ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး shnwiki https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၾၢႆႇ ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ထႅမ်းပလဵတ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၵိူၼ်ႇတူ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ ပိူင်လိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း TimedText TimedText talk မေႃႇၵျူး ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး Event Event talk 0 37182 126404 126158 2026-06-05T23:23:53Z Saosukham 105 မႄးထတ်းတူဝ်လိၵ်ႈ 126404 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] {{Shan-geo-stub}} {{Myanmar-river-stub}} 3utqrxzcef2pjjd6hubswtnwgoiedfe 126405 126404 2026-06-05T23:58:16Z Saosukham 105 ၽိူမ်ႉထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်းမႂ်ႇ 126405 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ #ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင် ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃးတေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ ပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ #တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ #တၢတ်ႇတေးသႅင် ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼ်ိင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ #တၢတ်ႇၼၢင်း တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ #တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ #ၵုၼ်ႁိင်း ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) #တၢတ်ႇထီႇ တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ #ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင် # ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ # ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ # ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] {{Shan-geo-stub}} {{Myanmar-river-stub}} 40gycemndab5yjro4nitnm37l75zmum 126406 126405 2026-06-06T00:15:23Z Saosukham 105 မႄးထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်း 126406 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ #ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင် ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ '''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ''' တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ '''တၢတ်ႇတေးသႅင်''' ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ '''တၢတ်ႇၼၢင်း''' တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ '''တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ''' တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ '''တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ ''' တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ '''တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်''' တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ #ၵုၼ်ႁိင်း ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) #တၢတ်ႇထီႇ တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ #ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင် # ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ # ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ # ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] {{Shan-geo-stub}} {{Myanmar-river-stub}} eglvqjog2iifzcvqie0kmv7iqo45268 126407 126406 2026-06-06T00:18:04Z Saosukham 105 မႄးထတ်းထႅဝ်လိၵ်ႈ 126407 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ #ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင် ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ '''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ''' တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ '''တၢတ်ႇတေးသႅင်''' ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ '''တၢတ်ႇၼၢင်း''' တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ '''တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ''' တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ '''တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ ''' တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ '''တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်''' တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ '''ၵုၼ်ႁိင်း''' ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) '''တၢတ်ႇထီႇ''' တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ '''ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင်''' # ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ # ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ # ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] {{Shan-geo-stub}} {{Myanmar-river-stub}} 422boopbhjpm1zo0ddpbu27t07t8qhn 126409 126407 2026-06-06T00:40:01Z Saimawnkham 5 /* ၽိုၼ်ဢိင် */ 126409 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ #ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင် ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ '''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ''' တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ '''တၢတ်ႇတေးသႅင်''' ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ '''တၢတ်ႇၼၢင်း''' တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ '''တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ''' တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ '''တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ ''' တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ '''တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်''' တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ '''ၵုၼ်ႁိင်း''' ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) '''တၢတ်ႇထီႇ''' တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ '''ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင်''' # ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ # ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ # ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] qx2f3sbumydepy3rt4pvjiysvl22431 126410 126409 2026-06-06T00:42:48Z Saimawnkham 5 ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း 126410 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ ==ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင်== ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ=== {{main|တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ}} တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇတေးသႅင်=== ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇၼၢင်း=== တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ=== တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ ===တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ=== တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်=== တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===ၵုၼ်ႁိင်း=== ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) ===တၢတ်ႇထီႇ=== တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ ===ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင်=== # ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ # ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ # ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] fecwz9o3ll58rgrqznyjt2j4fv0qhmi 126411 126410 2026-06-06T00:47:03Z Saimawnkham 5 /* ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင် */ 126411 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ ==ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင်== ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ=== {{main|တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ}} တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇတေးသႅင်=== ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇၼၢင်း=== တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ=== တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ ===တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ=== တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်=== တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===ၵုၼ်ႁိင်း=== ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) ===တၢတ်ႇထီႇ=== တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ ===ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင်=== # ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ # ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ # ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ # ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] 88nywb7840ibcpnnd074t6pm93zzk0a 126412 126411 2026-06-06T01:00:55Z Saosukham 105 ၽိူမ်ႉထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်းမႂ်ႇ 126412 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ ==ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင်== ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ=== {{main|တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ}} တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇတေးသႅင်=== ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇၼၢင်း=== တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ=== တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ ===တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ=== တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်=== တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===တၢတ်ႇထီႇ=== တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ===ၵုၼ်ႁိင်း=== ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) ===သူပ်းၼမ်ႉ=== တီႈဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ၼမ်ႉၵႄးလူင် ၵႂႃႇပွင်ႇသႂ်ႇတီႈ မႄႈၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်း"ၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ [[ၼမ်ႉတဵင်း]] ၵႂႃႇပွင်ႇသႂ်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သူပ်းတဵင်း၊ ဢွင်ႈတီႈ ၼမ်ႉပေႃႉ ပွင်ႇသႂ်ႇၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သူပ်းပေႃႉ (လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ပဵၼ်မႃး သီႇပေႃႉ)ၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇပွင်ႇသႂ်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဝႃႈလႆႈ သူပ်းပၢင်ယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ ===ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင်=== ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] 6synxr66lifzhn13ajd3fhpssxgm9qq 126413 126412 2026-06-06T03:26:04Z Saosukham 105 သႂ်ႇၽိုၼ်ဢိင် 126413 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉပၢင် | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[:en:Shan Hills|သၼ်လွႆမိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] ႁိမ်း [[ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်|ဝၢၼ်ႈသၢႆး]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|240|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|20|57|18|N|98|30|01|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ၸိူင်ႉၼင်ႇ [[တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ]]၊ [[တၢတ်ႇၼၢင်း]]၊ [[တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ]]၊ [[တၢတ်ႇထီႇ]] ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈၶဝ်ႈၽိုမ်ႉပၼ်ႁႅင်း [[ၼမ်ႉၶူင်း]]ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပိူၼ်ႈဝႃႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးမိူင်းၶႄႇ ၵၢင်မၼ်းလႄႇမိူင်းႁဝ်း ႁၢင်မၼ်းသဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ႁဝ်းတေႃႈတေဝႃႈလႆႈ "ႁူဝ်မၼ်းမီးတၢင်ႉယၢၼ်း ပုမ်မၼ်းမၢၼ်းမိူင်းသူႈ ၵႂႃႇၵူပ်ႉၵူႈၼမ်ႉၶူင်း" ၼႆယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်ၼႆႉ တႄႇတီႈတၢင်ႉယၢၼ်းလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းယႆ မိူင်းသူႈ ၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းၼမ်ႉၶူင်းၼႆယူႇ၊ ၼမ်ႉပၢင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းလႄႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇၼမ်ႉဢိတ်း ဢၼ်မႃးလေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ တေမီး ဢၼ်လႆၶဝ်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇလႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း ၵမ်ႉၼမ်။ ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈသေတ မိူဝ်ႈၽႅဝ်မႃးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း မိူင်းသူႈ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်း ၵုၼ်ႁိင်းတႄႉ လႆႈႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းလႆႈမီး ႁွင်ႈၼမ်ႉတင်းၼမ် မႃးထႅမ်သႂ်ႇ ၽႃႇသႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇယူႇ။ ==ၸႃႇတိၼမ်ႉပၢင်== ႁူဝ်ၼမ်ႉပၢင် တႄႇဢွၵ်ႇမႃး တီႈတိၼ်လွႆဝေႃး ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းႁိၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းသေ ပဵၼ်ၶၢႆးဢုင်ၸေႃႉၸႄႉဢွၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၸိုင် တၵ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ ၼမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼႄသၢၵ်ႈသေႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆးမႃး ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမၼ်းယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ဢၼ်မႃးပွင်းလေႃးသႂ်ႇၼမ်ႉပၢင်တႄႉ မီးၼင်ႇ တီႈတႂ်ႈၼႆႉ- # ၼမ်ႉၵဵင် မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ တီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉႁိူတ်ႈၵေႃႈ မႃးႁူမ်ႈ ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႇပၢင်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉသႃႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵျွင်းလူင် မိူင်းမႃး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉမႃး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၶူး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁႆ (ပဵၼ်ၼမ်ႉၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ၶမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉမွၼ်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၼႃးမွၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉၶၢၵ်ႇ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတူၵ်း ၼႃႈၶၢၵ်ႇ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ ၶဝ်ႈပွင်း ၼမ်ႉပၢင် တီႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတီး ၶဝ်ႈသူႇၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈသူပ်းတီး တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉတွမ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႇလႅင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉသွၵ်း ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသွၵ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉၼႃးလူႈ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉႁိုၼ် ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵွင်းလူမ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉငႅင်း ဢွၵ်ႇၼႂ်းလွႆ ၼႃးၼိဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇလေႃႉ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းၵႂၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပၢတ်ႇ လုၵ်ႉတီႈတိၼ်လွႆလဵင်း ၼႃႈၽၢႆႇၸၢၼ်း တႄႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ပၢတ်ႇ လတ်းထုင်ႉမိူင်းပၢတ်ႇသေ ၸိူဝ်းၼမ်ႉၵေႃႇလႅင်၊ ၼမ်ႉပွၵ်ႈ၊ ၼမ်ႉၸၢင်ႉ၊ ၼမ်ႉဝွႆး၊ ၼမ်ႉႁွမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ဢိူင်ၼႃးငူၺ်း သေ တီႈၼမ်ႉပၢတ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၼၼ်ႉႁွင်ႉသူပ်းပၢတ်ႇ၊ (ၼမ်ႉပၢတ်ႇ တေမီးမွၵ်ႈ 10 လၵ်း) # ၼမ်ႉမႆႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ # ၼမ်ႉၵၢတ်ႇၶႅၵ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ လွင်ႈလႆလူင်းမႃး ႁူဝ်ၼႃ တေႃႇႁၢင်ၼႃး ၶၢမ်ႈလွႆပႃး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ဝူင်ႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈလႄႈ ဝၢၼ်ႈၵိုမ်ႉ ၼႃးငူၺ်း၊ # ၼမ်ႉသႅင် လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆမႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ ဝဵင်းၼၢင်းသေ လုၵ်ႉၽၢႆဢွၵ်ႇလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ယဝ်ႉ # ၼမ်ႉတူဝ်း လုၵ်ႉၽၢႆတူၵ်းလႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်၊ # ၼမ်ႉၼွတ်ႈလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၽၵ်းလိူၼ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # လုၵ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ ၼမ်ႉႁွင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ပဵတ်း တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း။ # ၼမ်ႉၸိင်း လုၵ်ႉလွႆၸေး လႆၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉပၢင် တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပိုၵ်း လႆလတ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉပူင်းၵေႃႈ လတ်းဢိူင်ႇလူင်ပူင်း ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်၊ တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း # ၼမ်ႉပုင် ဢၼ်လုၵ်ႉတင်းလွႆ​​လေႃး လတ်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပုင် ဢိူင်ႇပူၵ်ႇလဝ်း ၼၼ်ႉ​​သေ ၵႂႃႇၶွႆႈတီႈႁိမ်း ဝၢၼ်ႈပဵင်းပုင် (ယၢမ်ႈပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢမ်း) ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉလိုမ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈပဵင်းၵၢင်း တူင်ႇဝဵင်း တၢင်ႉယၢၼ်း၊ # ၼမ်ႉလွင်း တႄႇတီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းလွႆလဵင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လွင်း ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတူင်း လႆလူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်း လဵင်ႉၼႃးပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းယႆ၊ လဵင်ႉပႃး ႁူင်းၸၢၵ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် သႅၼ်တေႃ သိုပ်ႇလႆႈၵႂႃႇၸူးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵႂႃႇၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇတႂ်ႈ ၶူဝ်တႃႈသိမ်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်ႈတူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ (ၼမ်ႉဢၼ်မႃးႁူမ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလွင်းၼၼမ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၼမ်ႉႁႅၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇဝၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉႁူးဝၢၼ်ႈၽိူင်း တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီးၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇႁွင်ႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅၼ်။ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶဵမ် ၼမ်ႉၸၢၵ်ႇ ၼမ်ႉတုင် ၼမ်ႉလႃ မႃးလေႃး ၼမ်ႉႁႅၼ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉလွင်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။) # ၼမ်ႉၵွင်- လုၵ်ႉတိၼ်လွႆၵွင် လတ်းႁိမ်းၸမ် မိူင်းၵွင် ဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ ဝၢၼ်ႈၵႃႈ ဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ လူင်းၶွႆႈၼမ်ႉပၢင် ပဵၼ်တီႈတၢတ်ႇၵွင် ပွင်ႇႁၢႆးပု​​ (ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီႁၢႆးပု) ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၵိဝ်ႇ (ႁႃႉၸၢၼ်း) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းယႆဢေႃႈ။ # ၼမ်ႉမၢႆ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်း တူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်း ၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း ၼႂ်းဢိူင်ႇလွႆတင်ႈ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉမူဝ် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ဝၢၼ်ႈတႃႈငႄႉလႄႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးသၢႆးၶၢဝ် လႆၶဝ်ၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉမွႆး လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇတၢတ်ႈဢူမ်ပူႈႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႅင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉႁူးႁွင်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းတင်းၸၢၼ်းႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵႆႇပွႆႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း တီႈလွႆၽွႆႈ။ # ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇသၢၼ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉသိမ်ႇ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်း ၽၢႆႇႁွင်ႇတႃႈသၢမ်ပူး။ # ၼမ်ႉၸေႃႉၸေႉ လႆႈၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉ(ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈ) လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းတူၵ်းၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ၶဵတ်ႇ။ # ၼမ်ႉႁူၺ်ႈၵႅင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၶၢႆးပႃႇတွင်း လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ၽၢင်ႇတင်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇႁၢႆးပႃ။ # ၼမ်ႉၵတ်း လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈ လႆၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းၶူဝ်လူင်ၼမ်ႉၵတ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ # ၼမ်ႉႁူးတွင်တူၺ်ၵေႃႈ လုၵ်ႉၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင်။ # ၼမ်ႉႁူးၵုင်ႈ လုၵ်ႉတီႈပၢၵ်ႇႁူးမၢၵ်ႇႁိၼ် ၼႃႈတၢင်းၸၢၼ်းသေ ‌လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈတေႃသေႃႉ ဢိူင်ႇၽႃယႃႉ တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ # ၼမ်ႉဝႃႉ - ႁူဝ်ၼမ်ႉတႄႇဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈဝ (​​ၵေးသီး) လႆလူင်း ဝၼ်းတူၵ်း ထိုင်ဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး​​သေ ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉပၢင် တီႈဢိူင်ႇၶုမ်ႇပၢင် တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး၊ # ၼမ်ႉငႃႉ လႆလတ်းၶဝ်ႈꧣႂ်းၵၢင်ဝဵင်းမိူင်းသူႈသေ ၵႃႇပွင်ႇၼမ်ႉပၢင် ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႃးၸၢမ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႈႁွၵ်ႉဝႃႈ ငပွင်ႇပၢင်။ # ၼမ်ႉမွၼ်း ဝၢၼ်ႈဢိတ်းလူင်းမႃးပဵၼ်ၼမ်ႉသိူဝ်တၢႆ တင်းၸၢၼ်းၵၢတ်ႇမိူင်းၼၢင်း ၶၢမ်ႈတၢင်းလူင်ႁိမ်းမိူင်းၼၢင်းသေ လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼၢင်း မႃးတၢင်းဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼႃးလဝ်း မႃးႁွတ်ႈတီႈတိုဝ်ႉလူင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမွၼ်း၊ လုၵ်းတၢင်းတူၵ်းလူင်းမႃး ၼႂ်းၵေႈမူၺ်ႇတေႃႇဝဵင်းၵဝ်ႇ မႃးထိုင် ၼႂ်းၵေးတူယႃးလႄႈ မိူင်းၼွင် လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉလူင် လုၵ်ႉတၢင်းႁွင်ႇမိူင်းၼွင် လတ်းမႃးတၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းၼွင် မႃးထိုင် ၵိဝ်ႇသိူဝ်ဝႅၼ် ပူၼ်ႉၵႂႃႇႁွတ်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၼွင်ဢေ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်း၊ လုၵ်ႉတၢတ်ႇၼမ်ႉဝိုင်းသေ ၶိုၼ်းလၢတ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၵ်ႇၼွင်ဢေ ထိုင်တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တၢတ်ႇၶွင်းလွင်း လုၵ်ႉတၢတ်ႇၶွင်းလွင်း တၢင်းတူၵ်းႁူဝ်တၢတ်ႇ လတ်းလူင်းတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လုၵ်ႉၼမ်ႉၼိူဝ်ႉ လူင်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵႂႃႇႁူမ်ႈၼမ်ႉသၢမ်ၵေး လုၵ်ႉၼမ်ႉသၢမ်ၵေးတၢင်းႁွင်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇလတ်းၵႂႃႇဢွၵ်ႇႁူဝ်တၢတ်ႇ ၵဵင်းႁၢဝ်း မိူဝ်းႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉပၢင်တီႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသ ၸေႈဝဵင်းမိူင်းၼွင်။ ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်လႆလတ်းၼႂ်းတူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢတ်ႇ ၵူၺ်းပဵၼ် လိုင်ႇ တီႈၼမ်ႉလႆၸႅဝ်ႈၵူၺ်း။ တႃႈပဵင်းမူၼ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈပဵင်းမူၼ်ႈ မီးႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉပၢင် တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၽၢႆႇတူၵ်းၶူဝ်လဵၵ်းဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ) ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉမႃး ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂႃႇလဵၼ်ႈ ပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉ ၵိုၼ်းၵူႈပီပီယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းတိုၼ်ႈ ႁၢတ်ႇသၢႆးမၼ်းလီ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၸိုင် ဢွင်ႈတီႈပဵင်းမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉပၢင်တေႃႉတႄႉလိုၵ်ႉပဵင်းႁူဝ်ၶဝ်ႇၵူၺ်းလႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းပွႆးသွၼ်းၼမ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆးၼမ်ႉပၢင်တႄႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၼၼ်ႉ လီတႄႉတႄႉ။ ပႃၼမ်ႉပၢင် လႄႈ ႁွႆၼမ်ႉပၢင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ=== {{main|တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ}} တၢင်းႁၢင်ႈလီလူင်ၼမ်ႉပၢင် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇတေးသႅင်=== ၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼၼ်ႉ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇတေးသႅင်၊ တီႈႁိမ်းၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇ တေးသႅင် သူႇၼိုင်ႈ မၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်မၢၵ်ႇဢုတ်ႇႁိၼ်ၶၢၼ်သေ လုမ်းလႃးဝႆႉပဵၼ်ၶူဝ်းၵဝ်ႇမွၼ်ယူႇ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵွင်းမူးၸေႃးတိ၊ မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ၵိူင်းၸေႃးတိ ယၢမ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းထိုင် ထုင်ႉႁၢႆးပႃၼႆလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၸေႃးတိဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တီႈႁိမ်းၵွင်းမူးတေးသႅင်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇသုၶမ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇမိူင်းသူႈ ႁူမ်ႈပေႃႈဢွၵ်ႇထိူၼ်ႇမိူင်း ဢိၵ်ႇတၵႃႇတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇၵေႃႇဝႆႉ ၵွင်းမူးႁူဝ်လိုင်းသူႇၼိုင်ႈသေ တင်းမႄးလုမ်းလႃးဝႆႉ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇတေးသႅင် ဢၼ်တူၼ်ႈမႆႉဢွၵ်ႇၼိူဝ်မၼ်းဝႆႉ။ တၢတ်ႇတေးသႅင်ၼႆႉ မီးၽၢႆႇၼိူဝ် တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၵႆယၢၼ် မွၵ်ႈၼိုင်ႈလၵ်းၵူၺ်းသေတ ယွၼ်ႉၵူၼ်းတီႈၵႆပႆႇႁူႉၼမ်၊ ယွၼ်ႉတၢင်းၵႂႃႇမၼ်း ပႆႇပေႃးပိုတ်ႇပၢင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇယူႇ။ ===တၢတ်ႇၼၢင်း=== တၢတ်ႇၼၢင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈမၼ်းၵေႃႈ ပေႃးလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾၸဝ်ႈၽႆႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၸိူင်ႉၼၢင်းၶဝ် ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉတီႈၼၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၼၢင်း မီးၼႂ်း တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼမ်ႉပၢင်ၵႂၢင်ႈလူင် လႆလူင်းတၢင်ႉတႅမ်ႇ ပဵၼ်ႁၢၼ်ႉပဵၼ်ႁၢၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈ ၼင်ႈသေ ဢၢပ်ႇၼမ်ႉလႆႈလီလီတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းသွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵၼ်ႈၼမ်ႉယဝ်ႉ။ ===တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ=== တၢတ်ႇၵုၼ်ဢေႃ မီးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း ပဵမ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ငၢႆးတၢတ်ႇႁၢႆးပႃ။ တၢတ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၸဵမ်ၵွၼ်ႇသေတ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် ယွၼ်ႉၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသၢႆငၢႆ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁွတ်ႈၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးလင် 2015 မႃး ၸဝ်ႈမႁႃႇဝၼ်းၵႅဝ်ႈ ႁဵတ်းတၢင်းၵႃး ၵႂႃႇတင်ႈၵျွင်း ပႂ်ႉလုမ်းလႃးလႄႈ ၵူၼ်းၵႂႃႇဝွတ်ႈထိုင်ၵေႃႈ ၼမ်မႃး။ ===တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ=== တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း မီးၽၢႆႇႁွင်ႇဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ၊ တီႈတၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၾႆးၾႃႉလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===တၢတ်ႇပုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇၵုၺ်=== တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ မၼ်းမီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ယၢၼ်ႈသေ သုင်လိူဝ်တၢတ်ႇၾႁူဝ်ႈ၊ တၢတ်ႇပုၺ်ၼႆႉ တၢတ်ႇၵုၺ်ၼႆၵေႃႈႁွင်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်တူၵ်းမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵဵၼ်ပဵၼ်ႁမ်း ၸဵမ်ၽွင်ၼမ်ႉႁၢင်ႈလီ မိူၼ်ယုၵ်းၵုၺ်ဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇၵုၺ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢတ်ႇပုၺ်သေ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီလုၵ်ႈၼိုင်ႈ။ ===တၢတ်ႇထီႇ=== တၢတ်ႇထီႇၼႆႉ မီႈတီႈ ၵုၼိပၢင်ၵုၼ်ၶူင်း။ သၢပ်ႇတီႈ ၼမ်ႉပၢင် ၼမ်ႉၶူင်း မႃးၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ဝွင်ႉဝႃႈ ၵုၼ်ပၢင်ၵုၼ်ၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉၵုၼ်ႁိင်း ၵႂႃႇၵဵင်းၶမ်း တီႈဢၼ်ၼႂ်းၵႄႈ ၵဵင်းၶမ်းလႄႈ သူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးဝႆႉ တၢတ်ႉထီႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢတ်ႇမၼ်း ပဵၼ်တၢင်ႉပဵၼ်တၢင်ႉ ၸိူၼင်ႇ သိၵ်ႈၶူဝ်လႆ ၸပ်းၸိပ်းၸိမ်ၸွမ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇထီႇ။ ပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ တူၺ်းဢမ်ႇဢိမ်ႇလႆႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။ ===ၵုၼ်ႁိင်း=== ဝဵင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢၼ်တင်ႈႁိမ်းၼမ်ႉပၢင် တီႈဢၼ်မီးၵုၼ်မၼိမၼေႃႉ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၵုၼ်လူင်တင်းၼမ် တီႈၵုၼ်သႅမ်းႁိင်းၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ (ဝဵင်းဢၼ်တင်ႈတီႈသၢပ်ႇၼမ်ႉ ဢၼ်မီးၵုၼ်တင်းၼမ်) ႁိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်တင်းၼမ် မီးၼႂ်းမႄႈၼမ်ႉၵေးလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈၼမ်ႉပၢင်ၶဵဝ်သွမ်ႇၸမ်ႉလႄႈ ပေႃးယူႇၼိူဝ်ႁိူဝ်းမိၼ် ၼိူဝ်ၵၢင်ႁၢဝ်တူၺ်းၸိုင် ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ။ (ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးတဵင်ၽၢႆၼမ်ႉၶူင်းၸိုင် တၢင်းႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵႂႃႇမီး တႂ်ႈၼမ်ႉၼႆယဝ်ႉ) ===သူပ်းၼမ်ႉ=== တီႈဢၼ်ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် ၼမ်ႉၵႄးလူင် ၵႂႃႇပွင်ႇသႂ်ႇတီႈ မႄႈၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းတႆးႁွင်ႉဝႃႈ "သူပ်း"ၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈ [[ၼမ်ႉတဵင်း]] ၵႂႃႇပွင်ႇသႂ်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သူပ်းတဵင်း၊ ဢွင်ႈတီႈ ၼမ်ႉပေႃႉ ပွင်ႇသႂ်ႇၼမ်ႉတူႈၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သူပ်းပေႃႉ (လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ပဵၼ်မႃး သီႇပေႃႉ)ၼႆယဝ်ႉ။ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇပွင်ႇသႂ်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဝႃႈလႆႈ သူပ်းပၢင်ယူႇ။ တီႈၼမ်ႉပၢင် ၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉၶူင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈဝၢၼ်ႈတႃႈသၢႆး ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၽၢႆႇ တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း။ တီႈသူပ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၵုၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ႁႄႉဝႆႉလႄႈ လႆႈဝႃႈၼမ်ႉပၢင် တႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၽၢၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈၸူးၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ၼမ်ႉၶူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉၶၢဝ်းၽူၼ်တႄႉ သူပ်းပၢင် ဢၼ်တႅၵ်ႇၵိင်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈ ပဵၼ်ပိူၵ်ႈလဵဝ်ၵႂႃႇ။ ===ၶူဝ်ၶၢမ်ႈပၢင်=== ၶူဝ်ဝၢၼ်ႈၵၢတ်ႈ (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃး တၢင်ႉယၢၼ်း လႃႈသဵဝ်ႈ။ ၶူဝ်တႃႈႁုင်း (ၶူဝ်လဵၵ်း) တူင်ႇဝဵင်းၵေးသီး မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းဢွတ်ႇ ၵႂႃႇဝၢၼ်ႈႁႆး။ ၶူဝ်တႃႈၵွင်းမူး (ၶူဝ်ၽႅၼ်) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းၸၢင် မိူင်းၼွင်။ ၶူဝ်ၼမ်ႉၵတ်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း မိူင်းသူႈ မိူင်းၼွင်။ ၶူဝ်ၵုၼ်ႁိင်း (ၶူဝ်လေႃႇ) တူင်ႇဝဵင်းၵုၼ်ႁိင်း၊ မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵႃလိ ၵုၼ်ႁိင်း။ (ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈ ဢၼ်လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင် ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ပႆႇသၢင်းလၢင်းလီလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၽိူမ်ႉထႅမ် မူၼ်ႉမႄးပၼ်သေၵမ်း၊ မီးထႅင်ႈ တၢတ်ႇသင်ၼႆ ၽႂ်ႁူႉၵေႃႈ တႅမ်ႈပၼ်မႃးသေၵမ်း)<ref name="BeachRines1908">{{cite book|last1=Beach|first1=Frederick Converse|authorlink1=Frederick Converse Beach|last2=Rines|first2=George Edwin|authorlink2=George Edwin Rines|title=The Americana: a universal reference library, comprising the arts and sciences, literature, history, biography, geography, commerce, etc., of the world|url=https://books.google.com/books?id=E59RAAAAYAAJ&pg=PT988|accessdate=29 September 2011|edition=Now in the public domain.|year=1908|publisher=Scientific American compiling department|pages=988–}}</ref><ref name="GrigsonGibbs-Smith1957">{{cite book|last1=Grigson|first1=Geoffrey|last2=Gibbs-Smith|first2=Charles Harvard|title=Places: a volume of travel in space and time: places which have delighted, intrigued, and intimidated men|url=https://books.google.com/books?id=NGLWAAAAMAAJ|accessdate=28 September 2011|year=1957|publisher=Hawthorn Books}}</ref> <ref> https://www.facebook.com/share/p/1PETMmEHGR/ </ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] kqlbu2uvpodvfh61iew90bctz5zyc3k 0 37189 126408 126369 2026-06-06T00:39:35Z Saimawnkham 5 126408 wikitext text/x-wiki {{Infobox waterfall |image=File:ဟိုက်ဖရေတံခွန် ပထမထပ်.jpg |caption=တၢတ်ႇႁၢႆးပႃ ၸၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း |location=[[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] |coordinates={{Coord|21.792447|98.318856|region:MM|formate=dms|display=inline,title}} }} '''တၢတ်ႇႁၢႆးပႃး''' ({{Langx|my|ဟိုက်ပါရေတံခွန်}}, {{Langx|en|Haipa Waterfall}}) ၼႆႉ ပဵၼ် [[ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ]] ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈ ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃ၊ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ]]၊ [[မိူင်းတႆး|မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း]]၊ [[မျၢၼ်ႇမႃႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name="irrawadynews">{{Cite web |last=ညီညီသူ |date=2019-05-20 |