း)
* တွပ်ႇ။	လွင်ႈတူင်ႉတၵ်ႉၵၼ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းမၢင် ၸိူဝ်းယိပ်းမိုဝ်းၵၼ်၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵွတ်ႇၵၼ်၊ မၢင်ၸိူဝ်း ဢဝ် ၶူႈၼင်ထုၺ် ၵၼ်မီးၵူႈပိူင်  ꧦယဝ်ႉ။ တႆးထႆး တႆးလၢဝ်း တႄႉ ႁွမ်းမိုဝ်းဝႆႈသႃ တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင် ယၢမ်း လဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ တႆးႁဝ်းၵေႃႈဢဝ် ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ ပေႃး တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ် မႂ်ႇသုင်ၼႆ ၸဵမ်းၸၢႆး ၸဵမ်ယိင်း လဵၵ်ႉယႂ်ႇ ၼုမ်ႇထဝ်ႈ မုၼ်ၸဝ်ႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း ႁွမ်ႈမိုဝ်းဝႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ တေတူၵ်းထုၵ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ သေပိူၼ်ႈယူႇ။ မိူဝ်းၼႃႈမႃးႁဝ်း တေလႆႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၵူႈတီႈတီႈယူႇလူး။

	“မႂ်ႇသုင်” ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶူးမေႃယႃလူင်လုင်းပႃႉ ၺၢၼ်ႇ သီႇပေႃႉ (ၽႂ်ပဵၼ်ၽႂ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး) ဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင် ဝႃႈ တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီမီး ၶေႃႈၵႂၢမ်းတူင်ႉတၵ်ႉၵၼ် ၸိူင်ႉ ၼင်ႇပိူၼ်ႈယူႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇလိူၵ်ႈႁႃၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လီ ဢၼ်ၶႅမ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်တႄႇႁွင်ႉ တၵ်ႉၵၼ်မႃးမိူဝ်ႈ ပၢၼ် ၵျႃႇပၢၼ်ႇ 1943 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

	တီႈပွင်ႇ မႂ်ႇသုင်တႄႉ “ႁႂ်ႈမီးတူဝ်မႂ်ႇ၊ ၸႂ်မႂ်ႇ၊ ၽိူၵ်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်သေ ႁႂ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တူဝ်းတွၼ်း ၸၼ်ႉသုင်သေၵမ်း” ၼႆယဝ်ႉ။

(13) ထၢမ်။	သဵင်ႁူၵ်း ယၵ်းၶိုၼ်ႈ (ႊ) ၼၼ်ႉ ၼႄပၼ် တီႈ ၸႂ်ႉမၼ်းဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈ။ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း တၢင်ႉယၢၼ်း)
* တွပ်ႇ။	ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သဵင်ႁူၵ်းၼႆႉ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉၶူၼ်ႉၶႂႃႉတူၺ်းယူႇ၊ သဵင်ႁူၵ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉ တႆးလူင် ၶဝ် ဢမ်ႇမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းသေတႃႉ တႆးၼိူဝ် တႆးမၢဝ်း တႆးထႆး တႆးလႅင် ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်မီးတီႈၸႂ်ႉ ၽႂ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းသဵင် တႆးလူင်တႄႉသဵင်ႁူၵ်းၼႆႉ မၢင်တီႈပဵၼ် သဵင် ၼိုင်ႈ၊ မၢင်တီႈပဵၼ် သဵင်သၢမ်လႆႈႁၼ် ၼင်ႇၼႆသေ ဢမ်ႇၵႃး သဵင်ႁူၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁင်းၶေႃမၼ်းၵေႃႈ မီးယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈၶႂ်ႈၸဵဝ်းပွင်ႇၸႅင်ႈလႅင်းၸႂ်ၼႆတႄႉ ၸၢႆးသၢႆလၢဝ် ၶိူဝ်းႁဝ်း လူဝ်ႇမိူဝ်းယူႇသဝ်း ထွမ်ႇငိၼ်းသဵင်ႁူၵ်း တီႈထုင်ႉ မၢဝ်းမိူင်းၼိူဝ်ယူႇယူဝ်ႉ။

(14)ထၢမ်။	ၵႂၢတ်ႇ၊ ၵႂၢၼ်၊ ၵႂၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပိၼ်ႇ ပၼ်တီႈပွင်ႇ မၼ်းၽွင်ႈၶႃႈ။ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း တၢင်ႉယၢၼ်း)
* တွပ်ႇ။	
** ၵႂၢတ်ႇ = ဢဝ်မႆႉ (ဢမ်ႇၼၼ်) ဢဝ်မိုဝ်းဝၢင်း ယၢဝ်းသေ ပၢၵ်ႈၵႂႃႇပၢၵ်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵႂၢတ်ႇယဝ်ႉ။ (ၵႂၢတ်ႇ ၶဝ်ႈသၢၼ်)
** ၵႂၢၼ် = လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၶုၼ်သၵျႃး၊ ၶႂၢၼ်ၼႆ ၵေႃႈႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။ (ၵႂၢၼ်သၵျႃး ၼၢၵ်ႈလႅဝ်ပင်း)
** ၵႂၵ်း = ၽၢႆးမိုဝ်းထပ်းၵၼ်သေ ႁွင်ႉဢဝ်ႁႂ်ႈမႃး ၸူး ႁဝ်း။ (ၵႂၵ်းမိုဝ်း ႁွင်ႉဢဝ်မၼ်းမႃးလူး)

== ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း 4 ==
(15) ထၢမ်။	ပပ်ႉၸဵင်ၶမ်းလႅင်း ဢၼ်တေ ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တၢင်းႁၼ်ထိုင် တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ပိုတ်ႇပၢၵ်ႈၼႄ ပီႈၼွင်ႉၽူႈလူလိၵ်ႈ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၽွင်ႈၶႃႈ။ (သႅင်ၵဝ်ႈၼမ်ႉ လၢႆးၶႃႈ) 
* တွပ်ႇ။	ပေႃးလူတူၺ်း တီႈၶေႃႈသင်ႇ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၼႆ တေႁူႉပွင်ႇတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ႁၼ်ထိုင် ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းယူႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတေႉ ႁႂ်ႈလိၵ်ႈႁဝ်းႁိူင်း၊ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ ၽႃႇသႃႇဢၼ်ႁဝ်း ၵိူဝ်းလီၼပ်ႉထိုဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

(16) ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းတီႈၶႃႈ ... တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ပေႃးဢဝ်လေႃးၵၼ်ၸိူင်ႉ ၼင်ႇတီႈၼႂ်းၼႆႉ ၸွင်ႇတေ ဢွၵ်ႇလႆႈသဵင်မၢၼ်ႈၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ်ၼႄမႃး ၼၼ်ႉႁိုဝ် ?၊ ၶႅၼ်းတေႃႈတႅပ်းတတ်းပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ။

	တၢႆႉ + တၢၵ်ႉ = တၢႆၵ်ႉ (တိုက်)

	တၢႆး + တၢင်း = တၢႆင်း (တိုင်း)

	ၵျႆႉ + ၵျၢၵ်ႉ  =  ၵျၢႆၵ်ႉ  (ကြိုက်)

	မၢႆႇ + မၢင်ႇ  =  မၢႆင်ႇ  (မိုင်)

	မျၢႆႇ + မျၢင်ႇ =  (မြိုင်)
			     
ႁႅင်းတႆး (လၼ်ႈၶမ်း)

*တွပ်ႇ။	လိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ သဵင်မၢၼ်ႈၽဵၼ်ႈ  ꧦ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ လိၵ်ႈၵူၼ်း ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ၵႂႃႇတႅမ်ႈသဵင်ႇဢွၵ်ႇၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈၽဵၼ်ႈ  ꧦပီႇ  ꧦ ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပီႇလႆႈလီ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁႅင်းတႆးတႅမ်ႈ ၼႄမႃးၼၼ်ႉ ၸမ်သဵင်မၼ်းယူႇ၊ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉယူႇ၊ “ၸွင်ႇမၢၼ်ႈၶဝ် ဢဝ်လိၵ်ႈၶဝ်လေႃးၵၼ်	ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇသဵင်တႆးႁဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁဝ်းၶႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈႁဝ်း ဢွၵ်ႇသဵင်မၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇႁိုဝ်” ၼႆယူႇ။

(17) ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ... ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆးႁဝ်း ႁိုင်ႁိုင်ၼၢၼ်းၼၢၼ်း ၸင်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼိုင်ႈပပ်ႉၶႃႈ။ ပေႃးမီး လွၵ်းလၢႆးလီ ဢၼ်တေဢွၵ်ႇလႆႈ ၶၼ်ၶၼ်ၽႂ်းၽႂ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈႁဝ်းၶႃႈ တေၸၢင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၸိုင် မွၵ်ႇၼႄႁဝ်းၶႃႈ သေၵမ်း။ (ယိင်းတုမ်ႇၽူၼ်ၶမ်း ၼမ်ႉၶမ်း)
* တွပ်ႇ။	
(1) ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁဝ်းဢေႇ၊ 
(2) ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းပွင်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇပပ်ႉၽၢႆႇလိၵ်ႈဢေႇ၊ 
(3) ၵွပ်ႈ ပိူဝ်ႈႁႅင်းငိုၼ်းဢေႇ၊ 
(4) ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁႅင်း ၵူၼ်းသိုဝ်ႉတူၺ်း လိၵ်ႈဢေႇ၊ 
(5) ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ဢမ်ႇၶိုတ်းၸႂ် 
	ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ... ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ... တၢင်းၼမ်သေ ပပ်ႉလိၵ်ႈႁဝ်း ႁိုင်  ꧦၼၢၼ်း  ꧦ ၸင်ႇဢွၵ်ႇလႆႈၼိုင်ႈ ပပ်ႉယဝ်ႉ။
	လွၵ်းလၢႆးလီမၼ်းတႄႉ သင်ဝႃႈႁဝ်းမီး တီႈပိုၼ် ၶၢႆပပ်ႉ ၵူႈဝဵင်းဝဵင်းလႄႈသင်၊ ၵူၼ်းဢၼ်တေသိုဝ်ႉပပ်ႉ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပၼ်သဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉ တီႈၽူႈၶၢႆပပ်ႉၸေႈ ဝဵင်းၽႂ် မၼ်းသေ သင်ႇသိုဝ်ႉဢဝ်ပႅင်ႈၼင်ႇ ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉ ၼႆ တေၸဵဝ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇယူဝ်ႉ။

* ၶေႃႈထၢမ် ၼုမ်ႇႁၢၼ်ဢွၼ်ႇ (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ) ၵေႃႈ တွပ်ႇပၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ တီႈၼိူဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ 

(18) ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း ... ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈပီမိူင်းၼၼ်ႉ မၢင်တီႈ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ “ၵေႃးၸႃႇ” မၢင်တီႈ သမ်ႉလႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ “ၵေႃးသႃႇ” ၼႆလႄႈ ဢၼ်လႂ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉ တွပ်ႇပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ။ (ၸၢႆးၸၢႆး မွၼ်သူမ်ႈ၊ ထုင်ႉယၢင်းလႅင်)
* တွပ်ႇ။	သဵင် ‘ၸ’ လႄႈသဵင် ‘သ’ ၼႆႉ ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈလႆႈႁၼ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵဝ်ႈ ၵဝ်ႈၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈပီမိူင်းၼၼ်ႉ ‘ၵေႃးၸႃႇ’ ၼႆႉတူၵ်း ထုၵ်ႇဢိူဝ်ႈ။

(19)ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ ... ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးလူႇယဝ်ႉ တၢၼ်းယဝ်ႉၼႆ ယွၼ်းသူးထိုင် မိူင်းၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၵူၺ်းၵူၺ်းၶႃႈ။ ၵွပ်ႈသင် သမ်ႉဢမ်ႇယွၼ်းသူးမိူင်းၽီ ဢွၼ်တၢင်းၶႃႈလႃႇ။ တေႁဵတ်းပေႇယႃႇလသေ ၶၢမ်ႈၵႂႃႇၶႃႈလႃႇ?။ ပေႃးဢမ်ႇထိုင် မိူင်းၽီဢွၼ်တၢင်း တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁွတ်ႈ? တေႁွတ်ႈလႆႈယူႇၶႃႈႁႃႉ? ၶႅၼ်းတေႃႈ သပ်းလႅင်း ပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ။
ၸၢႆးႁူၼူၵ်ႇ (ဝဵင်းဢမ်ႇမီးပူႇ)

*တွပ်ႇ။	ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း ၸိၵ်းၸွမ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၸၢဝ်းၸိူဝ်းၵိူဝ်းလီပုတ်ႉထလႄႈ ၸင်ႇယွၼ်းသူးၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၸၢႆႈႁူၼူၵ်ႇတေ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းဢမ်ႇမီးပူႇသေ တေၵႂႃႇတူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉ သမ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇသိုဝ်ႉပႃး မႂ်တိုတ်းလွႆလႅမ် မိူင်းပွၼ် ႁူဝ်ပူင်း ၼႆသေတႃႉ ႁူႉၵႃႈတေလႆႈႁွတ်ႈယူႇ ဢမ်ႇၵၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးယွၼ်းသူးၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ၼႆၸိုင်ၸူဝ်ႈၵႃႈပႆႇ ႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ မိူင်းၽီမိူင်းသၢင်ၵေႃႈ ၽွၼ်းလီမၼ်း ၵုမ်ႉပၼ်လႆႈယူႇ၊ သင်ဝႃႈ ယွၼ်းသူးမိူင်းၽီၵူၺ်းၼႆၸိုင် ပေႃးၽႅဝ်မိူင်းၽီယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ သုၼ်ႇလႆႈမၼ်း တေတိူၵ်ႈ မိူင်းၽီၵူၺ်း။ တေမိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းဢဝ်မႂ်တိုတ်း လွႆလႅမ်သေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁွတ်ႈထိုင်လႆႈ တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တႃႇတေႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉမိူင်းၵူၼ်း ၵႂႃႇ ၵေႃႈႁွတ်ႈယူႇ၊ လုၵ်ႉမိူင်းၽီမိူင်းသၢင်ၵႂႃႇၵေႃႈ ႁွတ်ႈ လႆႈ ယူႇ။ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်းသူးဢဝ်လၢႆ  ꧦၵူၺ်း ပႆႇၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈ၊ လူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝိပတ်ႉသၼႃႇ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ ၸင်ႇတေႁွတ်ႈယဝ်ႉ။

(20) ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း ... “ဢလီ”၊ “ရာခိုင်နှုန်း” ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးႁွင်ႉဝႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လၢႆးဢၢၼ်ႇဢလီႇ လၢႆးတႅမ်ႈတႆး တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၶႃႈ။ (ၸၢႆးဢမ်ႇႁူႉႁၼ်)
* တွပ်ႇ။	“ဢလီ” ၼႆႉ ၵႂၢမ်းတႆးပွင်ႇဝႃႈ “ၵုၼ်း”၊ “ရာခိုင်နှုန်း” ၼႆႉ ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ “ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ”ၼႆယဝ်ႉ၊ လၢႆး ၵုၼ်းမၼ်း ၸမ်ႉ “သွင်ၵုၼ်းသွၼ်လႆႈသီႇ၊ သွင်ၵုၼ်း ႁူၵ်း လႆႈသိပ်းသွင်” လၢႆးတႅမ်ႈမၼ်းၸမ်ႉ -
	2×2=4၊ 2×6 = 12။

(21)ထၢမ်။	ၼၢင်းသူရသတီႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ  ပဵၼ်ၼၢင်းၽီ ပႂ်ႉပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ၼႆ ၸွင်ႇၸိုဝ်ႈၶႃႈႁိုဝ်။ (ၸၢႆးသၢမ် ထုင်ႉမၢဝ်း)
* တွပ်ႇ။	ၼၢင်းသူႇရသတီႇၼႆႉ မႃးၼႂ်းၵျၢမ်းလိၵ်ႈႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ၵူၺ်း။ တီႈမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး မီးဝႆႉ ၼမ်ႉႁွင်ႈ သရသတီႇသေ ၽီပႂ်ႉၼမ်ႉႁွင်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼၢင်ႈၽီသူႇရ သတီႇၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢင်းသူႇရသတီႇၼႆႉ ပဵၼ်မေး ၶုၼ်သၢင်သေ ႁိၼ်ႇတူႇၶဝ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းၼၢင်း မေႃပၼ် သၢႆလႅင်းပၺ်ႇၺႃႇ၊ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီပႂ်ႉလိၵ်ႈ ဝေႇတ ပေႇတၢင်ႇၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼၢင်းသူႇရသတီႇၼႆႉ ၼႂ်းၵျၢမ်းလိၵ်ႈပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင် ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်တီႈလႂ်။

	ဢၼ်ပႂ်ႉပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တပေးၽြႃး ၸိူဝ်းၸဝ်ႈမႁႃႇၵသ်သပၶဝ်၊ ၸဝ်ႈမႁႃႇယသၶဝ်၊ ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလိပုတ်ႉတၶဝ်၊ ရႁၢၼ်းမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇၶဝ်၊ ရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈမိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ထမ်း လိၵ်ႈပိတၵၢတ်ႈ တၢင်ႇသင်ႇၶႃႇယၼႃႇမႃး ႁူၵ်းပွၵ်ႈသေ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇႁူင်ႈဢမ်ႇႁၢႆၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ဢူမ် ဢၢၼ်ႇသွၼ်ႁဵၼ်းမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
	ၵွပ်ႈၼႆ ဢၼ်ပႂ်ႉပိတၵၢတ်ႈသၢမ်ၵွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်ႇ ၶႃႇရႁၢၼ်းလႄႈ တၵႃႇၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ်ၵမ်ႉထႅမ် ပုတ်ႉထ ၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းသူရသတီႇ ပႂ်ႉပိတၵၢတ်ႈ သၢမ်ၵွင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်လႃး  ꧦ။

(22)ထၢမ်။	မုၼ်ၶမ်းၽြႃး ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်း ၵူၼ်းမဵဝ်းသင်၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းမဵဝ်းတႆး၊ ရၶႅင်ႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး ၶႄႇႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈမဵဝ်းမဵဝ်းၶႃႈႁႃႉ?။ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း တၢင်ႉယၢၼ်း)
* တွပ်ႇ။	မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းၵလႃး ဢိၼ်းတီးယၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၶိူဝ်းၵူၼ်းသီႇမဵဝ်း-
#ၶိူဝ်းၶုၼ်သႃႇၵိယ - ခတ္တိယ
#ၶိူဝ်းပုၼ်ႇၼႃး - ပုဏ္ဏား
#ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵႃႉ - ဝေဿ
#ၶိူဝ်းၵူၼ်းၽၢၼ် - သုဒ္ဒ
	ၼႂ်းသီႇမဵဝ်းၼႆႉ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်း ၶုၼ်သႃႇၵိယယဝ်ႉ။

(23)ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ... မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉ ယိပ်းလိၵ်ႈၵူၼ်းမဵဝ်းသင် ပႃႇလိၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈ ၵူၼ်းမဵဝ်းသင်?၊ ပေႃႇမႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်လႂ်ၶႃႈ?။ (ၸၢႆးသၢႆလၢဝ်ၶိူဝ်း တၢင်ႉယၢၼ်း)
*တွပ်ႇ။	မိူဝ်ႈပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵႂၢမ်းမႃႇၵထ၊ ယိပ်းတိုဝ်းလိၵ်ႈမႃႇၵထယဝ်ႉ။ ၶိူဝ်းၵူၼ်းပႃလိ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလႄႈ ပႃႇလိၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလိၵ်ႈၵူၼ်းမဵဝ်းသင်၊ လုၵ်ႉတီႈမႃႇၵထသေ ၸင်ႇႁွင်ႉပႃႇလိၼႆယဝ်ႉ။ ပႃႇလိၼႆႉ မီးသဵင်မၼ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇမီးတူဝ်လိၵ်ႈ ဢၵ်ႉၶရႃႇၶေႃၶေႃ၊ ပေႃးဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈထႆးတႅမ်ႈ ၸွမ်းသဵင် ပႃႇလိၸိုင် ပဵၼ်ပႃႇလိထႆး၊ ပေႃးဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ပႃႇလိၸိုင် ပဵၼ်ပႃႇလိမၢၼ်ႈ၊ ပေႃးဢဝ် တူဝ်လိၵ်ႈသီႇႁူဝ်ႇ တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ပႃႇလိၸိုင် ပဵၼ်ပႃႇလိသီႇႁူဝ်ႇယဝ်ႉ။
	သဵင်ပႃႇလိၼႆႉတႄႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈတႅမ်ႈ ၸွမ်းသဵင်ပႃႇလိၼႆႉတႄႉ တႄႇမိူဝ်ႈ ပီသႃႇသၼႃႇ 450 တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ မိူဝ်ႈတၢင်ႇသင်ႇၶႃႇယၼႃႇၵမ်းထိသီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

(24)ထၢမ်။	တီႈၼႂ်းၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ 2 ၊ ၼႃႈ လိၵ်ႈ 67 ဢၼ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း)တႅမ်ႈ “ယွၼ်းသူး ၼင်ႇၼႆ” လွင်ႈၶုၼ်ဢိၼ်းၸႂ်ႉၼၢင်းၽီ ဢလမ်ႇပုသႃႇ မႃးယႃႉႁႂ်ႈသိၼ်ရသေႉဢိသိသိင်ႇၵႁၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်တႄႉၶႃႈႁႃႉ ?၊ ပဵၼ်ဢမ်ႇပုမ်ႇ ၵူၺ်းႁႃႉ ?၊ ပေႃးၸႂ်ႈ တေႉယူႇၼႆ ၶုၼ်ဢိၼ်းဢမ်ႇမီး တၢင်းၽိတ်းယႂ်ႇလူင်ၶႃႈႁႃႉ?၊ သပ်းလႅင်းပၼ်ၽွင်ႈၶႃႈ... (ၵဵင်သိူင်း၊ မိူင်းဝၼ်း)

*တွပ်ႇ။	“ဢလမ်ႇပုသႃႇၸႃႇတၵ” ၼၼ်ႉ ၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉလႄႈ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်တႄႉမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸႂ်ႉယႃႉၵဝ်းႁႂ်ႈသိၼ်ရသေႉ လူႉလႄႈ ၶုၼ်ဢိၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇလွတ်ႈ တၢင်းၽိတ်း။ ၽြႃးၵေႃႈႁေႃး ဝႆႉဝႃႈ “ၸေတၼႃႁံ ꧤိၵ်ၶဝေ ၵမ်မံ ဝၻႃမိ” ၼႆ လႄႈ ဢိင်ပိုင်ႈၼိူဝ် ၸေႇတၼႃႇ လီၸသွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၶုၼ်ဢိၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းယူႇယဝ်ႉ။

(25)ထၢမ်။	ၸိူဝ်းႁဝ်းၽူႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လေႃး သွၼ်ၵုတ်ႉတရႃႇၼႆႉ ပေႃးၶၢႆႉတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈ ၸွင်ႇလီၶႃႈႁိုဝ် ?။ (ၸဝ်ႈသေႃးတုၸၼ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ)
* တွပ်ႇ။	သင်ဝႃႈၵျွင်း၊ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ ၶူးသွၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဢၢပ်ႈတေ ၼၢၼ်းၶိုၼ်ႈယူႇ ၼႆၸိုင် ထုၵ်ႇလီၶၢႆႉယူႇ။ ပေႃးႁႅင်ႉၶၢႆႉ ၼမ်ၼႃႇၽႅဝ်ၵေႃႈ ၸႂ်ဝၢင်ႇဝိူဝ်ႈသေ တေဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵၼ်း လိၵ်ႈလီလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းတိူၵ်ႈလိၵ်ႈလီ  တိူၵ်ႈလီလူင်ၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တိူၵ်ႈလိၵ်ႈလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ  ပိူၼ်ႈၵေႃႈမီး ၽူႈဢွင်ႇလိၵ်ႈ ၵူႈပီၵူႈပီယူႇလႄႈ ထုၵ်ႇလီယူႇႁိုင် ႁႂ်ႈယိူင်းဢၢၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉ မီးၶေႃႈ ၼိုင်ႈ “Moving stone no moss” “မၢၵ်ႈႁိၼ် ဢၼ်ၵိင်ႈယူႇၼၼ်ႉ ၶႆးသင်ၵေႃႈဢမ်ႇၸပ်း” ၼႆဝႃႇ၊ ၽူႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးတီႈယူႇလီ ပေႃးၵုမ်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇ ၶၢႆႉၶိုၼ်းၼႆၸိုင် တေၸၢင်ႈမိူၼ်မၢၵ်ႁိၼ်ၵိင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇမီး ဢထိပထိသီႇပႃး မၼ်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇသေ ၶတ်းၸႂ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 

==ၶေႃႈထၢမ်တွပ်ႇ ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (5)==
(26) ထၢမ်။ လိၵ်ႈတႆးတႆႉ သမ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယူႇ ပဵၼ်သင်ပေႉၶၢႆၵႃႈ?။ ၸၢႆးၵွတ်းၽၢၼ်
* တွပ်ႇ။	မိူဝ်ႈႁဵတ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈ တိုၼ်းမၼ်း တူၵ်းၼမ်ၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆး မီးၵႃႈၶၼ်ၵႂႃႈ။

(27)ထၢမ်	‘ယၢမ်းမူင်း’ တင်း ‘ယၢမ်းမွင်း’၊ ‘ရူတ်ႉၾႆး’ တင်း ‘ရူတ်ရဵၼ်း’၊ ‘လူတ်ႉ’ တင်း ‘ရူတ်ႉ’ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉ တီႈလႂ်ၶႃႈ?။ (ၸၢႆးသၢႆလိူၼ်  ဝဵင်းသၢမ်ၸွမ်ၸဵတ်းၵဵင်း)

* တွပ်ႇ။	‘ယၢမ်းမွင်း’ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးယၢမ်းဢၼ်တႅၵ်ႈ ဝႆႉၼၼ်ႉ ပေႃးမၼ်းတဵမ်ၸိုင် လႆႈတွႆႇမွင်းပၼ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉ‘ယၢမ်းမွင်း’ယဝ်ႉ။ ဝၼ်းၵူပ်းၶိုၼ်းမီး (60) ၸူဝ်ႈမွင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ပႆႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ဢၼ်ပၢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ‘ယၢမ်းမွင်း’ၼႆသေ ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ် ယိပ်းတိုဝ်းယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၶႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ‘ယၢမ်းမူင်း’ၼႆယဝ်ႉ၊ ထုၵ်ႇၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။
    
‘ရူတ်ႉၾႆး’ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈဢဝ် ထၢၼ်ႇႁိၼ်ႁေႃႈၼၼ်ႉသေ ‘ရူတ်ႉလဵၼ်း’ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈ ဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်သႂ်ႇ ႁဵတ်းႁႅင်းသေ ႁေႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈထုၵ်ႇၼင်ႇ ၵၼ်ယဝ်ႉ။
      
‘လူတ်ႉလႄႈ ရူတ်ႉ’ တႄႉ ၸႂ်ႉ‘ရူတ်ႉ’ၸင်ႇထုၵ်ႇယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႂၢမ်းပႃႇလိဢၼ်ဝႃႈ ‘ရထ’ ၼႆၼၼ်ႉမႃးသေ ထႆးၶဝ် သမ်ႉဢဝ်ႁဵတ်း ပႃႇလိလုသေလႄႈ ၸႂ်ႉဢွၵ်ႇသဵင်ဝႃႈ‘ရူတ်ႉ’ၼႆယဝ်ႉ။ တႆးၵေႃႈဝႃႈ ရူတ်ႉၼႆၼင်ႇထႆးယဝ်ႉ။

(28) ထၢမ်။	ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ -
(ၵ) ၸိုင်ႈတႆး၊ မိူင်းတႆး

(ၶ) ယိမ်၊ ႁိမ်

(င) ၸင်ႇ၊ ၸွင်ႇ

(ၸ) ႁႂ်ႈ၊ ႁိူဝ်ႈ

(သ) ၼိုင်ႈပျႃး၊ ၼိုၵ်ႈၵျၢပ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ သပ်းလႅင်းၼႄ ၶႃႈၸၢႆးၶဝ်လႄႈ ၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်းၶဝ် တီႈၸႂ်ႉတိုဝ်း မၼ်းသေၵမ်း။ (ၸၢႆးၼေႃႇၵုမ်ႉ ဝၢၼ်ႈသပေႇတၢၼ်း၊  ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း)

*တွပ်ႇ။	‘ၸိုင်ႈတႆး’လႄႈ ‘မိူင်းတႆး’ၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇ မိူၼ်ၵၼ်သေ ၸႂ်ႉလႆႈၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂၢမ်းပႃႇလိၵေႃႈ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ မဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း လႆႈႁၼ်ၶေႃႈႁွင်ႉ မၼ်း မီးယူႇ (46) ၶေႃႈယဝ်ႉ။
  	
‘ယိမ်’ ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈယိမ်ယိပ်း ၶူဝ်းၶွင်ပိူၼ်ႈ ၸူပ်ႈၵႅပ်ႉၸူဝ်ႈၵမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	
‘ႁိမ်’ သမ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ ၸဝ်ႈၶွင်ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်လႄႈ ၶိၼ်ဢဝ် ႁိမ်ဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
     
ယိမ် - ူၼၺိ
    
 ႁိမ် -  ျွဝယ
    
‘ၸင်ႇ’ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈဢၼ်ဝႃႈ ၸင်ႇၵွႆႈၵႂႃႇ၊ ၸင်ႇၵွႆႈၵိၼ်၊ ၸင်ႇၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ဝႃႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	
‘ၸွင်ႇ’ သမ်ႉဢဝ်ၸႂ်ႉတီႈ ၶေႃႈထၢမ်မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ- “ၸွင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၵႂႃႇ?” “ၸွင်ႇသူပီႈၼွင်ႉယူႇလီႁိုဝ်?” ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
	
‘ႁႂ်ႈ’ လႄႈ ‘ႁိူဝ်ႈ’ တႄႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈသူၼ်ၵၼ်။ 

ႁႂ်ႈ ယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ်၊ ဢဝ်ႁႂ်ႈပၼ်မၼ်းသေ၊ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းပိူင်းသႂ်  ႁိင်ႇႁွႆႈမၢပ်ႈႁိူဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵဝ်ၼဝ်းၵၼ်လႆႈ။ 
	
‘ၼိုင်ႈၵျၢပ်ႈ’ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈသေ ၵႂၢမ်းတႆး ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်တေႉဝႃႈ ‘ၼိုင်ႈပျႃး’ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁွင်ႉငိုၼ်း ၼိုင်ႈပျႃးၼႆႉ ၵႂၢမ်းတႆးမိူဝ်ႈပၢၼ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းပပ်ႉဢၼိၵ်ႉၸ မူႇလသၢၵ်ႈသေႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၸႂ်ႉဝႃႈ “ၼိုင်ႈထႅပ်ႉ” ၼႆယဝ်ႉ။

(29) ထၢမ်။ 	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ ၵုင်ႇၽြႃး၊ ၵုင်ႇတြႃး သင်ႇၶႃႇ၊ သြႃႇလႄႈ ၵုင်ႇပေႃႈမႄႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈ ဝႃႈၼႆၶႃႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢရႁံ ၸၵႂႃႇၵုင်ႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႈပိူင်၊ ၵုင်ႇတြႃးၸဝ်ႈႁူၵ်းပိူင်၊ ၵုင်ႇသင်ႇၶႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႈပိူင် ၼႆၼၼ်ႉ သမ်ႉၼေတူဝ်ၼပ်ႉမၼ်းယူႇ ၶႃႈလႃႇ မၼ်းဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၵၼ်ၶႃႈႁႃႉ?။ (ၼူၵ်ႉပိၵ်ႇၼုမ်ႇ၊ ၼႃးၶၢၼ်၊ မိူင်းၼၢႆး)

* တွပ်ႇ။	ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢရႁံ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇၼႄဝႆႉၵေႃႈ ၵိုတ်းတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ရတၼႃႇသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ လွင်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵုမ်ႇပဵၼ် ဢၼ်လီဢၢမ်းၵူၺ်းၵူၺ်း၊ သမ်ႉပေႃး ဢမ်ႇသုတ်းဢမ်ႇ ဝၢႆးလႆႈလႄႈ၊ ၵေႃႈပွင်ႇဝႃႈ ဢၼၼ်ႇတယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈ ၵုင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႂၢမ်းပႃႇလိဢၼ်ဝႃႈ ‘ၵုၼ’ ၼႆၼၼ်ႉမႃးသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵျေးၸူးၼႆယဝ်ႉ။ ပွင်ႇဝႃႈ ၵျေးၸူး ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶဝ် သင်ႇသွၼ် ပွၼ်ႈဢွႆႇပၼ် ႁႂ်ႈႁူႉ လွင်ႈၽိတ်းထုၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်း ၼမ်ၼႃႇ ဢမ်ႇၼပ်ႉဢၢၼ်ႇလႆႈၼႆၵေႃႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ‘ဢၼၼ်ႇတ’ယူႇ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။
 
(30)ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ တႆးၼႆႉ မီးသၢမ်သိပ်း ၼႆၶႃႈႁႃႉ၊ ပဵၼ်တႆးသင်လၢႆလၢႆ၊ လွင်ႈယူႇၵိၼ်သၢင်ႈၶဝ် မီးၸိူင်ႉႁိုဝ် လၢႆလၢႆၶႃႈ?။ (သၢႆလႅင်းၶိူဝ်း၊ သႅၼ်ဝီ)

* တွပ်ႇ။	ဢၼ်ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း လႆႈႁူႉတႄႉ တႆးၼႆႉ ပေႃးဢၢၼ်ႇၵေႃႉမၼ်းၼႆ မီးၼမ်ၼႃႇၼႃႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢဝ်ၶိူဝ်းမၼ်းဝႃႈတေႉ ပဵၼ်‘တႆး’ၼႆ မဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း။ ဢၼ်ဝႃႈ ၶိူဝ်းတႆး မီး သၢမ်သိပ်းၼႆၼၼ်ႉတေႉ လႅပ်ႈပဵၼ်ၵႂၢမ်း ဢၼ်ၵူဝ်တႆး ပဵၼ်ၸႂ်လဵဝ်ၵၼ်လႄႈ ယႃႉၵဝ်းၸႅၵ်ႇၽႄ ႁႅင်းတႆးဝႆႉၵူၺ်း။ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈတႆးၼႆ ႁႃလူတူၺ်း ပပ်ႉပိုၼ်းတႆးႁူဝ်တီး၊ ပိုၼ်ႉၶိူဝ်း တႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ပိုၼ်းတႆးၵူႈလၢႆၽိုၼ် ဢိၵ်ႇၸဵမ် ဢၼ်ၵူၼ်း တၢင်ႇၶိူဝ်း တႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႃႉ။

(31)ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ သၢင်ႇသီႈၼႆႉ ၵွပ်ႈသင် ပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းႁၢင်ႈမၼ်း ဝႆႉၸွမ်း ၵွင်းမူးၶႃႈ။ (ၸၢႆးၾႃႉၵၢမ်ႈ၊ သီႇပေႃႉ)

* တွပ်ႇ။	တီႈၼႂ်း ပိုၼ်းၽြႃးသူၺ်ႇတၵုင်ႇ ဢၼ်သြႃႇဝုၼ်ႇ တိၼ်ႇသူၺ်ႇ တႅမ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ သၢင်ႇသီႈၵွင်လင်တေႃႇ ၵွင်းမူးၼႆႉ ပဵၼ်လူၺ်ႈ ပိုၼ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သီႇႁပႃႇႁု ဢၼ်လႆႈဢဝ် ၵၢင်ႇယိုဝ်း ပေႃႈသၢင်ႇသီႈၶဝ် တၢႆသေ ၶိုၼ်း ႁဵတ်းႁၢင်ႈပေႃႈမၼ်းဝႆႉ တီႈၵွင်းမူး ၵၼ်ႇတေႃးပေႃႈမၼ်း ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၵွင်းမူး မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ မိူင်းထႆးၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်တေႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းသင်လႄႈ ဢဝ်ႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈသႂ်ႇဝႆႉ ၸွမ်းၵွင်းမူးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉ။
 
(32)ထၢမ်။	 ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းသင် ၶဝ် ၵႆႉလၢတ်ႈ လွင်ႈတၢင်းၽိတ်းပိူၼ်ႈယူႇ။ ၶဝ် ႁူႉသေ လၢတ်ႈၶႃႈႁႃႉ ဢမ်ႇႁူႉလႄႈ လၢတ်ႈၶႃႈႁႃႉ။ (ထုၼ်းၶိူဝ်းလႅင်း (ဝဵင်းႁၢႆး)၊ မိူင်းဝၼ်း)

*တွပ်ႇ။	ၵိၼ်ဢိမ်ႇတွင်ႉ ဢိမ်ႇၼႅင်ယဝ်ႉ လိူဝ်သေ ႁႃၶႆႈထိုင် ၸိုဝ်ႈပိူၼ်ႈ တေဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ၵႂႃႈ။ ပေႃးၶဝ် ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈပိူၼ်ႈသေဢိတ်းတေႉ လႅပ်ႈၶဝ် တေဢမ်ႇၸၢင်ႈၶႆႈသင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပုင်ႇတႅၵ်ႈမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ယိူဝ်ႇ ဢမ်ႇမီးၼႂ်းတွင်ႉသေလႄႈ ဝူဝ်းၵႂၢႆးၶဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵဵဝ်ႉဢိူင်ႈ ၼၼ်ႉၵႂႃႈ။

(33)ထၢမ်။	ၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ၊ ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး ဢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းသႃႇသၼႃႇၵီႈလွၼ်ႉ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႈၶဝ် ပိုၼ်ဢွၵ်ႇ တႃႇပၢင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထၼၼ်ႉ တီႈၵၢႆႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉဝႃႈ မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ (ဢ+ဢီ=ဢႆ) ၼႆလႄႈ သင်ဝႃႈတႅမ်ႈ (ၵႆ) ၼႆ လၢႆးဝႃႈ မႄႈလိၵ်ႈမၼ်း တေလႆႈဝႃႈ (ၵ+ဢီ=ၵႆ) ၼႆၶႃႈႁႃႉ?၊ သပ်းလႅင်းပၼ်ႁႂ်ႈ ၸႅင်ႈသေၵမ်းၶႃႈ?။ (ၸဝ်ႈၸၢင်းၵေႃးဝိတ၊ ပၢင်လူင်)

* တွပ်ႇ။	တေလႆဝႃႈ (ၵၵၢႆႇၶိုၼ်း=ၵႆ) ၼႆၵူၺ်း။ ဢမ်ႇလူဝ်ႇ ဝႃႈ (ၵ+ဢီ= ၵႆ၊ ၵ+ၵီ=ၵႆ) ၼႆႁဵတ်းသင်။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ -ႆ (ၵၢႆႇၶိုၼ်း) ပဵၼ်မႄႈၵပ်းသွၼ်ႉ ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်ဝူၼ်ႉ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆး ပဵၼ်တပႄး ၶိူင်ႈတွႆႇတိုင်ႈၵူၺ်း။ ပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢဝ်ဝႆႉၶိူင်ႈတိုင်ႈ ပဵၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဝႃႈသဵင် “ဢႆ” ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ‘ဢ’ တင်း‘ဢီ’ (ဢ+ဢီ) သေပဵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ တႃႇၼႂ်းၵၢၼ် တူင်ႇဝူင်း ၶိူင်ႈတွႆႇတိုင်ႈတႄႉ မႅၼ်ႈယူႇသေတႃႉ ႁႂ်ႈဢဝ်မႃးႁဵတ်း သြႃႇလိၵ်ႈတႆးတႄႉ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇပဵၼ်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢႃႇယု လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ယႂ်ႇသေ ဢႃႇယု ၶိူင်ႈတွႆႇတိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

      ၵွပ်ႈၼၼ် -ႆ (ၵၢႆႇၶိုၼ်း) ၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၶိူင်ႈတွႆႇတိုင်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ ‘ဢ’ တင်း ‘ဢီ’ သေ ပဵၼ်မႃး  ၼႆသေတႃႉ ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်း လၢႆးသွၼ်လိၵ်ႈတႆးမႃးတႄႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၵၢႆႇၶိုၼ်းၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇႁၼ်ဝႃႈ ဢ+ဢီ ပဵၼ် -ႆ (ၵၢႆႇၶိုၼ်း) သေပွၵ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ -ႆ (ၵၢႆႇၶိုၼ်း) ၼႆႉ ယွၼ်ႉယူႇႁင်းၵူၺ်း ဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင်လႆႈလႄႈ သရ ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇလီႁွင်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၵပ်းသႂ်ႇ (ၵ) ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေဝႃႈ ‘ၵႆ’၊ ဢဝ်ၵပ်းသႂ်ႇ ‘ၶ’ ၸင်ႇတေဝႃႈ ‘ၶႆ’ ၼႆလႄႈ ၵိုင်ႇလီႁွင်ႉမႄးၵပ်းၼႆၵူၺ်း။

(34)ထၢမ်။	ၸဝ်ႈသြႃႇၸဵင်ၶမ်းလႅင်းၶႃႈ ‘မၢၼ်ႈ’ ‘ဝၢၼ်ႈ’ သွင်ၶေႃႈၼႆႉ ၶေႃႈလႂ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ၊ မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၶႃႈ။ (ၼၢင်းၶမ်းၽွင် ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်မိုတ်ႈလူင်)

* တွပ်ႇ။	ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼင်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈသၢဝ်းပီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းတႆးဢွၵ်ႇတၢင်းမႃး မႃးၺႃး ၵူၼ်းႁဵတ်းႁႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈ၊  ၶႂ်ႈႁူႉ ၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈလုၵ်ႈသိုၵ်းလႄႈ ၸင်ႇထၢမ် ‘တီႈႁိမ်းၼႆႉ ၸွင်ႇမီးမၢၼ်ႈ’ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းႁႆႈၼၼ်ႉ သမ်ႉထၢင်ႇဝႃႈ သိုၵ်းတႆးထၢမ်ႁႃ မၢၼ်ႈ(ဝၢၼ်ႈ) တီႈၵူၼ်းယူႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇၼႅတ်ႈတွပ်ႇဝႃႈ “ဢလူဝ်ႉ မၢၼ်ႈမီးဢဝ်ႁိမ်းၸမ်ၸမ်ၼႆႉၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ သိုၵ်းတႆးထၢင်ႇဝႃႈ မၢၼ်ႈလုၵ်ႈသိုၵ်း မီးၸမ်ၼႃႇယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၼႅတ်ႈႁၢင်ႈသိုၵ်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်း ႁႆႈ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်သေ ၸင်ႇဝႃႈ ‘မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ မၢၼ်ႈလုၵ်ႈသိုၵ်းၶႃႈ ပဵၼ်မၢၼ်ႈၵူၼ်းယူႇဢေႃႈ’ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵႆႉလႆႈထူပ်းတၢင်းထၢင်ႇပိူင်ႈ ၼင်ႇၼၼ်လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ‘မၢၼ်ႈ’ ၼႆသေ တီႈၵူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ‘ဝၢၼ်ႈ’ ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်မႃး တီႈဢၼ်ႁွင်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ (Burmese) ၼႆၼၼ်ႉသေ ‘ဝၢၼ်ႈ’ သမ်ႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉၼမ် မႃး တီႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၵူၼ်း (Village) ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၵူႈပွၵ်ႈတႄႉ ၸႂ်ႉ“မၢၼ်ႈ”ၵမ်ႉၼမ်ၼမ်ယဝ်ႉ။

(35)ထၢမ်။	ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပေႃးသူၼ်းတုမ် တိုတ်ႉၸၼ်လႆႈၸႂ် ၼုမ်ႇယိင်း ၼုမ်ႇၸၢႆးၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃး ၶႂ်ႈမႃး ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆးႁဝ်းၼႆႉ တေလႆႈမေႃၵပ်းသိုပ်ႇ ၸိူင်ႉႁိဝ်?၊ တေလႆႈၶႆႈလၢတ်ႈ တိုၵ်းသူၼ်း လၢႆးငၢႆႈၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈ ႁဵတ်းၼႄပိူင်သင်ၶႃႈ၊ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ႁူၺ်းၶႃႈ။ (ၸဝ်ႈၸၢင်းပၼ်ႇတဝမ်ႇသ၊မိူင်းပၼ်ႇ)

*တွပ်ႇ။	လၢႆးလၢတ်ႈၼႄ တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ပေႃးပႃးၸႂ် ပႃးၶေႃးမႃးၽၢႆႇႁဝ်းၼႆႉ မီးသီႇမဵဝ်းၼႆ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၵေႃႈႁေႃးဝႆႉ ၼႂ်း(ဒီဃနိကာဝ ပါထိကဝဂ်)ၼၼ်ႉမီး ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
	(1) ဒါန - လွင်ႈတွၼ်ႈ၊ မႅင်ႇ၊ လဵင်ႉ၊ ပၼ်ပိူၼ်ႈ
	(2) ပေႇႄ0ꧤ၈ ပျေသဇဂ - ႁႂ်ႈမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝၢၼ်ႁူပိူၼ်ႈ 
	(3) ဢတႁုႁိံိႇ အတ- ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၸေႇတၼႃႇသေ ႁဵတ်း 			ပၼ်ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈ၊
	(4) ဝမၢၼတတၢ - မၢတ်ႈပိူၼ်ႈတၢၼ်ႇႁဝ်းသေ 			ၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊
     (1) ၾွၼ - လွင်ႈတွၼ်ႈ၊ မႅင်ႇ၊ လဵင်ႉ၊ ပၼ်ပိူၼ်ႈ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈလႆႈပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ တေႃႈသတ်းၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈလဵင်ႉလူပၼ်ၼႆ ယင်းမီးၸႂ် မိုတ်ႈၵိုဝ်းႁဝ်းယူႇ၊ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁႃတီႈဝႃႈဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်၊ တၢင်းၵိၼ် မဵဝ်းဢၼ်ယွႆႈ  ꧦယႅမ်း  ꧦၼၼ်ႉ ဢဝ် တွၼ်ႈပၼ်၊ လဵင်ႉပၼ် ပေႃးဝႃႈၼႆ တၵ်းတေပႃးၸႂ် ပႃး ၶေႃးမႃးယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။
	(2) ပေႇႄ0ꧤ၈ - ႁႂ်ႈမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဝၢၼ်ႁူပိူၼ်ႈ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးမေႃးလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းဝၢၼ်ႁူပိူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၸုၼ်းပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ “ၵႂၢမ်းဝၢၼ်ၶဝ်ႈႁူၽႂ်ဢမ်ႇၸႃႉ” ၼႆလႄႈ တီႈၼႂ်းၸၢတ်ႈတေႃႇၼၼ်ႉ တိဝိသႃႇလၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ တေႃႈၸႂ်သတ်းတင်း ၸၼ်မႃးၽၢႆႇႁဝ်းလႆႈယူႇ၊ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၶႅၼ်းႁႃတီႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉ။
      (3) ဢတႁုႁိံိႇ - ႁႂ်ႈမီး ၸႂ်ၸေႇတၼႃႇသေ ႁဵတ်း ပၼ်ပုၼ်ႈပိူၼ်ႈသေလႄႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃးပႃးၸႂ်ပႃး ၶေႃးမႃး ၽၢႆႇႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈယူႇ၊ ဢၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇ သွၼ် လိၵ်ႈပၼ်ပိူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇႁဵတ်းပၼ် ၽွၼ်း လီပိူၼ်ႈတႄႉ  ꧦယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇပႆႇ ပွင်ႇၸႂ် လႄႈ၊ ထၢင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းၵႂႃႇပၼ်တုၵ်ႉၶၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ပေႃး တေပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ယိုၼ်း ၸႂ် ယၢဝ်းသေ တွမ်းဢဝ်လၢတ်ႈဢဝ်လွႆး  ꧦယဝ်ႉ။ 
	(4) ဝမၢၼတတၢ - မၢတ်ႈပိူၼ်ႈတၢၼ်ႇႁဝ်းသေ 	ၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ်ပိူၼ်၊ တင်းပိူၼ်ႈတင်းႁဝ်း ဝႆႉပဵၼ်သႅၼ်း လဵဝ်ၵၼ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇသူၼ်းတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈ ယူႇ၊ ႁဝ်းႁူႉႁဝ်းမေႃသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ၼႆသေလႄႈ လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်း တဵၵ်းတဵင်ပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႄႈယဝ်ႉ။ ပေႃး တဵမ်ထူၼ်ႈ (4) ပိူင်ၼႆႉၸိုင် တၵ်းတေၸဵဝ်းထိုင်တီႈ ယွတ်ႈ ႁွတ်ႈတီႈပၢႆဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>mgyn6u0i5sw0zl2kyp4x29peyvm929b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၶျိင်းသူၺ်ႁိူဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1913</id>
    <revision>
      <id>126254</id>
      <parentid>106816</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5070" sha1="rto8x82i4k1baiq604l7weeufcqduml" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၶျိင်းသူၺ်ႁိူဝ်
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၄,၈၈၉
|population_urban = ၃,၁၃၈
|population_rural = ၁,၇၅၁
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|23.475573|98.824194|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 477
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website = 
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06482
}}

'''ဝဵင်းၶျိင်းသူၺ်ႁိူဝ်''' ({{IPA-shn|kʰyíŋ sʰǒi hɔ̌|IPA}}) ; ({{Langx|my|ချင်းရွှေဟော်မြို့}}), ({{Langx|en|Chinshwehaw}}), ({{IPA-shn|Kyingsoihoe|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလဝ်ႉၵႆႇ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt; လႅၼ်လိၼ် ၸပ်းၵၼ်တင်း မိူင်းၶႄႇ ဝႆႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;[[Google Maps|Google Maps]]&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ၶျိင်းသူၺ်ႁိူဝ်}}
[[Category:ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼႃႈလိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပွင်ႈၵႂၢမ်းပွတ်း ပထဝီႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>rto8x82i4k1baiq604l7weeufcqduml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸုမ်းၶိူဝ်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1994</id>
    <revision>
      <id>126280</id>
      <parentid>102359</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2645" sha1="cmzjbgs5semrr3x37hh8c835mh08g0o" xml:space="preserve">[[File:NarngSaoTai.jpg|right|thumb|300px|{{my|ၼၢင်းသၢဝ်တႆး}}]] 

{{my|တႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဢေးသျႃး ၸုမ်းၼိုင်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ် ယူႇသဝ်းတီႈ ၸိုင်ႈတႆး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမႅၼ်ႇမႃႇ။ ၼွၵ်ႈသေၸိုင်ႈတႆး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ယူႇသဝ်းတီႈ ၸေႊတိူင်းမၢၼ်းတလေး၊ ၸေႊမိူင်းၶၢင်၊ ၸေႊမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ။ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းထႆး ဢၼ်တိတ်းၸပ်းဝႆႉတင်း ၸိုင်ႈတႆးၼႆၵေႃႈ မီးတႆး ယူႇသဝ်းဝႆႉတင်းၼမ်။ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉ မီးတႆး ယူႇသဝ်းဝႆႉ မွၵ်ႈႁူၵ်းလၢၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။}}


=={{my|ပိုၼ်းတၢင်းလင်}}==
{{my|တႆးၼႆႉ ပႃးၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်းလူင် တိပႅတ်ႉ-ၶႄႇ။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈတင်ႈမႃး မိူင်းလူင်ၼွင်သႄ (မၢင်ႊၸိူဝ်းလၢမ်းဝႃႈပဵၼ် လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ၊ ၶႄႇသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ ၼၢၼ်ၸၢဝ်ႈ။) မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီၵဝ်ႈၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းထၢင်ၶဝ် ယႂ်ႇၶႅင်ႁႅင်းထႃးမႃးသေ မိူင်းၼွင်သႄၵေႃႈ ႁႅင်းယူပ်ႈယွမ်းမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူင်းၼွင်သႄၼႆႉ လူမ်ႉပင်းၵႂႃႇလုမ်းလုမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ သိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ပၢၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းထၢင်ၶဝ် တေႃႇထိုင် ပၢၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသူင်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။}}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>cmzjbgs5semrr3x37hh8c835mh08g0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸွမ်ပိဝ်တႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2104</id>
    <revision>
      <id>126281</id>
      <parentid>102364</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13104" sha1="15lhtdvxfp1yocpcle4k0trhbbhd3rs" xml:space="preserve">{{Infobox flag
| Name= ၸွမ်ပိဝ်တႆး
| Image = Flag of Shan State.svg
| Use = {{nowrap|[[ၸွမ်ပိဝ်ၸႄႈမိူင်း]] လႄႈ [[ၸွမ်ပိဝ် ၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉ]]}}
| Symbol = {{FIAV|normal}}
| Proportion = 2:3
| Adoption ={{start date and age|1947|2|11|df=yes}}
| Design = ပႃး သီလိူင်၊ သီၶဵဝ် လႄႈ သီလႅင်သေ တီႈၼႂ်းၵၢင် ပႃး ဝူင်းလိူၼ်သီၶၢဝ်
}}

ၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႆးၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ။ ၸင်ႇႁႃၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး လႆႈလၢႆသိပ်းပီၵွၺ်း။ ၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ၶီႉတုင်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶီႉတုင်းမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီၶရိတ်ႉ လၢႆႁဵင်ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တၢင်တူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်မႃးၵွၺ်း။ ၽူႈလမ်းတိုၼ်းၾၢႆႇပိုၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶီႉတုင်းမႃဢွၼ်တၢင်းသေပိူၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းၵႃးလႃးဢိၼ်းတီးယႂ်း။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတႆးၵေႃႈ ယၢမ်ႈတႄႇတင်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းႁိူဝ်ႁိူင်းမႃ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယူႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ တႆးၵေႃႈ ပႃးၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶီႉတုင်းမႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႂ်းပိုၼ်းၼႆၵေႃႈ ဝႃႈလႆယူႇၵွၺ်း။ 

=='''ၸွမ်ပိဝ် ႁိုဝ် ၶီႉတုင်း''' ==

မိူဝ်ႈၵူႊပွၵ်ႈ ပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင် ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁႂ်ႈပေႃးမီးၶီႉတုင်းတၢင်တူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးတင်းမူတ်းၼႆၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးလႆႈ။ ၵွၺ်းမီး ၶီႉတုင်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်တင်းမူတ်း ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်သမ်ႉ မႃႇၶႅင်ႁႅင်းထႃးသေပိူၼ်ႈလႄႈ ယၢမ်ႈမီးၶီႉတုင်းႁၢင်ႊသိူဝ် ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၢႆးၼၼ်ႉယူႇ။ ၼွၵ်ႈသေ ၶီႉတုင်းႁၢင်ႊသိူဝ် မီးၶီႉတုင်း ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႊ သႄ၊ မႃႉႁူဝ်လူင်၊ ၼူၵ်ႉ၊ သိူဝ်မီးပိၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ 

ဝၢႆး 1886 ၽႅဝ်တႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႆႇမီးၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်း တႃႇမိူင်းတႆးၶေႃၶေႃ။ ၵွၺ်းလႆႈတိုဝ်း ၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်မႃး။ မိူဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈမိူင်းတႆးမႃးၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇမီးမႃး ၸွမ်ပိဝ် ၶီႉတုင်းမိူင်းတႆးမႃးၶေႃၶေႃ။ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႃႇၽႅၼ်တၢင်ႇၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းၵေႃႈမီးမႃ ၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းၼၼ်ႉ သီၶၢဝ်ႁွင်းပိုၼ်ႉ၊ ၼႂ်းၵၢၼ်မၼ်းတေမီးသိူဝ်သီလႅင်ၼၼ်ႉသေ ယိူင်ႈဢဝ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းၵျႃႇပၢၼ်ၶဝ်ဝႆံႉ။ 


ၽဵင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မေႃယႃလူင် ၶုၼ်ပႃႉၺၢၼ်ႇတႅင်ႇတႅမ်သေ ပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ -

'''ၶိူဝ်းတႆးမဵဝ်းရႃႇၸႃႇ ဢလၢမ်ႇသမ်ႉပျၵ်ႉၶႃႇ

'''တူဝ်သိူဝ်ၸဝ်ႈမႁႃႇ ႁႂ်ႈတႆးမီးတေႇၸႃႇ'''

'''ၽွမ်ႉပဵင်းၸႂ်ဝႃႇၸႃႇ သူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်သႅတ်ႉၸႃႇ'''

ၵူၺ်းၵႃႊ ၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းၼႆႉ တၼ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵမ်းၼိုင်ႈၵွၺ်းသေ ၵျႃႇပၢၼ်ႇႁူၼ်မိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်တိုဝ်းယဝ်ႉ။

== '''ပိုၼ်းၸွမ်ပိဝ်တႆး''' ==

ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1946 ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ၵမ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃး လွင်ႈၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်းမိူင်းတႆးသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃး။ ၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်း လိူင်ၶဵဝ်လႅင်လိူၼ်မူၼ်း မိူင်းတႆးၼႆႉ ယိုၼ်ယၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃး မိူဝ်ႈ 1947 ၶၢဝ်းၸတ်းႁႅၼ်း ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 11 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1947 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းသေ ပိုၼ်ႊဢွၵ်ႇလိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ် [[ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး|ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး]]၊ ၸွမ်ပိဝ်တႆး၊ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ်တႆး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးတေလူတူၺ်း လိၵ်ႈပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉလီလီ တေလႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉယိုၼ်ယၼ်ၸွမ်ပိဝ်တႆး တႃႇၸူဝ်ႊၶၢဝ်းၵွၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ(It was also resolved unaniously that the attached be the SHAN NATIONAL ATHEM as a temporary measure and the attached specimen flage shall be the SHAN NATIONAL FLAG.) ။ ၵွပ်ႈၼႆ လႆႈလၢမ်းႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းၶဝ်ႈပၢင်ၵုမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽွမ်ႉသဵင်ႈသဵင်ႈ၊ ဝၢႆးမႃးၸင်ႇ ဢုပ်ႇၵုမ်လႅၵ်ႈလၢႆႊထႅင်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇတႅမ်သႂ်ႇဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ။ ၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ်သမ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႊပဵၼ်မႃးဝႃႈ - 

'''ၶိူဝ်းတႆးမဵဝ်းရႃႇၸႃႇ ဢလၢမ်ႇသမ်ႉၸၼ်ႉတႃႇ'''

'''လိူၼ်ၶမ်းၸဝ်ႈၸၵျႃႇ ႁႂ်ႈတႆးမီးၸေႇၸႃႇ'''

'''ၽွမ်ႉပဵင်းၸႂ်ဝႃႇၸႃႇ သူၸဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈမီးၸႂ်သႅတ်ႉၸႃႇ'''

== '''သႅၼ်း (ပၵ်းယၢဝ်းပွတ်း) လႄႈ တီႈပွင်ႇၸွမ်ပိဝ် (ၶီႉတုင်းတႆး)''' ==
တၢင်းယၢဝ်းႁႂ်ႈမီး 5 ထတ်း၊ တၢင်းၵႂၢင်ႇမီး 3 ထတ်း။ လုၵ်ႈလိူၼ်မူၼ်းသီၶၢဝ်ၼႂ်းၵၢင်မၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈတၢင်းၵႂၢင်ႈလတ်းၵႂၢင်ႈၼိုင်ႈသွၵ်ႈတင်ႈ ( 18 ပႅၵ်ႉ)။ '''သီလိူင်''' ပွင်ႇလႅင်းၼႄပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊတႆး လွင်ႈဝႃႈ တႆးပဵၼ်ၶိူဝ်းမွင်ႇၵူဝ်ႇလွႆႉ(ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမွင်ႇၵူဝ်ႇလူင်းမႃး)၊ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းသႃၼိူဝ်ႉလိူင်။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ပွင်ႇလႅင်းၼေပၼ် လွင်ႈတႆးပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းပုတ်ႉထႃႉ။ '''သီၶဵဝ်''' ပွင်ႇလႅင်းၼႄပၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃႇ၊ ထိူၼ်မႆႉတူၼ်းလွႆတႆး ဢၼ်ၶဵဝ်ၸိင်း၊ ဢၼ်မၢၵ်ႈမီးၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းၽိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်။ '''သီလႅင်''' ပွင်ႇၼႄပၼ် လွင်ႈတႆးႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းႁတ်းႁၢၼ်၊ ဢမ်ႇယွမ်းၼွမ်းတေႃႇၽႂ်၊ ၸႂ်ႁတ်းႁၢၼ်သဝ်းၽႅင်ဝႆႉၼႂ်းလိူတ်ႈတႆး။ '''ဝူင်းလိူၼ်သီၶၢဝ်''' ပွင်ႇလႅင်းၼႄပၼ် တူၼ်ႈၸႂ်တႆး ဢၼ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ၼႆယဝ်ႉ။

==သီ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! သီ !! style=&quot;background-color:#FECB00&quot;|သီလိူင် !! style=&quot;background-color:#34B233&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;သီၶဵဝ် !! style=&quot;background-color:#EA2839&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;သီလႅင်  !! style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|ဝူင်းလိူင်သီၶၢဝ်
|-
| '''[[:en:Pantone|မၢႆမၵ်းမၼ်ႈ]]''' || 803C || 7481C || 485C || Safe
|-
| '''[[:en:RGB color model|RGB]]''' || 255-233-0 || 0-183-79|| 218-41-28|| 255-255-255
|-
| '''[[:en:Hexadecimal|Hexadecimal]]''' || #FFE90 || #00B74F || #DA291C || #FFFFFF
|-
| '''[[:en:CMYK color model|CMYK]]''' || 0, 3, 97, 0 || 81, 0, 93, 0 || 0, 95, 100, 0 || 0, 0, 0, 0
|}

==ၸွမ်ပိဝ်တႆး ၸိူဝ်းၸႂ်ႉမႃး ၼႂ်းၸူဝ်ႈပိုၼ်း==
&lt;gallery&gt;
File:ၶီႉတုင်း(ၸွမ်ပိဝ်တႆး)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း 1942-45.png|thumb|ၶီႉတုင်း(ၸွမ်ပိဝ်တႆး)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း 1942-45
File:Flag of Shan State.svg|thumb|ၸွမ်ပိဝ်တႆး ဢၼ်တႄႇၸႂ်ႉမႃး မိူဝ်ႈ 11. 2. 1947
&lt;/gallery&gt;

== '''ၽိုၼ်ဢိင်''' ==  
ၶုၼ်ယုင်းၶဵဝ်။ (2010။ '''ၸွမ်ပိဝ်ၶီႉတုင်း လိူင်ၶဵဝ်လႅင် ပဵၼ်ၶွင်ၽႂ်တေႉ'''။ သၢႆပႅၼ်း။ မၢႆ 26၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ၊ 2010။ ၼႃႈ 23 - 18။ ၸုမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး။

ပိုၼ်ႊႁၢၼ်တႆး၊ 2012 ၼီႈ။ ၶူၼ်ႉလိူၺ်ႈ ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး(ဝၼ်းမိူင်းတႆး) ၶွပ်ႇၶူပ်ႇ 65 ပီ။ သၢႆပႅၼ်း၊ မၢႆ. 31၊ လိူၼ်မေႇ၊ 2012။ ၸုမ်းယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး။

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>15lhtdvxfp1yocpcle4k0trhbbhd3rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2133</id>
    <revision>
      <id>126255</id>
      <parentid>102891</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7583" sha1="ocnavyf0z5r7opi2txyoqcof0wocjfh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = [[File:Nyaunglebin.jpg|Thumb|right|250px]]
|imagesize = 
|image_caption = 
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes =
|population_blank1_title = 
|population_blank1 = 
|population_blank2_title =
|population_blank2 =
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.9585108|96.7199658|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 22
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|area_code = 
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 08031
}}
'''ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|ညောင်လေးပင်မြို့}}), ({{Langx|en|Nyaunglaypin}}), ({{IPA-shn|Nyaunglepin|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်းဝဵင်းပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇပွတ်းတူၵ်း၊ ထုင်ႉၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်တၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈပႃႇၵိူဝ် ၵႆယၢၼ် 46 လၵ်း၊ လုၵ်ႉတီႈတႃႈၵုင်ႈ ၵႆယၢၼ် 93 လၵ်း ယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် တႃႈၵုင်ႈ-တႃႈလိူဝ်ႇၼႆႉ လတ်းၵႂႃႇၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈ သိုဝ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈသၢၼ် တႃႇပွတ်းႁွင်ႇပႃႇၵိူဝ်လႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ၵဵပ်းမိူဝ်ႈပီ 1953 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢၼ်ယႂ်ႇၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီးၵႂႃႇမွၵ်ႈ 12155 ၵေႃႉယဝ်ႉ။
တီႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉ မီးၸုမ်းမျူႇၼီႇၸီႇပႄႇသေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၼႂ်းဝဵင်းယဝ်ႉ။ တီႈထုင်ႉၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းပွတ်းတူၵ်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတႅၵ်ႉဢူး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ပွတ်းဢွၵ်ႇၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ ပတ်ႉပိုၼ်ႉၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢွၼ်ၵၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈဝဵင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉၸမ်ႉ ယွၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ထုင်ႉၵွင်းလွႆ၊ သၼ်လွႆဝႆႉလႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢမ်ႉဢႄႇဝႆႉယဝ်ႉ။
မီးဝႆႉတၢင်းၽႄလူတ်ႉလဵၼ်း ဢၼ်တေၵႂႃႇၸူး မတွၵ်ႉ ဢၼ်မီးတီႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ ၵႆယၢၼ်မွၵ်ႈ 12 လၵ်း ၼႉၼ်ႉသေ၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈမတွၵ်ႉ ၶိုၼ်းၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉၸိတ်ႉတွင်းၼႆ ၽႅဝ်ၵႂႃႇ ဝဵင်းသူၺ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းလႄႈ မီးဝႆႉယူင်ႉသၢင်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် လုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃ၊ ၵၢတ်ႇ ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပဵၼ်ဢၼ်ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈၼမ်သေ ယွၼ်ႉမီးပႃးတၢင်းလူတ်ႉလဵၼ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆႇၵေႃႈလီယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇထီႉသၢမ် တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==

{{Reflist}}

{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ}}
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
[[Category:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>ocnavyf0z5r7opi2txyoqcof0wocjfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2134</id>
    <revision>
      <id>126335</id>
      <parentid>107193</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="astpypjn58yickjhtk0cwzi1iqpf4wy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 199483
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၁၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း
|population_blank1 = 
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|17.9585108|N|96.7199658|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 22
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လၵ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 
}} 
'''ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ''' ({{Langx|my|ညောင်လေးပင်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Nyaunglaypin Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Nyaunglepin|pron}}) ၼႆ့ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt; တီႈၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး [[ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းမတွၵ်ႉ]] လႄႈ [[ဝဵင်းပျုၼ်ႇတၢၼ်ႇသႃႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ]] ယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်}}
{{DEFAULTSORT:ၺွင်ႇလေးပိၼ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]</text>
      <sha1>astpypjn58yickjhtk0cwzi1iqpf4wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၼပူဝ်းလီးယၼ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2144</id>
    <revision>
      <id>126340</id>
      <parentid>102370</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37086" sha1="cgfdfp7id0gds9hel3rh1djjj6x8s7l" xml:space="preserve">[[File:Napoleon-bonaparte 2763098b.jpg|thumb|ၼပူဝ်းလီးယၼ်း (1805)]]

မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ ဝၼ်းထီႈ 15 ပီ 1765 ၼီႈ တီႈဢႃၵျႅၵ်ႉသီးဢူဝ်ႇ(Ajaccio) ၼိူဝ်ၵုၼ်ၼမ်ႉ ၶေႃးသီးၵႃႇ(Corsica) ၽွင်းဢၼ်ၸၢဝ်းၵူၼ်းၶေႃးသီးၵႃႇၶဝ် တိုၵ်းတေႃးသၢၼ်ၶတ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ တႃႇတေလႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉ သွင်ၽူဝ်မေး ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶႃးလူဝ်ႇ(Carlo)လႄႈ လႅတ်ႉတီႇၸီးဢႃး ပွၼ်ႇၼပၢတ်ႉ(Letizia Bounaparte) ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈၸၢႆးမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၸၢႆးဢွၼ်ႇၵေႃႉၼႆႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင် ႁၢင်ႊလီႁၢင်ႊလဝ်းလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇတၢင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း(Napoleon)- (ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢိတ်ႇတလီႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Napoleone)သေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ &quot;သၢင်ႇသီႇ ၼႂ်းပၢင်&quot; (Lion of the field) ၼႆယဝ်ႉ။ 

== '''ပိုၼ်းလင်''' ==
ဝၢႆးသေ ၶေႃးသီးၵႃႇ တူၵ်းပဵၼ်တႂ်ႈမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈယဝ်ႉၸိုင် ၶႃးလူဝ်ႇပွၼ်ႇၼပၢတ်ႉၵေႃႈ ႁႃလၢႆးၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႈ။ မၼ်းၵေႃႈၸင်ႇလႆႈၵႃႉၶၢႆၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆႊသေ ႁႃငိုၼ်းၶဝ်ႈတွၼ်ႊတႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇမၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းမႃး သမ်ႉလူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ ၵူၺ်း သမ်ႉဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတွင်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ ၶႃးလူဝ်ႇ ပွၼ်ႇၼပၢတ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၶုၼ်ၵႂၢၼ်းမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ။ မၼ်းၵေႃႈယွၼ်းလႆႈ သူးလၢႆးႁဵၼ်း တႃႇလုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉယႂ်ႇမၼ်းတင်းသွင် ဢၼ်ပဵၼ် ၵျူဝ်းသႅပ်ႉ(Joseph) လႄႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း(Napoleon)။ ထိုင်မႃး 1778 ၼီႈမႃး မၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸူးလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵႃႊတီႈမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈသေ ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းသိုၵ်း ၵႃႊတီႈပရၢႆးၼႄး (Brienne)။ 

ၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈ ၵႃႊတီႈပရၢႆးၼႄးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်တီႈဢၵျႅၵ်ႉသီးဢူဝ်းသေဢိတ်း။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၵတ်းသၼ်ႇတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ပေႃးယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်းမႃးၵေႃႈ ၶင်ၶဝ်ဝႆႉ ပေႃးတၢၼ်ႇၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်းၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်လူလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆးလီလီ။ ၵူၼ်းႁွမ်ႈႁွင်ႈႁဵၼ်းမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၵႆႉၵႆႉၵိူဝ်ႈလဵၼ်ႈ ယဝ်ႉလဵၼ်ႈမၼ်း ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ယူႇတီႈ ပရၢႆးၼႄး 5 ပီ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၽၢတ်ႇပရၢႆးၼႄးၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈ 15 ၶူပ်ႇ၊ ပေႃးဢဝ်ၸူဝ်ႊၶူပ်ႇမၼ်းဝႃႈၸိုင် လႆႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းတူဝ်လဵၵ်ႉဝႆႉတေႉတေႉ။ ၵူၼ်းၼႃႈ တင်းၼႃႈတႃမၼ်း ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁၢၼ်ယူႇသေႇသေႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၾၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈမႃးယူႇ။ မၼ်းၼိူင်းတူဝ်မၼ်းဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈၵတ်ႉငၢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႂ်းပိုၼ်း ၼင်ႇ မၼ်းယၢမ်ႈလူမႃးၼႂ်းလိၵ်ႈၼႂ်းလၢႆးၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးသေၽၢတ်ႇယၢၼ်ပရၢႆးၼႄးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း သိုပ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းတပ်ႉသိုၵ်း(Ecole Militaire)ၵႃႊတီႈ ဝဵင်းပႃႇရီႇ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸမ်တေယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း ထႅင်ႈလၢႆလိူၼ်ဢွၼ်ႇၵွၺ်းၼၼ်ႉ ဢူႈမၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵျူဝ်းသႅပ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉယႂ်ႇသုတ်းၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ ၶႃးလူဝ်ႇပွၼ်ႇၼပၢတ်ႇ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၵေႃႉပဵၼ်ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်းမုၵ်ႉႁေႃႁိူၼ်း။ 

မိူဝ်ႈၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၸူပ်းယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၵ်ႉႁႃလႆႈ 16 ၶူပ်ႇၵွၺ်း။ မၼ်းပဵၼ်လႆႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸဝ်ႈႁၢၼ် ၾၢႆႇၶိူင်ႈလူင်(a second lieutenant)။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး မၼ်းလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇမႃး မၼ်းၸင်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၶပ်းတူင်ႉတႃႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃဢၼ်ဢမ်ႇလႅပ်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈၼၼ်ႉ တီႈ ၶေႃးသီးၵႃႇ။ မိူဝ်ႈ 1793 ၼၼ်ႉ မၼ်းပွၵ်ႈၵႂႃႇၶိုၼ်းတီႈဝဵင်းပႃႇရီႇ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် သေၸိူဝ်ႉသေလွင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

== '''ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊမႃး''' ==

[[File:Francois-Louis-Joseph Watteau 001.jpg|left|thumb|''ပၢင်သိုၵ်းပီႉရမိတ်ႉ'' (1798–1799)]]
ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်လၢင် ပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈဝႆႉတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၾရင်ႇသဵတ်ႈ(French Revolution)ၵေႃႈ လႆႈတႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 1789 သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်သိုၵ်ၵၢင်မိူင်း ဢၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ လႆႈလိူတ်ႈတူၵ်းယၢင်ဢွၵ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉလုၺ်းသ် ထူၼ်ႈ 15 ၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းပႃႇရီႇၶဝ် တီႉသႂ်ႇၶွၵ်ႈသေ ဢမ်ႇႁိုင်ဢဝ်ၶိူင်ႈတႅပ်းၶေႃးသေလႄႈ လႆႈတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၽူႈၶဵၼ်တင်းလၢႆလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇသေ ပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းၵၼ်တင်း မိူင်းဢေႃးသထြီးယႃး(Austria) ၊ မိူင်းပရူးသျႃး(Prussia)၊ မိူင်းၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉတိၼ်ႇ(Great Britain)၊ မိူင်းႁေႃးလႅၼ်ႇ(Holand) လႄႈ မိူင်းသပဵၼ်း(Spain)ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵႃႊတီႈၼႂ်းမိူင်းၾရသဵတ်ႈၵေႃႈ မီးဝႆႉၸုမ်းဢၼ်မီးသၸ်ႉၸႃႇတေႃႇၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်သေ သၢၼ်ၶတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဝႆႉ။ ဝဵင်းလူင်ထူးလွၼ်ႇ(Toulon) ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပၵ်းသဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၼမ်ႉ ၼိူဝ်ၼမ်ႉမႅတ်ႉတိတ်ႇတႂ်ႇရေးၼီးယၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈသၢၼ်ၶတ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ႁုပ်ႈသိပ်းဢဝ်သေယဝ်ႉ ယိုၼ်ႈပၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇ။ 

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ သူင်ႇၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၵႂႃႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈဝဵင်းလူင်ထူးလွၼ်ႇ။ မၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇၶိူင်ႈလူင်သေ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢဝ်မႃးလႆႈၶိုၼ်းဝဵင်းထူးလွၼ်ႇသေယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉသူးၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉတႃႊၶုၼ်မၼ်းမႃးပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်း??(general)။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇယူႉမၼ်းတိုၵ်ႉမီး 24 ၶူပ်ႇၵွၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးသေၼၼ်ႉမႃးထႅင်ႈ 2 ပီ လွင်ႈဢွင်ႇမၢင်ႇမၼ်းၵေႃႈ မီးမႃးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈ 1795 ၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇတီႈဝဵင်းပႃႇရီႇ သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈ ပၢင်တုမ်ႊလူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ(National Convention) ဢၼ်ပွင်မိူင်းဝႆႉယူႇယၢမ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈဝဵင်းပႃႇရီႇၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉၶေႃႈပူင် ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၵႂႃႇၵႅဝ်ၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၵေႃႈၸင်ႇ ၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈလႆႈလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ယူႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းသေ ပေႉၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မွပ်ႈပၼ်မၼ်းပဵၼ် ၽူႈၸီႉသင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ဢၼ်မီးယူႇတီႈ ဢိတ်ႇတလီႇ လူၺ်ႈတင်းတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေႁိုပ်ႇ ၸၢဝ်းဢေႃးသထြီးယႃးၶဝ် ဢွၵ်ႇၵႂႃႇဢိတ်ႇတလီႇ။

မိူဝ်ႈ 1796 ၼၼ်ႉ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵိုၵ်းတင်း ၵျူဝ်းသႅပ်ႉၾိၼ်း တီႇ ပေႃႇႁႃႇၼႄး(Josephine de Beauharnais)၊ မႄႈႁၢင်ႉဢၼ် ၵေႃႉယႂ်ႇသေမၼ်း 6 ပီ။ ဝၢႆးမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်မိူင်းသေ မၼ်းလႆႈပႅတ်ႈၵျူဝ်းသႅပ်ႉၾိၼ်းၵႂႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ႁၵ်ႉပႅင်းမၼ်းၼၢင်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။

တီႈဢိတ်ႇတလီႇၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပေႉ လၢႆပွၵ်ႈလၢႆၶႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ လႆႈမႃး ဝဵင်းၼၢႆႉသ်(Nice)လႄႈ သိူဝ်ႇဝွႆး(Savoy)။ ဢေႃးသထြီးယႃးၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းႁႂ်ႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၶႅမ်ႇပူဝ်ႇ ၾေႃးမီႇဢူဝ်ႇ(1797)(Treaty of Campo Formio (1797)) သေ သုမ်းၸေႊတွၼ်ႊပႅလ်ႇၵျီႇယၼ်ႇ(Belgian) လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်ႈ ၾၢင်ႇပွတ်းတၢင်းတူၵ်း မႄႈၼမ်ႉရၢႆး(Rhine)ပၼ်ၾရင်ႇသဵတ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ပဵၼ်မႃးၽူႈယိူင်ႈယၢင်ႇၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းလႄႈ ၽူႈၵတ်ႉငၢၼ်ၶွင်ၵူၼ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈမိူင်းဢီးၵျိပ်ႉၸိုင် ယိူင်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈလႆႈ တွၼ်ႊၵၢင်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇ(Middle East)လႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်းၶႂ်ႈႁေႉတပ်ႉ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ၵႃႉၶၢႆတင်းဢိၼ်းတီးယႂ်းယူႇၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၶဝ်ႈတိုၵ်းဢီးၵျိပ်ႉ မိူဝ်ႈ 1798 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်းလႄႈဢိၵ်ႇတင်း ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၵႂႃႇတိုၵ်းဢီးၵျိပ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမီးမႃး လွင်ႈၶူၼ်ႉထူပ်းၶူဝ်းပၢၼ်ၵွၼ်ႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ႁိၼ်ရူဝ်ႇသႅတ်ႇတႃႇ(Rosetta stone)ယူႇယဝ်ႉ။ 

ၵူၺ်းၼႃႇ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ပေႉသိုၵ်းတီႈ ပီႉရမိတ်ႉ(Pyramids)သေ သိမ်းလႆႈဝဵင်းၶၢႆႇရူဝ်ႇ(Cairo)ၵေႃႈ မၼ်းသမ်ႉ ၵၢၼ်ႉသိုၵ်းၵႃႊတီႈပၢင်ႇလၢႆႇ။ တီႈပၢင်သိုၵ်းမႄႈၼမ်ႉၼၢႆးလ်(Nile) ၼၼ်ႉ ဢႅတ်ႇမီးရိူလ်ႇ ႁူဝ်ႇရေးသူဝ်း ၼႅလ်းသၼ်ႇ (Admiral Horatio Nelson) ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်တေႃႉ တိုၵ်းပႅတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

== '''ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း'''==


ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႇရႅၵ်ႉထိူဝ်ႇရီႇ (the Directory) ၶိုၼ်ႈမႃးပုတ်ႈတႅၼ်း  ပၢင်တုမ်ႊလူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ(the National Convention)၊ ၵူၺ်းၼႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတီႇရႅၵ်ႇထိူဝ်ႇရီႇ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵူၼ်းသူင်ၵျိူၵ်ႈသေ ၸမ်တေလူမ်ႉပင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆႊသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈသေ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းတီႈဝဵင်းပႃႇရီႇ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈမၼ်း။ ဢဝ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၸုမ်းၸိူဝ်းမၼ်းသေ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ ပူတ်းပႅတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင် တီႇရႅၵ်ႉထိူဝ်ႇရီႇသေ ၽွတ်ႈတင်ႈမႃးၸုမ်းၽွင်းဢၼ်မီးလုၵ်ႈၸုမ်းသၢမ်ၵေႃႉသေယဝ်ႉ ၽွင်းငမ်းမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ 

ၸွမ်းၼင်ႇပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၸင်ႇမႄးပူၵ်းသၢင်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ မၼ်းၸင်ႇၵေႃႇတင်ႈမႃး ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ဢၼ်ၵဝ် ငဝ်ႈၵၢင်ႊပဵၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉမႃးသေ၊ ပိူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇတီႈမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈတေႃႉႁၼ်ႉၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းပိုၼ်ႊၽၢဝ် ပိူင်ၼပူဝ်းလီးယၼ်း (Code of Napoleon)ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပိူင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးမႃးလႆႈပဵၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၽိင်ႈမိူင်း မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈမိူင်းသေ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း လႄႈ လွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉပၢႆးၵိူဝ်းယမ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၢင်ႊၵေႃႉထတ်းသၢင်ဝႃႈ ယင်းမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသုၼ်ႇတူဝ် တွၼ်ႊတႃႇၼပူဝ်းလီးယၼ်းယူႇၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးသေ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်မႃးလၢႆးပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၾရင်ႇသဵတ်ႈၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းႁူႉထိုင်ဝႃႈ ဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵွၺ်းၸင်ႇ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢေႃးသထြီးယႃး ႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ ၸွမ်းၼင်ႇ ဢေႃးသထြီးယၼ်းၶဝ် ၵုမ်းဝႆႉ လႅၼ်ႊယႂ်ႇလူင် တီႈၼႂ်းဢိတ်ႇတလီႇဝႆႉလႄႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၸင်ႇၶၢမ်ႈလွႆႈ ဢၢလ်ပ်ႉ(Alps)သေ ၵႂႃႇၸူးမိူင်းဢိတ်ႇတလီႇထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈသေယဝ်ႉ လႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပေႉယႂ်ႇလူင် တီႈမရႅၼ်းၵူဝ်ႇ(Marengo)မိူဝ်ႈ 1801 ။ လွင်ႈဢွင်ႇပေႉၼိူဝ် ၵျႃႇမၼီႇလႄႈဢေႃးသထြီးယႃး ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈဢွၼ်ၼၢမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢေႃးသထြီးယႃး လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လူးၼႄးဝီးလႄး(the Treaty of Luneville)မိူဝ်ႈ 1801 ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ႁူမ်ၸူမ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၼႂ်းၵႃႊလႅၼ်ႊလိၼ်တင်းသဵင်ႈတင်းလူင်ၼၼ်ႉ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း လႆႈမႃး လူးသီးဢႃးၼႃး(Louisiana)။ လႅၼ်ႊဢၼ်ၼႆႉ ဝၢႆးမႃး ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၶၢႆပၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊဢမႄးရီးၵႂ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢူၺ်းလီ ဢၼ်ပဵၼ်ဢေႃးသထြီးယႃးၵေႃႈ ပႃးၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉတဵၼ်ႇၵေႃႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆငမ်းယဵၼ် ဢႃမီးယၼ်း(the Treaty of Amiens)မိူဝ်ႈ 1802 ယူႇယဝ်ႉ။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉ ပိဝ်းသ် ထူၼ်ႈၸဵတ်း(Pope Pius VII)ၵႂႃႇ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်းမူၼ်ႉမႄးပၼ် လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ သႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်း ဝၢႆးသေ လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်လူႉၵႂႃႇဝၢႆးပၢင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဝၢႆးမႃး ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ သိမ်းဢဝ်လိၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉသေယဝ်ႉ ဢဝ်မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉၼၼ်ႉ သႂ်ႇၶွၵ်ႈပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ 

ၵူၼ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် ၼပ်ႉထိုဝ်ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ယွၼ်ႉလွင်ႈဢွင်ႇပေႇမၼ်းသေယဝ်ႉ ဝႆႉမၼ်းပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတင်းၸူဝ်ႊတင်းၸၢတ်ႈၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1804 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်(ၸဝ်ႈႁေႃသႅင်)။ မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉ မႃးတီႈဝဵင်းပႃႇရီႇ တႃႇမႃးသုပ်းပၢၼ်းၵုမ်းပၼ်သေတႃႉ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ဢဝ်ပၢၼ်းၵုမ်းၼႂ်းမိုဝ်းမုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉၼၼ်ႉသေ တင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်ႁၢင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸင်ႇသုပ်းပၢၼ်းၵုမ်းပၼ် ၵျူဝ်းသႅပ်ႉၾိၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ၼၢင်းလူင်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

== '''မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇ''' ==
မိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၾရင်ႇသဵတ်ႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၼပူဝ်းလီးယၼ်း (1804 - 14) ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းပၢင်သိုၵ်းပၢင်သိူဝ် ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဢႃမီးယၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းမွၵ်ႈပီပၢႆသေ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ထိုင် 1805 မႃး မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း မိူင်းသပဵၼ်းသေ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး သမ်ႉပေႃးၶႂ်ႈၸွတ်ႈၵူႊငွၼ်ႊၼႂ်းယူးရူပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ 

ၵူၺ်းၼႃႇ ဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းၼပူဝ်းလီးယၼ်းတႄႉ ယႂ်ႇလူင်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။  တီႈပၢင်တိုၵ်း ဢွတ်ႉသတႂ်းလိသ်ႉၸ်(Austerlitz) မိူဝ်ႈ 1805 ၼၼ်ႉ မီးတိုၵ်းပေႉ တပ်းသိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်းၶွင် မိူင်းဢေႃးသထြီးယႃး လႄႈ ရႃးသီးယႂ်း။ မၼ်းတိုၵ်းပေႉတပ်ႉသိုၵ်း ပရူးသျႃး(Prussia)တီႈ ပၢင်တိုၵ်းၸႄးၼႃး(Jena)မိူဝ်ႈ 1806 သေယဝ်ႉ ၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႆႈမိူင်းပႃႇလိၼ်ႇ(Berlin)။ တီႈၾရၢႆးလႅၼ်း(Friedland)ၼၼ်ႉ ရႃးသီးယႂ်းၶဝ်ၵၢၼ်ႉသိုၵ်းသေ လႆႈၶၢမ်ႇတဵၵ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၼပူဝ်းလီးယၼ်း ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းတင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၵၢၼ်ႉတေႃႇမၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊပႅၼ်ႈ ႁၢင်ႊၽႅၼ်တီႈၼႂ်းယူးရူပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႂ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉရၢႆး(The Confederation of the Rhine) ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅၼ်ႊလိၼ်ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇမၼီႇ တူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းမိုဝ်း ၼပူဝ်းလီးယၼ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ ဢဝ်လႆႈလိၼ်ဢေႃးသထြီးယႃး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႇတလီႇ။ လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆထိလ်းသိတ်ႉ(the Treaty of Tilsit)မိူဝ်ႈ 1807 ၼၼ်သေ ပရူးသျႃး လႆႈထုၵ်ႇတဵၵ်းႁႂ်ႈပၼ်လႅၼ်ႊမိူင်းမၼ်းၵႂႃႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ႁူမ်ႈပႃးတင်း လႅၼ်ႊလိၼ်ၸၢဝ်းပေႃးလိသျ်ႉ ဢၼ်ပရူးသျႃးၵုမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼပူဝ်းလီးယၼ်း လႆႈပဵၼ်မႃးၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတုမ်ႊၵႅၼ်ႇ ၶႄႉသဵင်ႇၵၼ်တင်း ၶျႃးလီးမႅၼ်း(Charlemgne)။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ဢုပ်ႉပိူင်ႇလႆႈယူးရူပ်ႉ တင်ႈတႄႇဢဝ်မိူင်းသပဵၼ်းတေႃႇပေႃးထိုင်လႅၼ်ႊလိၼ်ပရူးသျႃး။ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸဝ်ႈႁၢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မၼ်းလႆႈၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတႅင်ႇတင်ႈႁႂ်ႈၵႂႃႇၵိၼ်မိူင်းၸိူဝ်းတိုၵ်းပေႉလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သေဢမ်ႇၵႃး တႅင်ႇတင်ႈ ပီႈဢၢႆႈ လႄႈ ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ။ ၵျူဝ်းသႅပ်ႉ ပဵၼ်မႃးၸဝ်ႈၾႃႉသေ ၼႅပ်ႉၽႅလ်း(Naples)ၵေႃႈ ဝၢႆးမႃး လႆႈၵႂႃႇၵိၼ်မိူင်းသပဵၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ လုၺ်းသ်ႉ(Louis)ၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မႃးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းႁေႃႇလႅၼ်ႇ၊ ၵျိူဝ်ႊရူမ်း(Jerome) သမ်ႉ ပဵၼ်မႃးၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းဝႅတ်ႉၾႃးလီးယႃး(Westphalia)။ 

မီးမိူင်းၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉတဵၼ်ႇၵွၺ်း ဢၼ်ႇၼပူဝ်းလီးယၼ်းဢမ်ႇတိုၵ်းပေႉလႆႈ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း ၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႆႈလိုမ်ယူးရူပ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇတႄႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉမီးဢႃႇၼႃႇယူႇ။ ၼႅလ်းသၼ်ႇ(Nelson)ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇပရိတ်ႉတိၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ တိုၵ်းလိုပ်ႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႈလႄႈသပဵၼ်း တီႈထြႃးၾႃးၵႃး(Trafagal)သေ ႁိုပ်ႈၶဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇသပဵၼ်းလႆႈလႄႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼပူဝ်းလီးယၼ်း တႃႇတေၶဝ်တိုၵ်းမိူင်းဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ 

ယိူင်းဢၢၼ်း ၶႂ်ႈႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ်ပရိတ်ႇတဵၼ်သေ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇႁႃလၢႆးတဵၵ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းပရိတ်ႉတဵၼ်ႇ။ ဢမ်ႇပၼ်ပရိတ်ႉတဵၼ်ႇၵႃႉၶၢႆတင်းၽႂ် ၼႂ်းလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇမႃး။ ပရိတ်ႉတဵၼ်ႇၶဝ်ႈတိုၵ်းသိမ်းဢဝ် ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ၸိူဝ်းဢၼ်ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၾရင်ႇသဵတ်ႈလႄႈၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈပႅတ်ႈ။ ၼႆႉယဝ်ႉ ပဵၼ်တီႈတႄႇငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ ပၢင်သိုၵ်းမိူဝ်ႈ 1812 ၼႂ်းၵႄႈမိူင်းပရိတ်ႇတဵၼ်ႇလႄႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊဢမႄးရီၵႂ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

'''ပၢင်သိုၵ်းပႅၼ်ႇၼီႇသူလႃႇ''' - သပဵၼ်း လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း ၼပူဝ်းလီးယၼ်းမႃး တင်ႈတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1795။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၽိူဝ်ႇထိုင် 1808 မႃး မီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈ တီႈမိူင်းသပဵၼ်း။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း သူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵူၼ်းသပဵၼ်းၶဝ် ဢၼ်လႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈပရိတ်ႇတဵၼ်ႇၶဝ် ဢၼ်တင်ႈတပ်ႉဝႆႉတီႈ ပေႃႇတူႇၵီႇၼၼ်ႉသမ်ႉ သိုပ်ႇႁဵတ်းသိုၵ်းမုတ်းသေ တိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်းမႃးယူႇ။ လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပေႃႇတူႇၵီႇ လႄႈ သပဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁိုင်ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢမ်း 5 ပီသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ် သုမ်းၵူၼ်း လႄႈ သုမ်းၶူဝ်းၶွင်တင်းၼမ်တင်းလၢႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၸၢဝ်းဢေႃးသထြီးယႃးၶဝ်ၵေႃႈ တႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းမႃး။ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၸင်ႇပွႆႇႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸဝ်ႈႁၢၼ်မၼ်း ၸတ်းၵၢၼ်လွင်ႈတီႈသပဵၼ်းသေ၊ တၢမ်တူဝ်မၼ်းၸင်ႇၵႂႃႇတိုၵ်းၸၢဝ်းဢေႃးသထြီးယႃးၶဝ်သေ တပ်ႉသိုၵ်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇၵုမ်းၵႂၢၼ်းလႆႈ ဝဵင်းလူင်ဝီးၼႃႇ(Vienna) ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၵျူဝ်းသႅပ်ႉၾိၼ်း ဢမ်ႇၵိူတ်ႇပၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးတႃႇသိုပ်ႇပုတ်ႈတီႈၼင်ႈမၼ်းလႄႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်းၵေႃႈ ၸင်ႇပႅတ်ႈၵၼ်တင်းမၼ်းၼၢင်းသေ ၵူပ်ႉၵူႈတင်း ဢႃတုတ်းၶျႅတ်ႉ မႃႇရီႇ လုၺ်းသ်(Archduchess Marie Louise)ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈလူင်ဢေႃးသထြီးယႃး ၾရၢၼ်ႉသိတ်ႉထူၼ်ႈၼိုင်ႈ(Francis I) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃးၼိုင်ႈပီ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈလုၵ်ႈၸၢႆးမႃးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇတႅင်ႇတင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၵိၼ်မိူင်းရူမ်း(Rome) ယူႇယဝ်ႉ။

== '''ဝၼ်းလႅတ်ႈႁူင်ႈ ၼပူဝ်းလီးယၼ်း''' ==
== '''ပၢၵ်ႇဝၼ်း'''== 
== '''ၽိုၼ်ဢိင်'''==

Thompson, H. (1923). The Book of knowledge; the children's encyclopaedia,. New York: Grolier Society;.

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>cgfdfp7id0gds9hel3rh1djjj6x8s7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၼမ်ႉတိုၵ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2147</id>
    <revision>
      <id>126256</id>
      <parentid>104158</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="qtddhpsrll2j7ob7a0lawn50fu3701c" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၼမ်ႉတိုၵ်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|subdivision_name2 = [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = 
|population_blank2_title = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|23|28|N|98|51|E|region:MM|display=inline, title|default=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 547
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06392
}}

'''ဝဵင်းၼမ်ႉတိုၵ်း''' ({{IPA-shn|na᷇m tɯ́k|IPA}}); ({{Langx|my|နမ့်တစ်မြို့}}), ({{Langx|en|Namtit}}), ({{IPA-shn|Namtuek|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်း [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Map of Shan State |url=http://themimu.info/State-Region/Shan/index.php?start=0&amp;limit=20&amp;mapcat=15 |accessdate=2017-12-18 |archivedate=2012-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314234621/http://themimu.info/State-Region/Shan/index.php?start=0&amp;limit=20&amp;mapcat=15 }}&lt;/ref&gt;  ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၼမ်ႉတိုၵ်း]]ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ၼမ်ႉတိုၵ်း}}
[[Category:တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
[[Category:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>qtddhpsrll2j7ob7a0lawn50fu3701c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2159</id>
    <revision>
      <id>126337</id>
      <parentid>107197</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4539" sha1="szi5cqh36d2vthcz6ycq0ppdlhh6v1a" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]
|subdivision_type3 = 
|subdivision_name3 = 
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = |coordinates = {{Coord|20.9011475|97.725376|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 964
|timezone               =  [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset             = +06:30
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt;
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06161
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်''' ({{IPA-shn|na᷇m ʦɑ̌ŋ|IPA}}), ({{Langx|my|နမ့်စန်မြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Namsang Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Namzaang|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်]]ယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.shanstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=viewlink&amp;link_id=22&amp;Itemid=382 |title=နမ့်စန်မြို့နယ် - Shan State Government Office |access-date=2017-12-11 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222517/http://www.shanstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=viewlink&amp;link_id=22&amp;Itemid=382 }}&lt;/ref&gt;

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၼမ်ႉၸၢင်==

# [[ဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်]]
# [[ဝဵင်းၶူဝ်လမ်]]

{{Weather box
|metric first=y
|single line=y 
|location = Dafastasgasyasdse (Ingushetia)
| Jan high C  = 25
| Feb high C  =27
| Mar high C  =34
| Apr high C  =41
| May high C  =48
| Jun high C  =51
| Jul high C  =49
| Aug high C  =46
| Sep high C  =43
| Oct high C  =32
| Nov high C  =27
| Dec high C  =26
| year high C =
| Jan low C  =12
| Feb low C  =16
| Mar low C  =21
| Apr low C  =27
| May low C  =30
| Jun low C  =31
| Jul low C  =28
| Aug low C  =24
| Sep low C  =22
| Oct low C  =20
| Nov low C  =16
| Dec low C  =17
| Jan precipitation mm  =13
| Feb precipitation mm  =7
| Mar precipitation mm  =4
| Apr precipitation mm  =0
| May precipitation mm  =0
| Jun precipitation mm  =0
| Jul precipitation mm  =0
| Aug precipitation mm  =0
| Sep precipitation mm  =0
| Oct precipitation mm  =1
| Nov precipitation mm  =1
| Dec precipitation mm  =6
| year precipitation mm =
|source 1 = HKO (1961–1990)}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၼမ်ႉၸၢင်}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>szi5cqh36d2vthcz6ycq0ppdlhh6v1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းၼွင်တယႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2175</id>
    <revision>
      <id>126257</id>
      <parentid>106822</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="agt10edluc661zdraeay0q6aiv9dlhe" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းၼွင်တယႃး
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline = Naungtayar.jpg
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = ၇၇,၂၁၀
|population_urban = ၄,၈၉၁
|population_rural = ၇၂,၃၄၉
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.293264|96.756912|format=dms|region:MM|display=inline, title}}
|leader_title = 
|elevation_footnotes = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt;
|elevation_ft = 4716
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06053
}}

'''ဝဵင်းၼွင်တယႃး''' ({{IPA-shn|nɔ̌ŋ ta jɑ́|IPA}}), ({{Langx|my|နောင်တရားမြို့ }}), ({{Langx|en|Naungtayar}}), ({{IPA-shn|Naungtayaa|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;
{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ၼွင်တယႃး}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>agt10edluc661zdraeay0q6aiv9dlhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2179</id>
    <revision>
      <id>126338</id>
      <parentid>107198</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9086" sha1="53b4cn7inje08rcpur93zps47zjek33" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမၢၼ်ႈ]]
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 1265.06
|population = 149,842
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|22.333809|96.801421|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 2750
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06311
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်''' ({{IPA-shn|nɔ̌ŋ kěo|IPA}}), ({{Langx|my|နောင်ချိုမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Nawnghkio Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Naungkhaeo|pron}} ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ [[ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်]]ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317143847/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_North_MIMU764v04_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 22° 45' နှင့် 23° 15'၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96° 00' နှင့် 97° 00' ဢေႃႈ။ တၢင်းသုင်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈတဵမ်ႇသုတ်း မီးမွၵ်ႈ 700 ထတ်းသေ တၢင်ႉသုင်သုတ်းမၼ်းတႄႉ ပဵၼ် 4300 ထတ်းလႄႈ ပေႃးၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်ၸိုင် ပဵၼ် 2,759 ထတ်းယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၶိုင်ႈ ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ပဵင်ႈသေ ဢၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လီၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ သၼ်လွႆလူင်ၵေႃႈ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉ။ ဢေႇရိယႃႇၼႃႈလိၼ်ၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ထိူၼ်ႁိုဝ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ ၽူၼ်ၵႆႉမႃး မွၵ်ႈ 90 ဝၼ်းတေႃႇ 130 ဝၼ်းလႄႈ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ် မီး 47 ၼဵဝ်ႉ တေႃႇ 70 ၼဵဝ်ႉ ယဝ်ႉ။ တၢင်ႉလူမ်းမႆႈတႄႉ ပေႃးၶၢဝ်းၵတ်း မီး 43° တေႃႇ 81° ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉ သေ ပေႃးၶၢဝ်းမႆႈတႄႉ မီးၵႂႃႇ 61° တေႃႇ 96° ၽႃႇရိၼ်ႇႁၢႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ မီးမႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉလႆလူင်းတင်းၼမ်သေ မၢင်တီႈၼႆႉ ၵႂႃႇမီး ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ႁၢင်ႈလီလီသေၵွၼ်ႇဢေႃႈ။ ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၼ်းဝၢႆး၊ ဢိၼ်းၽူဝ်ႇ၊ ၶျွင်းလူင်၊ တပျေႇတူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဢေႃႈ။ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈသဵၵ်ႉၽူးၼၼ်ႉ မၼ်းဝႆႉ ၼမ်ႉဢုၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၽၢႆဢွၼ်ႇဝႆႉ မီးမွၵ်ႈ 30 သေ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။

== သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ==
သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ဢၼ်ၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်း&lt;ref name=&quot;MIMU001&quot;&gt;[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&amp;%20Township%20Overview.pdf &quot;Myanmar States/Divisions &amp; Townships Overview Map&quot;] Myanmar Information Management Unit (MIMU)&lt;/ref&gt;
* ၽၢႆႇႁွင်ႇၼႆႉ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းတပဵၵ်ႉၵျိၼ်း]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ]]
* ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇႁွင်ႇ မီးဝႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး]]
* ၽၢႆႇၸၢၼ်း [[ၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ]]
* ၽၢႆႇတူၵ်း လႄႈ ၽၢႆတူၵ်းၸၢၼ်း မီးဝႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၸိၼ်ႉၵူး]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းမၢတ်ႈတယႃႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ႇဢူး]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉသႄႇ]] ယဝ်ႉ။

== ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ==
&lt;gallery&gt;
Gokteik Viaduct2.jpg|ၶူဝ်ႁူဝ်ၵိုတ်ႈ
Chaunggyi Waterfall.jpg|ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၶျွင်းလူင်
Innwine Waterfall.jpg|ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၼ်းဝၢႆး
Innwine Waterfall (2).jpg|ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ဢိၼ်းဝၢႆး
&lt;/gallery&gt;

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ၼွင်ၶဵဝ်==

# [[ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ၼွင်ၶဵဝ်}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>53b4cn7inje08rcpur93zps47zjek33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2203</id>
    <revision>
      <id>126341</id>
      <parentid>116226</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5254" sha1="cz1uxi4qbdw2uw0f7cyz91mj8r38klv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၼႃႈလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမင်းႁင်းၶေႃ
|settlement_type = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline          =  Palaung SAZ in Shan state.svg
|imagesize = 200px
|image_flag                 = Flag of the Palaung people.svg
|image_caption = ဢွင်ႈတီႈၼႂ်း မိူင်းတႆး
|image_map = SAZs &amp; SAD of Burma.png
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = (2) ၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_type3 = ၸႄႈလူင်
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]]
|established_date       = 2010 ဢေႃးၵၢသ်ႉ 20
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 110,805
|population_as_of               = 2014
|population_footnotes           = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=Shan State|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=3-M|pages=18|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TZFV0U2ZvR3p0bk0/view}}&lt;/ref&gt;
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၼႃးလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ''' ({{Langx|en|Palaung Self-Administered Zone}}), ({{Langx|my|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}})ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း 2008 သေ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;2008constbur&quot;&gt;{{Cite book|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)|date=2008|url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748|http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748|archive-date=2015-11-19|access-date=2017-12-23|archive-url=https://archive.today/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748|url-status=dead}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |accessdate=2017-12-23 |archivedate=2015-11-19 |archiveurl=https://archive.is/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 }}&lt;/ref&gt;

ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇ (ပီ 2008) ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈ ၅၆(ဃ)ၼၼ်ႉ ဢၼ် [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ]] ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃးလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

==ၸႄႈဝဵင်း==
[[File:Palaung SAZ.svg|thumb|ၸႄႈဝဵင်း ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
#{{legend|#E31A1C|[[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]]}}
#{{legend|#0000FF|[[ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ]]}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[Category:ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]</text>
      <sha1>cz1uxi4qbdw2uw0f7cyz91mj8r38klv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၼႃႈလိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2205</id>
    <revision>
      <id>126342</id>
      <parentid>116227</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5272" sha1="c6341pkdybq302l8ag6s0nxmwyo0fvj" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၼႃႈလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|settlement_type = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|image_flag             = Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg
|image_map              = Kokang SAZ in Shan state.svg
|mapsize                = 200px
|map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name2 = (2) ၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_type3 = ဝဵင်းလူင်
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]
|established_date       = 2010၊ လိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ 20
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 123,733
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = ၽႃႇသႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  
|elevation_footnotes    = 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျႅၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}

'''ၼႃးလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ''' ({{Langx|en|Kokang Self-Administered Zone}}, {{Langx|my|ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ}})ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လၵ်းမိူင်း 2008 သေ ဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းသွင်ဢၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းတႆးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;2008constbur&quot;&gt;{{Cite book|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)|date=2008|url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748|http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748|archive-date=2015-11-19|access-date=2017-12-23|archive-url=https://archive.today/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748|url-status=dead}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |accessdate=2017-12-23 |archivedate=2015-11-19 |archiveurl=https://archive.is/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |accessdate=2022-09-20 |archivedate=2015-11-19 |archiveurl=https://archive.is/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 }}&lt;/ref&gt;

ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျႅၼ်ႇမႃႇ (ပီ 2008) ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈ 56 (င)ၼၼ်ႉ ဢၼ် [[ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]] ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃးလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

==ၸႄႈဝဵင်း==
[[File:Laukkaing tsp in Laukkaing district.svg|thumb|ၸႄႈဝဵင်း ၼႂ်း ၼႃႈလိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
# {{legend|#E31A1C|[[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]}}
# {{legend|#0000FF|[[ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ]]}}


==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
[[Category:ၼႃႈလိၼ် ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]</text>
      <sha1>c6341pkdybq302l8ag6s0nxmwyo0fvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2207</id>
    <revision>
      <id>126343</id>
      <parentid>112111</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8515" sha1="4kud05ggsppifnp3n2uz4ot8tkw6wsx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name                   = ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ
|official_name          = Naypyidaw Union Territory
|settlement_type        = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်]]
|image_skyline          = State seal of Burma.svg
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = Flag of Naypyidaw Union Territory.svg
|flag_size              = 
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     =
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|pushpin_map            = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    = ဢွင်ႈတီႈ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|pushpin_mapsize        =
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|coordinates_region     = MM
|subdivision_type       = မိူင်း
|subdivision_name       = {{Flag|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1      = ၼႃႈလိၼ်
|subdivision_name1      = ပွတ်းၵၢင် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
&lt;!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --&gt;
|seat_type              = ၸေႊလူင်
|seat                   = [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = [[ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|leader_name            = [[ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ)|ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ]]
|leader_title1          =  ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈ [[ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ]]
|leader_name1           =  ဢူးမျူဝ်းဢွင်ႇ
|population_as_of               = သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014
|population_total               =1,158,367
|timezone               = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႃႈလိၼ်]]
|utc_offset             =  +6:30
|latd=19 |latm=45 |lats=0 |latNS=N
|longd=96 |longm=6 |longs=0 |longEW=E
}}


{{လွင်ႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

'''ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ''' ({{Langx|en|Naypyidaw Union Territory}}, {{Langx|my|နေပြည်တော်}})ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] တီႈၼႂ်း [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ [[ဝဵင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ]] ပၵ်းသဝ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ၸႄႈတွၼ်ႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း==
ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်းမႃးၼင်ႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Territory_District_Nay_Pyi_Taw_MIMU764v05_23Oct2017_A4.pdf|title=District Map - Nay Pyi Taw|work=မြန်မာ သတင်း အချက်အလက် စီမံ ခန့်ခွဲမှုယူနစ် (MIMU)|date=၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|archivedate=2019-03-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190303221206/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Territory_District_Nay_Pyi_Taw_MIMU764v05_23Oct2017_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;
မီးဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈ (၂) ၸႄႈတွၼ်ႈယဝ်ႉ။
#ၸႄႈတွၼ်ႈတႅၵ်ႉၶိၼ
#ၸႄႈတွၼ်ႈဢုၵ်ႉတရ

ၸႄႈဝဵင်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ (၈) ၸႄႈဝဵင်းသေ တီႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ တႅၵ်ႉၶိၼ ၼၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ

** ၸႄႈဝဵင်းၸမ်ႇပူႇသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉ(ပျိၼ်းမၼႃး)
** ၸႄႈဝဵင်းလႄႇဝေး

တီႈၸႄႈတွၼ်ႈဢုၵ်ႉတရ ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ

** ၸႄႈဝဵင်းၸေႇယႃႇသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း
** ၸႄႈဝဵင်းဢုတ်ႉတရသီႇရိ
** ၸႄႈဝဵင်းပုပ်ႉပသီႇရိ

လႆႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်း (၈) ဝဵင်း၊ ပွၵ်ႉ (၅၇) ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ (၁၈၇) ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ (၇၉၅) ဝၢၼ်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)&lt;/ref&gt;

==လွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ==

ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ မီးတႂ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ [[ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ဢေႃႈ။ ဢၼ်ပဵၼ် [[ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ]] ၼၼ်ႉ လႆႈၽွတ်းႁႅၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇၸီႇ ၵဝ်ႈၵေႃႉ ၶႃႈဢေႃႈ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.president-office.gov.mm/zg/?q=briefing-room/announcements/2011/03/30/id-566|title=ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၶွင်ႇၸီႇၼေႇပျီႇတေႃႇ|publisher=ႁွင်ၵၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်မိူင်း|date=30 မၢၶျ်ႉ 2011}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist}}
{{ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်
|Centre    = ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ
|North     = [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|Northeast = 
|East      = [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|Southeast = 
|South     = [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|Southwest = 
|West      = [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
|Northwest = 
}}

{{ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>4kud05ggsppifnp3n2uz4ot8tkw6wsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2214</id>
    <revision>
      <id>126344</id>
      <parentid>108055</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43696" sha1="kosod64c65ncsbkbez7mbqn7gabgh8e" xml:space="preserve">{{Infobox subdivision type
| name= ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
| alt_name= Administrative divisions of Myanmar
| alt_name1=  
| alt_name2=  
| alt_name3=  
| alt_name4=  
| map= {{Myanmar Administrative Divisions Image Map}}
| category= Unitary state
| territory= [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
| upper_unit= 
| start_date=  
| start_date1=  
| start_date2=  
| start_date3=  
| start_date4= 
| legislation_begin=
| legislation_begin1=
| legislation_begin2=
| legislation_begin3=
| legislation_begin4=
| legislation_end=
| legislation_end1=
| legislation_end2=
| legislation_end3=
| legislation_end4=
| end_date=
| end_date1=
| end_date2=
| end_date3=
| end_date4=

| current_numberၸႄႈတိူင်း 7 ဢၼ်၊ ၸႄႈမိူင်း 7 ဢၼ်၊ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 1 ဢၼ်၊ ၼႃႈလိၼ် ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ 6 ဢၼ်
| number_date= 2015

| type=
| type1=
| type2=
| type3=
| type4=
| status=
| status1=
| status2=
| status3=
| status4=
| exofficio=
| exofficio1=
| exofficio2=
| exofficio3=
| exofficio4=

| population_range= 286,627 ([[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]) - 7,360,703 ([[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]])
| area_range= {{Convert|7054|km2}} ([[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]) - {{Convert|155,801|km2}} ([[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]])

| government=[[ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
| government1=
| government2=
| government3=
| government4=   

| subdivision=[[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
| subdivision1=[[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
| subdivision2= [[ပွၵ်ႉၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ပွၵ်ႉ]] လႄႈ [[ဢိူင်ႇၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဢိူင်ႇ]]
| subdivision3= [[ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝၢၼ်ႈ]]
| subdivision4=     
 }}

{{လွင်ႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

တီႈၼႂ်း [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼႆႈ လႆႈၸႅၵ်ႇၽႄၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ မီး 21 ဢၼ်ယဝ်ႉ။

{|class=wikitable
!ပိူင်သႅၼ်း!!ဢင်းၵိတ်ႉ!!ႁူဝ်ၼမ်
|-
|[[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]||State||7
|-
|[[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]]||Region|||7
|-
|[[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်]]||Union Territory||1
|-
|[[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]||Self-Administered Zone||5
|-
|[[တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]||Self-Administered Division||1
|}


ဢၼ်ဝႃႈ ၸႄႈတိူင်း ({{Langx|my|တိုင်းဒေသကြီး}})ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉမႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႃးၵၢသ်ႉ ပီ 2010 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;weekly&quot;&gt;{{Cite news |title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |publisher=Weekly Eleven News |date=2010-08-20 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4375:2010-08-20-12-39-51&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112 |accessdate=2010-08-23 |language=ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႊ}}&lt;/ref&gt; လိူဝ်သေ[[ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ]]လႄႈ [[တၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]] ၸႄႈတိူင်းဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်ႁႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းၸိုဝ်ႈ ၸႄႈလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


[[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ၼႆႉပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇၼမ်သေပိူၼ်ႈသေ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇဢေႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဢေႇရိယႃႇၼႃႈလိၼ်ဝႃႈၸိုင် [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈသေ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] သမ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]ၼႆ့ တၢင်းၵႂၢင်ႈမၼ်းမီး (61090) လွၵ်းလၵ်းသေ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈသေပိူၼ်ႈထီႈသွင်ႉၸမ်ႉပဵၼ် [[ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]] တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး (36535)လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇၽေႁဵတ်းပဵၼ်ဝႆႉ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]] ဝႆႉဢေႃႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇၸႅၵ်ႇၽေဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈထႅင်ႈ ပဵၼ်ဝႆႉ [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]၊ [[ပွၵ်ႉၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ပွၵ်ႉ]]၊ [[ဢိူင်ႇၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဢိူင်ႇ]] လႄႈ [[ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝၢၼ်ႈ]] ၼႆယဝ်ႉ။

==ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ==

===ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!align=&quot;left&quot;|ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ!!align=&quot;left&quot;|ၸိုဝ်ႈတႆး!!align=&quot;left&quot;|ၸႄႈလူင်
!align=&quot;left&quot;|[[ၸွမ်ပိဝ်|ၸွမ်ပိဝ်]]
!align=&quot;right&quot;|[[ISO 3166-2:MM|ISO]]&lt;ref&gt;[[ISO 3166-2:MM]] (တွၼ်ႈတႃႇၼႃႈလိၼ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ [[International Organization for Standardization|ISO]] [[ISO 3166-2|3166-2]] ၶူတ်ႉ)&lt;/ref&gt;
!align=&quot;left&quot;|ဢွင်ႈတီႈၼႃႈလိၼ်
!align=&quot;right&quot;|ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း (2014)
!align=&quot;right&quot;|ဢေႇရိယႃႇ &lt;small&gt;(km²)&lt;/small&gt;
!align=&quot;right&quot;|ပိူင်သႅၼ်း
|-
| Ayeyarwady Region
| [[ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းဢေႇယႃႇဝတီႇ]]
| [[ဝဵင်းပတဵင်ႇ]]
| [[File:Flag of Ayeyarwady Region.svg|75px]]
| MM-07
| ပွတ်းတႂ်ႈ
| 6,184,829&lt;ref name=&quot;mip&quot;&gt;{{Cite book|title=လိၵ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် :ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ သႅၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း|publisher=ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း|location=ၼေႇပျီႇတေႃႇ|date=2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|pages=၁၂}}&lt;/ref&gt;
| 35,031.8
| ​ၸႄႈတိူင်း
|-
| Bago Region 
| [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]
| [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]*
| [[File:Flag of Bago Division.svg|75px]]
| MM-02
| ပွတ်းတႂ်ႈ
| 4,867,373&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 39,402.3
| ၸႄႈတိူင်း
|-
| Chin State
| [[ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း]]
| [[ဝဵင်းႁႃးၶႃး]]
| [[File:Flag of Chin State.svg|75px]]
| MM-14
| ပွတ်းတူၵ်း
| 478,801&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 36,018.8
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Kachin State
| [[ၸႄႈမိူင်းၶၢင်]]
| [[ဝဵင်းၸႄႈၼႃး]]
| [[File:Flag of Kachin State.svg|75px]]
| MM-11
| ပွတ်းႁွင်ႇ
| 1,689,441&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 89,041.8
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Kayah State
| [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]
| [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]
| [[File:Flag of Kayah State.svg|75px]]
| MM-12
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 286,627&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 11,731.5
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Kayin State
| [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်း]]
| [[ဝဵင်းၽဢၢၼ်ႇ]]
| [[File:Flag of Kayin State.svg|75px]]
| MM-13
| ပွတ်းၸၢၼ်း
| 1,574,079&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 30,383
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Magway Region 
| [[မၵူၺ်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]]
| [[ဝဵင်းမၵူၺ်း]]
| [[File:Flag of Magway Region.svg|75px]]
| MM-03
| ပွတ်းၵၢင်
| 3,917,055&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 44,820.6
| ၸႄႈတိူင်း
|-
| Mandalay Region
| [[တႃႈလိူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]
| [[ဝဵင်းတႃးလိူဝ်ႇ]]
| [[File:Flag of Mandalay Region.svg|75px]]
| MM-04
| ပွတ်းၵၢင်
| 6,165,723&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 37,945.6
| ၸႄႈတိူင်း
|-
| Mon State
| [[ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း]]
| [[ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ]]
| [[File:Flag of Mon State (2018).svg|75px]]
| MM-15
| ပွတ်းၸၢၼ်း
| 2,054,393&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 12,296.6
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Rakhine State 
| [[ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ]]
| [[ဝဵင်းၸတ်ႉတူၺ်ႇ]]
| [[File:Flag of Rakhine.svg|75px]]
| MM-16
| ပွတ်းတူၵ်း
| 3,188,807&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 36,778.0
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Shan State
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| [[တူၼ်ႈတီး|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]**
| [[File:Flag of Shan.png|75px]] 
| MM-17
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 5,824,432&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 155,801.3
| ၸႄႈမိူင်း
|-
| Sagaing Region
| [[ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]]
| [[ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း]]
| [[File:Flag of Sagaing Region (2019).svg|75px]]
| MM-01
| ပွတ်းႁွင်ႇ
| 5,325,347&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 93,704.8
| ၸႄႈတိူင်း
|-
| Tanintharyi Region
| [[တၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]
| [[ဝဵင်းထဝႄႇ]]
| [[File:Flag of Tanintharyi Region (1974–2010).svg|75px]]
| MM-05
| ပွတ်းၸၢၼ်း
| 1,408,401&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 44,344.9
| ၸႄႈတိူင်း
|-
| Yangon Region
| [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]
| [[ဝဵင်းတႃးၵုင်ႈ]]
| [[File:Flag of Yangon Division.svg|75px]]
| MM-06
| ပွတ်းတႂ်ႈ
| 7,360,703&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 10,267.7
| ၸႄႈတိူင်း
|-
| Naypyidaw Union Territory
| [[ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]
| [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ|ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]
| [[File:Flag of Naypyidaw Union Territory.svg|75px]]
| MM-18
| ပွတ်းၵၢင်
| 1,160,242&lt;ref name=&quot;mip&quot;/&gt;
| 7,054
| ၼႃးလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်
|}

* * ''ပေႃးဢဝ်သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ် [[ပႃႇၵိူဝ်၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်]]ဝႃႈၼႆ ဢၼ်ပဵၼ်သၼ်လွႆလူင် [[သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်|သၼ်လွႆပႃႇၵိူဝ်]]ၼႆႉ တတ်းၶၼ်ႈဝႆႉ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ ပွတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ပွတ်းတူၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်လႄႈ [[သဵၼ်ႈမၢႆ ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ]] ၼႆႉပဵၼ်ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ် သေတႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈဢၼ် လုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၵ်းဝႆႉတႄႉ တီႈၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼႆႉ ပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈ [[ဝဵင်းတွင်ႇငူႇ]]သေ တွၼ်ႈတႃႇ ၽၢႆႇ ပွတ်းတူၵ်း ၸႄႈဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်တႄႉ လႆႈပွၵ်းသဝ်းလုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ၵႃႈတီႈ [[ဝဵင်းပျီႇ]] ၼႆယဝ်ႉ။''

* * * ''ယွၼ်ႉပိူဝ်ႉဝႃႈ ဢေႇရိယႃႇ ၼႃႈလိၼ် [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]] ၼႆႉ မၼ်းၵႂၢင်ႈႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ႁူမ်ႈဝႃႈ ၸႄႈလူင်မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၼ် [[တူၼ်ႈတီး|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]သေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းတႆးၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇဝႆႉ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး (ပွတ်းၸၢၼ်း) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးသေ၊ ပေႃးဝႃႈတွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး (ပွတ်းႁွင်ႇ) ၸမ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်းဝႆႉတီႈ [[ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ]] သေ ပေႃးဝႃႈ တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းတႆး (ပွတ်းဢွၵ်ႇ) ၸမ်ႉ လႆႈပၵ်းသဝ်း လုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ၵႃႈတီႈ [[ဝဵင်းၵဵင်းတုင်]] ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ဝဵင်းဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ လုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မီးၵႂႃႇ (3) ဝဵင်းယဝ်ႉ။''

===ၼႃႈလိၼ်လႄႈ တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ===
[[File:SAZs &amp; SAD of Burma.png|thumb|ၼႃႈလိၼ်လႄႈတိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!align=&quot;left&quot;|ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ!!align=&quot;left&quot;|ၸိုဝ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ!!align=&quot;left&quot;|ၸႄႈလူင်!!align=&quot;left&quot;|ဢွင်ႈတီႈ
!align=&quot;right&quot;|ႁူဝ်ၼမ်ၵူၼ်း
!align=&quot;right&quot;|ဢေႇရိယႃႇ &lt;small&gt;(km²)&lt;/small&gt;
!align=&quot;right&quot;|ပိူင်သႅၼ်း
|-
| Danu Self-Administered Zone
| [[ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ထၼုၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| [[ဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ]]
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 
| 
| [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|-
| Kokang Self-Administered Zone
| [[ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| [[ဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 
| 
| ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| Naga Self-Administered Zone
| [[ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ၼႃႇၵၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| [[ဝဵင်းလႁႄႇ]]
| ပွတ်းႁွင်ႇ
| 
| 
| ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| Pa-O Self-Administered Zone
| [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| [[ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း]]
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 
| 
| ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| Pa Laung Self-Administered Zone
| [[ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| [[ဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]]
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 
| 
| ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| Wa Self-Administered Division
| [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| [[ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ]]
| ပွတ်းဢွၵ်ႇ
| 
| 
| တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|}


==ပိူင်သၢင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ==
[[File:Myanmar states location.svg|thumb|right|{{Legend|red|ၸႄႈမိူင်း}}{{Legend|#fefee4|ၸႄႈတိူင်း}}]]

ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်းလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸႄႈမိူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းလႄႈၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ လႆႈၼႄဝႆႉ တီႈၼႂ်း [[လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)|လၵ်းမိူင်း]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Constitution_of_Myanmar_of_2008.pdf&lt;/ref&gt;

===ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း===
ဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၸွမ်ၽွင်း၊ ၶုၼ်ၽွင်း လႄႈ ၸွမ်သိုင်ႇၾိင်ႈၶဝ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼၼ်ႉ ၵေႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း|လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈမိူင်း]] လႄႈ [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်း|လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၸႄႈတိူင်း]] ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃး တႅၼ်းၽွၼ်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇလႄႈ တႅၼ်းၽွၼ်းၵူၼ်းသိုၵ်းတတ်ႉမတေႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ် ၽၢႆႇမၵ်းမၼ်ႈသိုင်ႇၾိင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

===ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼေႇပျီႇတေႃႇ===
တီႈၼႂ်း လၵ်းမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (ပီ 2008) တီႈ တွၼ်ႈ (50) ၼၼ်ႉမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဢဝ် [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]ၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ၊ တူဝ် ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇဝႃႈၼႆဝႆႉယဝ်ႉ။

===ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ===
တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼႆႉ
*ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
တီႈၼႂ်း မိူင်းတႆးၼႆႉ
*ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
*ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
*ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
*ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
*တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ

==သၢႆပိုၼ်း==

===ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇဢင်းၵိတ်ႉ===
မိူဝ်ႈပီ 1900 ၼၼ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (မိူင်းမၢၼ်ႈ)ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်တႂ်ႈမိုဝ်း [[ဢင်းၵိတ်ႉဢိၼ်းတီးယႃး|ဢင်းၵိတ်ႉဢိၼ်းတီးယႃး]]ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၸူးၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉဝႃႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ လႄႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၼႆ  ၸႅၵ်ႇႁဵတ်းသွင်တွၼ်ႈသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ဢေႇယႃႇဝတီႇ၊ ပႃႇၵိူဝ်လႄႈတၼိၼ်းတႃႇရီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ၸမ်ႉ မဵၵ်ႉထီႇလႃႇ၊ မိၼ်းပူး၊ ၸႄႈၵႅင်း၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းသေ ၸႄႈလူင်တႄႉ ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၸမ်ႉဝႃႈပဵၼ် မိူင်းသၼ်လွႆသေ၊ ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် (ၵယႃး) ၼႆႉဝႆႉဝႃႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ယၢင်းလႅင်ၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးသမ့်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸႄႈမိူင်းၸဝ်ႈၾၼႆသေ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသမ်ႉ ဝႃႈပဵၼ်တိူင်းရၶႅင်ႇၼႆ မၵ်းမၢႆဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇလမႅင်ႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသထူင်ႇ ဢၼ်မီးယူႇၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်လႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ တီႈၼႂ်း မိူင်းယၢင်းယၢမ်းလဵဝ်လႄႈသင် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၢႆဝႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၼ်ႇလုၼ်ႇ (ၼမ်ႉၶူင်း)၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ့် ဢၼ်မီးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁုပ်ႈၵၼ်သေ မၵ်းမၢႆဝႃႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ တိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဝႃႈၼၼ်မႃးယဝ်ႉ။

လၢႆးၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇၼႂ်း တိူင်းတႃႈၵုင်ႈယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ပႃးၼႂ်း တိူင်းပႃႇၵိူဝ်သေ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမျိတ်ႉၵျီးၼႃး ဢၼ်မီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း တိူင်းၸႄႈၵႅင်းမႃးယဝ်ႉ။

ထိုင် 1940 ၼၼ်ႉ ဢဝ် တိူင်းမိၼ်းပူး ၶိုၼ်းမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် တိူင်းမၵူၺ်းသေ ဢဝ်တိူင်းမဵၵ်ႉထီႇလႃႇၼႆႉ ၶၢႆႉၶဝ်ႈတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႈလိူဝ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

===ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ===

ဝၢႆးသေလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1948၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၶိုၼ်းၸႅၵ်ႇဢဝ် သၼ်လွၼ်ၶျၢင်း ၵႃႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸႄႈတိူင်းဝိသဵတ်ႇၶျၢင်း မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းပဵၼ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈမၢၼ်ႈမေႃႇ]] လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၸႄႈၼႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ် [[ၸႄႈမိူင်းၶၢင်]]၊ [[ဢမ်းႁတ်ႉ]]၊ [[သထူင်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတွင်ႇငူႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉယူႇတီႈၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်း]]မႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸိုင်ႈမိူင်းတႆးၸဝ်ႈၽဢုပ်ႉၼၼ်ႉသေ ၸူးဢဝ်ၸႄႈမိူင်းဝႃႉ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေၵေႃႈ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ်မႃး [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]ယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 1952 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ({{Langx|my|ကရင်နီပြည်နယ်}}) ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]] ({{Langx|my|ကယားပြည်နယ်}})ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[ၶွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ|ၶွင်ႇၸီႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ]] ၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်လူၺ်ႈ သိုင်ႇၾိင်ႈလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇသေလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈမေႇယုၼႃႈလိၼ်ၶၼ်ႈ]] ဢၼ်မီးမႃးၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႄမွင်းတေႃး ဢၼ်မီးတႂ်ႈ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိတ်ႉတူၺ်ႇ]]ၼၼ်ႉ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတူၼ်၊ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵုၼ်လူင်ၼႃႈလိၼ်ႈၶၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၼ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းတုင်]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈၵုၼ်လူင်]]၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၶၼ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမၵ်းမၼ်ပဵၼ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇတႂ်း]])သေ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ၶၼ်ႈလေႃးၶွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢဝ်သႂ်ႇၶဝ်ႈတႂ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃး မႃးယဝ်ႉ။

ထိုင်ပီ 1972 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈ ႁၢၼ်ႇတႃႇဝတီႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမေႃႇပီႇၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၶဝ်ႈတႂ်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။

ပီ 1974 ပၢၼ် [[ၼေႇဝိၼ်း၊ ဢူး|ဢူးၼေႇဝိၼ်း]]ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းဝိသဵတ်ႇၶျၢင်းၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉပဵၼ် [[ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း]]မႃးသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈလူင် [[ဝဵင်းၾလမ်း]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶၢႆႉဢဝ် [[ဝဵင်းႁႃးၶႃး]]ပဵၼ်ၸႄႈလူင်မႃးယဝ်ႉ။ ဢဝ် [[ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း]] ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇမႃးသေ၊ ဢဝ် [[ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ]] ႁဵတ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈမိူင်းမွၼ်းသေ၊ ဢဝ် [[ဝဵင်းထဝႄႇ]] ႁဵတ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇမႃးယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႄႈတိူင်းရၶႅင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၸႄႈမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေပီ 1995 မႃး ယွၼ်ႉလွင်ႈၽွမ်ႉၸႂ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵၼ်တင်း [[တပ်ႉသိုၵ်းၶၢင်လွတ်ႈလႅဝ်း|တပ်ႉသိုၵ်းၶၢင်လွတ်ႈလႅဝ်း]]သေ ဢဝ် [[ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း]]ၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈၸႄႈၼႃးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ် ၸႄႈတွၼ်ႈမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

လုၵ်ႉတီႈ [[ၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ|ၶွင်ႇၸီႇၸိုင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်လႄႈ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ]]သေ ဝၢႆးတေႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 1997 ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမႄးၽွတ်ႈႁႅၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း၊ ဢိင်ၼိူဝ်သၢႆငၢႆလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇသေလႄႈ လႆႈလႅၵ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ဝဵင်း၊ ဝၢၼ်ႈ၊ ပွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၶေႃႈပူင်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ [[ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း|ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း]] ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 27.8.99 ၼၼ်ႉ ဢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈပျီႇ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပွတ်းတူၵ်းၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ေသ ႁဵတ်းပဵၼ်ၸႄႈတိူင်ၽႄ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ (ပွတ်းတူၵ်း) မႃးယဝ်ႉ။

===လၵ်းမိူင်း ပီ 2008===

ဢိင်ၼိူဝ်လၵ်းမိူင်း ပီ 2008 သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸႄႈတိူင်းၸဵတ်းတိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉဝႃႈ ၸႄႈတိူင်းလူင် ({{Langx|my|တိုင်းဒေသကြီး}})မႃးယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;2008constbur&quot;&gt;ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) [http://www.irrawaddy.org/election/component/filecabinet/?task=download&amp;cid[0&amp;#93;=1|၂၀၀၈{{Dead link|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ဖွဲ့စည်းပုံ PDF]&lt;/ref&gt; 
လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸႄႈလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇၶဝ်ႈပႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ မၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;2008constbur&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)&lt;/ref&gt;

ၸိူဝ်းပဵၼ် တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃၼၼ်ႉ -
* (ၵ) ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ဢဝ် [[ၸႄႈဝဵင်းလႄႇသျီး]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းၼၢၼ်းယုၼ်း]] ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၼႃႇၵၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊
* (ၶ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် [[ၸႄႈဝဵင်းယႂႃႇငၢၼ်ႇ]]လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ]] ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ထၼုၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊
* (င) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် [[ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်း]] ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊
* (ၸ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ]] ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊
* (သ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် [[ၸႄႈဝဵင်းၵုင်းၸၢင်ႉ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]] ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် [[ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊
* (ၺ) ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႆး ဢဝ် [[ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းမႂ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်ဝၢႆ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းၼႃးၽၢၼ်း]]၊ [[ဝဵင်းမၢၵ်ႇမင်ႉ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်သၢင်း]] ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ပဵၼ် [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]။

မိူဝ်ႈပီ 2010 ဢေႃးၵၢသ်ႉ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃး ဢဝ်တိူင်းၸဵတ်းတိူင်း ႁဵတ်းပဵၼ် ၸႄႈတိူင်းလူင်({{Langx|my|တိုင်းဒေသကြီး}})၊ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ({{Langx|my|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း}}) လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ ({{Langx|my|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ}})၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်းတီႈၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;weekly&quot;/&gt;

==ၸိူဝ်းလီတူၺ်းထႅင်ႈတၢင်ႇဢၼ်ႇ==
*[[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
*[[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
*[[ၸွမ်ပိဝ် ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸွမ်ပိဝ် ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>kosod64c65ncsbkbez7mbqn7gabgh8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2215</id>
    <revision>
      <id>126345</id>
      <parentid>108056</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4856" sha1="fy34hfa73u2rzcorz1153sf0jjl07v0" xml:space="preserve">{{လွင်ႈၶၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}

'''ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ''' ဢမ်ႇၼၼ် '''တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ''' ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ႁွင်ႉၵိုၵ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ''ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ'' မီးဝႆႉ ႁႃႈဢၼ် ႄလႈ ''တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ'' မီးဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

[[File:SAZs &amp; SAD of Burma.png|thumb|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃလႄႈ ၸႄႈတိူင်း]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!align=&quot;left&quot;|ၸိုဝ်ႈ!!align=&quot;left&quot;|[[လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ|ၸိုဝ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ]]!!align=&quot;left&quot;|Capital!!align=&quot;left&quot;|ၼႃႈလိၼ်
!align=&quot;right&quot;|တၢင်းၼမ်ႁူဝ်ၵူၼ်း
!align=&quot;right&quot;|ဢေႇရိယႃႇ &lt;small&gt;(km²)&lt;/small&gt;
!align=&quot;right&quot;|ပိူင်သႅၼ်း
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ထၼုၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Danu Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းပၢင်းတရႃႉ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ၵူဝ်းၵၢင်ႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ၵူဝ်းၵၢင်ႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Kokang Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းလဝ်ႉၵႆႇ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃးလိၼ် ၼႃႇၵ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၼႃႇၵၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Naga Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းလႁႄႇ]]
| [[ၸႄႈၵႅင်း၊ ၸႄႈတိူင်း|ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃးလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Pa'O Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[ၼႃႈလိၼ် ပလွင်ႈ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပလွင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Pa Laung Self-Administered Zone
| [[ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|-
| [[တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|တိူင်းဝႃႉၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
| Wa Self-Administered Division
| [[ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ]]
| [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
| 
| 
| တိူင်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ
|}

==ၸုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ် ၼႃးလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ==
ပဵၼ်ၸုမ်း ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ၽၢႆႇမၵ်းမၼ်ႈပၵ်းပိူင် ယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၸုမ်းၵွၼ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းပဵၼ်ငဝ်ႈသေ လႆႈၽွတ်းႁႅၼ်းဝႆႉ  ၵေႃႇမတီႇပွင်ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈယဝ်ႉ။

==ၸိူဝ်းလီတူၺ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်==
[[လႅၼ်လိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|လႅၼ်လိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>fy34hfa73u2rzcorz1153sf0jjl07v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2220</id>
    <revision>
      <id>126339</id>
      <parentid>107199</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14769" sha1="l90vw5pfpwy6upfcj6d5hvk2lhnnoh0" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ
|settlement_type =  [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name =  {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[လွႆၶေႃ]]
|subdivision_type3 = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း
|subdivision_name3 = [[ဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =  642.91 
|population = 
|population_total = ၂၉,၆၅၁
|population_urban =၃,၇၉၆
|population_rural =၂၅,၈၅၅
|population_as_of = သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ ၂၀၁၇
|population_footnotes = 
|population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ
|population_blank1 = ယၢင်းလႅင် (၉၉.၆%)&lt;br&gt;မၢၼ်ႈ (၀.၂၅%)&lt;br&gt; ယၢင်းၽိူၵ်ႇ (၀.၁၃%)&lt;br&gt; တႆး (၀.၀၁%)&lt;br&gt; ဢိၼ်းတီးယႃး (၀.၀၁%)
|population_blank2_title =သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထ]]၊  [[ၸၢဝ်းႁိၼ်ႇတူႇ|ႁိၼ်ႇတူႇ]]၊ [[ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ|ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]]
|population_density_km2 = auto
|coordinates =  {{Coord|19.049444|97.125556|region:MM|ormat=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|area_total_sq_mi = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 3260
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
}}
'''ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ''' ({{Langx|my|ဖရူဆိုမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Hpruso Township}}), ({{IPA-shn|Pharuso|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ် [[ဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ငဝ်ႈငႃႇၸိုဝ်ႈ==
တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးလွႆလႄႈၽင်ႇႁိၵ်း ဢၼ်မီးႁူးထမ်ႈၼၼ်ႉသေ ပေႃးဢဝ် [[ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းလႅင်|ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းလႅင်]]ႁွင်ႉဝႃႈ ၽရူးသူဝ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽရူဝ်ႇ - ၽူႈၼႄၽုင်းတၼ်းၶူဝ်းလႆႈ သူဝ်ႇ - လွႆ ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

== သၢႆပိုၼ်း ==
မိူဝ်ႈပႆႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးဝႃႈ [[ထုင်ႉၵျႄႇၽူဝ်းၵျီး|ထုင်ႉၵျႄႇၽူဝ်းၵျီး]] ၼႆမႃးတင်းႁိုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းယၢင်းလႅင်ဝႃႈ &quot;ၵေးလျႃး&quot; ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈဝႃႈ &quot;ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်&quot; ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ထုင်ႉၵေးလျႃးၵျႄႇၽူဝ်းၵျီးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ် သျႃးယႄႇ (ႁွင်ႉ) ၶုၼ်ၵေးၽူဝ်းတူႇ (ၸဝ်ႈၾႃႉၵေးၽူဝ်းတူႇ) မႃး တေႃႇထိုင် ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸုၼ်ႉဢၢမ်းၼၢၵ်ႈ တေႃႇထိုင် ပီ 1956-1960 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မႃးယဝ်ႉ။ ပီ 1962 ပၢၼ် [[တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ|တေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ]] မႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ ယၢပ်ႇယဵၼ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶၢႆႉ တီႈပၵ်းလုမ်းၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ လုၵ်ႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈၵျႄႇၽူဝ်းၵျီးၶၢႆႉၸူး ၽရူးသူဝ်ႇ (ဝၢၼ်ႈၺွင်ႇၸိၼ်ႇ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

မိူဝ်ႈတေႃႇလၢၼ်ႇယေးၶွင်ႇၸီႇ ပႆႇၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ဝဵင်းလူင်ၽရူးသူဝ်ႇ၊ မူဝ်ႇသူဝ်ႇ၊ တေႃႇၶူ၊ ႁူဝ်ယႃ၊ ဝေႇဝႃႇ၊ ၵေႇၵေႃး ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၵ်ႉၼႄ 6 ဢၼ်ၼႆႉသေ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ ထိုင် ပီ 1962 မႃး လႆႈၸႅၵ်ႇ ပွၵ်ႉ 5 ပွၵ်ႉ၊ ဢိူင်ႇ 15 ဢိူင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ 115 ဝၢၼ်ႈသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

==ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ==
===ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်===
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 19 တီႇၵရီႇ 17 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 19 တီႇၵရီႇ 58 မိတ်ႉၼိတ်ႉ၊ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 10 မိတ်ႉၼိတ်ႉလႄႈ 97 တီႇၵရီႇ 73 မိတ်ႉၼိတ်ႉၼၼ်ႉသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးယူႇ {{Convert|642.91|sqmi}} ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt; လုၵ်ႉဢဝ်ၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ တေႃႇတင်းတူၵ်း ယၢဝ်း 64 လၵ်း လႄႈ လုၵ်ႉဢဝ်ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းတေႃႇ ၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇ ယၢဝ်း 78 လၵ်းယဝ်ႉ။

===ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်===
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ၽၢႆဢွၵ်ႇမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃးသူဝ်ႇ]] လႄႈ [[ၸႄႈဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉ]]၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းၽႃသွင်း]]၊ ၽၢႆတူၵ်းမီး [[ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွင်ႇၵျီး]] ([[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]၊ [[ၸႄႈဝဵင်းၽၢႆၶုၼ်]] ([[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]])၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၸမ်ႉ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း [[ၸႄႈဝဵင်းတီႇမေႃးသူဝ်ႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

===ၽၢင်ႁၢင်ႈၼႃႈလိၼ်===
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉမႄႈၼမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းသုင်ၼႃႈလိၼ် မီးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼႃႈပၢင်ႇလၢႆႇ 3260 ထတ်းယဝ်ႉ။ လွႆဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွႆၶေႃးတၶေႃးသေ တၢင်းသုင်မီး 6,832 ထတ်းယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===သၢႆၵေးၼမ်ႉ===
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ႁွင်ႈ ၶီးပရႃႇလူဝ်ႇ လႄႈ ႁွင်ႈၼၢင်းၽၢႆး ဢၼ်ဢဝ်ၸႂ်ႉတၢင်ႇတိုဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယႃ၊ ဝၢၼ်ႈတူဝ်တီးၽူဝ်ႇ လႄႈ ဝၢၼ်ႈတေႃႇၶူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႈဢၼ်လိုဝ်းလင်တႄႉ ပဵၼ်ႁွင်ႈထူးသေ လတ်းလႆလူင်းၵႂႃႇႁိမ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်ယႃ လႄႈ ဢိူင်ႇတူဝ်ႇတီးၽူဝ်ႇသေ လႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းႁွင်ႈပုၼ် တီႈႁိမ်းဝဵင်းဝေႃးလၶႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

===ၾိင်ႈၾႃႉ===
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ မီးၾိင်ႈၾႃႉ ၵတ်းမႆႈၽဵင်ႇၵၼ်သေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်းၼႆႉ မီး 36 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၶရဵတ်ႉ လႄႈ တၢင်ႉမႆႈ ဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း မီႈ 6 တီႇၵရီႇ သႅၼ်ႇတီႇၵရဵတ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉၼမ်ႉၽူၼ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇတႄႉ မီး 35 ၼိဝ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;ksg&quot;/&gt;

==ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း==
ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် ပီ 2017 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် သဵင်ႈၼၼ်ႉ မီးယူႇ 29,651 ၵေႃႉသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ် [[ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းယၢင်းလႅင်|ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းယၢင်းလႅင်]]ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵိူဝ်းယမ်တႄႉ [[ၸဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ|ၸဝ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ]] လႄႈ [[ထေရဝႃတ|ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ]] ၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

==ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး==
ၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ် ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ထူဝ်ႇလိၼ်၊ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

==ပၢႆးပႆႇၺႃႇ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင်။ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်မီး 1 ဢၼ်။ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉသုင် 3 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉၵၢၼ် 2 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉငဝ်ႈ 4 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ 77 ဢၼ်လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၽႄၸၼ်ႉငဝ်ႈ 18 ဢၼ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉငဝ်ႈမီး 15 ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

==ပၢႆးယူႇလီ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းၽရူးသူဝ်ႇၼႆႉ မီးႁူင်းယႃၸႄႈဝဵင်း 1 ဢၼ်၊ ႁူင်းယႃဢိူင်ႇ တႅၵ်ႉၼႄႇ 1 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 5 ဢၼ်၊ ႁွင်ႈယႃၽႄပၢႆးယူႇလီဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ 20 ဢၼ်။&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;/&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref name=&quot;Hpu&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/hpruso-township.pdf|title=ဖရူဆိုမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=ဖရူဆိုမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ksg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&amp;task=viewlink&amp;link_id=5&amp;Itemid=630|title=ဖရူဆိုမြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}&lt;/ref&gt;
}}


{{ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်}}
{{DEFAULTSORT:ၽရူးသူဝ်ႇ}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]</text>
      <sha1>l90vw5pfpwy6upfcj6d5hvk2lhnnoh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၽိင်ႈဝၼ်းပီႊမႂ်ႇတႆး (တႆးလူင်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2228</id>
    <revision>
      <id>126346</id>
      <parentid>103111</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22978" sha1="qyb37w358n6790ocr5sk8thsgzr9myy" xml:space="preserve">ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႂ် မိူဝ်ႈလႆႈယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ လႆႈၵေႃႇတင်ႈၽိင်ႈၵူၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၸွမ်းတီႈယူႇတီႈၵိၼ် ၼႂ်းတၼ်းႁဵင်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃးႁိုင်တၢမ်ႁိုင်မႃး တေၵိူတ်ႇမီးၽိင်ႈဢၼ် ဝႆႉပဵၼ်တီႈယုမ်ႇယမ်ၸုင်ၸႂ်လႄႈတိုဝ်းမၼ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇမုၵ်ႉၾုင်ၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽိင်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ် ႁိၼ်ႉၼွၼ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်လွင်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းၽိင်ႈၵူၼ်း တေတဵင်ႈၼိမ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႈၼၼ်ႉ သၢႆၽႂ်ၶိူဝ်းမၼ်း ၸင်ႇလႆႈၵေႃႇတင်ႈၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်လၢႆလၢႆဢၼ် ၸွမ်းၵႃႇလတေႇသမႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁဵတ်းၸွမ်းၵၼ်။ ၼႂ်းၵႃႈၽိင်ႈၸိူဝ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သိုပ်ႇသိုပ်ႇၵၼ်မႃး ၼႂ်းၽိင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉၼႆႉ မီးပႃးၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၽိင်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ လွင်ႈၼိုင်ႈ။

==ပီမႂ်ႇတႆး==
ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႊတီႈတီႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ထႆး လၢဝ်း ယူၼ်း တႆးလူင် တႆးၶိုၼ် တႆးလိုဝ်ႉ တႆးလႅမ်း တႆးၼုင်း တႆးမၢဝ်း လႄႈတႆးဢႃႁူမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇလႆႈယူႇၵႆႈၸမ်ၵၼ် (သူၼ်ႇလၢႆ ယူႇယၢၼ်ၵႆ) ၵၼ်သေတႃႉ ၽိင်ႈပီမႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၽိင်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇၼႆႉ တီႈမႃးမၼ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ ပဵၼ်ဝၼ်းလဵဝ် လိူၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၵူႊတီႈတီႈ။ ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ် ဢၢႆႈၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈၶမ်ႈၵူႊပီ (တေယူႇမွၵ်ႈၵၢင်လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၵူႊပီသေ ပေႃးပဵၼ်ပီသွၼ်ႉၼႆႉ တေယူႇ မွၵ်ႈၵၢင်လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊၵူႈပီ)။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇမွၼ်ႇႁဝ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႊၸုမ်းၸုမ်း လႆႈတိုဝ်းဢဝ် ဝၼ်းလိူၼ်ဢၢႆႈ ၶိုၼ်ႈၼိုင်ႈၶမ်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇမိူၼ်ၵၼ်မႃး။ (လိူၼ်ဢၢႆႈ ၼႆႉ မၢင်ႊတီႈႁွင်ႉဝႃႈ လိူၼ်ၸဵင် ႁိုဝ်ၵေႃႈ လိူၼ်ၵဵင်၊ ပေႃးဝႃႈ လိူၼ်ဢၢႆႈၼႆတႄႉ တႆးႁဝ်းႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၵူႊတီႈတီႈ။)

==ပီမႂ်ႇတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပီမႂ်ႇတႆးလူင်==

ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလၵ်းပိူင် 12 လိူၼ်ၸွမ်းၸိုဝ်ႈလႅင်လၢဝ် (ၼၵ်ႉၶတ်ႈ)၊ လႅင်လၢဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး သူၼ်ႇယႂ်ႇ သူင်ႁွင်ႉဝႃႈ မိင်ႈပီ (ႁူမ်ႈတင်းထႆးလႄႈလၢဝ်း) ဢၼ်ပဵၼ်- ၸႆႈ (ၼူ)၊ ပဝ်ႈ (ဝူဝ်း)၊ ယီး (သိူဝ်)၊ မဝ်ႈ (ပၢင်တၢႆး)၊ သီ (ငိူၵ်ႈ)၊ သႆႈ (ငူး)၊ သိင (မႃႉ)၊ မဵတ်ႉ (ပႄႉ)၊ သၼ် (လိင်း)၊ ႁဝ်ႉ (ၵႆႇ)၊ သဵတ်း (မႃ)၊ ၵႆႈ (မူ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လၵ်းပိူင်ၸိူဝ်းဝႃႈမႃးၼႆႉ တႆးလူင် တႆးမၢဝ်း ႁွင်ႉဝႃႈ လၵ်းၼီႈ ။ တင်ႈၸိုဝ်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႈ သူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸွမ်း လၵ်းပိူင် မိင်ႈပီၼႆႉ ၼင်ႇၵၼ်၊ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပေႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး သူင်တင်ႈၸိုဝ်ႈတႄႇဢဝ်လုၵ်ႈၵေႃႉငဝ်ႈၵႂႃႇ - ဢၢႆႈ ယီႈ သၢမ် သႆႇ ငူဝ်ႉ လူၵ်ႈ ဢိတ်း လဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ လိုၼ်း ၵွႆႈ ။ သင်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း သူင်တင်ႈဝႃႈ- ယေႈ ဢီႇ ဢၢမ် ဢႆႇ ဢူဝ်ႈ ဢူၵ်း ဢိတ်း လဵၵ်ႉ ၼုမ်ႇ လိုၼ်း ၵွႆႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းတႆးလူင် တႆးမၢဝ်း လႆႈတင်ႈလၵ်းၼီႈ ဢၼ်ဢဝ်ၸွမ်းလၵ်းပိူင် မိင်ႈပီ ၸႂ်ႉတႃႇၽိင်ႈၵူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ မႃးလႄႈ ၸင်ႇမီးၽိင်ႈပီမႂ်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ (လိူၼ်ဢၢႆႈ-လိူၼ်ၸႆႈ မႂ်ႇဝၼ်းၼိုင်ႈ) သေ လႆႈယိပ်းတိုဝ်းသိုပ်ႇမႃး တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ တီႈတႄႉမၼ်းလၵ်းၼီႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်လႆႈဢူမ်သူပ်းမႃးပဵၼ်ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉသေ ဢၼ်ပဵၼ်ပီၼပ်ႉတႆး(သၵ်ႉၵရၢၸ်ႈ)တူဝ်ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ ဢၼ်တႆး လူင် သူင်ႁွင်ႉၵၼ်ဝႃႈ ပီမိူင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီပုတ်ႉထ 2557 ၼႆႉ (ပုၼ်ႈတႃႇတႆးလူင် တႆးမၢဝ်း) လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ပီ ။ (ပီမိူင်း 2108 ၼီႈၼႆႉ ပဵၼ်မိင်ႈမႄႈပီတႆး တႆးလူင် တႆးမၢဝ်းလႄႈ တႆးၼိူဝ် မၢင်ပွတ်း မၢင်တွၼ်ႈ။)

==ပီမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီတႆး==

ၽိုၼ်မၢႆၸွႆႈတွင်းၶႄႇ ႁူမ်ႈတင်းၵႂၢမ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၽူႈႁူႉၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးလူင်လၢႆလၢႆၸဝ်ႈယဝ်ႉ လႆႈႁူႉငိူၼ်ႈငဝ်ႈမႃးဝႃႈ ပီမိူင်းတႆး ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီတႆး (တႆးလူင်-တႆးမၢဝ်း) ၼႆႉ တႄႇၼပ်ႉသွၼ်ႇ တင်ႈႄတႇပီ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉတီႈ 2 ၶုၼ်ဢူတီႇၾႃႉ (ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း) ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်သႄ ဢွၼ်ဢဝ်ၶႃႈဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ လွင်ႈလူင်းၸွမ်းလမ်းၼမ်ႉၶူင်း မႃးတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ([[မိူင်းမၢဝ်းလူင်|မိူင်းမၢဝ်း]]) တီႈႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း ဢွၼ်တၢင်းပီၶရိသ်ႉတ် မွၵ်ႈ 94 ပီ၊ မႅၼ်ႈမွၵ်ႈပီၿုၻ်ႉထ 450 ၼၼ်ႉမႃး။ (ၼမ်ႉမၢဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁွင်ႉ ၼမ်ႉႁူၺ်ႈလီႈ၊ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ ႁဵၵ်ႈဝႃႈ သျူၺ်ႇလီႇ၊ ၸၢဝ်းၶႄႇသမ်ႉ တႅမ်ႈၸွမ်းသဵင်ၶဝ်ဝႃႈ ရုၺ်ႉလီႉ)။

ယွၼ်ႉလွင်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈမႃးၼႆႉလႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး (တႆးလူင်၊ တႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးၼိူဝ်မၢင်ပွတ်းမၢင်တွၼ်ႈ) ၸင်ႇလႆႈယိပ်းတိုဝ်း ဢဝ်ပီဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈ ဢွၼ်ဢဝ်ၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူင်းမႃးတႄႇတင်ႈသိုင်ႇမိူင်း တီႈႁိမ်း ၾင်ႇၼမ်ႉ မၢဝ်းၼၼ်ႉ မႃးပဵၼ်ပီမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီ ၸႂ်ႉတႃႇၸိူဝ်ႉသၢႆၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇသေသိုပ်ႇတိုဝ်းမႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉ။ ၼႂ်းပီၿုၻ်ႉထ 2556-57 ၼႆႉ မိင်ႈပီတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပီမိူင်းတႆး လႆႈမႃးယဝ်ႉ 2108 ၼီႈ။ (ယူႇၼႂ်းလိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊပီ 2013 ၼႆႉ)။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၸင်ႇႁွင်ႉပီမႂ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၼႂ်းပီ (2014) ၼႆႉဝႃႈ လၵ်းၼီႈ ပီတႆး ၵပ်းသိင (ပီမႃႉ) ပီမိူင်း 2108 ၼီႈၼႆယဝ်ႉ။ (မိူဝ်ႈၶႂ်ႈႁူႉပီမိူင်း- တႆး ဢမ်ႇၼၼ်တႆးမိင်ႈပီတႆးၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဢဝ်ပီၿုၻ်ႉထ မိူဝ်ႈလဵဝ်တင်ႈသေ ဢဝ်ပီဢၼ်ၶုၼ်ယီႈတင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မႃးထွၼ်ၼႆၸိုင် တေမႅၼ်ႈၸွမ်းပီမိူင်းၶွင်တႆး (ပတႉ) ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီတႆး (တသႉ)။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ပီ ၶသႉ 2011 ၼႆႉ ပီ ပသႉ 2554-55 ၼီႈ၊ ဢဝ်ပီဢၼ် ၸဝ်ႈၶုၼ်ယီႈတင်ႈမိူင်း ပသႉ 450 မႃးထွၼ်ယဝ်ႉ လႆႈ 2108 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပီမိူင်းတႆး (တသႉ)။ ( ပသႉ 2557 – 450 ႁူႉ တသႉ 2108) ၼၼ်ႉယူႇ။ [ပီမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် မိင်ႈပီ ဢမ်ႇၼၼ် ပီတႆး (2108) ဢၼ်တႆးႁဝ်း ၼပ်ႉသွၼ်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ပီမိူင်း ၶိူဝ်းတႆးလူင်၊ တႆးမၢဝ်း လႄႈ တႆးၼိူဝ်မၢင်ပွတ်း မၢင်တွၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တင်းတႆး တၢင်ႇၶိူဝ်းၶဝ် ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၵၼ်သင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လၵ်းၼီႈပီတႆး ဢၼ်ဢိင်ဢဝ်လၵ်းပိူင် ပီၵၢပ်ႇၸႆႈ 60 လွၵ်းသေ ၼပ်ႉသွၼ်ႇယိပ်းတိုဝ်းၵၼ်မႃး ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ဢၢႆႈ (လိူၼ်ၸဵင် – လိူၼ်ၵဵင် ) မႂ်ႇ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ပဵၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈတီႈ ယိပ်းတိုဝ်းမိူၼ်ၵၼ်။ လၵ်းၼီႈ မိူၼ်ၵၼ်၊ ပီမိူင်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်း။

==ၽိင်ႈၵေႃႇၸဵင် ဢမ်ႇၼၼ် လၵ်းပိူင်ပီမႂ်ႇတႆး==

ၽိင်ႈၵေႃႇၸဵင် ဢမ်ႇၼၼ် လၵ်းပိူင်ပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ် 4 တွၼ်ႊ -

===တွၼ်ႊႁူဝ်တီး ပႂ်ႉၸဵင်===
ပႂ်ႉၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၾဝ်ႈႁပ်ႉ တၵ်ႉၼၢႆ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈလိူၼ်ၸဵင် (လိူၼ်ဢၢႆႈ) ၼႂ်းဝၼ်း လိူၼ် 12 လပ်း ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်ႊ ပဵၼ်ဝၼ်းသဵင်ႈပီၵဝ်ႇ။ ဝၼ်းလုၵ်ႈပီသုတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ဝၼ်းပီတႆးသဵင်ႈ၊ ပဵၼ်ဝၼ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈလိူၼ်ၸဵင်လႄႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ဝၼ်းႁပ်ႉၸဵင် (ဢမ်ႇၼၼ်) ဝၼ်းပႂ်ႉၸဵင် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၼ်း လိူၼ် 12 လပ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၸဝ်ႉၸဝ်ႉ၊ ၸွမ်းၼင်ႇတၢင်းၵိူဝ်းယမ်ၽႂ်မၼ်းသေ ႁဵတ်းတၢင်းလီ။ ၵၢင်ဝၼ်းမႃး ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ တၢင်းၵိၼ် တႃႇလဵင်ႉလူၸႃႇၵမိူဝ်ႈၶမ်ႈ၊ တၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် တၢင်းၵိၼ်တႆး။ မိူၼ်ၼင်ႇၶဝ်ႈၽၵ်း၊ ၶဝ်ႈသွႆး၊ ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉသူမ်ႈ၊ ထူဝ်ႇၽူး၊ ၶဝ်ႈုပုၵ်း၊ ၶဝ်ႈတူမ်ႈၵူၺ်ႈ၊ ၶဝ်ႈ တူမ်ႈလႅမ်၊ ၶင်ႇပွင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ၵမ်းဝႃႈလႆႈပွင်ပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၽွမ်ႉၵၼ်ႁဵတ်း။ ၵူဝ်လိုမ်းလၢႆးႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်တႆး၊ ၵူဝ်လိုမ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး ၵိုင်ႇလီလဵင်ႉတၢင်းၵိၼ်တႆး။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈၽူႈယႂ်ႇသွၼ်ဢွၼ်ႁဵတ်း။

ၵူၼ်းၵႄႇပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ သိုပ်ႇသွၼ်ဝႆႉပၼ်လုၵ်ႈလၢၼ် ဢၼ်တေပုတ်ႈတႅၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵႂႃႇ၊ ႁႂ်ႈမေႃႁဵတ်းတွင်းမၢႆဝႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ်တႆး၊ ၽွမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽိင်ႈတႆး ဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈ &quot;ႁဵတ်းႁိူၼ်းၸွႆႈၶႃႈ၊ ႁဵတ်း ၼႃးၸွႆႈသွမ်ႈ&quot; ၼၼ်ႉလႄႈ တိုၼ်းလီသိုပ်ႇပၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်ႇယူႇတေႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းထဝ်ႈၵႄႇသမ်ႉႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ႁေႃးလိၵ်ႈ ဢၢၼ်ႇလၢႆး မဵဝ်းဢၼ်မီးၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ႁႂ်ႈမေႃဢွၼ်ၵၼ် ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၽိင်ႈထုင်း၊ လိၵ်ႈလၢႆး။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိူဝ်းလဵင်ႉလူၸႃႇၵႃႉ ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၸိူဝ်း လူလိၵ်ႈ လူထမ်း၊ ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းထဝ်ႈတေလႆႈၶႆႊၼေပၼ် လွင်ႈၽိင်ႈထုင်း၊ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇလွၼ်ႉႁဝ်း။ တေလႆႈမေႃသင်ႇသွၼ် လွင်ႈပၼ်ႁႅင်းႁတ်းႁၢၼ်၊ ႁႃလၢႆးၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုၼ်ႈသုင်၊ တေလႆႈမေႃ ၶႆႊၼေလွင်ႈပီမႂ်ႇတႆး၊ လွင်ႈပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး၊ လွင်ႈတႆးသမ်းလၢႆး၊ လွင်ႈသိူၵ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ဢၼ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလွင်ႈတႆးလႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး။ 

လိူၼ် 12 လပ်းၼႆႉ ၵတ်းၸီႈ၊ တေလႆႈပႂ်ႉပီမႂ်ႇ တေႃႇထိုင်တဵင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႉယဵပ်ႇၶဝ်ႈပီမႂ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇသႂ်ႇၾႆး ဢွမ်ႇၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ သႂ်ႇမုၵ်ႉၾႆးယႂ်ႇ ႁႂ်ႈလုၵ်ႉဢွၼ်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၶၢဝ်ႉ ဢွမ်ႇဢုၼ်ႇမူၼ်ႊလူၺ်ႈ ၵၼ်။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇၶဝ် ႁွင်ႉၵႂၢမ်းၵႃႈမူၼ်ႊပႂ်ႉႁပ်ႉၸဵင်။

===တွၼ်ႊသွင် ပၢႆႈၸဵင်ႈ===
ပၢႆႈ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းတႆးမွၼ် ပွင်ႇဝႃႈ ၵွမ်းဝႆႈ၊ ပၢႆႈၸဵင် ၸင်ႇပွင်ႇဝႃႈ ၵွမ်းဝႆႈ ၵႃႇရဝၼပ်ႉယမ်လိူၼ်ၸဵင် (လိူၼ်ဢၢႆႈ) ဢၼ်ပဵၼ် လိူၼ်ႁူဝ်တီး ၼႂ်းပီမႂ်ႇၵူႊပီပီ။ ဝၼ်းလိူၼ် ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတေႉ မီးၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈပၼ်ထႃႇၼ တႃႊၶုၼ် (ၶိုၼ်ႈယႃႇထူး) တီႈၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မိူင်းၶဝ်၊ မီးၵၢၼ် မွပ်ႈ ရၢင်းဝလ်း (သူးၽွၼ်းၵၢၼ်) တီႈ ၽူႈႁဵတ်း ၵၢၼ်လီၸွႆႈၽိင်ႈၵူၼ်း (ၸွႆႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း)။ ပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ ပွတ်းၼႂ် ထွမ်ႇလိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသွၼ် ၸွမ်းၵၢပ်ႈ ပၢၼ်၊ ဢိၵ်ႇတင်းမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (သမ်မၼႃး) ၵၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လိၵ်ႈလၢႆး-ၽိင်ႈငႄႈ-ႁိတ်ႈႁွႆး ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၸွမ်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ။

===တွၼ်ႊသၢမ် ၵိၼ်ၸဵင်===
ၵိၼ်ၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ၶပ်းၶိုင်လဵင်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ် ၽူႈထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇလႄႈ ပီႈၼွင်ႉ သၢႆၶိူဝ်းတင်းလၢႆ ဢၼ်မီး တင်းၶဝ်ႈတူမ်ႈလႅမ်၊ ၶဝ်ႈပုၵ်း(ၶဝ်ႈတမ်ငႃး)လႄႈ ၶဝ်ႈယႃႇၵု (ၶဝ်ႈၼမ်ႉဢွႆႈ)၊ ႁူမ်ႈတင်း ၾိင်ႈသႃသၼႃး ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵိူဝ်းလီ ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းပီမႂ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ၸဵင် (လိူၼ်ဢၢႆႈ)။

===တွၼ်ႊလိုၼ်းသုတ်း လဵၼ်ႈၸဵင်===
လဵၼ်ႈၸဵင် ပွင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းပွႆးဢုၼ်ႇငၢၼ်း(ပွႆးမူၼ်ႊသိူဝ်း) ၼႂ်းယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းသေ ၸူမ်းသိူဝ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈပီမႂ်ႇ၊ သူင်ႇသင်ႇပီၵဝ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ႁဵတ်းၵႂၢမ်းႁွင်ႉဝၢၵ်ႇၵၼ် - ၵႃႈၼူၵ်ႉ-ၵႃႈတူဝ်း - ၵႃႈမူၼ်ႊ လဵၼ်ႈလၢႆးၸိူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။


-&quot;ၸဝ်ႈဢမ်ႇယွင်ႈ ၶွင်ဢမ်ႇၵႃႈ ။ ၽိင်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ပေႃးတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇယွင်ႈ ဢမ်ႇပႂ်ႉပႃး ဢမ်ႇသိုပ်ႇၽႄႈတိူၼ်း တေယဵၼ်းပဵၼ်သိင်ႇၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵႃႊၶၼ်ၼႂ်းဝၼ်းၼႃႈ&quot;-

==ငဝ်ႈတိုၼ်း==

ၼႃႈလိၵ်ႈဝႅပ်ႉသၢႆႉ [http://www.shan.panglong.org/features/3874-2014-06-26-12-14-18.html ပၢင်လူင်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808031418/http://www.shan.panglong.org/features/3874-2014-06-26-12-14-18.html |date=2014-08-08 }}

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>qyb37w358n6790ocr5sk8thsgzr9myy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2248</id>
    <revision>
      <id>126347</id>
      <parentid>105219</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33125" sha1="dqcrllqa8w8ry8rdh7kpis3s1x0ogbz" xml:space="preserve">ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃး ဢၼ်ၶုၼ်ဢိၼ်း မႃးၸွႆႈသၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ 

==ပိုၼ်း==
ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မီးဝႆႉတင်းၼမ်သေတႃႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၼမ် မီးပိုၼ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ လီၶဝ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ်ြၽႃးဢိၼ်းသၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽၸဝ်ႈဢိၼ်းသၢၼ် ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းၼုင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယၢၼ်ၵႆ 51 လၵ်း။ မိူင်းၼုင်းၼႆႉ သမ်ႉမီး ၽၢႆႇၸဵင်ႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းၶၢၵ်ႇ ယၢၼ်ၵႆ 7 လၵ်းယဝ်ႉ။ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မိူင်းၼုင်းၼႆႉ တၢင်းသုင်ၸဝ်ႈ မီးယူႇ 9 သွၵ်ႇ၊ တၢင်းၵႂၢင်ႈႁူဝ်ၶဝ်ႇၸဝ်ႈ မီးယူႇ 6 သွၵ်ႇ။ လၢႆးဝႆႉဝၢင်းမိုဝ်းၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းၸဝ်ႈ သွင်ၽႃႇပိၼ်ႈၶိုၼ်ႈၽၢႆႇၼိူဝ်သေ သွၼ်ႉၵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၵၢင်တၵ်း။ ၽႃႇမိုဝ်းၶွၼ်သၢႆႉ မီးတီႈတႂ်ႈ၊ ၽႃႇမိုဝ်းၶွၼ်ၶႂႃ သမ်ႉမီးဝႆႉ ၽၢႆၼိူဝ်၊ ႁူဝ်မႄႈမိုဝ်းသွင်ဢၼ် ဢဝ်ထီႉတိူဝ်ႉၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင် သမႃႇထိမုတြႃႇယူႇ။ တႃၸဝ်ႈတင်းသွင်တႄႉ တူၺ်းလူင်းဝႆႉ တီႈတႅမ်ႇ။ &lt;ref&gt; ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆတွင်း ၸဝ်ႈလႆႈၸုမ်းၶူး (15) ၸဝ်ႈ၊ မိုင်းနုန်းဆုတောင်းပြည့် နှီးဘုရား၊ နှာ ၁၃၂။ ၂၀၁၇ &lt;/ref&gt;

တႆးၼႆႉ တိုၼ်းမေႃဢဝ်မႆႉပူၵ်ႇမႆႉမွင် ၸၵ်းႁဵတ်းတွၵ်ႇသေ မေႃသၢၼ်ႁဵတ်း ၶိူင်ႈယိပ်းတၢင်းတိုဝ်း ၵူႈပိူင်ပိူင်လႄႈ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ၸႂ်ၸေႇတၼႃႇ ဢၼ်ၶႂ်ႈၼပ်ႉယမ်ဝႆႉသႃ ၽြႃးၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေဢဝ်မႆႉ ဢဝ်တွၵ်ႇသၢၼ် ႁဵတ်းပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၶိုၼ်းဢဝ် ႁၵ်ႉတႃး ဢဝ်သရူဝ်း (သၢႆးလူဝ်း) မမ်ႇထူမ်သေ ၸင်ႇၵွႆႈ တဵၵ်းၶမ်းသႂ်ႇ ၼိူဝ်မၼ်းသေ သမ်ႉပေႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၶမ်းလူင်သေ ပဵၼ်ဢၼ်လီၼပ်ႉယမ်တႄႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၼႆ ပေႃးယူႇတႂ်ႈပလၢင်ႇမၼ်းၸဝ်ႈသေ ၵူမ်ႈငွၵ်ႈတူၺ်းၸိုင် လႆႈႁၼ် ႁွႆးသၢၼ်မၼ်း ထၢင်ႇထၢင်ႇၸႅင်ႈၸႅင်ႈယူႇ။

=== ပိုၼ်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မိူင်းၼုင်း===
မိူဝ်ႈၵေႃးၸႃႇ သၵ်ႉၵရၢတ်ႉ 700 တဵမ်ၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ မီးဝၢၼ်ႈလူင် 42 လုၵ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ 30 လုၵ်ႈသေ တင်းသဵင်ႈ မီးဝၢၼ်ႈပွင်း 72 လုၵ်ႈယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈဝၢၼ်ႈတင်းၼမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ဝၢၼ်ႈပႃႇၵၢင် မီးၸဝ်ႈထဵၼ်လူင်ၸဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈဢုပႃႇလၢၼ် (ၵုရုၼၼ်ႇတ)သေ ၵူၼ်းမိူင်းၼုင်း တင်းဢိူင်ႇ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉတႄႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပရိယၢတ်ႈ၊ ပတိပၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတင်းဢိူင်ႇ ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈလႆႈသၢၼ်ႇတြႃးသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၵွႆႁူႉပႃး ၵႂၢမ်းသတ်းတိရတ်ႉသၢၼ်ႇၶဝ်လူးၵွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ငဝ်း သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ယႂ်ႇႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၽီသၢင်ၶဝ်ၵေႃႈ ယင်းမႃး ၼပ်ႉယမ်ဝႆႈသႃမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢႃႇယုလႆႈ 58 ၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးၶမ်ႈၼိုင်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈၼွၼ်းၽၼ် ၶုၼ်ဢိၼ်းလူင်းမႃး ဝႆႈသႃမၼ်းၸဝ်ႈသေ ဝႆႈလဝ်ႈဝႃႈ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ယၢမ်ႈလႆႈႁၼ် ယၢမ်ႈလႆႈဝႆႈသႃႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢဝ် ငိုၼ်း၊ ၶမ်း၊ တွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးယူႇသေတႃႉ ႁုၼ်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်တွၵ်ႇသေ သၢၼ်ၼၼ်ႉ ပႆႇယၢမ်ႈလႆႈဝႆႈလႄႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ႁႂ်ႈသၢၼ်ပၼ်သေၵမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸင်ႇႁွင်ႉ ၵိၼ်မိူင်း လုင်းၶမ်းသႅင် ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ သမႃႇထိသွင်ၵေႃႉသေ မႃးလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၽၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ လွင်ႈၶႂ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၽြႃးသၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 700 တဵမ် လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် မၢဝ်ႇသၢဝ် 57 ၵေႃႉ မႃးတီႈၵျွင်း၊ ငိုၼ်း၊ ၶမ်း၊ ၵႅဝ်ႈ၊ သႅင်&quot; ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။ ႁွင်ႉၶဝ် မႃးၵၼ်ႇတေႃးၽြႃး ၶၢမ်ႇသိၼ်ႁႃႈယဝ်ႉသေ ၸင်ႇၸႂ်ႉႁႂ်ႈၶဝ် ၵႂႃႇၽၼ်းမႆႉပူၵ်ႇ မႆႉမွင် ဢၼ်ယၢဝ်း သၢမ်ဝႃးပၢႆၶိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးႁွႆးသင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၽၼ်းမႃး ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈဝၼ်းလဵဝ်ယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်မႆႉ ၽႅဝ်မႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းလူင် ၸိူဝ်းတေ ၸၵ်းမႆႉႁဵတ်းတွၵ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇ သိၼ်ႁႃႈၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ၸၵ်းတွၵ်ႇယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်မွတ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ်တွၵ်ႇ ၸႄႈၼမ်ႉဝႆႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ၶုတ်းၼွင် တႃႇတေ ၸႄႈတွၵ်ႇယူႇ။ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းၶဝ်တႄႉ တေဢဝ်ၼမ်ႉၼုင်းသေ မႃးသႂ်ႇ ၼႂ်းၼွင်ဢၼ်ၶဝ်ၶုတ်းဝႆႉၼႆယူႇ။ ႁဵတ်းၼၼ် ပေႃးဝႃႈ ၶုတ်းၼွင်ယဝ်ႉ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ၸဵင်လပ်း ၽူၼ်တူၵ်း ၸဵတ်းဝၼ်းၸဵတ်းၶိုၼ်းလႄႈ ၼွင်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တဵမ်ပိၵ်း ပေႃးလူၼ်ႉၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼမ်ႉလူၼ်ႉသေတႃႉ တွၵ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆပႃးၵႂႃႇၸွမ်းသေသဵၼ်ႈ။ ပႃ၊ တဝ်ႇ၊ ၵုင်ႈ တဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မႃးၸွမ်းၼမ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးမူၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၼွင်ၼၼ်ႉယူႇ။
ၵေႃးၸႃႇသၵ်ႉၵရၢတ်ႉ 700 တဵမ် ဝၼ်းလိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႄႇသၢၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးၼၼ်ႉ ပႃ၊ တဝ်ႇ၊ ႁွႆ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ႁၢႆလၢႆဝႆႉတင်းသဵင်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်တႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေပဵၼ် ၽီၶဝ် ၽၢၼ်ႇႁဵတ်း တူဝ်သတ်းၼမ်ႉသေ မႃးဝႆႈၽြႃးၼႆယဝ်ႉ။

===ပူႇထဝ်ႈမႃးၸွႆႈသၢၼ်ၽြႃး===
ဝၼ်းလိူၼ်ၵမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼုင်ႈၽႃႈၽိူၵ်ႇၶူဝ်းၶၢဝ်သေ ၽႅဝ်မႃး တီႈပိူၼ်ႈသၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉယူႇ။ မိုဝ်းမၼ်း ၶွၼ်ၼိုင်ႈ သၵ်းၶွၼ်ႉတဝ်ႉ၊ မိုဝ်းမၼ်းထႅင်ႈၶွၼ်ၼိုင်ႈ သမ်ႉယိပ်းၵၢၼ်း မႅၵ်ႇၵူၺ်မႃး သွင်လုၵ်ႈ။ 

မၼ်းမႃးထၢမ်ဝႃႈ “ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသင်?” ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ၸင်ႇလၢတ်ႈၼႄ လွင်ၵၢၼ်ၶဝ်သေ သမ်ႉၶိုၼ်းထၢမ်မၼ်းဝႃႈ “လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး၊ ဢၢင်ႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်၊ ဢႃႇယုလႆႈ ၵႃႈႁိုဝ် ၸွင်ႇမေႃသၢၼ်?” ၼႆၸၵႂႃႇသေ သမ်ႉတုၵ်းယွၼ်းဝႃႈ သင်မေႃသၢၼ်ၼႆ ၸွႆႈသၢၼ်ပၼ် ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးၽွင်ႈ” ၼႆႁင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၵေႃႈ မၼ်းၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃး “မႃးႁႃၶၢႆပူႉ ဢႃႇယုလႆႈ 87 ပီ” ၼႆသေ ၽြႃးသၢၼ်ၼႆႉ ပႆႇယၢမ်ႈႁၼ်ၽႂ်ႁဵတ်းသေတီႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် သမ်ႉၶိုၼ်းဝႃႈ “ပေႃးၸွႆႈသၢၼ်ပၼ်ၼႆ ပူႉဢၼ်ပႃးမႃးၼၼ်ႉ တေသိုဝ်ႉဢဝ်မူတ်း”ၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇၶုၼ်းဝႃႈ “ၵႃႈပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ တေၸွႆႈသၢၼ်ပၼ်” ၼႆယူႇ။ &lt;ref&gt; ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ(6)၊ ၽၸဝ်ႈဢိၼ်းသၢၼ်၊ ၼၢင်းဝူဝ်းသီ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 4-6။ ပီ 1998။ &lt;/ref&gt; ပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ မႃးသၢၼ်ၽြႃးၸွႆႈ လႄႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵုသူဝ်ႇၼႆႉ ၽႂ်ၸွႆႈၵေႃႈလႆႈယူႇ ၼႆလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ မႃးသၢၼ်ၽြႃးၸွမ်းပိူၼ်ႈ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းၶိင်ႇပိူၼ်ႈ ၸႃႇၵ လဵင်ႉၶဝ်ႈလႄႈ ၶၢဝ်းပိူၼ်ႈ လိုဝ်ႈၵၢၼ်သေ ၼွၼ်းၼၼ်ႉ ပူႇထဝ်ႈၵေႃႉၼႆႉ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉ။ ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇလႂ်ၼႆသေ ဢၢၼ်းၶႂ်ႈထၢမ်မၼ်းယူႇသေတႃႉ ပေႃးမိူဝ်ႈႁၼ်မၼ်း မႃးသၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉၵုမ်ႇလိုမ်းပႅတ်ႈၵူႈ တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ထၢမ်မၼ်း။

ႁဵတ်းၼၼ် သိုပ်ႇသၢၼ်ၽြႃးမႃးသေ တူဝ်ၽြႃးတႄႉ သၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵိုတ်း ၼႃႈၸဝ်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ ၼႆလႄႈ ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၵိၼ်မိူင်းလူင် လုင်းၶမ်းသႅင်လႄႈ တပႄးမၼ်း ၸင်ႇၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ သၢၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်လႆႈမႃးႁၼ် ၼႃႈတႃၽြႃး သၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈသေ ပဵၼ်ဢၼ် သပ်ႉပၢႆႇတႄႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းတႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်သၢၼ်ၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈဝႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇလႆႈသၢၼ်ၼႆယူႇ။ ၽိူဝ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈဝႃႈ ပူႇထဝ်ႈ ဢၼ်ၼုင်ႈၽႃႈၽိူၵ်ႇၶူဝ်းၶၢဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလႂ်ၼႆလႄႈ ႁႃတီႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မၼ်း၊ ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇၸွမ်းႁႃတူၺ်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈလူင် ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မၼ်းသေတီႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၽႂ် ၸိုဝ်ႈမၼ်းဝႃႈႁိုဝ် ယူႇတီလႂ်ၼႆၵေႃႈ ၽႂ်တေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၸင်ႇမၵ်းမၢႆဝႃႈ ပူႇထဝ်ႈၵေႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢိၼ်း မႃးၸွႆႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၽြႃးသၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် (ၽၸဝ်ႈဢိၼ်းသၢၼ်)ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ &quot;ဢိၼ်း&quot; ၼႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵႂၢမ်းပႃႇလိ ဢၼ်ဝႃႈ &quot;ဢိၼ်ၻၵ&quot; သေမႃး။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ၸင်ႇဢဝ်တူဝ်ၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဝႃႈ &quot;ဢိၼ်း&quot; ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းၽီတႃႇဝတိင်ႇသႃႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶုၼ်သိၵ်ႉၵျႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 702 ၸင်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်သေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတၢင်ႇဢၼေႇၵၸႃႇ ၽြႃးၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉသိမ်ႇ လႄႈ ၵျွင်းတႃႇၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ််ႉမႃႈသေ တႄႇဢဝ် လိူၼ်ႁူၵ်းမႂ်ႇ 8 ၶမ်ႈ တေႃႇထိုင် လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းၼုင်း ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းပွႆးၵႂႃႇ ၵူႈပီပီယူႇ။

ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ႁိုင်မႃး 200 ပီ တမ်ႈတီႈ မိူင်းၼုင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သိုၵ်းတိုၵ်းၵၼ်လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁၢမ်းသေ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇမီးၽႂ် မႃးဝႆမႃးသႃသင်ယဝ်ႉ။ ၸဵမ်ၵျွင်း ၸဵမ်ြၽႃး ထိူၼ်ႇယုမ်းၽိူဝ်ၶိူဝ်း မုင်းသုမ်ႇၵႂႃႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

=== မုၼ်ၸဝ်ႈထႆးသွင်ပႃး မႃးလုမ်းလႃး===
ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1000 တမ်ႈတီႈ မိူင်းထႆး ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ဝတ်ႉမုၼ်ၸဝ်ႈတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇမီးမုၼ်ၸဝ်ႈသွင်ပႃး လႆႈၵႂႃႇႁၼ် တီႈတူၼ်ႈမႂ်ပေႇမႂ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈပိုၼ်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ယဝ်ႉ။ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈ  မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၵႂႃႇ သွၵ်ႈႁႃ ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇလုၵ်ႉၵဵင်းမႂ်ႇ မႃးတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ လုၵ်ႉတႃႈၶီႈလဵၵ်း မႃးထိုင်တီႈ ၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ၸင်ႇမႃးယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ် တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈၾၵဵင်းတုင်သေ ၵႂႃႇႁႃၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် တီႈမိူင်းၼုင်းယဝ်ႉ။ ၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇႁႃႁၼ် ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် မီးဝႆႉယူႇ ၼႂ်းထိူၼ်ႇပႃႇမႆႉ ယုမ်းၶိူဝ်းလူင် တီႈၼိုင်ႈယူႇ။ ၸင်ႇၵႂႃႇဢွၼ်ၵၼ် ပတ်းၽဵဝ်ႈသၢင်းလၢင်းသေ ၶိုၼ်းမႄး ၵုမ်းလုမ်းလႃး ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမိူင်းလူႉသေ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ပၢႆႈၵႂႃႇယူႇ ပႃႇၽိူင်းမိူင်းၵႆ တႃႈၶီႈလဵၵ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းၽႅၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉမႃးယူႇၶိုၼ်း တမ်ႈတီႈ မိူင်းၼုင်းသေ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸင်ႇၶိုၼ်းၵိုၼ်းမႃး ၵတ်းယဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် မႃးၼပ်ႉယမ်ၵိူဝ်းလီ ပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်မႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

=== လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်မိူင်းၼုင်း===
# မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉ တပႄးၸဝ်ႈၾၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵၢင်ၶမ်ႈ ၵႂႃႇဝႆႈၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်သေ တႆႈၾႆးပူႇၸေႃႇၽြႃးဝႆႉယဝ်ႉ။ မေႃႈၾႆးၼမ်ႉမၼ်း လုၵ်ႉႁုၼ်ႈႁုၼ်ႈသေ လၢမ်းမႆႈပႃး ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉယူႇၵေႃႈ ၽႂ်တေႃႈဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း။ ၽွင်းၼၼ်ႉ သဵင်ၾႃႉလင်မေႃးမႃး ႁႅင်းႁႅင်း သဵင်ၾႃႉၽႃႇပေႃးမေႃး ၵိုင်ႉၵိုင်ႉလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် ၼွၼ်ႈတိုၼ်ႇမႃးၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းသေ မႃးတူၺ်းၸိုင် လႆႈႁၼ် ၽူၼ်လူင်လႆလင်ႇထင်ႇတူၵ်းဝႆႉ တီႈၸိူဝ်းၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ လူမ်းၵေႃႈ ထွင်းပဝ်ႇယူႇ ႁိမ်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈလႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်းၶဝ် ၸင်ႇၼႅတ်ႈၵႂႃႇတူၺ်းသေ လႆႈႁၼ် ၾႆးမႆႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇၶႄၾႆးမွတ်ႇပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၾႆးမွတ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၾႃႉၽူၼ်လူမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵိုတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။
# ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸုမ်းၵႃႇၵွႆႇယေးၶဝ် ဢဝ်ၵွင်ႈထႆႇ သီႇႁႃႈလုၵ်ႈ ထႆႇႁၢင်ႈၽြႃးသေ ၵႂႃႇသုၵ်ႈၵႂႃႇလၢင်ႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇဢွၵ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးယွၼ်းဝႃႈ တေထႆႇဢဝ်ႁၢင်ႈၽြႃးသေ မိူဝ်းထုတ်ႇဢွၵ်ႇ တေဢဝ်ၶၢႆ ဢဝ်မႄးၵုမ်း ၵျွင်းၽြႃး၊ တေဢဝ်လူႇတၢၼ်း သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆတႄႉ ႁၢင်ႈသမ်ႉ ဢွၵ်ႇလီငၢမ်းယူႇ။
# ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈ မႃးလူႇတၢၼ်း တမ်ႈတီႈ ၽြႃးယဝ်ႉသေ ၽိူဝ်ႇဝႃႈ ယိပ်းငွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၼမ်ႉဢမ်ႇတူၵ်းမႃးသေမဵတ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ တၢင်းလူႇၶဝ် ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်။
# ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶုၼ် တီႈမိူင်းၶၢၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢွၼ်မေးမၼ်း မႃႈၵၼ်ႇတေႃးၽြႃးသေတႃႉ ၵေႃႉပဵၼ်မေးမၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၼႃႈၽြႃး။
# ပလၢင်ႇၽြႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးႁဵတ်း လၢႆပွၵ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းလႆႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈတၢၼ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။
ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ မိူင်းၼုင်း မိူင်းၶၢၵ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးၼင်ႇၼႆလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းပွႆးၽြႃး မိူဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းလႄႈသင် ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈပွႆးၽြႃးလႄႈသင် ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ် တီႈၵႆ ဢွၼ်ၵၼ် မႃးပူႇၸေႃႇဝႆႈသႃဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ &lt;ref&gt; ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆတွင်း ၸဝ်ႈလႆႈၸုမ်ႈၶူး 15 ၸဝ်ႈ၊ မိုင်းနုန်းဆုတောင်းပြည့် နှီးဘုရား၊ နှာ ၁၃၂-၁၃၅၊ ၂၀၁၇ &lt;/ref&gt;

==ၽူႈသၢၼ်ၽြႃး==
ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၽြႃးသၢၼ် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၼႂ်းၽွင်းယၢမ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပူႇဢုၼ်ႇသႅင် ဝိမလၿုတ်ꩪိ (စဝ်ပူအွန်ရှဲန် ဝိမလဗုဒ္ဓိ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉၵမ်ႉၼမ်ယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;မဟာမုနိဓမ္မဟိန်းဂူ(မိုင်းကျက်ဂူ)တွင် တည်ထားမည့် ဆုတောင်းပြည့်နှီးဘုရားပင့်ဆောင်ပူဇော် | Information and Public Relations Department (moi.gov.mm)&lt;/ref&gt; 

==ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇသၢၼ်ၽြႃး==


==ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆး==
===ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်===
====ဝဵင်းပၢင်လူင်====
#တီႈ ဝတ်ႉပိတၵတ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး မီး သူႇၼိုင်ႈ။(ၸဝ်ႈပူႇ'''လုင်းဢုၼ်ႇသႅင်'''မႃးသၢၼ် ဝၢႆးသၢၼ်ၽြုး မေႇမဵဝ်ႉ ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း ဖောင်း တောရွာ ယဝ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၵမ်း ထိ2 ၸဝ်ႈတႃႇၼ ငဝ်ႈပဵၼ် ၽြုး တၵ်ႃႇ လုင်းၸၢင်းၼၼ်ႇတီႇ +  ၽြုးတၵ်ႃႇမ မႄႈၸၢင်းၼုမ်ႇ  ပွၵ်ႉ3မႂ်ႇသုင် ဝဵင်းပၢင်လူင်  )

#တီႈဝတ်ႉ'''သၼဵၼ်း''' မီးသူႇၼိုင်ႈ။
(ဝၢႆးသၢၼ်ၸၼ်ႉ '''ၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး''' ယဝ်ႉသိုပ်ႇသၢၼ်တီႈသၼဵၼ်း ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၵမ်းထူၼ်ႈ101)

====ဝဵင်းလွႆလႅမ်====
#တီႈ ဝတ်ႉထၢတ်ႈတေႃႇလွႆလႅမ်
မီးသူၼိုင်ႈ။

====ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်====
#တီႈမူၺ်ႇတေႃႇလူင် မိူင်းၵိုင် မီးသူႇၼိုင်ႈ။

===ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး===

====ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး====
#တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉꩧမိူင်းတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး မီးသူႇၼိုင်ႈ 
(ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၸဝ်ႈပူႇ ၵမ်းထူၼ်ႈ 100တဵမ် ဢၼ်မႃးသၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်း)

===ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႈ===
# တီႈ ဝတ်ႉမႁႃႇဝုၼ်ႇ (ၵျွင်းႁွင်ႇ)၊ ပွၵ်ႉႁွင်ႇ၊ [[ဝဵင်းမူႇၸေႈ|ဝဵင်းမူႇၸေႊ]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။
# တီႈ ဝတ်ႉတႆး၊ [[ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ| ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။

===ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ===
# တီႈ ဝတ်ႉဝၢၼ်ႈသူႈ၊ ပွၵ်ႉသိပ်းသွင်၊ [[ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ| ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။

===ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး===
# တီႈ ၵျွင်းၵၢင်၊ ပွၵ်ႉၵၢင်ဝဵင်း၊ [[ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ| ဝဵင်းၼမ်ႉလၼ်ႈ]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။

==ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းတႆး==
===ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ===

# တီႈဝတ်ႉ ဢွင်ႇမေႇၾူင်ႇသႃႇ ၵျွင်းတႆးၵဝ်ႈလၵ်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ|ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။
(ဝၢႆးသၢၼ်တီႈ ဝတ်ႉပိတၵတ်ႈဝဵင်းပၢင်လူင်ယဝ်ႉ သိုပ်ႇမႃးသၢၼ် ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်းၵမ်းထိ သၢမ် ဢၼ်မႃးသၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်း)

===ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ===
# တီႈဝတ်ႉ ဝေႇပုင်ႇလ ၵျွင်းတႆး [[ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ|ဝဵင်းလိူဝ်ႇ]] ၸွႆးသႄႇၵၢၼ်ႇ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။
# တီႈဢၼီးၸၶၢၼ်း ဝၢၼ်ႈပူင်းလဝ်း ဖောင်းတောရွာ(ဖောင်းတောရွာအနီးစခန်း )၊ [[ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်]] သူႇၼိုင်ႈ။ (ပဵၼ်လၢႆးမိုဝ်း ၸဝ်ႈပူႇ '''လုင်းဢုၼ်သႅင်''' ၵမ်းထိ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်မႃးသၢၼ်ၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်း ၸဝ်ႈတႃႇၼငဝ်ႈပဵၼ် ၽြုးတၵ်ႃႇ လုင်းဢွင်ႇမျိၼ်ႉ+ၽြႃးတၵ်ႃႇမ ပႃႈၼၢင်းငူၺ်ႇ)

====ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း====
ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ
ဝတ်ႉတွင်ႇပွၵ်ႉ မီးသူႇၼိုင်ႈ။

===ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်===
# တီႈဝတ်ႉၵျွင်း လွႆႁူဝ်သိူဝ်ၶမ်း [[ဢိူင်ႇထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်]] မီးသူႇၼိုင်ႈ။
# တီႈဝတ်ႉ ႁေႃဝဵင်းၶမ်း [[မၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်|မၢၼ်ႈဝဵင်းလူင်]] [[ဢိူင်ႇထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ်]] သူႇၼိုင်ႈ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{reflist}}


[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>dqcrllqa8w8ry8rdh7kpis3s1x0ogbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၾၢႆႇပိုၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2278</id>
    <revision>
      <id>126350</id>
      <parentid>102385</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6087" sha1="haujkxn865yosvnad67m4f6fn4z99wr" xml:space="preserve">'''ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်'''

ၸိုဝ်ႈ - ၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်( မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ သႃႇဢွင်ႇ/မွင်ႇငႄႇ)
ပီၵိူတ်ႇ - ပသ 2398 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်ႇမႂ်ႇ 4 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသုၵ်း။
ပီၶွႆႈ - ပသ 2449 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းလႆႈ(18) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်။
တီႈၵိူတ်ႇ - ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇၸူင်ယၢဝ်း၊ ဢိူင်မိူင်းၼွင်။
ၵၢၼ် - တႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ လူလိၵ်ႈလင်ၵႃႇတႆး။
ပေႃႈမႄႈ -ၽြႃးတၵ်ႉၵႃႇ လုင်းမၢၼ်ႇၸီႇ၊ ပႃႈမၢၼ်ႇၸီႇ။


တႄႇယူႇဝတ်ႉ မိူဝ်ႈၸဵတ်းၶူပ်ႇ၊ ပဵၼ်သၢင်ႇမိူဝ်ႈပႅတ်ႇၶူပ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇ သေႃးပိၼ်ႇၼႃႉ၊ တီႈဝတ်ႉသူၺ်ႇပုတ်ႈထေႃး ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်။ ၶိုၼ်းၶၢႆႉမိူဝ်းယူႇတီႈဝတ်ႉၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ ဢိူင်ႇႁႃႈဝၢၼ်ႈ၊ ၸေႊဝဵင်းၵေးသီး ဝၢၼ်ႈၸၢမ် မိူဝ်ႈသိပ်းဢဵတ်းၶူပ်ႇ။ ယူႇတီႈၼၼ်ႉၶူပ်ႇၼိုင်ႈသေ ၶၢႆႉယူႇဝတ်ႉမိူင်းၼိမ်ထႅင်ႈ လႆႈႁူၵ်းပီ ၸင်ႇထၢၵ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း မိူဝ်ႈသိပ်းပႅတ်ႇၶူပ်ႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼွင်ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်း ႁွင်ႉမိူဝ်းယူႇဝၢၼ်ႈပၢင်ႇသႃႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၼွင် မိူဝ်ႈလႆႈသိပ်းၵဝ်ႈၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်လႄႈ ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇမိူင်းမႃးတၢင်းလၢႆးၶႃႈ၊ မၢၼ်ႈပႂ်ႉသတႃး၊ ဝေႃးရၶႄႉသေ တႅမ်ႇဢွၵ်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆတၢင်း။ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းထႅင်ႈၼႂ်းမိူင်းယူၼ်း၊ မိူင်းထႆး၊ ဢွၵ်ႇမၢင်းတၢင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းလိူၼ်း။ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃးၼႂ်းပီ 2431 ယဝ်ႉ။ ပီ 2444 ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းၵိုင် ၸဝ်ႈၶုၼ်မုင်ႇ ပၼ်ထႃႇၼၼ်ႇတရႃႉၼႃႈၵၢၼ် “ပၼ်တီႉတႃႉ မႁႃႇသူႉၶမိၼ်ႇ မင်ႇၵလႃႇ ဢမၢတ်ႈၵျီး” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 2448 လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇ (8) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းၽတ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်းမႃးပၢင်းလႄႈ ၸွမ်းၶိုၼ်ႈမိူဝ်းယူႇ မိူင်းသႅၼ်ဝီလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ပီ 2449 လိူၼ်ၸဵင်လႆႈ (23)ၶမ်ႈ၊ မၼ်းၸဝ်ႈမိူဝ်းသိုဝ်ႉ ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႇလိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းတႃႇလိူဝ်ႇ ဢဝ်မႃးတင်ႈတီႈဝဵင်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။


လွင်ႈႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈဢမ်ႇပေႃးမိူၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းၵိုင် ၼႂ်းပီ 2449 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉ လိူၼ်သိပ်းမႂ်ႇ ႁႃၶၢႆလိၵ်ႈတၢင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ထိုင်မႃးလိူၼ်သိပ်း လႆႈ (18) ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ် ၵၢင်ၼႂ် (9:00) မူင်း၊ ၸူဝ်ႊၶူပ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ ႁႃႈသိပ်းဢဵတ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇ ၵႃႊတီႈဝၢၼ်ႈၵွင်းမူးပုတ်း၊ ဢိူင်ႇၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉ မီးၽိုၼ်မၼ်း သွင်ပၢၵ်ႇလိူဝ်လိူဝ်။
မူႇတြႃးၸဝ်ႈမိူင်းၼွင်တႅမ်ႈဝႆႉ(ၵမ်ႈၽွင်ႈ)

#မႁႃႇသတီႉပထၢၼ်ႇ 
#မႁေႃႇသထႃႇ တွႆး(1-2-3-4) 
#ၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇသတ်ႉတၢၼ်ႇမင်း 
#ထႃႇတူႉဝီႉၽႃႇၵ တီႇပၼီႇ 
#ဢၼႃႇၵသိၼ်ႇ မီႉလိၼ်ႇတႃႉၵျၢမ်း 
#ႁီႉရီႉဢွတ်ႉတပ်ႉပႃႉ သင်ဝူၺ်ႇၵၶၢၼ်း 
7.ဢွင်ႇပႅတ်ႇပိူင် 
8.ၼရသႃႇသၼႃႇၵျၢမ်း 
9.ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇဢေႃးၸႃႇ 
10.သတ်ႉတူႉပႃႇလ 
11.ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇသူၺ်ႇလၢၼ်း သီႇလၶၢၼ်း 
12.ၶၼ်ႇထႃႉ တီႇပၼီႇၵျၢမ်း 
13.ရႃႇၸႃႇႁီႉတ တီႇပၼီႇ

[[Category:!Main category|ၾၢႆႇပိုၼ်းသုၼ်ႇလဵဝ်]]</text>
      <sha1>haujkxn865yosvnad67m4f6fn4z99wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2297</id>
    <revision>
      <id>126258</id>
      <parentid>106835</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5745" sha1="bfdp7ryp8ad1pb43y4w1i7o97kevu6v" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း
|settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = 
|image_caption =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = [[File:Flag of Shan.png|25px]] [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]
|subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
|subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_total = 6,830
|population_urban = 3,446
|population_rural = 3,384
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|19.769|97.979|region:MM|display=inline, title|format=dms}}
|leader_title = 
|elevation_ft = 2,914
|elevation_m = 
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06202
}}

'''ဝဵင်းႁူဝ်မိူင်း''' ({{IPA-shn|hǒ mɤ́ŋ|IPA}}), ({{Langx|my|ဟိုမိန်းမြို့}}), ({{Langx|en|Homain}}), ({{IPA-shn|Homoeng|pron}}) ၼႆႉ မီးၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၸၼ်ႉ ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။။&lt;ref&gt;[[Google Maps|Google Maps]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mimu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf|title=ခရိုင်မြေပုံ - ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|accessdate=၁၇ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625031258/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_District_Shan_South_MIMU764v03_14Sep2016_A4.pdf}}&lt;/ref&gt;

===ဢိူင်ႇ မႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး)===
#[[မႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး)၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး)]]
#[[ၼႃးမူၼ်းလူင်၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်းလူင်]]
#[[ၼႃးမူၼ်းဢွၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၼႃးမူၼ်းဢွၼ်ႇ]]
#[[ၵွင်းမႆႉႁုင်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၵွင်းမႆႉႁုင်း]]
#[[မႆႉၵတ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမႆႉၵတ်း]]
#[[ၶၢၼ်မူၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ]]
#[[ႁူၺ်ႈလႆ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလႆ]]
#[[လွႆလၢၼ်း၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈလွႆလၢၼ်း]]
#[[ပၢင်ၸပေႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈပၢင်ၸပေႇ]]
#[[မႂ်ႇ (ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး))၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ (ဢိူင်ႇမႄႈဢေႃႈ (ဢေႃး))]]
#[[ႁူၺ်ႈႁ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈႁ]]
#[[ႁူၺ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈ|ဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈၶၢၼ်မူၼ်ႇ]]

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{DEFAULTSORT:ႁူဝ်မိူင်း}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>bfdp7ryp8ad1pb43y4w1i7o97kevu6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဵင်းႁႃးၶႃး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7972</id>
    <revision>
      <id>126259</id>
      <parentid>106836</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31253" sha1="86ewg0heqoie6ipvqtylttweph6jmwg" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ဝဵင်းႁႃးၶႃး
| native_name = &lt;br&gt;Halkha
| other_name = Hakha
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
| pushpin_map_caption = ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၼႄဢွင်ႈတီႈဝဵင်း
| seat = 
| seat_type = 
| settlement_type = [[ဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
| image_skyline = Hakha, Myanmar.jpg
| image_caption = 
| map_caption = ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈ ၼႄဝဵင်းႁႃးၶႃး
| subdivision_type = မိူင်း
| subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}}
| subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
| subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း}}
| subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
| subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး]]
| subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]]
| subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃး]]
| area_total_km2 = 
| population_total = ၂၄,၉၂၆&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2 = auto
| coordinates = {{coord|22.6450454|93.5941171|region:MM|default=dms|display=inline, title}}
| timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]
| utc_offset = + ၆:၃၀
| website = 
}}

'''ဝဵင်းႁႃးၶႃး''' ({{Langx|my|ဟားခါးမြို့}}), ({{Langx|en|Hakha}}) ၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းႁွင်ႇ [[ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း]]၊ [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃး]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈႁႃးၶႃး]] ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸုမ်းၼၢမ်းၼႃး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၶျၢင်း ၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းၼၼ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၸႄႈ [[ဝဵင်းၽလၢၼ်း]] လႄႈ [[ဝဵင်းမတူႇပီႇ]] သေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ၽလၢၼ်းၼႆႉ ယၢၼ်ၵႆ ၄၃ လၵ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းမတူႇပီႇၼႆ ယၢၼ်ၵႆ ၁၀၈ လၵ်းယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၼႃႈသုင် ပၢင်ႇလၢႆ ၆၀၀၀ ထတ်းပၢႆ (၁၈၃၀ မီႇတႃႇ) သေ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်သုင်သုတ်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။
သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် ဢၼ်ၶဝ်ႈၸူး ဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ လုၵ်ႉဢဝ်သၼ်လွႆ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ ၵၢႆႇဝႆႉၸူး သၼ်လွႆထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ဝဵင်းႁႃးၶႃး ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ် သၼ်လွႆၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ မႅင်းၵူၼ်ႈငေႃး ငေႃးႁၢင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းၸိူဝ်းမီးဝႆႉ တီႈၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ႁဵတ်းၸပ်းဢိူမ်ႈဝႆႉ သဵၼ်ႈတၢင်းလဵပ်ႈႁလွႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်းဢုတ်ႇဝႆႉသေ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ်ႁိူၼ်းၵင်ႈပႅၼ်ႈ မုင်းသွတ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉႁဵတ်းႁိူၼ်းဝႆႉ ၸွမ်းၽင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းလဵပ်ႈလွႆ ၼၼ်ႉလႄႈ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၵႆၵႆတူၺ်းၼႆ တေလႆႈႁၼ် ပေႃးၶပ်ႉၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶျၢင်းၶဝ်ၼႆႉ တီႈၽၢႆႇၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉၽုၵ်ႇ မွၵ်ႇၶၢဝ်လႅင်လိူင်သွမ်ႇလႄႈ ၽၵ်ႈယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=mal&gt;မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နိုဝင်ဘာလ-၂၁ရက်နေ့ ထုတ်&lt;/ref&gt;

== သၢႆပိုၼ်း ==
ဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1400 ၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ပဵၼ်ဝဵင်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ တီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶႂႃႇရူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းၽလၢၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ မီးဝၢၼ်ႈလူင်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၸူဝ်ႇတလၢၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈလူင်ၼၼ်ႉသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၶိၼ်ႇလွၵ်ႉ လႄႈ ၸႃထၢၼ် ၶဝ်ၼႆႉ ပႃးဢဝ်တင်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းသွႆသေ လူင်းမႃးၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ မႃးတင်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈႁိမ်း ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ ဝဵင်းႁႃးၶႃးသၢမ်လၵ်း တီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ တၢင်းလူတ်ႉၵႃး ႁႃးၶႃး-ၽလၢၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸူးလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၶႅင်ႇလိၼ်းၸေႃးလ် ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းၶၢႆႉ ၵႂႃႇတႄႇထႅင်ႈဝၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မႂႃႇလ်ၸူင်ႇၶေႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇယူႇသဝ်းႁိုင်သေ ၶိုၼ်းၶၢႆႉၸူး တီႈ ဢၼ်တေတႄႇပဵၼ်ဝဵင်းႁႃးၶႃးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼၼ်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇသဝ်းတင်းႁိုင်သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်မႃးယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်မႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းၵမ်ၽွင်ႈၼႆႉ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈ တီႈၶွၼ်ႇၼမ်ႉလိၼ်လီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈႁႃးၶႃးမႃးၼႆႉ မီးဢေႃးၸႃႇဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈႁႃးၶႃးသေ ၵႂႃႇတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈႁင်းၶေႃၼႆႉ လႆႈသၢၵ်ႈၶွၼ်ႇပၼ် ၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ် ၽူႈတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈႁႃးၶႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈႁႃးၶႃးၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းဢီးလူတူၺ်းထိုင်သင်သေ လႆႈၵဵပ်းလႆႈယွၼ်းၶွၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းလႆႈ လွင်ႈၵဵပ်းယွၼ်းၼႆသေ ဝၢၼ်ႈဢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇမႃးၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁႃးၶႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉဝႃႈ ႁႃး(လ်) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵဵပ်းယွၼ်း ၼႆသေ ၶႃး ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸဵမ်း ဢမ်ႇဝၢၼ်သေ ပဵၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တႄႇႁွင်ႉဝႃႈ ႁႃး(လ်)ၶႃး ၼႆသေ ဝၢႆးၼႆႉၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ႁႃးၶႃးယဝ်ႉ။ ဢႃႇၼႃႇဢူၽုင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်တႄႇဝၢၼ်ႈႁႃးၶႃးမႃးၼႆႉ လႆႈဝႃႈၸွတ်ႈၽဵဝ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး တီႈထုင်ႉသၼ်လွႆၶျၢင်းယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင် ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် သိမ်းဢဝ် ထုင်ႉသၼ်လွႆၶျၢင်း မိူဝ်ႈ ပီ ၶရိတ်ႉ 1889-90 ၼၼ်ႉ ဢေႃးၸႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၽႅဝ်ထိုင် ထုင်ႉယေႃး၊ ၽၢႆႇတူၵ်း တေႃႇထိုင် ထုင်ႉသၼ်လွႆႇသျေႇ (ၵူၼ်းလိူင်း)၊ ယၢမ်းလဵဝ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း တေႃႇပေႃးထိုင် သၼ်လွႆရၶႅင်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တပ်ႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ် ၸွမ်ႁၢၼ်သႅင်မူၼ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်မႃးၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ထုင်ႉလိၼ်ယေႃး၊ ၵၢၼ်ႇယႂႃႇသေ ၶိုၼ်ႈသိုၵ်းၸူးႁႃးၶႃးယဝ်ႉ သိမ်းဢဝ်ဝဵင်းမႃး မိူဝ်ႈပီ 1890 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 19 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းၶိုၼ်ႈသိုၵ်းမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း (၇၇) ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းတၢင်းမႃႉလႃး ဢၼ်မီးတၢင်းယၢဝ်း ၆၄ လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ သိမ်းဢဝ် ဝဵင်းႁႃးၶႃးယဝ်ႉ ဢဝ်တပ်ႉၵွင်ၵေႃႇရၶႃး တပ်ႉၼိုင်ႈ ဝႆႉပဵၼ် တပ်ႉပႂ်ႉဝဵင်းသေ တပ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၼႆႉ  လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈမႃးယူင်ႉသၢင်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်၊ ႁူင်းယႃ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းသေ လႆႈတႄႇႁဵတ်းသၢင်ႈ တူင်ႇၸၢၵ်ႈၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမႃးလွႆးလႆးယူႇယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူင်ႇ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ မီး လုမ်းၶုၼ်ပွင်ၵၢၼ်ၼႃႈလိၼ်၊ ဢွင်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းယူႇ၊ ႁူင်းယႃသိုၵ်း၊ တိူၵ်ႈငိုၼ်းၽႄ လႄႈ တိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ ၸၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ လိူဝ်သေ ယူင်ႉသၢင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ တႃႇ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းမႃးလႄႈ လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈမဵဝ်းသေ လုမ်းၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး လုမ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၼၢမ်းၸၼ်ႉ ၸႄႈဝဵင်း လႄႈ ၸၼ်ႉၸႄႈတိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ လုမ်းၸတ်းၵၢၼ်ၸႄႈတိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် လႆႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇဝႆႉသေ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

== သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ==
ဢဝ် သၢႆတၢင်းႁိူဝ်းမိၼ်လႄႈသင်၊ သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃးလႄႈသင်၊ သၢႆတၢင်းရူတ်ႉရဵၼ်းလႄႈသင် ၸၢင်ႈမႃးၸူးထိုင် [[ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်း]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း]]သေ၊ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယဝ်ႉ ၸွမ်းတၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇတီႈ [[ဝဵင်းၽလၢၼ်း]]၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇလႆႈၸူး ဝဵင်းႁႃးၶႃးယဝ်ႉ။ ၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇၼၼ် ဢဝ်တင်း သၢႆတၢင်း ႁိူဝ်းမိၼ်၊ လူတ်ႉၵႃး၊ ရူတ်ႉရဵၼ်းသေ မႃးၸူးလႆႈ [[ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း]] ယဝ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ဝဵင်းၵၢၼ်ႉၵေႃး ၸွမ်းသၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေၵေႃႈ ၵႂႃႇၽႅဝ်လႆႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃးယူႇယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ ၵၢင်ၵႅၼ် ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းသေ ဢဝ်သၢႆတၢင်းလူတ်ႉၵႃးသေ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ၽလၢၼ်း၊ တီးတဵင်ႇ၊ တုၼ်းၸၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ မတူႇပီႇ၊ ပလႅတ်ႉဝ ၸိူဝ်းမီး ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၵႂႃႇၸူးလႆႈ ဝဵင်း ထၢၼ်တလၢၼ်၊ ရိၶေႃတႃ ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ လႆႈယူႇ။

တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပီ 1988 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းတိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ မီး ၂၈ ဢၼ်၊ ၵၢၼ်သၢႆလူမ်း ၁၁ ဢၼ်၊ ၽူႈသႂ်ႇ တႄႇလီႇၾူင်းဢဵၵ်ႉၶျဵင်း မီး ၂၄၂ ဢၼ်ၵူၺ်းသေ ဝၢႆးၼႆႉမႃး ၵၢၼ်ငၢၼ်းတိူၵ်ႈသူင်ႇလိၵ်ႈ မီးမႃး ထိုင် ၅၁ ဢၼ်၊ သၢႆလူမ်း ၂၄ ဢၼ် လႄႈ ၵူၼ်းသႂ်ႇ တႄႇလီႇၾူင်းဢဵၵ်ႉၶျဵင်း မီးမႃးထိုင် ၄၄၃၆ ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းသေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆသိုပ်ႇမႅၵ်ႇၶရူဝ်ႇဝဵပ်ႉ ဢွင်ႈတီႈ ၆ ဢၼ်၊ ဢွင်ႈတီႈ GSM ၁ ဢၼ်၊ ဢွင်ႈတီႈ CDMS သၢမ်ဢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈမႃးလႆႈသေ ၾူင်း GSM ၁၀၆၃ လုၵ်ႈလႄႈ ၾူင်း CDMA ၃၄၆ လုၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးယဝ်ႉ။&lt;ref name=mal/&gt; လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉၼႆႉ လၢၼ်ႉဢိၼ်ႇတႃႇၼႅတ်ႉၵေႃႈ မီးမႃးမွၵ်ႈ (၁၀) တီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် ==
ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်းၵမ်ႉၼမ် တီႈဝဵင်းႁႃးၶၢးၼႆႉ ၵိူဝ်းယမ် ၽႃႇသႃႇၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပေႃးဝႃႈဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉၼႆ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်သေ ၼုင်ႈၶူဝ်းလဵင်းမႂ်ႇသေၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵျွင်းၽြႃးၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၵေႃႈ မီးဝႆႉတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

== ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ==
ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ် ပၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈသေ  ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉပဵၼ် တူၼ်ႈၼဵင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈႁိမ်းႁွမ်းဝဵင်းႁႃးၶႃးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းလွၵ်းတၢင်ႉၶူဝ်လႆသေၵေႃႈ သွမ်ႈၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢႃႇလူး၊ ၽၵ်းမီႇ လႄႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ ဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈတဵမ်တွင်ႉတႄႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈတၢင်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈသၢၼ်တီႈ ဝဵင်းၵၢတ်ႇလိုဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2009-2010 မႃး တီႈလွၵ်းၼႃးတၢင်ႉၶူဝ်လႆၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈသွမ်ႈၶဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းဢွၵ်ႇၼမ်သေ ၼိုင်ႈဢေႇၵ ႁႂ်ႈမၼ်းဢွၵ်ႇ ၄၀ ၼႆ တိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၸႄႈမိူင်းၶျၢင်းၼႆႉ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼဵင်ႈ လႄႈ တူၼ်ႈယၢင်ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် တူၼ်ႈမၢၵ်ႇတူၼ်ႈတဵင်ႇ ၵိၼ်လႆႈၶၢဝ်းယၢဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႈ၊ မၢၵ်ႇၵေႃႈ၊ မၢၵ်ႇၸွၵ်း၊ မၢၵ်ႇၶႆ၊ မၢၵ်ႇဢိတ်ႇ (မၢၵ်ႇသပိတ်ႈ) လႄႈ ၵႃႇၽီႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=mal/&gt; 

ပေႃးဝႃႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵုၼ် တင်း [[မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး]] ဢၼ်မီးၽၢႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃႈယူႇ။ တီႈဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ မီးႁူင်းၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်းပႅၵ်ႇယဝ်ႉ။ ႁူင်းငၢၼ်ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈဢွၼ်ႇ သုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်ၵေႃႈ မီးဝႆႉယူႇဢိတ်းဢွတ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ၸႄႈမိူင်းသေ မီးႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် မီးၼမ်ယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ မီးဝႆႉဢိတ်းဢွတ်းသေ ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈသင်ဢဝ်တီႈ မိူင်းလူင်သေ ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇသုင်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵႃႈၶၼ်ၵိၼ်ယႅမ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၶျၢင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇ မိူင်းၼွၵ်ႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ မိူင်းၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။ တီႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၼိုင်ႈမုင်ႉ ဢၼ်မီးတီႈႁႃးၶႃးၼႆႉ တီႈဢေႇသုတ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် သွင်ၵေႃႉၼႆႉ တိုၼ်းမီးတီႈ မိူင်းၼွၵ်ႈယဝ်ႉ။

== ပၢႆးပႆႇၺႃႇ လႄႈ ပၢႆးယူႇလီ ==

=== ပၢႆးပႆႇၺႃႇ ===
တီႈၼႂ်းဝဵင်းႁႃးၶႃးၼၼ်ႉ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီး သီႇႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်ၸၼ်ႉၵၢၼ် မီး ပႅတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈ မီး ၇၇ ႁူင်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၽႄ ႁူင်းၼိုင်ႈလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင်ၽႄ မီး သၢမ်ႁူင်းယဝ်ႉ။ တီႈတၢင်းၶဝ်ႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃးၼၼ်ႉ မီး ႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးသၢႆႊ ၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈၵၢၼ်မိုဝ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=mal/&gt; လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၶေႃးလဵၵ်ႉၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶျၢင်း ၵေႃႈမီးဝႆႉယဝ်ႉ။

=== ပၢႆးယူႇလီ ===
ဢၼ်ပဵၼ် ႁွင်ႈလူင် တီႈ ႁူင်းယႃၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီငိုၼ်းတွင်း 2004-2005 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူင်းယႃၼႆႉ ပဵၼ်ႁူင်းယႃလူင် ဢၼ်ၵူႇၶဝ်ႈ 200 ဢၼ်ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ႁူင်းယႃလူင် ဢၼ်လႆႈပိုင်ႈဢိင်တႄႉတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=mal&gt;မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နိုဝင်ဘာလ-၂၁ရက်နေ့ ထုတ်&lt;/ref&gt;

== ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ==
တီႈဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ မီးပွၵ်ႉၼိူဝ်ဝဵင်း (၆) ပွၵ်ႉသေ ႁူဝ်ႁိူၼ်း မီး မိုၼ်ပၢႆ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မီး ၂၄,၉၂၆ ၵေႃႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;census-2014&quot;/&gt;

== ဢွင်ႈတီႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် ==
သၼ်လွႆဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင် တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ပဵၼ် ၸိၵ်းလွႆရုၼ်ႈ (၇၄၉ဝ ထတ်း) လႄႈ ၸိၵ်းလွႆ ႁၢႆထလၢၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ တိၼ်လွႆရုၼ်းသေ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၸိၵ်းလွႆသေတူၺ်းၼႆ တေလႆႁၼ် ၽၢင်ႈမုင်ႈယဵမ်ႈဝဵင်းႁႃးၶႃး ဢၼ်မီးတီႈ တိၼ်လွႆၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၼ်ပႃး ၽၢင်မုင်ႈယဵမ်ႈၽိင်ႈတိုၼ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉသေ တေၸၢင်ႈမုင်ႈႁၼ်ပႃး လွၵ်းဝဵင်းၽလၢၼ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈမုင်ႈႁၼ်လႆႈ ဝဝ်းဝဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုင်ႉႁၢႆထလၢၼ်းၶေႃ ဢၼ်မီး ၽၢႆႇတႂ်ႈ ဝဵင်းႁႃးၶႃးၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇမႆႉလိူင်ႇၼမ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးၶိင်ႇၶၢဝ်း မၢၵ်ႇမႆႉဢွၵ်ႇလိူင်ႇမႃး ၵူၼ်းၼုမ်ႇတီႈဝဵင်းၼႆႉ မီးၽိင်ႈထုင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇပိတ်းမၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇ မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်းယဝ်ႉ။

== ပွႆး ==
တီႈၸႄႈဝဵင်းႁႃးၶႃးၼႆႉ ပွႆးၽိင်ႈထုင်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃးတႃႇသေၼႆႉ ပွႆးထေႃႇ လႄႈ ပွႆးလူင်ႉလႃ ၼႆယဝ်ႉ။ ပွႆးလူင်ႉလႃၼႆႉ ၸတ်းႁဵတ်းမွၵ်ႈလိူၼ်မေႇ မိူဝ်ႈၽူၼ်ပႆႇတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပွႆးထေႃတႄႉ ဢိင်လူၺ်ႈ လႆႈၼမ်ႉတဝ်ႈၶဝ်ႈမၢၵ်ႇလိူင်ႇမၢၵ်ႇလီလႄႈ ပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈမၢႆတွင်းမူၼ်ႈသိူဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပိတ်းပၢတ်ႇၼမ်ႉတဝ်ႈၶဝ်ႈမၢၵ်ႇယဝ်ႉ ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၼႂ်း လိူၼ် ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ၊ တီႇသႅမ်ႇပႃႇၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းတႃႇသၢမ်ဝၼ်းသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းပွႆးၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ပူႇၸေႃႇၵိူဝ်းယမ် ၸိူဝ်းပဵၼ် ပေႃႈမႄးပူႇၼၢႆး ဢၼ်သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေ ပွႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇၵႃး မီးပႃး ပွႆးပူၺ် လႄႈ ပွႆးၶွင်ၵျွႆး ဢၼ်ၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ၵႆႉႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅင်ႈၼင်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းႁဵတ်းပွႆးၼၼ်ႉသေ ႁႅမ်တူဝ်သဝ်းသေၵေႃႈ လဵင်ႉလူၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၽိတ်ႈမွၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈသေၵေႃႈ လဵင်ႉလူသေ ပဵၼ်ပွႆး ဢၼ်ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇမၢၼ်ႈ၊ သွႆႉ (၁၃)&lt;/ref&gt;
}}
{{ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း}}
{{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
{{DEFAULTSORT:ႁႃးၶႃး}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈမိူင်းၶျၢင်း]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>86ewg0heqoie6ipvqtylttweph6jmwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17867</id>
    <revision>
      <id>126202</id>
      <parentid>102227</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25823" sha1="ozvr9y2s94pktvmfsrp7klv06ljpw7m" xml:space="preserve">{{Short description|မိူင်းၵုၼ် ၼႂ်း ယူးရူပ်ႉ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း}}
{{Infobox country
| common_name            = မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ
| linking_name           = မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ&lt;!--Note: &quot;the&quot; required here as this entry used to create wikilinks--&gt;
| conventional_long_name = မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ လႄႈ ဢၢႆႇယႃႇလႅၼ်ႇပွတ်းႁွင်ႇ
| image_flag             = Flag of the United Kingdom (1-2).svg
| alt_flag               = A flag composed of a red cross edged in white and superimposed on a red saltire, also edged in white, superimposed on a white saltire on a blue background
| image_coat             = 
| other_symbol           = [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]&lt;br&gt;Used in relation to Scotland (right) and elsewhere (left)
| other_symbol_type      = [[Coat of arms of the United Kingdom|Coats of arms]]:
| national_anthem        = &quot;[[God Save the King]]&quot;{{Efn|&quot;God Save the King&quot; is the [[national anthem]] by custom, not statute, and there is no authorised version. Typically only the first verse is usually sung, although the second verse is also often sung as well at state and public events.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The words ''King, he, him, his'', used at present, are replaced by ''Queen, she, her'' when the monarch is female.}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg|God Save the King / Queen &lt;!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. --&gt;]]&lt;/div&gt;
| image_map              = {{Switcher|[[File:Europe-UK (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Europe-UK.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Europe|[[File:United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[British Overseas Territories]] and [[Crown Dependencies]]|[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|upright=1.15|frameless]]|Show [[Exclusive economic zone of the United Kingdom|its exclusive economic zones]]|default=1}}
| map_caption            = 
| capital                = [[London]]
| coordinates            = {{Coord|51|30|N|0|7|W|type:city_region:GB}}
| largest_city           = capital
| languages_type         = [[National language]]
| languages              = {{indented plainlist|
* [[English language|English]] &lt;!--Note: Just English, don't add &quot;British English&quot;.--&gt;
}}
| languages2_type        = Regional and minority languages{{Efn|Scots, Ulster Scots, Welsh, Cornish, Scottish Gaelic and Irish are classed as [[Regional language|regional]] or [[Minority language|minority]] languages under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]].&lt;ref name=&quot;reglang&quot;&gt;{{Cite web |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&amp;NT=148&amp;VL=1 |access-date=12 December 2013 |publisher=[[Council of Europe]] |archive-date=12 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&amp;NT=148&amp;VL=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; These include defined obligations to promote those languages.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |access-date=3 August 2018 |website=gov.uk |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014121/https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |url-status=live }}; {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014119/https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |url-status=live }}; {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010917/https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |url-status=live }}&lt;/ref&gt; See also [[Languages of the United Kingdom]]. Welsh has limited ''[[officially]]'' official status in Wales, as well as in the provision of national government services provided for Wales.}}
| languages2             = {{Hlist
&lt;!--Anglo--&gt;
|[[Scots language|Scots]]
|[[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]]
&lt;!--Brittonic--&gt;
|[[Welsh language|Welsh]]
|[[Cornish language|Cornish]]
&lt;!--Goidelic--&gt;
|[[Scottish Gaelic]]&lt;!--Keep &quot;Scottish Gaelic&quot;; people will find &quot;Gaelic&quot; confusing, as the Irish language is also commonly called &quot;Gaelic&quot;--&gt;
|[[Irish language|Irish]]
|[[British Sign Language]]
}}
| ethnic_groups          = {{unbulleted list
 | 83.0% [[White people in the United Kingdom|White]]
 | 8.6% [[British Asian|Asian]]
 | 3.7% [[Black British|Black]]
 | 2.7% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|Mixed]]
 | 2.0% [[Ethnic groups in the United Kingdom|other]]
 }}
| ethnic_groups_year     = [[2021 United Kingdom census|2021]]
| ethnic_groups_ref      = {{Efn|name=Census2021/22|Scotland held its census a year later after England, Wales and Northern Ireland due to the COVID-19 pandemic. As a result, the data shown is from two separate years.}}&lt;ref name=&quot;2021 census - ethnicity - England and Wales&quot;&gt;{{cite web |title=Ethnic group |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |date=28 March 2023 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528084856/https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021 census - ethnicity - Northern Ireland&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx |title=MS-B01 Ethnic group |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=30 November 2023 |website=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |access-date=28 May 2024 |archive-date=12 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812142657/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021 census - ethnicity and religion - Scotland&quot;&gt;{{Cite web |title=Ethnic group, national identity, language and religion |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/location/topics/list?topic=Ethnic%20group,%20national%20identity,%20language%20and%20religion&amp;categoryId=1 |access-date=28 May 2024 |website=Scotland's Census |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514142653/https://www.scotlandscensus.gov.uk/search-the-census#/location/topics/list?topic=Ethnic%20group,%20national%20identity,%20language%20and%20religion&amp;categoryId=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{unbulleted list
 | 46.5% [[Religion in the United Kingdom#Christianity|Christianity]]
 | 37.8% [[Irreligion in the United Kingdom|no religion]]
 | 6.0% [[Islam in the United Kingdom|Islam]]
 | 1.6% [[Hinduism in the United Kingdom|Hinduism]]
 | 0.8% [[Sikhism in the United Kingdom|Sikhism]]
 | 0.4% [[Buddhism in the United Kingdom|Buddhism]]
 | 0.4% [[British Jews|Judaism]]
 | 0.6% [[Religion in the United Kingdom|other]]
 | 5.9% not stated
 }}
| religion_year          = 2021
| religion_ref           = {{Efn|name=Census2021/22}}&lt;ref name=&quot;2021 census - religion - England and Wales&quot;&gt;{{cite web |title=Religion (detailed) |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS031/editions/2021/versions/4/filter-outputs/0ec10f6a-4f46-4655-b634-57e540601744 |date=5 April 2023 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528153440/https://www.ons.gov.uk/datasets/TS031/editions/2021/versions/4/filter-outputs/0ec10f6a-4f46-4655-b634-57e540601744 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021 census - religion - Northern Ireland&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b21.xlsx |title=MS-B21 Religion - full detail |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=31 May 2023 |website=Northern Ireland Statistics and Research Agency |access-date=28 May 2024 |archive-date=13 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613221149/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b21.xlsx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021 census - ethnicity and religion - Scotland&quot; /&gt;
| demonym                = {{hlist |[[British people|British]] |[[Briton]] }}
| government_type        = Unitary [[Constitutional monarchy#England, Scotland and the United Kingdom|parliamentary constitutional monarchy]]{{Efn|Although the United Kingdom has traditionally been seen as a [[unitary state]], an alternative description of the UK as a &quot;union state&quot;, put forward by, among others, [[Vernon Bogdanor]],&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bradbury |first=Jonathan |url=https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA19 |title=Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012 |date=2021 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-5292-0588-6 |pages=19–20 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204328/https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA19#v=onepage&amp;q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; has become increasingly influential since the adoption of devolution in the 1990s.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Leith |first=Murray Stewart |url=https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&amp;q=Uk+%2522unitary+state%2522&amp;pg=PA39 |title=Political Discourse and National Identity in Scotland |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8862-3 |page=39 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204223/https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&amp;q=Uk+%2522unitary+state%2522&amp;pg=PA39#v=onepage&amp;q=Uk%20%2522unitary%20state%2522&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; A union state is considered to differ from a unitary state in that while it maintains a central authority it also recognises the authority of historic rights and infrastructures of its component parts.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Gagnon |first1=Alain-G. |url=https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA47 |title=Multinational Democracies |last2=Tully |first2=James |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80473-8 |page=47 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204329/https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA47#v=onepage&amp;q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&amp;f=false |url-status=live }}; {{Cite book |last=Bogdanor |first=Vernon |title=Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles |date=1998 |publisher=Hart Publishing |isbn=978-1-901362-84-8 |editor-last=Beatson |editor-first=Jack |location=Oxford |page=18 |chapter=Devolution: the Constitutional Aspects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YEEgDsCYmbQC&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA18 }}&lt;/ref&gt;}}
| leader_title1          = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]]
| leader_name1           = [[Charles III]]
| leader_title2          = [[Prime Minister of the United Kingdom|Prime Minister]]
| leader_name2           = [[Keir Starmer]] &lt;!--Do NOT change the name to Sir Keir Starmer without discussion in the talk page. --&gt;
| legislature            = [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]]
| upper_house            = [[House of Lords]]
| lower_house            = [[House of Commons of the United Kingdom|House of Commons]]
| sovereignty_type       = [[Formation of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland|Formation]]
| established_event1     = [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Laws in Wales Acts]]
| established_date1      = 1535 and 1542
| established_event2     = [[Union of the Crowns]]
| established_date2      = 24 March 1603
| established_event3     = [[Treaty of Union]]
| established_date3      = 22 July 1706
| established_event4     = [[Acts of Union 1707|Acts of Union of England and Scotland]]
| established_date4      = 1 May 1707
| established_event5     = [[Acts of Union 1800|Acts of Union of Great Britain and Ireland]]
| established_date5      = 1 January 1801
| established_event6     = [[Irish Free State Constitution Act 1922|Irish Free State Constitution Act]]
| established_date6      = 6 December 1922
| area_label             = Total{{efn|name=ONSArea|[[Office for National Statistics|ONS]] Standard Area Measurement, 'area to mean high water'. Excludes the [[Crown Dependencies]] and [[British Overseas Territories]].}}
| area_km2               = 244376
| area_footnote          = &lt;ref name=&quot;ONS Standard Area Measurement&quot;&gt;{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=31 May 2024 |website=[[ONS Open Geography Portal|Open Geography Portal]] |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 |archive-date=7 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052407/https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_rank              = 78th
| area_sq_mi             = auto
| area_label2            = Land{{efn|name=ONSLandArea|[[Office for National Statistics|ONS]] Standard Area Measurement, 'area to mean high water excluding inland water'. Excludes the [[Crown Dependencies]] and [[British Overseas Territories]].}}
| area_data2             = {{convert|{{UK subdivision area|GSS=K02000001}}|km2|sqmi|abbr=on}}
| percent_water          = 
| population_estimate    = {{IncreaseNeutral}} 68,265,209&lt;ref name=&quot;ONS.UK-Population&quot;&gt;{{cite web |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2023 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=[[Office for National Statistics]] (ONS) |website=www.ons.gov.uk |date=2024-10-08}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2023
| population_estimate_rank = 21st
| population_census      = 66,940,559{{Efn|name=Census2021/22}}&lt;ref name=&quot;2021 census - population - England and Wales&quot;&gt;{{cite web |title=Population and household estimates, England and Wales: Census 2021, unrounded data |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021unroundeddata |date=2 November 2022 |website=Office for National Statistics |access-date=28 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021 census - population - Northern Ireland&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |author=&lt;!--Not stated--&gt; |website=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |access-date=28 May 2024 |archive-date=3 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703182652/https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021 census - population - Scotland&quot;&gt;{{Cite web |title=Quality Assurance report – Unrounded population estimates and ethnic group, national identity, language and religion topic data |website=Scotland's Census |date=21 May 2024 |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |access-date=28 May 2024 |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528160444/https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2021
| population_census_rank = 
| population_density_km2 = 281
| population_density_sq_mi = auto
| population_density_rank = 51st
| pop_den_footnote       = &lt;ref name=&quot;ONS.UK-Population&quot;/&gt;
| GDP_PPP                = {{increase}} $4.282&amp;nbsp;trillion&lt;ref name=&quot;IMF DataMapper&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/GBR |title=IMF DataMapper: United Kingdom |website=[[International Monetary Fund]] |date=22 October 2024 |access-date=11 November 2024}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2024
| GDP_PPP_rank           = 10th
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} $62,574&lt;ref name=&quot;IMF DataMapper&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 28th
| GDP_nominal            = {{increase}} $3.588&amp;nbsp;trillion&lt;ref name=&quot;IMF DataMapper&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2024
| GDP_nominal_rank       = 6th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $52,423&lt;ref name=&quot;IMF DataMapper&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 20th
| Gini                   = 35.4
| Gini_year              = 2021
| Gini_change            = decrease
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]] |archive-date=1 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| HDI                    = 0.940&lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2022&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year.--&gt;
| HDI_change             = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 15th
| currency               = [[Pound&amp;nbsp;sterling]]{{Efn|Some of the devolved countries, Crown Dependencies and British Overseas Territories issue their own sterling banknotes or currencies, or use another nation's currency. See [[List of British currencies]].}} ([[£]])
| currency_code          = GBP
| utc_offset             = +0
| time_zone              = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset_DST         = +1
| time_zone_DST          = [[British Summer Time|BST]]{{Efn|Also observed by the [[Crown Dependencies]]. For further information, see [[Time in the United Kingdom]].}}
| DST_note               = 
| date_format            = {{Abbr|dd|day}}/{{Abbr|mm|month}}/{{Abbr|yyyy|year}} ([[Anno Domini|AD]]){{efn|The UK Government uses the [[ISO 8601]] format, {{Abbr|yyyy|year}}-{{Abbr|mm|month}}-{{Abbr|dd|day}} for machine-readable dates and times.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Formatting dates and times in data |url=https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |date=9 August 2022 |website=[[gov.uk]] |publisher=[[Government of the United Kingdom|HM Government]] |access-date=1 June 2024 |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509092813/https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |url-status=live }}&lt;/ref&gt; See [[Date and time notation in the United Kingdom]].}}
| drives_on              = left{{Efn|Except two overseas territories: [[Gibraltar]] and the [[British Indian Ocean Territory]]}}
| calling_code           = [[Telephone numbers in the United Kingdom|+44]]{{Efn|[[Telephone numbers in the United Kingdom#Telephone numbers in Overseas Territories|Excludes most overseas territories]]}}
| cctld                  = [[.uk]]{{Efn|The [[.gb]] domain is also reserved for the UK, but has been little used.}}
}}

&quot;'''မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ'''&quot;ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တင်ႈမီးဝႆႉယူႇ တီႈၾၢင်ႇပႃႈႁွင်ႇလိုမ်ယူးရူပ်ႉ။ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵုၼ်ၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ႁူမ်ႇႁူမ်ႈပႃး ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉထိၼ်ႇ၊ မူႇၵုၼ် ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း။ ဢၢႆးယႃႇလႅၼ်းႁွင်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းတင်း လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၢႆးယႃႇလႅၼ်း ဢၼ်တင်ႈသဝ်း ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁၢင်းၶေႃ။ ၼွၵ်ႈသေၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ(ဢမ်ႇၼၼ်) ယူႊၶေႊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသမုတ်ႉ ဢႅတ်ႉတလႅၼ်းတိၵ်ႉ၊ ပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းႁွင်ႇ၊ ႁွင်ႊၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢၢႆးရိသျ်ႉၶဝ် လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

မိူင်းဢင်းၵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိုဝ်းပၵ်းပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း(ပိူင်ၸဝ်ႈၾႃႉ)သေ မီးလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၵၢင်ႊၵႂၢၼ်းပွင်ႊဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းယူႊၶေႊၼၼ်ႉ တေမီးဢိင်းၵလႅၼ်း၊ ဢၢႆးယႂ်းလႅၼ်းႁွင်ႇ၊ သၵွတ်ႉတလႅၼ်းလႄႈ မိူင်းဝေးလ်ၼႆသေ မီး 4 မိူင်း။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၢၼ်ႇပွင်ႊလူၺ်ႈ ပႃႇလီႇမၢၼ်ႇသေ ၸေႊဢၼ်လုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈပၵ်းမီးဝႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းလၼ်ႊတၼ်ႊ။ မိူင်းယူႊၶေႊၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းယဝ်ႉသေ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းထီႈႁူၵ်းဢၼ်မီးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ။ ယူႊၶေႊၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈသေ၊ မိူဝ်ႈယၢမ်းၸဝ်ႉၸူဝ်ႊပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈ 19 လႄႈ 20 ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼႂ်းၵမ်ႈၾႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈလႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်သေ လႅၼ်ႊလိၼ်ၸိုင်ႈတုမ်ႊၵႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႊၶေႊလႆႈပူတ်းပွၺ်ႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ လႆႈယူပ်ႈယွမ်းလူင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၵေႃႈ ယူႊၶေႊတိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

==မၢႆတွင်း==
{{Notelist}}
{{Reflist|group=note}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|colwidth=30em}}</text>
      <sha1>ozvr9y2s94pktvmfsrp7klv06ljpw7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22299</id>
    <revision>
      <id>126185</id>
      <parentid>102207</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40833" sha1="dnnt2h8mqbr98m2lgd8w9m4fwty7fz9" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict    = ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင်
| partof      = 
| image       = 麓川之役-总图-英文版.svg
| caption     = ၽႅၼ်ႇတီႈၼႄ လွင်ႈပၢင်တိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ဝၢင်ၸီႉ ႁေႃသႅင်ၶႄႇမိင်ႈသဝ်ႈၼၢမ်းလူင်းမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင် မိူဝ်ႈပီ 1441၊ 1444 လႄႈ 1449။
| date        = 1436–49
| place       = [[မိူင်းမၢၼ်ႈ]] လႄႈ [[[https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%82%87%E1%81%BC%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%82%87%E1%81%8A_%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B0%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ]]]
| result      = ၶႄႇမိင်ႈ [[ပဵၼ်ၾၢႆႇပေႉ]]
| combatant1  = [[ၶုၼ်ၶႄႇမိင်ႈသဝ်ႈ]]
| combatant2  = [[မိူင်းမၢဝ်းလူင်]]
| commander1  = ဝၢင်ၸီႉ&lt;br&gt;ၾၢင်ၸိူင်ႉ
| commander2  = [https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%80%84%E1%81%A2%E1%80%99%E1%80%BA%E1%82%87%E1%81%BE%E1%81%8A_%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%81%B6%E1%80%AE%E1%82%87%E1%81%BE သိူဝ်ငမ်းၾႃႉ]&lt;br/&gt;သိူဝ်ၵီႊၾႃႉ
|strength1= 295,000
|strength2= ?
|casualties1= ?
|casualties2= 55,000+
}}

'''ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင်သၢမ်ပွၵ်ႈ''' {{lang-eng|[https://en.wikipedia.org/wiki/Luchuan%E2%80%93Pingmian_campaigns Luchuan Pingmian Campign]}} ({{zh|c={{linktext|麓川|之|役}}|p={{linktext|Lùchuān| Zhī| Yì}}}}) (1436–49) ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းလူင် ဢၼ်ယူႇတီႈၶိူဝ်း[[[[:en:Ming_dynasty|ၶုၼ်ၶႄႇမိင်ႈသဝ်ႈ]]]]ပၢၼ် ၸဝ်ႈဝွင်ႉ [[[[:en:Emperor_Yingzong_of_Ming|ၸိူင်ႉထူင်း]]]]သေယဝ်ႉ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးတေႃႇ [[[[တႆး]]]]  [[မိူင်းမၢဝ်း]] ဢၼ်မီးယူႇတီႈလႅၼ်ႊလိၼ် [[မိူင်းမၢၼ်ႈ]]-[[[[:en:Yunnan|မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ]]]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇၶႄႇၶဝ်ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ လူၶျွၼ်ႈ-ၽိင်းမျႅၼ်ႉၼႆသေ ပဵၼ်ၸၼ်ႉမိူင်းၸုၼ်းမိၼ်ႉသႅၼ်ဝီသီသိုဝ်ႉ(ၸုမ်းၾၢႆႇၼၢမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း) ဢၼ်မီးတီႈ ၶွပ်ႇလႅၼ်ႊမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ဢွင်ႈတီႈမၼ်း တူၵ်းမႅၼ်ႈမီးယူႇတီႈ ၼႂ်းၸေႊဝဵင်း[https://en.wikipedia.org/wiki/Longchuan_County,_Yunnan မိူင်းဝၼ်း] ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ လႄႈ [[[https://en.wikipedia.org/wiki/Ruili မိူင်းမၢဝ်း(သူၺ်ႇလီႇ)]]], ဢိၵ်ႇပႃးတိင်း ပွတ်းတွၼ်ႊလိၼ် [[[https://en.wikipedia.org/wiki/Gaoligong_Mountains လွၺ်ၵၢဝ်းလိင်ၵုင်း]]], လႄႈတင်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢၼ်မီးယူႇတၢင်းပွတ်းၼိူဝ်  [[[https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%80%99%E1%80%BA%E1%82%89%E1%80%99%E1%81%A2%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%80%B8 ၼမ်ႉမၢဝ်း]]].

== ပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင် ==

မိူဝ်ႈပီ 1398 ဝၢႆးမိူင်းမၢဝ်းၶဝ်ႈမႃးႁူမ်ႈၸွမ်းယဝ်ႉ ၼိုင်ႈပီၼၼ်ႉ သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ လႆႈၼွၼ်းၽႄးၵႂႃႇ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉမႃး ၽူႈသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း မိူင်းမၢဝ်းဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း သိူဝ်ၸိုၼ်ႈၾႃႉ (Si Xingfa ) လႄႈ Dao Hun, Dao cuan ၶဝ်ၵေႃႈၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းယူႇၼၢၼ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႊသိုၵ်းယူႇၼၢၼ်ႇၶဝ်ႁေႉဝႆႉဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈလႆႈ တိုၵ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈသိုၵ်းယူႇၼၢၼ်ႇၶဝ်ႁေႉဝႆႉသေတႃႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း ဢၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉtusi ဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ၶဝ်ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢိတ်းၼိုင်ႈၵွၺ်းၵေႃႈ ပေႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်လႆႈၸႅၵ်ႈပဵၼ် ၵႂႃႇႁႃႈတွၼ်ႊ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၼႂ်းႁႃႈတွၼ်ႊၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးၸဝ်ႈၾႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉၽႂ်မၼ်းယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃး မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၼႆႉၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈလႆႈၵႂႃႇသႂၢင်း ၶွၼ်ႇတီႈၸဝ်ႈဝွင်ႉႁေႃသႅင်ၶႄႇ ၵူႊပီယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ1413 ၼၼ်ႉ သိူဝ်ၸိုၼ်ႈၾႃႉလႆႈပူတ်းၸၼ်ႉသေ ပီႈဢၢႆႈမၼ်း သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ လႆႈၶိုၼ်ႈမႃးတႅၼ်းတီႈယူႇမၼ်းယဝ်ႉ။

ၼႂ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း20ပီ 1413 တေႃႇထိုင်1433 ၼၼ်ႉ မိူင်းမၢဝ်း၊ သႅၼ်ဝီ လႄႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢႃႇဝႃႉ ၼႆႉ ၶဝ်ၶိုၼ်ႈမႃး ထိုင် ႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းမိင်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်းသင် ၶဝ်ၵွၺ်းသူၼ်ၸႂ် ၵၢၼ်သူင်ႇၶူဝ်းၶွင်တေႃႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းၵွၺ်းယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈ 1436ၼၼ်ႉ သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉၼႆႉ မၼ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈဝွင်ႉၶႄႇ လူတ်းယွမ်းပၼ်ၵႃႊၶွၼ်ႇ ဢၼ်မိူင်းမၢဝ်း လူဝ်ႇပၼ်မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဝွင်ႉၶႄႇၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၽူႈမီးႁႅင်းပွင်ႊၼႂ်းႁေႃၼၼ်ႉ သၢၼ်ၶတ်းၶိုၼ်းယူႇသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းၽွမ်ႉၸွမ်းလွင်ႈဢၼ်တေလူတ်းယွမ်းပၼ်ၵႃႊၶွၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈ 1437 ၼၼ်ႉ သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတီး(Nandian )သေ သိမ်းဢဝ်မႃးပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ်မၼ်းပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢဝ်းတၢင်ႇလိၵ်ႈၸူးထိုင်ၶုၼ် “မိင်”ဝႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်းမိူင်းဢၼ်သိူဝ်လုၼ်ႈၾႃႉသိမ်းဢဝ်ၼၼ်ႉၼႆယူႇ။ ၶဝ်ၶိုၼ်းတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၽူႈဢၼ်မီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈတီႈယူႇၼၢၼ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Mu Shen တႃႇမႃးၸွၺ်ႈၵေႈလိတ်ႈပၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းလၢႆးငၢၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈမိူင်းမၢဝ်းၵမ်းၵမ်းၵႂႃႇတိုၵ်း မိူင်းတီး(Nandian)၊ မိူင်းလႃႈ(Ganyail) ၊ ထိူင်ၶျူင်း(Tengchong) လူႉၸိူၼ်ႈ(Lujiang)လႄႈ ၸျိၼ်ႈၶျီႈ(jinchi) မိူဝ်ႈ June 28, 1438 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးငၢၼ်းဢၼ်ထိုင်ၵႂႃႇထႅင်ႈ မိူဝ်ႈ July 14, 1438 ၼၼ်ႉ ၶဝ်လၢတ်ႈၼေဝႆႉလွင်ႈဝႃႈၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ လူၺ်ႈမၼ်းဢမ်ႇပႂ်ႉၵႂၢမ်းသင်ႇတီႈၶႄႇသေ မၼ်းၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇတႃႇလၢႆလၢႆတီႈယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉလွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၼင်လိၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယူႇၼၢၼ်ႇ လႄႈ လႅၼ်ႊလိၼ်တိတ်းၸၢပ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈလူႉလႅဝ် ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶဝ်ၸႅၵ်ႇၼႆႉ တႅၼ်းတီႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းတႆး(ထႆး)ၸတ်းၵၢၼ်လႆႈငၢႆႈလိူဝ်သေၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းသမ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼႃႈတီႈၸိူဝ်းဢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဝႆႉၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းလူင်မႃးလႆႈၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ  1438 ၼၼ်ႉ လုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉတီႈၼႂ်းမိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ တႃႇ199 လႆႈၶၢမ်ႇသိမ်းသေ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ယူႇၼၢၼ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မူႇသၢၼ်ႇၵေႃႈလႆႈၺႃးတၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 8ဝၼ်း 12လိူၼ် ပီ1438ၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ 

== ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ (1438–1439) ==

မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းလူင် ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆႉပဵၼ် ၾင်ႇၸျင်း(Fang Zheng)၊ ၸၢင်ႈဝူင်(Zhang Rong)၊ မူႉသိူၼ်ႈ(Mu Sheng)၊ မူႇဢၢၼ်ႈ(Mu Ang) ၸိူဝ်း ၶဝ်သီႇ ၵေႃႉၼႆႉ ယဝ်ႉ ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၼၢမ်းတပ်ႉလူင်းမႃး။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈပႅတ်ႇ လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းသွင် ပီ1438ၼၼ်ႉ ၾင်ႇၸျင်း၊ မူႉသိူၼ်ႈ၊ မူႇဢၢၼ်ႈ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၼၢမ်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်သေလူင်းၵႂႃႇပၵ်းတပ်ႉတီႈ မိူင်းၸိင်ႈၶျီႈ(Jinchi) ဢၼ်မီးယူႇတီႈၽၢႆႇပွတ်းဢွၵ်ႇ  မႄႈၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶဝ်လႆႈၵႂႃႇထူပ်းၺႃးတင်း တပ်ႉၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ(Si Renfa) ဢၼ်မီးတီႈၽင်ႇၼမ်ႉထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၼၼ်ႉ။ မူႉသိူၼ်ႈ လႆႈ ၶတ်းၸႂ် ၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ တႃႇႁႂ်ႈမၼ်းဝၢင်းလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ လႄႈ မၼ်းၸင်ႇသူင်ႇ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ သိူၼ်ႈလိင် ၶျီႉလိင်(CheLin) ၵႂႃႇငူပ်ႉငီႉ တႃႇတေလႆႈၶေႃႈလႆႈၸႂ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၽွမ်ႉ ၸွမ်းယူႇသေတႃႉ ၸွမ် သိုၵ်းလူင် မိင်ၸိင်ႈ(MainJain)သမ်ႉ တိုၵ်ႉၶႂ်ႈၶတ်းၸႂ်တႃႇတေႃႇသူႈၶိုၼ်းယူႇ။ မိူဝ်ႈမူႇသိူၼ်ႈ ဢမ်ႇဢၢၼ်းၶႂ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၾင်ႇၸျင်းၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် တပ်ႉမၼ်းလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၾင်ႇယိင်(Fang Ying) ၵႂႃႇတိုၵ်းၶမ်ႈၼၼ်ႉႁႂ်ႈပေႉသေ ပွၵ်ႈ ၶိုၼ်း မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ငမ်းၾႃႉလႆႈ ထွၺ်သေ ၵႂႃႇပၵ်းတပ်ႉ ထႅင်ႈတီႈ ၸိင်းႁၢၼ်(Jinghan) ယဝ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးထိုင် လွၺ်ၵၢဝ်ႈလိင်ၵူင်း(Gaoligong mountain)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈ(1) ဝၼ်းထီႈ(17)၊ ပီ(1439) ၼၼ်ႉ ၾင်ႇၸျင်းၵေႃႈသိုပ်ႇတိုၵ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၶဝ် တေႃႇပေႃးထိုင် ပွတ်းၸၢၼ်းသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတိုၵ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ တိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဢႅၼ်ႁႅင်း လႄႈတၢင်းၵိၼ်ၶဝ် လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇ။ ၶဝ်ၵေႃႈလႆႈယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ် ၵႂႃႇတီႈ မူႇသိူၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းသမ်ႉတိုၵ်ႉၸႂ်လမ် ဝႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၾင်ႇၸျင်းဢမ်ႇႁပ်ႉတၢင်းႁၼ်ထိုင်မၼ်းသေ လၵ်ႉၵႂႃႇတိုၵ်းလႄႈ မၼ်းၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇ ၵႂႃႇပၼ် ဢိတ်းၼိုင်ႈၵွၺ်း။ ၾင်ႇၸျင်း လႆႈၸွမ်းၺွပ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ ထိုင်ၵႂႃႇတီႈ ၵူင်းၼီႇ(kongni) သေ မၼ်းလႆႈတူၵ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းလွၵ်းလၢႆးၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉလႄႈ မၼ်းၸင်ႇၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းပၢႆႊၵေႃႉလဵဝ်။ 

မိူဝ်ႈမူႇသိူၼ်ႈလႆႈႁပ်ႉငိၼ်းၶၢဝ်ႇ လွင်ႈလူႉလႅဝ်တပ်ႉၵွင် ၾင်ႇၸျင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းႁွင် ၸမ်သုတ်းလႄႈ ၸမ်တေမႆႈ မႃးလွၺ်းလွၺ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမၼ်းၸင်ႇလႆႈ ယုၵ်ႉထွၺ်တပ်ႉမၼ်းၵႂႃႇ ပၵ်းတီႈပဝ်းသျၢၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈမိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းႁွတ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇတီႈ မိူင်းၶျူႈသၢဝ်း (Chuxiong city)ၼၼ်ႉ မၼ်းၺႃးၽွင်းတၢင် တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်း မၼ်းဝႃႈယွၼ်ႉမၼ်းလႄႈ ၾင်ႇၸျင်းလႆႈသုမ်းၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉလႄႈ မၼ်းၵူဝ်ၸဝ်ႈဝၢင်ႉၼေး တၢင်းၽိတ်းသႂ်ႇမၼ်း ၸင်ႇလႆႈသူင်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်(45,000)ၵေႃႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းႁေႃၶိုၼ်း။ ၽိူဝ်ႇထိုင်ဝၼ်းထူၼ်ႈသွင် လိူၼ်ထူၼ်ႈႁႃႈ 1439ၼၼ်ႉမၼ်းလႆႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းၶွင်မိင်(ming) ၼႆႉလႄႈၸင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉတိူဝ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးသေ လႆႈသိုပ်ႇမႄႇၶႂၢၵ်ႈသိုၵ်းမၼ်းတႃႇတိုၵ်းဢဝ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းထႅင်ႈ။

== ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင်(1441–1442) ==

မိူဝ်ႈပီ1440 လိူၼ်ထူၼ်ႈသိပ်းသွင်ၼၼ်ႉ မူႇဢၢၼ်ႈ ယွၼ်းႁႅင်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ 120,000တီႈႁူၵႂၢင်(Huguang) ၊ သီႇၶျွင်ႇ(Sichuan)  လႄႈ ၵူသူဝ်(Guizhou) ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ7 လိူၼ်ထူၼ်ႈ2 ပီ 1441ၼၼ်ႉ ၵႅမ်ၸွမ်ပွင်ႊၸိုင်ႈ ဝၢင်ယၢၼ်(wenyuan) ၼႆႉ သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇလွင်ႈ ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင် လႄႈ တၢင်ႇလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵႂႃႉတီႈႁေႃၶမ်း တႃႇႁူၺ်းႁႂ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းတိုၼ်းၶဝ်ၼိူဝ်ၵုၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇ ၵိုင်ႇငမ်ႇတင်းၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢင်ပွၺ်းတိုၵ်းၼႆႉ ႁူဝ်သိုၵ်းဝၢင်ႇယီႉ(Wang Ji) လႄႈ မွင်းသႃးယိင်ႈၵူ သျၢၼ်းၾူ(the Duke of Yingguo, Zhang Fu) ၶဝ် ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈၶဝ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းသႅၼ်ဝီ လႄႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၶဝ်ၼၼ်ႉႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ(Si Renfa) ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉလူႉၵွၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ယင်းပၢႆလၢတ်ႈဝႃႈမၼ်းတေလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉထႅင်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၸၢႆးၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်သျႅၼ်တုင်(Zhengtong) ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်းလူင် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉ ၺႃးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းတႂ်ႈ ႁေႃသႅင်ဝမ်သျႅင်(Wang Zhen) ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းမၢႆသွင်ၼၼ်ႉ Jiang Gui, Li An, Lin Ju လႄႈ Wang Jiၶဝ်သီႇၵေႃႉလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်သေၵႂႃႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ်ပႆႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ Liu Qiu ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းၼႂ်းၸုမ်းHanlinၼၼ်ႉ မၼ်း သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇလွင်ႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ Liu Qiu လၢတ်ႈဝႃႈၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ် ၵႂႃႇပၵ်းတပ်းတီႈပွတ်းၸၢၼ်းယူႇၼၢၼ်ႇ လႄႈ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းႁူၺ်းတုမ်ႊ ၵူၼ်းလႆႈ 150,000 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ဝၢႆးသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ မၼ်းၵႂႃႇၺွပ်းwang Zhenသေဢဝ်တၢႆပႅတ်ႈ။ ပၢင်တိုၵ်းမိင် မၢႆသွင်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈတႄႇမႃးတီႈယူႇၼၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ27လိူၼ်ထူၼ်ႈ2 ပီ1441ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈမီႊ1441 လိူၼ်ထူၼ်ႈႁူၵ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိင်မွၵ်ႈ8,000ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၸွမ်းၸုမ်းဢွၼ်ႇ တီႈမိူင်းမၢဝ်းသေ လႆႈဢွင်ႇပေႉ ၶဝ်ၵႂႃႇတီႈၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ ပီ1441ၼၼ်ႉသမ်ႉ တပ်းသိုၵ်းမိင်(Ming) ၶဝ် လႆႈထူပ်းၺႃးၵၼ်တင်း တပ်းသိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း၊ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းသၢမ်မိုၼ်ႇ လႄႈသိုၵ်းၸၢင်ႉ80ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ မိင်(Ming) ၶဝ်ဢဝ်ပေႉလႆႈ ပၢင်တိုၵ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ယင်းဢဝ်သိုၵ်းတႆးတၢႆလႆႈ မွၵ်ႈ352ၵေႃႉယူႇယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလိူၼ်11 ပီ1441ၼၼ်ႉ တပ်းသိုၵ်းမိင် မွၵ်ႈ2,0000ၼႆႉ ၺႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ(Si Renfa) ၸွမ်းတိုၵ်း။ လွမ်တိုၵ်းၸိူင်ႉ ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ယင်းပႆႇဢဝ်ပေႉလႆႈ တပ်းသိုၵ်းမိင်(Ming) ၶဝ်။ယွၼ်ႉၼႆလႄႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉလႆႈ ထွၺ်တပ်းမၼ်းမႃးၶိုၼ်း ပႃးတင်းသိုၵ်း မၢတ်ႇၸဵပ်း1,000ၵေႃႉ။ တပ်ႉသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၶဝ်ထွၺ်တပ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ တပ်ႉမိင်ၶဝ်ၼႆႉတိုၵ်ႉလမ်း တိုၵ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း၊ တေႃႉပေႃးထိုင်ၵႂႃႇဝဵင်းသၢင်ႉၸဵင်း (Shang Jiang) သေ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမိင် ၶဝ်တေဢဝ်ၾႆးၵႂႃႇၽဝ် တပ်ႉပၢင်သဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ  သိူဝ်ငမ်းၾႃႉ ဢၢၼ်းလတ်းၶၢမ်ႈၶူဝ် ၼမ်ႉၶူင်းသေ ပၢႆႊဢွၵ်ႇၵႂႃႇ။ၵူၺ်းၵႃႊ ၺႃးတပ်ႉသိုၵ်းမိင် လမ်းတိုၵ်းသေ တပ်ႉသိုၵ်းသိူဝ်ငမ်းၾႃႉလႆႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းၼမ်။ တေဝႃႈၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉပၢႆႊ လွတ်ႈၵႂႃႇယူႇသေတႃႉၵေႃႈ မီးလၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ သိုၵ်းဢၼ်လႆႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းတင်းမူတ်းမူတ်း မီးယူႇ50,000ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈ12 ပီ1441ၼၼ်ႉ မိင်ဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်း8,000ၵေႃႉသေ လႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း ဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်း 20,000ၵေႃႉ သေလႄႈလႆႈပေႉပၢင်တိုၵ်းၵႂႃႇ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈ1 ပီ14 ၼၼ်ႉ မိင်လႆႈဢဝ်တပ်းသိုၵ်းၵႂႃႇတိုၵ်းသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ တီႈဢၼ်ၶဝ်ပၵ်းတပ်းယူႇသဝ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉ တပ်ႉႁူမ်ႇလူမ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၶဝ်လႆႈ တၢင်းၸဵပ်းသေမၢတ်ႇတၢႆၵႂႃႇ 2390ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။

သိူဝ်ငမ်းၾႃႉၵေႃႈလႆႈပၢႆႊၵႂႃႇထိုင်တီႈ ဢႃႇဝႃႉသေ ၶုၼ်မိင်ၵေႃႈလႆႈလမ်းၺွပ်းမၼ်း တႃႇႁႂ်ႈပၼ်တီႈယူႇ ၶုၼ်မိင်ၶဝ် ၶိုၼ်းသေတႃႉၵေႃႈ တွၼ်ႊတႃႇတေလႆႈၵပ်းသိုပ်ႇၸွမ်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်မႃး။ 

== ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် (1443–1444) ==

ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ (လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ) မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈဢွၵ်ႇပႆၢႊၵႂႃႇ သေၵႂႃႇႁွမ်ႁႅင်း သိုၵ်းတီႈ မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၵႂႃႇငွမ်းၸူးမိူင်းၶႄႇ တႃႉမိင်ႇမိူဝ်ႈပီ 1443။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ ၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉၵေႃႈလႆႈ ဢဝ်ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ႁဵတ်းၼႃႈတီႈသေ ၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းၶႄႇၶိုၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ လႆႈလူႉသုမ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ သေလႆႈပၢႆႊၵႂႃႇထိုင်မိူင်းယၢင်း။ ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈလႆႈ ဢဝ်ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇသေ လႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းမၢဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၶႄႇၶဝ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်း ၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႈၾႃႉ ၵေႃႈလႆႈ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းဢုပ်ႉပိူင်မိူင်းမၢဝ်းသေ တိုၵ်းဢဝ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈ 1443 လိူၼ်မၢတ်ႉၼၼ်ႉဝၢင်ၸီႉလႆႈႁပ်ႉၶေႃႈၸီႉသင်ႇတီႈၸဝ်ႈဝွင်ႉသေယဝ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပွၵ်ႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၶိုၼ်းတႄႉၵေႃႈတွၼ်ႈတႃႇတေမႃးၺွပ်းတူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉလႄႈၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၼႆယဝ်ႉ။ၶေႃႈလႆႈၸႂ်မိူဝ်းၶႄႇလႄႇမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈလႆႈလူႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃးမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉၵေႃႈလႆႈဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸူးတေႃႇၵၼ်။ဝၢင်ၸီႉတိုၵ်းလႆႈမိူဝ်းမၢဝ်းလူင်ငၢႆႈလူမ်သေၺွပ်းလႆႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ်တင်းမူတ်းယူႇသေတႃႉၵေႃႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉတႄႉၵေႃႈလႆႈလွတ်ႈဢွၵ်ႇပၢႆႊၵႂႃႇမိူဝ်းယၢင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉၵေႃႈၶႄႇၶဝ်ဢမ်ႇလမ်းၺွပ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ႈၵီႊၾႃႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။ၵွပ်ႈဝႃႈၶႄႇၶဝ်ၵႂႃႇပၵ်းၸႂ်တီႈၼႃႈသိုၵ်း သႅၼ်ဝီဢႃႇဝႃႉ။

မိူဝ်ႈပီ 1445 လိူၼ် April ၼၼ်ႉဢႃႇဝႃႉလႄႈမိူဝ်းၶႄႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေလႆႈၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်မႃးဝႃႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉတေဢဝ်မိူင်းသႅၼ်ႈဝီလႄႈ တူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၼၼ်ႉပၼ်ၶိုၼ်းတီႈၶႄႇၶဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ် ငမ်းၾႃႉသေမိူဝ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1445 လိူၼ်ဢေႃးၵတ်ႉ ၼၼ်ႉသေ လႆႈၶႃႈမၼ်းတၢႆပႅတ်ႈမိူဝ်ႈ ပီ 1446 လိူၼ် January ယဝ်ႉ။

== ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသီႇ (1449) ==

တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီ 1444 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႈၵီႊၾႃႉ သူင်ႇၵူၼ်းၵႂႃႇၼွမ်းတေႃႇ တႃႉမိင် ၶဝ်လၢႆ လၢႆပွၵ်ႈ။ တႃႇလႆႈ လွင်ႈၶႂၢင်းပၼ်တီႈၶႄႇ။

        ၵူၺ်းၵႃႊ ထိုင်မႃးပီ 1449 ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ ႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်းသိုၵ်းလႆႈ 130000 ၵေႃႉသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းတႂ်ႈမိုဝ်းၸဝ်ႈသိုၵ်း  တီႈမိူင်းမၢဝ်း။

        မိင်ၶဝ်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်း ဢဝ်တပ်းသိုၵ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ တီႈမိူင်းယၢင်း။ ၵူၺ်း ၵႃႊၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ တႄႉၵေႃႈ ပၢႆႈလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈ။ ယွၼ်ႉငၢဝ်းလၢႆးၼၼ်ႉ လႄႈ ဢမ်ႇၸင်ႊ ၶိုၼ်းမိူဝ်း မိူင်းမၢဝ်းသေ လႆႈၵိုတ်းယူႇဝႆႉတီႈ မိူင်းမၢဝ်း။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ ၼွၼ်းၽေးၼၼ်ႉ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်လႄႈ ၼိုင်ႈဢၼ်။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၼိုင်ႈဢၼ် တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ လၢႆႈၼွၼ်ႈၽေးၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း မိူဝ်ႈပီ 1449။ ထႅင်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်သမ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ ထုၵ်ႇၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ ၶဝ်ၺွပ်းၵႂႃႇပဵၼ် ႁၢႆးသိုၵ်း တႃႇ လႅၵ်ႈ ၵၼ်ၸွမ်း ၼႃႈတီႈမိင်။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆးသမ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ် ၵီႊၾႃႉ ဢမ်ႇ တၢႆ ယၢင်းသိုပ်ႇၽွင်းငၢမ်းမိူင်းထႅင်ႈ 50 ပီၵွၼ်ႇ။ဝၢႆးသေသိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း ယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ(သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ) ၶိုၼ်းသိုပ်ႇၽွင်းငၢမ်းမိူင်းယၢင်း။ ထိုင်မႃးပီ 1527 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းၵႂႃႇတီႈ ဢႃႇဝႃႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ လႆႈယူႇတႂ်ႈၵုမ်းၵမ် တႃႉမိင် တီႈမိူင်းယၢင်း။

        ပၢင်သူၼ်းတုမ်ပွၵ်ႈၵမ်းသီႇၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်၊ ဢမ်ႇမေႃၸတ်းၵၢၼ် လႄႈ ၸင်ႇလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ပၢင်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မီးႁႅင်းသိုၵ်း 150000ၵေႃႉ မႃးႁူမ်ႈ ၸွမ်းလႄႈ ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈတၢႆၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵၢၼ် ၸႅၵ်ႇၽႄႁႅင်းၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇတၢင်းၵိၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇ။ ၵူၼ်းသိုၵ်းမၢင်ႊၵေႃႉ ယွၼ်ႉငၢဝ်းလၢႆး တီႈ ၼႂ်းတပ်ႉလႄႈ လႆႈႁႅမ်တူဝ်တၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

== ၽွၼ်းသိုပ်ႇပၢင်တိုၵ်း ==
ၽူႈပၢႆးပိုၼ်း Wang Gongwu ဢၼ်မၼ်းၾၢင့်မႅၼ်ႈ ၺႃးတႄ့ၵေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ၼႆၼႆ့ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ မိင်တိူဝ်းမီးၽွၼ်း ၸႃ့သေဢမ်ႉၵႃး မိူဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ် လဵၵ့်ၼၼ့် ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈသုၵ့်သၢၵ့် ၸေႊမိူင်းဢၼ်ၵမ့် ထႅမ်ၶဝ် ၶဝ်ႈၼမ့်တၢင်းၵိၼ်လႄႈ ၵူၼ်ႈၸၢႆး တွၼ်ႊတႃႇတေတိုၵ်းသိူၵ်ႈ ၼႆယဝ့်။ ပဵၼ်ၸိူင့်ႁိုဝ် ၵေႃႈယဝ့် ၸဝ်ႈသိုၵ်းၶဝ်၊ ၽူႈမီႈႁႅင်းပွင်ၶဝ်၊လုၵ်ႈၼွင်ႈၶဝ်လႄႈ လမ်းတိုၼ်းတၢင်ဢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ့်rမၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇ တွၼ်ႊတႃႇ ၵဵတ်ႇၶႄ ၶွပ်ႇလဵၼ်လိၼ် ၽၢႆႁွင်ႇၵေႃႈမၼ်လမ်ႇလွင်ႈတေ့တေ့။ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း လီတေ့ၵေႃႈ မိူဝ်ႈလူႇ ၶျွၼ်ႇႁူၺ်းၵူၼ်းယဝ့် မိူဝ်ႈတွၼ်ႊၸဝ့် 1449 ပီၼၼ့် ၾၢႆႇ ၸၢၼ်း မႄႈၼမ့် ယၢင်ႇၸီႇ ၸေႊမိူင်း ႁႃးဢၼ်လႄႈ တီႈၾၢႆ ႁွင်ႇ မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ့် လွင်ႈတိုၵ်းတေႃး ယဝ်ႇၵႂႃႇၼၼ့် လွင်ႈယႃ့ လူ့လႅဝ်ၾၢႆႁွင်ႇ ၶဝ်သေ လူၺ်းမုၼ်ႇၵူဝ်း ၶဝ်လႆႈ ယိူင်းၸူးၼိူဝ် ႁႅင်းပွင်ၶဝ်ၵႂႃႇၼႆယဝ့်။ မိူဝ်ႈ1449ပီၼၼ့် ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊလူင် ၼႂ်းၶိူဝ်းသိုပ်ႇ ၶုၼ်ၶဝ်ၼႆယဝ့်။ 

== တီႈဢၢင်ႈဢိင် ==
{{reflist|20em}}

== သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ၽိုၼ်ဢၢင်ႈဢိင် ==
* Daniels, Christian (2003) &quot;Consolidation and Restructure; Tai Polities and Agricultural Technology in Northern Continental Southeast Asia during the 15th Century,&quot; ''Workshop on Southeast Asia in the 15th Century: The Ming Factor'', 18–19 July 2003, Singapore.
* {{Cite book |last=Dardess|first=John|title=Ming China 1368–1644 A Concise History of A Resilient Empire|year=2012|publisher=Roman &amp; Littlefield Publishers, Inc.}}
* {{Cite journal |last=Fernquest|first=Jon|title=Min-gyi-nyo, the Shan Invasions of Ava (1524–27), and the Beginnings of Expansionary Warfare in Toungoo Burma: 1486–1539 |journal=SOAS Bulletin of Burma Research |volume=3.2 |date=Autumn 2005 |pages= 35–142}}
* {{Cite journal |last=Fernquest|first=Jon|title=Crucible of War: Burma and the Ming in the Tai Frontier Zone (1382–1454)|date=Autumn 2006 |journal=SOAS Bulletin of Burma Research |volume=4.2 |url=https://www.academia.edu/3768911/Crucible_of_War_Burma_and_the_Ming_in_the_Tai_Frontier_Zone_1382_1454_77 }}
* {{Cite journal |first=Ming Foon|last=Liew |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Chinese Historiography|year=1996 |journal=Oriens Extremus |volume= 39 |issue= 2 |jstor=24047471 }}
* {{cite book |authorlink=Sao Saimong |first=Sao |last=Saimong Mangrai |year=1969 |title=The Shan States and the British Annexation |edition= 2nd |location=New York |publisher= Cornell University}}
* {{cite thesis |last=Sun |first=Laichen |year=2000 |title=Ming-Southeast Asian overland interactions, c. 1368–1644 |type=Unpublished PhD dissertation |publisher=University of Michigan}}
* {{cite book |last=Wang |first=Gungwu |year=1998 |chapter=Ming Foreign Relations: Southeast Asia |title=The Cambridge History of China |volume= 8, &quot;The Ming Dynasty, 1368–1644,&quot; pt. 2 |pp=301–332 |publisher= Cambridge University Press}}

== ၵွင်ႉသၢၼ် ၽၢႆႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ==
* [http://epress.nus.edu.sg/msl/place/lu-chuanping-mian-pacification-superintendency Lu-chuan/Ping-mian Pacification Superintendency] at ''Southeast Asia in the Ming Shi-lu: An Open Access Resource'', Geoff Wade
* [http://epress.nus.edu.sg/msl/map.html Map of Mainland Polities Mentioned in the Ming Shi-lu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025015139/http://epress.nus.edu.sg/msl/map.html |date=2012-10-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20120712191241/http://www.epress.nus.edu.sg/msl/polities.html Southeast Asian Polities Mentioned in the Ming Shi-lu]
* [https://web.archive.org/web/20090219063346/http://web.soas.ac.uk/burma/SBBR4.2/4.2Fernquest.pdf  Crucible of War: Burma and the Ming in the Tai Frontier Zone (1382–1454)], by Jon Fernquest

{{DEFAULTSORT:Luchuan-Pingmian campaigns}}
[[Category:Military history of Myanmar]]
[[Category:Wars involving the Ming dynasty]]
[[Category:Tai history]]
[[Category:Military history of Yunnan]]
[[Category:15th-century conflicts]]
[[Category:15th century in China]]
[[Category:1430s conflicts]]
[[Category:1440s conflicts]]
[[Category:1430s in Asia]]
[[Category:1440s in Asia]]
[[Category:1436 in Asia]]
[[Category:1449 in Asia]]</text>
      <sha1>dnnt2h8mqbr98m2lgd8w9m4fwty7fz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22303</id>
    <revision>
      <id>126282</id>
      <parentid>104612</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13071" sha1="tociq3h3ys9k55b3y94fd47rhevyann" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = Shan Community College
| native_name = ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး
| native_name_lang = de
| image = 
| image_upright = 0.1
| image_alt = scroll atop shield outline
| caption = မိၵ်ႈမၢႆ ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး
| motto = ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ သၢင်ႈတူင်ႇၵူၼ်း၊ တႆးသိုပ်ႇတႆး
| motto_lang = la
| mottoeng = &quot;Education, Community, Idendity
| established = {{start date| 2017}}
| type = [[Public university|Public]]
| head = ၼၢင်းႁဵဝ်းသႅင်
| academic_staff = 20
| administrative_staff = 5
| students = 300
| undergrad = 40
| other_students = 1,200{{sup|a}}
| city = [[ၵႃလီႉ]]
| state = [[မိူင်းတႆး]]
| country = [[မိူင်းမၢၼ်ႈ]]
| coordinates = {{coord|12.34|-98.76|type:edu|display=inline}}
| campus = Rural
| colours = {{color box|blue}}blue
| website = {{URL|www.kawdaiorganization.org}}
| logo_size = 50px
| logo_alt = Spiral on stripes
}}

ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး , ({{Langx|my|ရှမ်းကွန်မျူနတီကောလိပ်}}), ({{Langx|en|Shan Community College}}), ({{IPA-shn|သျၢၼ်းၶွမ်ႇမိဝ်းၼထီႇၶေႃးလိၵ်ႉ|pron}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်(college)ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေ ၵေႃႇတင်ႈမႃး ၼႂ်းသၢႆပိုၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးယူႇယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 2017 ။ 

==သၢႆပိုၼ်း==
ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး (Shan Community College)ၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 2017 ၼၼ်ႉသေ ယိူင်းၸူးတႃႇပဵၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၵၢႆႇၶူဝ်ၸူး ၸၼ်ႉၸွမ်ၼွၵ်ႈ မိူင်း။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၽူႈမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉသုင် ၼႂ်းတႆး လႄႈ ၽူႈဝႆႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇပဵၼ်ၵႅၼ်ၸႂ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေ ၵေႃႇတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး။ မီးတႃႈမုင်ႈႁၼ်(vision)ၶၢဝ်းယၢဝ်းဢၼ်ဝႃႈ တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယိုၼ်ႈယၢဝ်း တႃႇတႆးသိုပ်ႇပဵၼ်တႆး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။  

ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉဢၢၼ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သႅၼ်းဢၼ်ၵၢႆႇၶူဝ်ၸူးလႆႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇထၢၼ်ႈသုင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆလႄႈ ပၢႆးႁဵၼ်း၊ ပၢႆးသွၼ် လႄႈ လွၵ်းလၢႆးၵူႊလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈၶိုတ်းလႆႈ ၸၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇထၢၼ်ႈသုင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယူႇ။   

==ယိူင်းဢၢၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး==
ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇ၊ ဝႆႉၵႃႊၶၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ၵဝ်ႇသေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းၶၢဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းႁပ်ႉၶူးယဝ်ႉတီႈၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းၵၢၼ်သင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း တေလႆႈမီးသေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈမေႃ ပိၼ်ႇပၢႆႇၼပ်ႉထိုဝ်တေႃႇ ၸၢဝ်းလုမ်ႈၾႃႉတင်းလၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵႃႊၶၼ်သုင်သုတ်း ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးယဝ်ႉ။

တီႈၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးၼႆႉ ဢဝ်လိၵ်ႈတႆး၊ ၵႂၢမ်းတႆး ပဵၼ်ငဝ်ႈသေယဝ်ႉ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ ပဵၼ်မၢႆသွင် ၼႂ်းၵၢၼ်သွၼ်၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လိၵ်ႈထႆးၵေႃႈ လႆႈသွၼ်ပဵၼ်ပၢႆးၾၢႆႇဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇတေမီးပိုၼ်ႉထၢၼ် ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ 

==ပၢႆးပူင်သွၼ်==
လုၵ်ႈႁဵၼ်း တေလႆႈႁဵၼ်း ပၢႆးႁဵၼ်း ဢၼ်ၼေဝႆႉတၢင်းတႂ်ႈၼႆႉ 75 Credits သေတေလႆႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းထႅင်ႈ 75 Credits  တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈသဵင်ႈ 150 Credits ယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉ B.A Interdisciplinary Social Science in Mekong Studies ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ပၢႆးႁဵၼ်း ဢၼ်တေပူင်သွၼ်လႆႈ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆးၸမ်း မီးၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။ 

# General Education (ပၢႆးႁူႉမေႃ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ)
## ပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ ပၢႆးၼပ်ႉ - ႁူမ်ႈ 6 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### ပၢႆးသိုပ်ႇမိုတ်ႈၸူး ဢၢႆႇထီႇ - 3 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### ပၢႆးၼပ်ႉ လႄႈ ပၢႆးသၢႆႊ - 3 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
## ပၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵပ်းသၢၼ် - ႁူမ်ႈ 36 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### ၵႂၢမ်းတႆး၊ လိၵ်ႈတႆး - 3 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### လိၵ်ႈထႆး၊ ၵႂၢမ်းထႆး - 6 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊ၊ လိၵ်ႈမၢၼ်ႊ - 3 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ - 24 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
## ပၢႆးၾၢႆႇလိူင်ႈၵူၼ်း လႄႈ ပၢႆးသၢႆႊၵၼ်ႊၵူၼ်း - 6 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
### ၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵူၼ်း (Man and Civilization)
### ပၢႆးႁဵၼ်းလွင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ လွင်ႈလိူၺ်ႈတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးသၢႆႊၵၢၼ်မိူင်း (Global Studies and Globalization or Political Science)
## ပၢႆးၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း လႄႈ လမ်ႉၵတ်ႉၸူဝ်ႊပၢၼ်ၵူၼ်း (Sport and Live Skills )
### ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ပၢႆးသၢႆႊၾၢႆႇၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ် (Art and Science of Leadership) - 3 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
# ပၢႆးဢၼ်တိုၼ်းတေလႆႈႁဵၼ်း (Compulsory Course 33 Credits)
## လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်း ၵၢၼ်ပၢႆမၢၵ်ႈမုၼ်း ဢၼ်ယၼ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၶွင် (Political Economy Development of Mekong Region)
## လွင်ႈၽႄႈၸွတ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇၸူးၽၢႆႇပွတ်းၸၢၼ်း (Southern Expansion of Chinese People)
## တူင်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် လႄႈ လႅၼ်ႊမိူင်းၸွမ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၶွင် (Frontier and Borderlaand in Mekong Region)
## ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸွမ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉၶွင်(Ethnic Groups of Mekong Region)
## လႅင်ႊသၢင်ႈသဝ်းၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈၶွင် (Political Ecology of Mekong Region)
## တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸၢဝ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၼႂ်းသၢပ်ႈၼမ်ႉမႄႈၶွင် ( Peasant Society in Mekong Region)
## လွင်ႈမုၼ်းလႅင်း ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈၶွင် (Economics Development of Mekong Region)
## လွင်ႈၾၢႆႇၵၢၼ်ထွင်ႈထဵဝ်ႈ ၼႂ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈၶွင်(Toursim Industry of Mekong Region)
## ၵၢၼ်မိူင်း လိူၺ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ႊ (Politics of Illegal Drug Trade)
## သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၢဝ်းၵူၼ်း (Human Rights and Security)
# ပၢႆးလိူၵ်ႈႁဵၼ်း (သေတႃႉ တေလႆႈလိူၵ်ႈ Dai Studies ၵွၺ်း) - Selective Compulsory - ႁူမ်ႈ 21 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ
## ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈတႆး (Dai Studies) 
### ပိုၼ်းတႆး (Dai History)
### ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်းလိူၺ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၵူၼ်းၸၢဝ်းတႆး (Political Geography of Dai people)
### မိူင်းတႆး ၼႃႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ႈမိူင်း (Shan State in Pre-Modern Period)
### လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး (Inter-Ethnic Relations in Shan State)
### လွင်ႈၵၢၼ်မုၼ်းလႅင်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်လူင်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး (Economic Development and Logistics in Shan State)
### ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းပၢၼ်မႂ်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (Contemporary Political Economy of Shan People)
### လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႇတႃႇသုၼ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (Social Movement of Shan People)
## ၾၢႆႇၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ (Local Administration)
# လိၵ်ႈႁႅၼ်း/ လွင်ႈၽိုၵ်းၵၢၼ်(Thesis/Internship) - ႁူမ်ႈ 7 ၶြႅတ်ႉတိတ်ႉ

==ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တၢင်ႇမဵဝ်း==

* ၵၢၼ်မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်း
* ၵၢၼ်ၸၢင်ႊမႆႉ
* ၵၢၼ်ၸိုၵ်ႉလဵၵ်း(သေႃႇလဵၵ်း)
* ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ
* ၵၢၼ်ၵေႃႇၵၢႆႇ
* ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်း
* ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း
* 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

# ၵေႃတႆး,(2019). ၽိုၼ်လိၵ်ႈသၢႆၸႂ်တႆး: သဵၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး. ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၽိင်ႈငႄႈတႆး (တႃႈၵုင်ႈ). ၼႃႈလိၵ်ႈ 25 - 28.

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ]]</text>
      <sha1>tociq3h3ys9k55b3y94fd47rhevyann</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပီႊ ( 1502-1523 ) မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းမၢၼ်ႊပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉ၊ ၶဝ်ဝႆႉၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22638</id>
    <revision>
      <id>126183</id>
      <parentid>102205</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18710" sha1="fq6gnckf6g4lbijqzx71m165oer0wvs" xml:space="preserve">
	မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၼင်ႈမိူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈမင်းၶွင်။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈၶိုၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶၢမ်ႇ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵွမ်းၼွမ်းတေႃႇ မၼ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈပီ 1502-1504 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႄႇယူပ်ႈ မႃး။ ၶဝ်လႆႈသုမ်းႁႅင်းပွင်ႊ ၼိူဝ်လိၼ်မိူင်းပွတ်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ တၢင်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းယၢင်းၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းသေယိုတ်းသိမ်း ဢဝ်ၵႂႃႇလႆႈ တင်းႁွင်ႇၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၺႃးတိုၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းသၢင်ႈဢူၺ်းလီ တင်းတူင်ႇဢူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းပြူင်ႈလႄႈမိူင်းတူင်ႇ ဢူႇၼႆ့ ပဵၼ်ၽေးလွၵ်ႇငိူတ်ႈတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၼႂ်း( 2 ) ပီၼၼ်ႉၵွၺ်း မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမေေႇတူး။ ၸဝ်ႈမိူင်းမေေႇတူးၶတ်းၸႂ်တိုၵ်းၶိုၼ်းမိူင်း ယၢင်းယူႇၵူၺ်းၼႃႇ သိုၵ်းထႅမ်မၼ်းတူၵ်းလိုၼ်းလႄႈ ပွၺ်ႇဝဵင်းသေပၢႆႊၵႂႃႇပွတ်းၸၢၼ်း။ ၽိူဝ်ႇမိူင်းယၢင်းၶဝ် ယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းမေေႇတူးယဝ်ႉၵေႃႈ ၵိုၼ်းယၢင်ႉၵၼ်တိုၵ်းၵႂႃႇ။
	မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းမၼ်းသေ ၸင်ႇႁႃလၢႆးႁူမ်ႈ မိုဝ်းၸွမ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ။ ၽွင်းမိူင်းတႅတ်ႉတေႃႇသေေႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇၼႆႉ မၼ်းမီး ၸၢင်ႉ၊ မီးမႃႉလႄႈ မီးတပ်ႉသိုၵ်းတင်းၼမ် ၊ ပေႃးတေႁႂ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၵႃးႁႂ်ႈမၼ်းဝၢင်းၵွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်တေႉ ပၼ်မၼ်းသွၼ်ႉမိင်ႈၵၼ်တင်း သေၵေႃႉၵေႃႉ ဢၼ်ၸမ်တင်းၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းတေႉတေ ၶႅမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ” ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမၼ်းၸဝ်ႈဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းသတူဝ်းထမ်ႇမႃႉရႃႇၸႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉပၼ်မၼ်းၵိၼ်ပႃးထႅင်ႈလိၼ်မိူင်း မႂ်ႇမႂ်ႇႁႂ်ႈမၼ်းၵိၼ်ပႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇ ၼၢၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈၸီႉသၢင်ႇႁႂ်ႈမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢွၼ်ၵူၼ်းးဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တေႃႇထိုင်ယမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ယင်းတိုၵ်ႉမီးသတ်ႈၸႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်းသေ တိုၵ်းတေႃးပၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇ။ လွင်ႈဢၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇတေႃႉၵူၼ်းၵႂႃႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇ လႄႈ လွင်ႈမီးတေၸိင်း တိုၵ်းလိၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်တွၼ်ႈပၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢင်ၸႂ်မိူင်းဢႃႉဝႃႉသေဢိတ်း။ ဢႃႇဝႃႉ တႄႇမုင်ႈ ယိူင်းဝႃႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇတေဝၢင်ႇၵွမ်းသေသၢၵ်ႇၶွၼ်ၶူဝ်း လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈ ၸွၺ်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢၼ်တႆးတေ ယဵပ်ႇၶဝ်ႈ မႃးမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၸွမ်းဢႃႇဝႃႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
	ပေႃးဢဝ်ရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ဢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢဝ်ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆး ၶႂ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသၢၼ်ၶၢတ်းတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇ။ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈ သူင်ႇသိုၵ်းလူင်းတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈမၼ်းတေႃႉၼီႈတေႃႉၵူၼ်းမိူဝ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၶိုၼ်းတိုၵ်းပႅတ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းဢႃႉဝႃႉ ယင်းပႆႇတၼ်းထိုင်မိူင်းတွင်ႇဢူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	မိူဝ်ႈမၢၼ်ႊၶဝ်တိုၵ်ႉလၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇ လႄႈ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈတႆးၶဝ်တိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈတႄႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး။ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇၼၼ်ႉၶႂ်ႈတေဝႃႈ ဢႃႇဝႃႉၼႆႉတႄၸမ်ယူပ်ႈမႃးယဝ်ႉၼႆႁိုဝ်။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉပွတ်းတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈဢဝ်တၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်တၢင်းသွင်ၾၢႆ။ မိူဝ်ႈ 1511 ၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈသီပေႃႉၶိုၼ်းႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းသမ်ႉဢဝ်သိုၵ်းမၼ်းသေၵႂႃႇဝႅတ်ႉ ဝဵင်းမၼ်ႈမေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းလိၼ် ၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၵေႃႈ သူင်ႇလိၵ်ႈၸူးၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉသေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇဝႅတ်ႉ ဝဵင်းမေေႇတူး ဢၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းသိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၵႂႃႇတိုၵ်း ဝဵင်း မေေႇတူးယူႇၼၼ်ႉ ဝဵင်း 3 ဝဵင်း ( ဝဵင်းတႂိၼ်းတိၼ်း၊ ဝဵင်းမိၼ်းၵိၼ် လႄႈ ဝဵင်းၵႃလိုဝ်း ) ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းဝၢင်ႇ ၵွမ်းတေႃႇမိူင်းယၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ မႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ၸဝ်ႉၾႃႉဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းထွၼ်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းတပေေႉယိၼ်းလႄႈ သီႇပူၵ်ႇဢသႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၶိုၼ်း ထႅမ်ႁႅင်း ၵူၼ်းမၼ်းတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တႄႇပီ 1513 တေႃႇ 1515 ( 2 ပီ ) ၼၼ်ႉ တီႈပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းပြူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းတူၵ်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်မီးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1513 ၼၼ်ႉတင်ႈတႄႇဢဝ်သၵူး တေႃႇပေႃးထိုင် ပွတ်း ၸဵင်ၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်မီးႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ႇ ၼၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမူတ်း။ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းၶိုၼ်းမိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1515 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈမိူင်းမေေႇထႄး ဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	မိူဝ်ႈပီ 1517 ၼၼ်ႉတပိၼ်ႇသုၺ်ႇထီး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵိူတ်ႇမႃးၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇပီ 1518 တေႃႇ 1520 ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ တႄႇႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းၶိုၼ်း လႅၼ်ႊၶွပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ပီ 1518 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းတိုၵ်းဝၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်း ဝဵင်းမေေႇတူးလႄႈ ၸဝ်ႇၾႃႉဢႃႇဝႃႉ လႆႈ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေၵႂႃႇ တိုၵ်းတင်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းယၢင်း။ ၾၢႆတပ်ႉသိုၵ်းတႆးလႆႈၵႂႃႇၶဝ် ပႅၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းငရၼႄး။ လိုၼ်း သုတ်းမိူင်းယၢင်းလႆႈသုမ်းသေထွၺ်ၼီၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ တင်ႈၶိုၼ်းၸဝ်ႈမိူင်းငရၼႄး လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဝဵင်းမေေႇတူးသေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇ ဝႃႉ။ ၼႂ်းပီ 1520 ၼၼ်ႉမိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းၵႃႇလိုဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ႁိုင် ၵဝ်ႈလိူၼ်။ ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ မၼ်းသူင်သိုၵ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းၵႃႇလိုဝ်းသေ  ဝဵင်မၼ်းၵဝ်ႈဝဵင်းလႄႈ သိပ်းဝၢၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းပဵၼ်မိူင်းသၢၵ်ႇ ၶွၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးယူႇၸွမ်းၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း( ၼမ်ႉၼႃႈလူင် ) ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းသၢၵ်ႇၶွၼ်ႇၸူးတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး။ ၵွပ်ႈၵူဝ်ဝႃႈ မိူင်းယၢင်းတေမႃး တိုၵ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼႆလႄႈ လႆႈ ထႅမ် ႁႅင်းသႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1524 ဝႆးမႃးသီႇပီ ပွတ်းတွၼ်ႈလႅၼ်ႊမႄႈၼမ်ႉ ၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် တီႈ မိူင်းယၢင်းလတ်းၶဝ်ႈသေ တိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတၢၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ( 1513-1542 ) ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶမ်းသႅၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း သႅၼ်ဝီ။ ဝႆးမၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း 1523 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈမိူင်းဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇမၼ်းတၢင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတီႈမိူင်းသႅၼ်ဝီ။ လွင်ႈၼႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼႂ်း ၾၢႆႇလၢႆလႄႈ တေတူၺ်းၾၢႆလဵဝ်သေ လၢတ်ႈတေႉ ပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်းၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းပီ 1520 ၼႆ့ တႆးႁဝ်းယၢမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ် ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇရႃႇၸဝၢင်ႇသႅၼ်ဝီဝႃႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆလၢႆမိူင်းမႃးႁၼ်ၼႃႈသေတႃႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး သမ်ႉဢမ်ႇမႃး။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး လိူၵ်ႈၵႂႃႇသွၼ်ႈၽူၺ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးၸႂ် သၢင်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းမိူင်းသႅၼ်ဝီလႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၶိုၼ်းၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးႁႂ်ႈမိူဝ်းႁၼ်ၼႃႈတေႃႇ ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူင်းသႅၼ်ဝီၶိုၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းတႄႉၵေႃႈ မိူင်းတႆးတင်းလၢႆလႆႈၽွမ်ႉၵၼ်ၶိုၼ်း။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတၢၼ်းသႅၼ် ဝီၼႆ့ၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးယုမ်ႇဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ် တင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေတႃႉ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉၵႂႃႇႁၼ်ၼႃႈၸူးတေႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသႅၼ်ဝီႁဵတ်းသင်ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းၼႂ်း ရႃႇၸ ဝၢင်ႇသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇႁၢႆၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီသေ ၽိူဝ်ႇမၼ်းဢွၵ်ႉၶိုၼ်းမႃးၼႆၸိုင် မၼ်းၸဝ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈတိုၵ်း တေႃးႁိမ်ၸိင်းမႃး တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2523 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတူင်ႇဢူႇ ႁၢႆၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယႂ်ႇၼမ်မႃးတေႉတေႉ။ တေဝႃႈ မၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းၵေႃႈ ပဵꧣ်လႆႈဢိူဝ်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းလႆႈ သိုၵ်းၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်လၢႆႊ ။ ၵွပ်ႈတႆးလူင်းမႃးတိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း တင်ႈတူဝ်တိုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈမၼ်းၶႂ်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း ဝႃႈမိူဝ်ႈမိူင်းမၼ်းတႄႇမီးႁႅင်းပွင်ႊပွၵ်ႈႁႅင်းသုတ်းၼႆႁိုဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉတေႉပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း မိူင်းတႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2501 – 2523 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။</text>
      <sha1>fq6gnckf6g4lbijqzx71m165oer0wvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပီႊ ( 1502-1523 ) ၼႆ့မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းမၢၼ်ႊပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉ၊ ၶဝ်ဝႆႉၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22639</id>
    <revision>
      <id>126184</id>
      <parentid>102206</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18708" sha1="44wwhp1zlef6b2b0nzxnllp4w5ewxuf" xml:space="preserve">မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၼင်ႈမိူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈမင်းၶွင်။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈၶိုၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶၢမ်ႇ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵွမ်းၼွမ်းတေႃႇ မၼ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈပီ 1502-1504 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႄႇယူပ်ႈ မႃး။ ၶဝ်လႆႈသုမ်းႁႅင်းပွင်ႊ ၼိူဝ်လိၼ်မိူင်းပွတ်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ တၢင်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းယၢင်းၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းသေယိုတ်းသိမ်း ဢဝ်ၵႂႃႇလႆႈ တင်းႁွင်ႇၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၺႃးတိုၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းသၢင်ႈဢူၺ်းလီ တင်းတူင်ႇဢူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းပြူင်ႈလႄႈမိူင်းတူင်ႇ ဢူႇၼႆ့ ပဵၼ်ၽေးလွၵ်ႇငိူတ်ႈတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၼႂ်း( 2 ) ပီၼၼ်ႉၵွၺ်း မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမေေႇတူး။ ၸဝ်ႈမိူင်းမေေႇတူးၶတ်းၸႂ်တိုၵ်းၶိုၼ်းမိူင်း ယၢင်းယူႇၵူၺ်းၼႃႇ သိုၵ်းထႅမ်မၼ်းတူၵ်းလိုၼ်းလႄႈ ပွၺ်ႇဝဵင်းသေပၢႆႊၵႂႃႇပွတ်းၸၢၼ်း။ ၽိူဝ်ႇမိူင်းယၢင်းၶဝ် ယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းမေေႇတူးယဝ်ႉၵေႃႈ ၵိုၼ်းယၢင်ႉၵၼ်တိုၵ်းၵႂႃႇ။
	မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းမၼ်းသေ ၸင်ႇႁႃလၢႆးႁူမ်ႈ မိုဝ်းၸွမ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ။ ၽွင်းမိူင်းတႅတ်ႉတေႃႇသေေႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇၼႆႉ မၼ်းမီး ၸၢင်ႉ၊ မီးမႃႉလႄႈ မီးတပ်ႉသိုၵ်းတင်းၼမ် ၊ ပေႃးတေႁႂ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၵႃးႁႂ်ႈမၼ်းဝၢင်းၵွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်တေႉ ပၼ်မၼ်းသွၼ်ႉမိင်ႈၵၼ်တင်း သေၵေႃႉၵေႃႉ ဢၼ်ၸမ်တင်းၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းတေႉတေ ၶႅမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ” ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမၼ်းၸဝ်ႈဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းသတူဝ်းထမ်ႇမႃႉရႃႇၸႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉပၼ်မၼ်းၵိၼ်ပႃးထႅင်ႈလိၼ်မိူင်း မႂ်ႇမႂ်ႇႁႂ်ႈမၼ်းၵိၼ်ပႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇ ၼၢၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈၸီႉသၢင်ႇႁႂ်ႈမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢွၼ်ၵူၼ်းးဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တေႃႇထိုင်ယမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ယင်းတိုၵ်ႉမီးသတ်ႈၸႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်းသေ တိုၵ်းတေႃးပၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇ။ လွင်ႈဢၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇတေႃႉၵူၼ်းၵႂႃႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇ လႄႈ လွင်ႈမီးတေၸိင်း တိုၵ်းလိၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်တွၼ်ႈပၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢင်ၸႂ်မိူင်းဢႃႉဝႃႉသေဢိတ်း။ ဢႃႇဝႃႉ တႄႇမုင်ႈ ယိူင်းဝႃႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇတေဝၢင်ႇၵွမ်းသေသၢၵ်ႇၶွၼ်ၶူဝ်း လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈ ၸွၺ်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢၼ်တႆးတေ ယဵပ်ႇၶဝ်ႈ မႃးမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၸွမ်းဢႃႇဝႃႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
	ပေႃးဢဝ်ရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ဢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢဝ်ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆး ၶႂ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသၢၼ်ၶၢတ်းတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇ။ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈ သူင်ႇသိုၵ်းလူင်းတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈမၼ်းတေႃႉၼီႈတေႃႉၵူၼ်းမိူဝ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၶိုၼ်းတိုၵ်းပႅတ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းဢႃႉဝႃႉ ယင်းပႆႇတၼ်းထိုင်မိူင်းတွင်ႇဢူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	မိူဝ်ႈမၢၼ်ႊၶဝ်တိုၵ်ႉလၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇ လႄႈ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈတႆးၶဝ်တိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈတႄႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး။ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇၼၼ်ႉၶႂ်ႈတေဝႃႈ ဢႃႇဝႃႉၼႆႉတႄၸမ်ယူပ်ႈမႃးယဝ်ႉၼႆႁိုဝ်။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉပွတ်းတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈဢဝ်တၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်တၢင်းသွင်ၾၢႆ။ မိူဝ်ႈ 1511 ၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈသီပေႃႉၶိုၼ်းႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းသမ်ႉဢဝ်သိုၵ်းမၼ်းသေၵႂႃႇဝႅတ်ႉ ဝဵင်းမၼ်ႈမေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းလိၼ် ၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၵေႃႈ သူင်ႇလိၵ်ႈၸူးၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉသေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇဝႅတ်ႉ ဝဵင်းမေေႇတူး ဢၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းသိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၵႂႃႇတိုၵ်း ဝဵင်း မေေႇတူးယူႇၼၼ်ႉ ဝဵင်း 3 ဝဵင်း ( ဝဵင်းတႂိၼ်းတိၼ်း၊ ဝဵင်းမိၼ်းၵိၼ် လႄႈ ဝဵင်းၵႃလိုဝ်း ) ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းဝၢင်ႇ ၵွမ်းတေႃႇမိူင်းယၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ မႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ၸဝ်ႉၾႃႉဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းထွၼ်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းတပေေႉယိၼ်းလႄႈ သီႇပူၵ်ႇဢသႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၶိုၼ်း ထႅမ်ႁႅင်း ၵူၼ်းမၼ်းတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တႄႇပီ 1513 တေႃႇ 1515 ( 2 ပီ ) ၼၼ်ႉ တီႈပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းပြူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းတူၵ်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်မီးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1513 ၼၼ်ႉတင်ႈတႄႇဢဝ်သၵူး တေႃႇပေႃးထိုင် ပွတ်း ၸဵင်ၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်မီးႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ႇ ၼၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမူတ်း။ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းၶိုၼ်းမိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1515 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈမိူင်းမေေႇထႄး ဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	မိူဝ်ႈပီ 1517 ၼၼ်ႉတပိၼ်ႇသုၺ်ႇထီး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵိူတ်ႇမႃးၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇပီ 1518 တေႃႇ 1520 ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ တႄႇႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းၶိုၼ်း လႅၼ်ႊၶွပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ပီ 1518 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းတိုၵ်းဝၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်း ဝဵင်းမေေႇတူးလႄႈ ၸဝ်ႇၾႃႉဢႃႇဝႃႉ လႆႈ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေၵႂႃႇ တိုၵ်းတင်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းယၢင်း။ ၾၢႆတပ်ႉသိုၵ်းတႆးလႆႈၵႂႃႇၶဝ် ပႅၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းငရၼႄး။ လိုၼ်း သုတ်းမိူင်းယၢင်းလႆႈသုမ်းသေထွၺ်ၼီၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ တင်ႈၶိုၼ်းၸဝ်ႈမိူင်းငရၼႄး လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဝဵင်းမေေႇတူးသေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇ ဝႃႉ။ ၼႂ်းပီ 1520 ၼၼ်ႉမိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းၵႃႇလိုဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ႁိုင် ၵဝ်ႈလိူၼ်။ ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ မၼ်းသူင်သိုၵ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းၵႃႇလိုဝ်းသေ  ဝဵင်မၼ်းၵဝ်ႈဝဵင်းလႄႈ သိပ်းဝၢၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းပဵၼ်မိူင်းသၢၵ်ႇ ၶွၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးယူႇၸွမ်းၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း( ၼမ်ႉၼႃႈလူင် ) ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းသၢၵ်ႇၶွၼ်ႇၸူးတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး။ ၵွပ်ႈၵူဝ်ဝႃႈ မိူင်းယၢင်းတေမႃး တိုၵ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼႆလႄႈ လႆႈ ထႅမ် ႁႅင်းသႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1524 ဝႆးမႃးသီႇပီ ပွတ်းတွၼ်ႈလႅၼ်ႊမႄႈၼမ်ႉ ၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် တီႈ မိူင်းယၢင်းလတ်းၶဝ်ႈသေ တိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတၢၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ( 1513-1542 ) ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶမ်းသႅၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း သႅၼ်ဝီ။ ဝႆးမၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း 1523 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈမိူင်းဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇမၼ်းတၢင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတီႈမိူင်းသႅၼ်ဝီ။ လွင်ႈၼႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼႂ်း ၾၢႆႇလၢႆလႄႈ တေတူၺ်းၾၢႆလဵဝ်သေ လၢတ်ႈတေႉ ပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်းၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းပီ 1520 ၼႆ့ တႆးႁဝ်းယၢမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ် ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇရႃႇၸဝၢင်ႇသႅၼ်ဝီဝႃႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆလၢႆမိူင်းမႃးႁၼ်ၼႃႈသေတႃႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး သမ်ႉဢမ်ႇမႃး။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး လိူၵ်ႈၵႂႃႇသွၼ်ႈၽူၺ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးၸႂ် သၢင်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းမိူင်းသႅၼ်ဝီလႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၶိုၼ်းၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးႁႂ်ႈမိူဝ်းႁၼ်ၼႃႈတေႃႇ ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူင်းသႅၼ်ဝီၶိုၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းတႄႉၵေႃႈ မိူင်းတႆးတင်းလၢႆလႆႈၽွမ်ႉၵၼ်ၶိုၼ်း။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတၢၼ်းသႅၼ် ဝီၼႆ့ၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးယုမ်ႇဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ် တင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေတႃႉ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉၵႂႃႇႁၼ်ၼႃႈၸူးတေႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသႅၼ်ဝီႁဵတ်းသင်ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းၼႂ်း ရႃႇၸ ဝၢင်ႇသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇႁၢႆၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီသေ ၽိူဝ်ႇမၼ်းဢွၵ်ႉၶိုၼ်းမႃးၼႆၸိုင် မၼ်းၸဝ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈတိုၵ်း တေႃးႁိမ်ၸိင်းမႃး တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2523 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတူင်ႇဢူႇ ႁၢႆၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယႂ်ႇၼမ်မႃးတေႉတေႉ။ တေဝႃႈ မၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းၵေႃႈ ပဵꧣ်လႆႈဢိူဝ်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းလႆႈ သိုၵ်းၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်လၢႆႊ ။ ၵွပ်ႈတႆးလူင်းမႃးတိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း တင်ႈတူဝ်တိုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈမၼ်းၶႂ်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း ဝႃႈမိူဝ်ႈမိူင်းမၼ်းတႄႇမီးႁႅင်းပွင်ႊပွၵ်ႈႁႅင်းသုတ်းၼႆႁိုဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉတေႉပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း မိူင်းတႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 2501 – 2523 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။</text>
      <sha1>44wwhp1zlef6b2b0nzxnllp4w5ewxuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22640</id>
    <revision>
      <id>126163</id>
      <parentid>102175</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15498" sha1="mcr3fpqvsjjp2nbsv0lmcxyr9oq09v2" xml:space="preserve">==တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး==

ၸဝ်ႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈဢၼ်ၶိုၼ်ႈဢုပ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပေႃႈမၼ်း မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇတၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၵ်ႉ မီး14ၶူပ်ႇၵွၺ်းၵေႃႈ မၼ်းလႆႈပဵၼ်ၶုၼ်တွင်ႇဢူႇ ယဝ်ႉ။ မၼ်းၵေႃႈသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ် တႃႇတေတႄႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းၶိုၼ်းသိုပ်ႇသိမ်းဢဝ် မိူင်းရႃႇမၺ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းမွၼ်း ၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇမႄႇၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈမိူင်းထႆး ထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမီးလွင်ႈယႃႉၵဝ်း ၵူၼ်းသိုၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ(တမဵင်ႇသေႃးထူတ်ႇ)လႄႈ မၼ်းလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈမၼ်းလႆႈ 35 ၼၼ်ႉ။

==ပိုၼ်းဝၼ်းလင်လႄႈ ၸႃႇတီႉမၼ်း==

ၶဝ်ႈပႃးပၢင်တိုၵ်းပီ40ၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈဢၼ်တေၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ မိူင်းမွၼ်း တင်း သွင်ၽၢႆႇၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ် လႆႈၸႂ်ပၢင်သိုၵ်းသိူဝ်လႄႈ။ယွၼ်ႉၼၼ် ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ သိုပ်ႇမီးယူႇ တေႃႇထိုင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူင်းမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ႁိုင်မႃးၵေႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ် လႆႈယွမ်းလူင်း ၵႂႃႇ မိူင်းၶိုၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၼပ်ႉထိုဝ်ၶဝ်မႃး။ ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်းၵူႊတီႈတီႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးမိူင်းၶိုၼ်ႈ ဢၼ်လႂ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႃးသေတႃႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉ ၼၼ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းမၼ်းၵေႃႈ လႆႈယွမ်းၵႂႃႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပွတ်းႁွင်ႇသမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ၵေႃႈ တူင်ႉတူင်ႉၼိုင်ၼိုင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃး၊ မိူင်းတွင်ႇဢူႇ လႄႈ မိူင်းတွင်ႇတုင်းၸီး ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵမ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်း သိုၵ်းပၼ် ဢႃႇဝႃႉ ၶဝ်ယဝ်ႉလႄႈ ၶတ်းၸႂ် တင်ႈမိူင်းသေ သဵင်ႇတႃႉမႃးထႅင်ႈ။

ၽိူဝ်ႇၶဝ်သဵင်ႇတႃႉလွင်ႈ တႄႇတင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တီႈမိူင်းတွင်ႇဢူႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၼႆႉသမ်ႉပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသုတ်းလႄႈ မၼ်းလွၵ်ႇလႆႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉလႄႈ မိူင်းမွၼ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းမိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၺႃတေ ဢမ်ႇမီးၽူႈသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၺႃးမိူဝ်ႈၽွင်းမၼ်းတေႁဵတ်း ၼွင်ၸၢင်ႉၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈႁွင်ႉၵူၼ်းတီႈဝၢၼ်ႈသေ သမ်ႉပႃးမႃးလုၵ်ႈယိင်းၶဝ်လႄႈ မၼ်းၵေႃႈၸင်ႇလႆႈမီး လုၵ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးမႃးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽိင်ႈမၢၼ်ႊ ဝႃႈတႄႉမၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် ၵိူတ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၵၢမ်ႇလီၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈလႄႈ၊ ပေႃးဢဝ်ၽိင်ႈထႆးဝႃႈသမ်ႉ မိူဝ်ႈမၼ်းၵိူတ်ႇၼၼ်ႉၼိူဝ်လိၼ်ႉမၼ်း ပႃးမႃးတုမ်ႇလမ်လမ်လႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈၸဝ်ႈသျႃႇၼတ်ႉမိၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၵိူတ်ႇမႃးၵေႃႈ မီးၶူၼ်ႁူဝ်သီၶမ်း သဵၼ်ႈၼိုင်ႈ မိူၼ်ပေႃႈမၼ်း မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ လီလီလႄႈ ၸင်ႇတၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈမၼ်း တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။

== ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇ ==
မိူဝ်ႈပီ879၊လိူၼ်12၊ ဝၼ်းထီႈ5၊ပဵၼ်ဝၼ်းၽတ်း ၵၢင်ၶမ်ႈၼၼ်ႉၸွမ်းလူၺ်ႈ46ပီတဵမ် ၸဝ်ႈမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ လႆႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇမႃး ယူႇယူႇသေယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈ  ၸပ်းလူမ်းၼၢဝ်သေ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၶမ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ပူၼ်ႉဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၽိူဝ်ႇမီး1မူင်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႇလဵဝ် ဢႃႇယူႉတိုၵ်ႉလႆႈ14ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။လၢႆးမၼ်းၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈလူၺ်ႈမႃးပုတ်ႈၵွၺ်း၊ မၼ်းၶိုၼ်ႈၼင်ႈလူၺ်ႈဝႃႈ မၼ်းသိမ်းလႆႈမိူင်းမွၼ်းၸႅတ်ႈၸၢင်ႇယဝ်ႉၼႆ ၶိုၼ်းႁဵတ်းပၢင်ပွၺ်းၶိုၼ်ႈၼင်ႈဢဝ်ယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ် ဢႃႇယူႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉသေတႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၸဝ်ႈလႂ် ၽႂ်လႂ်မႃးတိုၵ်းမၼ်းလႄႈ လႆႈၾၢင်ႉမႅၼ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းတွင်ႇဢူႇၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၵႃႊႁိုဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽိူဝ်ႇတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇၵွၺ်းၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပၼ် သူး၊လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းၸႃႉတူၺ်းထိုင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၼ်းၵုမ်းထိင်းၵေႃႉပဵၼ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈပဵၼ်ထႅင်ႈပီႈၼွင်ႉၽၢႆႇပေႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် မိၼ်းၵျီးသူၺ်ႇၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းယႄးတဵင်ႇၶတူႇ၊ သိၼ်ႇတီႇတႃႇ ႁွင်ႉ တတူဝ်းတမႃႉယႃႇသႃႇ၊ လႄႈ သိၼ်ႇၼၢတ်ႇတူႇ ႁွင်ႉ တယၼၼ်ႇတူႇ သေ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢဝ်ဢူၺ်းၵေႃႉႁၵ်ႉ ဢၼ်ဝႆႉမိူၼ်ပီႈဢၢႆႈတေႉတေႉၼၼ်ႉ တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျေႃႇထိၼ်ႇၼေႃႇရထႃႇ သေ ပၼ်ၵူပ်းၵူႈတင်းပီႈၼၢင်း တၶိၼ်ႇၵျီး မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉသိၼ်ႇယႄးထုတ်ႉ လႄႈ လုၵ်ႈသိၼ်ႇၼီႇတႃႇ ၶိၼ်ႇမႅတ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းယုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ် မေးသၢႆႉ၊ မေးၶႂႃ ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးမၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ဝႃႈ သမ်ႉဝႃႈမၼ်း ယုၵ်ႉဢဝ်မေးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းပွၺ်းႁပ်ႉ ၸဝ်ႈမေးၼၢင်းလူင်သေ တေႃႇထိုင်မၼ်းတၢႆၵေႃႈလႆႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈမေးၼၢင်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပၢင်ပွၺ်းၸီးႁူ ==

ၽိူဝ်ႇတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းယဝ်ႉသွင်ပီ၊ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉမၼ်းလႆႈ17ၼၼ်ႉ မၼ်းထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်တေလႆႈၽွၵ်ႈႁူလႄႈ မူၺ်းၶူၼ်ႁူဝ် ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၼႆႉ မီးတၢင်းဝူၼ်ႉလီလီမႃး။ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးလၢႆးသင် ၼင်ႇၵွၼ်ႇ၊ မၼ်းပဵၼ်ဝႃႈ မၼ်းတေၵႂႃႇၽွၵ်ႈႁူလႄႈ မူၺ်းၶူၼ်ႁူဝ် တီႈ ႁိမ်းမိူင်းၽူႈၶဵၼ် မိူင်းမွၼ်း ၸဝ်ႈတူႉသိၼ်ႇတၵႃႇယုတ်ႉပီႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽြႃးသူၺ်ႇမေႃႇတေႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ဢမၢတ်ႈတင်းၼမ်ႁမ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ မီးၽေးၼမ် ယႃႇပေၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ၵူၺ်းၵႃႊ ပီႈဢၢႆႈမၼ်း ၵျေႃႇထိၼ်ႇၼေႃႇရထႃႇ သမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးမီးၵၢင်ၸႂ်တေႉၵေႃႈ ၵႂႃႇလႆႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႊတေလႆႈပႃးၸွမ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် ၵႂႃႇသေ မၼ်းၵေႃႈၸင်ႇသင်ႇ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးလိူၵ်ႈမၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ဝႃႈ ႁႂ်ႈဢဝ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်း ပုၵ်းၶိုၼ်ႈသေ ဢဝ်ၶဵမ်ပၵ်းသႂ်ႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မၼ်း ၵူၼ်းဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈသေ ၾၢင်ႁၢင်ႊဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႊ ၼၼ်ႉၵွၺ်း မၼ်းၸင်ႇလိူၵ်ႈဢဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လူၺ်ႈလၢႆးၶဝ်လိူၵ်ႈၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ လႆႈႁၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းၸဝ်ႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ဢၼ်ပဵၼ် ပလႃႉယႄးထိၼ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၼႃႈမၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႊၵႂႃႇလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၺႃးလိူၵ်ႈသေ ႁႅမ်တူဝ်တၢႆပႅတ်ႈႁင်းမၼ်း။ ၽိူဝ်ႇမိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၼႆႉ ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇတေႃႇထိုင်တေႃႈလဵဝ် ယဝ်ႉ။  ဢၼ်ပဵၼ်ဝႃႈ“ငါ့ကျွန် ဗလရဲထင်မှာ မိုက်ကားမိုက်၏။ သို့သော်သတ္တိမူမရှိ..။” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမၼ်းလႆႈ ၶုၼ်သိုၵ်း500ၵေႃႇ ၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်း တႄႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ဢၼ်ပဵၼ်ဢမၢတ်ႈသီႇသိပ်းလႄႈ ၶုၼ်သိုၵ်း500 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၵျေႃႇထိၼ်ႇၼေႃႇရထႃႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ ႁႂ်ႈပႂ်ႉဝႆႉတႂ်ႈတိၼ်ၵွင်းမူးယဝ်ႉၵေႃႈ ပုင်ႇၼႃးပႅတ်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉသမ်ႉ မူၺ်းပၼ်ၶူၼ်ႁူဝ် လႄႈ ၸီးပၼ်ႁူ ၸဝ်ႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉၸီးပၼ်ႁူၸဝ်ႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈမိူင်းမွၼ်း ၸဝ်ႈတူႉသိၼ်ႇတၵႃႇယုတ်ႉပီႉ ၵေႃႈလႆႈၸႂ်လမ်သေ ႁႂ်ႈဢမၢတ်ႈ မၼ်းႁွင်ႉတပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇပၢင်ပွၺ်းၸီးႁူၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ တၢမ်တူဝ် ၸဝ်ႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၵေႃႉၶီႇမႃႉ တတ်ႉတႃႉယူႉသေႇယ သေတိုၵ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းၵမ်းလဵဝ်။  ၸုမ်းတပ်ႉမွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၸွမ်းလင် တပ်ႉတွင်ႇဢူႇၵႂႃႇ။ {{Reflist}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးၽၢႆႇမၢၼ်ႊသေပိၼ်ႇမႃးၶႃႈ။</text>
      <sha1>mcr3fpqvsjjp2nbsv0lmcxyr9oq09v2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းယၢင်းလႄႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႂ်းပီႊ ( 1502-1523 )</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22641</id>
    <revision>
      <id>126186</id>
      <parentid>102208</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18712" sha1="ovwb1tkwg0ewvhse07zv23snraff8gb" xml:space="preserve">
	
	မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၼင်ႈမိူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈမင်းၶွင်။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးလႆႈၶိုၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶၢမ်ႇ မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်ၵွမ်းၼွမ်းတေႃႇ မၼ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈပီ 1502-1504 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းတႄႇယူပ်ႈ မႃး။ ၶဝ်လႆႈသုမ်းႁႅင်းပွင်ႊ ၼိူဝ်လိၼ်မိူင်းပွတ်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊ တၢင်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းယၢင်းၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းသေယိုတ်းသိမ်း ဢဝ်ၵႂႃႇလႆႈ တင်းႁွင်ႇၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉမူးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၺႃးတိုၵ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢၢၼ်းသၢင်ႈဢူၺ်းလီ တင်းတူင်ႇဢူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းပြူင်ႈလႄႈမိူင်းတူင်ႇ ဢူႇၼႆ့ ပဵၼ်ၽေးလွၵ်ႇငိူတ်ႈတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၼႂ်း( 2 ) ပီၼၼ်ႉၵွၺ်း မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမေေႇတူး။ ၸဝ်ႈမိူင်းမေေႇတူးၶတ်းၸႂ်တိုၵ်းၶိုၼ်းမိူင်း ယၢင်းယူႇၵူၺ်းၼႃႇ သိုၵ်းထႅမ်မၼ်းတူၵ်းလိုၼ်းလႄႈ ပွၺ်ႇဝဵင်းသေပၢႆႊၵႂႃႇပွတ်းၸၢၼ်း။ ၽိူဝ်ႇမိူင်းယၢင်းၶဝ် ယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းမေေႇတူးယဝ်ႉၵေႃႈ ၵိုၼ်းယၢင်ႉၵၼ်တိုၵ်းၵႂႃႇ။
	မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းမၼ်းသေ ၸင်ႇႁႃလၢႆးႁူမ်ႈ မိုဝ်းၸွမ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ။ ၽွင်းမိူင်းတႅတ်ႉတေႃႇသေေႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇၼႆႉ မၼ်းမီး ၸၢင်ႉ၊ မီးမႃႉလႄႈ မီးတပ်ႉသိုၵ်းတင်းၼမ် ၊ ပေႃးတေႁႂ်ႈမၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၵႃးႁႂ်ႈမၼ်းဝၢင်းၵွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းႁိုင်တေႉ ပၼ်မၼ်းသွၼ်ႉမိင်ႈၵၼ်တင်း သေၵေႃႉၵေႃႉ ဢၼ်ၸမ်တင်းၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းတေႉတေ ၶႅမ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ” ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမၼ်းၸဝ်ႈဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းသတူဝ်းထမ်ႇမႃႉရႃႇၸႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်းမၼ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉပၼ်မၼ်းၵိၼ်ပႃးထႅင်ႈလိၼ်မိူင်း မႂ်ႇမႂ်ႇႁႂ်ႈမၼ်းၵိၼ်ပႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇ ၼၢၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈၸီႉသၢင်ႇႁႂ်ႈမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢွၼ်ၵူၼ်းးဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇတီႈၼႂ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တေႃႇထိုင်ယမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ယင်းတိုၵ်ႉမီးသတ်ႈၸႃႇသေဢမ်ႇၵႃး ဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်းသေ တိုၵ်းတေႃးပၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇ။ လွင်ႈဢၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇတေႃႉၵူၼ်းၵႂႃႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇ လႄႈ လွင်ႈမီးတေၸိင်း တိုၵ်းလိၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်တွၼ်ႈပၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵၢင်ၸႂ်မိူင်းဢႃႉဝႃႉသေဢိတ်း။ ဢႃႇဝႃႉ တႄႇမုင်ႈ ယိူင်းဝႃႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇတေဝၢင်ႇၵွမ်းသေသၢၵ်ႇၶွၼ်ၶူဝ်း လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈ ၸွၺ်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢၼ်တႆးတေ ယဵပ်ႇၶဝ်ႈ မႃးမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၸွမ်းဢႃႇဝႃႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
	ပေႃးဢဝ်ရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ဢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ဢဝ်ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆး ၶႂ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသၢၼ်ၶၢတ်းတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇ။ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈ သူင်ႇသိုၵ်းလူင်းတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈမၼ်းတေႃႉၼီႈတေႃႉၵူၼ်းမိူဝ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၶိုၼ်းတိုၵ်းပႅတ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းဢႃႉဝႃႉ ယင်းပႆႇတၼ်းထိုင်မိူင်းတွင်ႇဢူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	မိူဝ်ႈမၢၼ်ႊၶဝ်တိုၵ်ႉလၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇ လႄႈ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈတႆးၶဝ်တိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈတႄႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး။ မိူဝ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇၼၼ်ႉၶႂ်ႈတေဝႃႈ ဢႃႇဝႃႉၼႆႉတႄၸမ်ယူပ်ႈမႃးယဝ်ႉၼႆႁိုဝ်။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉပွတ်းတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉၶဝ်လႆႈဢဝ်တၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်တၢင်းသွင်ၾၢႆ။ မိူဝ်ႈ 1511 ၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈသီပေႃႉၶိုၼ်းႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းသမ်ႉဢဝ်သိုၵ်းမၼ်းသေၵႂႃႇဝႅတ်ႉ ဝဵင်းမၼ်ႈမေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႂ်းလိၼ် ၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသီႇပေႃႉၵေႃႈ သူင်ႇလိၵ်ႈၸူးၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉသေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇဝႅတ်ႉ ဝဵင်းမေေႇတူး ဢၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းသိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၵႂႃႇတိုၵ်း ဝဵင်း မေေႇတူးယူႇၼၼ်ႉ ဝဵင်း 3 ဝဵင်း ( ဝဵင်းတႂိၼ်းတိၼ်း၊ ဝဵင်းမိၼ်းၵိၼ် လႄႈ ဝဵင်းၵႃလိုဝ်း ) ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းဝၢင်ႇ ၵွမ်းတေႃႇမိူင်းယၢင်းၵေႃႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ မႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ၸဝ်ႉၾႃႉဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းထွၼ်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းတပေေႉယိၼ်းလႄႈ သီႇပူၵ်ႇဢသႃႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၶိုၼ်း ထႅမ်ႁႅင်း ၵူၼ်းမၼ်းတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	တႄႇပီ 1513 တေႃႇ 1515 ( 2 ပီ ) ၼၼ်ႉ တီႈပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းပြူင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းပွတ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်း ဝၼ်းတူၵ်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်မီးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1513 ၼၼ်ႉတင်ႈတႄႇဢဝ်သၵူး တေႃႇပေႃးထိုင် ပွတ်း ၸဵင်ၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်မီးႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ႇ ၼၼ်ႉဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမူတ်း။ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းၶိုၼ်းမိူဝ်းဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 1515 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈမိူင်းမေေႇထႄး ဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	မိူဝ်ႈပီ 1517 ၼၼ်ႉတပိၼ်ႇသုၺ်ႇထီး ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵိူတ်ႇမႃးၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇပီ 1518 တေႃႇ 1520 ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ တႄႇႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းၶိုၼ်း လႅၼ်ႊၶွပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ပီ 1518 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းတိုၵ်းဝၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်း ဝဵင်းမေေႇတူးလႄႈ ၸဝ်ႇၾႃႉဢႃႇဝႃႉ လႆႈ ႁွမ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေၵႂႃႇ တိုၵ်းတင်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းယၢင်း။ ၾၢႆတပ်ႉသိုၵ်းတႆးလႆႈၵႂႃႇၶဝ် ပႅၵ်ႉၼႂ်းဝဵင်းငရၼႄး။ လိုၼ်း သုတ်းမိူင်းယၢင်းလႆႈသုမ်းသေထွၺ်ၼီၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ တင်ႈၶိုၼ်းၸဝ်ႈမိူင်းငရၼႄး လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဝဵင်းမေေႇတူးသေ ၶိုၼ်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇ ဝႃႉ။ ၼႂ်းပီ 1520 ၼၼ်ႉမိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းၵႃႇလိုဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ႁိုင် ၵဝ်ႈလိူၼ်။ ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ မၼ်းသူင်သိုၵ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းၵႃႇလိုဝ်းသေ  ဝဵင်မၼ်းၵဝ်ႈဝဵင်းလႄႈ သိပ်းဝၢၼ်ႈသေ ၶိုၼ်းပဵၼ်မိူင်းသၢၵ်ႇ ၶွၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးယူႇၸွမ်းၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း( ၼမ်ႉၼႃႈလူင် ) ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းသၢၵ်ႇၶွၼ်ႇၸူးတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး။ ၵွပ်ႈၵူဝ်ဝႃႈ မိူင်းယၢင်းတေမႃး တိုၵ်းၶိုၼ်းထႅင်ႈၵမ်းၼႆလႄႈ လႆႈ ထႅမ် ႁႅင်းသႂ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပီ 1524 ဝႆးမႃးသီႇပီ ပွတ်းတွၼ်ႈလႅၼ်ႊမႄႈၼမ်ႉ ၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် တီႈ မိူင်းယၢင်းလတ်းၶဝ်ႈသေ တိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
	ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတၢၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ( 1513-1542 ) ၼႆႉ ၸဝ်ႈၶမ်းသႅၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း သႅၼ်ဝီ။ ဝႆးမၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်း 1523 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈမိူင်းဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇမၼ်းတၢင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ်မႃးတီႈမိူင်းသႅၼ်ဝီ။ လွင်ႈၼႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇတႅမ်ႈမၢႆဝႆႉၼႂ်း ၾၢႆႇလၢႆလႄႈ တေတူၺ်းၾၢႆလဵဝ်သေ လၢတ်ႈတေႉ ပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မၼ်းၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈၽွင်းပီ 1520 ၼႆ့ တႆးႁဝ်းယၢမ်ႈၽွမ်ႉၵၼ် ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇရႃႇၸဝၢင်ႇသႅၼ်ဝီဝႃႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႉလၢႆလၢႆမိူင်းမႃးႁၼ်ၼႃႈသေတႃႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး သမ်ႉဢမ်ႇမႃး။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး လိူၵ်ႈၵႂႃႇသွၼ်ႈၽူၺ်းၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးၸႂ် သၢင်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းမိူင်းသႅၼ်ဝီလႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၶိုၼ်းၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးႁႂ်ႈမိူဝ်းႁၼ်ၼႃႈတေႃႇ ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူင်းသႅၼ်ဝီၶိုၼ်း။ လိုၼ်းသုတ်းတႄႉၵေႃႈ မိူင်းတႆးတင်းလၢႆလႆႈၽွမ်ႉၵၼ်ၶိုၼ်း။ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတၢၼ်းသႅၼ် ဝီၼႆ့ၵေႃႈ မီးလွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးယုမ်ႇဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၼႆႉ ၵႆႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ် တင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေတႃႉ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉၵႂႃႇႁၼ်ၼႃႈၸူးတေႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသႅၼ်ဝီႁဵတ်းသင်ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်းၼႂ်း ရႃႇၸ ဝၢင်ႇသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇႁၢႆၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီသေ ၽိူဝ်ႇမၼ်းဢွၵ်ႉၶိုၼ်းမႃးၼႆၸိုင် မၼ်းၸဝ်ႈပိုတ်ႇၼႃႈတိုၵ်း တေႃးႁိမ်ၸိင်းမႃး တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1523 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတူင်ႇဢူႇ ႁၢႆၵႂႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယႂ်ႇၼမ်မႃးတေႉတေႉ။ တေဝႃႈ မၼ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းၵေႃႈ ပဵꧣ်လႆႈဢိူဝ်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းလႆႈ သိုၵ်းၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ်လၢႆႊ ။ ၵွပ်ႈတႆးလူင်းမႃးတိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း တင်ႈတူဝ်တိုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးႁိုဝ်။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈမၼ်းၶႂ်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း ဝႃႈမိူဝ်ႈမိူင်းမၼ်းတႄႇမီးႁႅင်းပွင်ႊပွၵ်ႈႁႅင်းသုတ်းၼႆႁိုဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉတေႉပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း မိူင်းတႆးလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1501 – 1523 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။</text>
      <sha1>ovwb1tkwg0ewvhse07zv23snraff8gb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းတႆးၼႂ်းပီႊ (1556-1562)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22642</id>
    <revision>
      <id>126175</id>
      <parentid>102723</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:11:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13600" sha1="e22sufk3fptkvs52623t9a7f5mnnsao" xml:space="preserve">AD 1556 ဝၢႆးသေ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇတိုၵ်းပေႉ ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်မိူင်းဢင်ႇဝႃႉလႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ တိုၵ်းထႅင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းယၢင်း၊ ၵၢတ်ႇသႃ၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၵႃလိူဝ်ႇ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သီႇပေႃႉလႄႈ သုမ်ႇ သၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်တိုၵ်းမၼ်းတေႉပဵၼ် ၼၼ်ႇတႃႉပူဝ်ႇ(နန္ဒဗိုလ်) ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ပ ယိၼ်ႉၼွင်ႇသေ လႆႈတိုၵ်းပေႉသိမ်းလႆႈၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။
	ၼႂ်းပီလဵဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇတိုၵ်းထႅင်ႈၵဵင်မႆႇယဝ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းၵဵင်းတုင်ထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆး ၼၼ်ႉထႅင်ႈပီၼိုင်ႈ မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇသိမ်းထႅင်ႈ မိူင်းတႆးၽၢႆႇတူၵ်းၶူင်းမိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ လွၵ်းၸွၵ်ႇ ယႂႃႇငၢၼ်ႇ၊ ၸၢမ်ၵႃး၊ လၢႆးၶႃႈလႄႈ သႃႇမိူင်းၶမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတူၵ်းပဵၼ်တႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
	ၼႂ်းပီ AD 1557 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈသိမ်းၵႂႃႇလႆႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်းတႆးယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉထႅင်ႈ ၼိုင်ႈပီ ၼင်ႇႁိုဝ်မၼ်းၸဝ်ႈပေႃးတေၵုမ်းၵမ်မိူင်းတႆးလႆႈလီလီၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈတတ်းမိူင်းတႆးသေ ပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးဢုပ်ႉၶိုၼ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးႁဝ်း ႁႃႈလိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈလႄႈသင်၊ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပွၵ်ႈလႄႈ သင် ႁႂ်ႈၵႂႃႇသၢၵ်ႈၶွၼ်ႇပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉတေပႃးဝႆႉ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်း၊ သွင်းသူပ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ သီႇ ပေႃႉ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈလႄႈ မိူင်းပၢႆး တႆးႁဝ်းတႄႉဢွၼ်ၵၼ်ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းတႆးၵဝ်ႈႁၢႆးႁေႃၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်း ၼၼ်ႉ ၵဵင်းတုင်လႄႈ မိူင်းမၢဝ်းဢမ်ႇပႃး။ ယွၼ်ႉဝႃႈမိူင်းမၢဝ်းၼႆႉတိုၵ်ႉယူႇတႂ်ႈလွင်ႈၵုမ်းၵမ်ၶႄႇယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇ ထိုင်မႃး AD 1562 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈတိုၵ်းထိုင်မိူင်းမၢဝ်းလႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၸႄႈၶႂၢင်၊ ႁူဝ်သႃ၊ မိူင်းလႃႈ၊ မိူင်းဝၼ်းလႄႈ လၢႆလၢႆမိူင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်းမိုဝ်းမၼ်းၸဝ်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵင်းတုင်သမ်ႉပဵၼ်တိူင်း ၶေႇမရတ်ႉသေ ၽွင်းငမ်းဝႆႉမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းႁင်းၶေႃမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။
	တႄႇဢဝ်ပၢၼ်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇမႃး တႆးလႆႈယူႇတႂ်ႈၶီႈၶႃႈမၢၼ်ႊမႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ မၼ်း ၸဝ်ႈၼႆႉၸႅၵ်ႇပၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆးပႃးၸႂ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶိုၼ်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသေ မိူဝ်းသၢၵ်ႈပၼ် မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ တိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၶုၼ်းတႆးႁဝ်းႁိမ်တီႈလိၼ်ၵၼ်သေ တိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈတႆးတေႃႇတႆးၶိုၼ်းတိုၵ်းၵၼ်မႃး ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇယူႇၼၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယူႇတႂ်ႈမိုဝ်းၶႄႇဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမႃးထႅင်ႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
	ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၼႆႉ တႄႇဢဝ်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးဢုပ်ႉမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈ ဢဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅပ်းတတ်းသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇႁိုဝ်ႉလႄႈသင်၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁိုဝ်ႉလႄႈသင်၊ ပၢႆး သိုၵ်းႁိုဝ်ႉလႄႈသင်လႆႈဢဝ်မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပေႃးထိုင်တေလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်း ပိူၼ်ႈမႃးၼႆ မၢၵ်ႈၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းႁိုဝ်ႉလႄႈသင်၊ ၵူၼ်းႁိုဝ်ႉလႄႈသင် ပဵၼ်ၶွင်တႆးလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၸႂ်ႉတႆးႁဝ်းၵႂႃႇတိုၵ်းပၼ်ၶဝ်လၢႆလၢႆၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း တေယွင်ႈ(ပၼ်ၸၼ်ႉ) ၽူႈ ႁတ်းႁၢၼ်ၵေႃႉလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လႆႈလၢႆးငၢၼ်းထိုင်မၢၼ်ႊၵူႊလွင်ႈယဝ်ႉ။
	ပၢႆးပယိၼ်ႉၼွင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်တေႃႇမိူင်းတႆးၼႆႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်တေႃႈလဵဝ်ၵေႃႈ မၢၼ်ႊၶဝ်တိုၵ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းပေႃးတေဢမ်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်း ၸဝ်ႈ တေတမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သၢမ်ယိူင်ႈ။
1) ဢဝ်သၢႆသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉဢွၼ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းဢွၼ်ႇ၊ လၢၼ်ၸၢႆး၊ ယိင်းလႄႈ ဢၼ်ၵပ်း     ၵၢႆႇတင်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးတင်းမူတ်းၼႆႉ ဢဝ်ၵႂႃႇဝႆႉတီႈႁေႃမၼ်းၸဝ်ႈမူတ်းမူတ်းယဝ်ႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်း မၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးပေႃးတေဢမ်ႇမီး ၽူႈသိုပ်ႇၶုၼ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵႂၢမ်းၶဝ် လိၵ်ႈၶဝ်၊ ၽိင်ႈထုင်းၶဝ် ပေႃးတေႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ် ၸိူဝ်ႉသိုပ်ႇၽၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉဢမ်ႇပေႃးႁိုင် ၼႂ်းႁၢင်ႊၼႂ်းႁေႃတႆး ႁဝ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇယႂ်ႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႊမႃးသေ သင်ၸဝ်ႈၸၢႆးၵေႃႉလႂ် ဢမ်ႇမေႃလိၵ်မၢၼ်ႊ ၵႂၢမ်း မၢၼ်ႊၼႆ ယင်းပၢႆၼေးဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢႆးငႅမ်ႉၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ 
2) ဢဝ်လုၵ်ႈလိၼ်လၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး မိူဝ်းႁဵတ်းမေးၵူၼ်းၼႂ်းႁၢင်ႊၼႂ်းႁေႃမၢၼ်ႊထႅင်ႈၼႆ ယဝ်ႉ။ ယိူင်း ဢၢၼ်းလၢႆးၼႆႉတေႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လၢႆးယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်ၵၼ်။ တီႈတေႉမၼ်း ပဵၼ်လၢႆးဢိုၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းလၢႆလၢႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းသမ်ႉငိူဝ်ႈသေ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးလုၵ်ႇယိင်းႁၢင်ႊလီႁၢင်ႊလဝ်းၼႆ ၵေႃႈၼႅတ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇသၢၵ်ႈပၼ်မၢၼ်ႊၶဝ် ဝႆးဝႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သမ်ႉပၢႆလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇသၢၵ်ႈပၼ်ၼႆ တေဢမ်ႇမီး သရေႇၼႃႈတႃၼႆယူႇယဝ်ႉ။
3) တႃႇတေၸွၺ်ႈတိုၵ်းဢဝ်တၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈၵဵပ်းဢဝ်ၵေႃႉငၢၼ်တႆး၊ မၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိုၼ်းယၢမ်း၊ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢဝ်ၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ တိုၵ်းၽၼ်းပၼ်လၢႆလၢႆၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ႁူၼူၵ်ႇတႃတၼ်သေ မၢၼ်ႊၶဝ်ၸႂ်ႉၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ ၵူၺ်းၵႃႊပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵေႃႉႁၢၼ်တႆးႁဝ်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းသမ်ႉ တိုၵ်ႉဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်ၼိူဝ်မၢၼ်ႊၶဝ်မႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇၼႆယဝ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈၸဝ်ႈၾႃႉ တႆးႁဝ်းငိူဝ်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်လႃႇၼႆ ပေႃးပဵၼ်တႆးတေႃႇတႆးမႃးၼႆ လွင်ႈပိတ်းလွင်ႈပွတ်းၵေႃႈတိုၵ်းၵၼ် ၽၼ်းၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းတႆးသမ်ႉပေႃႉပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆးၵႂႃႇႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်းၼႆႉ ၶတ်းၸႂ် ထွပ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ၊ ၶတ်းၸႂ်ၽွမ်ႉၵၼ်ပဵၼ်ၶီႈၶႃႈပိူၼ်ႈ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးဢင်းၵိတ်ႉ(ၵြႃးၼႃႈၽိူၵ်ႇ) မႃးဢုပ်ႉ မိူင်းၼႆ တႆးႁဝ်းတေယဵၼ်ပဵၼ်ပိူၼ်ႈသေ တေႁၢႆၵႂႃႇၸဵမ်လႂ်ယဝ်ႉ။ 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;(ၶိူဝ်းသႅၼ် ပိုၼ်ႉၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး)&lt;/ref&gt;
}}</text>
      <sha1>e22sufk3fptkvs52623t9a7f5mnnsao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ (1524-1525)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22643</id>
    <revision>
      <id>126210</id>
      <parentid>102251</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4185" sha1="lc6wh7gxrhij5pyn6m5u1gizz2lm95o" xml:space="preserve">လွင်းတႆးလႆႈၶိုၼ်ႈတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼႆႉမၼ်းမီးယူႇ သွင်ပွၵ်ႈ။ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆႉမၼ်းတႄႇမႃးမိူဝ်ႈပီ1524ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ သိူဝ်ၼုမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈသိူဝ်ၼူႈ(သိူဝ်လူႈ)ၼၼ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်သေၸိင်းတိုၵ်းမႃး။ ၵူႈပွၵ်ႈၼႆႉတႆးႁဝ်းၼႆႉတႄႇၸိင်းတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႇပွတ်းႁွင်ႇဢွၼ်တၢင်း ၵူၺ်းၵႃႈ ပွၵ်ႈၼႆႉၶဝ်တႄႇၸိင်းတိုၵ်းပွတ်းၼႃႈတၢင်းတူၵ်းမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းလႆႈထိုင်ၼႂ်းၵၢင်မၼ်း သေၼိုၵ်းလႆႈမႃးမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉတၢင်းမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼႆ မၼ်းဢမ်ႇမီးလွးင်ႈႁႄႉၵင်း မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်တႆးႁဝ်းၵေႃႈၸင်ႇဢဝ်တိုတ်ႉတင်းၼၼ်ႉသေ တိုၵ်းဢဝ်ဝဵင်းမိၼ်းၵိၼ်း(မင်းကင်း) ဢၼ်မီးယူႇပွတ်းၼိူဝ်ၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉဢွၼ်တင်းၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၶိုၼ်းၼႃႈသေလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းမျေႇတူးၼၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵေႃႈလႆႈသူင်ႇသိုၵ်းၵႂႃႇတီႈဝဵင်းမျေႇတူးၵမ်းလဵဝ်၊ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈလႆႈ ႁၵ်ႉတိုၵ်းၶဝ်တီႈၼၼ်ႉသေဢဝ်တင်းတပ်ႉသိုၵ်းမႃႉလႄႈ တင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸၢင်ႉသေလႆႈတိုၵ်းပေႉမႃးတပ်ႉသိုၵ်းမႃႉၾၢႆမၢၼ်ႊၶဝ်ၵေႃႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ တိုၵ်းဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းမျေႇတူးယဝ်ႉၶိုၼ်းသိုပ်ႇတိုၵ်း ဝဵင်းငရၼႄးလႄႈ သီႇပုၵ်ႉတယႃႇ။ ၶိုၼ်းသိုပ်ႉတိုၵ်းမိူင်းၸေႊၵႅင်း သိမ်းဢဝ်လႆႈပႃးဝၢၼ်ႈလႄႈ တင်းဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇမီးၽၢႆတၢင်းတူၵ်း ပၵၢၼ်ႇၵျီး ၼၼ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈမိူင်းယၢင်းၶဝ်မႃးတိုၵ်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ မိူင်းပြူင်ႈပဵၼ် မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်တၢင်းမိူင်းယၢင်း၊ ဢူၺ်းလီမိူင်းဢႃႇဝႃႉပဵၼ်မိူင်းသႅၼ်ဝီ။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းလႆႈၽွမ်ႉၸွမ်းၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်ႈ ဝႃႈ တေဢဝ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉပၼ်မၼ်း။</text>
      <sha1>lc6wh7gxrhij5pyn6m5u1gizz2lm95o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ႁေႃၶမ်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၽႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22649</id>
    <revision>
      <id>126351</id>
      <parentid>102392</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34772" sha1="n2vsinwpbkya04187dmit1yzcotc7dx" xml:space="preserve">မိူင်းယၢင်း  ဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ   (မိုးညှင်း)  မီးဝႆႉယူႇ   ၼႂ်းၸေႊမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ  ပဵၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၽွင်းငမ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈပီ 1506  ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈလူင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ဝႆႉသေ ၼၢင်းၵိူဝ်းၸုမ်ႈပဵၼ်  ၸဝ်ႈၼၢင်းပူၺ်ႈ ၊ လုၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  ၼႂ်းပိုၼ်းမၢင်ႊၽိုၼ်   တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ  သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ   ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။  လႆႈၵႂႃႇပဵၼ်  ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ၸူဝ်ႊၼႂ်းပီ   1527   တေႃႇထိုင်   1543   သေမၢၼ်ႊၶဝ်လႆႈႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ   တူဝ်ႇႁၢၼ်ႇပွႃး   (သိုဟန်ပွား)  ၼႆယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ  ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉလႆႈ   14   ၶူပ်ႇ  15    ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ  ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင်  ၵတ်ႉၶႅၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ  လိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇတူဝ်ဝႆႉ  ၵူႊမိူင်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။  မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ  ႁတ်းႁၢၼ်တႅမ်ထူၼ်ႈ၊  ဢမ်ႇတွၼ်ႉၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ပိူၼ်ႈမႃးသေပွၵ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉမေႃႁၵ်ႉ ဢီးလူ၊ၸွၺ်ႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း မိူင်းယၢင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ  မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်း  မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၊ တွင်ႇငူႇ ၊ ပျီႇ ၊ ႁင်းသႃႇဝတီႇ ၊ ရၶႅင်ႇ ပဵၼ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵၼ်သေ  ၶုၼ်ၽႂ်မိူင်းမၼ်း  ၽွင်းငမ်းယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ ။  မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵၼ်  မိူဝ်ႈၶဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ၵေႃႈမီး  မိူဝ်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီသေ  ၸွၺ်ႈထႅမ်ၵၼ်ၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ ။  ၽွင်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၼႆၼၼ်ႉ  ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး  ၽွင်းငမ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးသေ  ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ မိူင်းတႆးလၢႆလၢႆမိူင်းမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ  ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။  မိူင်းဢႃႇသမ်ႇ ၊ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ 12 မိူင်း ၊ သိပ်းသွင်ပၢၼ်းၼႃး ၊ သိပ်းသွင်ၸဝ်ႈတႆး ၊   ၶေႇမရၢတ်ႉ ၊ လၢၼ်ႉၸၢင်ႉ ၊ လၢၼ်ႉၼႃး ၊ သုၵ်းၶေႃထႆး ၊ ဢယွတ်းထယႃႉ  ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်  မိူင်းတႆးသိပ်းသွင်မိူင်းယဝ်ႉ။ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ 12 မိူင်းၼႆႉသမ်ႉပဵၼ် မိူင်းမၢဝ်း၊ ၵိုင်မႃႉ၊ ၸေႊၾၢင်၊ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်း၊ သွင်သူၵ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ ၊ သႅၼ်ဝီ ၊ သီႇပေႃႈ ၊ ၺွင်ႁူၺ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းပၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ဝႃႈ  ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းတႆး ဢၼ်မီးၸၼ်ႉပဵင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတႅမ်ႈပိုၼ်းတင်ႈၸႂ်ႁႂ်ႈႁၼ်တႅမ်ႇတႆးသေ တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ  ၼင်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈၾႃႉပဵၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇယူႇတႂ်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ ။ ပေႃးတေမႃးတူၺ်းတေႉၼႆ ၼင်လိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ  ၽွင်းငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ယင်းၵႅပ်ႈလိူဝ်သေ ၼင်လိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၼိုင်ႈၸဝ်ႈၽွင်းငမ်းဝႆႉယူႇ။

မိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ႁွင်ႉ  ဢိၼ်းဝႃႉ မိူဝ်ႈပီ 1364 ၼၼ်ႉၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ  ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၶဵဝ်ၾႃႉ  တိုၵ်းပၢင်ယႃႈလႄႈ   ၸေႊၵႅင်းလူႉယဝ်ႉသေ  ယုၵ်ႉသတူဝ်းမင်းၽျႃး  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ယဝ်ႉ ။  မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ  26   Janauary  မိူဝ်ႈပီ  1365  ၼၼ်ႉ  သတူဝ်းမင်းၽျႃး တႄႇတင်ႈ  မိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃးသေၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း   1365   တေႃႇထိုင်  1554  ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်  ဢႃႇဝႃႉ  မႃးယဝ်ႉ ။   ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢၵ်ႇ  ၼိူဝ်လႄႈ ၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇ ဢႃႇဝႃႉ  ၼႆႉမီး မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း သေ ၽၢၵ်ႇၸႂ်ႈသမ်ႉမီး  ပျီႇ ၊  တွင်ႇငူႇ ၊  ႁင်းသႃႇဝတီႇ  လႄႈ ၽၢၵ်ႇတူၵ်းမီးမိူင်း  ရၶႅင်ႇ လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ ၼႆႉမီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈသေ      လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူႊၽၢႆႇ ၵူႊမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸူဝ်ႊပီ  1501  တေႃႇထိုင်  1526  ၼၼ်ႉ  ၼႃႇရႃႇပတိ ႁေႃၵႅဝ်ႈ ၽွင်းငမ်းဢႃႇဝႃႉ သေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း။

ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီ   1530   ၼၼ်ႉ  မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ  လႆႈၼွၼ်းၽေး ၵႂႃႇလႄႈ   လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း   တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး  ဢၼ်ဢႃႇယူႉ   တိုၵ်ႉလႆႈ  15  ၶူပ်ႇၵွၺ်း  ၶိုၼ်ႈပိၼ်ၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ ။  ၽွင်းၼၼ်ႉ   ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းပဵၼ်  သျိၼ်ႇယႄးထုတ်ႉ ယဝ်ႉ။  ဝၢႆးလိုၼ်းမႃးၶိုၼ်းၵူပ်ႉၵူႈတင်ႈ တၶိၼ်ႇၵျီး  ဢၼ်ပဵၼ် ပီႈသၢဝ်  တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး သေၶိုၼ်ႈႁဵတ်းပီႈၶူၺ်  တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး လႄႈ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပယိတ်ႉၼွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ။  ၽိူဝ်တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၺႃးၶႃႈႁႅမ်ႇတၢႆ  တီႈတႂ်ႈမိုဝ်း ၽွင်းမိူင်း  ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မွၼ်း လႄႈ  လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ ။  ဝၢႆးသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း  မိၼ်းယႄးသီႇႁႃႉတူႇ  မႃးပုတ်ႈ  တီႈဢွင်ႈ ပေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။  ၵူၺ်းၵႃႊ  ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ   ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1550   ၼၼ်ႉ  ၽွင်းမိူင်းတင်းလၢႆ  ယုၵ်ႉယွင်ႈ ပယိတ်ႉၼွင်ႇ   ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1553  ၼၼ်ႉ  ပယိတ်ႉၼွင်ႇ  ၶၢႆႉႁေႃၵႂႃႇပူၵ်းတင်ႈတီႈ ႁင်းသႃႇဝတီႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉၸဝ်ႈ ပယိတ်ႉၼွင်ႇလႆႈ 66 ပီ 1581 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၼွၼ်းၽေႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။

မိူင်းပျီႇ ဢမ်ႇၼၼ်တႆးႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ  တႃႈပူင်ႈ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ တႃႈပူင်ႈ ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ   1242   ၸဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ  သီႇႁႃႉတူႇ  ဢၼ်ဢွၺ်ႇ ယႃႈၵွင်ႉ ပေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ    တၢႆၼၼ်ႉ  လူင်းႁဵတ်းၶုၼ်လႄႈ မိူင်းပျီႇလႆႈမီးၶုၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်း ပျီႇ ၼႆႉတေႉၵေႃႈပဵၼ်  သီႇႁႃႉတူႇ  (လုၵ်ႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉ AD 1242-1284)  ၊ ၵျႃႉၸႂႃႇ ( ၼွင်ႉသီႇႁႃႉတူႇ AD 1284-1323)  ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1323  တေႃႇထိုင်  1445  ၼၼ်ႉတႄႉ  မိူင်းပျီႇ  ၼႆႉလႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ တႂ်ႈၽွင်းငမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်  မိၼ်းၵျီးၸႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ်  ၼႃႇရႃႇပတီႉၼၼ်ႉ  လႆႈၽွင်းငမ်းမိူဝ်ႈပီ  AD 1445  တေႃႇထိုင်  1482 သေ မိူဝ်ႈ AD  1482 တေႃႇထိုင် 1526 ၼၼ်ႉတႄႉ သတူဝ်းမင်း   ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉ  မိၼ်းၵျီးၸႂႃႇ  ၵေႃႉပိူင်ႇငမ်းမိူင်းပျီႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ AD 1532-1538 ပဵၼ်  ၼႃႇရႃႉပတီႉ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈပယိၼ်ႇထူၺ်းၵေႃႉယႂ်ႇ၊  AD 1538-1542  ပဵၼ် မိၼ်းၶွင်လုၵ်ႈပယိၼ်ႇထူၺ်းၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းငမ်းမိူင်းပျီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းပျီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈ AD 1542 ၼၼ်ႉလႆႈလူႉပင်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး တွင်ႇငူႇၶဝ်ႈတိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း  ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉတင်း   ၶုၼ်မိူင်းပျီႇ    သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ    သေၵႆႉတိုၵ်းၵၼ်တင်း    ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ၼႃႇရႃႉပတီႉ ႁေႃၵႅဝ်ႈ  သေ ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ သမ်ႉၵႆႉတိုၵ်းၵၼ်တင်း မိူင်းပျီႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းယၢင်း လႄႈ.  မိူင်းပျီႇ     သမ်ႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆ့လႄႈ မိူင်းယင်းလႄႈ    တွင်ႇငူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၺႃးၵၼ်မႃး။     မိူင်းဢႃႇဝႃႉ    သမ်ႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉတင်း  သီႇပေႃႈ ၊ သႅၼ်ဝီ ၊ မိူင်းမိတ်ႈ ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ၺွင်ႁူၺ်ႈ လႄႈ ၵႆႉလႆႈၸွၺ်ႈ  ဢႃႇဝႃႉ တိုၵ်းသိုၵ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1522  ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်း လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ တိုၵ်းၵၼ်လႄႈ မိူင်းပျီႇၸွၺ်ႈ မိူင်းယၢင်းတိုၵ်း ဢႃႇဝႃႉ သေ   မိူင်းယၢင်း   ၶိုၼ်းလွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်း  ၼႃႈဝၼ်းႁွင်ႇ  သေ   မိူင်းပျီႇသမ်ႉ   လွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်ၼႃႈဝၼ်းၸၢၼ်း  မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ ယွၼ်းႁ်ႂႈၸွၺ်ႈလႄႈ   ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈ   ၶိုၼ်းပွၺ်ႇ  လုၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ  ၶုၼ်မိူင်းဢွၼ်ႇ  ဢွၼ်တပ်ႉၸၢင်ႉ 60 ၊ တပ်ႉမႃႉ 1000  လႄႈသိုၵ်း  4000 သေလူင်းၸွၺ်ႈ ဢႃႇဝႃႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းသီႇပေႃႈ ဢမ်ႇတိုၵ်းတပ်ႉမိူင်းယၢင်းသေ ပူၼ်ႉလူင်းတိုၵ်းတပ်ႉ မိူင်းပျီႇမႃးယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ  ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈ  တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး  ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ဝႃႈ  &quot; ယၢမ်းလဵဝ်ၸဝ်ႈပီႈ ႁဝ်းလႄႈ  ဢႃႇဝႃႉ တိုၵ်းဢၼ်ယူႇၼႆ့ ၵဝ်ၶႃႈပဵၼ် ဢူၺ်းလီဢႃႇဝႃႉဝႆႉလႄႈ လႆႈၸွၺ်ႈၶဝ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈပီႈလႄႈႁဝ်ႈၶႃႈသမ်ႉပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈတိုၵ်းၵၼ်ၶႃႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းပီႈၼွင်ႉတေ ဢမ်ႇလႆႈတိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပီႈႁဝ်းဝူၼ်ႉပၼ်သေၵမ်း&quot; ၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈလူင်ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈထွၺ်ႈမိူဝ်းၵမ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ဝၢႆးလိုၼ်းၼၼ်ႉသွင်ပီ မိူဝ်ႈ 1524 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢွၼ်သိုၵ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်း မိူင်းယၢင်းလႄႈ ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းတူဝ်တၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး  ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈဝႃႈ  &quot;မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးသွင်ပီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼွင်ႉ သူင်ႇလိၵ်ႈမႃးဝႃႈ  တႆးတေႃႇတႆး ဢမ်ႇၵိုင်ႇတိုၵ်းၵၼ် ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈပီႈ ထွၺ်မႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။  ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢႃႇဝႃႉ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ႁဝ်းလႄႈ ထၢင်ႇဝႃႈႁဝ်းၵူဝ်မၼ်းလႄႈ  လမ်းမႃးတိုၵ်းႁဝ်းယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉၵိုင်ႇလီပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼွင်ႉဝူၼ်ႉပၼ်သေၵမ်း&quot; ၼႆလႄႈ ပွၺ်ႇၽွင်းၶဵဝ်မိူဝ်းသူင်ႇၸူးၸဝ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈ ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁူႉ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း ယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႉၶႂ်ႈႁမ်ႈသီးသင်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ လူင်းတိုၵ်းထိုင်မိူင်း ဢႃႇဝႃႉ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈမိူင်းပျီႇၵေႃႈ လွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်းမိူင်း ဢႃႇဝႃႉဝႆႉ သေ ဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပေႉယဝ်ႉလႄႈ ၶိုၼ်းယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ် သူင်ႇလိၵ်ႈၸူးထိုင် သီႇပေႃႉ ႁႂ်ႈမႃးၸွၺ်ႈၼႆယဝ်ႉ။  ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ၵေႃႈ  ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ  လူင်းၵႂႃႇတၼ်းထိုင်ႁိမ်း  ပၢင်ဢူးလူင်  ၵွၺ်း လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ          ဢႃႇဝႃႉသုမ်းယဝ်ႉၼႆလႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၸွၺ်ႈသင်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉၵေႃႈ လႆႈဢွၼ် လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၸိူင်ႉၼၢင်းမၼ်းတင်းလၢႆသေ လႆႈပၢႆႊၵႂႃႇပိုင်ႈ သီႇပေႃႈယူႇယဝ်ႉ။ 

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1525   ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ဢႃႇဝႃႉ  ဢၢပ်ႈပၼ်  ၶုၼ်ပျီႇ ယဝ်ႉသေ တႃႇမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ သိမ်းဢဝ်တပ်ႉၸၢင်ႉ ၊  တၵ်ႉမႃႉသေ မိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းယၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈလူင်မိူဝ်းယဝ်ႉ ၶုၼ်ပျီႇ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉဢဝ်ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ၵမ်ႈၽွင်ႈသေမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းပျီႇယဝ်ႉ။ တီႈဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇမီးၽ်ႂယဝ်ႉလႄႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလီဢၼ်ၼႆႉသေ လူင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ် ဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ၸူႉတွမ်ႊႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ ၶိုၼႈတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1526 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင် ဢွၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ တိုၵ်းၶိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ  လႆႈသုမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။   ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ  ၵေႃႈလႆႈပႅတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃသေ ၶီႇၸၢင်ႉ  ဢွၵ်ႇပၢႆႊၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းဝႆႉလႄႈ  လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ  တီႈၼိူဝ်ၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1527 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင် ယုၵ်ႉ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သေ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်  ၼႃႇရႃႉပတီႉႁေႃၵႅဝ်ႈ   မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ  ဢၼ်ယၢမ်ႈပၢႆႊၽေး   မိူဝ်းပိူင်ႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ  ၸဝ်ႉလူင်သွၼ်ႇဝႃႈ ယူဝ်တေဢမ်ႇလိုမ်းၵုင်ႇမုၼ်  ဢၼ်ပၼ်ပိူင်ႈမႃးၼၼ်ႉၼႆသေ   ၶိုၼ်းယုၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽွင်းမိူင်းလူင်ဝႆႉႁိမ်း   သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ယူႇယဝ်ႉ။  ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ  ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ  ၸၢဝ်းၶိူဝ်း  ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽွင်းမိူင်းတႆး ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ  ႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၶိုင်ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ်သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ၼၼ်ႉ  တွင်ႉငူႇ  တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇ  မူၼ်းမႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵွၺ်း။  မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း  လွမ်ႉဝႅတ်ႉ တွင်ႇငူႇလႄႈ ပျီႇဝႆႉၵူႊၾၢႆႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမၢၵ်ႈလိူဝ်သေ မၢၼ်ႊမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။  မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵူဝ်လႆႈပဵၼ်ၽေးမႃးလႄႈ  သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉတိုင်ႇပၢင်ႇ  မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇသေ   ဢၢၼ်းတိုၵ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်  တွင်ႇငူႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။  ၵူၺ်းၵႃႊ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇသမ်ႉ ၵူဝ်တႆးႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးသေ  ၵူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႊႁၢႆ ၵႂႃႇလႄႈ  ဢမ်ႇၽွမ်းၸွမ်း။  ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ  မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ  လၵ်ႉပွၺ်ႇၵူၼ်း လူင်းပွင်ႇၸူး တွင်ႇငူႇဝႃႈ ၽွင်း မိူင်းတႆး တိုၵ်ႉယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇၼႆႉဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႊတိုၵ်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁႃႁၼ်   လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ၽေးသေ  ၸူႉတွမ်ႊဢဵၼ်ႁႅင်းလႆႈၼၼ်ႉ  ၵိုင်ႇလီသူင်ႇၵူၼ်းမႃးယွမ်းၼွမ်းၵေႃႈ  သူင်ႇမႃးလႄႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း တွင်ႇငူႇ ၵေႃႈလႆႈသူင်ႇၵူၼ်းမႃးယွမ်းၼွမ်း ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈၼႆႉ သေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ တိူဝ်းယုမ်ႇၸႂ် မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ  1531  တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းတွင်ႇငူႇသေ  ပယိတ်ႉၼွင်ႇ  ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈ  ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ  မိူဝ်ႈပီ 1533 ၼၼ်ႉၶုၼ်ပျီႇပယိၼ်ႇထူၺ်း လူလၢႆ ၶိုၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈလႆႈဢွၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉသေ  တိုၵ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။  မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵူဝ်  ပျီႇ လႄႈ  တွင်ႇငူႇ ႁွမ်းၵၼ်သေ  ႁဵတ်းၽေးသႂ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈလူင်ဝူၼ်ႉတိုၵ်းတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇႁမ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်တိုၵ်းမႃးထႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။  ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈ တီႉၺွပ်း  ပယိၼ်ႇထူၺ်း  မိူဝ်းၸွမ်းသေ  တၼ်းထိုင်  တီႇပႄးယိၼ်း  ၵွၺ်း သူၼ်းတုမ်လႆႈယဝ်ႉၼႆသေ  ၶိုၼ်းပွၺ်ႇမိူဝ်းၶိုၼ်း။  ၸဝ်ႈလူင်  ၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၶိုၼ်း  မိူင်းယၢင်း  သေတၼ်းထိုင်  မျေႇတူး ၵွၺ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ  ဢၼ်ပဵၼ်ၸႂ်မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၼၼ်ႉပွင်ၵူတ်ႉလႄႈ  လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။  ၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ  ပဵၼ်ဢႅၼ်ႁႅင်းလူင်ၵူႊပိူင်ပိူင် ၵမ်သိူႉဝႆႉသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႇလႄႈၸင်ႇလႆႈၶၢမ်ႇပွင်ၵူတ်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1538  ၼၼ်ႉ တွင်ႇငူႇ မႃးတိုၵ်း ပျီႇ ဢၼ်ပဵၼ်တႂ်ႈဢေႃႈၸႃႇ ဢႃႇဝႃႉ ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ လူင်းၸွၺ်ႈလႄႈ ပျီႇ ဢမ်ႇတၼ်းတူၵ်းသုမ်း။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1539 ၼၼ်ႉ တွင်ႇငူႇ ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်း ႁင်းသႃႇဝတီႇ ပႃၵိူဝ်သေ ၶုၼ်ႁင်းသႃႇဝတီႇ ၶိိုၼ်းသုမ်းၵၢၼ်ႉၵႂႃႇလႄႈ ပၢႆႊ ၸူး ပျီႇယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းတွင်ႇငူႇ ၶိုၼ်းလမ်းတိုၵ်းထႅင်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႃးႁေႉဝႆႉ ထႅင်ႈလႄႈ တွင်ႇငူႇဢမ်ႇတၼ်းပေႉ လႆႈထွၺ်မိူဝ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈ  1541  ၼၼ်ႉၵေႃႈ  တပိတ်ႇသူၺ်ႇထီး  လူင်းတိုၵ်း  ပျီႇ  ထႅင်ႈလႄႈ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  လူင်းၸွၺ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ  ပယိတ်ႉၼွင်ႇ  ၶိုၼ်းၽႅၼ်သိုၵ်း  တတ်းပႅတ်ႈ   ၶိူင်ႈၵၢင်ႇ ၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်  ဢၼ်သူင်လူင်းၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ  ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉလႄႈလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ  ပျီႇ   ၵေႃႈလႆႈတူၵ်း တႂ်ႈမိူဝ်ႈ  တွင်ႇငူႇ ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။  မိိူဝ်ႈပီ  1542  တွင်ႇငူႇ တိုၵ်း  မေႃႇလမျႅင်ႇ (မော်လမြိုင်)၊ တႃႈဝၢႆ (ထားဝယ်) ၊ ဢမ်ႇၵႃးပူၼ်ႉတိုၵ်း  ဢယုတ်းထယႃႉ  သေ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈ  ၵူၼ်းၶိူဝ်း  ပေႃႇတူႇၵီႇ  ဢၼ်ၵႃႇၶၢႆ  မၵ်ႉတႅၵ်ႇ၊ ၸိုမ်းယၢမ်းၼၼ်ႉလႄႈ မီးၶိူင်ႈၵၢင်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈထႅင်ႈသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသိုၵ်းၼႆႉ   ၶႅမ်ႉမႃးလိူဝ်သေၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။   မိူင်းတႆးလႄႈ   ဢႃႇဝႃႉ  သမ်ႉတိုၵ်ႉလႆႈၸႂ်ႉ   လၢပ်ႇ ၊ လႅဝ်း ၊ ၵၢင်ႇ   သေတိုၵ်းယူႇ။  ၶိူင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇတဝ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း  ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇ  ဢၼ်တေဢမ်ႇၶေႉသဵင်ႇ လႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉဢꧣ်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

တွင်ႇငူႇလႄႈ ပျီႇ  ဢၼ်ပဵၼ်မၢၼ်ႊၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းတိူဝ်းယႂ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ယိုင်ႈယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၢၼ်းသိမ်း ဢႃႇဝႃႉ မႃးၸဵမ်ႁိုင်ၼၼ်ႉသေ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႄႈ တွင်ႇငူႇၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်သေ ဢဝ်သၢႆလပ်ႉဢၼ်ပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈပွမ်တင်းလၢႆ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်း ဢႃႇဝႃႉ ဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈမိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇ  ၼႅၼ်ႇလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ််းၶဝ်ႁဵတ်းႁၢင်ႊ  မုၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တေသၢင်ႇထုၵ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1542 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းႁူႉၶၢဝ်ဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ် လၵ်ႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းလႄႈ  လႆႈသွၵ်းႁႃတီႉၺွပ်းသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆပႅတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။   ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ယႃႉလူႉလႆႈ  ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်လႄႈ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႆႈၽိတ်းၸႂ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ  ၵူဝ်ၵၢၼ်သၢင်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မၢၼ်ႊဢမ်ႇတၼ်းထိုင်တီႈလႄႈ ၵူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ႁူႉလွင်ႈမၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်မၼ်းသေ  မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ႁႃလွၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းၶဵၼ်ၸူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။  ယွၼ်ႉၼၼ်မိူဝ်ႈ  1543  ၵွပ်ႈတူၵ်းၼႂ်းလွၵ်းမိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇလႄႈ   ၸဝ်ႈသိူဝ်ႇႁၢၼ်ၾႃႉ ၵေႃႈလႆႈသုတ်းမုၼ်ၵၢမ်ႇၵႂႃႇ တီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။   ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ မိူဝ်းပၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႇ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>n2vsinwpbkya04187dmit1yzcotc7dx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢၼ်ဢႃႇဝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22664</id>
    <revision>
      <id>126188</id>
      <parentid>102210</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9827" sha1="nud2oocrlb31tm08j8yeychn0imxpir" xml:space="preserve">==ပၢၼ်ဢႃႇဝပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ==
ၸဝ်ႈၵေႃႉဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းဢႃႇဝၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇ မိူင်းၵွင်ႊၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းပေႉပင်းတြႃႉလႄႈ ၸေႊၵႅင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇတီႈပင်းတြႃႉသေ ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူင်း ဢႃႇဝ မိူဝ်ႈ AD- 1364 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းတင်ႈမိူင်းတီႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၸမူင်ႇ၊ ၼမ်ႉ ၸေႃႇၵီႇ ႄလႈ ၼမ်ႉပၼ်းလွင်ၶဝ်ႁႃႈမႄႈ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈမိူင်းရတၼႃႇပူႇရ/ သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပီတႄႇမိူင်းသေ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ’ဢႃႇဝ’ ၼႆယူႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းလႄႈ မိူင်းၶမ်းဢႃႇဝၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝတင်း လုမ်ႈၼႆႉ တင်ႈတူဝ်ပဵၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊသေ လႆႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်း ၶိူဝ်းၶုၼ်ႇသိုပ်ႇ မၵတူး မိူင်းမွၼ်းဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်း တႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုပ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ်ၶုၼ်တႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်လေႃးလိူတ်ႈ တႆးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပၢၼ်တႆးၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၶုၼ်သိုပ်ႇဢႃႇဝ ၵေႃႉ ထူၼ်ႈသွင် ၸဝ်ႈၵႄးၼၼ်ႉမႃးတေႃႇထိုင် ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶုၼ်မိူင်းမွၼ်း တႃႇ40 ပီလုမ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢႃႇဝၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၼၼ်ႉ ဢႃႇဝၼႆႉ လႆႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၸလူင်ႇမိူင်းယၢင်းလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၶဝ် ဢၼ်မီးႁႅင်းပွင်ႊယႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁုပ်ႈသိမ်း ပႅတ်ႈလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉဢုပ်ႉ မိူင်းသေ ပေႉၵိၼ်မိူၵ်ႈၵိၼ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ဢမၢတ်ႈမၢၼ်ႊဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈယၼ်ႇၼွင်ႇ ၸင်ဢွၼ်ႁူဝ်သေ လၵ်ႉၶႃႊပႅတ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉမူးမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၢပ်ႈပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေတႃႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၢပ်ႈပၼ်တီႈ ၸဝ်ႈဢုင်းပွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ႁဵတ်းရ ႁၢၼ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇယိၼ်ႇၼွင်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် တီႈမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢႃႇဝသေ ႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇဢႃႇဝယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈဢၼ်မိူင်းလႆႈ လူႉၼႂ်းပၢၼ် ၼၼ်ႇတပယိၼ်ႇ ဝၢႆးသေပၢၼ်ပူႇယိၼ်ႇၼွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ငဝ်ႈမၼ်းတႄႇမႃးတီႈဢႃႇဝၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႇတပယိၼ်ႇႄလႈ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လႄႈ ႁၢင်းသႃႇဝ တီႇတင်း ဢႃႇဝလႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသေ ၶုၼ်ဢႃႇဝသတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းသေယဝ်ႉ ၼၼ်ႇတႃႉပယိၼ်ႇ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ မင်းရၢႆး ၵျေႃႇၸႂႃႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႊႁေႃယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃးယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းသေ မင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇၽိတ်ႈပၢင်းၵႂႃႇတီႈ မိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မိူင်းႁၢမ်းၶုၼ်သေ ပဵၼ်ၼင်ႇ မိူင်းႁၢမ်း မႃးၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ႁူဝ်ပီယူႇယဝ်ႉ။ 

==ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်==
ၸဝ်ႈၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈၶုၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်းမိူင်းယၢင်းမႃးၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ၵေႃႉဢၼ်သိမ်း ဢဝ်ဢႃႇဝသေ ၶိုၼ်းလႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်တီႈဢႃႇဝၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ 

==ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်==
	ဝၢႆးသေ ၶုၼ်ႇသိုပ်ႇမိူင်းယၢင်းတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢလွင်းၽယႃးတိုၵ်းတေႃးမွၼ်းၶဝ်ၵွၺ်း ဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇတိုၵ်းပႃးမၢၼ်ႊၶဝ်လႄႈ တိုၵ်းထိုင်မိူင်းဢယူဝ်ႉထယႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းႁေႃၶမ်းသေ ယူပ်ႈယွမ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ ၼၼ်ႉႄတႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်း ဢဝ် မိူင်းဢႃႇဝတင်ႈပဵၼ် မိူင်းႁေႃၶမ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၵၢၼ် ပူဝ်း တေႃႇၽယႃးၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢဝ်မိူင်းဢမရပူႇရ ပဵၼ်ႁေႃၶမ်းမၼ်းသေ ဝၢႆးပၢၼ်ၸဝ်ႈပၵျီးတေႃႇမႃး(1823) ၸင်ႇၶိုၼ်းၶၢႆႉတင်ႈတီႈမိူင်းဢႃႇဝယူႇ ယဝ်ႉ။ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်း မိူဝ်ႈ1839ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇ သေ မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းၼမ်၊ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶၢႆႉတင်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တီႈ ဢမရပူႇရယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လူႉသုမ်းယႂ်ႇလူင်သေ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူင်းႁေႃၶမ်းၶိုၼ်းလႆႈမႃးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>nud2oocrlb31tm08j8yeychn0imxpir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22665</id>
    <revision>
      <id>126179</id>
      <parentid>102197</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15201" sha1="3j41ebwcqskgnbf235aj0tq0o4pkgzj" xml:space="preserve">ပိုၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ
	ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းသႅၼ်ႈဝီ တူၼ်ၼိုင်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းပၢႆးသေ လႆႈၵႂႃႇ ဢုပ်ႉမိူင်းဢႃဝ။ ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ႈဝီၼႆႉမီးလုၵ်ႈၸၢႆးသီႇၵေႃႉ။ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႉၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းပၢႆး)၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၾၢႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၼၢႆး) ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၸွမ်ၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼေႃႇ ၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းသႅၼ်ႈဝီ)။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈယၼွင်ႇဢဝ်မိူင်းဢႃႇဝ ၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ႈဝီၼၼ်ႉ လုၵ်ႈ ၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ႈဝီသမ်ႉ မီးမိူင်းဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ မိူင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝ။ ၸဝ်ႈယၼွင်ႇတႄႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၼုင်လိူင်။ 1544 မိူဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းၽွင်းငၢမ်း ဢႃႇဝ ၼၼ်ႉ တိူင်ႇဢူႇၶဝ်တိုၵ်းသိမ်းဢဝ် မိင်းပူး၊မိၼ်းၶျၢၼ်ႇ။ သိမ်းၶိုၼ်ႈမႃးၸမ်ဢႃႇဝ၊ ၵူၺ်းၵႃႊပႆႇတိုၵ်းမိူင်း ဢႃႇဝ။ ထိုင်မႃး1545 ၸဝ်ႈၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းၼွၼ်းၽေးလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ပုၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇ ၵႂႃႇပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပၢႆးမႃးဢုပ်ႉမိူင်းဢႃႇဝ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼရႃႉပတေႉသေ မိူင်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽေႇ၊ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမႃး ၶိုၼ်းမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈ သိူဝ် ၵေႃႇၾႃႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇမိူင်းဢုပ်ႉမိူင်း ဢႃႇဝ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းပၢႆးဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼရႃႉပတေႉ မိူင်း ပၢႆး(မူဝ်းပျႄးၼရႃႈပတေႉ) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈယၼွင်ႇ(ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ) ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝပွင်ၵူတ်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းတႆး လႆႈတၢႆၵႂႃႇတၢင်းၼမ်လႄႈ ဢႃႇၼႃႇဢႃႇဝၵေႃႇတူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းၽွင်းမိုဝ်းမၢၼ်ႊတင်းမူတ်း။ မိူဝ်ႈ ၽွင်းမိူင်းတႆး ၽႄၵႂႃႇၸွမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ၽွင်းမိူင်းတႆး ၶဝ်ႈႁဵတ်းသင်ၸွမ်း။ ဝႆႉၽွင်းမိူင်းတႆး မိူၼ်ၶႅၵ်ႇၵွၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီး သုၼ်တႅပ်းတတ်ႉၸွမ်းသင်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမိၼ်းၵျီးယၼွင်ႇတႄႉ တမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃး ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မၼ်းသေ ၵႂႃႇၼုင် လိူဝ်။ ဝၢႆးသေ သိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉမိူင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းဢႃႇဝၼၼ်ႉ ၼႂ်းႁေႃၶမ်းဢႃႇဝၵေႃႈ ၶိုၼ်း မီးမႃးၽွင်းမိူင်းတႆး တင်းၼမ်။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလႆႈမိူင်းပဵၼ် ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝလႄႈ တေၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးတင်းၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႁူမ်ၵၼ်သေ တဵၵ်းဢဵၼ်ႁႅင်းမၢၼ်ႊၶဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶုၼ်မၢၼ်ႊ ၶဝ်ၸင်ႇသေႃႇသူၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ႁႂ်ႈႁၼ်ၸႃႉတေႃႇတႆးႁဝ်းမႃး။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း သိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ၵေႃႈ ယုမ်ႇၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ လိုပ်ႈတိုၵ်းၶိုၼ်းၽွင်းမိူင်းတႆးလႄႈ လုၵ်ႈမေးမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တႆးၼၼ်ႉၼႆ ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၼႂ်းႁေႃဢႃႇဝၵေႃႈ မီးသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ၵေႃႉလဵဝ်ၵွၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်တႆး။ ၽွင်းၼၼ်ႉမိူင်းပီႈမိူင်း ၼွင်ႉမၼ်းလၢတ်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇထွမ်ႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵွၺ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွၺ်ၵွၺ်း ဢမ်ႇႁူႉပဵင်းမၼ်း၊ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင်ၼႆလႄႈ ၵိုတ်း ပႅတ်ႈလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဵင်ႁႅင်းတႆးဢမ်ႇၵမ်ႉယဝ်ႉလႄႈ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းႁူမ်ႇငၢမ်းတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃးယွၼ်ႉၶုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၵေႃႈ မီး လွင်ႈႁိမ် ဢႃႇၼႃႇၵၼ်မႃးလႄႈ ၼႂ်းႁေႃၶမ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းၼမ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈတုၵ်ႉယၢပ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း။ ၽိူဝ်ႇမိူင်းဢႃႇဝ မီး တၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႂ်ယႂ်ႇသင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ၸဝ်ႈ သိူဝ် ၵေႃႇၾႃႇ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇတၵ်း သဵင်သင် တေႃႇမၼ်းၶိုၼ်း။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ပေႃႇၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသီႇပေႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ် လႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈၶိုၼ်း။
	“ၸဝ်ႈပီႈဢူၺ်းႉႉႉမိူဝ်ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသႃႇယႃႇတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁႃတွင်ႈထၢမ်တေႃႇပီႈၼွင်ႉသေ 
	ပွၵ်ႈ။ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၵ်ႉသႃ လုမ်းလႃးတႆးႁဝ်းသေပွၵ်ႈ။ ၵုမ်ႇၵႂႃႇယုမ်ႇၵႂၢမ်းၵူၼ်းမႂ်ႇ( မၢၼ်ႊ) ၶဝ်သေ
	လိုမ်းပႅတ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈပီႈ တူၵ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်မႃး
    ယဝ်ႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်မႃး။ ပေႃးၸဝ်ႈပီႈ လႆႈလီလႆႈပဵၼ်မႃးၶိုၼ်းၵေႃႈ တေလိုမ်း 
    ႁဝ်းၶဝ်ၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တႃႇတေႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈတႆးၼႆႉသေ ၵႂႃႇၸွႆႈ
    ၸဝ်ႈပီတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸွၺ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ လႆႈသုမ်းမိူင်းဢႃႇဝပၼ် သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ။ ဝၢႆး သေသီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ ၶိုၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမီးလွင်ႈ ၶဝ်ႈႁႃၵပ်းသိုပ်ႇၸွမ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး။ ဝၢႆး သေၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ တူၵ်းသုမ်းမိူင်းဢႃႇဝယဝ်ႉ ၶိုၼ်းပၢႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈသီႇပေႃႉ ။ ယွၼ်ႉသီႇပေႃႉဢမ်ႇႁပ်ႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပၺ်ႇၺႃႇပလႃႇ ၸင်ႇႁွင်ႉမိူင်းပိုင်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ။ မၼ်းၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်မေးမၼ်းသေ မိူင်း ယူႇၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ တိုၵ်ႉသေႃႇသူၼ်းႁႂ်ႈ ပယိၼ်ႇၼွင်ႇတိုၵ်းဢဝ်ပၼ်ၶိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝ ယူႇ တိၵ်းတိၵ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထိုင်မႃး. 1553 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈသေ မိူင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝ။ ၸဝ်ႈသီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇၵေႃႈ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ၵေႃႈ မႃးၸွႆႈ သေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုမ်းသင် ။ သိုၵ်း ႁၢင်းသႃႇဝတီႇၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႆႈထွႆမိူင်းၶိုၼ်း။ ထိုင်မႃး 1554 ယွၼ်ႉ ရၶႅင်ႇၶဝ် မႃးႁူမ်ႈသိုၵ်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇ လႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၵေႃႈ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းယႂ်ႇမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလၢတ်ႈႁႂ်ႈပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တိုၵ်းဢဝ်ပၼ်တိၵ်းတိၵ်းယူႇလႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၸင်ႇ ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ပီ 1555ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသီႇတူႇၵျေႃႇ ထိၼ်ႇ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးသေတႃႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင် လႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၸင်ႇသိပ်းလႆႈမိူင်းမၢဝ်း။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေ မိူင်းတွၼ်ႊၵၢင်ၵေႃႈလႆႈတူၵ်းၵႂႃႇတႂ်ႈ မိုဝ်းမၢၼ်ႊ။ ပၢၼ်တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1555 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇသိမ်းလႆႈမိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ ၶိုၼ်းယိုၼ်ႈပၼ် သထူဝ်းမိၼ်းၽျႃး ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ဢမ်ႇမီးလၢႆးတၢင်း တေပဵၼ်ၶုၼ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပိုင်ႈမိူင်း သီႇပေႃႉထႅင်။ သီႇပေႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၢပ်ႉသေ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈ ဢႃႇဝ။ ဢမ်ႇႁတ်းယူႇတီႈမိူင်းဢႃႇဝသေ ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၼၢႆးသေ တေႃႇထိုင်တေႃႈလဵဝ် ယင်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵႂႃႇ မီးတီႈလႂ် လႄႈ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တၢႆၵႂႃႇ။ ပၢၼ်တႆးဢဝ်ႁဝ်း ဢုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၵေႃႈ သုတ်းၵႂႃႇ တီႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။</text>
      <sha1>3j41ebwcqskgnbf235aj0tq0o4pkgzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22666</id>
    <revision>
      <id>126180</id>
      <parentid>115967</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15249" sha1="e1mz1jx6pva1eyh8m400rly6o2yb8dm" xml:space="preserve">ပိုၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ
	ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းသႅၼ်ႈဝီ တူၼ်ၼိုင်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းပၢႆးသေ လႆႈၵႂႃႇ ဢုပ်ႉမိူင်းဢႃဝ။ ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ႈဝီၼႆႉမီးလုၵ်ႈၸၢႆးသီႇၵေႃႉ။ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းပၢႆး)၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းၼၢႆး) ၊ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၸွမ်ၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ) လႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼေႃႇၾႃႉ(ဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းသႅၼ်ႈဝီ)။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈယၼွင်ႇဢဝ်မိူင်းဢႃႇဝ ၵႂႃႇမွပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ႈဝီၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ႈဝီသမ်ႉ မီးမိူင်းဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ မိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝ။ ၸဝ်ႈယၼွင်ႇတႄႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၼုင်ႈလိူင်။ 1544 မိူဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းၽွင်းငၢမ်း ဢႃႇဝ ၼၼ်ႉ တိူင်ႇဢူႇၶဝ်တိုၵ်းသိမ်းဢဝ် မိင်းပူး၊မိၼ်းၶျၢၼ်ႇ။ သိမ်းၶိုၼ်ႈမႃးၸမ်ဢႃႇဝ၊ ၵူၺ်းၵႃႊပႆႇတိုၵ်းမိူင်း ဢႃႇဝ။ ထိုင်မႃး1545 ၸဝ်ႈၶုၼ် ၽွင်းမိူင်းၼွၼ်းၽေးလႄႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ပုၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇၵႂႃႇပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပၢႆးမႃးဢုပ်ႉမိူင်းဢႃႇဝ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼရႃႉပတေႉသေ မိူင်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽေႇ၊ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမႃး ၶိုၼ်းမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈ သိူဝ် ၵေႃႇၾႃႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇမိူင်းဢုပ်ႉမိူင်း ဢႃႇဝ ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းပၢႆးဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၼရႃႉပတေႉ မိူင်း ပၢႆး(မူဝ်းပျႄးၼရႃႈပတေႉ) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈယၼွင်ႇ(ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ) ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝပွင်ၵူတ်ႉၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းတႆး လႆႈတၢႆၵႂႃႇတၢင်းၼမ်လႄႈ ဢႃႇၼႃႇဢႃႇဝၵေႃႇတူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်းၽွင်းမိုဝ်းမၢၼ်ႊတင်းမူတ်း။ မိူဝ်ႈ ၽွင်းမိူင်းတႆး ၽႄၵႂႃႇၸွမ်းၸဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ၽွင်းမိူင်းတႆး ၶဝ်ႈႁဵတ်းသင်ၸွမ်း။ ဝႆႉၽွင်းမိူင်းတႆး မိူၼ်ၶႅၵ်ႇၵွၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီး သုၼ်တႅပ်းတတ်ႉၸွမ်းသင်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈမိၼ်းၵျီးယၼွင်ႇတႄႉ တမ်းၸႂ်တမ်းၶေႃး ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မၼ်းသေ ၵႂႃႇၼုင် လိူဝ်။ ဝၢႆးသေ သိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉမိူင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းဢႃႇဝၼၼ်ႉ ၼႂ်းႁေႃၶမ်းဢႃႇဝၵေႃႈ ၶိုၼ်း မီးမႃးၽွင်းမိူင်းတႆး တင်းၼမ်။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလႆႈမိူင်းပဵၼ် ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝလႄႈ တေၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးတင်းၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႁူမ်ၵၼ်သေ တဵၵ်းဢဵၼ်ႁႅင်းမၢၼ်ႊၶဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶုၼ်မၢၼ်ႊ ၶဝ်ၸင်ႇသေႃႇသူၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ႁႂ်ႈႁၼ်ၸႃႉတေႃႇတႆးႁဝ်းမႃး။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း သိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ၵေႃႈ ယုမ်ႇၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ လိုပ်ႈတိုၵ်းၶိုၼ်းၽွင်းမိူင်းတႆးလႄႈ လုၵ်ႈမေးမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်တႆးၼၼ်ႉၼႆ ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃး ၼႂ်းႁေႃဢႃႇဝၵေႃႈ မီးသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ၵေႃႉလဵဝ်ၵွၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်တႆး။ ၽွင်းၼၼ်ႉမိူင်းပီႈမိူင်း ၼွင်ႉမၼ်းလၢတ်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းဢမ်ႇထွမ်ႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵွၺ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းလွၺ်ၵွၺ်း ဢမ်ႇႁူႉပဵင်းမၼ်း၊ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉသင်ၼႆလႄႈ ၵိုတ်း ပႅတ်ႈလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၼ်ၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢဵင်ႁႅင်းတႆးဢမ်ႇၵမ်ႉယဝ်ႉလႄႈ ဢႃႇၼႃႇ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းႁူမ်ႇငၢမ်းတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃးယွၼ်ႉၶုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၵေႃႈ မီး လွင်ႈႁိမ် ဢႃႇၼႃႇၵၼ်မႃးလႄႈ ၼႂ်းႁေႃၶမ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းၼမ်။ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ လႆႈတုၵ်ႉယၢပ်ႇ ၶၢၼ်ၸႂ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း။ ၽိူဝ်ႇမိူင်းဢႃႇဝ မီး တၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၸႂ်ယႂ်ႇသင်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႇ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆး။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇတၵ်းသဵင်သင်တေႃႇမၼ်းၶိုၼ်း။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ပေႃႇၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသီႇပေႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၵၼ် လႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈၶိုၼ်း။

“ၸဝ်ႈပီႈဢူၺ်းႉႉႉမိူဝ်ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသႃႇယႃႇတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁႃတွင်ႈထၢမ်တေႃႇပီႈၼွင်ႉသေပွၵ်ႈ။ ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၵ်ႉသႃ လုမ်းလႃးတႆးႁဝ်းသေပွၵ်ႈ။ ၵုမ်ႇၵႂႃႇယုမ်ႇၵႂၢမ်းၵူၼ်းမႂ်ႇ( မၢၼ်ႊ) ၶဝ်သေ လိုမ်းပႅတ်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ပီႈၼွင်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈပီႈ တူၵ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိူတ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်မႃး ယဝ်ႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်မႃး။ ပေႃးၸဝ်ႈပီႈ လႆႈလီလႆႈပဵၼ်မႃးၶိုၼ်းၵေႃႈ တေလိုမ်း ႁဝ်းၶဝ်ၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တႃႇတေႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းသိုၵ်းႁဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈတႆးၼႆႉသေ ၵႂႃႇၸွႆႈၸဝ်ႈပီတႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸွၺ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ လႆႈသုမ်းမိူင်းဢႃႇဝပၼ် သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ။ ဝၢႆး သေသီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ ၶိုၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝယဝ်ႉ ၶိုၼ်းမီးလွင်ႈ ၶဝ်ႈႁႃၵပ်းသိုပ်ႇၸွမ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး။ ဝၢႆး သေၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ တူၵ်းသုမ်းမိူင်းဢႃႇဝယဝ်ႉ ၶိုၼ်းပၢႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈသီႇပေႃႉ ။ ယွၼ်ႉသီႇပေႃႉဢမ်ႇႁပ်ႉလႄႈ ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပၺ်ႇၺႃႇပလႃႇ ၸင်ႇႁွင်ႉမိူင်းပိုင်ႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ။ မၼ်းၵေႃႈ ႁွင်ႉဢဝ်မေးမၼ်းသေ မိူင်း ယူႇၸွမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ တိုၵ်ႉသေႃႇသူၼ်းႁႂ်ႈ ပယိၼ်ႇၼွင်ႇတိုၵ်းဢဝ်ပၼ်ၶိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝ ယူႇ တိၵ်းတိၵ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ထိုင်မႃး. 1553 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ဢွၼ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈသေ မိူင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝ။ ၸဝ်ႈသီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇၵေႃႈ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ၵေႃႈ မႃးၸွႆႈ သေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုမ်းသင် ။ သိုၵ်း ႁၢင်းသႃႇဝတီႇၵေႃႈ ၶိုၼ်းလႆႈထွႆမိူင်းၶိုၼ်း။ ထိုင်မႃး 1554 ယွၼ်ႉ ရၶႅင်ႇၶဝ် မႃးႁူမ်ႈသိုၵ်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇ လႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၵေႃႈ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းယႂ်ႇမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလၢတ်ႈႁႂ်ႈပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တိုၵ်းဢဝ်ပၼ်တိၵ်းတိၵ်းယူႇလႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၸင်ႇ ဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝထႅင်ႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ မိူဝ်ပီ 1555ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသီႇတူႇၵျေႃႇ ထိၼ်ႇ ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးသေတႃႉ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင် လႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၸင်ႇသိပ်းလႆႈမိူင်းမၢဝ်း။ တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသေ မိူင်းတွၼ်ႊၵၢင်ၵေႃႈလႆႈတူၵ်းၵႂႃႇတႂ်ႈ မိုဝ်းမၢၼ်ႊ။ ပၢၼ်တႆးႁဝ်းၵေႃႈ ၶွတ်ႇယွတ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1555 ပယိၼ်ႉၼွင်ႇသိမ်းလႆႈမိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ ၶိုၼ်းယိုၼ်ႈပၼ် သထူဝ်းမိၼ်းၽျႃး ၵေႃႉပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းၼၼ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ဢမ်ႇမီးလၢႆးတၢင်း တေပဵၼ်ၶုၼ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပိုင်ႈမိူင်း သီႇပေႃႉထႅင်။ သီႇပေႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၢပ်ႉသေ သူင်ႇၵႂႃႇတီႈ ဢႃႇဝ။ ဢမ်ႇႁတ်းယူႇတီႈမိူင်းဢႃႇဝသေ ပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၼၢႆးသေ တေႃႇထိုင်တေႃႈလဵဝ် ယင်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၵႂႃႇ မီးတီႈလႂ် လႄႈ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်တၢႆၵႂႃႇ။ ပၢၼ်တႆးဢဝ်ႁဝ်း ဢုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၵေႃႈ သုတ်းၵႂႃႇ တီႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ၼႆႉယဝ်ႉ။(Tai Canal,June 15,2020)

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>e1mz1jx6pva1eyh8m400rly6o2yb8dm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22669</id>
    <revision>
      <id>126176</id>
      <parentid>102192</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23546" sha1="qslehoxsdhvbufgwz39fj0ti42n3rzf" xml:space="preserve">ပၢၼ်ဢႃႇဝပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ
ၸဝ်ႈၵေႃႉဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းဢႃႇဝၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇ မိူင်းၵွင်ႊၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းပေႉပင်းတြႃႉလႄႈ ၸေႊၵႅင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇတီႈပင်းတြႃႉသေ ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူင်း ဢႃႇဝ မိူဝ်ႈ AD- 1364 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းတင်ႈမိူင်းတီႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၸမူင်ႇ၊ ၼမ်ႉ ၸေႃႇၵီႇ ႄလႈ ၼမ်ႉပၼ်းလွင်ၶဝ်ႁႃႈမႄႈ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈမိူင်းရတၼႃႇပူႇရ/ သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပီတႄႇမိူင်းသေ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ’ဢႃႇဝ’ ၼႆယူႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းလႄႈ မိူင်းၶမ်းဢႃႇဝၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝတင်း လုမ်ႈၼႆႉ တင်ႈတူဝ်ပဵၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊသေ လႆႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်း ၶိူဝ်းၶုၼ်ႇသိုပ်ႇ မၵတူး မိူင်းမွၼ်းဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်း တႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုပ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ်ၶုၼ်တႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်လေႃးလိူတ်ႈ တႆးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပၢၼ်တႆးၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၶုၼ်သိုပ်ႇဢႃႇဝ ၵေႃႉ ထူၼ်ႈသွင် ၸဝ်ႈၵႄးၼၼ်ႉမႃးတေႃႇထိုင် ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶုၼ်မိူင်းမွၼ်း တႃႇ40 ပီလုမ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢႃႇဝၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၼၼ်ႉ ဢႃႇဝၼႆႉ လႆႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၸလူင်ႇမိူင်းယၢင်းလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၶဝ် ဢၼ်မီးႁႅင်းပွင်ႊယႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁုပ်ႈသိမ်း ပႅတ်ႈလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉဢုပ်ႉ မိူင်းသေ ပေႉၵိၼ်မိူၵ်ႈၵိၼ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ဢမၢတ်ႈမၢၼ်ႊဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈယၼ်ႇၼွင်ႇ ၸင်ဢွၼ်ႁူဝ်သေ လၵ်ႉၶႃႊပႅတ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉမူးမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၢပ်ႈပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေတႃႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၢပ်ႈပၼ်တီႈ ၸဝ်ႈဢုင်းပွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ႁဵတ်းရ ႁၢၼ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇယိၼ်ႇၼွင်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် တီႈမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢႃႇဝသေ ႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇဢႃႇဝယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈဢၼ်မိူင်းလႆႈ လူႉၼႂ်းပၢၼ် ၼၼ်ႇတပယိၼ်ႇ ဝၢႆးသေပၢၼ်ပူႇယိၼ်ႇၼွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ငဝ်ႈမၼ်းတႄႇမႃးတီႈဢႃႇဝၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႇတပယိၼ်ႇႄလႈ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လႄႈ ႁၢင်းသႃႇဝ တီႇတင်း ဢႃႇဝလႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသေ ၶုၼ်ဢႃႇဝသတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းသေယဝ်ႉ ၼၼ်ႇတႃႉပယိၼ်ႇ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ မင်းရၢႆး ၵျေႃႇၸႂႃႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႊႁေႃယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃးယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းသေ မင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇၽိတ်ႈပၢင်းၵႂႃႇတီႈ မိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မိူင်းႁၢမ်းၶုၼ်သေ ပဵၼ်ၼင်ႇ မိူင်းႁၢမ်း မႃးၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ႁူဝ်ပီယူႇယဝ်ႉ။ 
ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်
ၸဝ်ႈၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈၶုၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်းမိူင်းယၢင်းမႃးၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ၵေႃႉဢၼ်သိမ်း ဢဝ်ဢႃႇဝသေ ၶိုၼ်းလႆႈထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ၶုၼ်တီႈဢႃႇဝၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ပၢၼ်ၶုၼ်သိုပ်ႇဢၼ်မႃး တၢင်းလင်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝႅႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တင်ႈႁေႃတီႈမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇ တႃႇတိုၵ်းသိမ်းဢဝ်မိူင်းပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈသႃႇလုၼ်ႇမိၼ်း(1628-1648)မႃး မိူင်းဢႃႇဝ ၸင်ႇ ၶိုၼ်းပဵၼ်မိူင်း ႁေႃၶမ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုပ်ႇဝၢႆးလင်ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶဝ်ၺၢမ်ႉၶုၺ်ႈလႄႈ သင်၊ ယွၼ်ႉၶၢဝ်ႊၾႃႉ လႄႈသင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ် ဢမ်ႇသဝ်းသေ ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈ မႁႃႇတမရႃႇၸႃႇတိပတိၼၼ်ႉ မွၼ်းၶဝ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈတမဵင်ႇထေႃးပုတ်ႉတၵိတ်ႉတိယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝဢမ်ႇၵုမ်းၵမ်လႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ တမဵင်ႇထေႃး ပုတ်ႉတၵိတ်ႉတိထၢင်ႇဝႃႈ ပီႈၶူၺ်မၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶွင်ႈဢူႊမုၼ်ၼႆသေ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇပၢႆႊၵႂႃႇလႄႈ ဢွင်ႇလႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းတႆးၼၼ်ႉ လၢႆႊၸိုဝ်ႈပဵၼ်ပၺႃးတိယႃႇၸႃႇၼႆသေ ႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်းသေ ဢုပ်ႉမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး1751ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမွၼ်းၸဝ်ႈပၺႃးတလ တိုၵ်းသိမ်းလႆႈဢႃႇဝသေ ၺွပ်းဢဝ်တူဝ်ႁေႃၶမ်းမႁႃႇတမရႃႇၸႃႇတိပတိလႄႈ မေးၼၢင်းၸုမ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းလုၵ်ႈၸၢႆး၊လုၵ်ႈယိင်း၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၼ်း ၵႂႃႇတီႈမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။တူဝ်ၸဝ်ႈပၺႃးတလၵေႃႈ ဢဝ်သိုၵ်း40000 ပၼ်ႁႂ်ႈတလပင်းၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်သေ ပႂ်ႉမိူင်းဝႆႉတီႈဢႃႇဝ။ တူဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇသေ တိုၵ်း တေႃးသိုၵ်းမိူင်းဢယူဝ်းထယႃး ဢၼ်မႃးယႃႉတဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် မၢၼ်ႊဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းႁၢင်း သႃႇဝတီႇၵေႃႈ မႆႈၸႂ်တႃႇတေၸွၺ်ႈ၊ ၸဝ်ႈပေႇတၢင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ တူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ ႁူဝ်ၸဝ်ႈ မႁႃႇတမရႃႇၸႃႇတိပတိၼႆႉ တေပုတ်းသေ ၼဝ်ႈၼႆလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၸင်ႇသင်ႇဝႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၶုၼ်တီႈမိူင်းၽီတႃႉၼႆ သေ ဢဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ လုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းမေၸဝ်ႈတင်းမူတ်းသေ ဢဝ်ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်ဢႃႇဝ လႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁေႃ ၶမ်းမွၼ်း ဢၼ်တိုၵ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမိူင်းဢယူဝ်းထယႃးယူႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ် ၸွမ်သိုၵ်းမၼ်းတလပၢၼ်းပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇလႄႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇၸေႇယ(ဢလွင်းၽယႃး) ၸင်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းႄလႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇ ႁွမ်ႁႅင်း သိုၵ်း၊ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈႁိမ်းႁွမ်းတူင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ် မွၼ်းၶဝ်မႃးတိုၵ်း မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်မႃး ၸင်ႇၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း၊ ယွၼ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ထိုင်မိူဝ်ႈ1757မႃး ၸင်ႇသိမ်းမိူင်းႁၢင်း သႃႇဝတီႇ ႄလႈ ယႃႉပႃးဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်သေ  ၶုၼ်သိုပ်ႇဢုင်းပွင်ႇ ဢလွင်ႈၽယႃး ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်တႄႇတင်ႈမိူင်း မၢၼ်ႊပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်မႃးလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ႁေႃၶမ်းမွၼ်းပၺႃးတလၵေႃႈ ဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈပီ ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီသေ ၶိုၼ်းႁႂ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းတလပင်းဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းတင်းမူတ်းတီႈဢႃႇဝၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတိုၵ်းဝၢၼ်ႈမူၵ်ႉသူဝ်းၽူဝ်ႇယႂႃႇလႄႈ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈပိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝ ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၼၼ်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႊၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။  
ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်
ဝၢႆးသေ ၶုၼ်ႇသိုပ်ႇမိူင်းယၢင်းတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢလွင်းၽယႃးတိုၵ်းတေႃးမွၼ်းၶဝ်ၵွၺ်း ဢမ်ႇၵႃး သိုပ်ႇတိုၵ်းပႃးမၢၼ်ႊၶဝ်လႄႈ တိုၵ်းထိုင်မိူင်းဢယူဝ်ႉထယႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းႁေႃၶမ်းသေ ယူပ်ႈယွမ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိၼ်ႇၽျူႇသိၼ်ႇ ၼၼ်ႉႄတႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်း ဢဝ် မိူင်းဢႃႇဝတင်ႈပဵၼ် မိူင်းႁေႃၶမ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၵၢၼ် ပူဝ်း တေႃႇၽယႃးၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၸဝ်ႈ ဢဝ်မိူင်းဢမရပူႇရ ပဵၼ်ႁေႃၶမ်းမၼ်းသေ ဝၢႆးပၢၼ်ၸဝ်ႈပၵျီးတေႃႇမႃး(1823) ၸင်ႇၶိုၼ်းၶၢႆႉတင်ႈတီႈမိူင်းဢႃႇဝယူႇ ယဝ်ႉ။ လိုၼ်းသုတ်းမၼ်း မိူဝ်ႈ1839ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢိင်ႇသၼ်ႇ သေ မီးလွင်ႈလူႉသုမ်းၼမ်၊ ၵူၼ်းလႆႈတၢႆၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ ၸင်ႇၶိုၼ်းၶၢႆႉတင်ႈမိူင်းႁေႃၶမ်း တီႈ ဢမရပူႇရယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လူႉသုမ်းယႂ်ႇလူင်သေ ဢမ်ႇပဵၼ်မိူင်းႁေႃၶမ်းၶိုၼ်းလႆႈမႃးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ 
ၸဝ်ႈၵေႃႉဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းဢႃႇဝၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇ မိူင်းၵွင်ႊၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်းပေႉပင်းတြႃႉလႄႈ ၸေႊၵႅင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈယူႇတီႈပင်းတြႃႉသေ ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူင်း ဢႃႇဝ မိူဝ်ႈ AD- 1364 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းတင်ႈမိူင်းတီႈ မႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၸမူင်ႇ၊ ၼမ်ႉ ၸေႃႇၵီႇ ႄလႈ ၼမ်ႉပၼ်းလွင်ၶဝ်ႁႃႈမႄႈ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈမိူင်းရတၼႃႇပူႇရ/ သူၺ်ႇပူင်ႇတႃႇ ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉ ယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပီတႄႇမိူင်းသေ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ’ဢႃႇဝ’ ၼႆယူႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းလႄႈ မိူင်းၶမ်းဢႃႇဝၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ယၢမ်းၼၼ်ႉမႃး ၶိူဝ်းၶုၼ်သိုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝတင်း လုမ်ႈၼႆႉ တင်ႈတူဝ်ပဵၼ်ၶုၼ်မၢၼ်ႊသေ လႆႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ်တင်း ၶိူဝ်းၶုၼ်ႇသိုပ်ႇ မၵတူး မိူင်းမွၼ်းဢၼ်ပဵၼ် ပွတ်း တႂ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်သိုပ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ်ၶုၼ်တႆး ဢမ်ႇၼၼ် ၶုၼ်လေႃးလိူတ်ႈ တႆးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပၢၼ်ဢႃႇဝ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပၢၼ်တႆးၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၶုၼ်သိုပ်ႇဢႃႇဝ ၵေႃႉ ထူၼ်ႈသွင် ၸဝ်ႈၵႄးၼၼ်ႉမႃးတေႃႇထိုင် ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶုၼ်မိူင်းမွၼ်း တႃႇ40 ပီလုမ်းလုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ဢႃႇဝၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၼၼ်ႉ ဢႃႇဝၼႆႉ လႆႈ ထုၵ်ႇၸဝ်ႈၸလူင်ႇမိူင်းယၢင်းလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၶဝ် ဢၼ်မီးႁႅင်းပွင်ႊယႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁုပ်ႈသိမ်း ပႅတ်ႈလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃး ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉဢုပ်ႉ မိူင်းသေ ပေႉၵိၼ်မိူၵ်ႈၵိၼ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ဢမၢတ်ႈမၢၼ်ႊဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈယၼ်ႇၼွင်ႇ ၸင်ဢွၼ်ႁူဝ်သေ လၵ်ႉၶႃႊပႅတ်ႈမၼ်း ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉမူးမၢတ်ႈၽွင်းမိူင်းၶဝ် ဢဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၢပ်ႈပၼ်မၼ်းၸဝ်ႈသေတႃႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၢပ်ႈပၼ်တီႈ ၸဝ်ႈဢုင်းပွင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ႁဵတ်းရ ႁၢၼ်းၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇယိၼ်ႇၼွင်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ် တီႈမိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိမ်းဢဝ် မိူင်းဢႃႇဝသေ ႁႂ်ႈၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်း သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ဢုပ်ႇပိူင်ႇဢႃႇဝယူႇယဝ်ႉ။ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈဢၼ်မိူင်းလႆႈ လူႉၼႂ်းပၢၼ် ၼၼ်ႇတပယိၼ်ႇ ဝၢႆးသေပၢၼ်ပူႇယိၼ်ႇၼွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ငဝ်ႈမၼ်းတႄႇမႃးတီႈဢႃႇဝၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႇတပယိၼ်ႇႄလႈ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းလဵဝ်ၵၼ်၊ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လႄႈ ႁၢင်းသႃႇဝ တီႇတင်း ဢႃႇဝလႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသေ ၶုၼ်ဢႃႇဝသတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းသေယဝ်ႉ ၼၼ်ႇတႃႉပယိၼ်ႇ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ မင်းရၢႆး ၵျေႃႇၸႂႃႇၶဝ် သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢင်ႊႁေႃယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင်မႃးယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းသေ မင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ ၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇၽိတ်ႈပၢင်းၵႂႃႇတီႈ မိူင်းႁၢင်းသႃႇဝတီလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မိူင်းႁၢမ်းၶုၼ်သေ ပဵၼ်ၼင်ႇ မိူင်းႁၢမ်း မႃးၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ႁူဝ်ပီယူႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢႃႇဝ]]</text>
      <sha1>qslehoxsdhvbufgwz39fj0ti42n3rzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22670</id>
    <revision>
      <id>126274</id>
      <parentid>102318</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19892" sha1="cmil1mh551hkmmgp7tudy3u369p3ior" xml:space="preserve">ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ


သင်တေလၢတ်ႈလွင်ႈၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆၸိုင်တေလႆႁၼ်မီးဝႆႉယူႇသၢမ်တွၼ်ႊ။ ပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ဢွၼ်၊ ပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ၵၢင်လႄႈ ပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်လိုၼ်းၼႆသေ တေမီးဝႆႉယူႇသၢမ်တွၼ်ႊ။ ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉတင်းသဵင်ႈတေမီးယူႇ(20)တူၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးတီႈၽိုၼ်လိၵ်ႈလၢႆးမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈတႄႉၵေႃႈၶိူဝ်းသိုၵ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆ ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၸၢမ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈၵေႃႉတႄႇတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉတႄႉၵေႃႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉ( သတိုးမင်းဖျား)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆး တီႈမိူင်းၵွင်းၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၽၢတ်ႈမိူင်းပၢင်ယႃႈလႄႈမိူင်းၸေႊၵႅင်းသေယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႇတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ(ပီၶရိတ်ႉ 1364-1368) သေၼင်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ်ၵေႃႉလဵၵ်ႉသေပဵၼ် ဢၼ်တႄႇတင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၸႄႇတင်ႈမိိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉဢႃႇယူႉမၼ်းၸဝ်ႈသင်ႇႁႃမီး(19)ၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉၶႅၼ်ႇၽၢႆႇသိုၵ်းသိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃး၊ ပဵၼ်ၶုၼ်ဢၼ်ႁၢဝ်ႈတေႉတေႉၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယွၼ်ႉ  မၢၵ်ႇၵႅဝ်းဢမ်ႇလီ ၼ််ႂးပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိၼ်းၵျီးၸေႃႇၵႄး (မင်းကြီးစောကဲ)သိုပ်ႇပုတ်ႈၼင်ႈပလၢင်ႇၼႆယဝ်ႉ။  မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ (ပီၶရိတ်ႉ ၁၃၆၈-၁၄၀၁)ၼႆသေ ၼင်ႈမိူင်းႁိုင်(၃၃)ပီၼႆယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈမီးၵၢၼ်သုင်ႇၶူဝ်းၶွင်တေႃႇတၢင်ႇမိူဝ်းသေႁဵတ်းဢူၺ်းလီၸွမ်းလၢႆႊလၢႆႊမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တၢင်း မိူင်းၵုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ) လႄႈ ယွင်ႁူၺ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်မိူင်းတႄႉၵေႃႈတေသုၵ်ႉယုင်ႇယူႇ ယွၼ်ႉမိူင်းယၢင်းမႃးတိုၵ်းလႄႈ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈၵႂႃႇယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်ၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၵႄးတေႉၵေႃႈ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇယွၼ်ႉ မိူဝ်တိုၵ်းတေႃးၵၼ်တၢင်း ၸဝ်ႈၼယႄးသွမ်းသေလႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၼႆ ၼႂ်းပိူၼ်းထႆးၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉၼင်ၼႆ ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေၸဝ်ႈၾႃႉမိၼ်းၵျီးၸေႃႇၵႄး လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၾႃႉ(ရှင်ဖြူတရဖျား လႆႈသိုၵ်ႇႁဵတ်းၶုၼ်ၼႆယဝ်ႉ ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ(ပီၶရိတ်ႉ ၂၄၀၀-၁၄၀၄)ၼႆယဝ်ႉ ။ လွင်ႈမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးလႆႈႁၼ်တႅမ်ႈမၢႆးဝႆႉလၢၵ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးသင်ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼင်ႉမိူင်းဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ၵေႃႈတေဝႃႉလႆႈယူႇ။ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈၺႃး ပိူၼ်ႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၼႆယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးသေၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၾႃႉၼင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇသိုပ်ႇၼင်ႇမိူင်း(မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ ၁၄၀၄-၁၄၂၁)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၵႄး၊ လုၵ်ႈၶူၺ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ မိူင်းမၢဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈမီးလွင်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းၵၼ်တၢင်း မိူင်းယၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၶႃႈတၢႆၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းထိုင်တီႈ ၶႄႇပေႃးဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်သေယဝ်ႉ မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်ႁႂ်ႈထွၺ်တပ်ႉမိူဝ်းၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈတႄႉၵေႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသီႇႁႃႉသူ(သီဟသူ)ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်း(မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ ၁၄၂၁-၁၄၂၅)ႁိုင်သီႇပီၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႉတႄႉၵေႃႈၺႃးၸဝ်ႈၾႃႉဢုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ)ၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈမင်းလႃႇငႄႇသိုပ်ႇပုတ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉဢႃႇယူႉမၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁႃမီး၉ၶူၵ်ႇၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၼင်ႈမိူင်းႁိုင်၃လိူၼ်ၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ 

ပီၶရိတ်ႈ (၁၄၄၀-၁၄၄၃)ၼၼ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႇမင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ(မင်းရဲကျော်စွာ) ဢုပ်ႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတႆးၵွၼ်ႈၼ်ိူဝ်လႄႈ ၵွၼ်ႈတႂ်ႈမႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လႆႈမီးပၢင်တိုၵ်းသုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈတေႉတေႉ။ တႆးတေႃႇတႆးတိုၵ်းၵၼ်ၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ(၁၄၂၇-၁၅၂၇)ၼၼ်ႉလႆႈဝႃႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉသုၵ်ႉသၢၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈတေႉတေႉ။ မိူင်းတႆးပွတ်းၼ်ိူဝ်ပွတ်းတႂ်ႈၵေႃႈမႃးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလီဢၼ်ၼိူင်တႄႉၵေႃႈသင်မိူင်းၼိုင်ႈတိုၵ်း သမ်ႉမီးမိူင်းဢၼ်ၸွၺ်ႈထႅမ်ၶိုၼ်းလႄႈ ယူႇလွတ်ႈမႃးတေႃႇထိုင်တီႈလဵဝ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ သိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉလုၵ်ႈၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းယၢင်းၼင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ(ပီ ပ.ၶ ၁၄၄၃-၁၄၆၉)ၼႆယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၺႃးမႅၼ်ႈပၢၼ်မိူဝ်းမၢဝ်းလူင်ယၢင်းတိုၵ်ႉဢၢင်ႈပူၵ်ႈၶိုၼ်ႈၼႆယဝ််ႉ။ ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းသေယဝ်ႉ ၺွပ်းဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉမႃးတႃႇတေပၼ်ၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉ လႆႈၵိၼ်ယႃႈၵွင်ႉသေတၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၺွပ်ႇလႃႇၼႆ ယၢမ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢႃႇဝႃႉလႄႈတၢင်းၶႄႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းႁိမ်မိူင်းသႅၼ်ႈဝီၼႆယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉၶဝ်လႆႈၸ်ႂၵၼ်မႃးဝႃႈသင် ဢႃႇဝႃႉပၼ်တူဝ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၼႆၸိုင်ၶႄႇၶဝ်တေပၼ်သႅၼ်ႈဝီလူၺ်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။

မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉတေလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တၢင်းၶႄႇၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉၸဝ်ႈသိူဝ်ၸီႉၾႃႉလႄႈ သိူဝ်လူႈၾႃႉ ၵႂႃႇတင်ႈမၼ်းၶွင် တႃႇတေတေႃႇသူႈၶႄႇၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ(ပ.ၶ၁၄၅၄)ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းပဵတ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈလႆႈၶၢမ်ႇၶႄႇၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈတႃႊၶုၼ်ၸဝ်ႈသႅၼ်ႈဝီၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေၼၼ်ႉယဝ်ႉသိုပ်ႇမီးမႃးၶိူဝ်းသိုပ်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ မိူၼ် ၸဝ်ႉသီႇႁႃႉသူရႃႉ (ပီၶရိတ်ႉ၁၄၆၉-၁၄၈၁)၊ ၸဝ်ႈမိၼ်းၶွင်း(ပီၶရိတ်ႉ၁၄၈၁-၁၅၀၂)၊ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇၼၢၼ်းၵျေႃႇသျိၼ်ႇ(ပီၶရိတ်ႉ ၁၅၀၂-၁၅၂၅)။ မိူဝ်ႈ(ပီၶရိတ်ႉ ၁၅၂၄)ၼၼ်ႉမိူင်းယၢင်းၶိုၼ်းမီးႁႅင်းပွင်ႊမႃးၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆယႃႉလူႉလႅဝ်ပႃးတပ်ႉဢၼ်ပၵ်းဝႆႉ ႁိမ်းလႅၼ်ၶွပ်ႇဢႃႇဝႃႉသေဢမ်ႉၵႃး ၶဝ်ႈတိုၵ်းထိုင်မိူင်းဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၵေႃႈလႆႈၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေယဝ်ႉ လႆႈဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈပီ(ၶရိတ်ႉ ၁၅၂၆-၁၅၄၂)ၼႆယဝ်ႉ။

ၼ်ႂးပိုၼ်းမၢၼ်ႊလႄႈ ၸၢဝ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ဝႃႈဝႆႉတႄႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ််ၵူၼ်းလိူင်း ၵူၼ်းထိူၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉမၼ််းၸဝ်ႈၼႆပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းသိူဝ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႈမၼ်းၸဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းႁၢဝ်ႈၽၢႆႉသိုၵ်းသိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈပေႉမႃးၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈၺႃးပိူၼ်ႈၶႃႈၸၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၶုၼ်မိူင်းလႆႈမႃးပုတ်ႈၼင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။မၼ်းၸဝ်ႈၼင်ႇမိူင်း(မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ၁၅၄၃-၁၅၄၆)ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼင်ႈမိူင်းႁိုင်ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ်ၶဝ်ၵေႃႈၸင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်တင်ႈၸဝ်ႈတႆးလၢႆလၢႆမိူင်းၶိုၼ်းသေၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းပၢႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၶဝ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉလႄႈလႆႈထွၺ်မႃးၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉၼရႃႉပတိႉမိူင်းပၢႆးတႄႈၵေႃႈ လႆႈတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ( ပီၶရိတ်ႉ၁၅၄၆-၁၅၅၂)ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈ လႆႈၺႃးၸဝ်ႈၶမ်းပၢၵ်ႉၾႃ့မိူင်းသႅၼ်ႈဝီမႃးတိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇဢဝ်ပေႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝဝၢႆး မႃးၺႃးမိူင်းၸေႊၵႅင်းမႃးတိုၵ်းသေ လႆႈပၢႆႊၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်ပယိၼ်ႇၼွင်ၼႆယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉတူၼ်ႈလိၼ်းသုတ်းတႄႉၵေႃႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႈၼႆယဝ်ႉမၼ်းၸဝ်ႉၼင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈ(ပီၶရိတ်ႉ၁၅၅၂-၁၅၅၅)ယဝ်ႉ။ ပၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵေႃႈလႆႈတူၵ်းယူႇတႂ်ႈမိူဝ်းမၢၼ်ႊၼႆယဝ်ႉ။ ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ၵွၼ်ႇ(ပထမအင်း၀ခေတ်)ပီၶရိတ်ႉ ၁၃၆၄-၁၄၂၁

1.ၸဝ်ႈသတူဝ်းမင်းၾႃႉ(သတိုမင်းဖျား)တႄႇတင်ႈဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ  ပ.ၶ ၁၃၆၄-၁၃၆၇

2.ၸဝ်ႈၵႄး (မင်းကြီးစွာကဲ ) ပ.ၶ ၁၃၆၇-၁၄၀၀

3.ၸဝ်ႈင်ိူၼ်ႈၾႃႉ(ရှင်ဖြူတရဖျား) ပ.ၶ ၁၄၀၀-၁၄၀၄

4.ၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇ(မင်းခေါင်) ပ.ၶ ၁၄၀၄-၁၄၂၁

ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်ၵၢင် (ဒုတိယ အင်း၀ခေတ်) ပီၶရိတ်၁၄၂၁-၁၄၆၈၁

1.ၸဝ်ႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇ ‘သီႇႁႃႉသူ’ (ရှင်ဖြူရှင်သီဟသူ) လုၵ်ႈၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇ (ပ.ၶ ၁၄၂၁-၁၄၂၅)

2.မင်းလႃႉငႄႇ (လုၵ်ႈၸၢႆးသီႇႁႃႉသူ၊ ၉ၶူပ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်လႆႈ ၃သၢမ်လိူၼ်)

3.ၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈလိုၼ်း(ကလေးကျေးတောင်ညို)ပဵလုၵ်ႈၸဝ်ႈၵႄး (ပ.ၶ ၁၄၂၅-၁၄၂၆)

4.ၸဝ်ႈသတူဝ်းမိူင်းယၢင်း (မိိုးညှင်းသတိုး)(ပ.ၶ၁၄၂၆-၁၄၃၉)

5.မင်းရၢႆးၸဝ်ႈၵႅဝ်ႈ( မင်းရဲကျော်စွာ) (ပ.ခ၁၄၃၉-၁၄၄၂)

6.ၼရႃႉပတီႉ (လုၵ်ႈၸဝ်ႈသတူဝ်းမိူင်းယၢင်း)(ပ.ၶ ၁၄၄၂-၁၄၆၈)

ဢႃႇဝႃႉပၢၼ်လိုၼ်း (တတိယအင်း၀ခေတ်) ပီၶရိတ်ႉ ၁၄၇၆-၁၅၅၄

1.ပြည့်စုံမင်းသီဟသူ(လုၵ်ႈၸဝ်ႈၼရပတီ) (ပ.ၶ ၁၄၇၆-၁၄၈၀)

2.ၸဝ်ႈမင်းၶွင် (သွင်) လုၵ်ႈၸဝ််ႈသီႁႃႉသူႇ (ပ.ၶ ၁၄၈၀-၁၅၀၁)

3.ၸဝ်ႈႁေႃၵႅဝ်ႈၼရႃႉပတီႉ (ရွေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ) (ပ.ခ ၁၄၈၀-၁၅၂၆)

4.ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ (ပ.ၶ ၁၅၂၆-၁၅၄၂)

5.ၶုၼ်မိူင််းဢွၼ်ႇ (ဢုင်းပွင်ႇ) (အုန်းပေါင်ခွန်မိုင်းငယ်)  (ပ.ၶ ၁၅၄၂-၁၅၄၅)

6.ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၽေႇ ဢမ်ႇၼၼ် မိုးဗြဲနရပတိ (ပ.ၶ ၁၅၄၅-၁၅၅၁)

7.သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ (စည်သူကျော်ထင်) ( ပ.ၶ ၁၅၅၁-၁၅၅၄)

8.သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ (သတ်ိုးမင်းစော) (ပ.ၶ ၁၅၅၄-၁၅၈၃)

9.မင်းလကျာ်(လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈမင်းတြႃးသူၺ်ႇထီး (ပ.ၶ၁၅၈၃)

10မင်းရၢႆးၵျေႃႇၸႂႃႇ (နန္ဒဘုရင်)

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>cmil1mh551hkmmgp7tudy3u369p3ior</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸုမ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးတီႈမိူင်းမၢၼ်ႊပွတ်းၼိူဝ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22672</id>
    <revision>
      <id>126279</id>
      <parentid>102357</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17965" sha1="0x67kb9k11se7l4628y6t4d5io9k8t0" xml:space="preserve">ၸုမ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆး တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်

ဝၢႆးသေမိူင်းဢႃႇဝႃႉ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ ၁၅၂၇  ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးမႃးပၢၼ်တႆးပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႊ ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈႁႅင်းပွင်ႊငမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ၼႂ်းၵႄႈပီ ၁၅၂၇-၁၅၅၅ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းပွၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးမႃး လွင်ႈဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလႅၼ်ႊလိၼ်မိူင်းတႆး ပွတ်းတၢင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈပီ1551-1581ၼၼ်ႉ ယႂ်ႇယႂ်ႇၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈယူႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆး ဢၼ်တႆးၽွမ်ႉၵၼ်သေ ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵွၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေ တေ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈယူင်ႉသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလူင်ၸၼ်ႉလႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ပွတ်းတၢင်းတူၵ်း ဢေးသီးယႂ်ႇ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၽႅၼ်ႇလိၼ်ယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၽွင်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ(သိုဟန်ဘွား) ၵေႃႉ လႆႈၶိုၼ်ႈၼင်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉဝႆႉ ယူႇၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊတႄႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ဢုပ်ႇပိူင်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းပေႉၵိၼ် လူလၢႆၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ႁဵတ်းၵဵင်ႈၽိတ်ႈပၢင်းဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇၶႃႇရႁၢၼ်းၶဝ်မႃးၼႂ်းႁၢင်ႈႁေႃသေ ႁႅမ်တၢႆၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၶဝ်လႄႈ ယႃႉလႅဝ်ၵွင်းမူးၶူဝ်းပူၺ်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶွင်မၢၼ်ႊၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယူႇ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ၵူဝ်လွင်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႊၵႂႃႇၸူးတၢင်းမိူင်းတူင်ႇ ဢူႇ(တောင်ငူ) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်ႉသေ မိူင်းတူင်ႇဢူႇၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် တီႈဢၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၶွၼ်ႈ တုမ်ႊၵၼ်မႃးၵမ်းလွၺ်းလွၺ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတႆးၼပ်ႉထိုဝ်တေႃႇ ၶိူဝ်းၶုၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ မိူင်းတူင်ႇဢူႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁႂ်ႈၶဝ်သိုပ်ႇမီးႁႅင်း ပွင်ႊဝႆႉႁင်းၶဝ်သေယဝ်ႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇႁႃတိုၵ်းလိၼ်မိူင်းၶဝ်ၼႆယူႇ။  လွင်ႈဢၼ်မီးမႃးဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈၸုမ်းၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈတႆးၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊပႅတ်ႈ သၢႆပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်တေႉတေႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ ၁၅၄၁ ၼၼ်ႉ  တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ႁၢင်ႈသိုၵ်းၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်းမိူင်းပြူင်ႈ။ မိူင်းၽွင်းၼင်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်း ပြူင်ႈၵေႃႈ လႆႈယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်တီႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ(ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ် ၾႃႉ)၊ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမႃးတိုၵ်းယႃႉၸွၺ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတပိၼ်ႇ သူၺ်ႇထီး ဢၼ်ဝႅတ်ႉလွမ်ႉမိူင်းပြူင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈမေႃႇလႄႈ မိူင်းမိတ်ႈ တႄႉ မႃးၸွၺ်ႈတူၵ်းလိုၼ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊတေႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ဢၢၼ်းလူင်းမႃးၸွၺ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်း ပြူင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၺႃးတပ်ႉသိုၵ်းၸျေႃႇထိၼ်ႇဢၼေႃႇရထႃႇၶဝ် မႃးတိုၵ်ႉၸွမ်းတၢင်း ဢွၼ်တၢင်းလႄႈ  တပ်ႉ သိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ၵေႃႈ တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်သေ လႆႈႁူၼ်ပၢႆႊၵႂႃႇၸူးမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ၶိုင်ဢၢင်ႈသိုပ်ႇတိုၵ်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢင်ႇသေ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၶဝ်ၵေႃႈ သိမ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းပြူင်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းသီႇပေႃႉ ၽူႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵဝ်ႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်း(ခုံမိူင်း) လႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ တင်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ လႆႈၺႃးလွမ်ၶႃႈတၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်သင်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇႁၢင်ႈသိုၵ်း လူင်းတိုၵ်း ဢဝ်မိူင်းပြူင်းတီႈတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီႈၶိုၼ်းၼႆယူႇယဝ်ႉ။   ယၢမ်းၼၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလၢႆလၢႆမိူင်းၵေႃႈ ၶဝ်မႃး ႁူမ်ႈၸွမ်းဝႆႉယူႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဵမ်ဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊတႄႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၶုၼ်မိူင်း(ခုံမိူင်း)ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ ၁၅၄၃ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈ တိူင်ႇပၢင်ႇၸွမ်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလၢႆလၢႆၸဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆး၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမိတ်ႈလႄႈ မိူင်းယၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶိုၼ်းလူင်း တိုၵ်းမိူင်းပြူင်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းပြူင်ႈၶဝ်ဢမ်ႇႁတ်းဢွၵ်ႇတိုၵ်း ယွၼ်ႉဝႃႈႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ်လႄႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီႈၵေႃႈ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်းမႃးတၢင်းမိူင်းပြူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီႈ တႄႇၶဝ်ႈတိုၵ်းတပ်ႉၼမ်ႉၶွင်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးဢွၼ်တၢင်းလႄႈ တပ်ႉၼမ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ် ၵေႃႈလႆႈလူႉသုမ်းသေ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးပႅတ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးလႆႈ ငိၼ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ထွၺ်လင်ယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇသိုပ်ႇလိုပ်ႈတိုၵ်းထႅင်ႈသေ တပ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်သေ ပၢႆႊၶဝ်ႈၸူးမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၵေႃႈ သိမ်းလႆႈလိၼ်မိူင်းဢႃႇ ဝႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊလၢတ်ႈဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ဝၢႆးသေ ၶုၼ်မိူင်း(ခုံမိူင်း) ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉလူတၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈပီ ၁၅၅၁ ၼၼ်ႉ သီႇတူႇၸျေႃႇထိၼ်ႇ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်မႃး ၸဝ်ႈၾႃႉမိူဝ်းဢႃႇဝႃႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇ ပေႃးႁိုင်သင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလႆႈၺႃးတပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ(ဟံသာဝတီ) ၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်းလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်ႈဝႆႉဝႃႈ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ ႁဵတ်းႁိုဝ် တႄႇမႃး။ ၼႂ်းၾၢႆႇမၢၼ်ႊတႄႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ၁၅၄၃ ၼၼ်ႉ မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆး တေပႃးဝႆႉၸဵတ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းမိတ်ႈ၊ မိူင်းယၢင်း၊ မၢၼ်ႈမေႃႇ၊ သီႇပေႃႉ၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ လႄႈ ဢႃႇလိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လီၾၢင်ႉႁၼ်တႄႉ ပဵၼ်ဝႃႈ ယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် မိူင်းသႅၼ်ဝီသမ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈတႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸုမ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈတႆးၼႆႉသေ ပႃးမိူင်းလၢႆလၢႆတေႉတေႉလႄႈ မိူင်းလႂ် သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၶေႃႈထၢမ်ဝႆႉယူႇ လႄႈ ယင်းတိုၵ်ႉလူဝ်ႇလမ်းတိုၼ်းထႅင်ႈ လွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ၼႂ်းၸူဝ်ႊယၢမ်း ၁၅၂၇-၁၅၄၂ၼၼ်ႉထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ တႃႇတေတွပ်ႇလႆႈၶေႃႈထၢမ် ၼႆႉ။ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်တႆးလႆႈလူင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်တေႉတေႉ လႄႈ ပဵၼ်သင်လႄႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလူင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းဢၼ်လႅပ်ႈ တေပဵၼ်လႆႈမၼ်းယူႇသၢမ်ၶေႃႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ (1) ၵၢၼ်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ (2) လွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်း ငဝ်ႈတိုၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸိင်းတိုၵ်းယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်၊ လႄႈ (3) လွင်ႈႁႅင်းဢီးၾၢႆႇႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယႂ်ႇၼမ်မႃးတီႈ ၼႂ်းလိၼ်မိူင်းတႆးသေလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး ၼႃႈသိုၵ်းႁိမ်တီႈလိၼ်ၵၼ်လႄႈ တႃႇသၢင်ႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်းၸိူဝ်းလႅၼ်ႊလိၼ်ပၼ်မိူင်းၶႄႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မၢႆၼိုင်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼႆၼၼ်ႉ လႅပ်ႈပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းတႃႇၾၢႆႇတႆး တေလူင်းတိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယူႇ။ ၶေႃႈထီႈသွင် လွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းငဝ်းတိုၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸိင်းတိုၵ်းယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းလူင် ဢၼ်လႅပ်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တႆးလႆႈလူင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်။ ၶေႃႈတီႈသၢမ် ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၼမ်မႃးလႄႈ တႆးလႆႈမႄႇၵႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႅပ်ႈၸႂ်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းဢၼ်လၢတ်ႈမႃးတင်းမူတ်းၼႆႉ ယိုင်ႊၶႅၼ်းတိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးမႃးၶေႃႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇ လူၺ်ႈလွင်ႈတႆးၽွမ်ႉႁူမ်းၵၼ်သေ တိုၵ်းတေႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ ၁၅၂၄-၁၅၂၇ ၼၼ်ႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ 

ဝၢႆးသေ သီႇတူႇၸျေႃႇထိၼ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ ပႃႈတႂ်ႈၶွင်ၶုၼ်မိူင်း ပူႇယိၼ်ႉ ၼွင်ႇ(ဘုရင့်နောင်) မိူဝ်ႈပီ၁၅၅၅ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမိူင်းတႆး တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ၵေႃႈ လႆႈသုတ်းႁၢႆၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး တေလႆႈဝႃႈၶိူဝ်းၶုၼ်ပူႇယိၼ်ႉၼွင်ႇ(ဘုရင့်နောင်) ဢၼ်ပဵၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးသေ မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလႅၼ်ႊလိၼ်တႆးတေႉတေႉ ဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>0x67kb9k11se7l4628y6t4d5io9k8t0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိူင်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22673</id>
    <revision>
      <id>126209</id>
      <parentid>102249</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12077" sha1="ioc1figeh3ewfbvnkukkiiljogv4fi8" xml:space="preserve">လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႆႉမီးမႃးမိူဝ်ႈ (1524-1525 ) ။ သတူဝ်းမိၼ်းၽျႃႇၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈတႆး-မၢၼ်ႊ ဢၼ်တင်ႈၶိုၼ်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး။ ၼႂ်းပၢၼ်ၼႆႉ   

ၶဝ်ႈပႃးယူႇလၢႆလၢႆမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ- မိူင်းတွင်ႇငူႇ၊မိူင်းပြူင်ႈ၊  မိူင်းယၢင်းဢၼ်လႆႈယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး  ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းတီႈၼႆႉတေႉၵေႃႈလၢတ်ႈၼေလွင်ႈဝႃႈ    

ၶဝ်သၢမ်မိူင်းၼႆႉႁဵတ်း  ႁိုဝ်ၶတ်းၸႂ် တႃႇပူၼ်ႉလွတ်ႈပႃႈတႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ တႃႇပူၵ်းတင်ႈၶိုၼ်ႈမိူင်းၽႂ်ႇမိူင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။   

ၼႂ်းပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆႉ မီးပၢၼ်ၶုၼ်သၢမ်ၶုၼ်။ ပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတိုၵ်းမႃးသွင်ပွၵ်ႈသေ၊  လူႉသုမ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈ ပီ1525 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။   

မိူဝ်ႈ1524 ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈၺႃးတိုၵ်းဢၼ်မိူင်းဝဵင်းမျေႇတူး၊ ဝဵင်းးသီႇပူၵ်ႉတယႃႇ၊ ဝဵင်းတီႇပႄးယိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်း   

သွင်သမ်ႉပဵၼ်မိူင်းယၢင်း (ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇ,Si Lun,မိုးညှင်းစလုံ) လုၵ်ႉတီႈမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းပွတ်းတၢင်းတူၵ်းသေ ခဝ်တိုၵ်း။ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇၼႆႉပဵၼ် ၶိူဝ်းသိူဝ်သေဢမ်ႇၵႃး၊    

ပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၼူႈ၊ လၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ပုင်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းၼႆႉမႄႇၶႂၢၵ်ႈလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတိၼ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး  တေႃႇ   

ပေႃးထိုင်ပၵၢၼ်ႇၵျီး၊ တွင်ႇတွင်း၊ ယမ်ႈမႄးတိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇၼႃႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၶုၼ်ပွၵ်ႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉပွၵ်းၵမ်းၼိုင်ႈ (ၸဝ်ႈသ   

တူဝ်းမိၼ်းၽျႃႇ) လႆႈႁွင်ႉၸဝ်ႈမိူင်းသီႇပေႃႉ ( သီပေါ )တႃႇမႃးၸွၺ်ႈထႅမ်ၶဝ်။ ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်း တေမႃးတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပီႈၶူၺ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီပေႃႉ   

( မိူင်းမိၼ်းဢူးတီႇ၊ၸဝ်ႈယမႄးတိၼ်း) ၵေႃႉပွင်ႇၶၢဝ်ပၼ်။ မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ပီသႃသၼႃႇ 888 ၼၼ်ႉ  မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇၵွၺ်း ပႃး   

တင်းၸဵမ်ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း (သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ၊ ဘိုဟန်ဘွာ) လႄႈလၢၼ်ၸၢႆး (ၸဝ်ႈမၢဝ်းၶမ်း) ထႅင်ႈ။ လၢႆးတၢင်းဢၼ်ၶဝ်လႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ်တပိၼ်ႇ   

သူၺ်ႇထီး ပယိၼ်ႉတေႃႇ( တပင်ရွှေထီး ဘုရင်နောင် ) မႃး။ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈပၢႆႊၵႂႃႇ သိၼ်ႇၶွင်း ( စစ်ကောင်း ) ပႅတ်ႈ။ႁဵတ်းၼႆသေ ၶဝ်ၵေႃႈဢဝ်   

ပေႉလႆႈမႃး မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ။   

ပီသႃႇသၼႃႇ 885 ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းလႄႈပႃးတၢင်း ၸဝ်ႈၾႃႇမိူင်းပြူင်း(ပြည်မြို့၊ သတူဝ်းမိၼ်းသေႃး) ၵႂႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉၸွမ်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းတိုၵ်ႉပေႉဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ    

ၽွင်းတိူၵ်ႉလိုဝ်ႈယူႇတီႈ Thayetယူႇၼၼ်ႉၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်း လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်းသွင်ၸဝ်ႈမီးၶေႃႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ် &quot;ၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်ႈႁဵတ်းပၼ်ၶူဝ် တႃႇၸဝ်ႈမိူင်း    

ယၢင်းတေလတ်းမႄႈၼမ်ႉသေသိုပ်ႇမႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈဢဝ်တင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊ မႃႉ၊ ၸၢင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပြူင်းၵေႃႈဢုပ်ႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊    

ၵူၺ်းၼႃႇဢမ်ႇႁိုဝ်သင်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းပြူင်းၼႆႉမိူဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းမိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၵူဝ် ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉ လႄႈၸဝ်ႈၾႃႉသီပေႃႉမႃးတိုၵ်းမၼ်းၶိုၼ်း။ သမ်ႉဢမ်ႇသင်    

မၼ်းၵေႃႈ ခဝ်ဢမ်ႇယူႇၾၢႆတႂ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေဢမ်ႇၵႃး၊ ၵႂႃႇပဵၼ်ဢူၺ်းလီၸွမ်းမိူင်းတွင်ႇငူႇၶဝ်ထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ လႄႈပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈ ဢႃႇဝႃႉ လႄႈ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈမိူင်း    

ပြူင်းၼႆႉပႃးဝႆႉယူႇ။    

မိူင်းတွင်ႇငူ(တောင်ငူ)ၼႆႉ ႁိူဝ်ႈႁိူဝ်းမႃးၼႂ်းပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶုၼ်မၢႆသွင် (မင်းကြီးစွာကဲ)။ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ(မင်းကြီး          

ညို)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶုၼ်မၢႆသၢမ် ( ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ၊ သိူဝ်ၵေႃႇၾႃႉ ) ၼႆႉလႆႈၵႂႃႇပိုင်ႈဢိင်မိူင်းတွင်ႇငူႇၶဝ် ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈဢဝ်ၼွင်ႉယိင်းမၼ်း          

ပၼ် တႃႇလႅၵ်ႈဢဝ်ၵၢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ။ လႆႈဝႃႈမိူင်းတွင်ႇငူႇၼႆႉ မီးမႃးႁႅင်းပွင်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ထိုင်တီႈ( ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ ) ပေႃးလႆႈၵႂႃႇၵူမ်ႈၵွမ်တေႃႇၶဝ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ-           

တင်းမိူင်းပြူင်းၶဝ်ၵေႃႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 886 ၼၼ်ႉ မိူင်းပြူင်း လႄႈ မိူင်းတွင်ႇငူႇ ၶဝ်ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းသလေႇ( စလေ )ၸွမ်းၵၼ်။ မိၼ်းတူင်းတႃး (မင်း          

တုံးသား ) ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ် မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်းပေႉမႃး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ( ရာဇသကြ်န် )။ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉဢၼ်ပဵၼ် သတူဝ်းမိၼ်းၽျႃႇၼႆႉ ႁွင်ႇဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်း          

တိုၵ်း  မိူင်းဢႃႇဝႃႉ တႃႇႁိမ်ဢဝ်မိူင်းမၼ်းၶိုၼ်း။ ၵူၺ်းၼႃႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉသမ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်သိုၵ်းမိူင်းယၢင်းသေ ၶဝ်တိုၵ်းမိူင်းတွင်ႇငူႇဢွၼ်တၢင်း၊ ဢၼ်ပဵၼ်မိၼ်းၵျီးၺိူဝ်ႇၶဝ်          

ထိုင်တီႈပေႃးသုမ်းၵႂႃႇ။ ဝၢႆးသေမၼ်းၵျီးၺူဝ််ႇတၢႆၵႂႃႇပီ 892၊ မိူဝ်ႈဢႃႈသၢၵ်ႈမၼ်းလႆႈ 71 ပီၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ( တပင်ရွှေထီး ) ၼႆႉၶိုၼ်းသိုပ်ႇ          

ဢုပ်ႉၵႂႃႇမိူင်းတွင်ႇငူႇယူႇယဝ်ႉ။          

ၼႆႉပဵၼ် &quot; လွင်ႈတႆးၸိင်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ (1524-1525 )ယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လွင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ တေႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈလႂ်၊ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉဢူၼ်ဢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်။ လႄႈ မိူင်းဢၼ်ယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈမၼ်းသမ်ႉႁဵတ်းႁိုဝ်တုမ်ႉတွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ယဝ်ႉ။          

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}1) Min Gyi Nyo

ၽူႈတႅမ်ႈ - Jon Fernquist

SOAS Bulletin of Burma Research, Vol.3, No. 2, Autumm 2005, ISSN 1479-8484

2) Min gym Nyo

https://my.wikipedia.org/wiki/မင်းကြီးညို

3) ရွှေနန်းကြော့ရှင်နရပတိ

https://my.wikipedia.org/wiki/ရွှေနန်းကြော့ရှင်_နရပတိ</text>
      <sha1>ioc1figeh3ewfbvnkukkiiljogv4fi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၽွၼ်းသိုပ်ႇဝၢႆးသေမိူင်းယၢင်း တိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ(1527-1532)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22674</id>
    <revision>
      <id>126348</id>
      <parentid>102381</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14643" sha1="86gnprwtuhul139av8hwvjx63fjx5sx" xml:space="preserve">	ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ မႃးယူႇသဝ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မီးတႆးၶဝ်သၢမ် ပီႈၼွင်ႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ -ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ(အသင်္ခရာ)၊ ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ(ရာဇသင်္ကြန်)၊ သၢမ်သႅင်သႂ်(သီဟသူ) ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈAD 1278 ၼၼ်ႉ သၢမ်သႅင်သႂ်ၼႆႉ တႄႇတင်ႈ ဝဵင်းပၢင်ယႃႈသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပီ AD1364  ၼၼ်ႉမိူင်းမၢဝ်းၶဝ်ႈသိမ်း ၸေႊၵႅင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “သတူဝ်း မင်းၾႃႉ” (သတိုးမင်းဖျား)ၼၼ်ႉၸင်ႇမႃးတေႇတင်ႈ မိူင်း “ဢႃႇဝႃႉ” ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃးၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1527 ၼၼ်ႉလုၵ်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း(ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇၾႃႉ) ဢၼ် ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈသိူဝ်ငၢၼ်ၾႃႉ” (သိုဟန်ဘွားမင်း) ၼၼ်ႉမႃးတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢၼ်လႆႈတူၵ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်း မိုဝ်း ၶိူဝ်းၶုၼ်မၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ လႆႈပၢႆႈ ၵႂႃႇတီႈ မိူင်းပြူင်ႈ လႄႈ မိူင်းတူင်ႇဢူႇ ယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇ ယူႇတႂ်ႈၽွင်းငမ်း တႆး သေ ၶိုၼ်းလႆႈ ၶိုၼ်းတႃႈၶုၼ် လႄႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ၶိုၼ်း။ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႆႈၶိုၼ်းထုၵ်ႇႁွင်ႉမႃး ၼႂ်း မိူင်းၶိုၼ်းသေ တႃႇမႃးၸွၺ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလႄႈ  ၸွၺ်ႈၼႂ်းလွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၼႂ်းၵေႈ ၽိင်ႈတႆးလႄႈ ၽိင်ႈမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼႆႉဝၢႆးသေမၼ်း သိမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ  ဝဵင်းလႄႈ တင်း ဝၢၼ်ႈၼႆႉ ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းတႆးလႄႈ မၢၼ်ႊလႆႈဢုပ်ႉၸွမ်းၵၼ် ယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႆႈၵိၼ်မိူင်း ပျိၼ်ႇၸီး(Pyinzi)၊ ဝဵင်းသလိၼ်း သမ်ႉပဵၼ်သီႇတူႇၵျေႃႇထိၼ်ႇ၊ မိူင်းပူးၵမ်ႇသမ်ႉ သိုပ်ႇပၼ် ၸဝ်ၾႃႉပူးၵမ်ႇၶိုၼ်း၊ ဝဵင်း Kamni သမ်ႉပၼ် ၼေႃႇရႃႇထႃႇ ၵႂႃႇၵိၼ်၊ ပျၢၼ်ႇၶျီႇ(Pyan-chi) သမ်ႉလႆႈ ၵႂႃႇ ၵိၼ် ဝဵင်းPaung-ti လႄႈ ဝဵင်းဢႃႈမျိၼ်ႉသမ်ႉပဵၼ် တႅတ်ႇတေႃႇသျေႇ လႆႈၵႂႃႇၵိၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁၢၼ် ၾႃႉၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်ႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ် ပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႇ တိုၵ်ႉဢုပ်ႉမိူင်း ဢႃႇဝႃႉယူႇၼၼ်ႉ ပေႃးပဵၼ်လွင်ႈၵပ်းၵၢႆႇ မိူင်း ပြူင်ႈ လႄႈ မိူင်းတူင်ႇဢူႇ  သွင်မိူင်းၼႆႉၸိုင် ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တင်း ၽွင်း မိူင်းလူင်မၼ်း မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ။ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵူဝ်ၶိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ႁၢႆၵႂႃႇ လႄႈ မၼ်း ၸင်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ တေၵႂႃႇတိုၵ်းၸိုင် မိူၼ်တင်းႁဝ်းဢဝ်သိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ႁဝ်းၵႂႃႇႁိူဝ်ႉလၢႆလၢႆၵွၺ်း လႄႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႂႃႇတိုၵ်း ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၶဝ်တေမႃးၵွမ်းၸူးတေႃႇႁဝ်းၵွၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇ ထုင်းမၢၼ်ႊၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုင် မိူင်းဝၢင်းၵွမ်းတင်းလၢႆ တိုၼ်းတေလႆႈမႃး ၶၢမ်ႇသတ်ႈၸႃႇ တေႃႇၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း တူၼ်မႂ်ႇၼႆယဝ်ႉ။

           ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇမိူင်းပြူင်းလႄႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ၵမ်းလႅဝ်။ မၼ်းဢဝ်လႆးဢူၼ်ႈသေ ၶဝ်ၸူးတေႃႇသွင်မိူင်းၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉၶဝ်မႃးဢုပ်ႇလွင်ႈဝၢၼ်ႈလွင်ႈမိူင်း ၼႆ ယဝ်ႉ။ သွင်မိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇၽွမ်ႉၸႂ်သေ လႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၼႆႉ ၵူဝ်တႆးမႃးယူႇၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းတႆးဢႃႇဝႃႉ တင်းမိူင်းတူင်ႇဢူႇလႄႈ မၼ်းၸင်ႇၸႂ်ႉ ယႃႉပႅတ်ႈ ၾၢႆႇၼမ်ႉ၊ မိုင်ၼမ်ႉ၊ ၼွင်ၼမ်ႉလႄႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ သွင်မိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

           မိူဝ်ႈ1531ၼၼ်ႉ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ လႆႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇလႄႈ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းတပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၸင်ႇ ၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1532 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉတင်းပေႃႈမၼ်း ၸင်ႇဢဝ် သိုၵ်းၸၢင်ႉ၊ သိုၵ်းမႃႉ၊ ၵူၼ်းသိုၵ်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆသေ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇမိူင်းပြူင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉ ထူၺ်းၸင်ႇ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်းၵႅတ်ႇၶႄ မိူင်းမၼ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉထူၺ်းၼႆႉ သူင်ႇ လုၵ်ႈမၼ်းလႄႈ တင်းမေးၼၢင်းမၼ်း ႁႂ်ႈပၢႆႈၵႂႃႇယူႇတီႈဝဵင်း Ta-le-se  ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်း ယၢင်းလႄႈတင်း ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၵေႃႈ တင်ႈတပ်ႉၶဝ် တီႈမိူင်းပြူင်ႈ တႄႇဢဝ် Myaut-na-win တေႃႇပေႃးထိုင်ၵႂႃႇၸွမ်းၸိူဝ်း လွၺ်ႈလူင်မိူင်းပြူင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ပယိၼ်ႉထူၺ်းၵေႃႈၸင်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇ ၶဝ်းယၢဝ်းမၼ်းသေ ၸင်ႇဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်းတင်းၼမ်သေ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၸွမ်း ၸမ်ႁႅင်သေ ၵႂႃႇၵွမ်းၸူးယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ  ၸင်ႇလၢတ်ႈတီႈပယိၼ်ႉထူၺ်းဝႃႈ မိူဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ပေႃႈမႂ်းလႆႈပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတီႈ ၵဝ်ဝႃႈ တေၸွၺ်ႈႁဝ်းတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉ၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

           မိူဝ်ၽွင်း ပယိၼ်ႉထူၺ်းႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းမၼ်းသေ ၵႂႃႇၵွမ်းတေႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ ၺွပ်ႉ ပယိၼ်ႉထူၺ်းလႄႈတင်း ၵူၼ်းၸွမ်းမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵႂႃႇယႃႉၽိင်ႈမၢၼ်ႊၶဝ်။ ဝၢႆးသေၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းတီႉၵမ်တူဝ် ပယိၼ်ႉထူၺ်း ယဝ်ႉ ၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ ပွၵ်ႈမိူဝ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းယၢင်း။ မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်ႉၽႅဝ်တီႈ တီႇပႄးယိၼ်း(ဒီပဲယင်း) ၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈပွၺ်ႇပၼ်တူဝ် ပယိၼ်ႉထူၺ်းလႄႈ တင်းၵူၼ်းၸွမ်းမၼ်းတင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႈၵေႃႈ မိူဝ်ႈ ၽွင်း တိုၵ်ႈလတ်းၽၢၼ်ႇဝဵင်းမျေႇတူး ယူႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶုၼ်တႆး မီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်း ယၢင်းၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းမၼ်း လၵ်ႉၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။

            မိူဝ်ၽွင်းပယိၼ်ႉထူၺ်း ၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၼရႃႉပတီႉ ၼၼ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်ႈၼင်ႈ မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေႁႃႈလိူၼ်ယဝ်ႉ ပေႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ၽႅဝ်မႃးၶိုၼ်းတီႈမိူင်းပြူင်ႈသေတႃႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢမ်ႇၶိုၼ်းပၼ်ပေႃႈၶဝ် ဢုပ်ႉမိူင်းၶိုၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ၼႂ်းမိူင်းပႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ပေႃႈၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်သေလႆႈတၢႆၵႂႃႇ။ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၼရႃႉပတီႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၸတ်းပၼ် ပၢင်ၸႃႇ ပၼ် ပေႃႈၶဝ်လီလီယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼရႃႉပတီႉၼႆႉမၼ်းၶိုၼ်းဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉ ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၵဝ်ႇမိူင်ႊဢႃႇဝႃႉ ၼၼ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼရႃႉပ တီႉၼႆႉမၼ်းၵုမ်ႇလႃႈလီႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆႉၵွၺ်းလႄႈ ထိုင်တီႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးပေႃးယိုတ်းဢဝ်လႆႈ မိူင်းပြူင်ႈမိူဝ်ႈ 1540 ပၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတွင်ႉဢူႇ ၸင်ႇယိုတ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈ 1555 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးလင် ပယိၼ်ႉၼွင်ႉ သိမ်းလႆႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ သၢႆသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶုၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၵေႃႈလႆႈၶၢတ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>86gnprwtuhul139av8hwvjx63fjx5sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပၢၼ်တႆးၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉတူၵ်းသုမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22675</id>
    <revision>
      <id>126187</id>
      <parentid>102209</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16141" sha1="qqdrbcresz49avi7u4s3m8l7ysl1jpp" xml:space="preserve">တႆးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈတူၵ်းသုမ်း(1510-1527)
ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်တႆးၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဢူၺ်း လီၽႂ်မၼ်းမႃးၸွၺ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းသမ်ႉပဵၼ် ၽူႈၶဵၼ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း ၸင်ႉၶိုၼ်ႈ ၼႃႈသိုၵ်းၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်လႅၼ်ႊလိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၾႃႉ သီႇပေႃႉၸင်ႇယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ်တီႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ ဢဝ်သိုၵ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်လုၵ်ႈသိုၵ်းမၼ်းသေ ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းမိူင်းမျေႇတူးဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းယၢင်းဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သိုၵ်းဢၼ်ပႂ်ႉဝဵင်းၼၼ်ႉ မီးဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလႄႈ   သိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉလႄႈ လႆႈထွၺ်မႃးဝႅတ်ႉလွမ်ႉဝႆႉတၢင်းၼွၵ်ႈဝဵင်းသေ ပၵ်းတပ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ မိူင်းဢၼ်ပဵၼ် ဢူၺ်းလီတင်းဝဵင်းမျေႇတူးၶဝ် ၼင်ႇဝဵင်းတႂိၼ်းတိၼ်း၊ ဝဵင်းမိၼ်းၵိၼ်း လႄႈ ဝဵင်းၵႃလိုဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၸွၺ်ႈ တိုၵ်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉသေ လႆႈထွၺ်မိူဝ်းတီႈဝဵင်းတပျေႉယိၼ်း၊သီႇပူၵ်ႉတယႃႇယဝ်ႉ။ 
တႄႇပီ1513 တေႃႇ 1515 ၼၼ်ႉသမ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ၼင်ႇမိူင်းသၵူးၶဝ် မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးႁိမ်း ၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၶတ်းၸႂ်ၵုမ်းထိင်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈပီ 1515 ၼၼ်ႉ တပ်ႉ   သိုၵ်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းတေႃႇ မိူင်းမျေႇထႄးၶဝ်ယဝ်ႉ။ 
ထိုင်မႃး ပီ1517ၼၼ်ႉသမ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၵိူတ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵေႃႈ ဝၢႆးသေ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ၵိူတ်ႇယဝ်ႉပီၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁၢင်ႈသိုၵ်းတေႃႇမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးႁိမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1518 ၼၼ်ႉ  
ၸင်ႇတႄႇတိုၵ်းဝဵင်းမျေႇတူးသေ ၸဝ်ႈသီႇတူႇ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ၸွၺ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၵ်းထႅင်ႈမိူင်းငရၼႄးသေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ သိုၵ်းမိူင်းယၢင်းသုမ်းသေ ပၢႆႊၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈပီ1520ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းလႄႈၵႃလိုဝ်းတိုၵ်းၵၼ်လႄႈ      ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ၸင်ႇသူင်ႇသိုၵ်းၵႂႃႇ တိုၵ်း တင်းသွင်မိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊမိူင်းၵႃလိုဝ်းတႄႉ ယွမ်းဝၢင်ႇၵွမ်းတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉသေ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ဝၢင်ႇ ၵွမ်းတေႃႇ မိူင်း ဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးၼႂ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈသႅၼ်ဝီၶဝ် တႅမ်ႈဝႆႉတႄႉ ၵွၼ်ႇပႆၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ယင်းမီးပိုၼ်းဢၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်ဝႆႉယူႇ။ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းဢၼ်ၾၢႆႇမၢၼ်ႊတႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ ၾၢႆႇၶႄႇၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇလီယုမ်ႇၼင်ႇၵဝ်ႇၼႆ  ယဝ်ႉ။
မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇတႄႉ ဝၢႆးသေ ပူၼ်ႉမႃးသိပ်းပီယဝ်ႉ မၼ်းပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတေႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ် ယူႇ ယဝ်ႉ။လွင်ႈဢၼ်မိူင်းတွင်ႇဢူႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉမီးႁႅင်းၵိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမိူင်းၶဝ် ၵတ်းယဵၼ်မႃးႁိုင်လႄႈ မၼ်းၶတ်း ၸႂ်ႁွမ်ႁႅင်းၵူၼ်းသေ ဝၢႆးမႃးၵေႃႈ   ႁႅင်း သိုၵ်းမၼ်းယႂ်ႇလႄႈ ၸင်ႇပိုတ်ႇသိုၵ်းတေႃႇမိူင်းတၢင်ႇမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ဢၼ်ၼႂ်း ၽိုၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းၺွပ်းလႆႈၵူၼ်းတႆးတင်းၼမ် ဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းလုၵ်ႈသိုၵ်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။မီး ၶေႃႈထတ်းသၢင်ဝႆႉဝႃႈ ယွၼ်ႉတႆးၶိုၼ်ႈတိုၵ်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ မၼ်း   ၸင်ႇၶိုၼ်ႈတူဝ်မၼ်းမႃးၼႆယူႇ။
ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၽွင်းငမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ
ပေႃးလၢတ်ႈလွင်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆ လူဝ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ၽႂ်ၼႆဢွၼ်တၢင်းယူႇယဝ်ႉ။မၼ်ႊပဵၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈလူင် ဢၼ်ၽွင်ငမ်းမိူင်းယၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းယၢင်းၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးၸဝ်ႈၾႃႉၽွင်ငမ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼႆယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈမိူင်းယၢင်းတိုၵ်းပေႉ ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ။မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊတေႉတေႉ။ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ မေႃမီးၸႂ်ဢီးလူပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇႁႃပေႉၵိၼ်ၽႂ်ၼႆ ယဝ်ႉ။တဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉလႄႈ ပျီႇ၊ဢိၼ်းတႃႇဝတီႇ၊တွင်ႇငူႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ယူႇၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉသိပ်းသွင်မိူင်းၼင်ႇ မိူင်းမၢဝ်း၊ၵိုင်ႇမႃႉ၊ၸေႊပၢင်ႇ၊မိူင်းၵွင်ႊ၊မိူင်းယၢင်း၊သွင်သူပ်း၊မိူင်းမိတ်ႈ၊သႅၼ်ဝီ၊သီႇပေႃႉ၊ယွင်ႁူၺ်ႈ၊မိူင်းၼၢႆး၊ မိူင်းပၢႆး၊ၸဝ်ႈၾႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ မီးထၢၼ်ႈပဵင်းၵၼ်တင်း ထၢၼ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈ1364ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ(ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉ)ၶိုၼ်ႈတိုၵ်းပၢင်ယႃႈလႄႈ ပၢင်ယႃႈလႆႈလူႉသေ ဢဝ်သထူဝ်းမင်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉပၢင်ယႃႈယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ1364ၵွၺ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ သထူဝ်းမင်းတႄႇတင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။
ဢႃႇဝႃႉမီးၼႂ်းၵႄႈ မိူင်းတႆး ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈမီးမိူင်းပျီႇ၊တူင်ႇဢူ၊ပၢင်ႇသႃႇဝတီႇ တၢင်းတူၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉမီးမိူင်းရၶႅင်ႇယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈပီ 1501ၼၼ်ႉ ၼႃႇရႃႇပတီႉႁေႃၶမ်းၽွင်းငမ်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ်တင်းၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းလႄႈလႆႈႁဵတ်းပၢင်    တိုၵ်းၵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉလႆႈသုတ်းၵႂႃႇၼႂ်းပၢၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈဢၼေႃႇယႃႇထႃႇတိုၵ်းမိူဝ်ႈပီ1554ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ1522ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းတိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ မိူင်းပျီႇၵေႃႈတိုၵ်းၸွၺ်ႈသေ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈ ထႅမ်တီႈၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉသေ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၵေႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉၸၢင်ႉသၢမ်ပၢၵ်ႇသေ တပ်ႉမႃႉၼိုင်ႈႁဵင်လႄႈႁႅင်းသိုၵ်းၼိုင်ႈမိုၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၸွၺ်ႈၼႆယဝ်ႉ။တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ဢမ်ႇတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းပျီႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး    ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းဝႃႈ ႁဝ်းပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈတိုၵ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ၶႅၼ်းတေႃႈဢွၼ်ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းထွၼ်မိူဝ်းသေၵမ်းၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်းထွၺ်မိူဝ်းၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႊမိူဝ်ႈပီ1525ၼၼ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈတိုၵ်းၶိုၼ်းသေ ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူးၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၼွင်ႉပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁဝ်းထွၺ်တပ်ႉသိုၵ်းမႃးယွၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ် ၵူၺ်းၵႃႊပွၵ်ႈၼႆႉ ဢႃႇဝႃႉၶဝ်ႈတိုၵ်းဢွၼ်တၢင်းလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းႁိုဝ်ဵတေလႆႈတိုၵ်းၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၵေႃႈ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄမိူင်းၸဝ်ႈပီႈၼၼ်ႉ ၶႃႈၼွင်ႉဢမ်ႇႁၢမ်ႈၶႃႈၼႆယဝ်ႉ။ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ဢႃႇဝႃႉသုမ်းလႄႈ ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈဢဝ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢၢပ်ႈပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပျီသေ တႃႇမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၶူဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈသေ မိူဝ်းၵႂႃႇမိူင်းယၢင်းယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼႃႇရႃႉပတီႉၵေႃႈ မၢတ်ႇၸဵပ်းသေ တၢႆၵႂႃႇၼိူဝ်ၸၢင်ႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ1527ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းတႅၼ်းတၢင် ၸဝ်ႈပေႃႈၶဝ်ၸဝ်ႈလူင်ယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်သႃႇသၼႃႇတေႉတေႉ။မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးသမ်ႇပုတ်ႇတေႇ  ဢၼ်မီးယူႇတီႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းၸဝ်ႈၺႃးမိၼ်းၸျီႈယၼွင်ႇႁၢၵ်းလင်မၼ်းၸဝ်ႈလႄႈ မၼ်းလႆႈတၢႆတႂ်ႈမိုဝ်း လုၵ်ႈၼွင်ႈမၼ်းမိၼ်းၸျီးယၼွင်ႇယဝ်ႉ။မၼ်းလႆႈၶၢမ်ႇဢဝ်လႅဝ်းၽၼ်းသေ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>qqdrbcresz49avi7u4s3m8l7ysl1jpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းတႆး ၵွၼ်ႇၼႃႈ ပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ (1449 –1503 )</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22676</id>
    <revision>
      <id>126196</id>
      <parentid>102215</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11922" sha1="6jjvbu79lk6vvyoskvt3frfydn0sgic" xml:space="preserve">မိူင်းတႆးၵွၼ်ႇၼႃႈပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၼႆႉလႆႈဝႃႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆးသုၵ်ႉသၵ်ႉတေႉယဝ်ႉ။ မီးမိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်းၼမ်ၵွၺ်းသေဢမ်ႇၵႃး ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈမီးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶၢႆႉယၢႆႉတီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်တိူဝ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းထီႈသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ၶႄႇဢဝ်သိုၵ်းသေမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶႄႇမႃးတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းလႆႈၶၢဝ်းတၢင်း13ပီ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ(1436-1449)။ ၶႄႇမႃးတိုၵ်းမိူင်းတႆးပဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း4ပွၵ်ႈ ပွၵ်ႈထီႈၼိုင်ႈပဵၼ်မိူဝ်ႈပီ(1438-1439)၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် (1441-1442) ၊ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်(1443-1444)လႄႈပွၵ်ႈၵမ်းသီႇသမ်ႉပဵၼ်မိူဝ်ႈပီ1449ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၶႄႇလႆႈၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၼမ်တေႉတေႉ ႁူဝ်သိုၵ်းဢၼ်ပႂ်ႉၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈဢဝ်ဢဵၼ်ႁႅင်းမႃးႁူမ်ႈၸွမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼႆႉပဵၼ် ၾင်ႇၸျင်း(Fang Zheng)၊ ၸၢင်ႈဝူင်(Zhang Rong)၊ မူႉသိူၼ်ႈ(Mu Sheng)၊ မူႇဢၢၼ်ႈ(Mu Ang) ၸိူဝ်းၶဝ်သီႇ ၵေႃႉၼႆႉ  ပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၼၢမ်းတပ်ႉလူင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းတႆး။ ပွၵ်ႈၵမ်းမၢႆၼိုင်ႈၼႆႉမိူင်းတႆးလႆႈဢွင်ႇပေႉၶႄႇၵႂႃႇ။ ပၢင်တိုၵ်းမၢႆသွင်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ် Jiang Gui, Li An, Lin Ju လႄႈ Wang Jiၶဝ်သီႇၵေႃႉလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်သေၵႂႃႇ။ မိူဝ်ႈပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉလႆႈပၢႆႊၵႂႃႇတင်ႈတပ်ႉဝႆႉတၢင်ႇတီႈယူႇယဝ်ႉ။ ပီ(1443-1444)ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်။ ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးတိုၵ်းပွၵ်ႈၼႆႉ ၼႆႉတႄႉၶႄႇၶႂ်ႈမႃးၺွပ်းတူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉတင်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉလႆႈထုၵ်ႇၺွပ်းၵႂႃႇမိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈပႅတ်ႇ ပီ1445 လႄႈမိူဝ်ႈလိူၼ်ထူၼ်ႈသွင် ပီ1446ၼၼ်ႉ ၶႄႇၸင်ႇလႆႈၶႃႈၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉတၢႆပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉတႄႉ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၶၢမ်ႇၺွပ်း။ တွၼ်ႊတႃႇတေလႆႈလွင်ႈၶႂၢင်းပၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉၶတ်းၸႂ် ၵႂႃႇယွမ်းၼွမ်းတေႃႇၶုၼ်ၶႄႇယူႇလၢႆလၢႆပွၵ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ1449ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းထီႈသီႇယဝ်ႉ။ ၶႄႇဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်သေ ၵႂႃႇတိုၵ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉ တီႈမိူင်းယၢင်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈဝႃႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉလႆႈတၢႆၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉယဝ်ႉ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵီႊၾႃႉတၼ်းလႆႈပၢႆႊလွတ်ႈယူႇ မၼ်းၸဝ်ႈယင်းပၢႆၶိုၼ်းမႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းထႅင်ႈ50ပီၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမိူင်းမၢဝ်းလႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းမၢဝ်း ဢၢၼ်းၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ်သေယဝ်ႉၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းယၢင်း။ ၵူၺ်းၼႃႇၶႄႇသမ်ႉဢမ်ႇပၼ်ၶၢမ်ႈလႄႈၸင်ႇဢမ်ႇလႆႈၶၢမ်ႈ။ ယွၼ်ႉၶႄႇဢမ်ႇပၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆးၶၢမ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၸင်ႇႁၢင်ႈသိုၵ်းသေၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ။ မိူင်းယၢင်းသိမ်းလႆႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉမိူဝ်ႈပီ 1527။ ၽွင်းမိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉမိူင်းမၢဝ်းၵေႃႈၶတ်းၸႂ်ဢၢၼ်းတေၶွၼ်ႈႁႅင်းၵူၼ်းၶိုၼ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၼင်ႇၵၼ်သမ်ႉ ၶိုၼ်းၶႃႈႁႅမ်ၵၼ်တၢႆၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈပီ1532ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလၵ်ႉၶႃႈၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းတၢႆပႅတ်ႈ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈတႄႇလေႃးမၢၼ်ႊမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတင်းၶႄႇသေ မိူဝ်ႈပီ1480ၼၼ်ႉမိူင်းမိတ်ႈတင်းမိူင်းယၢင်းၼႆႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ယိုင်ႈယႂ်ႇ၊ ၵႅၼ်ႇၶႅင်ဝႆႉၸွမ်းၵၼ်ယူႇတင်းသွင်မိူင်း။ မိူင်းမိတ်ႈၼႆႉလိုဝ်းယွၼ်ႉသႅင်လႅင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းၵုတ်ႈ။ မိူင်းယၢင်းသမ်ႉပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇသႅင်လိူင်တင်းသႅင်ၶဵဝ်။  မိူင်းတႆးတၢင်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးယိုင်ႈယႂ်ႇတႄႉ ၼင်ႇ ၵလေး၊ မိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႈႁူၺ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈမိူင်းတႆးတိုၵ်ႉလႆႈသူင်ႇၶူဝ်းၾၢၵ်ႇပၼ် မိူင်းၶႄႇယူႇသေႇသေႇ။ မိူင်းယၢင်းသူင်ႇၶူဝ်းၾၢၵ်ႇပၼ်ၶႄႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ 1482၊ 1487၊ 1491 ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉ၊ ၶမ်းလႄႈတင်းငိုၼ်း။ မိူင်းမိတ်ႈသမ်ႉလႆႈသူင်ႇမိူဝ်ႈပီ 1481၊ 1483၊ 1496။ မိူင်းသႅၼ်ဝီ သူင်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1495၊ 1505၊ 1517၊ 1530ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်မိူင်းတႆႉလႆႈသူင်ႇၶူဝ်းၾၢၵ်ႇၵႂႃႇၸူးမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈႁဝ်းယွမ်းၵွမ်းတေႃႇၶဝ် မၼ်းၵွၺ်းပဵၼ်လၢႆးလွၵ်းလိင်ႉ တႃႇဢမ်ႇႁႂ်ႈၶႄႇဢဝ်သိုၵ်းသေမႃးတိုၵ်းတႆးၵွၺ်း။ တႆးဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၽွင်းမိူဝ်ႈသူင်ႇၶူဝ်းၾၢၵ်ႇၸူးၶုၼ်ၶႄႇၼၼ်ႉသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းမၢၼ်ႊယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈယၢမ်ႈမႃးတိုၵ်းတႆးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ1477ၼၼ်ႉၸဝ်ႈၾႃႉမၢၼ်ႊမႃးတိုၵ်းမိူင်းၵွင်းတင်းမိူင်းယၢင်း။ ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉတႄႉ ဝၢႆးသေၶဝ်သိမ်းလႆႈမိူင်းၵွင်းတင်းမိူင်းယၢင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းၶၢႆႉဢဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၵႂႃႇၼင်ႈမိူင်းတႃႈၵွင်း လႄႈဢဝ်ၼွင်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵွင်းမႃးၶိုၼ်ႈၼင်ႈမိူင်းယၢင်းယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်မိူင်းၶႄႇၼႆ လႆႈၸႂ်ဢဝ်ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းသေၵေႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸူးမိူင်းတႆး။ တွၼ်ႊတႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉၵႆႉဢဝ်ၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၵပ်းသိုပ်ႇၸူးမိူင်းတႆးယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးၵွၼ်ႇၼႃႈပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉမီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်းၶႄႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းလူႉသုမ်းတၢႆယႂ်ႇၼမ် ဢမ်ႇဝႃႈမိူင်းၶႄႇႁိုဝ် မိူင်းတႆးၵေႃႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆႊသိုၵ်းပၢႆႊသိူဝ်သေ မိူင်းတႆးၵေႃႈလႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇလၢႆလၢႆပွတ်းလၢႆလၢႆတွၼ်ႊ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၼႆႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ပဵၼ်ဢၼ်သိူဝ်ႇတၢင်းပၼ်ႁႂ်ႈ ၽူႈၼၢမ်းဢၼ်မီးႁႅင်းပွင်ႊၼၼ်ႉၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈမႃးၼၢမ်းမိူင်းတႆးၶိုၼ်း။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ-  Jon Fernquist</text>
      <sha1>6jjvbu79lk6vvyoskvt3frfydn0sgic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တွၼ်ႊလွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22682</id>
    <revision>
      <id>126170</id>
      <parentid>102181</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15679" sha1="lscfn479b8pslgkttm1su3uh627538n" xml:space="preserve">တွၼ်ႊႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇၽၢႆႇလင် ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း
	မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢႃႇဝႃႉၸမ်သုတ်း လႄႈ တွင်ႇငူႇၸမ်ၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ်ဢၼ် ၸူႉ တုမ်ႊၵူၼ်းသေ မႄႇၶႂၢၵ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼမ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ ၵၢပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈၼႆႉသေ လၢႆႈ ၸဝ်ႈပၢႆးပို ၼ်းၶဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉယူႇသၢမ်လၢႆး 1) လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႈၵူၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈသိုၵ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၽၢႆလီၽၢႆၸႃႉ၊ 2) လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈ လွင်ႈဢွင်ႇပေႉသိုၵ်း၊ လႄႈ 3) လွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႅတ်ႈၼႃ၊ လွင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ၵၢၼ် ၸိင်းတိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၶူႈၸိင်းဢဝ်လိၼ်လႅၼ်ႊ ၶၢဝ်းႁိုင်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ 
	
ၽွၼ်းၸႃႉဢၼ်ပဵၼ် ယွၼ်ႉၶေႃႈမၢႆၼိုင်ႈတႄႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈမူႈယႂ်ႇၵူၼ်းႁဝ်းယွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၸၢင်ႊၵိူတ်ႇမီးတၢင်းပဵၼ်ႁႃႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵူၼ်းပၢႆးဢွၵ်ႇ ယၢၼ် တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၵေႃႉလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းတီႈပွတ်းဢေး သီးယႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတိုၵ်းၵၼ်ထိုင်တီႈ လိူတ်ႇဢွၵ်ႇပေႃးပဵၼ်ၼွင်ၸိူင်ႉၼၼ် ၶဝ်ၵွ ၺ်းတိုၵ်းဢဝ်ႁၢႆးသိုၵ်း တႃႇတေမႃးထႅမ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼမ်ၵွၺ်းၼႆယဝ်ႉ။ သင်တေဝႃႈၸိူ င်ႉၼၼ်လၢႆႊလၢႆႊၵွၺ်းၼႆတႄႉၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသေၵေႃႈ မီးမႃးယူႇလွင်ႈလူႉ တၢႆၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈလွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ်မႃးလႄႈ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်မႃးၼႆၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ယင်း ပႆႇမီးၶေႃႈသပ်းလႅင်း ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၶေႃႈထဵင်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈပၢႆး ပိုၼ်းၶဝ်မၢင်ႊၵေႃႉတႄႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉဝႃႈတီႈယူႇၵႅပ်ႈလိူဝ် ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈႁႂ်ႈမီးလၵ်းထၢၼ်ၼႆတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇလွင်ႈဢၼ် မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇသိမ်းဢဝ် မၢၼ်ႈမေႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇတိုၵ်ႉ မၢၼ်ႈမေႃႇၼႆတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႃႈၼင်ႇလိၼ်တီႈယူႇတႃႇၵူ ၼ်းမိူင်းယၢင်းၼမ်မႃးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမၢႆသွင်တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇ ၼႂ်းၵႄႈႁႅင်းသိုၵ်း လႄႈ လွင်ႈဢွင်ႇပေႉပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝႃႈ မိူင်းလႂ်မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ် လႄႈ မီးႁႅင်းသိုၵ်းၼမ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႊဝႃႈလႆႈဝႃႈမိူင်းၼၼ်ႉတိူဝ်းမီး တိုဝ်ႉတၢင်းဢ ၼ်တေဢွင်ႇပေႉလႆႈ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶဝ်မီးႁူဝ်ၼ ပ်ႉၵူၼ်းၼမ်လႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်တိူဝ်းမီးႁႅင်းပွင်ႊမႃးၾၢႆႇႁႅင်းသိုၵ်း ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

ပေႃးတီႈဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵွင်ႈၼၼ်ႉၼႆ ၾၢႆႇလႂ်ႁႅင်းသိုၵ်းၼမ်ၵေႃႈ မၼ်းၼေဝႃႈ ၾၢႆႇ ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊတိူဝ်းဢွင်ႇပေႉၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇတူၺ်းတီႈ     လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၼႆႉ မီးၼမ်သေတၢင်ႇတီႈၼႆၸိုင် ၸၢင်ႊႁူႉလႆႈဝႃႈၵွပ်ႈသင် လႄႈ ၸၢဝ်းမၢၼ်ႊ ၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉႁူမ်ႇငမ်းလႆႈၼိူဝ်ၸၢဝ်းတႆး၊ လၢဝ်း၊ လႄႈ မွၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈလီၼၼ်ႉ သေဢမ်ႇၵႃး၊ ယင်းႁူႉပႃးဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၸေႊလူင်(မိူင်းငဝ်ႈ) ႁေႃၶမ်းၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ဝၢႆးသေ ပီ ၁၆၀၀ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇတီႈလႅၼ်ႊႁႅင်ႈသေ သမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇမီးတီႈတၢင်းၾင်ႇ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼႆယူႇယဝ်ႉ(Liberman, 1993b, 503)။ 

ယဝ်ႉၵေႃႈပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး တၢင်းသီႇပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸၢင်ႊႁူႉလႆႈဝႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်မီးႁႅင်း ၵူၼ်းၼမ်လႄႈ သတ်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ႁဝ်းၸၢင်ႊႁူႉလႆႈဝႃႈ ပေႃးႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းၼိူ င်ႈပွၵ်ႈၼႆ ၵူၼ်း၊ ၸၢင်ႉ၊ မႃႉ လႄႈ ႁိူဝ်း ႁူဝ်သႅၼ်မၼ်းယဝ်ႉ။  ပေႃးတေတႅၵ်ႈၼိူင်းတူၺ်းမိူဝ်ႈပၢၼ် မိၼ်းၵျီး ၺူဝ်ႇ လႄႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၵေႃႈ ႁဝ်းႁူႉလႆႈၵမ်းလဵဝ်ဢိူဝ်ႈ။ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၵေႃႈယၢမ်ႈတူၵ်းသုမ်းဢႃႇဝႃႉယူႇ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈတွင်ႇဢူႇၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်လႆႈၵွမ်းတေႃႇဢႃႇဝႃႉလႄႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉမိူ ဝ်ႈ 1535 တေႃႇ 1539 ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈတေလႆႈႁူႉထႅင်ႈဝႃႈ တွင်ႇဢူႇၶဝ်ၼႆႉ ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢွၼ်ႇတၢင်ႇဢၼ် သေ ၵဵပ်းႁၢႆးသိုၵ်းလႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းသိုၵ်းတွင်ႇဢူႇၵေႃႈလႆႈ ၼမ်မႃးယဝ်ႉ။

ၶေႃႈထီႈသၢမ်- ၸဝ်ႈပၢႆးလႅင်ႊၶိူဝ်းတိုၼ်းၵူၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း(political anthropologist) ၶဝ်တင်း  လၢႆ လႆႈတမ်းၶေႃႈၶၢတ်ႈလၢမ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႈၼႅၼ်ႈၼႃႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း (population density)၊ လွင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၵၼ်ႊၵူၼ်း(social structure)၊ လႄႈ လွင်ႈမဵဝ်းၸၢဝ်းၼႃႈ သိုၵ်း(types of warfare)မႃး ၸဵမ်လႂ်ၸဵမ်ၵွၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်း လုၵ်ႉတီႈၸၼ်ႉၽူႈၼၢမ်းတူင်ႇတီႈဢွၼ်ႇသေ ႁုၼ်ႈမုၼ်းပဵၼ်မႃး ၸၼ်ႉမိူင်းဢၼ်မီးပၵ်းမီးပိူင် ၸိုင်…
ၵၢၼ်ႁၢင်ႈသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃး လႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈလိၼ်မိူင်းၼႆႉ တိုၼ်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇ၊ ဢၼ်လႅၵ်ႈ လၢႆႊ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်း လွင်ႈၵၢၼ်ႁၢင်ႈသိုၵ်း လႄႈ လွင်ႈမႄႇၶႂၢၵ်ႈလိၼ်မိူင်း ၵွၺ်း။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉ  ၵၢၼ် ႁၢင်ႈၼႃႈသိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႉၶႄႉသဵင်ႇၵၼ် လႄႈ ႁိမ်ၼႃႈလိၼ်ၵၼ်ၵွၺ်း။ 

လုၵ်ႉတီႈၼႃႈသိုၵ်းမဵဝ်းၼႆႉသေ ယဝ်ႉ သမ်ႉလႆႈလႅၵ်ႈပိၼ်ႇမႃးပဵၼ် ၼႃႈသိုၵ်းမဵဝ်းဢၼ်တိုၵ်းတႃႇတေမႄႇၶႂၢၵ်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း (Political economy)လူၺ်ႈၵၢၼ်ႁိမ်ဢဝ်တီႈလိၼ် ဢိၵ်ႇပႃးတင်းႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းသေယဝ်ႉ ၵုမ်းၵႂၢၼ်း ၽွင်းငမ်းၼိူဝ်တီႈလိၼ်လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး (Johnson ႄလႈ Earle, 200, 249)
သင်ၶႂ်ႈႁူႉ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈမၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊတူၺ်းလႆႈတီႈယိူင်းဢၢၼ်းသွင်မဵဝ်း ၽွင်းႁၢင်ႈၼႃႈ သိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးၼၼ်ႉလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်းတႃႇႁိမ်ၸိင်းဢဝ်ၶူ ဝ်းၶွင်လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း တႃႇၶူႈသိမ်းဢဝ်လိၼ်လႅၼ်ႊမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်းၶၢဝ်းပွတ်းဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ်တႃႇ ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်ၶွင်ငိုၼ်းၶမ်း၊ ႁၢႆးသိုၵ်း လႄႈ တူဝ်သတ်းၸိူဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်း မၢႆသွင်ၼၼ်ႉသင် ဢဝ်ၸဝ်ႈပၢႆးၾိင်ႈတႅတ်ႈၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းဝႃႈၼႆ ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼႃႈသိုၵ်းဢၼ် “မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်” လႄႈ ၼႃႈသိုၵ်းဢၼ် “ယင်ႉယိုၼ်းႁိုင်ၼၢၼ်း” ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမီးယိူင်းဢၢၼ်း မုင်ႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းၵႆ လႄႈ တူၺ်းႁၼ်ပႃၼႂ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၼင်ႇႁိုဝ်မိူင်းၼၼ်ႉတေ မီးပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ်ၶႅမ်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးတၢ င်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လွၵ်ႇငိူၼ်ႈတေႃႇမိူင်းတၢင်ႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ 

မိူဝ်ႈပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၸူႉတွမ်ႊၵူၼ်းၼႆႉ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈလိူဝ် ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ် သၢၵ်ႈၶွၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆး ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းတိုၵ်းဝၢၼ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇႁိမ်း တွင်ႇဢူႇတေႃႇပေႃးထိုင် ၵျွၵ်ႉသႄႇ ၼၼ်ႉတင်ႈဢဝ်ၸွမ်းၸိူဝ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼႃႈသိုၵ်းမၼ်း ၸိူဝ်းပွတ်းပူးၵမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းၸိင်းတိုၵ်း ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ႁႅင်းၵူၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးမႃးပၢၼ်ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၸင်ႇမီးလွင်ႈၵၢဝ်ႇၵိၼ်ႇသၸ်ႉၸႃႇသေ သၢၵ်ႈၶွ ၼ်ႇၶူဝ်းႁၢႆးၸူးတေႃႇ ၸဝ်ႈၾႃႉမႂ်ႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းသၢင်ႈပၼ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၵၼ်ယဝ်ႉ။</text>
      <sha1>lscfn479b8pslgkttm1su3uh627538n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူဝ်ႈ ပၢၼ်တွင်ႇဢူႇ(1486-1536)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22755</id>
    <revision>
      <id>126162</id>
      <parentid>102174</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22643" sha1="sp9rxbjbdz5vspied1zfrz6xeu05vik" xml:space="preserve">မိူဝ်ႈပၢၼ် 1486 ထိုင် 1536 ၼႆႉမိင်းၵျီးၺူဝ်ႇလႄႈ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးၽွင်းငမ်းမႃး။ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉတေႉတေႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမိူင်းတႆးၼႆ့ ပဵၼ်ပိၵ်ႇထိူၼ်ႇလႅၼ်ႊမိူင်းတႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ တေၵႃႉၶၢႆတေႃႇမိူင်းၶႄႇ ပၢၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်း ၶုၼ်မိင်(Ming dynasty)။ မိူင်းတႆးၼႆ့ ၵွပ်ႈလႆႈၵႃႉၶၢႆ သႅင်ၶဵဝ် ဢိၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်တၢင်ႇမဵဝ်းလႄႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း ႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆ့။ ၵွပ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆႉလႄႈႁူဝ် ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈလႆႈၼမ်မႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢင်ႊၵမ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း၊ ႁႅင်းသတ်း၊ ႁႅင်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းပီ ၁၄၈၀ပၢႆပၢႆၼၼ့် ႁႅင်းပွင်ႊမိူင်းတႆးသွင်မိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းမိတ်ႈၼၼ့် လႆႈသဵင်ႇၵၼ် သေၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃး၊ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ၵွပ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတင်း မိူင်းၶႄႇယဝ့်။ မိူင်းမိတ်ႈသမ့် ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၵွပ်ႈသဵင်လႅင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈသူင်ႇၶွၼ်ႇၸူးတေႃႇၶႄႇမိင်ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ ၁၄၀၇။ မိူင်းယၢင်းသမ့် ၸိုဝ်ႈလိုဝ်ၵွပ်ႈ သႅင်လိူင်(amber) လႄႈ သဵင်ၶဵဝ်။ မိူင်းသႅၼ်ဝီလႄႈ မိူင်းသီႇပေႃႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းၶႅၼ်ႈၵႄႈ မိူင်းၶႄႇလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။ မိူင်းသီႇပေႃႉသမ့် ပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီ ၁၅ ပုၼ်ႈသေ၊ လႅပ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵွင့်ၵၢႆႇတင်းမိူင်းၶႄႇမႃးသေပွၵ်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼႂ်းမၢႆတမ်းၶႄႇၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၵ်ႇထိုင်လွင်ႈမိူင်းသီႇပေႃႉ။ မိူင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းတႆးဢၼ်ယႂ်ႇသေ ပိူၼ်ႈ ဢၼ်မိူင်းၶႄႇမၵ်းမၼ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊဝၢႆးလင်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီ ၁၅ ၼၼ့်မႃး မိူင်းမိတ်ႈၵေႃႈၽၢတ်ႈဢွၵ်ႇ တႂ်ႈမိူင်းသႅၼ်ဝီသေ မိူင်းၶႄႇမိင်ၵေႃႈတႄႇမၵ်းမၼ်ႈ မိူင်းမိတ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းႁင်း ၶေႃမႃး။ မိူင်းယၢမ်းၵၢင် ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီ ၁၅ ၼၼ့် ၶုၼ်ၵႂၢၼ်းၶႄႇဢၼ်မႃးငမ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီၼၼ့် ဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ၼၢင်း ႁၢၼ်ၼုင်း သွၼ့်မိင်ႈတင်းၸဝ်ႈမိူင်းမိူင်းမိတ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တူၺ်းထိုင်မေႃသႅင် မိူင်းမိတ်ႈသေလိုၼ်းသုတ်းမႃး လႆႈပဵၼ်ၸဝ်ႈမိူင်း မိူင်းမိတ်ႈယူႇယဝ့်။ တင်ႈတႄႇဢဝ်ပီ ၁၄၅၀ မႃးၼၼ့် ၼၢင်းႁၢၼ်ၼုင်းၵေႃႈ ဢိင်ဢဝ်ၵၢၼ်ၵႃႉသႅင်တေႃႇမိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းၼင်ႇသိၵ်ႈၶူဝ်လႆသေယဝ့် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇပႃႈတႂ်ႈမိူင်း သႅၼ်ဝီ။ ဢၼ်ၾၢႆႇမၢၼ်ႊၶဝ် ၶၢႆႉၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း ၵႂႃႇတီႈတႃႈၵွင်ႊ ဢၼ်ၸမ်တင်းမိူင်းသႅၼ်ဝီသေ လူၺ်ႈ ဢမ်ႇပႃးၾၢႆႇၶႄႇၶဝ်ႁပ့်ႁူႉႁၼ်ၸွမ်း။ တႃႈၵွင်ႊၼႆ့ မီးႁိမ်းၾင်ႇၼမ့်ၵဵဝ်၊ မီးပႃႈႁွင်ႇမၢၼ်ႈမေႃႈ။ လွင်ႈၼႆ့ ဝၢႆးမႃးပဵၼ်တိုဝ့်တၢင်းလီ တႃႇမိူင်းယၢင်း ဢၼ်တပ့်သိုၵ်းၵႂႃႇၸိင်းတိုၵ်းသေ ယိုတ်းဢဝ် မၢၼ်ႈမေႃႈႁိမ်း ႁွမ်းပီ ၁၅၀၀ ၼၼ့်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈတိူဝ်းၸမ်မိူင်းမၢၼ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး၊လုၵ့်တီႈတႃႈáဝ်းမၢၼ်ႈေမႃေသႁႂ်ႈ ၸၢင်ႊလႆႈၵႃႉၶၢႆၸွမ်းၶႄႇ ဢၼ်လွင်ႈႁိူဝ်းလူင်းၸွမ်းၼမ့်ၵဵဝ်။ မၢၼ်ႈမေႃႈၼႆ့ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သဵၼ်ႈ တၢင်းၵႃႉၶၢႆ လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇ မႃးၸပ်းသႂ်ႇတီႈၼမ်ႉၵဵဝ်သေတေလူင်းၸူးမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းၽိုၼ်ၽူးတွင်းၶိူဝ်းၶုၼ်ၶႄႇမိင်ႈ လႄႈ ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇမၢၼ်ႊဝႃႈၼႆ မီးၶေႃႈဢၼ်လၢတ်ႈပႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈလူင် မိူင်းယၢင်း လႆႈသိမ်းဢဝ်လႆႈလိၼ်မိူင်းဢႃႉဝႃႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Tingzhun ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် Cheng-hua(၁၄၆၅-၈၇)သေ ၾၢႆႇမၢၼ်ႊတႄႉ လႅပ်ႈတေပဵၼ် “တႃႈၵွင်း” ဢၼ်မီး ယူႇတီႈႁိမ်းၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် (MSL ၂၈ Sep ၁၄၉၉; UKII: ၉၈)။ ၵွပ်ႈၾၢႆႇၶႄႈၶဝ် သိုပ်ႇသၢၼ်ၶတ်းဢမ်ႇ ထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈဢၼ်တႆးမႄႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလႅၼ်ႊလိၼ်ၶႄႇ-တႆးၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈ ၵိုတ်း ၵႂႃႇမိူဝ်ႈမွၵ်ႈပီ ၁၅၀၃ ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းတႄႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၾၢႆႁေႃၶႄႇၶဝ် မီးၶေႃႈႁၢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵႅဝ်ႈသႅင်သေဢမ်ႇၵႃး၊ ပႃးထႅင်ႈတင်း လွင်ႈၵူၼ်းၵႃႉၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈသမ်ႉလႆႈ ထွၼ်ဢွၵ်ႇ မိူဝ်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉလႄႈ တႃႈႁိူဝ်းတီႈမၢၼ်ႈမေႃႈၵေႃႈလွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းလႆႈဢေႇၵႂႃႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇ Sun Laichen ၾၢင်ႉၵႅမ်းႁၼ်တႄႉၸိုင် “မီးလွင်ႈၶုၼ်တွၼ် (ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၵႃႉ)ၶဝ် လႆႈထွၼ် ဢွၵ်ႇ တီႈလိၼ်ၸိၼ်ႇၶျီႉ-ထိူင်ၶျူင်း(Jinchi-Tengchong)လႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၸေႊလူင် မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပီ ၁၅၂၂လႄႈ ၁၅၃၀။ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈဝွင်ႉ Jiajing (၁၅၂၂-၁၅၆၆)ၼႂ်းပီ ၁၅၂၅လႄႈ ၁၅၃၁ၼၼ်ႉႁဝ်းလႆႈႁၼ်ဝႃႈၼႂ်းႁေႃ ၶႄႇမိင်ႈၼၼ်ႉ သႅင်ၶဵဝ်လႆႈ ၶၢတ်ႇဢေႇၵႂႃႇ” (SLC ၁၄၃)။ ပေႃးတေႁုပ်ႈလၢတ်ႈၵေႃႈ ပီ ၁၅၀၃ ၼီႈၼႆႉ ပဵၼ်ပီလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင် တႃႇဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းတႆး ၸွမ်း ၸိူဝ်းလႅၼ်ႊမိူင်းတႆး-ၶႄႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းၶုၼ်မၢၼ်ႊၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၵေႃႈပၢႆႊၵႂႃႇၸူး မိူင်းပြူင်ႈလႄႈမိူင်းတူင်ႇဢူႇ ပႃးၸဵမ်ၸိူင်ႉၸဵမ်ၼၢင်း လႄႈ ၵူၼ်းၸွမ်းၶဝ်။ မၢင်ႊၸိူဝ်းသမ်ႉ သိုပ်ႇယူႇ တႂ်ႈတႆးသေ လႆႈၶိုၼ်းတႃႊၶုၼ် လႄႈလွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ၶိုၼ်း။ မိူဝ်ႈ၁၅၂၄ၼၼ်ႉလွင်ႈဢၼ် မိူင်းယၢင်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ႁၢင်ႈသိုၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းထုင်ႉ ၼမ်ႉၶျိၼ်း တႂိၼ်းသေယဝ်ႉ တႄႇလူင်းၵႂႃႇၸွမ်း မႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းလႄႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်၊ တိုၵ်းတေႃးဢဝ်တီႈယူႇ တီႈၵိၼ်ၸွမ်း ၸိူဝ်းမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈယွၼ်ႉၵၢၼ်ၵုမ်းၵႂၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵေႃႈပႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၵုမ်းၵႂၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼႆၼၼ်ႉတႄႉလႅပ်ႈ ပဵၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းတႃႇၾၢႆတႆး တေလူင်း ၸိင်းတိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈဢၼ်တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး လူင်းတိုၵ်းမိူင်းမွၼ်းရႃႇမၺ ပွတ်းတၢင်း ၸၢၼ်း ၼႂ်းပီ ၁၅၃၅ တေႃႇ ၁၅၃၉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးယိူင်းဢၢၼ်းမိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၸွမ်း “သဵၼ်ႈတၢင်းမႆႈလၢႆႈပွတ်းၸဵင်ႇ ၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း” တင်ႈဢဝ်မိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇလူင်းၵႂႃႇၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းလႄႈ ၵႂႃႇၸူးဢေးသီးယႂ်းၸဵင်ႇ ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇလူင်တေႉတေႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆ ပိူၵ်ႇႁွၺ်ဢၼ် ဢွၵ်ႇတီႈဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပႅင်းၵေႃႈၸူးတေႃႇမိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ၊လႄႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူၵ်ႇႁွၺ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼင်ႇသူဝ်ႇငိုၼ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၵႃႉၵူႊၵၼ် တေႃႇပေႃးထိုင်ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီ ၁၇ ၼၼ်ႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈ လမ်ႇလွင်ႈလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႊတႃႇၵၢၼ်တႃႉၶၢႆၸူးတေႃႇတင်းမိူင်းၶႄႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉ ၼိူဝ်ၵုင်းၼၼ်ႉ မီးယူႇသွင်သဵၼ်ႈ။ သဵၼ်ႈထီႈၼိုင်ႈ “လုၵ်ႈတၢင်းယူင်း သၢင်ႈ တေႃႇမိူင်းမႅၼ်း(ပဝ်းသၢၼ်း)၊ လတ်းၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၵွင်း၊ ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇ လတ်းထုင်ႉႁူဝ်ၵွင်း၊ လတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းသၼ်လွၺ် ပၢတ်ႇၵႆႇသေယဝ်ႉ ၶဝ်ႈၸူးထိုင်ၵႂႃႇၼႂ်းထုင်ႉၼမ်ႉပြမ်ႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ”။ သဵၼ်ႈတၢင်းထီႈသွင်ၸမ်း “လူင်းၸွမ်းၼမ်ႉ မၢဝ်း(သူၺ်ႇလီႇ)၊ လတ်းၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈတႃႈၵွင်း၊ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇၸူးမိူင်းမၼီႉပူႇရ”။ ပေႃးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵုင်းၸမ်း ၼွၵ်ႈသေဝႃႈထိူင်းသေသဵၼ်ႈတၢင်း ၼမ်ႉယဝ်ႉ ၼၼ်ႉ သမ်ႉၸၢင်ႊၺႃးၽေးၸူၼ်၊ ၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉ သဵၼ်ႈထီႈသၢမ်ၸမ်း လတ်းမိူင်း မၢၼ်ႊပွတ်းၼိူဝ်သေ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်တႄႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇတေႃႇတၢင်ႇၸွမ်းၼမ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းထီႈသၢမ်တႄႉ “တႄႇတီႈ ၸွမ်းၸိူဝ်းၼမ်ႉၵဵဝ် တီႈတႃႈၵွင်ႊ၊ ဢႃႇဝႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ်တီႈဝဵင်းပူးၵမ်ႇသေယဝ်ႉ ၸင်ႇသမ်ႉလုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းပြူင်ႇသေ လတ်းၵႂႃႇၸူး တၢင်းသၼ်လွႆမိူင်းရၶႅင်ႇ(ယၶႅင်ႇယူဝ်းမႃႉ)။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶႂ်ႈၵုမ်းၵႂၢၼ်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ သေ ၸင်ႇလႆႈၶဝ်ႈတိုၵ်းၸွမ်းၸိူဝ်းထုင်ႉၼမ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၼိူဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇသင်ၵေႃႈပေႃးၵုမ်း ၵႂၢၼ်းလႆႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉ ၼိူဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ၸၢင်ႊၵဵပ်းလႆႈသူၺ်ႇ လႆႈၶွၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်းယူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်း တွင်ႇဢူႇမီးဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ်ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းၵႆႉၵႆႉ တိုၵ်းတေႃး မိူင်းတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ်သေ ၵႂၢတ်ႇတွၼ်ႈၵူၼ်းမႃးသေလႄႈသင်၊ သမ်ႉထႅင်ႈပဵၼ်တီႈဢၼ်ပိူၼ်ႈသွၼ်ႈ ပၢႆႊၽေးသိုၵ်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁႃႈသိပ်းပီမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လႆႈတၢင်းငမ်းယဵၼ် ၽေးသိုၵ်းသိူဝ်မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼၢၼ်းၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅၼ်ႊမိူင်းတွင်ႇဢူႇလူင်ၼၼ်ႉ မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ၼမ်မႃး ထိုင်တီႈပေႃးၸၢင်ႊၽွတ်ႇလႆႈတပ်ႉသိုၵ်းလူင်သေ လူင်းတိုၵ်းမိူင်းမွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်ႇလွင်ႈမၢၵ်ႈမီး လီပဵၼ် မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉမွၼ်း ဢၼ်မီးၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႅပ်ႈတေထိုင် ၵႂႃႇတီႈၼႂ်း ႁေႃၶမ်းမိူင်းတွင်ႇဢူႇသေယဝ်ႉ မိူင်းတွင်ႇဢူႇၵေႃႈ ၸင်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ တႃႇဢဝ်လွင်ႈ မၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တမ်းပဵၼ် ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်မႃး။ မိူင်းတွင်ႇဢူႇ လႅပ်ႈတေႁူႉဝႃႈ ထုင်ႉသူပ်းၼမ်ႉပွတ်းတၢင်းတၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မီး ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼမ် တႃႇဢဝ်မႃးႁဵတ်းႁႅင်းသိုၵ်းလႆႈ၊ ပဵၼ်တီႈဢၼ်မီးၶဝ်ႈလိူင်ႇၼမ်ႉလိူင်ႇ၊ လႄႈပဵၼ်တီႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊဝမ်ႉဢဝ်လႆႈ ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းတွင်း မဵဝ်းၸၢင်ႊတေႃႉၵႂႃႇလႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်းႁၢင်ႈသိုၵ်းၵႂႃႇၼႃႈ တၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉ မိူင်းတွင်ႇဢူႇ လတ်းၽၢၼ်ႇဝဵင်းဢၼ်ပဵၼ်ဝဵင်း တႃႈႁိူဝ်းလိုဝ်းလင်ႊၼၼ်ႉယူႇသွင်တီႈ။ ၼၼ်ႉ ၸမ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႄႈဝဵင်းပသဵင်ႇ။ ပဵၼ်တီႈဢၼ်ပိူၼ်ႈမႃးၵႃႉမႃးၶၢႆသေ ယေႊပီၼႆႉ မီးႁိူဝ်းလူင်သီႇႁႃႈလမ်း လုၵ်ႉမိူင်းပင်းၵလႃးမႃးသေ ၵႃႉၶၢႆၽႃႈၽႅၼ်ႇတီႈၼၼ်ႉ။ ႁိူဝ်းလူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးသိူၵ်ႈတီႈတႃႈၼႆႉ ၽွင်းၼႂ်းလိူၼ် March လႄႈ April ။ ပေႃးထိုင်လိူၼ် June သုတ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပွၵ်ႈၶိုၼ်း။ ၶဝ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ မႃးလႅၵ်ႈၵူးဢဝ် ၶူဝ်းငိုၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းပႃႇၵိူဝ်။ မေႃႈငိုၼ်းၵေႃႈမီးၼႂ်းမိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇလႄႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈတင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ ၶူဝ်းငိုၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လီလီမၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းၵႃႉၶၢႆၵႂႃႇတၢင်ႇမိူင်း။ တီႈမိူင်းပႃႇ ၵိူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးပႃးထႅင်ႈမေႃႈၶမ်းသေ ဢွၵ်ႇမီးၼမ်ႉဝႆႉတေႉတေႉ (Cortesao, 1944, 109, 111 qouted in SLC 178-9)။ မိူင်းတွင်ႇဢူႇၵေႃႈတေလႆႈဝႃႈ မီးႁႅင်းပွင်ႊၵုမ်းၵမ်လႆႈၸွမ်းၵူတ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇမႃးသေယဝ်ႉ လႆႈတိုဝ်ႉတၢင်း ၶဝ်ႈထိုင်လႆႈၶိူင်ႈ လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၸၢဝ်း ယူးရူပ်ႉၶဝ်၊ လႆႈမီးၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼမ်လၢႆ၊ လႆႈမီးပေႃႇတူႇၵီႇသိုၵ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈလႄႈ သိုၵ်းမုၼ်ႇသလိမ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးပႃး။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>sp9rxbjbdz5vspied1zfrz6xeu05vik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22761</id>
    <revision>
      <id>126268</id>
      <parentid>102300</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10240" sha1="9lmh5t8qk5u3chixu9ni0p2oyv627t8" xml:space="preserve">ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢႃႇဝႃႉ(၁၃၆၄-၁၃၆၈)

မိူဝ်ႈၸဝ်ႈသတူဝ်းမိၼ်းၽျႃး ၶိူဝ်းသိုပ်ႇၶုၼ်မိူင်းၸေႊၵႅင်း (ပီၶရိတ်ႉ ၁၃၆၄-၁၃၆၈) လႆႈၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈ ၸဝ်ႈ သီႇႁသူႇသေ ၵေႃႇသၢင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈမီးယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇႁုပ်ႈဢဝ်မိူင်း တႆး မိူင်း မွၼ်းသေ တႃႇပူၵ်းတင်ႈၶိုၼ်း မိူင်းပူးၵမ်ႇ ႁႂ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်း ၶိုၼ်းမႃးထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်း ၵႃႊ မၼ်းၼင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇတၼ်းႁိုဝ်သင်ၵေႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇတၼ်းထိုင်တီႈမႃးသေ။ ဝၢႆးသေတတူဝ်း မိၼ်းၽျႃး ၽႃႈမိူင်း ပၢင်ယႃႈလႄႈမိူင်းၸေႊၵႅင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈမႃးတင်ႈမိူင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်း ဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်း သမ်ႉတင်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉႁေႃၶမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢင်တိုၵ်း တႃႇပႂ်ႉပႃး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်မႄႇၶႂၢၵ်ႈ ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း ယွၼ်း ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵႂႃႇၸိုင် မိူင်းယၢင်းၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းဢႃႇဝႃႉသေ ၸဝ်ႈၾႃႉမိၼ်းၵျီးၸေႃႇၵႄး ပေႃးလႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူးႁေႃၶမ်းမိူင်းၶႄႇ ႁႂ်ႈတႅင်ႇတင်ႈဢႃႇဝႃႉပဵၼ်ၶုၼ်ၶႄႇသေ ႁႂ်ႈမီးၶေႃႈပူင်ႊ ၵႂႃႇတၵ်ႉမိူင်းယၢင်း ယႃႇႁႂ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းတၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးႁႅင်းပွင်ႊၼိူဝ် မိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းရၶႅင်ႇလႄႈ မိူင်းတႆးၵွၼ်ႈၼိူဝ်မၢင်ႊ ၽွင်းယၢမ်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈမင်းၶွင်ႇ (၁၄၀၁-၁၄၂၂)ၼၼ်ႉသေ ဢႃႇဝႃႉလႆႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီ ၵၼ် တင်းမိူင်းဢုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ)လႄႈ ယွင်ႁူၺ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။သိုပ်ႇမႃးၼႂ်းပီ ၁၄၀၆ ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမင်းၶွင်းလႆႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်း ဢၼ်တင်းမိူင်းၵလႃးသေ ၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းယၢင်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တီႉၺႃးတူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းသေယဝ်ႉ ၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ဝၢႆးၼၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်သင်ၵေႃႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီလႆႈဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမႃးတိုၵ်းၸိူဝ်းႁိမ်းႁွမ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉသေ၊ တေႃႉဢဝ်ၶႃႈသိုၵ်း(ႁၢႆးသိုၵ်း) သူင်ႇၵႂႃႇၸူးမိူင်းပေႇၵိင်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ (သႅၼ်ဝီ) ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၾႃႉရႃႇၸႃႇတီႉ ရၢၸ်ႈ မိူင်းမွၼ်းသေ ၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသိုပ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ ပဵၼ်သီႇႁႃႉသူႇ (သီဟ သူ) (၁၄၂၂-၁၄၂၆) မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ၺႃးၸဝ်ႈၾႃႉ ဢုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ) လွမ်ႉၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈၼၼ်ႉသေ၊ ဝၢႆးၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႃႇဝႃႉသိုပ်ႇမႃးၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႃလေးယေးတွင်ႇၺူဝ်ႇ မိူဝ်ႈပီ(၁၄၂၆-၁၄၂၇) ၼၼ်ႉယဝ်။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၾႃႉဢုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ) ၵမ်ႉထႅမ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ၊ လႆႈတၼ်းၼင်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼိုင်ႈ ပီၵွၺ်းလႄႈ လႆႈ သိုပ်ႇမႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းသတူဝ်း(၁၄၂၇-၁၄၄၀)။ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းသတူဝ်း လူတ်း ႁႅင်းပွင်ႊ ႁူဝ်မိူင်းဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈ မိူၼ်ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ပိၼ်ႇလႄႇ၊ တွင်ႇငူႇ၊ ယမႄးတိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵူၺ်းၼႃႇ တႆးသမ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၶိုၼ်းႁႅင်း ႁႅင်းသေ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉဢုင်းပွင်ႇ(သီႇပေႃႉ) လႄႈယွင်ႁူၺ်ႈၼၼ်ႉ ၵွၺ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ ၁၄၂၇-၁၅၂၇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ယုင်ႈယၢင်ႈလႄႈ ပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉလူႉလႅဝ်။ တႆး ႁဝ်းၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼၼ်ႉသေ တႆးႁဝ်းၼႆႉ တေမီးဝႆႉသွင်ၸုမ်းလႄႈ ပေႃးဝႃႈၸုမ်းၼိုင်ႈတိုၵ်း ထႅင်ႈၸုမ်း ၼိုင်ႈသမ်ႉၵႂႃႇတိုၵ်းၸွၺ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉ (၁၄၄၃-၁၄၆၉)ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလူင်တိုၵ်ႉဢၢင်ႈပူၵ်းတင်ႈၶိုၼ်း ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၼႂ်းၵႃႊၶဝ်တိုၵ်ႉပူၵ်းတင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁေႃၶမ်းၶႄႇသမ်ႉ လႆႈသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းလူင်းမႃးမိူင်းမၢဝ်းလူင် ပဵၼ်သၢမ်ပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၼႂ်းၶႄႇမႃးတိုၵ်းဢမ်ႇၵႃး ၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉသမ်ႉၶဝ်ႈယိုတ်းမိူင်းၵွင်းသေ ၺွပ်းဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉသေ ၶႄႇသမ်ႉလၢတ်ႈမႃးႁႂ်ႈဢဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၵႂႃႇယွမ်းမွပ်ႈပၼ်လႄႈ ၵူၺ်း ၼႃႇသမ်ႉ လႆႈသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃးတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၼရႃႉပတီႉၵေႃႈ လႆႈယွမ်းတေႃႇၶႄႇသေ ဝၢႆးသေ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉပေႃးလႆႈၵိၼ်ယႃႈၵွင်ႉသေ ၶႃႈတူဝ်တၢႆပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈမိူင်းယၢင်းတေႃႇသူႈတင်းသိုၵ်းၶႄႇမႃးလၢႆလၢႆပီ။ ၼႂ်းပီၶရိတ်ႉ ၁၄၅၄ ၼၼ်ႉသမ်ႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶဝ်ႈ တိုၵ်းသိမ်းဢဝ်မိူင်းယၢင်းပႅတ်ႈသေ ၺွပ်းဢဝ်တူဝ်ၸဝ်ႈမိူင်းမွပ်ႈပၼ်ၶႄႇၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈၼႆသေ မိူင်း ဢႃႇဝႃႉၸင်ႇလႆႈၶၢမ်ႇၶႄႇတႅင်ႇတင်ႈပၼ်တႃႊၶုၼ် ၸဝ်ႈသႅၼ်ဝီၼၼ်ႉသေ တႃႊၶုၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်တႃႊၶုၼ် ဢၼ်သုင် သုတ်း ပုၼ်ႈတႃႇႁူဝ်ၼႃႈပိုၼ်ႉမိူင်းတေႉတေႉဢိူဝ်ႈ။ တႃႊၶုၼ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင်ၵေႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈမႃးယူႇ မိူဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းပႆႇလူမ်ႉပင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>9lmh5t8qk5u3chixu9ni0p2oyv627t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22762</id>
    <revision>
      <id>126203</id>
      <parentid>102230</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23019" sha1="07r3hdy2cnwolej5x68kg89a41sp7mu" xml:space="preserve">	မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ( 1391-1415၊ မျၢၼ်ႇမႃႇ 752-776) ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉမိၼ်းၶွင်ႇ ယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၵႅၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႉၼိုင်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်သိုၵ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ဢႃႇယူႉမၼ်းလႆႈ 13 ၶူပ်ႇသေ ဢႃႇယူႉ 25 တေႃႇထိုင်မၼ်းၸဝ်ႈ ပေႃးၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈတိုၵ်းသိုၵ်းမႃး 6 ပီလုမ်းလုမ်းဢိူဝ်ႈ။

==မိူဝ်ႈပၢၼ်လဵၵ်ႉ==

	မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉမိၼ်းၶွင်ႇလႄႈ တင်းၸဝ်ႈၼၢင်းသျိၼ်ႇမီႉၼွၵ်ႉသေ ၵိူတ်မႃးမိူဝ်ႈပီ 752 ။ မိူဝ်ႈမီးမၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼၢင်းသျိၼ်ႇမီႉၼွၵ်ႉ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၵိၼ် ၵွၼ်ႈလိၼ်တီႈ မိူင်းႁၼ်သႃႇဝ တီႇလႄႈ မိူင်းမူၵ်ႈတမႃႉသေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆပႃးတင်းၼမ်ႉၵတ်း တီးၵုၼ်ႇသလၢႆ(ၵုၼ်ႇၶွင်းသေး)ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈမၼ်းလဵၵ်ႉ ၼၼ်ႉၸိုဝ်ႈမၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ မိၼ်းၽျူႇ။

==ပၢင်တိုၵ်းရၶႅင်ႇ==

	ပီ765 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇထေႃးရႃႇၵျီး လုၵ်ႉၽိၼ်ႉသေတိုၵ်းဢဝ် မိူင်းဢွၼ်ၼမ်း မိူင်းယေႃး၊ မိူင်းသေႃး၊ လွင်းသေႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶုၼ်မိၼ်းၶွင်ႇၸူး ၸီႉသင်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်သေ ႁႂ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းသိပ်းတပ်ႉသေ ၵႂႃႇတိုၵ်း မိူင်းရၶႅင်ႇၶဝ်။ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ဢႃႇယူႉ မိၼ်း ယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ တိုၵ်ႉမီးသိပ်းသၢမ်ၶူပ်ႇၵွၺ်းႁိုဝ်။

	ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းသေ ပႂ်ႉယူႇၼိူဝ်လွၺ်ၼၼွိၼ်း( Mt. Na Nwin )ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇသၢႆႉ ၽၢႆၶႂႃႇ ၼၼ်ႉဢဝ်သၢမ်တပ်ႉႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉသေ၊ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၼၼ်ႉႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းသီႇတပ်ႉသေ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ လႆႈၶီၸၢင်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ယႄးမြတ်ႉသႂႃႇသေ ႁွင်ႉတပ်ႉသိုၵ်းမႃႉ 3000 ၶဝ်ႈတိုၵ်းၼႂ်း ၵၢင်သိုၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ လႆႈလၢႆႊၸၢင်ႉမၼ်း သီႇပွၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢၢင်ႈတိုၵ်းတင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇဢမ်ႇပေႉမၼ်း ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶီႇမႃႉသေ ဢၢင်ႈပၢႆႈၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းပၢႆႊ ဢမ်ႇလႆႈသေ ၺႃးတပ်ႉသိုၵ်းမႃႉဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၶႃႈမၼ်းတၢႆပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ လႆႈသိမ်းရၶႅင်ႇသေ တမ်းဝႆႉၶုၼ်ၵႂၢၼ်းဝဵင်းၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းဢႃႇဝႃႉဢိူဝ်ႈ။ ဝၢႆး သေၼၼ်ႉမိၼ်းၶွင်ႇ ပၼ်ဢၼေႃႇရထႃႇမိၼ်းၸေႃးဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၵႂၢၼ်းဝဵင်းၵလေး ၼၼ်ႉၵုမ်းထိင်းဝဵင်းရၶႅၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းၶွင်ႇႁႂ်ႈလုၵ်ႉယိင်းမၼ်းသူၺ်ပြေႉၶျၼ်းတႃႇၼၼ်ႉ ၵူပ်ႉၵူႊၵၼ်တင်း ဢၼေႃႇရထႃႇမိၼ်း ၸေႃးယဝ်ႉ။

==ပၢင်တိုၵ်းမိူင်းမွၼ်ႊ==

	ပီၶရိတ်ႉ 768 ၼၼ်ႉ မိၼ်းၶွင်ႇလႆႈၵူပ်ႉၵူႊပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းမိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ လႄႈတင်း လုၵ်ႈယိင်း ပၶၼ်းတရၽျႃးၵျီးဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸေႃးမိၼ်းလႃႉယဝ်ႉသေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵႅၼ်မိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈလၢၵ်ႈၽွၺ်း မၼ်း သိုၵ်းၸၢင်ႉ၊ သိုၵ်းမႃႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းမိၼ်းတိၵ်ႉတတ်ႉတႃႉ ၶွၺ်ပီႈမၼ်းသေ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈတိုၵ်းသိုၵ်းတင်း မိၼ်းၶွင်ယဝ်ႉသေလႆႈသုမ်းၵႂႃႇသေ ပၢႆႊၵႂႃႇယွမ်းၸူးထိုင် ရႃႇၸႃႇ တီႉရိတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပီၶရိတ်ႉ 772 ၼၼ်ႉ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ ဢႃႇယူႉ 20 ၶူပ်ႇလႆႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်း သေၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းမွၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ တီႈမျွင်းမျႃႉၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁိူဝ်းတေႃႇႁိူဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈဝဵင်းၼၼ်ႉ။ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းပႃး ပတိင်ႇ၊ ၶႄးပွင်ႇၶဝ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဢမ်ႇဢဝ်လႆႈ တင်းသွင်ဝဵင်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇလႆႈ တိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တင်းဢႃႈမၢတ်ႈလူင်သေ ဢမ်ႇတိုၵ်းမွၼ်ႊၶဝ်သေ ၵႂႃႇတိုၵ်းဝဵင်းရၶႅင်ႇတၢၼ်ႇ တွၺ်းသေပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။ ဢူႈၸဝ်ႈမၼ်းၸူး ပၼ်သူးမၼ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ။

	ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉလႆႈငိၼ်းၶၢဝ် လွင်ႈဢၼ် မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵႂႃႇတိုၵ်းလႆႈ ဝဵင်းရၶႅင်ႇတၢၼ်ႇတွၺ်းသေ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းရၶႅင်ႇၼရမဵၵ်ႉလႃႉပၢႆႊ ၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းမၼ်းသေ မႃးတိုၵ်းမိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 773 ၼၼ်ႉ သေလႆႈဝဵင်းၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈႁႂ်ႈ တမဵင်ႇၿျႃႉတဢၢႆႉ၊ တမဵင်ႇဢႄးၵွင်းပဵင်ႇၶဝ် ပႂ်ႉဝဵင်းၼၼ်ႉဝႆႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးမိၼ်းၶွင်ႇ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ၸီႉသင်ႇလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇႁွပ်ႈဝႆႉ ဝဵင်းတၢၼ်ႇတွၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈႁွပ်ႈဝႆႉလႄႈ ၼႂ်းဝဵင်းၼၼ်ႉလႆႈဢိုပ်းယၢၵ်ႈၼႃႇဢိူဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးယွၵ်ႇလႅၼ်ဝႃႈ ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉတေ မႃးၸွၺ်ႈၶဝ်ၼႆဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵေႃႈ လႆႈထွၼ်သိုၵ်းမၼ်းသေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းဢႃႇဝႃႉၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ တမဵင်ႇဢႄးၵွင်းပဵင်ႇ ၵေႃႈလႆႈပၼ် ၼရမဵၵ်ႉလႃႉၶိုၼ်းဝဵင်းမၼ်းသေမိူဝ်းၵႂႃႇ တီႈမိူင်းမွၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။

==ပၢင်တိုၵ်းသႅၼ်ဝီ==

	ပီၶရိတ်ႉ 774 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၽႃႉသႅၼ်ဝီလႆႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းသေ ဢၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်း မိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်လႆႈ ႁၢင်ႊႁႅၼ်းသိုၵ်းသေတိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ဢွၼ်ႇတၢင်း သုတ်းတႄႉ တပ်ႉသိုၵ်းမႃႉတေႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃႉ တိုၵ်းၶိုၼ်းဢိူဝ်ႈ။ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းမႃႉၸဝ်ႈၽႃႉတႆး လႆႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇ ဢိူဝ်ႈ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ ၵေႃႈလႆႈ ၶီႇၸၢင်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ငၶျိတ်ႉၶႅင်ႇ သေတိုၵ်းၸဝ်ႈၽႃႉတႆးယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၶဝ်တိုၵ်း ၵၼ်မႃးႁိုင်ႇတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၸူးႁူႉႁၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၽႃႉၵေႃႉၼၼ်ႉမဝ်းလဝ်ႈဝႆႉယူႇလႄႈ မၼ်းၸူးလုၵ်ႉတီႈၼိူဝ်ၸၢင်ႉမၼ်းသေ ဝႅၼ်ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်ၸၢင်ႉၸဝ်ႈၽႃႉၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်လႅဝ်းမၼ်းသေ ၽၼ်းၸဝ်ႈၽႃႉတႆးပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈၽႃႉတႆးလႆႈတၢႆၵႂႃႇၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၶဝ်ၼႆၵေႃႈလႆႈတႅၵ်ႈယၢႆႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉၸၢႆးၸဝ်ႈၽႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈၶိုၼ်းႁွင်ႉတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်သေ ၶိုၼ်းထွၺ်မိူဝ်းၶိုၼ်းသႅၼ်ဝီယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄး ၵျေႃႇၸႂႃႇၵေႃႈ လႆႈၸွမ်းတိုၵ်းထိုင်သႅၼ်ဝီၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉလႆႈသေဢိတ်းယဝ်ႉ။ တိုၵ်းၵၼ်တေႃႇပေႃးထိုင် 5 လိူၼ်ၵွၼ်ႇ တႆးၶဝ်ၸင်ႇလႆႈ ယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ် တီႈၶႄႇၶဝ်မႃးယဝ်ႉ။ ၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈမႃးၸွၺ်းတႆးၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇ ၸႂႃႇၵေႃႈ လႆႈတိုၵ်းပေႉၶႄႇၶဝ်သေ လႆႈမႃႉ၊ လႆႈၵူၼ်း၊ လႆႈၸၢင်ႉ တင်းၼမ်လူင်ၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ 

	ပေႃးဝႃႈလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ဝႃႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵႂႃႇတိုၵ်းသႅၼ်ဝီၼႆၸိုင် ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉၵေႃႈ မႃးတိုၵ်းဝဵင်းပြီႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊဢမ်ႇတိုၵ်းလႆႈဝဵင်းၼင်ႇၵဝ်။ ႁိုင်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈ 1 လိူၼ်ၸိုင် ယူဝ်းတယႃး( ထႆး ) ၶဝ်ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်း ဝဵင်း ရေး ၽၢႆႇမူၵ်ႉတမႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇမိၼ်းၶွင်ႇလႆႈငိၼ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵႂႃႇ ႁႄႉတီႈ ပြီႇသေ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉၵႂႃႇ ႁႄႉသိုၵ်းတီႈမူၵ်ႉတမႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်တီႈဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းဢွၼ် ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်ႉသေ ၵႂႃႇၸွမ်းသၢႆသဵၼ်ႈတၢင်းၽၢႆႇလိၼ်ယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ လုၵ်ႉတီႈဢႃႇဝႃႉသေ လူင်းမႃးၸွမ်းတၢင်း ၼမ်ႉသေၵႂႃႇ တိုၵ်းယူဝ်းတယႃး(ထႆး) ၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။ တၢင်ႇတူဝ်ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်သေမႃးတိုၵ်းပြီႇယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်သိုၵ်းၼႆႉ ၽၢႆမွၼ်ႊၶဝ်လႆႈလူႉသုမ်းတင်းၼမ်တေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႇလၵုၼ်းဢဵင်ႇၵေႃႈ လႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ လွၵ်းလၢႆးမိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇယဝ်ႉ။

	ၽၢႆႇမၢၼ်ႊၵေႃႈ ၽူႈၵႂၢၼ်းဝဵင်းပြီႇဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်မွၼ်ႊ လတ်ႈယႃႇပျႅၼ်ႇၶျီႇၵေႃႈၺႃးၶိူင်ႈလၢၵ်ႈ ၼၢၵ်ႇသေတၢႆၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းမၼ်းၸုတ်ႇယွမ်းၼႃႇလႄႈ ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉၵေႃႈ လႆႈထွၼ်သိုၵ်းမၼ်း ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵေႃႈ လႆႈၸွမ်းတိုၵ်း ရႃႇၸႃႇတီႇရိတ်ႉယဝ်ႉ။ သိုၵ်းဢႃႇဝႃႉၶဝ်လႆႈ ဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇၵႂႃႇ ဢိူဝ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်ၺွပ်းလႆႈ တီႈဝဵင်း ပတဵင်ႇ၊ မျွင်းမျႃႉ၊ ၶႄးပွင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈသူင်ႇ ၵႂႃႇၸူးဢႃႇဝႃႉတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၶဝ်လႆႈၶၢဝ်ဝႃႈ တႆးၶဝ်မႃးတိုၵ်း ဢႃႇဝႃႉထႅင်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈထွၼ် မိူဝ်းၶိုၼ်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။

	ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတႆးၶဝ်မႃးတိုၵ်း ဝဵင်းမြေႇၻူးလႄႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇလႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းၶိုၼ်း မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 775 ၼၼ်ႉသေ ဢွင်ႇပေႉမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ပီၶရိတ်ႉ 776 ၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်း မိူင်းမွၼ်ႊၶဝ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈ ၶႄးပွင်ႇၵေႃႈ ႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်းၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈသေတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈမႃးဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းဢႃႇဝႃႉသေ ပွၵ်ႈမႃးၶိုၼ်းၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈလိူၼ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႃႈသိုၵ်းၼႆႉ ၽၢႆႇမွၼ်ႊၶဝ်လူႉသုမ်းတိၵ်းတိၵ်းၼႃႇလႄႈ ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉဝႃႈ ၸႃႇတႃႇမၼ်း ဢမ်ႇလီၼႆသေ ပၢႆႊၵႂႃႇတီႈမူၵ်ႉတမႃႉယဝ်ႉ။ ပတဵင်ႇ၊ မျွင်းမျ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈယွမ်းၼွမ်းတီႈ မိူင်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵေႃႈ လႆႈၺွပ်းတူဝ် ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႇမွၼ်ႊတမဵင်ႇၿယၼ်းသေ သူင်ႇၸူးထိုင်ဢူႈၸဝ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁၢင်ႊႁႅၼ်းသိုၵ်းတႅတ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႅတ်ႈ တွၼ်ႊတႃႇတေတိုၵ်းပၢင်သိုၵ်းလူင်ယဝ်ႉ။ 

==ပၢင်တိုၵ်းၻလႃႉ==

	မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ မႃးတမ်းတပ်ႉတီႈ ၻလႃႉသေ သူင်ႇလိၵ်ႈၵႂႃႇထိုင် ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉတႃႇတေတိုၵ်းၵမ်း လိုၼ်းသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉၵေႃႈလႆႈ ႁၢင်ႊႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းသေ မႃးတီႈၻလႃႉၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ရႃႇၸႃႇတီႉရိတ်ႉ ၸီႉသင်ႇဢမၢတ်ႈၻဵင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ ဢွၵ်ႇမႃးတီႈတပ်ႉသိုၵ်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ဢမၢတ်ႈ ၻဵင်ႇၵေႃႈ လႆႈဢဝ် ၸၢင်ႉ 5 တူဝ်၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းမွၵ်ႈ 700၊ 800 သေမႃးတမ်းတပ်ႉမၼ်းတီႈႁိမ်း တပ်ႉမိၼ်းယႄးၵျေႃႇ ၸႂႃႇသေ ႁဵတ်းဢသၢင်ႇႁၢင်ႊႁႅၼ်းလွၵ်ႈလၢႆးၼေၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၸူး ၶိုၼ်းဝူၼ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းဢၢင်ႈမႃးတိုၵ်း ၶဝ်ဢွၼ်တၢင်း၊ တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉၶဝ်ဢၢင်ႈမႃး ႁွပ်ႈႁဝ်းသေတေတိုၵ်းႁဝ်းၶိုၼ်းၼႆႁႃႉ? ႁဝ်းၵိုင်ႇလီတိုၵ်းဢွၼ်တၢင်း ယဝ်ႉ။

	ၵွပ်ႈၼႆလႄး မၼ်းၸူးၶီႇၸၢင်ႉဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ငၶျိတ်ႉၶႅင်ႇသေ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ် ၸွမ်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈပႃးၸၢင်ႉတူဝ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈၵဵပ်းသိမ်းမႃးတီႈမွၼ်ႊၶဝ် မိူဝ်ႈၶဝ်ပေႉမွၼ်ႊမႃးဢိူဝ်ႈ။ ၸၢင်ႉတူဝ် ၼၼ်ႉႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၿၵမတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၵႂၢၼ်းမိူင်းမြေႇၻူးလႆႈၶီႇၸၢင်ႉတူဝ်ၼႆႉဢိူဝ်ႈ ၵူၺ်းၵႃႊ ၿၵမတ်ႈၸၢင်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽွမ်ႉမၼ်းၶီႇလႄႈၸင်ႇ ၶႂၢၼ်းမၼ်းတူၵ်းလူင်းၵႂႃႇဢိူဝ်ႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႉၼၼ်ႉလႆႈတေႃးၶိုၼ်း တပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႊႁႂ်ႈပေႃးသုၵ်ႉသၵ်းလူင်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတင်းမူတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၸွမ်းမိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးၶိုတ်းယဝ်ႉ။ မိၼ်းယႄးၵျေႃႇၸႂႃႇၵေႃႈ လႆႈပူၼ်ႉၼႃႈသိုၵ်းမႃးယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၵလေးတွင်ႇၼျူဝ်ႇ ၶတ်းၸႂ်ဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉမၼ်းသေမႃးၸွမ်းယူႇ ၵူၺ်းၵႃႊ

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>07r3hdy2cnwolej5x68kg89a41sp7mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ႁေႃၶမ်းတႆး မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22833</id>
    <revision>
      <id>126352</id>
      <parentid>102393</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34486" sha1="mtv7lozm51b1oxi9m38m3el2gc1yu51" xml:space="preserve">မိူင်းယၢင်း ဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ  (မိုးညှင်း)  မီးဝႆႉယူႇ ၼႂ်းၸေႊမိူင်းၶၢင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၽွင်းငမ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈပီ  1506  ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈလူင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ ဝႆႉသေ ၼၢင်း   ၵိူဝ်းၸုမ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၼၢင်းပူၺ်ႈ ၊ လုၵ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်းမၢင်ႊၽိုၼ် တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ သိူဝ်ႁူမ်ႇၾႃႉ ၼႆၵေႃႈဝႃႈ။ လႆႈၵႂႃႇပဵၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸူဝ်ႊၼႂ်းပီ 1527 တေႃႇထိုင် 1543 သေမၢၼ်ႊၶဝ်လႆႈႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ တူဝ်ႇႁၢၼ်ႇပွႃး (သိုဟန်ပွား) ၼႆယဝ်ႉ ။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉလႆႈ 14 ၶူပ်ႇ 15 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၸိုဝ်ႈသဵင် ၵတ်ႉၶႅၼ်မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ လိုဝ်းလင်ၸွတ်ႇတူဝ်ဝႆႉ ၵူႊမိူင်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ႁတ်းႁၢၼ်တႅမ်ထူၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ပိူၼ်ႈမႃးသေပွၵ်ႈ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉမေႃႁၵ်ႉ ဢီးလူ၊ၸွၺ်ႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ပဵၼ်ၵႅမ်မိူင်း မိူင်းယၢင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈလူင်ၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်း  မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၊  တွင်ႇငူႇ ၊  ပျီႇ ၊  ႁင်းသႃႇဝတီႇ ၊ ရၶႅင်ႇ ပဵၼ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵၼ်သေ ၶုၼ်ၽႂ်မိူင်းမၼ်း ၽွင်းငမ်းယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ ။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵၼ် မိူဝ်ႈၶဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ၵေႃႈမီး မိူဝ်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းလီသေ  ၸွၺ်ႈထႅမ်ၵၼ်ၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ ။   ၽွင်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၼၼ်ႉ  မိူင်းတႆးၼႆၼၼ်ႉ  ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်တႆး  ၽွင်းငမ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးသေ ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်မႃး  ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  မိူင်းတႆး  လၢႆလၢႆမိူင်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းဢႃႇသမ်ႇ ၊  မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ 12 မိူင်း ၊  သိပ်းသွင်ပၢၼ်းၼႃး ၊  သိပ်းသွင်ၸဝ်ႈတႆး ၊  ၶေႇမရၢတ်ႉ ၊  လၢၼ်ႉၸၢင်ႉ ၊  လၢၼ်ႉၼႃး ၊  သုၵ်းၶေႃထႆး ၊   ဢယွတ်းထယႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ် မိူင်းတႆးသိပ်းသွင်မိူင်းယဝ်ႉ။ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ 12 မိူင်းၼႆႉသမ်ႉပဵၼ် မိူင်းမၢဝ်း၊  ၵိုင်မႃႉ၊  ၸေႊၾၢင်၊  မိူင်းၵွင်း၊  မိူင်းယၢင်း၊ သွင်သူၵ်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ ၊ သႅၼ်ဝီ ၊ သီႇပေႃႈ ၊ ၺွင်ႁူၺ်ႈ၊ မိူင်းၼၢႆး၊   မိူင်းပၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ။  ဢၼ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆၼၼ်ႉ  ပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းတႆး ဢၼ်မီးၸၼ်ႉပဵင်း ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတႅမ်ႈပိုၼ်းတင်ႈၸႂ်ႁႂ်ႈႁၼ်တႅမ်ႇတႆးသေ တႅမ်ႈဝႆႉလႄႈ ၼင်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈၾႃႉပဵၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇယူႇတႂ်ႈ  ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ  ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။  ပေႃးတေမႃးတူၺ်းတေႉၼႆ  ၼင်လိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ  ၽွင်းငမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ  ယင်းၵႅပ်ႈလိူဝ်သေ ၼင်လိၼ်တၢင်းၵႂၢင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၼိုင်ႈ  ၸဝ်ႈၽွင်းငမ်းဝႆႉယူႇ။

မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ႁွင်ႉ ဢိၼ်းဝႃႉ မိူဝ်ႈပီ 1364 ၼၼ်ႉၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ ၸဝ်ႈပဵမ်ႇၾႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈငိူၼ်ႈၶဵဝ်ၾႃႉ တိုၵ်းပၢင်ယႃႈလႄႈ ၸေႊၵႅင်းလူႉယဝ်ႉသေ ယုၵ်ႉသတူဝ်းမင်းၽျႃး ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ယဝ်ႉ ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 26 Janauary မိူဝ်ႈပီ 1365 ၼၼ်ႉ သတူဝ်းမင်းၽျႃး တႄႇတင်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉမႃးသေၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း  1365  တေႃႇထိုင် 1554 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢႃႇဝႃႉ မႃးယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢၵ်ႇ ၼိူဝ်လႄႈ ၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇ  ဢႃႇဝႃႉ  ၼႆႉမီး  မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း  သေ ၽၢၵ်ႇၸႂ်ႈသမ်ႉမီး ပျီႇ ၊ တွင်ႇငူႇ ၊ ႁင်းသႃႇဝတီႇ လႄႈ ၽၢၵ်ႇတူၵ်းမီးမိူင်း ရၶႅင်ႇ လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ ၼႆႉမီးဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈသေ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူႊၽၢႆႇ ၵူႊ    မိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸူဝ်ႊပီ 1501 တေႃႇထိုင် 1526 ၼၼ်ႉ ၼႃႇရႃႇပတိ ႁေႃၵႅဝ်ႈ ၽွင်းငမ်းဢႃႇဝႃႉ သေ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း။

ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1530 ၼၼ်ႉ  မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ  လႆႈၼွၼ်းၽေး ၵႂႃႇလႄႈ  လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း   တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ဢၼ်ဢႃႇယူႉ တိုၵ်ႉလႆႈ 15 ၶူပ်ႇၵွၺ်း ၶိုၼ်ႈပိၼ်ၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းပဵၼ် သျိၼ်ႇယႄးထုတ်ႉယဝ်ႉ။  ဝၢႆးလိုၼ်းမႃးၶိုၼ်းၵူပ်ႉၵူႈတင်ႈ  တၶိၼ်ႇၵျီး  ဢၼ်ပဵၼ်ပီႈသၢဝ်  တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး သေၶိုၼ်ႈႁဵတ်းပီႈၶူၺ် တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး လႄႈ လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပယိတ်ႉၼွင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ။  ဝ်တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၺႃးၶႃႈႁႅမ်ႇတၢႆ တီႈတႂ်ႈမိုဝ်း  ၽွင်းမိူင်းၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း  မွၼ်း  လႄႈ လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ ။  ဝၢႆးသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ  လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း  မိၼ်းယႄးသီႇႁႃႉတူႇ  မႃးပုတ်ႈ တီႈဢွင်ႈ ပေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။  ၵူၺ်းၵႃႊ ဝၢၼ်ႈ     မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1550  ၼၼ်ႉ ၽွင်းမိူင်းတင်းလၢႆ ယုၵ်ႉယွင်ႈ  ပယိတ်ႉၼွင်ႇ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1553 ၼၼ်ႉ ပယိတ်ႉၼွင်ႇ ၶၢႆႉႁေႃၵႂႃႇပူၵ်းတင်ႈတီႈ ႁင်းသႃႇ    ဝတီႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉၸဝ်ႈ ပယိတ်ႉၼွင်ႇလႆႈ 66 ပီ 1581 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၼွၼ်းၽေႈၵႂႃႇယဝ်ႉ။

မိူင်းပျီႇ  ဢမ်ႇၼၼ်တႆးႁဝ်းႁွင်ႉဝႃႈ  တႃႈပူင်ႈ  ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်မီးတီႈ  တႃႈပူင်ႈ  ၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈပီ  1242  ၸဝ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ  သီႇႁႃႉတူႇ  ဢၼ်ဢွၺ်ႇယႃႈၵွင်ႉ ပေႃႈမၼ်းၸဝ်ႈတၢႆၼၼ်ႉ  လူင်း      ႁဵတ်းၶုၼ်လႄႈ မိူင်းပျီႇလႆႈမီးၶုၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶုၼ်ၽွင်းငမ်းမိူင်း ပျီႇ ၼႆႉတေႉၵေႃႈပဵၼ် သီႇႁႃႉတူႇ (လုၵ်ႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉ AD 1242-1284) ၊ ၵျႃႉၸႂႃႇ ( ၼွင်ႉသီႇႁႃႉတူႇ AD 1284-1323) ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1323  တေႃႇထိုင်  1445  ၼၼ်ႉတႄႉ မိူင်းပျီႇ ၼႆႉလႆႈပဵၼ်ၵႂႃႇ တႂ်ႈၽွင်းငမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ယူႇယဝ်ႉ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပၢၼ်  မိၼ်းၵျီးၸႂႃႇ  ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၶူၺ်  ၼႃႇရႃႇပတီႉၼၼ်ႉ  လႆႈၽွင်းငမ်းမိူဝ်ႈပီ  AD  1445 တေႃႇထိုင် 1482 သေ မိူဝ်ႈ AD  1482 တေႃႇထိုင် 1526 ၼၼ်ႉတႄႉ သတူဝ်းမင်း ၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၼွင်ႉ  မိၼ်းၵျီးၸႂႃႇ ၵေႃႉပိူင်ႇငမ်းမိူင်းပျီႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ AD 1532-1538 ပဵၼ် ၼႃႇရႃႉပတီႉ ဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈပယိၼ်ႇထူၺ်းၵေႃႉယႂ်ႇ၊  AD  1538-1542  ပဵၼ်  မိၼ်းၶွင်လုၵ်ႈပယိၼ်ႇထူၺ်း ၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ  ၽွင်းငမ်းမိူင်းပျီႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။  မိူင်းပျီႇၼႆႉ မိူဝ်ႈ  AD 1542 ၼၼ်ႉလႆႈလူႉပင်းၵႂႃႇ ယွၼ်ႉ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး တွင်ႇငူႇၶဝ်ႈတိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉတင်း ၶုၼ်မိူင်းပျီႇ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ သေၵႆႉတိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၼႃႇရႃႉပတီႉ ႁေႃၵႅဝ်ႈ သေ ၶုၼ်တွင်ႇငူႇ မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ သမ်ႉၵႆႉတိုၵ်းၵၼ်တင်း မိူင်းပျီႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းယၢင်း လႄႈ. မိူင်းပျီႇ သမ်ႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆ့လႄႈ မိူင်းယင်းလႄႈ တွင်ႇငူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၺႃးၵၼ်မႃး။ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ သမ်ႉပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉတင်း သီႇပေႃႈ  ၊ သႅၼ်ဝီ  ၊ မိူင်းမိတ်ႈ  ၊ မိူင်းၼၢႆး ၊ ၺွင်ႁူၺ်ႈ လႄႈ ၵႆႉလႆႈၸွၺ်ႈ ဢႃႇဝႃႉ တိုၵ်းသိုၵ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1522 ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်း လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ တိုၵ်းၵၼ်လႄႈ မိူင်းပျီႇၸွၺ်ႈ  မိူင်းယၢင်းတိုၵ်း  ဢႃႇဝႃႉ သေ  မိူင်းယၢင်း ၶိုၼ်းလွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်း ၼႃႈဝၼ်းႁွင်ႇ သေ မိူင်းပျီႇသမ်ႉ လွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်ၼႃႈဝၼ်းၸၢၼ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ ယွၼ်းႁ်ႂႈၸွၺ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈ  ၶိုၼ်းပွၺ်ႇ  လုၵ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ၶုၼ်မိူင်းဢွၼ်ႇ  ဢွၼ်တပ်ႉၸၢင်ႉ  60 ၊  တပ်ႉမႃႉ  1000 လႄႈသိုၵ်း 4000 သေလူင်းၸွၺ်ႈ ဢႃႇဝႃႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းသီႇပေႃႈ ဢမ်ႇတိုၵ်းတပ်ႉမိူင်းယၢင်းသေ ပူၼ်ႉလူင်းတိုၵ်းတပ်ႉ မိူင်းပျီႇမႃးယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်း ဝႃႈ &quot; ယၢမ်းလဵဝ်ၸဝ်ႈပီႈ ႁဝ်းလႄႈ  ဢႃႇဝႃႉ  တိုၵ်းဢၼ်ယူႇၼႆ့  ၵဝ်ၶႃႈပဵၼ် ဢူၺ်းလီဢႃႇဝႃႉဝႆႉလႄႈ လႆႈၸွၺ်ႈၶဝ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈပီႈလႄႈႁဝ်ႈၶႃႈသမ်ႉပဵၼ်တႆးၼင်ႇၵၼ်လႄႈ  ဢမ်ႇၶႂ်ႈတိုၵ်းၵၼ်ၶႃႈ။  ၼင်ႇႁိုဝ်ႁဝ်းပီႈၼွင်ႉတေ  ဢမ်ႇလႆႈတိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈပီႈႁဝ်းဝူၼ်ႉပၼ်သေၵမ်း&quot;  ၼႆယဝ်ႉ။  ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈလူင်ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ  မၼ်းၸဝ်ႈထွၺ်ႈမိူဝ်းၵမ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ဝၢႆးလိုၼ်းၼၼ်ႉသွင်ပီ မိူဝ်ႈ 1524 ၼၼ်ႉ ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ဢွၼ်သိုၵ်းၶိုၼ်ႈတိုၵ်း မိူင်းယၢင်းလႄႈ  ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈ  ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းတူဝ်တၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸူး ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈဝႃႈ &quot;မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးသွင်ပီၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼွင်ႉ သူင်ႇလိၵ်ႈမႃးဝႃႈ တႆးတေႃႇတႆး ဢမ်ႇၵိုင်ႇတိုၵ်းၵၼ် ၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈပီႈ ထွၺ်မႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ဢႃႇဝႃႉ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ႁဝ်းလႄႈ ထၢင်ႇဝႃႈႁဝ်းၵူဝ်မၼ်းလႄႈ လမ်းမႃးတိုၵ်းႁဝ်းယူႇ။ လွင်ႈၼႆႉၵိုင်ႇလီပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼွင်ႉဝူၼ်ႉပၼ်သေၵမ်း&quot; ၼႆလႄႈ ပွၺ်ႇၽွင်းၶဵဝ်မိူဝ်းသူင်ႇၸူးၸဝ်ႈၾႃႉယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႈ ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁူႉ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း ယဝ်ႉလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႉၶႂ်ႈႁမ်ႈသီးသင်ယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်ႁပ်ႉလႆႈလိၵ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ လူင်းတိုၵ်းထိုင်မိူင်း ဢႃႇဝႃႉ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈမိူင်းပျီႇၵေႃႈ လွမ်ႉဝႅတ်ႉတိုၵ်းမိူင်း ဢႃႇဝႃႉဝႆႉ သေ ဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇလႅပ်ႈပေႉယဝ်ႉလႄႈ  ၶိုၼ်းယွၼ်းတၢင်းၸွၺ်ႈထႅမ် သူင်ႇလိၵ်ႈၸူးထိုင်  သီႇပေႃႉ  ႁႂ်ႈမႃးၸွၺ်ႈၼႆယဝ်ႉ။  ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ  ၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ လူင်းၵႂႃႇတၼ်းထိုင်ႁိမ်း ပၢင်ဢူးလူင် ၵွၺ်းလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ ဢႃႇဝႃႉသုမ်းယဝ်ႉၼႆလႄႈ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၸွၺ်ႈသင်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉၵေႃႈ လႆႈဢွၼ် လုၵ်ႈလၢင်း၊ ၸိူင်ႉၼၢင်းမၼ်းတင်းလၢႆသေ လႆႈပၢႆႊၵႂႃႇပိုင်ႈ သီႇပေႃႈယူႇယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1525  ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင်မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ဢႃႇဝႃႉ ဢၢပ်ႈပၼ် ၶုၼ်ပျီႇ ယဝ်ႉသေ တႃႇမၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ သိမ်းဢဝ်တပ်ႉၸၢင်ႉ ၊ တၵ်ႉမႃႉသေ မိူဝ်းၶိုၼ်း  မိူင်းယၢင်း ယူႇယဝ်ႉ။  ဝၢႆးသေၸဝ်ႈလူင်မိူဝ်းယဝ်ႉ ၶုၼ်ပျီႇ သတူဝ်းမင်းၸဝ်ႈ ၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉဢဝ်ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈသေမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းပျီႇယဝ်ႉ။ တီႈဢႃႇဝႃႉ ဢမ်ႇမီးၽ်ႂယဝ်ႉလႄႈ ၼႃႇရႃႉပတီႉဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလီဢၼ်ၼႆႉသေ လူင်းမိူဝ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်    ယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ် ဢႃႇဝႃႉ ယဝ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ၸူႉတွမ်ႊႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိုၵ်းသေ ၶိုၼ်းတိုၵ်းမိူင်းယၢင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။  ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1526  ၼၼ်ႉၸဝ်ႈလူင်  ဢွၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  တိုၵ်းၶိုၼ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ ဢႃႇဝႃႉ လႆႈသုမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ဢႃႇဝႃႉ ၵေႃႈလႆႈပႅတ်ႈႁၢင်ႈႁေႃသေ  ၶီႇၸၢင်ႉ ဢွၵ်ႇပၢႆႊၵႂႃႇယဝ်ႉ။  ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လႆႈတၢင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းဝႆႉလႄႈ လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇ တီႈၼိူဝ်ၸၢင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ  1527  ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈလူင် ယုၵ်ႉ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း သေၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လၢၼ်  ၼႃႇရႃႉပတီႉႁေႃၵႅဝ်ႈ  မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ  ဢၼ်ယၢမ်ႈပၢႆႊၽေး မိူဝ်းပိူင်ႈမိူင်းယၢင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႉလူင်သွၼ်ႇဝႃႈ ယူဝ်တေဢမ်ႇ လိုမ်းၵုင်ႇမုၼ်  ဢၼ်ပၼ်ပိူင်ႈမႃးၼၼ်ႉၼႆသေ  ၶိုၼ်းယုၵ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်ၽွင်းမိူင်းလူင်ဝႆႉႁိမ်း  သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ယူႇယဝ်ႉ။   ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ  ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ  ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပၼ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ၽွင်းမိူင်းတႆး ၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ ႁႂ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ၶိုင်ပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ  ၽွင်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ  ၼၼ်ႉ  တွင်ႉငူႇ  တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တႄႇ မူၼ်းမႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၵွၺ်း။ မိူင်းတႆးၵူႊမိူင်းမိူင်း လွမ်ႉဝႅတ်ႉ တွင်ႇငူႇလႄႈ ပျီႇဝႆႉၵူႊၽၢႆႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမၢၵ်ႈလိူဝ်သေ မၢၼ်ႊမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵူဝ်လႆႈပဵၼ်ၽေးမႃးလႄႈ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉတိုင်ႇပၢင်ႇ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇသေ ဢၢၼ်းတိုၵ်းႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် တွင်ႇငူႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ  မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇသမ်ႉ  ၵူဝ်တႆးႁိူဝ်ႈ ႁိူင်းမႃးသေ ၵူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႊႁၢႆ ၵႂႃႇလႄႈ ဢမ်ႇၽွမ်းၸွမ်း။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ  မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ  လၵ်ႉပွၺ်ႇၵူၼ်း လူင်းပွင်ႇၸူး တွင်ႇငူႇဝႃႈ ၽွင်း  မိူင်းတႆး  တိုၵ်ႉယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇၼႆႉဢမ်ႇပႆႇၸၢင်ႊတိုၵ်းလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁႃႁၼ် လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ၽေးသေ ၸူႉတွမ်ႊဢဵၼ်ႁႅင်းလႆႈၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီသူင်ႇၵူၼ်းမႃးယွမ်းၼွမ်းၵေႃႈ သူင်ႇမႃးလႄႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း  တွင်ႇငူႇ  ၵေႃႈလႆႈသူင်ႇၵူၼ်းမႃးယွမ်းၼွမ်း ဢႃႇ ဝႃႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈၼႆႉ သေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ တိူဝ်းယုမ်ႇၸႂ် မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 1531 တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီး ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းတွင်ႇငူႇသေ ပယိတ်ႉၼွင်ႇ ၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈ ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမႃးယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီ 1533 ၼၼ်ႉၶုၼ်ပျီႇပယိၼ်ႇထူၺ်း လူလၢႆ ၶိုၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈလႆႈဢွၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ဝ်ႁၼ်ၾႃႉသေ တိုၵ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်းၼႃႈမႃးၵူဝ် ပျီႇ လႄႈ တွင်ႇငူႇ ႁွမ်းၵၼ်သေ ႁဵတ်းၽေးသႂ်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈလူင်ဝူၼ်ႉတိုၵ်းတွင်ႇငူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇႁမ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်တိုၵ်းမႃးထႅင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈလူင်ၵေႃႈ တီႉၺွပ်း ပယိၼ်ႇထူၺ်း မိူဝ်းၸွမ်းသေ တၼ်းထိုင် တီႇပႄးယိၼ်း ၵွၺ်း သူၼ်းတုမ်လႆႈယဝ်ႉၼႆသေ ၶိုၼ်းပွၺ်ႇမိူဝ်းၶိုၼ်း။ ၸဝ်ႈလူင် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈတီႈ ဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းယၢင်း သေတၼ်းထိုင် မျေႇတူး ၵွၺ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႂ်မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ၼၼ်ႉပွင်ၵူတ်ႉလႄႈ လႆႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢႅၼ်ႁႅင်းလူင်ၵူႊပိူင်ပိူင် ၵမ်သိူႉဝႆႉသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႇလႄႈၸင်ႇလႆႈၶၢမ်ႇပွင်ၵူတ်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1538 ၼၼ်ႉ တွင်ႇငူႇ မႃးတိုၵ်း ပျီႇ ဢၼ်ပဵၼ်တႂ်ႈဢေႃႈၸႃႇ ဢႃႇဝႃႉ ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ လူင်းၸွၺ်ႈလႄႈ ပျီႇ ဢမ်ႇတၼ်းတူၵ်းသုမ်း။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1539 ၼၼ်ႉ တွင်ႇငူႇ ၶိုၼ်းမႃးတိုၵ်း ႁင်းသႃႇဝတီႇ ပႃၵိူဝ်သေ ၶုၼ်ႁင်းသႃႇဝတီႇ ၶိိုၼ်းသုမ်းၵၢၼ်ႉၵႂႃႇလႄႈ ပၢႆႊ ၸူး ပျီႇယူႇယဝ်ႉ။ သိုၵ်းတွင်ႇငူႇ ၶိုၼ်းလမ်းတိုၵ်းထႅင်ႈသေ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႃးႁေႉဝႆႉ ထႅင်ႈလႄႈ တွင်ႇငူႇဢမ်ႇတၼ်းပေႉ လႆႈထွၺ်မိူဝ်းၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈ 1541 ၼၼ်ႉၵေႃႈ တပိတ်ႇသူၺ်ႇထီး လူင်းတိုၵ်း ပျီႇ ထႅင်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ လူင်းၸွၺ်ႈသေတႃႉၵေႃႈ ပယိတ်ႉၼွင်ႇ ၶိုၼ်းၽႅၼ်သိုၵ်း တတ်းပႅတ်ႈ ၶိူင်ႈၵၢင်ႇ ၊ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်သူင်လူင်းၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉလႄႈလႆႈယွမ်းၵၢၼ်ႉသေ ပျီႇ ၵေႃႈလႆႈတူၵ်း တႂ်ႈမိူဝ်ႈ တွင်ႇငူႇ ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ မိိူဝ်ႈပီ 1542 တွင်ႇငူႇ တိုၵ်း မေႃႇလမျႅင်ႇ (မော်လမြိုင်)၊ တႃႈဝၢႆ (ထားဝယ်) ၊ ဢမ်ႇၵႃးပူၼ်ႉတိုၵ်း ဢယုတ်းထယႃႉ သေ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ပေႃႇတူႇၵီႇ ဢၼ်ၵႃႇၶၢႆ မၵ်ႉတႅၵ်ႇ၊ ၸိုမ်းယၢမ်းၼၼ်ႉလႄႈ မီးၶိူင်ႈၵၢင်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈထႅင်ႈသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသိုၵ်းၼႆႉ ၶႅမ်ႉမႃးလိူဝ်သေၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးလႄႈ ဢႃႇဝႃႉ သမ်ႉတိုၵ်ႉလႆႈၸႂ်ႉ လၢပ်ႇ ၊ လႅဝ်း ၊ ၵၢင်ႇ သေတိုၵ်းယူႇ။ ၶိူင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇတဝ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉၵွၺ်း ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇ ဢၼ်တေဢမ်ႇၶေႉသဵင်ႇ လႆႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉဢꧣ်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

တွင်ႇငူႇလႄႈ ပျီႇ ဢၼ်ပဵၼ်မၢၼ်ႊၼင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇသေ ဢဵၼ်ႁႅင်းတိူဝ်းယႂ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ယိုင်ႈယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢၢၼ်းသိမ်း ဢႃႇဝႃႉ မႃးၸဵမ်ႁိုင်ၼၼ်ႉသေ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႄႈ တွင်ႇငူႇၵေႃႈ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်သေ ဢဝ်သၢႆလပ်ႉဢၼ်ပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈပွမ်တင်းလၢႆ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်း ဢႃႇဝႃႉ ဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈမိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇ ၼႅၼ်ႇလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ််းၶဝ်ႁဵတ်းႁၢင်ႊ မုၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တေသၢင်ႇထုၵ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီ 1542 ၼၼ်ႉၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းႁူႉၶၢဝ်ဝႃႈ ၽူႈၶဵၼ် လၵ်ႈၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းလႄႈ လႆႈသွၵ်းႁႃတီႉၺွပ်းသေ ပၼ်တၢမ်ႇတၢႆပႅတ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ယႃႉလူႉလႆႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်လႄႈ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ လႆႈၽိတ်းၸႂ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူဝ်ၵၢၼ်သၢင်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ မၢၼ်ႊဢမ်ႇတၼ်းထိုင်တီႈလႄႈ ၵူဝ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ႁူႉလွင်ႈမၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ်မၼ်းသေ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ ႁႃလွၵ်ႈလၢႆးႁဵတ်းၶဵၼ်ၸူး ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်မိူဝ်ႈ 1543 ၵွပ်ႈတူၵ်းၼႂ်းလွၵ်းမိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇလႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ႇႁၢၼ်ၾႃႉ ၵေႃႈလႆႈသုတ်းမုၼ်ၵၢမ်ႇၵႂႃႇ တီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ ၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇယဝ်ႉ မိၼ်းၵျီးယၢၼ်ႇၼွင်ႇ မိူဝ်းပၢင်းၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႇ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူႇယဝ်ႉ</text>
      <sha1>mtv7lozm51b1oxi9m38m3el2gc1yu51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တႆးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉ လႄႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈတူၵ်းသုမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22889</id>
    <revision>
      <id>126172</id>
      <parentid>102184</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18589" sha1="2esmlq83d6lgj77b59u1tt2q9qih6qo" xml:space="preserve">တႆးတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈတူၵ်းသုမ်း

မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပၢၼ်မိူင်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼႂ်းပိုၼ်းမၢၼ်ႊပၢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။  မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ  ဢိင်ၼိူဝ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း ၶဝ်ႈမႃးၸိင်တိုၵ်းလႄႈလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇၵေႃႈမီးယဝ်ႉ ။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈ ဢၼ်ၶႃႈလႆႈလူမႃး ၼႂ်းပပ်ႉပိုၼ်းတႆး ဝၢႆးသေဢႃႇဝႃႉလႆႈလူႉပၢင်းၵႂႃႇယဝ်ႉပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇၸင်ႇၶိုၼ်းလႆႈမႄးမႃးၵေႃႇသၢင်ႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ မၼ်းၸဝ်ႈသမ်ႉထုၵ်ႇၺႃႊၸဝ်ႈသတူဝ်းမိင်းၽျႃႇ ၶႃႈတၢႆယဝ်ႉ။  မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးႁႅင်းပွင်ႊတေႃႇလၢႆလၢႆမိူင်းၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းမွၼ်း၊ မိူင်းရၶႅင် လႄႈ မိူင်း တႆးၵွၼ်ႈၼိူဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈယူႇတႂ်ႈႁႅင်းပွင်ႊမၼ်းယဝ်ႉ။

ပေႃးမႃးတူၺ်းၶိုၼ်းပၢၼ်မိူင်းတႆးလႄႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ မီးလွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႉၵၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃးတေႃႉၵၼ် ၸိူဝ်ႉၼႆႉၵေႃႈလႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးဢဝ်ပၢၼ်တႆးဝႃႈၸိုင်ႈ ပဵၼ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈ  ၶမ်းသႅၼ်ၾႃႉယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႉ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလႄႈတင်းၸဝ်ႈၾႃႉမၢၼ်ႊၵေႃႈ ပဵၼ်ပႃးဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ၼႂ်းပပ်ႉပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆးဝႃႈၼႆ ၸဝ်ႈၾႃႈသီႇပေႃႉ ၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်တင်းမၢၼ်ႊၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶၢင်ၶမ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၶဝ်တႄႇတိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၽႂ်ႇၸုမ်းမၼ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဢူၺ်းလီၽႂ်မၼ်း သေ မႃးၸွၺ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။မိူၼ်ၼင်ႇၽၢႆႇမၢၼ်ႊသမ်ႉ ႁွင်ႉၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ မႃးၸွၺ်ႈထႅမ်ယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်း ၵႂႃႇတိုၵ်းတင်းဝဵင်းမၢၼ်ႊမေႃႇဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ဝဵင်းမၢၼ်ႊမေႃႉၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်တႂ်ႈလႅၼ်ႊလိၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉဝႆႉယဝ်ႉ။ၶဝ်ၼႆႉသိမ်းဢဝ် မိူင်းမေႇတူႇပႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်ႈယၢမ်း ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၵေႃႈ ၸင်ႇလႆးသူင်ႇလိၵ်ႈၸူးၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉ တႃႇႁႂ်ႈၶဝ်မႃးလွမ်ႉၶိုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးဢၼ်မႃးယူႇ ဝႆႉတီႈမေႇတူၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢဝ်တင်းၸၢင်း150 ၊ မႃႉ6000 လႄႈ ႁႅင်းသိုၵ်းသမ်း 120000ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၽိူဝ်ႇၶဝ်ၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈ မေႇတူႇၵေႃႈ ၶဝ်ၶဝ်ႈတိုၵ်းၵၼ်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ ။ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းမၢၼ်ႊၶဝ်မႃးၶဝ်ႈတိုၵ်းတီႈမေႇတူႇၼၼ်ႉ ႁႅင်းသိုၵ်းၶဝ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းထွၺ်လူင်ႈၵႂႃႉတီႈၵႆဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇလွမ်ႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶိုၼ်းထုၵ်ႇၺႃး သိုၵ်းဝဵင်းမိၼ်ႇၵိၼ်း လႄႈ ဝဵင်းၵႃလိုဝ်း မႃးတိုၵ်းၶဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းယွမ်းမၼ်း ယူပ်ႈလူင်းႁႅင်းလႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်းထွၺ် လူင်းမႃးတီႈဝဵင်း တပျေႉယိၼ်းလႄႈ သီႇ ၵူၵ်ႉတႃႇယႃႇၶိုၼ်းယဝ်ႉ။မၼ်းၶိုၼ်းမႃး ၶတ်းၸႂ်မႃး ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၵူၼ်းမၼ်းၶိုၼ်း။

မိူဝ်ႈၼႂ်းပီ 1513 ၼၼ်ႉမႃး မိူင်းဢၼ်မီးတင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႉမီးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ တေႃႇပေႃးထိုင်ပီ 1515ယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းပီ1513ၼၼ်ႉ တင်ႈတႄႇဢဝ် သၵူး တေႃႇပေႃးထိုင် ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းဢၼ်မီးႁိမ်းၽၢင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇမိူင်းဢႃႇ ဝႃႉ မူတ်းမူတ်းယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇတိုၵ်းၶဝ်ၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 1515ၼၼ်ႉ မိူင်းမျေႇထႄး လႆႈပဵၼ်မိူင်းဝၢင်းၵွမ်းတေႃႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ  တေႃ1518ႇ 1520ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ ၾႃႉမိူင်းယၢင်း ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမိၼ်ႉၵျီးၺူဝ်ႇ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တပိၼ်သူၺ်ႇထီးၼၼ်ႉ လႆႈႁၢင်ႈသိုၵ်းသေတိုၵ်းတေႃႇ မိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ မိူင်းယၢင်းၵေႃႈ မႃးၶဝ်ႈတိုၵ်း တေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉပႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်း ၵႃႊ တၢင်တူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉ ၶိုၼ်းတိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းယၢင်းၶိုၼ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတပ်းသိုၵ်းယၢင်းၶဝ် ပေႃးလႆႈ ၶဝ်ႈပႅပ်ႉတီႈဝဵင်းငရၼႄးသေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ လႆႈပၢႆႊလူင်းမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။

           ၽိူဝ်ႇဝၢႆးသေၼၼ်ႉမႃး မိူင်းယၢင်းလႄႈ မိူင်းၵႃလိုဝ်းလႆႈ တိုၵ်းၵၼ် တင်းႁိုင်မၼ်းမီးၵႂႃႇမွၵ်ႈၵဝ်ႈလိူၼ် ယဝ်ႉ။ သိုၵ်းဢႃႇဝႃႉၶဝ် လႆႈသူင်ႇသိုၵ်းၵႂႃႇၸွၺ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းဢႃႇဝႃႉ ပႆႇထိုင်မိူင်းၵႃလိုဝ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉၵႃလိုဝ်းပေႃးဝၢင်း ၵွမ်းတေႃႇမၼ်းဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းမၼ်းၵဝ်ႈဝဵင်းလႄႈတင်း ဝၢၼ်ႈမၼ်း သိပ်းဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆပဵၼ်ၵႂႃႇမိူင်းသၢၵ်ႈၶွၼ်ႇတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈပႃးတင်း ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးႁိမ်းႁွမ်း မႄႈၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်မိူင်းဢၼ်သၢၵ်ႈၶွၼ်ႇတေႃႇမၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊမၼ်းၸဝ်ႈသမ်ႉ ၵူဝ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းမႃးၸိင်းတိုၵ်းမၼ်းလႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈထႅင်ႈႁႅင်းသိုၵ်းမၼ်းတီႈ မိူင်းမိၼ်ႇၵိၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပႆတမ်းပႃးတပ်ႉပႂ်ႉၵၢင်မိူင် ဢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။မိူၼ် ၼင်ႇမိူင်းတပျေယိၼ်း၊ငရၼႄး လႄႈ သီႇပူၵ်ႉတႃႇယႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝဵင်းဢႃႈမျိၼ်ႇ ဢၼ်မီးတင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းၼမ်ႉၶျိၼ်းတႂိၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပၼ်ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉၵႃလိုဝ်းၵိၼ်မိူင်းတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ။ဢၼ်ပဵၼ်မႄႈၼမ်ၶျိၼ်းတႂိၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်မိူင်းယၢင်းၶဝ် ၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။

           ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇ  ရႃႇၸႃႇဝၢင်ႇမိူင်သႅၼ်ႈဝီဝႃႈၸိုင် ၵွၼ်ႇၼႃႈ  မိူင်းတႆးပႆၵႂႃႇတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉ မိူင်းတႆး လႆႈပဵၼ်မိူင်ႁွမ်းပွင်းၵၼ်မႃး ဢွၼ်တင်းယဝ်ႉ။  မိူင်းႁွမ်းပွင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မိူင်းလႃႈ၊ မိူင်းတိင်၊ မိူင်းလႅမ်း ၊ မိူင်းသႅင်၊ မိူင်းတီး၊ မိူင်းဝၼ်း၊ မိူင်းၼွင် ၊ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ သထုင်ႇ၊ မိူင်းပၢႆး၊ သီႇပေႃႉ ၊မိူင်းမၢဝ်း၊မိူင်းၵိုင်၊မိူင်းတေႊၾၢင်၊ လႄႈ မိူင်းၶွၼ်ယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႊ ၼႂ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေတူၵ်းႁၢႆဝႆႉ မိူင်းၵွင်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူင်းယၢင်းသမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းယဝ်ႉလႄႈ ယူဝ်ၶႄး ၶဝ်တေသွၼ်ႇဝႃႈ ပေႃးမိူင်းယၢင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈသွၼ်ႇဝႃႈ မိူင်းၵွင်းၵေႃႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းယဝ်ႉ။  ယူဝ်ၶႄးၶဝ်သွင်မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၵွၺ်းၼႆသေမိူင်းဢၼ်လႂ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၵေႃႈ သွၼ်ႇဝႃႈမိူၼ်ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၼၢႆးသမ်ႉလိူၵ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇတေၵႂႃႇယူႇၸွမ်းမၢၼ်ႊ ယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉၶဝ် ၶိုၼ်းလႆႈသူင်ႇၸဝ်ႈၾႃမိူင်းၼၢႆး မႃးႁွမ်းပွင်းၸွမ်းၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းတႆၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းတႆးလႆႈပဵၼ်မိူင်းႁွမ်းပွင်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။

           ပၢၼ်လိုၼ်းၶွင်မိူင်းဢႃႇဝႃႉၼႆႉပဵၼ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉယဝ်။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးသေ လႆႈၵႂႃႇၽွင်းငၢမ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉ။မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလႄႈၸဝ်းၶိူဝ်းသင်းသေယူႇၸွမ်းၵၼ် ၵႂႃႉၸိူင်ႉၼႆၵွၺ်းယဝ်ႉ။ မိၼ်းၸီးယႅၼ်ႇၼွင်ႇသမ်ႉပဵၼ်ၽွင်းမိူင်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းပဵၼ်မၼ်ႊလႄႈမၼ်းၵေႃႈပဵၼ်ၸႂ်မၢၼ်ႊသေ ဢီးသူၼ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉၼႆႉ ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႆႈလိုပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်း ၼ ၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမိူင်းတင်းသဵင်ႈသေ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈၵိုတ်းမၼ်း ၸဝ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၵွၺ်ႈယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်ၸိူင်ႉၼႆမႃး ၵႅမ်မိူင်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁွမ်းပွင်းၵၼ်းတင်းမိူင်းတွင်ႉငူႇသေမႃး တိုၵ်းမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸွၺ်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတူၵ်းသုမ်းလွၵ်းလိင်ႉၶွင်ၵႅမ် မိူင်းမၼ်းၼၼ်ႉသေထိုင်တီႈ ပေႃးလႆႈၶၢႆႉယၢၼ်မိူင်းမၼ်းၵႂႃႉယဝ်ႉ။  မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းယွၼ်းတင်း ၸွၺ်ႈထႅမ်တီႈၸဝ်ႈၾႃႉတႆးၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸွၺ်ႈထႅမ်းမၼ်းသင်ယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇယွၼ်းတင်း ၸွၺ်ႈထႅမ်တီႈပႃႈယိၼ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။ပယိၼ်ႉၼွင်ႇတိုၵ်ႉပေႉၸွၺ်ႈသေတႃႉ ဢမ်ႇပၼ်မၼ်းၽွင်းငၢမ်းသေ ၶိုၼ်းႁွင်ႉဢဝ်ၼွင်းၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၽွင်းငၢမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ႁဵတ်းၼႆသေပၢၼ်မိ င်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ လႆႈသုတ်းၵႂႃႇတီႈၼႆႈယဝ်ႉ။

           မိူဝ်ႈပၢၼ်မိူင်းဢႃႇဝႃႉယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်ပၢၼ်တူင်ႇဢူႇ လႆႈမီးႁႅင်းပွင်ႊမႃးယဝ်။ ယွၼ်ႉသင် လႃႇပေႃးၼႆ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈဝႃႈ ၼႂ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းသိပ်းပီ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈမီးပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မိူင်းတွင်ႇငူႇသမ်းလႆႈ မီး လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်သေ လႆႈ ႁင်ႈႁႅၼ်းဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းၶဝ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႇဢူႇၶဝ် မီးဢဵၼ်ႁႅင်းမႃး ဝႆးသေ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႆႈတူၵ်းသုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

           </text>
      <sha1>2esmlq83d6lgj77b59u1tt2q9qih6qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈ ပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22890</id>
    <revision>
      <id>126197</id>
      <parentid>102216</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7987" sha1="pcjgqivx1p1atj663ve3e3ni4f0tscx" xml:space="preserve">မိူင်းတႆးၵွၼ်ႇၼႃႈ ပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ (၁၄၄၉-၁၅၀၃)
	မိူဝ်ႈပီ (၁၄၃၆-၁၄၄၉) ၼၼ်ႉ ၶႄႇမိင်ႇၶဝ်ႈတိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်း သၢမ်ပွၵ်ႈ။ ၵၢၼ်တိုၵ်းမိူင်းမၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁူဝ်သိုၵ်း၊ ႁူဝ်ႁၢၼ်ၶႄႇ ဢၼ်မီးပုၼ်ၽွၼ်း တႃႇပႂ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ပွတ်းၼႃႈတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ လႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်တိုၵ်း။ ၸွမ်းၼင်ၽၢႆႇၶႄႇၶဝ်ဝႃႈတႄႉ မိူဝ်ႈမိူင်းမၢဝ်းလႆႈလူႉၵႂႃႇ (1449) ၼၼ်ႉ ၶႄႇၶဝ်ဢဝ်ၸႅၵ်ႇ ပဵၼ်ပွတ်း။ ၶုၼ်မိူင်းမၢဝ်း ၵေႃႈ ၶၢမ်ႈမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်သေ ဢၢင်ႈၵႂႃႇပူၵ်းတင်ႈမိူင်းမႂ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၶႄႇၶဝ်သမ်ႉဢမ်ႇပၼ်ၶၢမ်ႈမႄႈ ၼမ်ႉ။
	မိူဝ်ႈ1480ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းလႄႈမိူင်းမိတ်ႈသဵင်တႃႉၵၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်မႃး။ မိူင်းယၢင်း ဢွၵ်ႇသႅင်ၶဵဝ်လႄႈ သႅင်လိူင်၊မိူင်းမိတ်ႈ ၵႃႉဢွၵ်ႇသႅင်လႅင်၊ တိတ်းတေႃႇမိူင်းၶႄႇ။ သႅၼ်ဝီလႄႈ သီႇပေႃႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၶႅၼ်ၼႂ်းၵၢင် မိူင်း ၶႄႇလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၶႄႇၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈမိူင်းမိတ်ႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီၵႂႃႇ ၼႂ်းပီ15ၼၼ်ႉ ၊ ၶႄႈၶဝ်ၵေႃႈလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မိူင်းမိတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းႁင်းၶေႃမိူင်းၼိုင်ႈ။ 
	တႃႇလႆႈလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ ၸိူဝ်းၼႆႉ သူင်ႇၶူဝ်းၽၢၵ်ႇ ၵႂႃႇပၼ် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းၶႄႉတႃႇယႃႇႁႂ်ႈမိူင်းၶႄႇတိုၵ်း၊ ဢဝ်ၶိုၼ်း မိူင်းဢၼ်ၶႄႇၶဝ်သိမ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ၊ လႄႈ ၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈမၵ်ႈမၼ်ႈၶႄႇ။ မိူင်းယၢင်းၼႆႉ ၽၢႆႇၼိုင်ႈသူင်ႇၶူဝ်းၾၢၵ်ႇၵႂႃႇပၼ် ၶုၼ်မိူင်းၶႄႇၶဝ် ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈသမ်ႉ တိုၵ်း တၢင်းၸၢၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၽၢႆႇမၢၼ်ႊၶဝ်တႄႉလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ မိူဝ်ႈပီ1483ၼၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းတိုၵ်းဝဵင်းမျေႇတူးလႄႈ ဝဵင်းငႃႈရ။ မိူဝ်ႈပီ1484ၼၼ်ႉ ၶႄႇမၵ်းမၼ်ႈ မိူင်းမိတ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းႁသ်းၶေႃ။
	မိူဝ်ႈ1477 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇဝႃႉႁူႉဝႃႈ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်းၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ် ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းဝႆႉလႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉ ၸင်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း မိၼ်းယေးၵျေႃႇၸႂႃႇ၊ ၸဝ်ႈမိူင်းယမႄးတိၼ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတိုၵ်း။ မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်း ၵေႃႈ ပေႃးလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ၼင်ႇၼၼ်သေ ဢမ်ႇႁတ်းၸင်ႇတေႃႇလႄႈ ၸင်ႇသူင်ႇၶူဝ်းၾၢၵ်ႇၵႂႃႇၸူးၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်း ၼင်ႈမိူင်းတႃႈၵွင်ႈ၊ မိူင်းယၢင်းသမ်ႉ ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၵွင်း ၶိုၼ်ႈ မိူဝ်းၼင်ႈ၊ ၼႆသေ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ၸင်ႇပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းႁေႃၶမ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ 
	ၾၢႆႇၶႄႇၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းယၢင်းၵႂႃႇၼင်ႈတီတႃႈၵွင်ၼႆႉ ၶႄႇၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း။ ယွၼ်ႉတႃႈၵွင်ႈမီးႁိမ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈ ၸဝ်ႈမိူင်းယၢင်းၵႂႃႇၸိင်းတိုၵ်းမၢၼ်ႈမေႃႇ ဢၼ်မီးႁိမ်းတႃႈၵွင် ၼႂ်းမိူင်း သႅၼ်ဝီၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတင်းမိူင်းၶႄႇ။ 
	ၼႂ်းလိၵ်ႈမၢႆတမ်းၶုၼ်မိင်ႇၶဝ်တႄႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ယွၼ်းလင်လိၼ်ႁိမ်းႁွမ်းမၢၼ်ႈမေႃႇ ၵႂ်ႈ ဝၢၼ်ႈမေႃႈ ႁိမ်းမႄႈၾၢင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ်။ ၶႄႇၶဝ်ႈၵေႃႈၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးၺွပ်းလႆႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႉၸိုင် တေမၵ်းမၼ်ႈ မိူင်း ယၢင်းပဵၼ်ၾၢႆႇမၢၼ်ႊၼႆႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉၺွပ်းၸဝ်ႈသိူဝ်ငမ်းၾႃႇပၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၶႄႇၶဝ်ဢမ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇယွၼ်းၶိုၼ်းတႃႈႁိူဝ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၶႄႇၵေႃႈၶိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်လႄႈ ဢႃႇဝႃႉၸင်ႇတိုၵ်း ဢဝ်မိူင်းယၢင်းၼႆယဝ်ႉ။ 
	ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၵွၼ်ႇၼႃႈပၢၼ်မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇမႆႉ ၵၢၼ်မိူင်းယုင်ႈ၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းမီးလွင်ႈၶၢႆႉပႃႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း တႅၵ်ႇယၢႆႈ။ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် မိူင်းၵွင်း၊ မိူင်းယၢင်းၼႆႉ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးတေႉတေႉတိူဝ်ႇတိူဝ်ႇ။ မိူၼ်ႁၢင်ႊလႆႈယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈ ၽွင်းငမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဝႆႉ။</text>
      <sha1>pcjgqivx1p1atj663ve3e3ni4f0tscx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တႆးၸိင်းတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇပွၵ်ၵမ်းသွင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22891</id>
    <revision>
      <id>126173</id>
      <parentid>102187</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7286" sha1="rj22ba1ych4ke5boqtk3svv1s4t8gs1" xml:space="preserve">            ဝၢႆးသေ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ လူႉသုမ်းၵႂႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼ ၼ်ႉ မိူင်းတူင်ႇဢူႇၶဝ် ၶိုၼ်းမႄးပူၵ်းပွင်ပၼ် မိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် ဝၢင်ႇ ၵွ မ်းၸူးတေႃႇမိူင်းဢႃႇဝႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉၸဝ်ႈၾ[S1] [S2] ႃႉ မိူင်းဢႃႇဝႃႉလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ် သၢၼ်ၶ တ်းတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ တူင်ႇဢူႇဢၢၼ်းဢဝ် မိူင်းပိဝ်ႇႁဵတ်းမိူင်းၼႂ်းၵၢ င် မိူင်းတႆးလႄႈ တူင်ႇဢူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးႁဝ်း ၶဝ်သိမ်းဢဝ်လႆႈမိူင်းဢႃႇဝႃႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇသိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈမိူင်းထႅင်ႈ ၶဝ်သမ်ႉၵႂႃႇသိမ်းဢဝ်မိူင်းပြူင်ႈ ဢၼ်မီးမိူင်းဢူၺ်းလီၵဝ်ႇတႆးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

           ဝၢႆးသေၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉလႄႈ ဢႃႇဝႃႉၶဝ် ႁွမ်ႁႅ  င်းသိုၵ်းသေ တင်ႈတပ်ႉတီႈ သိၼ်ႇၶွင်းဝႅတ်ႉဝုၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်း  ပြူင်ႈၼႆသေ ၽိူဝ်ႇမိူင်းပြူင်ႈၶဝ် ၶိုၼ်းမိူဝ်းမိူင်းၶဝ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ  ၾႃႉဢႃႇဝႃႉလႄႈ သီႇပေႃႉၵေႃႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းတီႈမိူင်း ဢႃႇဝႃႉ၊ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶႃသွင်ၸဝ်ႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်ၶႃတ င်ႈတပ်ႉတီႈၼၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၽိတ်းတီႈမၼ်း။ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ  ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တေဢမ်ႇပွၺ်ႇၽႃႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉ တေၵႂႃႇထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း တီႈမိူင်းၼၢႆး၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ တႃႇသိပ်းပီသေ ပွၵ်ႈမႃးၸွၺ်ႈတိုၵ်းတႆးပႅ တ်ႈ ၼႆယူႇ။

           မိၼ်းၵျီးၺူဝ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းတူင်ႇဢူႇၼၼ်ႉ ႁူႉဝႃႈ မိူင်းဢႃႇဝႃႉတေသုမ်းၼႆလႄႈ မၼ်းၸင်ႇဢွၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၼ်း သေ ၵႂႃႇသိမ်းဢဝ်မိူင်းဢၼ်မီး ႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတင်းသဵင်ႈ ပႃးၸဵ မ် မႃႉ၊ ဝူဝ်း၊ ၵႂၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉၸဝ်ႈၾႃႉ ဢႃႇဝႃႉလႄႈ သီႇ ပေႃႉ ဢွၼ်ၵၼ်လမ်းတိုၵ်းထိုင်တူင်ႇဢူႇ။ ယွၼ်ႉႁႅင်းသိုၵ်းတူင်ႇဢူႇၶ ဝ်ယႂ်ႇၼႃႇလႄႈ တိုၵ်းဢမ်ႇပေႉ၊ မိူင်းဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးသုၵ်ႉသၵ်ႉ လူင်ဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ တေဢၢၼ်းပွၵ်ႈ ၶိုၼ်းမိူင်းမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းဢႃႇဝႃႉ တွၼ်ႈပၼ်ၶူဝ်းၶွင် ၼမ်လၢႆ ၊ ၸဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉသမ်ႉဢမ်ႇႁပ်ႉ ဢဝ်ပၼ်ၶိုၼ်းတင်းမူတ်း ၼႆယူႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ ႁွင်ႉၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈမီးသႅတ်ႉၸႃႇတေႃႇမၼ်းၸဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

           ပေႃးဢဝ်ၼႂ်းရႃႇၸဝၢင်ႇတႆးဝႃႈတႄႉၵေႃႈ မိူင်းသႅၼ်ဝီလႄႈ မိူင်းယၢင်းႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်းမိူင်းဝၼ်းယူႇ မိူဝ်ႈၽွင်ႈဢႃႇဝႃႉ လႆႈၶၢမ်ႇတို  ၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈၵႂႃႇတို   ၵ်းတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၶဝ်ႁၵ်းလင် လုၵ်ႈယိင်းၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်း ၼႆ ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႊတႃႇမိူင်းယၢင်းၶဝ်တႄႉ လႆႈတိုၵ်းမိူင်းဢႃႇဝႃႉပႅတ်ႇဝ  ၼ်းသေ၊ ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ၶုၼ်ၵႂၢၼ်းမိူင်းၸင်ႇႁႂ်ႈ ၵိုတ်းတိုၵ်း  ၵၼ်းၼိုင်ႈသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးၽႂ်ထွၺ်ၵေႃႈ တေၺႃးလႅဝ်း၊ ၵူၼ်း ၸိူ ဝ်းတၢႆၸွမ်းၵွင်ႈ၊ ၶူးဝဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၼမ်တေတေႉ။ ယွၼ်ႉၸ   ဝ်ႈၾႃႉသီႇပေႃႉ ဢမ်ႇပႆႇႁွတ်ႈၽႅဝ်လႄႈ ဢႃႇဝႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းၶဝ်ႈတို ၵ်း။ လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁူႉမႃးထႅင်ႈတႄႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃႉဢႃႇဝႃႉ၊ မိူင်းမွၼ်း လႄႈ မိူင်းပြူင်ႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢႃႇဝႃႉပဵၼ်တႂ်ႈမိူင်းတႆးၵႂႃႇပႅတ်ႈ ၊ ၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႂ်ႈမိုဝ်း မိူင်းမိ တ်ႈၶဝ်။ မိူင်းမိတ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးသေ ဢူမ်ဢိုၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ  ၊ မူႇပၢင်၊ မိူင်းယၢင်းလႄႈ ထိူင်ၶျူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

----[S1]

[S2]</text>
      <sha1>rj22ba1ych4ke5boqtk3svv1s4t8gs1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၸဝ်ႈသၢမ်သႅင်သႂ်(သီဟသူ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22893</id>
    <revision>
      <id>126178</id>
      <parentid>102196</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10093" sha1="3scrdk9x50if3i7sgprwr7kpxrgu4ng" xml:space="preserve">ပိုၼ်းၵႅပ်ႈၸဝ်ႈသၢမ်သႅင်သႂ်(သီႁတူႇ)
	ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈ ၼရသီႇႁပတေႉ ယဝ်ႉ။ပၢၼ်ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းလူင် ႁိူဝ်ႈႁိူင်းယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပၢၼ်ဢၼ်လုၵ်ႈၸဝ်ႈၾႃႉ တႆးဢဝ်မေးမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။ယဝ်ႉ ၵေႃႈ တႄႇတင်ႈ မိူင်း ၵျွၵ်ႉသႄႇယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼရသီႇႁပတေႉ ဢုပ်ႉမိူင်းပူးၵမ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၼ ရသီႇႁပ တေႉၼႆႉ တေမီးလုၵ်ႈၸၢႆးသၢမ်ၵေႃႉ လႄႈ လုၵ်ႈသၢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉထီႈၼိုင်ႈ တေႉ ၵေႃႈ ပဵၼ်-ဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ၊သွင်-ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ လႄႈ သၢမ်-သၢမ်သႅင်သႂ် ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသၢမ်သႅင်သႂ်တႄႉ ပဵၼ်ၵေႃႉ ပၢႆယူႇ  ယဝ်ႉ။
	မိူဝ်ႈပီ 1293 ၼၼ်ႉ မၼ်းမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၽွင်း ၶႄႇလူင်းမႃးတိုၵ်း ပူးၵမ်ႇသေ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉပီႈၼွင်ႉတိုၵ်းပေႉ လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈ သဵင်သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈပႃးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၼရသီႇႁပတေႉ ၵေႃႈယုမ်ႇယမ်သေ ၸင်ႇပၼ်ၶဝ် ဢုပ်ႉမိူင်းသၢမ်မိူင်းသေ ဢဝ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈေၵျႃႇၸႂႃႇ ဢုပ်ႉမိူင်းပူး ၵမ်ႇ ယူႇယဝ်ႉ။မိူင်းဢၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇတႄႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈဢၢႆႈသႅင်ၶႆႇ မိူင်းမျိၼ်ႇသႅင်း၊ၸဝ်ႈ ယီႈသႅင်ၵမ်ႇ မိူင်းမၵ်ႉၶယႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈသၢမ်သႅင်သႂ် မၼ်းၸဝ်ႈတႄႉ လႆႈဢုပ်ႉမိူင်းပၢင်ႇလၢႆႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈ ေၵျႃႇၸႂႃႇ ပူတ်းၸၼ်ႉၶုၼ်သေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းရႁၢၼ်းပႅတ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ဝၢႆးၼၼ်ႉဢဝ် လုၵ်ႈေၵျႃႇၸႂႃႇ ၶုၼ်ၸေႃး ၼိတ်ႉ ႁဵတ်းၶုၼ်ဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပၢၼ် ၶုၼ်ၸေႃးၼိတ်ႉဢုပ်ႉ မိူင်းၼၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ႁူၺ်းဢဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇ မႃးသေ မႃးတိုၵ်း ၶဝ်ၸဝ်ႈသၢမ်ပီႈၼွင်ႉၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။ၵူၺ်းၵႃႈ တိုၵ်းဢမ်ႇပေႉ သေၶဝ်လႆႈၶိုၼ်းထွၺ်လင်မိူဝ်း ယူႇယဝ်ႉ။ဝၢႆးသေၶဝ် သၢမ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉၶိုၼ်းပေႉ ထႅင်ႈၼၼ်ႉမိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတေႉ ဝဵင်းငဝ်ႈငဝ်ႈ ဢၼ်ယိုင်ႈ ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတေႉ ပဵၼ်ပူးၵမ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ဝၢႆးသေၶဝ်ၸဝ်ႈပေႉတင်း ၶႄႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶၢႆႉဢဝ် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈလူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢႃႇဝၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
	မိူဝ်ႈပီ (1912-1024)ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသၢမ်သႅင်သႂ် မၼ်းၸဝ်ႈၵႂႃႇတင်ႈ မိူင်းပၢင်ယႃႈယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသီႇႁ တူႇ (ၸဝ်ႈသၢမ်သႅင်သႂ်)ၼႆႉ သမ်ႉဝႃႈမၼ်းၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၼွင်ႉၸၢႆးၵေႃႉလဵၵ်ႉပိူၼ်ႈ ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇၼႆႉ မိူဝ်ႈမုၼ်ႇၵူဝ်းမႃးတိုၵ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတိုၵ်း ပေႉလႆႈၶိုၼ်းၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉ။ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈ တင်ႈပၢင်ယႃႈယဝ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဝႃႈ (ပေႃးဝရ သီႇ ႁတူႇ တမရႃႇၸႃႇ)ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ဝၢႆးၼၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်ပၢင်ယႃႈ ၶိုၼ်းတင်ႈပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈလူင် မိူင်းမၢၼ်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇၼႆႉ ဝၢႆးသေၶုၼ်ၵေျႃႇၸႂႃႇပူတ်းၸၼ်ႉၶုၼ်လူင်းယဝ်ႉၼၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းဢဝ် မေးၶုၼ်ေၵျႃႇၸႂႃႇ သေႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈမၼ်းၼၢင်းပဵၼ် ၼၢင်းၾႃႉၸဝ်ႈၼႆယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ ၵၸ(ၵေႃးၸႃႇ) သီႇႁတူႇ ဢွၺ်ႇ ယႃမိူဝ်ႈ ပီႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈတၢႆယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ ၵၸ674 ၼၼ်ႉသမ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ တႄႇတင်ႈပၢင်ယႃႈ သေ ၼင်ႈႁေႃယူႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ် သီႇႁတူႇၼႆႉ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈ ဢဝ်မေးၶုၼ်ေၵျႃႇၸႂႃႇ ယဝ်ႉၼၼ်ႉ မီးလုၵ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႉယႂ်ႇ ၼၼ်ႉတေႉ ၶိုၼ်းမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ေၵျႃႇၸႂႃႇၼႆသေ လုၵ်ႈၸၢႆးထႅင်ႈၵေႃႉ ၼိုင်ႈတႄႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းတေႁွင်ႉဝႃႈ ဢၼေႃႇရထႃႇ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
	မိူဝ်ႈပီ ၵၸ (684-704) ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇ မၼ်းၸဝ်ႈၸႂ်သဵင်ႈမႃး ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ လႆႈၼင်ႈႁၢင်ႈ ၼင်ႈႁေႃၼၼ်ႉ သေ မၼ်းၶုၼ်းဢဝ်ၶုၼ်ၵေေႃႇၸႂႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းမုၼ်ၸဝ်ႈ ဝႆႉ ၼၼ်ႉၶိုၼ်းၶိုၼ်ႈႁဵ တ်းၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ(704-712)ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလႆႈၸၢင်ႉၽိူၵ်ႇႁႃႈ တူဝ်လႄႈ ၸင်ႇမီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ မိၼ်းၵျီးသိၼ်ႇ ေၵျႃႇၸႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပီ(712-721)ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၸဝ်ႈ ေၵျႃႇ ၸႂႃႇၸင်ႇၶို ၼ်းၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်ယူႇယဝ်ႉ။လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉထီႈ သွင်မၼ်းၸဝ်ႈတေႉ မၼ်းၸဝ်ႈၶိုၼ်းတင်ႈမိူင်းဢႃႇ ဝထႅင်ႈပၢၼ်ၼိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။မိူင်းဢႃႇဝ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတင်ႈမႂ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတေႃႇတၢင်းၵႂႃႇၵျွၵ်ႉသေႇ လႄႈ မီးႁိမ်းမႄႈၼမ်ႉၵဵဝ်ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ပၢၼ်မိူင်းမၢဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆႉ လႄႈ မိူင်းမၢဝ်းၸင်ႇၶႂ်ႈၶႂၢၵ်ႈၸူး ဢႃႇဝယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းမၢဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉၸဝ်ႈ သိူဝ်ၶၢၼ်ႉၾႃၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼရတူႇ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်းၸေႈၵႅင်းလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် ၽူႈၸွႆႈတီႈမိူင်းမၢဝ်းသေ သိမ်းဢဝ် ပၢင်ယႃႈ၊ၸေႈၵႅင်းယူႇယဝ်ႉ။မိူဝ်ႈပၢၼ် ၸဝ်ႈသီႇႁတူႇၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တႆးလႄႈမၢၼ်ႈၵႂႃႇတိုၵ်းၵၼ် ၼင်ႇၵွၼ်ႇ ၵွၺ်းပဵၼ်တႆးတေႃႇတႆးၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>3scrdk9x50if3i7sgprwr7kpxrgu4ng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လၢႆးၼပ်ႉတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24868</id>
    <revision>
      <id>126212</id>
      <parentid>50577</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="je74stzke97sqgc17d5v1b7rsw1xtvk" xml:space="preserve">== လၢႆးၼပ်ႉတႆး ==
*လၢႆးဢၢၼ်ႇတူဝ်ၼပ်ႉ
ၼိုင်ႈ 1 &lt;br&gt;
သိပ်း 10 &lt;br&gt;
ပၢၵ်ႇ 100 &lt;br&gt;
ႁဵင် 1,000 &lt;br&gt;
မိုၼ်ႇ 10,000 &lt;br&gt;
သႅၼ် 100,000 &lt;br&gt;
လၢၼ်ႉ 1,000,000 &lt;br&gt;
လၢၵ်ႈ 10,000,000 &lt;br&gt;
လွၼ်ႈ 100,000,000 &lt;br&gt;
လွၵ်ႈ 1,000,000,000 &lt;br&gt;
လိူတ်ႈ 10,000,000,000 &lt;br&gt;
လႅင် 100,000,000,000 &lt;br&gt;
ၸဵပ်း 1,000,000,000,000 &lt;br&gt;
ဢၢဝ်ႉ 10,000,000,000,000 &lt;br&gt;
ဢွင်ႉ 100,000,000,000,000 &lt;br&gt;
တူႇ 1,000,000,000,000,000 &lt;br&gt;
ၼဝ်ႈ 10,000,000,000,000,000 &lt;br&gt;
ၽင်ႉ 100,000,000,000,000,000 &lt;br&gt;
ႁၢႆ 1,000,000,000,000,000,000 &lt;br&gt;
== ဢိင် ==
&lt;references/&gt;
Nan Hseng Kaw Kaw
[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>je74stzke97sqgc17d5v1b7rsw1xtvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈၼရၼႃႇထ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32375</id>
    <revision>
      <id>126169</id>
      <parentid>113823</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26315" sha1="sql7rgd3ceg6qkpx2q84chx25pknnjk" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ႈၶူးလူင် ၸဝ်ႈၼရၼႃႇထ
|image= SaoNaranatha.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = ဢၵ်ႉၵမႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇၸေႃးတိၵထၸ
|founder = {{unbulleted list|Mahavan Foundation}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးထုၼ်းလႅင်ႇ
|parents = ၶိင်းမၢၼ်ႇသႅင်+ၼၢႆးမၢၼ်ႇသႅင် (ၾႃႉဝၢဝ်းၸုမ်ႈ)
|birth_date = {{Birth date and age|1951|12|15}}
|birth_place = ၽၢႆႇၵျွင်းၶမ်း၊ ၼႂ်း[[ၸႄႈမိူင်းၶွၼ်]]၊ [[မိူင်းၶႄႇ]]
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ (မူႇၸေႊ)}}
|education = 
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

“ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလႅတ်းသႅဝ်း၊ ၽႂ်းၽၢႆ၊ ႁတ်းႁၢၼ်၊ ဝူၼ်ႉၵႂၢင်ႈ၊ ႁၼ်ၵႆ ၼႂ်းလွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႃႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မေႃႁၵ်ႉႁွမ်ထိင်းသိမ်းပႂ်ႉပႃး လိၵ်ႈလၢႆး/ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း/သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ”

== ၸႃႇတိ လႄႈ ပေႃႈမႄႈ ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1313 ၶု၊ လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းသဝ်သေ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးလဵဝ် ၶိင်းမၢၼ်ႇသႅင် လႄႈ ၼၢႆးမၢၼ်ႇသႅင် (ၾႃႉဝၢဝ်းၸုမ်ႈ)၊ ၶိူဝ်းႁိူၼ်း “ၶိူဝ်းၾၢင်”၊ ၼႂ်းၸေႊၽၢႆႇၵျွင်းၶမ်း၊ မိူင်းၶွၼ်၊ ၸိုင်ႈၶႄႇ ၶႃႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=“nbr70”&gt;{{cite book|title=ပပ်ႉမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈသြႃႇၼရၼႃႇထ ဢႃႇယုထူၼ်ႈတဵမ် 70 ပီ|publisher=ၸဝ်ႈသြႃႇၼရၼႃႇထ|location=မူႇၸေႊ|date=20 December 2021|series=|volume=|pages=21|url=}}&lt;/ref&gt;

== ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ၊ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝသႃႇမၼေႇ လႄႈ ရႁၢၼ်း ==
ပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ လႆႈဢွၼ်ဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ “ၸၢႆးထုၼ်းလႅင်ႇ” လႆႈမိူဝ်းယူႇသဝ်း တႂ်ႈၵုင်ႇမုၼ်ငဝ်း တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝိသုတ်ႉထိ ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ 2 ၶမ်ႈ (20.5.1962) ဝၼ်းသဝ်။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝၸဝ်ႈသၢင်ႇ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1325 ၼီႈ၊ လိူၼ်သီႇမူၼ်း (ပီၶရဵတ်ႈ 1964) တီႈဝိႁၢၼ်ႇတိူၵ်ႈသွၼ်ထမ်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 12 ၶူပ်ႇ။ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈသၢင်ႇ ႁွင်ႉဝႃႈ “ရႃႇၸဝမ်ႇသ”။ ထိုင်မိူဝ်ႈဢႃႇယု ၸဝ်ႈထူၼ်ႈတဵမ် 20 ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝိသုတ်ႉထိ ၵျွင်းၵမ်ႇမထၢၼ်း ၸင်ႇႁဵတ်းပွႆးၶၢမ်ႇၸၢင်းပၼ် မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1332 ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်လွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ (ပီၶရဵတ်ႈ 1971) လႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၽဝၸဝ်ႈသၢင်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽဝရႁၢၼ်း တီႈၶၼ်ႇထသိမ်ႇ ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ၶႃႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ပၺ်ႇၺႃႇသႃႇမိ ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ (ၵျွင်းႁွင်ႇ)၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လႆႈႁဵတ်းပဵၼ် ဢုပတ်ႉၸေႇသြႃႇ ၸဵမ်သၢင်ႇတင်းၸၢင်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၶၢမ်ႇၸၢင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ၸင်ႇလႆႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈၸၢင်း ၼရၼႃႇထ”။&lt;ref name=“nbr70”&gt;&lt;/ref&gt;

== ဢွင်ႈတီႈသွၼ်ႁဵၼ်း ပရိယတ်ႉတိ ==
ဝိႁၢၼ်ႇတိူၵ်ႈသွၼ်ထမ်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈဢွင်ႈတီႈသွၼ်ႁဵၼ်း ပရိယတ်ႉတိ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉသေ ထိုင်မိူဝ်ႈပီၶရဵတ်ႈ 1968 မိူဝ်ႈဢႃႇယု လႆႈ 16 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇမင်ႇၵလ ဝိႁၢၼ်ႇတိူၵ်ႈသွၼ်ထမ်းဢွင်ႇမင်ႇၵလႃႇ၊ ဝဵင်းပၢင်ႇသၢႆး ၸင်ႇဢွၼ်ၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈမိူင်းမၢၼ်းတလေး 2 တီႈ 1) အရှေဝိသုဒ္ဓါရုံ ရမည်းသင်းကျောင်း၊ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဦးဉာဏဝံသ 2) ဆိုင်းတန်းကျောင်း (ခ) မင်္ဂလာဗိမာန်ဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဦးပညာသီရိဘိဝံသ ၶႃႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=“nbr70”&gt;&lt;/ref&gt;
ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ မွၵ်ႈ 3 ဝႃႇယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈၵႂႃႇသွၼ်ႁဵၼ်း ဢဝ်လၢႆးၼႄၵမ်ႇမထၢၼ်း တီႈတိူၵ်ႈၵမ်ႇမထၢၼ်းမႁႃႇၸီႇ၊ ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႆလႄႈ ၸုမ်းမႁႃႇၸီႇၶဝ်ၸဝ်ႈ ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇပၼ်ၶႅပ်းမႂ်ႊမၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈၼႄၵၢၼ်တြႃး &quot;ၵမ်ႇမတ်ႉထႃႇၼႃႇၸရိယ&quot; ၶႃႈယဝ်ႉ။&lt;ref name=“nbr60”&gt;{{cite book|title=ပပ်ႉမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈသြႃႇၼရၼႃႇထ ဢႃႇယုထူၼ်ႈတဵမ် 60 ပီ|publisher=ၸဝ်ႈသြႃႇၼရၼႃႇထ|location=မူႇၸေႊ|date=20 December 2011|series=|volume=|pages=21|url=}}&lt;/ref&gt;

== ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသြႃႇၼင်ႈၵျွင်း ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1335 ၼီႈ၊ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းလွင်ႈ 7 ၶမ်ႈ (18.10.1973) မိူဝ်ႈဝႃႇၸဝ်ႈလႆႈ 2 ဝႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈၵႂၢၼ်းၵျွင်း တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ပႃးထူၼ်ႈသွင်။

== ၸိုဝ်ႈၸုမ်ႈ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈလူႇတၢၼ်း ==
# '''သတ်ႉထမ်ႇမၸေႃးတိၵထၸ''' မိူဝ်ႈပီၶရဵတ်ႈ 1992။	
# '''မႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇမၸေႃးတိၵထၸ''' မိူဝ်ႈပီၶရဵတ်ႈ 2014။
# '''ဢၵ်ႉၵမႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇမၸေႃးတိၵထၸ''' မိူဝ်ႈပီၶရဵတ်ႈ 2022။

== ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း/သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး/သင်ႇၶတူင်ႇဝဵင်း ==
# ပီၶရဵတ်ႈ 1989-2004 ထုၵ်ႇလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်း ၸုမ်းသင်ႇၶ ၼႃႇယၵ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1995 လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင် မူႇၸုမ်းထတ်းလိၵ်ႈ ပပ်ႉၾိင်ႈငႄႈ ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ မုၵ်ႉၸုမ်းငဝ်ႈငုၼ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈ မူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1998 လႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်း လူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2011 ထုၵ်ႇလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး တေႃႇထိုင် ယၢမ်ႈလဵဝ်။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2013 ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်း ၽၢႆႇငိုၼ်းတွင်း (Financial Committee) “ၶေႃးလဵၵ်ႉသႃႇရိပုတ်ႉတ”၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ တႄႇပီ 2013 တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်။ 
# ပီၶရဵတ်ႈ 2017 ထုၵ်ႇတၢင်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇထုင်ႉမၢဝ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ပီ၊ သိုပ်ႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းတၢင်ႇပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၸေႊဝဵင်းမူႇၸေႊ တႃႇမုၵ်ႉ ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇထုင်ႉမၢဝ်း 	တေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2019 ထုၵ်ႇလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း နိုင်ငံတော်ဗဟို သံဃာ့ဝန်ဆောင် မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 13.8.2019။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2020 ထုၵ်ႇတၢင်ႇပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ လႄႈ ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈ ၸုမ်းဢွၼ်ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ၵၢၼ်ၵေႃႇၵွင်းမူးလူင် သုဝၼ်ႇၼမိၵတႃႇမႁႃႇၸေႇတီႇ တီႈ လွႆႊတိုင်ၶမ်း၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။

== ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈသြႃႇဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ==
# ပီၶရဵတ်ႈ 1976 ၵေႃႇသၢင်ႈသိမ်ႇလူင် ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ “သိမ်ႇဢုပ်းၶမ်းပဝ်းမိူင်း”။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1980 ဝၼ်းဢွၼ်ႁဵတ်းပွႆးပထၢၼ်းပႃႇလိၸဝ်ႈ တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ် (ပဵၼ်ပွၵ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူင်းထုင်ႉမၢဝ်း) မိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 2524 ၼီႈ လိူၼ်ႁႃႈမႂ်ႇ 1 ဝၼ်း တေႃႇထိုင် 7 ဝၼ်း (16.3.1980)။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1983 ႁဵတ်းပွႆးဝၢတ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 2 တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းပွႆးဝၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်တင်ႈၸုမ်းသႃႇသၼႃႇၵီႊလွၼ်ႉသေ ႁဵတ်းပပ်ႉႁဵၼ်း လိၵ်ႈတႆးဢွၵ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇပၢင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1984 ဢွၼ်တင်ႈၸုမ်းထမ်ႇမၸၵ်ႉၵ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1985 ႁဵတ်းပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၶူးမေႃတႆးလႄႈ ပီမႂ်ႇတႆး တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉႁွင်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1985 ႁဵတ်းပၢင်သွၼ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈပုတ်ႉထ ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ 10 ပီ ႁိမ်းႁွမ်း။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1993 တႄႇတင်ႈႁူင်းထမ်းလူင်လႃႇၽမဵတ်ႉတႃႇ ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 1995 ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼရၼႃႇထ (မႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇမၸေႃးတိၵထၸ) ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်းတၵႃႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်ၼၢႆးသူၺ်ႇယဵၼ်ႇ (ႁွင်ႉ) ၼၢႆးၶၢဝ်သူၺ်ႇယဵၼ်ႇ ပွၵ်ႉပိၵ်ႉၸွႆႇ၊ ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ တႄႇတင်ႈ ငိုၼ်းလူႇ 110,000 (ၼိုင်ႈသႅၼ်ပၢႆႊၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ)သေ ဢွၼ်ပူၵ်းတင်ႈဝတ်ႉသႃႇသၼဝေႇပုင်ႇလၵျွင်းတႆး တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) တွၼ်ႈတႃႇတေပဵၼ်ၽွၼ်းလီ သြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ မိူင်းတႆး/ မိူင်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးယူႇယဝ်ႉ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2000 ၵေႃႇသၢင်ႈၵျွင်းလူင်သွင်ၸၼ်ႉလင်ၼိုင်ႈ တီႈဝတ်ႉသႃႇသၼ ဝေႇပုင်ႇလၵျွင်းတႆး၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2006 တႄႇႁဵတ်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် လႄႈ ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးသွင်သူႇ လႄႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ဢိၵ်ႇၼႂ်းဝတ်ႉ/ၼွၵ်ႈ ဝတ်ႉတင်းၼမ်။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2007 တႄႇတင်ႈ “ၸုမ်းသၢႆငဝ်းသႃႇသၼႃႇ” ဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 25.12.2007 မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1368 ၼီႈ၊ ပီတႆး 2101 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်လႆႈ 17 ဝၼ်း။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2008 ၵေႃႇသၢင်ႈႁူင်းထမ်းလူင် မင်ႇၵလႃႇပိမၢၼ်ႇလင်ၼိုင်ႈ တီႈဝတ်ႉ သႃႇသၼဝေႇပုင်ႇလၵျွင်းတႆး၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2010 (ၵ) ၵေႃႇသၢင်ႈသိမ်ႇ ‘သူၺ်ႇတိၼ်ႇၸႃႇ’ လင်ၼိုင်ႈ တီႈဝတ်ႉသႃႇသၼ ဝေႇပုင်ႇလၵျွင်းတႆး၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ။ (ၶ) ၵွပ်ႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇတဵမ် 100 ပီ ၸင်ႇလႆႈတိူင်ႇ ပၢင်ႇသင်ႇၶႃႇ၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၶဝ်လႄႈ ပေႃႈမႄႈၸေႊဝဵင်းၶဝ်သေ လႆႈႁဵတ်းပွႆးပၢၵ်ႇပီ တဵမ် တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2011 ၵေႃႇသၢင်ႈသိမ်ႇလူင်သၢမ်ၸၼ်ႉ တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2012 ယၢတ်ႇၼမ်ႉၵျွင်း သိမ်ႇမႂ်ႇသၢမ်ၸၼ်ႉ တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2013 တင်ႈၸုမ်းမႁႃႇဝၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်း တႃႇႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈ ပုတ်ႉထ ဢၼ်ပဵၼ်ႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသင်ႇၶ တီႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ (18.8.2013)။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2014 လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸဝ်ႈၶူးဢိတ်ႉသရိယ လႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၼႂ်းၵျွင်း မႁႃႇဝၼ်ႇသေ ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၢင်သွၼ်ၶၢဝ်းမႆႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ/ လိၵ်ႈလၢႆးတႆး/ လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ/လိၵ်ႈထႆး ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႇၵႂႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမီး 500 ပၢႆ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2015 (ၵ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼႁဝ်း ၶိင်းလွႆယွတ်ႈသႅင် သၢမ်လူင် + ၼၢႆးလွႆယွတ်ႈသႅင် လုၵ်ႈလၢၼ်တင်းၸုမ်း ပွၵ်ႉႁွင်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊသေ ၵေႃႇသၢင်ႈ ၵျွင်းလွႆမိူင်းသႅင်ယဝ်ႉလီငၢမ်း လႆႈယၢတ်ႇၼမ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 8.4.2015။ (ၶ) ၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈၸုမ်းႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် မႁႃႇဝၼ်ႇၾွင်ႇတေးသျိၼ်းသေ ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇႁဵတ်း ပၢင်လူႇတၢၼ်းၵႂႃႇၸွမ်းၵူႊပီပီ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ (16.12.2015)။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2016 (ၵ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၶိင်း/ၼၢႆးသူၺ်ႇၵျွင်း (ၼမ်ႉဢုမ်) ပွၵ်ႉၵွင်းၼွင် လႄႈ ၶိင်းသူၺ်ႇၵျွင်း+ၼၢႆးမႂ်ႊငိုၼ်းမွင်ႇ (ၽူၺ်းႁုင်း) ၵေႃႇသၢင်ႈၵျွင်း သူဝ်ႇသူဝ်ႇပေႇပေႇယဝ်ႉလီငၢမ်းသေ လႆႈယၢတ်ႇၼမ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 7.7.2016 ။ (ၶ) လႆႈဢွၼ် ႁူဝ် ၸဝ်ႈၶူးပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵ လႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၼႂ်းၵျွင်းမႁႃႇဝၼ်ႇသေ တႄႇပၢင်ၽိုၵ်း ၽွၼ်ႉမေႃသွၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း 1 လႄႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ယဝ်ႉ သိုပ်ႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ ၼိူဝ်ဝဵင်း/ၼႂ်းၸေႊဝဵင်းမူႇၸေႊ 11 ဢွင်ႈတီႈ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2017 လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸဝ်ႈၶူးပၺ်ႇၺႃႇၽေႃးၵ လႄႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၼႂ်းၵျွင်းမႁႃႇဝၼ်ႇသေ တႄႇပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း 3 လႄႈ ပွၵ်ႈၵမ်း 4 ယဝ်ႉ သိုပ်ႇပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ ၼႂ်းၸေႊဝဵင်းမူႇၸေႊ/ ပၢင်ႇသၢႆး 12 ဢွင်ႈတီႈ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2018 (ၵ) လႆႈဢွၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ ၼႂ်းၸေႊဝဵင်းမူႇ ၸေႊ/ပၢင်ႇသၢႆး 2 ဢွင်ႈတီႈ။ (ၶ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼ မူႇၸုမ်းလုၵ်ႈလၢၼ် ၶိူဝ်းလွႆဝၢတ်ႈသေ ၵေႃႇသၢင်ႈ ၵျွင်းႁူင်းၶိူဝ်းလွႆဝၢတ်ႈယဝ်ႉလီငၢမ်း လႆႈယၢတ်ႇၼမ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 12.12.2018 ။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2019 (ၵ) လႆႈဢွၼ်ႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ် ႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ ပွၵ်ႈၵမ်း 5 တီႈဝတ်ႉပၼ်ႇၸဝၵ်ႉၵီႇ၊ လွႆတိုင်ၶမ်း၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။ (ၶ) လႆႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼၢမ်းၼႃႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ လႄႈ ၸဝ်ႈတႃႇၼတင်းလၢႆသေ လႆႈတွၵ်ႇလၵ်းမၵ်းမၢႆ ဢွင်ႈတီႈၵေႃႇသၢင်ႈၵျွင်းဢုမ်ႈမိူင်းသႅင်သင်ႇၶႃႇဝႃႇသ၊ ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ (15.2.2019)၊ ပီတႆး 2113 ၼီႈ၊ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 11 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသုၵ်း ယၢမ်းၼႂ် (10:42) မွင်း။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2020 (ၵ) ဢွၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈတႃႇၼတင်းလၢႆသေ မေးႁဵတ်းၵုင်းသွၼ်းၽြႃးမႂ်ႇ ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ။ (ၶ) ဢွၼ်ႁူဝ်သြႃႇ လႄႈ တၵႃႇမၢၼ်ႈၸေႊၵွင်းႁႆး၊ မိူင်းပေႃႈသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် မိူဝ်ႈ (18.11.2020) တႃႇမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ လူင် ၸေႇယမင်ႇၵလႃႇႁွင်းမိူင်း 	တီႈမၢၼ်ႈၸေႊ၊ မိူင်းပေႃႈ။ ဝၼ်းတွၵ်ႇလၵ်းမင်ႇၵလႃႇ (25.11.2020)၊ ဝၼ်းတမ်းမၢၵ်ႇဢုတ်ႇရတၼႃႇ (11.12.2020)၊ ဝၼ်းသႂၢင်းထႃႇပၼႃႇ သတ်ႉတထႃႇၼ 	(12.2.2021)၊ ဝၼ်းတၢင်ႇထီး ပီသႅင်ၵွင်းမူး (22.5.2021)။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2021 ဢွၼ်ႁူဝ်ၸဝ်ႈတႃႇၼတင်းၼမ်သေ ၵေႃႇသၢင်ႈၵျွင်းသိမ်ႇ မႂ်ႇ&quot;ၸေႇယႃႉႁိူင်း&quot; တီႈမၢၼ်ႈၸေႊ၊ မိူင်းယႃႉလီငၢမ်းယဝ်ႉ လႆႈယၢတ်ႇၼမ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ (11.3.2021)။
# ပီၶရဵတ်ႈ 2022 ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈ သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ဝတ်ႉမႁႃႇဝၼ်ႇ လႄႈ တၵ်ႉၵႃႇတင်းၼမ်သေ ႁဵတ်းပဵၼ်ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉ ၵျွင်းဢုမ်ႈမိူင်းသႅင် သင်ႇၶႃႇဝႃႇသ (ၵျွင်းမႂ်ႇၸဵတ်းၸၼ်ႉ) မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ (16-19/12/2022) မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈပီတႆး 2117 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ တေႃႇထိုင် 12 ၶမ်ႈ။


==ဢၢင်ႈဢိင်==
{{Reflist}}

{{lifetime|1951}}
{{DEFAULTSORT:ၼရၼႃႇထ}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>sql7rgd3ceg6qkpx2q84chx25pknnjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဵင်ႉမႃႇတိၼ်ႇ ၶွင် ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34245</id>
    <revision>
      <id>126160</id>
      <parentid>117613</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>2342</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>126160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7414" sha1="nt0y7z23x7hekp16ju8jillz96i4vib" xml:space="preserve">{{Infobox dependency
| name                          = သဵင်ႉမႃႇတိၼ်ႇ
| native_name                   = {{native name|fr|Saint-Martin}}
| settlement_type               = [[Overseas collectivity]] of [[France]] and [[Special territories of members of the European Economic Area#Outermost Regions|outermost region]] of the [[European Union]]
| official_name                 = Collectivity of Saint Martin&lt;br /&gt;{{nobold|{{lang|fr|Collectivité de Saint-Martin}}}}
| image_flag                    = Flag of France.svg
| flag_size                     = 125px
| flag_link                     = 
| image_seal                    = Coat_of_arms_of_Saint_Martin.svg
| seal_size                     = 80px
| seal_type                     = Coat of arms
| seal_link                     = Coat of arms of the Collectivity of Saint Martin
| motto                         = 
| anthem                        = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}&lt;br/&gt;{{small|(&quot;The Marseillaise&quot;)}}&lt;br/&gt;{{center|[[File:La Marseillaise.ogg]]}}
| song                          = &quot;[[O Sweet Saint Martin's Land]]&quot;&lt;br/&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;{{center|[[File:Sint Maarten National Anthem (Instrumental) Oh Sweet Sint Maarten Land.ogg]]}}&lt;/div&gt;
| song_type                     = Territorial anthem
| image_map                     = Saint Martin in its region.svg
| map_alt                       = Location of Saint Martin in the Leeward Islands
| map_caption                   = Location of Saint Martin in the [[Leeward Islands]]
| mapsize                       = 250px
| image_map2                    = Saint Martin-CIA WFB Map.png
| mapsize2                      = 250px
| map_caption2                  = {{nowrap|Saint Martin is located on the northern half of&lt;br /&gt;the island of [[Saint Martin (island)|Saint Martin]].}}
| subdivision_type              = [[Sovereign state]]
| subdivision_name              = {{flag|France}}
| established_title             = [[Treaty of Concordia|Partition of island]]
| established_date              = 23 March 1648
| established_title2            = Separated from [[Guadeloupe]]
| established_date2             = 15 July 2007
| official_languages            = [[French language|French]]
| capital                       = [[Marigot, Saint Martin|Marigot]]
| coordinates                   = 
| largest_city                  = capital
| demonym                       = Saint-Martinois
| government_type               = [[Devolution|Devolved]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[Dependent territory|dependency]]
| leader_title1                 = [[President of France]]
| leader_name1                  = [[Emmanuel Macron]]
| leader_title2                 = [[Prefect (France)|Prefect]]
| leader_name2                  = [[Cyrille Le Vély]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Préfet |url=https://www.saint-barth-saint-martin.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Equipe-prefectorale/Prefet |access-date=2025-05-29 |website=Les services de l'État à Saint-Barthélemy et Saint-Martin |language=fr |archive-date=2025-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529093608/https://www.saint-barth-saint-martin.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Equipe-prefectorale/Prefet |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| leader_title3                 = [[Territorial Council of Saint Martin|President of the Territorial Council]]
| leader_name3                  = [[Louis Mussington]]&lt;ref&gt;{{cite news |work=SMX Island Time |url=https://sxmislandtime.com/louis-mussington-becomes-the-6th-president-of-french-saint-martin-on-sunday/ |title=Louis Mussington becomes the 6th president of French Saint Martin on Sunday |date=3 April 2022 |access-date=16 August 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816063935/https://sxmislandtime.com/louis-mussington-becomes-the-6th-president-of-french-saint-martin-on-sunday/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| legislature                   = [[Territorial Council of Saint Martin|Territorial Council]]
| national_representation       = [[French Parliament]]
| national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]]
| national_representation1      = [[List of senators of Saint Martin|1 senator]] (of 377)
| national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}}
| national_representation2      = [[List of constituencies of the National Assembly of France#Saint Barthélemy and Saint Martin (977) – 1 seat|1 seat]] shared with [[Saint Barthélemy]] (of 577)
| area_km2                      = 53.2&lt;ref name=land_area&gt;{{cite web|url=http://www.saint-barth-saint-martin.gouv.fr/content/download/6669/37749/file/3_Note%20M%C3%A9thodologique.pdf|title=Mise à jour du plan de prévention des risques naturels de la collectivité territoriale de Saint-Martin|page=14|publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]|website=Preferecture of Saint-Barthélemy and Saint-Martin|access-date=2022-02-21|language=fr|archive-date=10 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410221129/https://www.saint-barth-saint-martin.gouv.fr/content/download/6669/37749/file/3_Note%20M%c3%a9thodologique.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| area_rank                      = 
| percent_water                  = negligible
| elevation_max_m                = 
| population_census              = 31,477&lt;ref name=census&gt;{{cite web | url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000048668930 | title=Décret n° 2023-1256 du 26 décembre 2023 authentifiant les chiffres des populations de métropole, des départements d'outre-mer de la Guadeloupe, de la Guyane, de la Martinique et de La Réunion, et des collectivités de Saint-Barthélemy, de Saint-Martin, et de Saint-Pierre-et-Miquelon |publisher=[[Cabinet of France|Government of France]] |website=legifrance.gouv.fr | access-date=2023-12-27|language=fr}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year         = Jan. 2021
| population_density_km2         = 592
| population_density_sq_mi       = 1,535
| population_density_rank        = 
| GDP_PPP                        = 
| GDP_PPP_rank                   = 
| GDP_PPP_year                   = 
| GDP_PPP_per_capita             = 
| GDP_PPP_per_capita_rank        = 
| GDP_nominal                    = US$771.9 million (€581.8 million)&lt;ref name=&quot;GDP&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cerom-outremer.fr/IMG/pdf/saint-martin_gdp_in_2014_cerom_may2018.pdf |title=Estimation of per capita GDP in Saint-Martin |date=May 2018|publisher=[[INSEE]]|website=CEROM|access-date=2022-02-21}}&lt;/ref&gt;
| GDP_nominal_year               = 2014 
| GDP_nominal_per_capita         = US$21,987 (€16,572)&lt;ref name=&quot;GDP&quot; /&gt;
| HDI_year                       = 
| HDI_change                     = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                            = &lt;!--number only--&gt;
| currency                       = {{hlist|[[Euro]] (€) ([[ISO 4217|EUR]])|unofficially: [[United States dollar]] (US$) ([[ISO 4217|USD]])}}
| currency_code                  = 
| timezone                       = [[Atlantic Time Zone|AST]]
| utc_offset                     = -4:00
| drives_on                      = right
| calling_code                   = [[+590]]
| postal_code_type               = [[INSEE code]]
| postal_code                    = 978
| iso_code                       = {{hlist|[[ISO 3166-2:MF|MF]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-MF]]}}
| cctld                          = {{hlist|[[.mf]]|[[.fr]]|[[.gp]]}}
}}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nt0y7z23x7hekp16ju8jillz96i4vib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၶၢဝ်းယၢမ်းတီႈယူးရူပ်ႉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34278</id>
    <revision>
      <id>126277</id>
      <parentid>112454</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1059" sha1="lkf1x6y32jc0ecqu7yxgxuj4ksquzno" xml:space="preserve">{{Time zones of Europe}}

[[ယူးရူပ်ႉ]]ၼႆႉ မီးဝႆႉ ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း ၸဵတ်းတီႈ (တႄႇဢဝ် [[UTC−01:00]] တေႃႇထိုင် [[UTC+05:00]])၊ ဢမ်ႇပႃး[[ၶၢဝ်းယၢမ်းၶၢဝ်းမႆႈ]] (ၼႂ်းၵႃႈၼၼ်ႉ တႃႇ 5 ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼိူဝ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်၊ ဢိၵ်ႇတင်း ဢၼ်မီး ၸူၼ်ႇၽၢႆႇတူၵ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ပႃး ဢႃႇၸူဝ်ႇရႅတ်ႉ၊ လႄႈ ၼႃႈလိၼ်ပွတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် တီႈၼႃႈလိၼ် ဢူဝ်ႇရႄႇလ် မိူင်းရတ်ႈသျႃး လႄႈ ပွတ်းတွၼ်ႈ ယူးရူပ်ႉ မိူင်းၵႃႇၸၢၵ်ႈသတၼ်ႇ)။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>lkf1x6y32jc0ecqu7yxgxuj4ksquzno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သၢႆၶဵဝ် (ဢိတ်ႉၸရေး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34358</id>
    <revision>
      <id>126262</id>
      <parentid>112620</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9201" sha1="lwd291y50xqril20chetu8ebzay0kx3" xml:space="preserve">
[[ၾၢႆႇ:Jerusalem_Border_1951.jpg|right|thumb|ပၢႆႉလႅၼ်လိၼ် တီႈဝဵင်းၵျေႇရုသလႅမ်ႇ ပီႊ 1951၊ ၽၢႆႇလင် - ႁေႃ တႃႇဝိတ်ႈ]]
သၢႆၶဵဝ်ၼႆႉ မၢႆထိုင် သၢႆလႅၼ်ႊလိၼ် လိူဝ်သေ လႅၼ်ႊလိၼ် ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း ၼႂ်းၵႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း [[မိူင်းဢိတ်ႇသရေး|ဢိသရေး]] လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{Cite book|title=Islam in history: ideas, people, and events in the Middle East|publisher=Open Court Publishing|author=Bernard Lewis|year=1993|url=https://books.google.com/books?id=xUQdbUlidegC&amp;pg=PA164|pages=164|isbn=978-0-8126-9518-2}}&lt;/ref&gt; လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၶၢမ်ႈသၢႆလႅၼ်လိၼ် တင်းမူတ်း လႆႈထုၵ်ႇ ၸုမ်းၵုမ်းၵမ် လွင်ႈၵိုတ်းတိုၵ်း ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လႄႈ ပႂ်ႉတူၺ်းဝႆႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ၸ်ႂႉတိုဝ်းတီႈ လႅၼ်ႊလိၼ်ၼ်ႂးၵႄႈ ဝဵင်းၵျေႇရုတ်ႉသလိမ်ႇ ဢၼ် [[မိူင်းၵျေႃႇတၼ်ႇ|ၸေႃႇတၢၼ်ႇ]] ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ လႄႈ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပွတ်းတူၵ်း လႄႈ ဢိသရေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸၼ်ႁၢင်ႊသဵၼ်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်တႅၼ်းတီႈ သဵၼ်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ ဢၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တၢင်ႇၼႄဝႆႉလႄႈ ပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸ်ႂ တီႈၼ်ႂးၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄ မိူဝ်ႈပီႊ 1947 လႄႈ ဢၼ်ဢိသရေး လႆႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉ တီႈၼ်ႂး ၶေႃႈပိုၼ်ၽဝ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢိသရေးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆး လႄႈ ဢႃႇရၢပ်ႉၶဝ် လႆႈပႄႇပႅတ်ႈ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄ မိူင်းပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆး ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈ တႃႇ သေႇၼၼ်ႉ ၵမ်းၵမ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီႊ 1967 ၼၼ်ႉ ဝႆးသေ ဢိသရေးၶဝ် သိမ်းဢဝ် ၼႃႈလိၼ်တၢင်းမူတ်း လိူဝ်သေ ဢီႇမရီႇယႅတ်ႉ ထရၢၼ်ႇၸေႃႇတၢၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆး ဢၼ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢိၵ်ႇပႃး ၼႃႈလိၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သၢႆလႅၼ်ႊလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သိုၵ်းသေ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသၢႆၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတႅတ်ႈၼႅတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။

ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဢိသရေးၶဝ် ယၢမ်ႈထဵင်ၵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်မၼ်းဝႃႈ သၢႆၶဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇၽၢႆႇမၢႆမီႈၼႆသေတႃႉ သၢႆၶဵဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးတီႈပွင်ႇ ၽၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ဢိသရေးၶဝ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ပူၼ်ႉလိူဝ် သၢႆၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်မီးၼ်ႂးသၢႆၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇသိမ်းဝႆႉ လႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼ်ႂး လွၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ လွင်ႈၽွင်းငမ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢိသရေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ပူၼ်ႉလိူဝ် သၢႆၶဵဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းဢိသရေးၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ဝႆးလိုၼ်းမႃး ၽူႈမီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ပႃႇလႅတ်ႉသတၢႆးၶဝ် ၵေႃႈ ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;Yuval&quot;&gt;{{Cite web |last=Yisrael Ya'akov |first=Yuval |date=2005 |title=Where is the Green Line |url=https://www.am-oved.co.il/product?BSP=13468&amp;C1010=15881 |access-date= |website=Two Thousand |language=he-il}}&lt;/ref&gt;  မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇ တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းၸွမ်း သၢႆၶဵဝ် ဢိၵ်ႇပႃး ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေး ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။

လွင်ႈဢၼ် ၶႂၢၵ်ႈလႅၼ်လိၼ် ဝဵင်းလူင် ၵျေႇရုတ်ႉသလိမ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1980 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇပႃးၼႂ်း ၼႃႈတီႈၼႆႉ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ဝဵင်းၵျေႇရုတ်ႉသလိမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼ်ႂးၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ပူၼ်ႉလိူဝ်သဵၼ်ႈသၢႆၶဵဝ် ဢၼ် ၵျေႃႇတၢၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉတေႃႇထိုင်ပီႊ 1967 ၼၼ်ႉသေတႃႉ ၊ ဢိသရေးပိုၼ်ၽဝ်ႇ ၵျေႇရုတ်ႉသလိမ်ႇ &quot;တဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်&quot; ႁ်ႂႈပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ၶွင်ဢိသရေး ၸွမ်းၼင်ႇပၢၵ်းပိူင် ငဝ်ႈငႃႇ ၵျေႇရုတ်ႉသ လိမ်ႇ မိူဝ်ႈပီႊ 1980 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref name=&quot;Aust&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;lustick&quot; /&gt; ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉႁွင်း တီႈၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် ဢမ်ႇၼၼ် တီႈ ၶွင်ႇသီႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ [[ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ]] (UN) ။ &lt;ref name=&quot;Aust&quot;&gt;{{Cite book|last=Aust|first=Anthony|title=Handbook of International Law|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2010|page=27|isbn=978-0-521-13349-4|url=https://books.google.com/books?id=74Zmct-7hGIC&amp;pg=PA27}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;lustick&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lustick|first=Ian|title=Has Israel Annexed East Jerusalem?|url=http://www.mepc.org/journal_vol5/9701_lustick.asp}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091120090306/http://www.mepc.org/journal_vol5/9701_lustick.asp |date=2009-11-20 }}&lt;/ref&gt; သၢႆၶဵဝ် ဢၼ်မီးတၢင်းဝူၼ်ႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄ ဝဵင်းၵျေႇရုတ်ႉသလိမ်ႇ တီႈလႅၼ်လိၼ် ဝဵင်းၵျေႇရုတ်ႉသလိမ်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

လွႆၵူဝ်ႇလႅၼ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ဢိသရေးၶဝ် ဢဝ်မႃးႁူမ်ႈၵၼ် လူၺ်ႈ ပၵ်းပိူင် လွႆၵူဝ်ႇလႅၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1981 ။ ၶွင်ႇသီႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်သေ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းယွၼ်ႈ ၽၢႆႇမၢႆမီႈ ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉသင်။ &lt;ref name=&quot;Karoubi&quot;&gt;{{Cite book|last=Karoubi|first=Mohammad Taghi|title=Just or unjust war? International Law and Unilateral Use of Armed Force by States at the Turn of the 20th Century|publisher=Ashgate Publishing|year=2004|page=120|isbn=978-0-7546-2375-5|url=https://books.google.com/books?id=D9mI3Nqug5EC&amp;pg=PA120}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>lwd291y50xqril20chetu8ebzay0kx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တီႇဝၼ်ႇၵႃႇထရီႇပႃႇတီႇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34412</id>
    <revision>
      <id>126166</id>
      <parentid>112817</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19915" sha1="8t6komvz08ugw2m5p90fgukhj2djub0" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=တီႇဝၼ်ႇၵႃႇ ထရီႇပႃႇတီႇ တႃႇႁိယ|image=File:Divyanka-Tripathi-snapped-for-KKK-finale-4 (cropped).jpg|image_size=230px|caption=Tripathi in 2021|birth_name=|birth_date={{birth date and age|df=yes|1984|12|14}}|birth_place=[[Bhopal]], [[Madhya Pradesh]], India|nationality=|spouse={{marriage|[[Vivek Dahiya]]|2016}}|other_names=Divyanka Tripathi Dahiya|known for={{plainlist|
* ''[[Yeh Hai Mohabbatein]]''
* ''[[Banoo Main Teri Dulhann]]''
*''[[Nach Baliye|Nach Baliye 8]]''
*''[[Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 11]]''
}}|alma_mater=Nehru Institute of Mountaineering|awards=[[List of awards and nominations received by Divyanka Tripathi|Full list]]}}

'''တီႇဝၼ်ႇၵႃႇ ထရီႇပႃႇတီႇ တႃႇႁိယ''' ( née '''ထရီႇပႃႇတီႇ''' ၊ &lt;ref name=&quot;times12&quot;&gt;{{Cite news|last=Bhandari|first=Jhanvi|date=20 July 2016|title=Divyanka Tripathi changes name to Divyanka Tripathi Dahiya|work=The Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Divyanka-Tripathi-changes-name-to-Divyanka-Tripathi-Dahiya/articleshow/53297698.cms|url-status=live|access-date=21 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405211813/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Divyanka-Tripathi-changes-name-to-Divyanka-Tripathi-Dahiya/articleshow/53297698.cms|archive-date=5 April 2019}}&lt;/ref&gt;  ၊ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 14 December 1984) ပဵၼ်ၼၢင်းၸိူင်း ဢိၼ်းတီးယႃး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈငဝ်းႁၢင်ႊသဵင် ႁိၼ်ႇ တူႇ ပိူင်လူင်မၼ်း။ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=16 August 2017|title=Minor girl raped on Independence Day in Chandigarh, Divyanka Tripathi is scared to have a daughter|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/minor-girl-raped-on-independence-day-in-chandigarh-divyanka-tripathi-is-scared-to-have-a-daughter/articleshow/60081112.cms|url-status=live|access-date=25 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426130915/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/minor-girl-raped-on-independence-day-in-chandigarh-divyanka-tripathi-is-scared-to-have-a-daughter/articleshow/60081112.cms|archive-date=26 April 2019}}&lt;/ref&gt; လႆႈထုၵ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼၢင်းၸိူင်းဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼ်ႂးငဝ်းတူင်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၵႆႉလဵၼ်ႈတူဝ်ၸိူင်းဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းၸိူင်း ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းလိူၼ်ၼမ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး ၵေႃႉ႞သေ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=30 June 2022|title=Kapil Sharma to Hina Khan, 10 highest-paid Indian TV actors who charge a hefty amount per episode|language=en-US|work=GQ India|url=https://www.gqindia.com/entertainment/content/kapil-sharma-to-ram-kapoor-10-highest-paid-indian-tv-actors-who-charge-a-hefty-amount-per-episode|url-status=live|access-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230921114453/https://www.gqindia.com/entertainment/content/kapil-sharma-to-ram-kapoor-10-highest-paid-indian-tv-actors-who-charge-a-hefty-amount-per-episode|archive-date=21 September 2023}}&lt;/ref&gt; မၼ်းၼၢင်း လႆႈ ႁပ်ႉ သူး ITA သၢမ်ဢၼ်၊ သူး Indian Telly ၵဝ်ႈဢၼ် လႄႈ သူးၶမ်း ၸဵတ်းဢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း လႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ 100 ၵေႃႉ {{'s}} ''ၶၢဝ်ႇ Forbes ဢိၼ်းတီးယႃး'' ဢွၵ်ႇဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Forbes India 100 Celebs 2019: Deepika Padukone And Alia Bhatt Make Top 10; Sara Ali Khan Debuts |url=https://www.ndtv.com/entertainment/forbes-india-100-celebs-2019-deepika-padukone-and-alia-bhatt-make-top-10-sara-ali-khan-debuts-2151247 |access-date=2025-06-06 |website=NDTV |language=en}}&lt;/ref&gt; မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ လႆႈၸိုဝ်ႈသဵင်မႃး ယွၼ်ႉမၼ်းၼၢင်း လဵၼ်ႈပဵၼ် တူဝ်ၸိူင်းသွင် ''ၵေႃႉ'' ဢၼ်ပဵၼ် ဝိတ်ႉတယႃႇ ပရႃႇတပ်ႉသိင်ႇ လႄႈ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=12 June 2019|title=Yeh Hai Mohabbatein's Divyanka Tripathi clarifies she is not unprofessional, states she once didn't get work due to rumours|language=en|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/yeh-hai-mohabbateins-divyanka-tripathi-clarifies-she-is-not-unprofessional-states-she-once-didnt-get-work-due-to-rumours/photostory/69757348.cms|url-status=live|access-date=2 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613040711/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/yeh-hai-mohabbateins-divyanka-tripathi-clarifies-she-is-not-unprofessional-states-she-once-didnt-get-work-due-to-rumours/photostory/69757348.cms|archive-date=13 June 2019}}&lt;/ref&gt; ယႃႇ သူႇၵလႃႇ တီႈၼႂ် းၸိူင်း ''Banoo Main Teri Dulhann'' ၶွင် Zee TV လႄႈ ၸိူင်း Dr. မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵႃႈ ''ၼၢင်းပႃႇလီႇယႄႇ 8'' သေ ဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်ၽူႈလႆႈသူး။ &lt;ref name=&quot;nbwinner2&quot;&gt;{{Cite web |date=25 June 2017 |title=Divyanka Tripathi And Vivek Dahiya Are The Winners Of Nach Baliye 8 |url=http://m.ndtv.com/india-news/nach-baliye-8-finale-divyanka-tripathi-and-vivek-dahiya-are-the-winners-1716830 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625233215/http://m.ndtv.com/india-news/nach-baliye-8-finale-divyanka-tripathi-and-vivek-dahiya-are-the-winners-1716830 |archive-date=25 June 2017 |access-date=26 June 2017 |publisher=NDTV}}&lt;/ref&gt; မိူဝ်ႈပီႊ 2021 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင် ''ၶေႉၶဵင်ႇ Fear Factor: ၶႃႇထရူၼ်ႇ ၵေႇၶိလႃႇတီႇ 11'' ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ တီႈဢၼ်မၼ်းၼၢင်း လႆႈဢွၵ်ႇမႃး ပဵၼ်ၽူႈလႆႈသူးတီႈသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ၸူဝ်ႈပၢၼ် လႄႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉ ==
ထရီႇပႃႇတီႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 14/12/1984 &lt;ref name=&quot;birthdate&quot;&gt;{{Cite news|date=14 December 2015|title=Divyanka Tripathi gifts herself a holiday on birthday|work=[[The Indian Express]]|agency=IANS|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/divyanka-tripathi-gifts-herself-a-holiday-on-birthday|access-date=3 March 2024}}&lt;/ref&gt; တီႈ ဝဵင်း ပူဝ်ႇပႃႇလ် ၊ &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Maheshwari|first=Neha|date=17 July 2015|title=Divyanka Tripathi: Since I'm from Bhopal, I know how to prepare Iftaar|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Divyanka-Tripathi-Since-Im-from-Bhopal-I-know-how-to-prepare-Iftaar/articleshow/48100669.cms|url-status=live|access-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303122132/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Divyanka-Tripathi-Since-Im-from-Bhopal-I-know-how-to-prepare-Iftaar/articleshow/48100669.cms|archive-date=3 March 2024}}&lt;/ref&gt; မၼ်းၼၢင်း လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ၶႃႇမႄႇလ် ၶွၼ်ႇဝႅၼ်ႇ ဝဵင်းပူဝ်ႇပႃႇလ်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ် PG ၼၢင်းယိင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သႃႇရူဝ်ႇၸိၼ်ႇၼၢႆႇတူႇ တီႈဝဵင်းပူဝ်ႇပႃႇလ်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=14 December 2022|title=On Divyanka Tripathi's Birthday, Know Interesting Facts About Yeh Hai Mohabbatein Star|work=News18|url=https://www.news18.com/news/movies/on-divyanka-tripathis-birthday-know-interesting-facts-about-yeh-hai-mohabbatein-star-6614395.html|url-status=live|access-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303092220/https://www.news18.com/news/movies/on-divyanka-tripathis-birthday-know-interesting-facts-about-yeh-hai-mohabbatein-star-6614395.html|archive-date=3 March 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;intoday.in&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Chawla|first=Medha|date=14 October 2015|title=From being a tomboy to having three boyfriends, TV's queen Divyanka Tripathi opens up|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/celebrity/story/divyanka-tripathi-of-yeh-hain-mohabbatein-fame-talks-about-relationship-with-ssharad-malhotra-family-heartbreaks-and-stardom-267940-2015-10-13|magazine=India Today|access-date=3 March 2024}}&lt;/ref&gt; မၼ်းၼၢင်း လႆႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈလွႆ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၶိုၼ်ႈလွႆ တီႈ ဝဵင်းဢုတ်ႉတရႃႇၵႃႇသီႇ ။ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=5 December 2016|title=From Divyanka Tripathi to Ram Kapoor, 10 of television's most educated actors|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/divyanka-tripathi-to-ram-kapoor-10-of-televisions-most-educated-actors-4411992/|access-date=3 March 2024}}&lt;/ref&gt;

== ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူမ်ႈၵၼ် ==
မိူဝ်ႈပီႊ 2013 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လဵၼ်ႈပဵၼ် တူဝ်ၸိူင်း Dr. Ishita Bhalla ဢၼ်ပဵၼ် မေႃယႃၶဵဝ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလုၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈၵူပ်ႉၵူႊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၸၼ်ႉသုင် တႃႇတေပၼ် တၢင်းႁၵ်ႉမႄႈ တီႈလုၵ်ႈယိင်းမၼ်း တီႈၼ်ႂးၸိူင်း ဢၼ် Ekta Kapoor ၼႄ ဢၼ် ''ပဵၼ် Yeh Hai Mohabbatein'' ဢၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်း Karan Patel ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 August 2013 |title=Ekta Kapoor's Mera Tera Rishta Purana awaits slot on TV |url=https://www.ndtv.com/entertainment/ekta-kapoors-mera-tera-rishta-purana-awaits-slot-on-tv-613446 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128101209/https://www.ndtv.com/entertainment/ekta-kapoors-mera-tera-rishta-purana-awaits-slot-on-tv-613446 |archive-date=28 January 2021 |access-date=24 June 2021 |publisher=NDTV}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 November 2013 |title=Divyanka Tripathi in Ekta Kapoor's next on Star Plus: 'Money is important but not at the cost of my dignity' |url=https://m.rediff.com/movies/report/slide-show-1-money-is-important-but-not-at-the-cost-of-my-dignity/20131126.htm#1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729103613/https://m.rediff.com/movies/report/slide-show-1-money-is-important-but-not-at-the-cost-of-my-dignity/20131126.htm#1 |archive-date=29 July 2020 |access-date=24 June 2021 |website=Rediff}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 December 2013 |title=I am okay if people have forgetten me: TV actress Divyanka Tripati |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/i-am-okay-if-people-have-forgetten-me-tv-actress-divyanka-tripati/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624212417/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/i-am-okay-if-people-have-forgetten-me-tv-actress-divyanka-tripati/ |archive-date=24 June 2021 |access-date=24 June 2021 |website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;
[[ၾၢႆႇ:Divyanka_Tripathi_on_the_sets_'Ye_Hai_Mohabbatein'.jpg|right|thumb|ထရီႇပႃႇတီႇ တီႈၼိူဝ်ၸိူင်း ''ယေးႁၢႆးမွၵ်ႇၵွၼ်'' မိူဝ်ႈပီႊ 2015]]
ၸိူင်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽႄဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်တီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ ပီႊ 2013 သေ လႆႈလဵၼ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 6 ပီႊ တေႃႇထိုင် ပီႊ 2019 သဵင်ႈၵႂႃႇ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2013 |title=Ekta Kapoor's new show on TV next month |url=https://www.hindustantimes.com/tv/ekta-kapoor-s-new-show-on-tv-next-month/story-y2wUAZTUGr0OtlCLeHLJaN.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621092153/https://www.hindustantimes.com/tv/ekta-kapoor-s-new-show-on-tv-next-month/story-y2wUAZTUGr0OtlCLeHLJaN.html |archive-date=21 June 2021 |access-date=24 June 2021 |website=[[Hindustan Times]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2013 |title=Star Plus to launch 'Yeh Hai Mohabbatein' |url=https://www.bizasialive.com/star-plus-to-launch-yeh-hai-mohabbatein/ |website=BizAsia}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 November 2019 |title=Yeh Hai Mohabbatein To Go OFF AIR, Yeh Hai Chahatein Gets Its Launch Date! |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/yeh-hai-mohabbatein-to-go-off-air-on-december-20-yeh-hai-chahatein-launch-date-1112489 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204538/https://news.abplive.com/entertainment/television/yeh-hai-mohabbatein-to-go-off-air-on-december-20-yeh-hai-chahatein-launch-date-1112489 |archive-date=24 June 2021 |access-date=24 June 2021 |website=ABP}}&lt;/ref&gt; လွင်ႈမၼ်းၼၢင်း ၼႄႁၢင်ႊ ဢီႇသျိတႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း လႆႈသူး လႄႈ လွင်ႈလႆႈထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ တင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ သူး Indian Telly ၶမ်း တွၼ်ႈတႃႇ ၼၢင်းၸိူင်း ဢၼ်လီသုတ်း ၼႂ်းတူဝ် ၸိူင်း ႁူဝ် &lt;ref name=&quot;Telly Awards 2014&quot;&gt;{{Cite web |title=Indian Telly Awards 2014 – Popular |url=http://tellyawards.indiantelevision.com/tellyawards/2014/index/pages/popular |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626121135/http://tellyawards.indiantelevision.com/tellyawards/2014/index/pages/popular |archive-date=26 June 2015 |access-date=4 April 2015 |website=indiantelevision.com}}&lt;/ref&gt; သူးၼၢင်းၸိူင်း ဢၼ်ၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းတူဝ်ၸိူင်း ။ &lt;ref name=&quot;SPA 2014&quot;&gt;{{Cite news|date=24 June 2014|title=Star Parivaar Awards 2014: And the winners are... (see pics)|language=en|work=India TV News|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/star-parivaar-awards-2014-winners-list-15207.html|url-status=live|access-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306060420/https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/star-parivaar-awards-2014-winners-list-15207.html|archive-date=6 March 2021}}&lt;/ref&gt; မိူဝ်ႈပီႊ 2015 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉသူး သျၢၼ်းဢီႇပူဝ်ႇပႃႇလ်၊ &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Desai|first=Shraddha|date=29 May 2015|title=City girl Divyanka Tripathi honoured at Bharat Bhavan in Bhopal|language=en|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bhopal/City-girl-Divyanka-Tripathi-honoured-at-Bharat-Bhavan-in-Bhopal/articleshow/47440643.cms|url-status=live|access-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305205812/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bhopal/City-girl-Divyanka-Tripathi-honoured-at-Bharat-Bhavan-in-Bhopal/articleshow/47440643.cms|archive-date=5 March 2021}}&lt;/ref&gt; မိူဝ်ႈပီႊ 2016 ၼၼ်ႉ လႆႈႁပ်ႉသူးၶမ်း တီႈပၢင်တွၼ်ႈသူး ၼႃႈတႃ ပီႊၼႆႉ လႄႈ ၼၢင်းၸိူင်း ဢၼ်လီသုတ်း ၼႂ်းတူဝ်ၸိူင်း ႁူဝ်ၼႃႈ သွင်သူး။ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:Citation needed|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (April 2023)&quot;&gt;လူဝ်ႇလႆႈၼႄ&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

မိူဝ်ႈပီႊ 2016 ၼၼ်ႉ ထရီႇပႃႇ တီႇ လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်လဝ်ႇမူၼ်ႈ လွင်ႈလဵၼ်ႈႁႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉ ဢၼ် ''ပဵၼ် Box Cricket League 2 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ'' ။ ဝႆးလိုၼ်းမႃး မိူဝ်ႈပီႊလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈလဵၼ်ႈၸိူင်း တီႈ ''ၼ်ႂးၸိူင်း ပႃႇႁူႇႁႃႇမႃႇရီႇ ရႃႇၸၼီႇၵၼ်ႇ'' ၶွင် Life OK ၸွမ်းၵၼ်တၢင်း ဢၼိတႃႇ ႁတ်ႉသၼၼ်ႇတၼီႇ ၊ ႁိၼႃႇၶၢၼ်ႇ လႄႈ ၵရၼ်ႇဝီႇရႃႇ ပူဝ်ႇႁႃႇရႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊ 2017 ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင် ''ၶေႉၶဵင်ႇ ၼၢတ်ႉပႃႇလီႇ 8'' ၸွမ်း ၽူဝ်မၼ်း ဝိဝႅၵ်ႉ တႃႇႁီႇယႃႇ သေ ဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ် ၽူႈလႆႈသူး ၽွင်းမိူဝ်ႈ မွၵ်ႉၶိတ်ႉ သႄႇၵႃႇလ် [[သၼႃႇယႃႇဢီႇရႃႇၼီႇ|၊]] &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 March 2017 |title=Nach Baliye 8: Divyanka Tripathi and Vivek Dahiya CONFIRM to be part of the show! |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/nach-baliye-8-divyanka-tripathi-and-vivek-dahiya-confirm-to-be-part-of-the-show-825211}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 June 2017 |title=Nach Baliye 8 winners are Divyanka Tripathi and Vivek Dahiya. Here's everything that happened on the show |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/nach-baliye-8-winner-divyanka-tripathi-and-vivek-dahiya-walk-away-with-the-trophy-4721608/lite/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202843/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/nach-baliye-8-winner-divyanka-tripathi-and-vivek-dahiya-walk-away-with-the-trophy-4721608/lite/ |archive-date=24 June 2021 |access-date=24 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|30em}}

== လိင်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈ ==
{{Commons}}

* {{IMDb name|3724910}}
* Divyanka Tripathi at Bollywood Hungama
* {{Instagram|divyankatripathidahiya}}
{{Nach Baliye}}{{Navboxes|list={{Indian Telly Award Best Lead Actress}}
{{Indian Telly Award Fresh New Face Female}}
{{Indian Television Academy Award Best Lead Actress}}}} 
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵိူတ်ႇ ပီ 1984]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉမီးဢႃႇယု]]</text>
      <sha1>8t6komvz08ugw2m5p90fgukhj2djub0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸဝ်ႈၶူး Dr. တေဝိၼ်တႃၽိပႃလ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35858</id>
    <revision>
      <id>126278</id>
      <parentid>117532</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34323" sha1="ta2gzdd84s8d8xbfx3uyiko0cwggfhb" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = ၸဝ်ႈၶူး Dr. ၻေဝိၼ်ၻႃꧤိပႃလ&lt;br&gt;သႅင်ၶမ်းတႆး
|image= ၸဝ်ႈၶူး Dr. တေဝိၼ်တႃၽိပႃလ.jpg
|caption = 
|native_name = 
|alias = 
|order = သၻ်ႉꩪမ်မ ꩡေႃတိၵꩪၸ
|founder = {{unbulleted list|ႁူင်းႁဵၼ်းဝတ်ႉပရႁိတထုင်ႉမၢဝ်း၊&lt;br&gt;ဢိူင်ႇ 22 မၢၼ်ႈ}}
|dharma name = 
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names = ၸၢႆးယီႊပွႆး 
|parents = ၶိင်းသႅင်ၶမ်းသႂ် + ၼၢႆးမႆၶမ်း
|birth_date = {{Birth date and age|1979|03|03}}
|birth_place =တမ်ႈတီႈမၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ &lt;br&gt;တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = [[File:Flag of Shan State.svg|25px]] [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး|တႆး]]
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{unbulleted list|ဝတ်ႉၼွင်ၶမ်း လႄႈ ဝတ်ႉပရႁိတထုင်ႉမၢဝ်း}}
|education = 
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}
===ပိုၼ်းလင်===
	ၸဝ်ႈၶူး တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ တေဝိၼ်တႃၽိပႃလၼႆႉ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမိူဝ်ႈပီႊၶရဵတ်ႉ 1979 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် လႆႈ 3 ဝၼ်း တမ်ႈတီႈမၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းသေ ပေႃႈမႄႈပဵၼ် ၶိင်းသႅင်ၶမ်းသႂ် + ၼၢႆးမႆၶမ်း မၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းမီးပီႈၼွင်ႉၵိူတ်ႇႁူမ်ႈတွင်ႉ 4 ၵေႃႉသေ ၸဝ်ႈၶူးႁဝ်းပဵၼ်ၵေႃႉ မၢႆသွင်ယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈ ပီႈၼွင်ႉ 4 ၵေႃႉၼၼ်ႉၸိုင် 
#ၸၢႆးလႃႉၵျေႃႇ
#ၸၢႆးယီႊပွႆး (ၸဝ်ႈၶူး)
#ၸၢႆးတၢၼ်း (သဵင်ႈၵၢမ်ႇ)
# ၼၢင်းၶမ်းဢေး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶူး Dr. တေဝိၼ်တႃၽိပႃလႁဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉ ငဝ်ႈ တီႈမၢၼ်ႈၵုင်းသႃႇ တေႃႇပေႃးဢွင်ႇၸၼ်ႉ (4) ယဝ်ႉ။

===ၶဝ်ႈၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ===
	ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈပီႊၶရဵတ်ႈ 1988-9 ၼီႈ ဢႃႇယုလႆႈ 8-9 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈသေ ႁူင်းႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈဢိုတ်းဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈယူႇၵျွင်းမုၼ်ႈၸဝ်ႈ ႁဵတ်းၵပ်ႉပီႇ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတၺႃႇၼ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇသေ မိူဝ်ႈပီႊ 1991 ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇသၢင်ႇ ၼုင်ႈၽႃႈလိူင်သၢင်ႇၵၢၼ်းလႆႈႁပ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ &lt;B&gt;“သၢင်ႇတေႇဝိၼ်ႇတ”&lt;/B&gt; ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၼ်းပွႆးၶၢမ်ႇသၢင်ႇ လႆႈႁပ်ႉၽႃႈလိူင်ယဝ်ႉ ယၢမ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ လူင်ၺႃႇၼ လႆႈၽႃႈဝၢင်းပႅတ်ႈၶၼ်ႇထႃႇ ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ လႆႈသိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈ ႁူမ်ႈငဝ်း ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးပႃႇသသေ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတႆးၵဝ်ႇ လိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇ လိၵ်ႈတႆးထူဝ်ႇငွၵ်ႈ လိၵ်ႈဝႆႊၽြႃး ပရိတ်ႈလူင် 11 သုတ်ႈ လိၵ်ႈၸဝ်ႈသၢင်ႇ တိုဝ်းၵမ်လိၵ်ႈသုတ်ႉတ လိၵ်ႈလေႃးၵၼီႇတိ လိၵ်ႈလင်ႇၵႃႇ ဢၽိထမ်ႇမႃႇ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈပေႇ တၢင်ႇၵႃႇလႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလႄႈၸဝ်ႈၶူးၶဝ်ၼႂ်းၵျွင်း ၽွင်းမိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

===သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ===
	မိူဝ်ႈပီႊၶရဵတ်ႈ 1994 ၼၼ်ႉ လႆႈႁူပ်ႉၺႃးသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ဢူးဝိမလ ဝတ်ႉၵျွင်းသွမ်း တိူၵ်ႈမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇ ဝဵင်း ဢမရပူရ တိူင်းမၢၼ်းတလေး(တႃႈလိူဝ်ႇ) ၽွင်းမၼ်းၸဝ်ႈယေႃးမႃးဢႅဝ်ႇထိုင် တီႈဝတ်ႉၵုင်းသႃႇၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢေႃပႃသ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ ၸင်ႇဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇတေႇဝိၼ်ႇတ ဢၢပ်ႈပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇၶဝ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၼုင်ႈၽႃႈၶၢဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႇၽိူၵ်ႇ လႆႈႁူၵ်းလိူၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်း လႆႈၼုင်ႈၽႃႈလိူင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသၢင်ႇတေႇဝိၼ်ႇတၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆး ၵူႊမိူဝ်ႈဝၼ်းၵႃးသေ ဢွင်ႇ ပူၼ်ႉၸၼ်ႉ လိၵ်ႈၸၼ်ႉ ၼိုင်ႈယဝ်ႉၸၼ်ႉၼိုင်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈသြႃႇဢေႃးပႃႇသ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ လႄႈ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ပေႃႈ မႄႈလဵင်ႉ တၵ်ႉၵႃႇတင်းသဵင်ႈ ၵေႃႈ ယူႇတီႈၵႆသေ ပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ၵူႊၸိူဝ်ႉၵူႊလွင်ႈ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ သိုပ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တေႃႇပေႃးဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉမူႇလ ၸၼ်ႉပထမ (တွၼ်ႈငဝ်ႈ) ၸၼ်ႉပထမ (တွၼ်ႈလိုၼ်း) ၼႂ်းဝတ်ႉ၊ ၸၼ်ႉသႃႇ မၼေႇၵျေႃႇ ၸၼ်ႉပထမ လႄႈ တုတိယ၊ လႆႈၶိုၼ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉတတိယ၊ တီႈၸၼ်ႉလိၵ်ႈလူင်ပွင် ၸိုင်ႈသမ်ႉဢွင်ႇပူၼ်ႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈမူႇလ ၸၼ်ႇဢွၼ်ႇ ၸၼ်ႇၵၢင် ၸၼ်ႉလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈသၢဝ်းပၢႆၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇ မႁႃႇၼႃႇယၵလူင် ၽတ်ႉတၼ်ႇတၵဝိၼ်ႇတ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢုပၸ်ႉၸေႇသေ ဢူးၵျေႃႇသူၺ်ႇ+ၻေႃႇတွင်းတွင်းၶဝ် ဝဵင်း တႃႈလိူဝ်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵ်ႉၵႃႇၸၢင်း ၵမ်ႉထႅမ်ပၸ်ႉၸေး 4 ပိူင်မႃးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်ၸၢင်းယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇ ၶိုၼ်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉထမ်ႇမႃႇၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း၊ လႆႈမိူဝ်းတွပ်ႇၽၢႆႇတႆး တီႈငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်း လူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးလႄႈ မၼ်းၸဝ်ႈႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး “ပရိယတ်ႉတိသꩪ်ႉꩪမ်ႇမပႃႇလ ꩪမ်ႇမႃႇၸရိယ” မိူဝ်ႈပီႊ 2003 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼႆႉ မၼ်းၸဝ်ႈသိုပ်ႇတွပ်ႇ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈၼိၵႄႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး “ဝိၼယဝိတူႇ” မိူဝ်ႈပီႊ 2000၊ ၸုမ်ႈၶူး “ဢင်ႇၵုတ်ႉတရၼိၵႃႇယဝိတူႇ” မိူဝ်ႈပီႊ 2004 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊ 2003 ၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ ႁပ်ႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း မူႇၸုမ်းလူလွမ်ပႂ်ႉပႃး လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆးဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇသေ လႆႈတူင်ႉၼိုင် ၵၢၼ်မူႇၸုမ်း သင်ႇၶတႆး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇမႃး၊ လႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပႃး ၽိုၼ်လိၵ်ႈ “လႅင်းမုၼ်းမႂ်ႇ” ၊ ပၢင်ယွင်ႈယေႃးၸဝ်ႈဢွင်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၢင်သွၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လၢႆလၢႆတီႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵႆႉၵႆႉတႅမ်ႈမူႇလိၵ်ႈၽၢႆႇတႆး သႂ်ႇၼႂ်းပပ်ႉ ၸဵင်ႇၶမ်းလႅင်း လႄႈ ယွတ်ႈမႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၽွင်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်းၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ဢဝ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ လႄႈ ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
===ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း===
	မိူဝ်ႈပီႊ 2005 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸဝ်ႈသြႃႇဝိသုတ်ႉထ ဝတ်ႉၵွင်းမူးၶမ်း တိုၵ်းသူၼ်းပၼ်ႁႅင်းလႄႈ ၸဝ်ႈၶူး တေႇဝိၼ်ႇတ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉ ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမသီႇရိ ဝတ်ႉၸေႇယသုၶ ၼမ်ႉၶမ်း ၸဝ်ႈၶူးပၼ်ႇတိတ ဝတ်ႉၵုၼ် လူင် ၼမ်ႉၶမ်း လႆႈၸွမ်းၸဝ်ႈၶူးသိရိၼ်ႇတ (ထမ်ႇမႃႇၸရိယ၊ M.A) ၼမ်ႉၶမ်းသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမိူင်းလင်းၵႃ ဢၼ်ႁွင်ႉ ဝႃႈ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း လႆႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်ႉ တီႈဢၶႂႆးၼၢတ်ႉၶေႃလိၵ်ႉ (Aquinas College) တႃႇၸၼ်ႉၻီႇပလူဝ်ႇမႃႇ (Diploma) ယဝ်ႉသမ်ႉသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈ ႁဵၼ်းၸၼ်ႉM.A တီႈၸၼ်ႉ ၸွမ်ပုတ်ႉထ လႄႈပႃႇလိ (BPU) သီႇပီႊသေ ၸူပ်းလႆႈၸုမ်ႈၶူး B.A Hons မိူဝ်ႈပီႊ 2009 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈ ႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်ႉထႅင်ႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းပရိတ်ႉတိတ်ႉ (Brutish Council) တေႃႇ ထိုင်ၸၼ်ႉသုင် (Pre-Advanced Level) ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးလူင်တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ သမ်ႉၶိုၼ်းပၼ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇ တီႈဝတ်ႉတႆးမိူင်း ၸိင်ႇၵပူႇလႄႈ မိူဝ်ႈပီႊ 2010 ၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်သႃႇ သၼႃႇ တီႈ မိူင်းၸိင်ႇၵပူႇ လႄႈ မိူင်းမလေးသျႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉ M.A ၵိင်ႇၽႄၸၼ်ႉၸွမ် ၵေႇလၼီႇယ ဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆႉ တီႈႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉ (Buddhist Library Graduate School) တီႈမိူင်း ၸိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၶူး M.A မိူဝ်ႈပီႊ 2012 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼႆႉ ပီႊ 2013 လႆႈၶိုၼ်းမႃး သိုပ်ႇ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပႃႇရၵူႇ (PhD) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁိတူၼ်း လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ဢသမ်းသိၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးသေ ၸူပ်း လႆႈၸုမ်ႈၶူးပႃႇရၵူႇ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ဢသမ်းသိၼ်းမိူင်းထႆး (Assumption University) ၽၢႆႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉလႄႈသႃႇ သၼႃႇ ( Philosophy and Religions) မိူဝ်ႈပီႊ 2019 ယူႇယဝ်ႉ။

===ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလႄႈတူဝ်ထူပ်း===
#ၵႅမ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉဢွၵ်ႉသၽိူတ်ႉပုတ်ႉထဝိႁႃႇရ မိူင်းၸိင်ႇၵပူႇ (2010-2012)၊
#ၶူးသွၼ်ပႃႇလိလႄႈၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထ မိူင်းၸိင်ႇၵပူႇ (2010-2012)၊
#ၽွင်းယူႇတီႈမိူင်းၸိင်ႇၵပူႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈႁေႃးတြႃးလႄႈသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈထမ်း တီႈဝတ်ႉထႆးဢုတ်ႉတမမယမုၼိ၊ တီႈ ဝတ်ႉၸုမ်းပုတ်ႉထမၼ်ႇတလ (Buddha Mandala Society)၊ တီႈဝတ်ႉမင်ႇၵလဝိႁႃႇရ လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼီ ဢၢၼ်း (Ngee Ann Polytechnique Buddhist Society) ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
#ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇပၢင်တြႃး လႄႈ ၸွႆႈၵၢၼ် တီႈဝတ်ႉတႆးၶူးဝႃးဝုၼ်းၸုမ်ႈပုတ်ႉထၵယႃႇ  (2008-2009)၊
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ တီႈဝတ်ႉၸေႊၵဝ်ႇ၊ မိူင်းမၢဝ်း လၢႆလၢႆပီႊ၊
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶူးသွၼ်တီႈဝတ်ႉၵျွင်းသွမ်း တိူၵ်ႈမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရူင်ႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ ၸေႊဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၶူးသွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ထုင်ႇလိၼ်ပဵင်း၊
#ယၢမ်ႈႁေႃးတြႃး တီႈၼမ်ႉၶမ်း မူႇၸေႊ မိူင်းမၢဝ်း မိူင်းမိတ်ႈ လႃႈသဵဝ်ႈ တႃႈလိူဝ်ႇ မိူင်းပၼ်ႇ မိူင်းပွၼ် သႅၼ်ဝီ
#တီႈၼွၵ်ႈမိူင်း ယၢမ်ႈႁေႃးတြႃးတီႈ မိူင်းၸိင်ႇၵပူႇ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းမလေးသျႃး၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ၊ 
#ယၢမ်ႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇ တီႈဝတ်ႉတႆးပုတ်ႉထၵယႃႇ မိူင်းဢိၼ်းတီးယိူဝ်း (ပီႊ 2013)၊
#ယၢမ်ႈၼႄတြႃးဝိပသ်ႉသၼႃႇ တီႈဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ ၼမ်ႉၶမ်း၊ ဝတ်ႉၼွင်လွင်း မူႇၸေႊ၊ ဝတ်ႉဢွင်ႇၶျၢမ်းသႃႇ မူႇၸေႊ၊ ဝတ်ႉႁူဝ်လွၼ်ႊ ဢိုင်ႇ 19 မၢၼ်ႈ၊ ဝတ်ႉမၢၼ်ႈဝဵင်းလူင် ထုင်ႉလွႆႁူဝ်သိူဝ် မိူင်းၶၢင်။
#ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် မူႇၸုမ်းၵမ်ႉထႅမ်ၵႃႊႁဵၼ်း မုၵ်ႉၸုမ်းႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ (ပီႊ 2015 တေႃႇ ယၢမ်း လဵဝ်)
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ပိုတ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းထမ်ႇမ တီႈဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ ဝတ်ႉၸေႊႁႆး ဝတ်ႉၵွင်းဝဵင်း လႄႈ ဝတ်ႉၼွင်ၶၢင် တူင်ႇဝဵင်း ၼမ်ႉၶမ်း၊ (ပီႊ 2014-2015)
#ဢွၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ “မွၵ်ႇၶၢဝ်မၢဝ်း” တမ်ႈတီႈ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ၊ ၸေႊဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ (ပီႊ 2014)
#ဢွၼ်တႄႇတင်ႈယေးငိုၼ်းဝူင်းမႅတ်ႈတႃႇ တီႈဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ ၸေႊဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ (ပီႊ 2014)
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းထတ်းပပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ မၢႆ 9-10၊ 
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် လႄႈ ၽူႈၵုမ်းထတ်းပပ်ႉလိၵ်ႈသႅင်သယၢမ် မိူင်းၵွၵ်ႇ
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၵႅမ်ၼႃႇယၵသင်ႇၶတႆး မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ (ပီႊ 2008-2009)
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း လႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း မူႇၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ (ပီႊ 2002-2004)၊
#ယၢမ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶမိူင်းမၢၼ်ႊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸုမ်း ၸွႆႈၵႃႊႁဵၼ်းၵူဝ်းရီးယိူဝ်း တီႈမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ (ပီႊ 2007-8)၊
#ၸွႆႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႇၶ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊
#ပဵၼ်ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ႁူင်းႁဵၼ်းပူၵ်းပွင်ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈၼွင်ၶိင် တူင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊
#ပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပရႁိတထုင်ႉမၢဝ်း ဝဵင်းမၢၼ်ႈႁဵဝ်း ဢိုင်ႇ 19 မၢၼ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ၊
#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉၼွင်ၶမ်း ဢိုင်ႇ 19 မၢၼ်ႈ တူင်ႇဝဵင်းမူႇၸေႊ
#ပဵၼ်ၶူးသွၼ် (တႄႇ 2018) လႄႈ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ (2020) ၶေႃးလိၵ်ႉသႃႇရိပုတ်ႉတ၊ ဝဵင်းမူႇၸေႊ၊ 
#ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ လႄႈ ၶူးသွၼ် ၽၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈၾိင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး တူၼ်ႈတီး တႄႇပီႊ 2018 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
#ပဵၼ်ၵႅမ်ၽၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ (လက်ထောက်မဟာဌာနမှူး) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး တူၼ်ႈတီး တႄႇပီႊ 2019 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
#ပဵၼ်ပႃးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းသီးၼိၵ်ႉ (ႅၼၺဢေၼ) လႄႈ ဢီးသီႇ (EC) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး တႄႇပီႊ 2020 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။
#ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶူင်းၵၢၼ်ပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈထႆး ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ တႃႇမၵ်းမၼ်ႈၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆး တူၼ်ထိ 10 ၶိုၼ်ႈႁေႃ
#ပဵၼ်ၼႃႇယၵ ၸၼ်ႉၸွမ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ (Integrated Development Institute- IDI) ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

===ပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ လႄႈ ပၢင်လူလိၵ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး လႄႈ ယၢမ်ႈႁူမ်ႈၸတ်းမႃး===
#ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈလူၽိုၼ်လိၵ်ႈပႃႇလိ တီႈၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃႇမၵုတ်ႈ မိူင်းထႆး မိူဝ်ႈ (ပီႊ 2009)
#ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈလူၽိုၼ်လိၵ်ႈပႃႇလိ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး တီႈမိူင်းထႆး (ပီႊ 2010)
#ယၢမ်ႈၶိုၼ်ႈလူၽိုၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉလွင်ႈသႃႇသၼႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆး တီႈပၢင်ၵုမ် လွင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ၼိူဝ်တၢင်ႇ သႃႇသၼႃႇ၊ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁိတူၼ်း မိူင်းထႆး (ပီႊ 2015)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉမိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထသႃႇဝၵ ဝဵင်းဢၼု ရႃႇထပူႇရ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ (2009)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈတႆး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸုလႃးလွင်းၵုၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး (ပီႊ 2010)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလႄႈၸွႆႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇထမ်ႇမသႃႇမိ တီႈၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉလွင်ႈဝိပသ်ႉသၼႃႇလႄႈပၢႆးၸႂ် တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတ တႃႈၵုင်ႈ (ပီႊ 2013-2014)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈလႄႈ ၸွႆႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် တွၵ်ႇတိူဝ်ႇ ထမ်ႇမသႃႇမိ တီႈၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ လွင်ႈႁၵ်ႉသႃထိင်းသိမ်း ၾိင်ႈ ပၢႆးမွၼ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သီႇတၵူႇ တႃႈၵုင်ႈ (ပီႊ 2013)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ လူၽိုၼ်လိၵ်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တီႈၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉဝေႇသၵ်ႉလူၵ်ႈ (ဝၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း) ၵူႊမိူင်း မိူင်း တီႈမိူင်းဝႅတ်ႈၼမ်း (ပီႊ 2014ႇ 2019)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ဝေႇသၵ်ႉၵူႊမိူင်းမိူင်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇၸုလႃး လႄႈ လုမ်းယူႇဢႅၼ်ႇ [https://en.wikipedia.org/wiki/Headquarters_of_the_United_Nations United Nations HQ] ၸိုင်ႈထႆး (ပီႊ2015)
#ယၢမ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉပႃႇလိ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သီႇရိၸယဝတ်တၼပူႇရ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ (ပီႊ 2005)
#ပဵၼ်ၵႅမ်ၽူႈမၢႆ လႄႈ ၽူႈတိတ်းတေႃႇ တီႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉပႃလိ ၵူႊမိူင်းမိူင်း တီႈဝတ်ႉဝေလုဝၼ်ႇ တူၼ်ႈတီး၊ မိူင်းတႆး၊ (ပီႊ 2014)၊
#လူၽိုၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပႃႇလိ တီႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉပႃလိၵူႊမိူင်းမိူင်း တီႈဝတ်ႉဝေလုဝၼ်ႇ တူၼ်ႈတီး၊ မိူင်းတႆး၊ (ပီႊ 2014)၊
#ပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ဝူၼ်ႉသၢၼ် လွင်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တီႈမိူင်းမၢဝ်း (ပီႊ 2014)၊
#ပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ဝူၼ်ႉသၢၼ် ပွၵ်ႈၵမ်း-2 လွင်ႈပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႄႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တီႈ မိူင်းမၢဝ်း (ပီႊ 2015)၊
#ပဵၼ်ၽူႈၸွႆႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ တီႈပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ဝူၼ်ႉသၢၼ် ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉၵူႊမိူင်းမိူင်း လွင်ႈပိုၼ်းတႆး- ၸဝ်ႈသိူဝ်ၶၢၼ်ႇ ၾႃႉ လႄႈ ၸဝ်ႈသိူဝ်ၵႃႊၾႃႉ တီႈ မိူင်းမၢဝ်း၊ (ပီႊ 2015)၊
#ယၢမ်ႈတၢင်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼမ်ႉၵတ်ႉပီႊမိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇသၢဝ်းဢဵတ်း တမ်ႈတီႈပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ဝူၼ်ႉသၢၼ် ပၢႆး ပၺ်ႇၺႃႇလႄႈၾိင်ႈထုင်း တီႈဝတ်ႉၸေႇယသုၶ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ (ပီႊ 2015)
#ၽူႈပွင်ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးလိၵ်ႈလူင်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်း (1) တေႃႇထိုင် ပွၵ်ႈၵမ်း (6) (2013-2018)
#ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၸုမ်းၽူႈမၢႆပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
#ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသၢပ်ႇၼမ်ႉမႄႈၶွင် တီႈၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႊၶၢမ်ႈၸၢင်ႉ ဝဵင်းၸၼ် မိူင်းလၢဝ်း ပီႊ 2019၊
#ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ (Global Buddhist Congregation) တီႈဝဵင်းဢူရင်ၵပတ်ႉ မိူင်း ဢိၼ်းတီးယိူဝ်း ပီႊ 2019၊
#ႁူမ်ႈၸတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႇၾရႅၼ်ႉပႃႇလိ လႄႈ ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်းၵူႊပီႊပီႊ ႁူမ်ႈပႃးသႅမ်ႇမီႇၼိူဝ်ႇ (Seminar) ဝိူၵ်ႉသွပ်ႉ (workshop) တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵူႊပီႊပီႊ တႄႇ 2016 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။

===ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး===
#ပပ်ႉပိုၼ်းၵႅပ်ႈၵေႃႉႁၢၼ်သႃႇသၼႃႇဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ လႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် မွၼ်းထမ်း မၢႆ-1
#ပပ်ႉယုၵ်ႉယွင်ႈဝၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈလိူၼ်ႁူၵ်း လႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်မွၼ်း ထမ်း မၢႆ-2
#ၵႂၢမ်းထမ်းထႅမ်ႁႅင်းၸႂ်
#ပပ်ႉၵႅမ်မိုဝ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် (ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ)
#ပပ်ႉပိုၼ်းၵႅပ်ႈ လႄႈ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်မွၼ်းထမ်း မၢႆ-3
#သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇငမ်းယဵၼ်း (ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ)
လိူဝ်သေၼႆႉ လႆႈၶပ်ႉၶိုင်ဢွၵ်ႇပပ်ႉပီႊၵွၼ်းသႅင်(75)ပီႊ ဝတ်ႉၵုင်းသႃႇ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လႄႈ ပပ်ႉယုၵ်ႉယွင်ႈ ႁပ်ႉ လႆႈၸုမ်ႈၶူး [[PhD]] ။

===လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ ၼွပ်ႈဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၶူး===
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢၼ်ၸဝ်ႈၶူး Dr. တေဝိၼ်တႃꧤိပႃလႁဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈ ပွင်မႃး ပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီႊ 2016 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၶူးပွင် ၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9E%E1%80%92%E1%80%B9%E1%80%93%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%93%E1%80%87 သၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪၸ]ၼႆႉ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈၶူးႁဝ်း တီႈငဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ ဝဵင်းလူင်ၼေႇ ပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ် ၸဝ်ႈၶူး Dr. တေဝိၼ်တႃၽိပႃလႁဝ်း ယူႇသဝ်းတီႈဝတ်ႉၵွင်းမူးၶမ်း ဝဵင်းမူႇ ၸေႊသေ ၸွႆႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ပဵၼ်ၶူးသွၼ် လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထမိူင်းတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈ တီး လႄႈ တီႈၶေႃးလိၵ်ႉသႃႇရိပုတ်ႉတ ဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢိၵ်ႇၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇလၢႆလၢႆဝႆႉယူႇဢေႃႈ။

===ၽိုၼ်ဢိင်===
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book |title=ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ မၢႆ - 22 |date=2019 |publisher=လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ |pages=xvii}}&lt;/ref&gt;
}}

{{lifetime|1979}}
{{DEFAULTSORT:တေဝိၼ်တႃၽိပႃလ}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>ta2gzdd84s8d8xbfx3uyiko0cwggfhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈသုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36288</id>
    <revision>
      <id>126159</id>
      <parentid>125908</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HSAI WAN</username>
        <id>6207</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>126159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27151" sha1="p66829wv9gwpf3qm9p3n16g6hgad2s1" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈသုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ
|image=  ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ.jpg
|caption = ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
|native_name = 
|alias = 
|order = {{Bulleted list|[[ၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[မႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]}}
|founder =
|dharma name = သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names =
|parents = ပေႃႈမုၼ်လၢႆးၶမ်း + မႄႈမုၼ်ၸိုၼ်ႈယူၺ်း
|birth_date = {{Birth date and age|1964|06|07}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉလူင်တေႃႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ၊ [[ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]။&lt;br&gt;[[မိူင်းတႆး]]
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{Bulleted list|ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉႁေႃၶမ်း [[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]။}}
*ၽူႈတတ်းသိၼ် သံꧠဝိၼိꩡ်ꧢယၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။
|education = {{Bulleted list|မႁႃပဝေယျႃၵရꧣိယ(7)ၵျၢမ်း၊
*ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မဝံသꩪမ်မႃၸရိယ၊
*ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ၊
*သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ၊
*ပရိယတ်တိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ၊
*သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ}}
|teacher = ၶူးသွၼ် ပရိယၢတ်ႈ ပၻိပၢတ်ႈ ပꩦိဝေꩪ
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

===ၸႃႇတိ လႄႈ ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉ===
'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ''' ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ပေႃႈမုၼ်လၢႆးၶမ်း+ မႄႈမုၼ်ၸိုၼ်ႈယူၺ်း သေယဝ်ႉ၊ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1326 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ(7)ၶမ်ႈ။ (07.06.1964) ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉလူင်တေႃႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပီၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ/ပဵၼ်ၸၢင်း ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1342 ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဝၼ်းၸၼ်( 28 April 1980) ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸယႃ ၼုၷ်ၷႁ တမ်ႈတီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၼၼ်ၻိယ ၵျွင်းၸလၢႆးၶုမ်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢုပꩡ်ꧡေသေ ယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တီႈၵျွင်းၸလၢႆးၶုမ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ သေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈသၢင်ႇ သုꧤေႃၷ” ၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1346 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ(8)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ် ((23 April 1984) ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ် ပၸ်ၸယႃၼုၷ်ၷႁ တမ်ႈတီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၻေဝိၼ်ၻ(ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း) ၵျွင်းဝႃႇသူဝ်ႇ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပဵၼ်ဢုပꩡ်ꧡေသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇၼမ်ႉတဵင်း(ဢုၻၵုၵ်ၶေပ) ၵျွင်းဝၢၼ်ႈမွၼ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸႄႈ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== တီႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ ==
# ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷꧤိပႃလ ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းမေႃတီးႁူင်းႁဵၼ်း ပၺ်ၺႃႇ ဝၢၼ်ႈၸရၢႆးၶုမ်ႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉၸတုတ်ထ။
#ပီ 1340 ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ၻိယ လႄႈ ၶူးသွၼ်ဝိႁၢရ်ႇၸလၢႆးၶုမ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ပီ 1343 ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩨိတꩪမ်မ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၵျွင်းဝၢၼ်ႈသၢင်း (ၵျွင်းပၢင်ႇ) ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ပီ 1344 တေႃႇ 1351 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၷုꧣပီယ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း သင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း၊ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပုပ်ႉပႃႇရုင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#ပီ 1352 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ꩡေႃတိပႃလ ([[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] လႄႈ ၶူးသွၼ်လူင် ꧤၻ်ၻၼ်တ ၺေယꩪမ်မႃꧤိဝံသ၊ ꧤၻ်ၻၼ်တ မုၼိၼ်ၻႃꧤိဝံသ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျၶၢတ်ႈဝၢႆး၊ [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]။
#ပီ 1353 တေႃႇ 1356 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် တိလေႃၵႃꧤိဝံသ ([[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရၻ်ꩧၷုရု]]) လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းယႂႃႇမ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]။
#ပီ 1357 ၼီႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးၼင်ႈၵျွင်း တီးၵျွင်းသွၼ်ႁဵၼ်း ၽၢႆႇၼင်ႈၵျွင်း [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
# ပီ 1358 တေႃႇ 1360 ၼီႈ၊ ပၢၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၶူးသွၼ် (တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈၶတ်းၸႂ် တႃႇလုၵ်ႈၼွင်ႉၵေႃႈပူင်သွၼ်) ဢုပ်ႉထိင်းၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸွမ်းၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၷုꧣပီယ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊ ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]။
# ပီ 1361 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵေသရ၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၼႃရၻႃꧤိဝံသ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]] ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]) လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၵျွင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ပႁၢၼ်း၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] လႄႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝမ်သ (ယေႃး) [[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊ [[ပႃꩮိပႃရၷူ]] ၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရၻ်ꩧၷုရု]]) [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ [[တိပိꩦၵꩪရꩪမ်မꧤꧣ်ꩨႃၷႃရိၵ]]၊ ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ၊ ပႁၢၼ်း၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]။
#ယူႇတီႈၵျွင်းသိမ်ႇ တိူၵ်ႈမိၼ်းဝုၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပွၵ်ႉမႅင်ႇ၊ [[ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]၊ သွၼ်ဢဝ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလၢႆးၵိၼ်ယႃ/လၢႆးသမ်းၶဵမ် တႄႇၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈသြႃႇလူင် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပူၼ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း လႄႈ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ==
# ပီ 1355 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ သုဝၼ်ႇၼၽူမိ [[ဝဵင်းသထူင်ႇ]]၊ [[မိူင်းမွၼ်း]] ၼၼ်ႉသေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ '''မႁႃပဝေယျူႇၵရၼိယ (7) ၵျၢမ်း။'''
# ပီ 1355 ၼီႈ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇၸၼ်ႉ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ႈၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းယႂႃႇမဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မဝံသꩪမ်မႃၸရိယ''' ။
#ပီ1355 ၼီႈ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ “ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်” ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''“ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ”'''။
#1357 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ''' ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 1361 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇဢွင်ႇ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ ၵျွင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ ၺွင်ႇတူင်း၊ ပႁၢၼ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''ပရိယတိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ''' ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 1362 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ꩪမ်မႃၸရိယပႃႇလိ မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ''' လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
# 1388 လိူၼ် 6 လွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ (12.5.2026) ပင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇသုၽေႃၷႃꧤိပႃလ ၶုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 1၊ 2026 &lt;ref/&gt;

== ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇ ==
#ပပ်ႉလၢႆးၼပ်ႉရုပ်ႈသတ်ႉတႃႇ လႄႈ တူဝ်တြႃးသင်ႇၵႁ
#သူၼ်ႁၵ်ႉမွၵ်ႇလႆၢသီ မၢႆ(1-2-3-4)
#သၢႆၸႂ်သႃႇသၼႃႇ ပပ်ႉၵမ်မဝႃၸႃၽၢႆႇတႆး ႁႃႈတွၼ်ႈ 
#ၽိုၼ်မၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
#ၽိုၼ်မၢႆတွင်း ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉႁူင်းထမ်းလူင်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် လႄႈ မင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။

== ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်လႆႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ==
#ပီ 1350 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉတိူၵ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၸၼ်ႉမူႇလငႄႇ၊ ၸၼ်ႉမူႇလၵျီး၊ ၸၼ်ႉဢၶေႇပျိဝ်ႉ၊ ၸၼ်ႉပထမငႄႇ၊ ၸၼ်ႉပထမလၢတ်ႈ၊  ၸၼ်ႉပထမၵျီး၊ ၸၼ်ႉၶူးꩪမ်မႃၸရိယ၊ ပူင်သွၼ်ပၼ် သၻ်ၻႃ၊ ဢꧤိꩪမ်မႃ၊ ယမိူၵ်ႈ၊ ပၻ်ꩧၢၼ်း၊ ဢလင်ၵႃ+သၢၼ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပုၿ်ၿႃရုင်ႇ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#တႄႇဢဝ်ပီ 1362 တေႃႇထိုင် 1365 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ဝိၼႄးထူဝ်ႇ ၼႂ်း[[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#ပီ 1362-1363 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈဢွၵ်ႇၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈ။
#ပီ-2005/6/7 ၼီႈ၊ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ် ၽူႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ်ၸၼ်ႉၶူး “ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး” ဝဵင်းပၢင်လူင်။
#ပီ-2008 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]။
#တေႇဢဝ်ပီ 1363 တေႃႇ 1367 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင် ၸုမ်းသင်ႇၶၼႃႇယၵၸႄႈဝဵင်း၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၽၢႆႇပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆး။
#ပီ-2005 ၼီႈ၊ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃဝန်ဆောင်) ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ။
#ပီ-2012 ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈတတ်းသိၼ်(နိုင်ငံတော်ဝိနိစ္ဆယအဖွဲ့) “သံꧠဝိၼိꩡ်ꧡယ ၸိုင်ႈမိူင်း၊ မၢႆ(39/2012-2013) ၊ မၢႆ(24/2017-2018)။
#ပီ 2018 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့)“သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵၸိုင်ႈမိူင်း”ပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
#တီႈၵွင်းမူးၽြႃးလူင်လႄႈ ၵွင်းမူးပေႃးရႃႇၼ[[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းပဵၼ် ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၽူႈပၼ်ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်။
#ၼႂ်းပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသတ်ထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး [[ဝဵင်းပၢင်လူင်]]ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင်ဝႆႉယူႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
#ပီ-1363 တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၼႃႇယၵမႁႃႇၸီႇသႃႇသၼႃႇႁူမ်ႈယဵၼ်တိူၵ်ႈ ၵမ်ႇမထၢၼ်း [[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်း ႁၢပ်ႇႁၢမ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇမႃးယူႇ။
#ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။
#ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#တႄႇဢဝ်ပီ 1363 ၼီႈ မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း လႆႈႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵျွင်း တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝိႁၢရ်ႁေႃၶမ်း(ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ) ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ သေယဝ်ႉ ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပရိယၢတ်ႈ ပၻိပၢတ်ႈ ပꩦိဝေꩪ ပၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး လႄႈ မဵတ်ႉတႃႇတြႃးပၼ်တၵႃႇယိင်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၶိင်းၸဝ်ႈ ၼၢႆးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

== ၸုမ်ႈၵုၼ်းမုၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''မီးၵုၼ်းမုၼ် ၵꧣႃၸရိယ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၷၼ်ထထူရႃဝႁ၊ ၵုၼ်းမုၼ် ပရိယတ်တိ ဝိသႃရၻ၊ သံꧠၷꧣႃဝိရေႃꩪꧣ၊  လꩡ်ꩡိပေသလ ၵုၼ်းမုၼ်သိၵ်ႉၶႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလီ လႄႈသင်၊'' မေႃဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်းယိူၼ်ႉၵၼ်ႈသေ ႁဵတ်း ၵၢၼ်ပူင်သွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈလၢႆး ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈ- 
#မိူဝ်ႈပီ 2014  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2018 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[မႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2021 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''မီးၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼဝုꩦိꩡႃရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪ သႃသၼႁိၻꩪရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼႃရၵ်ၶိတ၊ ၵုၼ်းမုၼ်မႁႃꩪေရ၊ ၵုၼ်းမုၼ် သီလ သမႃꩪိ ပၺ်ၺႃ ၸိူဝ်းၼႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ'' လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸင်ႇလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ (ၽၢႆႇပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ သၢင်ႉမၢႆၼိုင်ႈ) လႄႈ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း“[[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]”ယူႇယဝ်ႉ။
#ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 2026  ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''ၵုၼ်းမုၼ် ပိꩦၵတ်တယꧡေၵ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၷၼ်ထထူရႃဝႁ၊ ၵုၼ်းမုၼ် မႁႃထေရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ပရိယတ်တိဝိသႃရၻ၊ လꩡ်ꩡိပေသလ ၵုၼ်းမုၼ်သိၵ်ႉၶႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလီသေ'' လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]” ယူႇယဝ်ႉ။

==လွၼ်ႉမွၼ်းထမ်း ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း==
*ပေႃးတေၸွႆႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၼႂ်းဢုင်ၼႆၸိုင် ၶိုင်ႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးတီႈသုင်သေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေမီးႁႅင်းတိုတ်ႉၼွင်ႇ ၸုင်ၸၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈလႆႈ။

*ပေႃးတေၸွႆႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈတူဝ်ႁဝ်းမီးတၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၶူဝ်းၶွင်(ယႃႇထူး)ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸွႆႈထႅမ်ပိူၼ်ႈလႆႈထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book |last1=ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆတွင်း ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းၶဝ် |title=ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၽေႃၵႃၽိပႃလ |date=2018 |publisher=ၸုမ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ |location=ၸႃႇပေႇလေႃးၵ၊ တႃႈၵုင်ႈ |page=36}}&lt;/ref&gt;
}}

{{lifetime|1964}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>p66829wv9gwpf3qm9p3n16g6hgad2s1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126353</id>
      <parentid>126159</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပူၼ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း လႄႈ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး */</comment>
      <origin>126353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27153" sha1="gd07uyluwmj1hf8lb88za6x79u07g0v" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈသုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ
|image=  ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ.jpg
|caption = ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
|native_name = 
|alias = 
|order = {{Bulleted list|[[ၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[မႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]}}
|founder =
|dharma name = သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names =
|parents = ပေႃႈမုၼ်လၢႆးၶမ်း + မႄႈမုၼ်ၸိုၼ်ႈယူၺ်း
|birth_date = {{Birth date and age|1964|06|07}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉလူင်တေႃႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ၊ [[ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]။&lt;br&gt;[[မိူင်းတႆး]]
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{Bulleted list|ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉႁေႃၶမ်း [[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]။}}
*ၽူႈတတ်းသိၼ် သံꧠဝိၼိꩡ်ꧢယၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။
|education = {{Bulleted list|မႁႃပဝေယျႃၵရꧣိယ(7)ၵျၢမ်း၊
*ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မဝံသꩪမ်မႃၸရိယ၊
*ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ၊
*သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ၊
*ပရိယတ်တိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ၊
*သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ}}
|teacher = ၶူးသွၼ် ပရိယၢတ်ႈ ပၻိပၢတ်ႈ ပꩦိဝေꩪ
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

===ၸႃႇတိ လႄႈ ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉ===
'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ''' ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ပေႃႈမုၼ်လၢႆးၶမ်း+ မႄႈမုၼ်ၸိုၼ်ႈယူၺ်း သေယဝ်ႉ၊ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1326 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ(7)ၶမ်ႈ။ (07.06.1964) ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉလူင်တေႃႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပီၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ/ပဵၼ်ၸၢင်း ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1342 ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဝၼ်းၸၼ်( 28 April 1980) ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸယႃ ၼုၷ်ၷႁ တမ်ႈတီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၼၼ်ၻိယ ၵျွင်းၸလၢႆးၶုမ်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢုပꩡ်ꧡေသေ ယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တီႈၵျွင်းၸလၢႆးၶုမ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ သေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈသၢင်ႇ သုꧤေႃၷ” ၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1346 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ(8)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ် ((23 April 1984) ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ် ပၸ်ၸယႃၼုၷ်ၷႁ တမ်ႈတီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၻေဝိၼ်ၻ(ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း) ၵျွင်းဝႃႇသူဝ်ႇ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပဵၼ်ဢုပꩡ်ꧡေသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇၼမ်ႉတဵင်း(ဢုၻၵုၵ်ၶေပ) ၵျွင်းဝၢၼ်ႈမွၼ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸႄႈ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== တီႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ ==
# ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷꧤိပႃလ ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းမေႃတီးႁူင်းႁဵၼ်း ပၺ်ၺႃႇ ဝၢၼ်ႈၸရၢႆးၶုမ်ႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉၸတုတ်ထ။
#ပီ 1340 ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ၻိယ လႄႈ ၶူးသွၼ်ဝိႁၢရ်ႇၸလၢႆးၶုမ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ပီ 1343 ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩨိတꩪမ်မ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၵျွင်းဝၢၼ်ႈသၢင်း (ၵျွင်းပၢင်ႇ) ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ပီ 1344 တေႃႇ 1351 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၷုꧣပီယ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း သင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း၊ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပုပ်ႉပႃႇရုင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#ပီ 1352 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ꩡေႃတိပႃလ ([[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] လႄႈ ၶူးသွၼ်လူင် ꧤၻ်ၻၼ်တ ၺေယꩪမ်မႃꧤိဝံသ၊ ꧤၻ်ၻၼ်တ မုၼိၼ်ၻႃꧤိဝံသ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျၶၢတ်ႈဝၢႆး၊ [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]။
#ပီ 1353 တေႃႇ 1356 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် တိလေႃၵႃꧤိဝံသ ([[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရၻ်ꩧၷုရု]]) လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းယႂႃႇမ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]။
#ပီ 1357 ၼီႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးၼင်ႈၵျွင်း တီးၵျွင်းသွၼ်ႁဵၼ်း ၽၢႆႇၼင်ႈၵျွင်း [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
# ပီ 1358 တေႃႇ 1360 ၼီႈ၊ ပၢၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၶူးသွၼ် (တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈၶတ်းၸႂ် တႃႇလုၵ်ႈၼွင်ႉၵေႃႈပူင်သွၼ်) ဢုပ်ႉထိင်းၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸွမ်းၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၷုꧣပီယ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊ ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]။
# ပီ 1361 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵေသရ၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၼႃရၻႃꧤိဝံသ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]] ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]) လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၵျွင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ပႁၢၼ်း၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] လႄႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝမ်သ (ယေႃး) [[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊ [[ပႃꩮိပႃရၷူ]] ၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရၻ်ꩧၷုရု]]) [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ [[တိပိꩦၵꩪရꩪမ်မꧤꧣ်ꩨႃၷႃရိၵ]]၊ ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ၊ ပႁၢၼ်း၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]။
#ယူႇတီႈၵျွင်းသိမ်ႇ တိူၵ်ႈမိၼ်းဝုၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပွၵ်ႉမႅင်ႇ၊ [[ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]၊ သွၼ်ဢဝ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလၢႆးၵိၼ်ယႃ/လၢႆးသမ်းၶဵမ် တႄႇၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈသြႃႇလူင် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပူၼ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း လႄႈ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ==
# ပီ 1355 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ သုဝၼ်ႇၼၽူမိ [[ဝဵင်းသထူင်ႇ]]၊ [[မိူင်းမွၼ်း]] ၼၼ်ႉသေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ '''မႁႃပဝေယျူႇၵရၼိယ (7) ၵျၢမ်း။'''
# ပီ 1355 ၼီႈ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇၸၼ်ႉ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ႈၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းယႂႃႇမဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မဝံသꩪမ်မႃၸရိယ''' ။
#ပီ1355 ၼီႈ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ “ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်” ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''“ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ”'''။
#1357 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ''' ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 1361 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇဢွင်ႇ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ ၵျွင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ ၺွင်ႇတူင်း၊ ပႁၢၼ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''ပရိယတိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ''' ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 1362 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ꩪမ်မႃၸရိယပႃႇလိ မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ''' လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
# 1388 လိူၼ် 6 လွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ (12.5.2026) ပင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇသုၽေႃၷႃꧤိပႃလ ၶုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 1၊ 2026 &lt;/ref&gt;

== ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇ ==
#ပပ်ႉလၢႆးၼပ်ႉရုပ်ႈသတ်ႉတႃႇ လႄႈ တူဝ်တြႃးသင်ႇၵႁ
#သူၼ်ႁၵ်ႉမွၵ်ႇလႆၢသီ မၢႆ(1-2-3-4)
#သၢႆၸႂ်သႃႇသၼႃႇ ပပ်ႉၵမ်မဝႃၸႃၽၢႆႇတႆး ႁႃႈတွၼ်ႈ 
#ၽိုၼ်မၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
#ၽိုၼ်မၢႆတွင်း ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉႁူင်းထမ်းလူင်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် လႄႈ မင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။

== ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်လႆႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ==
#ပီ 1350 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉတိူၵ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၸၼ်ႉမူႇလငႄႇ၊ ၸၼ်ႉမူႇလၵျီး၊ ၸၼ်ႉဢၶေႇပျိဝ်ႉ၊ ၸၼ်ႉပထမငႄႇ၊ ၸၼ်ႉပထမလၢတ်ႈ၊  ၸၼ်ႉပထမၵျီး၊ ၸၼ်ႉၶူးꩪမ်မႃၸရိယ၊ ပူင်သွၼ်ပၼ် သၻ်ၻႃ၊ ဢꧤိꩪမ်မႃ၊ ယမိူၵ်ႈ၊ ပၻ်ꩧၢၼ်း၊ ဢလင်ၵႃ+သၢၼ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပုၿ်ၿႃရုင်ႇ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#တႄႇဢဝ်ပီ 1362 တေႃႇထိုင် 1365 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ဝိၼႄးထူဝ်ႇ ၼႂ်း[[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#ပီ 1362-1363 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈဢွၵ်ႇၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈ။
#ပီ-2005/6/7 ၼီႈ၊ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ် ၽူႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ်ၸၼ်ႉၶူး “ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး” ဝဵင်းပၢင်လူင်။
#ပီ-2008 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]။
#တေႇဢဝ်ပီ 1363 တေႃႇ 1367 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင် ၸုမ်းသင်ႇၶၼႃႇယၵၸႄႈဝဵင်း၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၽၢႆႇပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆး။
#ပီ-2005 ၼီႈ၊ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃဝန်ဆောင်) ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ။
#ပီ-2012 ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈတတ်းသိၼ်(နိုင်ငံတော်ဝိနိစ္ဆယအဖွဲ့) “သံꧠဝိၼိꩡ်ꧡယ ၸိုင်ႈမိူင်း၊ မၢႆ(39/2012-2013) ၊ မၢႆ(24/2017-2018)။
#ပီ 2018 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့)“သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵၸိုင်ႈမိူင်း”ပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
#တီႈၵွင်းမူးၽြႃးလူင်လႄႈ ၵွင်းမူးပေႃးရႃႇၼ[[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းပဵၼ် ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၽူႈပၼ်ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်။
#ၼႂ်းပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသတ်ထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး [[ဝဵင်းပၢင်လူင်]]ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင်ဝႆႉယူႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
#ပီ-1363 တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၼႃႇယၵမႁႃႇၸီႇသႃႇသၼႃႇႁူမ်ႈယဵၼ်တိူၵ်ႈ ၵမ်ႇမထၢၼ်း [[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်း ႁၢပ်ႇႁၢမ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇမႃးယူႇ။
#ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။
#ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#တႄႇဢဝ်ပီ 1363 ၼီႈ မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း လႆႈႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵျွင်း တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝိႁၢရ်ႁေႃၶမ်း(ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ) ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ သေယဝ်ႉ ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပရိယၢတ်ႈ ပၻိပၢတ်ႈ ပꩦိဝေꩪ ပၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး လႄႈ မဵတ်ႉတႃႇတြႃးပၼ်တၵႃႇယိင်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၶိင်းၸဝ်ႈ ၼၢႆးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

== ၸုမ်ႈၵုၼ်းမုၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''မီးၵုၼ်းမုၼ် ၵꧣႃၸရိယ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၷၼ်ထထူရႃဝႁ၊ ၵုၼ်းမုၼ် ပရိယတ်တိ ဝိသႃရၻ၊ သံꧠၷꧣႃဝိရေႃꩪꧣ၊  လꩡ်ꩡိပေသလ ၵုၼ်းမုၼ်သိၵ်ႉၶႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလီ လႄႈသင်၊'' မေႃဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်းယိူၼ်ႉၵၼ်ႈသေ ႁဵတ်း ၵၢၼ်ပူင်သွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈလၢႆး ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈ- 
#မိူဝ်ႈပီ 2014  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2018 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[မႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2021 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''မီးၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼဝုꩦိꩡႃရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪ သႃသၼႁိၻꩪရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼႃရၵ်ၶိတ၊ ၵုၼ်းမုၼ်မႁႃꩪေရ၊ ၵုၼ်းမုၼ် သီလ သမႃꩪိ ပၺ်ၺႃ ၸိူဝ်းၼႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ'' လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸင်ႇလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ (ၽၢႆႇပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ သၢင်ႉမၢႆၼိုင်ႈ) လႄႈ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း“[[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]”ယူႇယဝ်ႉ။
#ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 2026  ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''ၵုၼ်းမုၼ် ပိꩦၵတ်တယꧡေၵ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၷၼ်ထထူရႃဝႁ၊ ၵုၼ်းမုၼ် မႁႃထေရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ပရိယတ်တိဝိသႃရၻ၊ လꩡ်ꩡိပေသလ ၵုၼ်းမုၼ်သိၵ်ႉၶႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလီသေ'' လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]” ယူႇယဝ်ႉ။

==လွၼ်ႉမွၼ်းထမ်း ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း==
*ပေႃးတေၸွႆႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၼႂ်းဢုင်ၼႆၸိုင် ၶိုင်ႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးတီႈသုင်သေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေမီးႁႅင်းတိုတ်ႉၼွင်ႇ ၸုင်ၸၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈလႆႈ။

*ပေႃးတေၸွႆႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈတူဝ်ႁဝ်းမီးတၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၶူဝ်းၶွင်(ယႃႇထူး)ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸွႆႈထႅမ်ပိူၼ်ႈလႆႈထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book |last1=ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆတွင်း ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းၶဝ် |title=ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၽေႃၵႃၽိပႃလ |date=2018 |publisher=ၸုမ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ |location=ၸႃႇပေႇလေႃးၵ၊ တႃႈၵုင်ႈ |page=36}}&lt;/ref&gt;
}}


{{lifetime|1964}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>gd07uyluwmj1hf8lb88za6x79u07g0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126354</id>
      <parentid>126353</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၸႃႇတိ လႄႈ ပေႃႈမႄႈ ပီႈၼွင်ႉ */</comment>
      <origin>126354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27074" sha1="128irro4e6iq1inhuvihnsyfno6jisl" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈသုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ
|image=  ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ.jpg
|caption = ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
|native_name = 
|alias = 
|order = {{Bulleted list|[[ၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[မႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]၊&lt;br&gt;
*[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]}}
|founder =
|dharma name = သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names =
|parents = ပေႃႈမုၼ်လၢႆးၶမ်း + မႄႈမုၼ်ၸိုၼ်ႈယူၺ်း
|birth_date = {{Birth date and age|1964|06|07}}
|birth_place =ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉလူင်တေႃႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ၊ [[ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]။&lt;br&gt;[[မိူင်းတႆး]]
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{Bulleted list|ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉႁေႃၶမ်း [[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]။}}
*ၽူႈတတ်းသိၼ် သံꧠဝိၼိꩡ်ꧢယၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵၸိုင်ႈမိူင်း၊
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။
|education = {{Bulleted list|မႁႃပဝေယျႃၵရꧣိယ(7)ၵျၢမ်း၊
*ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မဝံသꩪမ်မႃၸရိယ၊
*ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ၊
*သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ၊
*ပရိယတ်တိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ၊
*သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ}}
|teacher = ၶူးသွၼ် ပရိယၢတ်ႈ ပၻိပၢတ်ႈ ပꩦိဝေꩪ
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

'''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ''' ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ပေႃႈမုၼ်လၢႆးၶမ်း+ မႄႈမုၼ်ၸိုၼ်ႈယူၺ်း သေယဝ်ႉ၊ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1326 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵတ်းလွင်ႈ(7)ၶမ်ႈ။ (07.06.1964) ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ၊ တီႈဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼမ်ႉလူင်တေႃႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== ပီၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ/ပဵၼ်ၸၢင်း ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1342 ၼီႈ၊ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း ဝၼ်းၸၼ်( 28 April 1980) ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ်ပၸ်ၸယႃ ၼုၷ်ၷႁ တမ်ႈတီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၼၼ်ၻိယ ၵျွင်းၸလၢႆးၶုမ်ႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ဢုပꩡ်ꧡေသေ ယဝ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇသႃႇမၼေႇ တီႈၵျွင်းၸလၢႆးၶုမ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ သေ ၸင်ႇလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၸဝ်ႈသၢင်ႇ သုꧤေႃၷ” ၼႆယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးပီၵေႃးၸႃႇ 1346 ၼီႈ လိူၼ်ႁူၵ်းလွင်ႈ(8)ၶမ်ႈ ဝၼ်းၸၼ် ((23 April 1984) ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉဢဝ် ပၸ်ၸယႃၼုၷ်ၷႁ တမ်ႈတီႈပေႃႈမႄႈသွင်ၸဝ်ႈသေယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၻေဝိၼ်ၻ(ႁူဝ်ပဝ်ႈသင်ႇၶၼႃႇယၵ ၸႄႈဝဵင်း) ၵျွင်းဝႃႇသူဝ်ႇ ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပဵၼ်ဢုပꩡ်ꧡေသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇၼမ်ႉတဵင်း(ဢုၻၵုၵ်ၶေပ) ၵျွင်းဝၢၼ်ႈမွၼ်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၸႄႈ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

== တီႈယၢမ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ ==
# ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷꧤိပႃလ ၼႆႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉလႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တၢင်းမေႃတီးႁူင်းႁဵၼ်း ပၺ်ၺႃႇ ဝၢၼ်ႈၸရၢႆးၶုမ်ႇ၊ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉၸတုတ်ထ။
#ပီ 1340 ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၼၼ်ၻိယ လႄႈ ၶူးသွၼ်ဝိႁၢရ်ႇၸလၢႆးၶုမ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈထီႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ပီ 1343 ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩨိတꩪမ်မ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၵျွင်းဝၢၼ်ႈသၢင်း (ၵျွင်းပၢင်ႇ) ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ပီ 1344 တေႃႇ 1351 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ၷုꧣပီယ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း သင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း၊ လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၼႂ်းတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပုပ်ႉပႃႇရုင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#ပီ 1352 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ꩡေႃတိပႃလ ([[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]] လႄႈ ၶူးသွၼ်လူင် ꧤၻ်ၻၼ်တ ၺေယꩪမ်မႃꧤိဝံသ၊ ꧤၻ်ၻၼ်တ မုၼိၼ်ၻႃꧤိဝံသ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျၶၢတ်ႈဝၢႆး၊ [[ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်]]။
#ပီ 1353 တေႃႇ 1356 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တမ်ႈတီႈ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် တိလေႃၵႃꧤိဝံသ ([[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရၻ်ꩧၷုရု]]) လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းယႂႃႇမ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]။
#ပီ 1357 ၼီႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်ပၢႆးၼင်ႈၵျွင်း တီးၵျွင်းသွၼ်ႁဵၼ်း ၽၢႆႇၼင်ႈၵျွင်း [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
# ပီ 1358 တေႃႇ 1360 ၼီႈ၊ ပၢၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လႄႈ ပၢၼ်ၶူးသွၼ် (တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈၶတ်းၸႂ် တႃႇလုၵ်ႈၼွင်ႉၵေႃႈပူင်သွၼ်) ဢုပ်ႉထိင်းၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸွမ်းၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၷုꧣပီယ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊ ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]။
# ပီ 1361 ၼီႈ၊ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈ တီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၵေသရ၊ ၸဝ်ႈၶူးလူင်ၼႃရၻႃꧤိဝံသ ([[ꩪမ်မႃၸရိယ]] ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]) လႄႈ ၶူးသွၼ်ၶဝ် ၵျွင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇၺွင်ႇတူင်း၊ ပႁၢၼ်း၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] လႄႈ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝမ်သ (ယေႃး) [[ꩪမ်မႃၸရိယ]]၊ [[ပႃꩮိပႃရၷူ]] ၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရၻ်ꩧၷုရု]]) [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]])၊ [[တိပိꩦၵꩪရꩪမ်မꧤꧣ်ꩨႃၷႃရိၵ]]၊ ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရူင်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ၊ ပႁၢၼ်း၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]။
#ယူႇတီႈၵျွင်းသိမ်ႇ တိူၵ်ႈမိၼ်းဝုၼ်ႇသေ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇၵျွင်းပွၵ်ႉမႅင်ႇ၊ [[ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]၊ သွၼ်ဢဝ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလၢႆးၵိၼ်ယႃ/လၢႆးသမ်းၶဵမ် တႄႇၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈသြႃႇလူင် တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်လိူၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ပူၼ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်သုင်သုတ်း လႄႈ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး ==
# ပီ 1355 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ သုဝၼ်ႇၼၽူမိ [[ဝဵင်းသထူင်ႇ]]၊ [[မိူင်းမွၼ်း]] ၼၼ်ႉသေ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ '''မႁႃပဝေယျူႇၵရၼိယ (7) ၵျၢမ်း။'''
# ပီ 1355 ၼီႈ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇၸၼ်ႉ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ႈၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၵျွင်းယႂႃႇမဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မဝံသꩪမ်မႃၸရိယ''' ။
#ပီ1355 ၼီႈ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ “ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝဵင်းပၢင်လူင်” ၼၼ်ႉ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''“ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလꩪမ်မႃၸရိယ”'''။
#1357 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၸၼ်ႉ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပုပ်ႉပႃႇရူင်ႇ၊ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''သႃသၼဝံသၵႃရီꩪမ်မႃၸရိယ''' ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 1361 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇဢွင်ႇ ꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ ပရိယတိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ ၵျွင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵသူဝ်ႇ ၺွင်ႇတူင်း၊ ပႁၢၼ်း [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]]သေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''ပရိယတိသႃသၼပႃလꩪမ်မႃၸရိယ''' ယူႇယဝ်ႉ။
#ပီ 1362 ၼီႈ၊ လႆႈၶဝ်ႈတွပ်ႇ ဢွင်ႇꩪမ်မႃၸရိယ သၢမ်ၵျၢမ်း ပၢင်ထၢမ်လိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ꩪမ်မႃၸရိယပႃႇလိ မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၶူး '''သႃသၼꩪꩡꩪမ်မႃၸရိယ''' လူင်ပွင်ၸိုင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
# 1388 လိူၼ် 6 လွင်ႈ 12 ၶမ်ႈ (12.5.2026) ပင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ယုၵ်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈသြႃႇသုၽေႃၷႃꧤိပႃလ ၶုၼ်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ။ &lt;ref&gt; ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 69 ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 1၊ 2026 &lt;/ref&gt;

== ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇ ==
#ပပ်ႉလၢႆးၼပ်ႉရုပ်ႈသတ်ႉတႃႇ လႄႈ တူဝ်တြႃးသင်ႇၵႁ
#သူၼ်ႁၵ်ႉမွၵ်ႇလႆၢသီ မၢႆ(1-2-3-4)
#သၢႆၸႂ်သႃႇသၼႃႇ ပပ်ႉၵမ်မဝႃၸႃၽၢႆႇတႆး ႁႃႈတွၼ်ႈ 
#ၽိုၼ်မၢႆတွင်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇ 50 ပီၵွၼ်းၶမ်း ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ
#ၽိုၼ်မၢႆတွင်း ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉႁူင်းထမ်းလူင်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ် လႄႈ မင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤေႃၷႃꧤိပႃလ ၵျွင်းႁေႃၶမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။

== ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်လႆႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ==
#ပီ 1350 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉတိူၵ်ႈ လႄႈ ပဵၼ်ၶူးသွၼ် ၸၼ်ႉမူႇလငႄႇ၊ ၸၼ်ႉမူႇလၵျီး၊ ၸၼ်ႉဢၶေႇပျိဝ်ႉ၊ ၸၼ်ႉပထမငႄႇ၊ ၸၼ်ႉပထမလၢတ်ႈ၊  ၸၼ်ႉပထမၵျီး၊ ၸၼ်ႉၶူးꩪမ်မႃၸရိယ၊ ပူင်သွၼ်ပၼ် သၻ်ၻႃ၊ ဢꧤိꩪမ်မႃ၊ ယမိူၵ်ႈ၊ ပၻ်ꩧၢၼ်း၊ ဢလင်ၵႃ+သၢၼ်း လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝတ်ႉပုၿ်ၿႃရုင်ႇ [[ဝဵင်းလွႆၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#တႄႇဢဝ်ပီ 1362 တေႃႇထိုင် 1365 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ဝိၼႄးထူဝ်ႇ ၼႂ်း[[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]]။
#ပီ 1362-1363 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈဢွၵ်ႇၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင် မိူင်းမၢၼ်ႈ။
#ပီ-2005/6/7 ၼီႈ၊ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ် ၽူႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ်ၸၼ်ႉၶူး “ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိသတ်ႉထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး” ဝဵင်းပၢင်လူင်။
#ပီ-2008 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း လႆႈပဵၼ်ၽူႈထုၵ်ႈၶေႃႈထၢမ် ၼႂ်းပွႆးတွပ်ႇလိၵ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး]]။
#တေႇဢဝ်ပီ 1363 တေႃႇ 1367 ၼီႈ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင် ၸုမ်းသင်ႇၶၼႃႇယၵၸႄႈဝဵင်း၊ တူင်ႇဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၽၢႆႇပိၼ်ႇပိတၵၢတ်ႈတႆး။
#ပီ-2005 ၼီႈ၊ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃဝန်ဆောင်) ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်းသင်ႇၶၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ။
#ပီ-2012 ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈတတ်းသိၼ်(နိုင်ငံတော်ဝိနိစ္ဆယအဖွဲ့) “သံꧠဝိၼိꩡ်ꧡယ ၸိုင်ႈမိူင်း၊ မၢႆ(39/2012-2013) ၊ မၢႆ(24/2017-2018)။
#ပီ 2018 တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း (နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့)“သင်ႇၶမႁႃႇၼႃႇယၵၸိုင်ႈမိူင်း”ပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။
#တီႈၵွင်းမူးၽြႃးလူင်လႄႈ ၵွင်းမူးပေႃးရႃႇၼ[[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်းပဵၼ် ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ၽူႈပၼ်ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်။
#ၼႂ်းပၢင်တႅမ်ႈတွပ်ႇ ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသတ်ထမ်ႇမပႃႇလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈၸိုင်ႈတႆး [[ဝဵင်းပၢင်လူင်]]ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၽူႈမၢႆလူင်ဝႆႉယူႇတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
#ပီ-1363 တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း ပဵၼ်ၼႃႇယၵမႁႃႇၸီႇသႃႇသၼႃႇႁူမ်ႈယဵၼ်တိူၵ်ႈ ၵမ်ႇမထၢၼ်း [[ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ]]ယူႇၸိူဝ်းၼႆႉ သြႃႇၸဝ်ႈႁဝ်း ႁၢပ်ႇႁၢမ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇမႃးယူႇ။
#ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး။
#ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢင်တွပ်ႇလိၵ်ႈ ပရိယတ်တိသၻ်ꩪမ်မပႃလၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပၢင်သွၼ်ၾိင်ႈငႄႈပုတ်ႉထလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ။
#တႄႇဢဝ်ပီ 1363 ၼီႈ မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်း လႆႈႁပ်ႉပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းၵျွင်း တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ဝိႁၢရ်ႁေႃၶမ်း(ႁေႃၸဝ်ႈၾႃႉ) ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ သေယဝ်ႉ ပူင်သွၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပရိယၢတ်ႈ ပၻိပၢတ်ႈ ပꩦိဝေꩪ ပၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး လႄႈ မဵတ်ႉတႃႇတြႃးပၼ်တၵႃႇယိင်းၸၢႆး ၸဝ်ႈၶိင်းၸဝ်ႈ ၼၢႆးၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

== ၸုမ်ႈၵုၼ်းမုၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''မီးၵုၼ်းမုၼ် ၵꧣႃၸရိယ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၷၼ်ထထူရႃဝႁ၊ ၵုၼ်းမုၼ် ပရိယတ်တိ ဝိသႃရၻ၊ သံꧠၷꧣႃဝိရေႃꩪꧣ၊  လꩡ်ꩡိပေသလ ၵုၼ်းမုၼ်သိၵ်ႉၶႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလီ လႄႈသင်၊'' မေႃဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်းယိူၼ်ႉၵၼ်ႈသေ ႁဵတ်း ၵၢၼ်ပူင်သွၼ်ပၼ် လိၵ်ႈလၢႆး ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈ- 
#မိူဝ်ႈပီ 2014  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2018 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[မႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2021 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ဢၷ်ၷမႁႃၷၼ်ထဝႃၸၵပꧣ်ꩨိတ]]”
#မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''မီးၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼဝုꩦိꩡႃရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪ သႃသၼႁိၻꩪရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၿုၻ်ꩪသႃသၼႃရၵ်ၶိတ၊ ၵုၼ်းမုၼ်မႁႃꩪေရ၊ ၵုၼ်းမုၼ် သီလ သမႃꩪိ ပၺ်ၺႃ ၸိူဝ်းၼႆႉတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ'' လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸင်ႇလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈ (ၽၢႆႇပိုၼ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ သၢင်ႉမၢႆၼိုင်ႈ) လႄႈ ၼွပ်ႇဢၢပ်ႈၸုမ်ႈၵုၼ်း“[[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]”ယူႇယဝ်ႉ။
#ထိုင်မႃးၼႂ်းပီ 2026  ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ''ၵုၼ်းမုၼ် ပိꩦၵတ်တယꧡေၵ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ၷၼ်ထထူရႃဝႁ၊ ၵုၼ်းမုၼ် မႁႃထေရ၊ ၵုၼ်းမုၼ်ပရိယတ်တိဝိသႃရၻ၊ လꩡ်ꩡိပေသလ ၵုၼ်းမုၼ်သိၵ်ႉၶႃႇ တဵမ်ထူၼ်ႈလီသေ'' လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ ၸင်ႇလႆႈၼွပ်ႇဢၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း “[[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]” ယူႇယဝ်ႉ။

==လွၼ်ႉမွၼ်းထမ်း ၸဝ်ႈသြႃႇႁဝ်း==
*ပေႃးတေၸွႆႈ ၵူၼ်းတူၵ်းၼႂ်းဢုင်ၼႆၸိုင် ၶိုင်ႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးတီႈသုင်သေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေမီးႁႅင်းတိုတ်ႉၼွင်ႇ ၸုင်ၸၼ်ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈလႆႈ။

*ပေႃးတေၸွႆႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈတူဝ်ႁဝ်းမီးတၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၶူဝ်းၶွင်(ယႃႇထူး)ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသေၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸွႆႈထႅမ်ပိူၼ်ႈလႆႈထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book |last1=ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆတွင်း ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းၶဝ် |title=ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၽေႃၵႃၽိပႃလ |date=2018 |publisher=ၸုမ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ |location=ၸႃႇပေႇလေႃးၵ၊ တႃႈၵုင်ႈ |page=36}}&lt;/ref&gt;
}}


{{lifetime|1964}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>128irro4e6iq1inhuvihnsyfno6jisl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36291</id>
    <revision>
      <id>126168</id>
      <parentid>118034</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SIITBot</username>
        <id>3995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈၵႂၢမ်း</comment>
      <origin>126168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18469" sha1="0ic9sl3a2baknumztn55swgiorygk8m" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background = #FFD068 
|name = တူၼ်ၶူး ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး
|image= ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး.jpg
|caption = ၸဝ်ႈၶူးဝႃး Dr. ဝိသုၻ်ꩪိၺႃꧣ
|native_name = 
|alias = 
|order = {{Bulleted list|[[မႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]}}
|founder =
|dharma name = ၸဝ်ႈ ဝိသုၻ်ꩪိၺႃꧣ
|monastic_name = 
|pen_name = 
|other_names =
|parents = ၶိင်းၶမ်းလႅင်+ၼၢႆးၶမ်းလႅင်
|birth_date = {{Birth date and age|1974|03|07}}
|birth_place =တွၼ်ႈၸေႊၾၢင် မၢၼ်ႈၸေႊၵဝ်ႇ
|death_date = 
|death_place = 
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school = [[ထေရဝႃတ]]
|lineage = 
|title = 
|location = {{Bulleted list|ဝတ်ႉလူင်ႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢဝ်းလူင်}}
|education =
|teacher = 
|reincarnation of = 
|predecessor = 
|successor = 
|students = 
|spouse = 
|children = 
|website = 
}}

==ၸႃႇတိပီၵိူတ်ႇ လႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
ၸဝ်ႈၶူးဝႃးႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇ တွၼ်ႈၸေႊၾၢင် မၢၼ်ႈၸေႊၵဝ်ႇ၊ ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶမ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉဢူၼ်မေႃးလႄႈ ပေႃႈမႄႈလႆႈပၢႆၼီမႃးႁွတ်ႈ ထိုင်တီႈမိူင်းမၢဝ်း၊ ၸဝ်ႈပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈ ၶဝ်ပဵၼ် ၶိင်းၶမ်းလႅင်+ၼၢႆးၶမ်းလႅင်။ ၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းပီႊသိူဝ် ၵိူတ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1974 ၼီႈလိူၼ်သီႇမူၼ်း။

==ၶၢမ်ႇပဵၼ်သၢင်ႇလႄႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်း==
မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉ (12) ပီႊ ၶိုၼ်ႈယူႇဝတ်ႉသေ ဢႃႇယူႉ(13) ပီႊ ႁဵတ်းပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇသႃႇမၼေႇတီႈၸဝ်ႈၶူးၸၼ်ႇတႃႇ မၢၼ်ႈၵုၼ်။ မိူဝ်ႈဢႃႇယူႉ (14) လႆႈၶၢႆႉမိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈတီႈ ၵျွင်းၸၢၼ်းပွၵ်ႉ တႂ်ႈ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း။ ဢႃႇယူႉ(18) ပီႊ လႆႈၶၢႆႉမႃးယူႇတီႈဝတ်ႉဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝဵင်းမိူင်းမၢဝ်း။ ဢႃႇယု(19) ပီႊ ယူႇၵျွင်းသႅင်မိူင်းၶွၼ်။ ဢႃႇယူႇ(20) ပီႊ ဝၢႆးသေၶၢမ်ႇၸၢင်း တီႈဝတ်ႉဝၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ လႆႈသိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းႁဵၼ်းဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇထႅင်ႈ။

==တီႈႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ် ပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ==
မိူဝ်ႈ 1996 ပီ လႆႈလူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၢၼ်းတလေး) ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်ပီ။ လိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်း လႆႈလုၵ်ႉတီႈဝတ်ႉဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ၶၢႆႉၵႂႃႇပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉတီႈ ဝၼ်းတူၵ်း မိူင်းမၢဝ်း။ ၼႃႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးလႄႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈ ယၢမ်းမိူဝ်းလဵဝ် ၶူးဝႃးႁဝ်းၼႆႉ ႁၵ်ႉႁွမ်ၵၢၼ်ၽႃႇသႃႇသႃႇသၼႃႇ ၾိင်ႈထုင်း၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ မၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉတူၼ်ၼိုင်ႈ။ ႁၵ်ႉႁွမ်လၢႆလၢႆၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ တူဝ်မၼ်း ၸဝ်ႈတိုၼ်းလုၵ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶိုင်ပွင်သေ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသိပ်းပႅတ်ႇသိပ်းၵဝ်ႈပီႊမႃးၼႆႉ ႁူမ်ႈႁွမ်းတင်းဢဵၼ်ႁႅင်း ၸဝ်ႈပီႈၸဝ်ႈၼွင်ႉလႄႈ မေႃသွၼ်တင်းလၢႆ၊ ၽူႈပွင်ၵၢၼ်တင်းသဵင်ႈလႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသေ လႆႈသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈလီထုင်းငၢမ်းႁဝ်းၵႂႃႇ တီႈမိူင်းမၢဝ်း၊ ၸေႊၾၢင်လႄႈမိူင်းၶွၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးပၢၵ်ႇပၢႆႊမၢၼ်ႈ၊ လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၶိုၼ်ႈထိုင်မိုၼ်ႇပၢႆၵေႃႉ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶိူင်ႈပႃႈၼမ် တေႃႈၸၢင်ႈတႅမ်ႈ ၸၢင်ႈတူၺ်းလၢႆးတူဝ်မူၼ်း၊ တူဝ် ယၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။

သမ်ႉတင်းလႆႈတင်ႈၸုမ်းထမ်ႇၵၸၵ်ႉၵ ဢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈၸုမ်း ပေႃးၶိုတ်းထိုင် သီႇႁဵင်ပၢႆၵေႃႉ ၼၼ်ႉ။ ၼႂ်း ၸုမ်းထမ်ႇမၸၵ်ႉၵ ပိူင်လူင်မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢသၢၵ်ႈ15 ပီႊ တေႃႇ 50 ပီႊ ယၢၼ်ႊၼႆႉ ယၢမ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ႈၸုမ်းထမ်ႇမၸၵ်ႉၵတင်းၼမ်ၼႆႉ ပေႃးမေႃၶူပ်ႉမေႃဝႆႊ၊ မေႃၸွမ်းၾိင်ႈလီထုင်းငၢမ်း ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ သမ်ႉလႆႈတင်ႈတေႇပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႄႈ ပၢင်ႁေႃးထမ်းတီႈၸေႊၵဝ်ႇမႃး ပီႊသိုပ်ႇပီႊဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢွၼ်တင်ႈပႃး ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ဝူၼ်ႉသၢၼ် ၵၢၼ်ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းမႃး ၵူႊပီႊၵူႊပီႊ။ ဢိၵ်ႇတင်း တင်ႈလႆႈမူႇၸုမ်းသၢႆငဝ်းသႃႇသၼႃႇ ပုၼ်ႈတႃႇယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵမ်ႉၸွႆႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ ႁၢင်ႊၾၢင်သႃႇသၼႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးႁၢင်ႊလီငၢမ်းလဝ်း မီးဢူမီးငဝ်း။ 
လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး
*ပီၶရိတ်ႉ - 2002 လႆႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလုမ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ မိူင်းမၢဝ်း 2004 ပူၵ်းတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းပေႃးထိ တီႈတိုင်းၶမ်းလူင်။
*ပီၶရိတ်ႉ - 2008 တၢင်ႇပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုမ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ဢိူင်ႇတႂ်ႈၶူင်း။
*ပီၶရိတ်ႉ - 2008 တၢင်ႇပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုမ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ မိူင်းမၢဝ်း
*ပီၶရိတ်ႉ - 2008 တၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈၵွၼ်းဝတ်ႉ ဝတ်ႉလူင်ၸွမ်မိူင်းလႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်း ပေႃးထိႁိမ်းၽၢင်ႇၼမ်ႉမၢဝ်း။

==တီႈယၢမ်ႈၵွႃႇႁေႃးထမ်းတြႃး==
ယၢမ်ႈလႆႈဢွၵ်ႇႁေႃးထမ်း ပူၵ်းပွင်သႃႇသၼႃႇ တီးမိူင်းမၢဝ်း၊ သိပ်းသွင် ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းၶွၼ်၊ မိူင်းတီး၊ မိူင်းလႃႈ မိူင်းဝၼ်း၊ မူႇၸေႊ၊ ၼမ်ႉ ၶမ်းလႄႈ ယၢမ်ႈလႆႈမိူဝ်းပၢင်တၢၼ်ႈၶႆႈလိၵ်ႈလၢႆးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မိူင်းမၢဝ်း လူင်၊ ၶုၺ်ႊမိၼ်ႉ၊ မိူင်းၶွၼ်၊ မူႇၸေႊ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ ၸေႊလၢၼ်ႉ၊ သႅၼ်ဝီလႄႈ ၼမ်ႉလၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တီႈၵႆသမ်ႉမီး မိူၼ်ၼင်ႇ၊ ဝူသီႊ၊ သိူၼ်ႊၸိူၼ်ႇ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ၊ မိူင်းထႆး၊ သီႇႁူဝ်ႇ၊ ဢိၼ်းတိယၸိူဝ်းၼႆႉ။

== ႁပ်ႉလႆႈၸုမ်ႈၵုၼ်းသၢင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ==
#ပီၶရိတ်ႉ - 2013 တၢင်ႇပဵၼ် ၽူႈၵပ်းသၢၼ်ၵၢၼ်မိူင်း တိူင်းမိူင်းသေ
#ပီၶရိတ်ႉ - 2013 လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး သတ်ႉထမ်ႇမ ၸေႃးတိၵထၸ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈယိုၼ်ႈလူႇပၼ်။
#ပီၶရိတ်ႉ - 2015 လႆႈတၢင်ႇပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ လုမ်းပုတ်ႉထ ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ။ 2015 12 လႆႈတၢင်ႇပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလုမ်းပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ တိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ။
#ပီၶရိတ်ႉ - 2017 ဝၼ်းထိ 10. 04. ၼၼ်ႉ လႆႈတၢင်ႇပဵၼ် ၸဝ်ႈတူၼ်ၶူးဝႃး။
#ပီၶရိတ်ႉ - 2018 လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး “မႁႃႇသတ်ႉထမ်ႇမ ၸေႃးတိၵထၸ” ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ယိုၼ်ႈလူႇပၼ်။

==ၼႃႈၵၢၼ် လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း==
ထိုင်ၶၢဝ်းလိူၼ်သီႇပီႊမႂ်ႇၵူႈပီႊ သမ်ႉလႆႈၸုတွမ်ႊၶူဝ်းလဵင်း ငိုၼ်းတွင်းသေ မိူဝ်းၸွႆႊထႅမ်ၸိူဝ်းၼႃႈ ႁိူၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်လႄႈ ၸိူဝ်းထူပ်းၽေးၼမ်ႉ၊ ၽေးဢိင်ႇသၼ်ႇ၊ ၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လၢႆ  ꧦတီႈ။ သမ်ႉတင်ႈလႆႈ မူႇၸုမ်းႁူဝ်လူႇမိူင်းသေ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ လွင်ႈႁူႉတၢင်းႁၼ် ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇ လွင်ႈႁူႉတၢင်းႁၼ် ၽၢႆႇၵႂၢမ်းပၢၼ်ၵဝ်ႇႁဝ်းၵူႊပီႊၵူႊပီႊ။ သမ်ႉယင်းတင်ႈလႆႈ မူႇၸုမ်း ၵမ်ႉၸွႆႈလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆးမွၼ်း ၽၢႆႇႁႆႇတိင်ႇႁႆႇတွင်း၊ ပဝ်ႇပီႇၼမ်ႉတဝ်ႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇပေႃးၶဝ်ႈၸႂ် ၸွႆႈ ထႅမ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယၢမ်ႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း ပၢၼ်မႂ်ႇသႂ်ႇၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ဢွၼ်လီ လၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆၶိူဝ်း ဢၼ်ၸိူဝ်း ၼၢင်း ၶမ်းၼွင်ႉ၊ သႅင်ၼၢင်း၊ ယေႈသႅင်ယိင်း၊ ၼၢင်းမွၵ်ႇၶမ်းသၢမ်၊ ၸၢႆးၽွင်း သႅင်လႄႈ ၸၢႆးသၢႆၽူၼ် ၶဝ်ႁွင်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ။

==ပူၵ်းပွင်ၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း==
ပုၼ်ႈတႃႇ တေမီးမႃးၼေႃႇတႅၼ်းၶိူဝ်း ၽူႈၵတ်ႉၵႃႊတွၼ်ႈတႃႇ သႃႇသၼႃႇ မိူင်းတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ပူၵ်းပွင်တင်ႈလႆႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပေႃးထိလႄႈ ဝတ်ႉလူင်ႁေႃၶမ်း ဢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းလႄႈ ၶူးသွၼ်မီးဝႆႉပၢၵ်ႇပၢႆၸဝ်ႈသေ သမ်ႉၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ တီႈၶုၺ်ႊမိၼ်ႉ၊ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ (50)ၸဝ်ႈပၢႆပၢႆ။ သိူၵ်ႈပိုၼ်းၸဝ်ႈႁဝ်းမီးၼင်ႇၼႆသေ ယွၼ်းသူးႁႂ်ႈၸဝ်ႈႁဝ်း ၸူဝ်ႈမၼ်ႈပၢၼ်ယၢဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ် သႃႇသၼႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းလႆႈၶၢဝ်းႁိုင် ႁွတ်ႈထိုင်တီႈယိူင်းမၢႆ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းမုင်ႈမွင်းလႄႈ ဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း တႆးႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ မုင်ႈမွင်းၼၼ်ႉသေၵမ်း ယုၵ်ႉယွင်ႈႁူမ်ၸူမ်းပၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼမ်ၶႃႈ။ ႁဝ်းၶႃႈတပေးလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ (မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ) ယွၼ်းသူးပၼ် ၸဝ်ႈၶူးဝႃးတိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ ႁႂ်ႈမီးတူဝ်လီ ၸႂ်လီ သြႃႇၶူးဝႃးလီ တပေးလီ တၵႃႇလီ ပီႈၼွင်ႉလီ တီႈပိုင်ႈဢိင်လီ ၼႃႈၵၢၼ်လီ ၵေႃႉႁတ်း ႁၢၼ်သႃႇသၼႃႇလီ မေႃၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလီ မိူၼ်ၼင်ႇတူၼ်ႈလမ်း သႃႇသၼႃႇလူင်ၼိုင်ႈတူၼ်ႈသေ ပဵၼ်တီႈ တပေးသင်ႇၶႃႇတၵႃႇၸမ်ၵႆ ပိုင်ႈဢိင် တမ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လီၵုသူဝ်ႇ တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မၢၵ်ႈၽူဝ်ႇ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေၵမ်းလူၺ်ႈတီႈၶႃႈဢေႃႈ။ 

==လွၼ်ႉမွၼ်းၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈတိုၼ်းတႆး==
:*မိူဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယုၵ်ႉႁွပ်ႇယွင်ႈပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈလူဝ်ႇၶိုၼ်ႈၸွမ်း။
:*မၼ်းမိူၼ်ၵူၼ်းၵေႃႇၵွင်းမူး ၼိုင်ႈၵေႃႇသုင်ၵႃႈႁိုဝ် ၼိုင်ႈမၼ်းၵေႃႈလႆႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းသုင်ၵႃႈၼၢၼ်ႉ။
:*မိူဝ်ႈၸဝ်ႈတဵၵ်းမိပ်ႇၸွၵ်းပိူၼ်ႈလူင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈလႆႈလူင်းၸွမ်း။
:*မၼ်းမိူၼ်ၵူၼ်းၶုတ်းထၢင် ၼိုင်ႈၶူတ်ႉလိုၵ်ႉၵႃႈႁိုဝ် ၼိုင်ႈမၼ်းၵေႃႈ လႆႈလူင်းၸွမ်းလိုၵ်ႉၵၼၢၼ်ႉ။

:*ဢမ်ႇပႆႇၵႂႃႇ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇထိုင်လႆႈ
:*ဢမ်ႇပႆႇႁဵတ်း ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ
:*ဢမ်ႇပႆႇတႄႇ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇယဝ်ႉလႆႈ
:*ဢမ်ႇပႆႇႁွမ်း ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၸွမ်းလႆႈ
:*ဢမ်ႇပႆႇၶတ်းၸႂ် ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႆႈ
:*ၼမ်ႉၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆ တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပႆႇၵိူတ်ႇ - ပေႃးတၼ်းဢဝ်တၢႆယဝ်ႉယဝ်ႈ။

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book |last1=ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆတွင်း ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၸွမ်းသြႃႇၸဝ်ႈလူင်ႁဝ်းၶဝ် |title=ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸဝ်ႈၶူးဝႃးDr. တိုၼ်းတႆး ဝိသုတ်ႉထိၺႃႇၼ |date=2018 |publisher=ၸုမ်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပဵၼ်ပပ်ႉ |location=ၸႃႇပေႇလေႃးၵ၊ တႃႈၵုင်ႈ |page=67}}&lt;/ref&gt;
}}

{{lifetime|1974}}
{{DEFAULTSORT:တိုၼ်းတႆး}}
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]]</text>
      <sha1>0ic9sl3a2baknumztn55swgiorygk8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:Infobox waterfall</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37187</id>
    <revision>
      <id>126355</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{main other|{{#if:{{Has short description}} |&lt;!--Do nothing--&gt; |{{#invoke:Type in location|main|Waterfall|{{{location|}}}}}}}}}{{ infobox | bodyclass       = vcard | child           = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}|yes}} | aboveclass      = fn org | abovestyle      = background-color: #a8bdec; color:inherit; | above           = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}  | subheaderstyle  = font-size: 110% | subhead...&quot;</comment>
      <origin>126355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5734" sha1="52z0swd5738l2u3l2mazs41i3vqg98s" xml:space="preserve">{{main other|{{#if:{{Has short description}} |&lt;!--Do nothing--&gt; |{{#invoke:Type in location|main|Waterfall|{{{location|}}}}}}}}}{{ infobox
| bodyclass       = vcard
| child           = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}|yes}}
| aboveclass      = fn org
| abovestyle      = background-color: #a8bdec; color:inherit;
| above           = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}

| subheaderstyle  = font-size: 110%
| subheader       = {{if empty|{{{alt_name|}}}|{{{nativename|}}}|{{{native_name|}}}}}

| image1          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{photo|}}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{photo_width|}}}}}|sizedefault=frameless|maxsize=280px|alt={{if empty|{{{alt|}}}|{{{photo_alt|}}}}}}}
| caption1        = {{if empty|{{{caption|}}}|{{{photo_caption|}}}}}

| image2     = {{#if:{{{map|}}} 
  |{{Location map|{{{map}}}
     | border = infobox | float = center
     | alt = {{{map_alt|}}}
     | width = {{{map_width|}}}
     | default_width  = 240
     | max_width = 280
     | caption = {{{map_caption|}}}
     | relief = {{yesno-yes|{{if empty|{{{map_relief|}}}|{{{relief|}}}}}|no=}}
     | mark = {{{mark|}}}
     | marksize = {{if empty|{{{mark_width|}}}|{{{mark_size|}}}}}
     | label = {{{map_label|}}}
     |marker-color = {{if empty|{{{mapframe-marker-color|}}}|#a8bdec}}
     | position = {{{map_label_position|}}}
     | coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}} }} 
  |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|maxsize=280px|alt={{{map_alt|}}}}}
  }}

| caption2 = {{#if:{{{map|}}}||{{{map_caption|}}}}}

| image3 = {{#if:{{{pushpin map|}}}|
{{Location map|{{{pushpin map|}}}
|label={{#ifeq: {{lc: {{{pushpin label position|}}} }} | none | | {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
|alt = {{{pushpin map alt|}}}
|relief = {{{relief|}}}
|coordinates = {{{coordinates|}}}
|float = center
|caption = {{{map caption|}}}
|border = infobox
|position = {{{pushpin label position|}}}
|width = {{if empty|{{{pushpin mapsize|}}}| 250 }}
}}
}}

| image4 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{pushpin map|}}}{{{map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-zoom = 13
  | mapframe-marker = waterfall
  | mapframe-marker-color = #a8bdec
  | mapframe-width = 250
  | mapframe-frame-width = 250
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

| label1     = ဢွင်ႈတီႈ
| class1     = label
| data1      = {{{location|}}}

| label2     = [[British national grid reference system|OS grid]]
| data2      = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|{{gbm4ibx|{{{grid_ref_UK|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} }}

| label3     = [[Irish grid reference system|OSI/OSNI grid]]
| data3      = {{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|{{iem4ibx|{{{grid_ref_Ireland|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} }}

| label4     = [[Geographic coordinate system|ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ]]
| data4      = {{#if:{{{coordinates|}}}{{{coords|}}}|{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}|type:waterbody|scale:50000}}{{{coords_ref|}}} }}

| class5     = category
| label5     = [[Waterfall#Types|မဵဝ်း]]
| data5      = {{{type|}}}

| rowclass6  = note
| label6     = တၢင်းသုင်
| data6      = {{{elevation|}}}

| rowclass7  = note
| label7     = တၢင်းသုင်တင်းမူတ်း
| data7      = {{{height|}}}

| rowclass8  = note
| label8     = Number of drops
| data8      = {{{number_drops|}}}

| label9     = Longest drop
| data9      = {{{height_longest|}}}တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းမူတ်း

| rowclass10 = note
| label10    = တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းမူတ်း
| data10     = {{{width|}}}

| label11    = Average width
| data11     = {{{average_width|}}}

| label12    = [[Run (waterfalls)|Run]]
| data12     = {{{run|}}}

| rowclass13 = note
| label13    = ငဝ်ႈငႃႇၼမ်ႉ
| data13     = {{{watercourse|}}}

| rowclass14 = note
| label14    = ႁႅင်းလႆ&lt;br/&gt;ၽတ်ႉၽဵင်ႇ
| data14     = {{{average_flow|}}}

| label15    = ၸၼ်ႉတၢင်းသုင်လုမ်ႈၾႃႉ
| data15     = {{{world_rank|}}}

| data16     = {{{embedded|}}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox waterfall with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox waterfall]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| alt | alt_name | average_flow | average_width | caption | child | coordinates | coords | coords_ref | elevation | embed | embedded | grid_ref_Ireland | grid_ref_UK | height | height_longest | image | image_size | location | map | map caption | map_alt | map_caption | map_image | map_label | map_label_position | map_relief | map_size | map_width | mark | mark_size | mark_width | name | native_name | nativename | number_drops | photo | photo_alt | photo_caption | photo_width | pushpin label position | pushpin map | pushpin map alt | pushpin mapsize | relief | run | type | watercourse | width | world_rank }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox waterfall]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox waterfall with conflicting parameters}}
| alt_name; nativename; native_name 
| image; photo 
| image_size; photo_width 
| alt; photo_alt 
| caption; photo_caption 
| map_relief; relief 
| mark_width; mark_size 
| coordinates; coords 
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;!--
   PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS
   TO THE /doc SUBPAGE, THANKS
--&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52z0swd5738l2u3l2mazs41i3vqg98s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126356</id>
      <parentid>126355</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>126356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5823" sha1="trso70tk2slqk5gj5fumroayf98drxb" xml:space="preserve">{{main other|{{#if:{{Has short description}} |&lt;!--Do nothing--&gt; |{{#invoke:Type in location|main|Waterfall|{{{location|}}}}}}}}}{{ infobox
| bodyclass       = vcard
| child           = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}|yes}}
| aboveclass      = fn org
| abovestyle      = background-color: #a8bdec; color:inherit;
| above           = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}

| subheaderstyle  = font-size: 110%
| subheader       = {{if empty|{{{alt_name|}}}|{{{nativename|}}}|{{{native_name|}}}}}

| image1          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{{photo|}}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{photo_width|}}}}}|sizedefault=frameless|maxsize=280px|alt={{if empty|{{{alt|}}}|{{{photo_alt|}}}}}}}
| caption1        = {{if empty|{{{caption|}}}|{{{photo_caption|}}}}}

| image2     = {{#if:{{{map|}}} 
  |{{Location map|{{{map}}}
     | border = infobox | float = center
     | alt = {{{map_alt|}}}
     | width = {{{map_width|}}}
     | default_width  = 240
     | max_width = 280
     | caption = {{{map_caption|}}}
     | relief = {{yesno-yes|{{if empty|{{{map_relief|}}}|{{{relief|}}}}}|no=}}
     | mark = {{{mark|}}}
     | marksize = {{if empty|{{{mark_width|}}}|{{{mark_size|}}}}}
     | label = {{{map_label|}}}
     |marker-color = {{if empty|{{{mapframe-marker-color|}}}|#a8bdec}}
     | position = {{{map_label_position|}}}
     | coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}} }} 
  |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|maxsize=280px|alt={{{map_alt|}}}}}
  }}

| caption2 = {{#if:{{{map|}}}||{{{map_caption|}}}}}

| image3 = {{#if:{{{pushpin map|}}}|
{{Location map|{{{pushpin map|}}}
|label={{#ifeq: {{lc: {{{pushpin label position|}}} }} | none | | {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
|alt = {{{pushpin map alt|}}}
|relief = {{{relief|}}}
|coordinates = {{{coordinates|}}}
|float = center
|caption = {{{map caption|}}}
|border = infobox
|position = {{{pushpin label position|}}}
|width = {{if empty|{{{pushpin mapsize|}}}| 250 }}
}}
}}

| image4 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{pushpin map|}}}{{{map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-zoom = 13
  | mapframe-marker = waterfall
  | mapframe-marker-color = #a8bdec
  | mapframe-width = 250
  | mapframe-frame-width = 250
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

| label1     = ဢွင်ႈတီႈ
| class1     = label
| data1      = {{{location|}}}

| label2     = [[British national grid reference system|OS grid]]
| data2      = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|{{gbm4ibx|{{{grid_ref_UK|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} }}

| label3     = [[Irish grid reference system|OSI/OSNI grid]]
| data3      = {{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|{{iem4ibx|{{{grid_ref_Ireland|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} }}

| label4     = [[Geographic coordinate system|ၵူဝ်ႇဢေႃးတိၼဵတ်ႉ]]
| data4      = {{#if:{{{coordinates|}}}{{{coords|}}}|{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}|type:waterbody|scale:50000}}{{{coords_ref|}}} }}

| class5     = category
| label5     = [[Waterfall#Types|မဵဝ်း]]
| data5      = {{{type|}}}

| rowclass6  = note
| label6     = တၢင်းသုင်
| data6      = {{{elevation|}}}

| rowclass7  = note
| label7     = တၢင်းသုင်တင်းမူတ်း
| data7      = {{{height|}}}

| rowclass8  = note
| label8     = Number of drops
| data8      = {{{number_drops|}}}

| label9     = တူၵ်းယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ
| data9      = {{{height_longest|}}}တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းမူတ်း

| rowclass10 = note
| label10    = တၢင်းၵႂၢင်ႈတင်းမူတ်း
| data10     = {{{width|}}}

| label11    = တၢင်းၵႂၢင်ႈၽတ်ႉၽဵင်ႇ
| data11     = {{{average_width|}}}

| label12    = [[Run (waterfalls)|Run]]
| data12     = {{{run|}}}

| rowclass13 = note
| label13    = ငဝ်ႈငႃႇၼမ်ႉ
| data13     = {{{watercourse|}}}

| rowclass14 = note
| label14    = ႁႅင်းလႆ&lt;br/&gt;ၽတ်ႉၽဵင်ႇ
| data14     = {{{average_flow|}}}

| label15    = ၸၼ်ႉတၢင်းသုင်လုမ်ႈၾႃႉ
| data15     = {{{world_rank|}}}

| data16     = {{{embedded|}}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox waterfall with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox waterfall]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| alt | alt_name | average_flow | average_width | caption | child | coordinates | coords | coords_ref | elevation | embed | embedded | grid_ref_Ireland | grid_ref_UK | height | height_longest | image | image_size | location | map | map caption | map_alt | map_caption | map_image | map_label | map_label_position | map_relief | map_size | map_width | mark | mark_size | mark_width | name | native_name | nativename | number_drops | photo | photo_alt | photo_caption | photo_width | pushpin label position | pushpin map | pushpin map alt | pushpin mapsize | relief | run | type | watercourse | width | world_rank }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox waterfall]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox waterfall with conflicting parameters}}
| alt_name; nativename; native_name 
| image; photo 
| image_size; photo_width 
| alt; photo_alt 
| caption; photo_caption 
| map_relief; relief 
| mark_width; mark_size 
| coordinates; coords 
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;!--
   PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS
   TO THE /doc SUBPAGE, THANKS
--&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>trso70tk2slqk5gj5fumroayf98drxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:Infobox waterfall/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37188</id>
    <revision>
      <id>126357</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{Documentation subpage}} &lt;!-- Place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see Wikipedia:Wikidata) --&gt; {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Coordinates|Module:Check for unknown parameters}} {{auto short description}}  This Infobox template can be used in any article about a waterfall.  == Usage == Most commonly used parameters:  {{Parameter names example &lt;!-- |...&quot;</comment>
      <origin>126357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13034" sha1="7qn54tpm0ippdmsy2knk7j631fxptn2" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see Wikipedia:Wikidata) --&gt;
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Coordinates|Module:Check for unknown parameters}}
{{auto short description}}

This Infobox template can be used in any article about a waterfall.

== Usage ==
Most commonly used parameters:

{{Parameter names example &lt;!-- | child | embed --&gt; | name | alt_name | nativename | native_name | image | image_size | alt | caption | map_image | map_alt | map_size | map_caption | relief | mark | mark_width | map_label | map_label_position | coordinates = {{coord|0|0}} | coords | location | grid_ref_UK | grid_ref_Ireland | coords_ref | type | elevation | height | number_drops | height_longest | width | average_width | run | watercourse | average_flow | world_rank | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Infobox waterfall
| name           = 
| image          = 
| image_size     = 
| caption        = 
| map_image      = 
| map_size       = 
| coordinates    = &lt;!-- use {{Coord}} --&gt;
| coords_ref     = 
| location       = 
| elevation      = 
| height         = 
| height_longest = 
| number_drops   = 
| width          = 
| average_width  = 
| run            = 
| watercourse    = 
| average_flow   = 
| world_rank     = 
| type           = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear}}

== Parameter descriptions ==
This table describes all parameters which can be used in building an waterfall infobox. Only the &lt;code&gt;name&lt;/code&gt; parameter must be assigned a value. Use the {{tl|convert}} template for units. A glossary of waterfall related terms can be found at the [http://www.worldwaterfalldatabase.com/blog/articles-and-information/glossary-of-related-terms/ World Waterfall Database].

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 97%;&quot;
! style=&quot;width: 14%&quot; | Field name || Description
|-
| &lt;code&gt;name&lt;/code&gt; || Required. The name of the waterfall. It will be displayed at the top of the infobox. In most cases this should be the same as the article name less any disambiguation. For example, if the article title is [[Selfoss (waterfall)]] then &lt;code&gt;name=Selfoss&lt;/code&gt;.
|-
| &lt;code&gt;alt_name&lt;/code&gt; || If there is a common English name for the waterfall use it for the &lt;code&gt;name&lt;/code&gt; parameter. This parameter can be used to display the name in the local language or for an alternate English name if it is commonly used. Italics should not be used. See [[MOS:ITALIC]].
|-
| &lt;code&gt;image&lt;/code&gt; || The name of an image file to be displayed. No special formatting is needed.
|-
| &lt;code&gt;image_size&lt;/code&gt; || Used to change the display width of the image. The default and maximum value is 275 [[pixel]]s. Images with a horizontal orientation (landscape mode) will generally display well at the default setting. An image with vertical orientation (portrait mode) may need to be adjusted to 180 or 220. For example, &lt;code&gt;photo_width=200&lt;/code&gt; and not &lt;code&gt;photo_width=200px&lt;/code&gt;.
|-
| &lt;code&gt;alt&lt;/code&gt; || Alt text for the photo, for visually impaired readers. See [[WP:ALT]].
|-
| &lt;code&gt;caption&lt;/code&gt; || The caption that will appear below the image if one is required.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; |Map related parameters
|-
| &lt;code&gt;map_image&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;map&lt;/code&gt; || The name of the map to be displayed. See [[#Map display methods|Map display methods]].
|-
| &lt;code&gt;map_size&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;map_width&lt;/code&gt;|| Used to change the display width of the map. The default width is 240 pixels, and the maximum width is 275 pixels. See &lt;code&gt;image_size&lt;/code&gt; above.
|-
| &lt;code&gt;map_alt&lt;/code&gt; || Alt text for the map. See [[WP:ALT]].
|-
| &lt;code&gt;map_caption&lt;/code&gt; || The caption that appears below the map if one is required.
|-
| &lt;code&gt;map_label&lt;/code&gt; || A text message that will be displayed next to the mark. Works with &lt;code&gt;label_position&lt;/code&gt; below. This is not functional when using the XY coordinates method for map display.
|-
| &lt;code&gt;map_label_position&lt;/code&gt; || Specifies the position of a label with respect to the mark. Valid values are &lt;code&gt;left&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;right&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;top&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;bottom&lt;/code&gt;. See &lt;code&gt;label&lt;/code&gt; above.
|-
| &lt;code&gt;relief&lt;/code&gt; || Selects a relief map when assigned any value. This option is only available for a small number of location map templates and is not functional when using the XY coordinates method. See [[#Map display methods|Map display methods]].
|-
| &lt;code&gt;mark&lt;/code&gt; || The image used for the mark on a map. The default is [[:file:Red pog.svg|Red pog.svg]]. See [[Template:Location map]] for other images.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; |Coordinate related parameters
|-
| &lt;code&gt;grid_ref_UK&lt;/code&gt; || If the waterfall is in Great Britain, the British grid reference. For waterfalls outside of Great Britain, this field is inapplicable.
|-
| &lt;code&gt;grid_ref_Ireland&lt;/code&gt; || If the waterfall is in Ireland (whether Northern Ireland or the Republic), the Irish grid reference. For waterfalls outside Ireland, this field is inapplicable.
|-
| &lt;code&gt;coordinates&lt;/code&gt; || Use the {{tl|Coord}} template. Will generate a location mark if a map template is used. The recommended values for {{tl|Coord}} are &lt;code&gt;type:waterbody&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;display=inline,title&lt;/code&gt;.
|-
| &lt;code&gt;coords_ref&lt;/code&gt; || Strongly recommended. Specify a citation for the coordinates using {{tag|ref}} tags.
|-
| &lt;code&gt;map&lt;/code&gt; || The area covered by a location map template.
|-
| &lt;code&gt;map_caption&lt;/code&gt; || Caption displayed below the map if necessary.
|-
| &lt;code&gt;label&lt;/code&gt; || A text message that will be displayed next to the marker. Works with &lt;code&gt;label_position&lt;/code&gt; below. Seldom  used.
|-
| &lt;code&gt;label_position&lt;/code&gt; || Specifies the position of a label with respect to the marker. Valid values are &lt;code&gt;left&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;right&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;top&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;bottom&lt;/code&gt;. See &lt;code&gt;label&lt;/code&gt; above.
|-
| &lt;code&gt;mark&lt;/code&gt; || The image to use for the marker. The default is Red pog.svg. See [[Template:Location map]] for more information.
|-
| &lt;code&gt;marker_size&lt;/code&gt; || The display width of the marker image in pixels. The default is 8.
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | Other parameters
|-
| &lt;code&gt;location&lt;/code&gt; || The location of the waterfall. Don't be too precise. County, state and country are good in the USA. If the waterfall is within a city specify the city, state and country. If the waterfall is in multiple counties just list the state and country. For areas in other countries adjust accordingly.
|-
| &lt;code&gt;type&lt;/code&gt; || The type of waterfall (e.g. horsetail, tiered). See [[Waterfall#Types|this list]].
|-
| &lt;code&gt;elevation&lt;/code&gt; || Elevation of the waterfall if it is noteworthy.
|-
| &lt;code&gt;height&lt;/code&gt; || The elevation of the crest to the base of the lowest drop.
|-
| &lt;code&gt;height_longest&lt;/code&gt; || The height of the longest drop.
|-
| &lt;code&gt;number_drops&lt;/code&gt; || The number of drops or vertical segments.
|-
| &lt;code&gt;width&lt;/code&gt; || The width of the waterfall measured at the crest.
|-
| &lt;code&gt;average_width&lt;/code&gt; || The width of the waterfall at average flow. Measured at the crest
|-
| &lt;code&gt;run&lt;/code&gt; || The length of the [[Run (waterfalls)|waterfall run]]
|-
| &lt;code&gt;watercourse&lt;/code&gt; || The name of the river, stream, creek, etc. that the falls interrupts.
|-
| &lt;code&gt;average_flow&lt;/code&gt; || The average flow rate of the watercourse.
|-
| &lt;code&gt;world_rank&lt;/code&gt; || Rank in the world by height. This should be reliably sourced.
|-
| &lt;code&gt;child&lt;/code&gt; || Used to embed this template in another. See [[#Template embedding|below]].
|-
| &lt;code&gt;embedded&lt;/code&gt; || Used to embed another template in this one. See [[#Template embedding|below]].
|}

== Examples ==

=== Kerepakupai Merú ===
&lt;!-- Data is from http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Kerepakupai-Meru-1/ --&gt;
{{Infobox waterfall
| name = Kerepakupai Merú
| alt_name = Angel Falls&lt;br /&gt;Kerepakupai Vená
| photo = Salto Angel Dry Season.jpg
| photo_caption = Angel Falls, Bolívar State, Venezuela
| map = Venezuela
| map_width = 220
| relief = yes
| coordinates = {{coord|5|58|7|N|62|32|16|W| display = inline}}
| location = [[Auyantepui]], [[Canaima National Park]], [[Venezuela]]
| type = Segmented Plunges
| elevation = {{convert|4878|ft|0|abbr=on}}
| height = {{convert|3212|ft|0|abbr=on}}
| height_longest = {{convert|2648|ft|0|abbr=on}}
| number_drops = 2
| average_width = {{convert|350|ft|0|abbr=on}}
| average_flow = {{convert|500|ft3/s|0|abbr=on}}
| watercourse = [[Río Gauja]]
| world_rank = 1st
}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox waterfall
| name = Kerepakupai Merú
| alt_name = Angel Falls&lt;br /&gt;Kerepakupai Vená
| photo = Salto Angel Dry Season.jpg
| photo_caption = Angel Falls, Bolívar State, Venezuela
| map = Venezuela
| map_width = 220
| relief = yes
| coordinates = {{coord|5|58|7|N|62|32|16|W| display = inline}}
| location = [[Auyantepui]], [[Canaima National Park]], [[Venezuela]]
| type = Segmented Plunges
| elevation = {{convert|4878|ft|abbr=on}}
| height = {{convert|3212|ft|abbr=on}}
| height_longest = {{convert|2648|ft|abbr=on}}
| number_drops = 2
| average_width = {{convert|350|ft|abbr=on}}
| average_flow = {{convert|500|ft3/s|abbr=on}}
| watercourse = [[Río Gauja]]
| world_rank = 1st
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear}}

=== Kjelfossen ===
{{Infobox waterfall
| name = Kjelfossen
| photo = Kjelfossen.jpg
| photo_width = 
| photo_caption = Kjelfossen (photo Alfred Diem)
| map =Norway
| relief = 1
| map_width = 200
| location = [[Gudvangen]], [[Norway]]
| coords = {{coord|60|52|29|N|06|51|43|E|region:NO_type:waterbody|display=inline}}
| type = Segmented
| height = {{convert|755|m|0|abbr=on}}
| height_longest = {{convert|149|m|0|abbr=on}}
| watercourse = Kjelfossgrovi
| world_rank = 18th
}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox waterfall
| name = Kjelfossen
| photo = Kjelfossen.jpg
| photo_width = 
| photo_caption = Kjelfossen (photo Alfred Diem)
| map =Norway
| relief = 1
| map_width = 200
| location = [[Gudvangen]], [[Norway]]
| coords = {{coord|60|52|29|N|06|51|43|E|region:NO_type:waterbody|display=inline}}
| type = Segmented
| height = {{convert|755|m|0|abbr=on}}
| height_longest = {{convert|149|m|0|abbr=on}}
| watercourse = Kjelfossgrovi
| world_rank = 18th
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear}}

== Map display methods ==
=== Display a marker on a map using a template and geographic coordinates ===
A marker can be superimposed on a map using one of a set of special map templates. To display a marker, the geographic coordinates must be specified using the {{tl|Coord}} template inside the {{para|coordinates}} parameter. See the documentation for {{tl|Location map}}. The parameters for this template map to a subset of the parameters used by {{tlf|Location map}}. A map template can be found using these sources:
:[[Template:Location map/List|List of templates]] – Many of the listed items are redirects and a few templates may not function as expected.
:[[:Category:Location map templates]] - templates sorted by category.
:[[Special:WhatLinksHere/Template:Location map/Info]] – a search that might help.
:[[Special:PrefixIndex/Module:Location map/data/]] – another search that might help.
:[[Special:Prefixindex/Template:Location map]] – another search that might help.

All of the names begin with the words &quot;Location map&quot; followed by the area covered. The value you need to specify is the area name. The map template for Canada is [[Module:Location map/data/Canada|Location map/data/Canada]]. In this case specify {{para|map|Canada}}.

{{Infobox waterfall
| name = Four Corners, Canada
| map = Canada
| map_caption = Example using geographic coordinates
| coordinates = {{coord|60|N|102|W|display=inline &lt;!-- for documentation page only - not general practice --&gt; }}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Infobox waterfall
| name = Four Corners, Canada
| map = Canada
| map_caption = Example using geographic coordinates
| coordinates = {{coord|60|N|102|W|display=inline &lt;!-- for documentation page only - not general practice --&gt; }}
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

By default, {{tl|Coord}} displays in the infobox only in the page title. Parameter {{para|display|inline,title}} can be added to make the coordinates display at the top of the page as well.
{{clear}}

== Template embedding ==
This template can be embedding in another infobox template by adding the code &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|child=yes&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To embed another template in this one use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|embedded={{Infobox ...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

== Microformats ==
{{UF-hcard-place}}

== Tracking category ==
{{infobox tracking categories}}

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Place infobox templates|Waterfall]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Embeddable templates]]
[[Category:Templates that add a tracking category|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>7qn54tpm0ippdmsy2knk7j631fxptn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37189</id>
    <revision>
      <id>126358</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{Infobox waterfall |caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း |nativename=ဟိုက်ပါရေတံခွန် |image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg |location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] |coordinates={{Coord|21.79244...&quot;</comment>
      <origin>126358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="32ryo65l25aaovv7hh12av75d0x8hjd" xml:space="preserve">{{Infobox waterfall
|caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
|nativename=ဟိုက်ပါရေတံခွန်
|image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg
|location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|coordinates={{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|formate=dms|display=inline,title}}
}}

'''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃး''' ({{Langx|my|ဟိုက်ပါရေတံခွန်}}, {{Langx|en|Haipa Waterfall}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;irrawadynews&quot;&gt;{{Cite web |last=ညီညီသူ |date=2019-05-20 |title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန် ဆီသို့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html |access-date=2020-07-23 |website=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kumudra&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Kumudra |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmdigital&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Myanmar Digital News |language=my}}&lt;/ref&gt; 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>32ryo65l25aaovv7hh12av75d0x8hjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126361</id>
      <parentid>126358</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:မိူင်းတႆး]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>126361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2391" sha1="3prdpwvamymynx6quvtscf1a2uze3bg" xml:space="preserve">{{Infobox waterfall
|caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
|nativename=ဟိုက်ပါရေတံခွန်
|image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg
|location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|coordinates={{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|formate=dms|display=inline,title}}
}}

'''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃး''' ({{Langx|my|ဟိုက်ပါရေတံခွန်}}, {{Langx|en|Haipa Waterfall}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;irrawadynews&quot;&gt;{{Cite web |last=ညီညီသူ |date=2019-05-20 |title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန် ဆီသို့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html |access-date=2020-07-23 |website=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kumudra&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Kumudra |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmdigital&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Myanmar Digital News |language=my}}&lt;/ref&gt; 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>3prdpwvamymynx6quvtscf1a2uze3bg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126363</id>
      <parentid>126361</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>126363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="ke5fpbdj2knbflg8cflhrhnqqw7zhb3" xml:space="preserve">{{Infobox waterfall
|caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
|nativename=ဟိုက်ပါရေတံခွန်
|image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg
|location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|coordinates={{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|formate=dms|display=inline,title}}
}}

'''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃး''' ({{Langx|my|ဟိုက်ပါရေတံခွန်}}, {{Langx|en|Haipa Waterfall}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;irrawadynews&quot;&gt;{{Cite web |last=ညီညီသူ |date=2019-05-20 |title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန် ဆီသို့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html |access-date=2020-07-23 |website=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kumudra&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Kumudra |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmdigital&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Myanmar Digital News |language=my}}&lt;/ref&gt; 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>ke5fpbdj2knbflg8cflhrhnqqw7zhb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126368</id>
      <parentid>126363</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]; added [[Category:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>126368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="bcu73nhn46vz1dkvizdy6hx2xup52jo" xml:space="preserve">{{Infobox waterfall
|caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
|nativename=ဟိုက်ပါရေတံခွန်
|image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg
|location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|coordinates={{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|formate=dms|display=inline,title}}
}}

'''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃး''' ({{Langx|my|ဟိုက်ပါရေတံခွန်}}, {{Langx|en|Haipa Waterfall}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;irrawadynews&quot;&gt;{{Cite web |last=ညီညီသူ |date=2019-05-20 |title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန် ဆီသို့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html |access-date=2020-07-23 |website=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kumudra&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Kumudra |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmdigital&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Myanmar Digital News |language=my}}&lt;/ref&gt; 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>bcu73nhn46vz1dkvizdy6hx2xup52jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126369</id>
      <parentid>126368</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>126369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2451" sha1="lrnim46pw5vmmp8h6odyhyk3yyotf8v" xml:space="preserve">{{Infobox waterfall
|image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg
|caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
|location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]]
|coordinates={{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|formate=dms|display=inline,title}}
}}

'''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃး''' ({{Langx|my|ဟိုက်ပါရေတံခွန်}}, {{Langx|en|Haipa Waterfall}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။&lt;ref name=&quot;irrawadynews&quot;&gt;{{Cite web |last=ညီညီသူ |date=2019-05-20 |title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန် ဆီသို့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html |access-date=2020-07-23 |website=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kumudra&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Kumudra |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmdigital&quot;&gt;{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Myanmar Digital News |language=my}}&lt;/ref&gt; 

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]]
[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>lrnim46pw5vmmp8h6odyhyk3yyotf8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:CS1 ငဝ်ႈငႃႇၽႃႇသႃႇ-မၢၼ်ႈ (my)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37190</id>
    <revision>
      <id>126360</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;__HIDDENCAT__&quot;</comment>
      <origin>126360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="2twjmejn56ditxo46hqinfh52nh6flb" xml:space="preserve">__HIDDENCAT__</text>
      <sha1>2twjmejn56ditxo46hqinfh52nh6flb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37191</id>
    <revision>
      <id>126362</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၼႂ်း မျၢၼ်ႇမႃႇ]]&quot;</comment>
      <origin>126362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="os8ki7hkw3cjtgafiwm3dam3nitni95" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၼႂ်း မျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>os8ki7hkw3cjtgafiwm3dam3nitni95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၼႂ်း မျၢၼ်ႇမႃႇ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37192</id>
    <revision>
      <id>126364</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]&quot;</comment>
      <origin>126364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="r2vpgwcxolgual0u0dojq5tdmqm5w3a" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>r2vpgwcxolgual0u0dojq5tdmqm5w3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37193</id>
    <revision>
      <id>126365</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]&quot;</comment>
      <origin>126365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="puteofm2hv0c3c01lguwhdahe2unaee" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>puteofm2hv0c3c01lguwhdahe2unaee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>126366</id>
      <parentid>126365</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]; added [[Category:မိူင်းမၢၼ်ႈ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>126366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="0unz8qatyh175xgwxpngcpm941lto9d" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းမၢၼ်ႈ]]</text>
      <sha1>0unz8qatyh175xgwxpngcpm941lto9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37194</id>
    <revision>
      <id>126367</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]&quot;</comment>
      <origin>126367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="r2vpgwcxolgual0u0dojq5tdmqm5w3a" xml:space="preserve">[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]</text>
      <sha1>r2vpgwcxolgual0u0dojq5tdmqm5w3a</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>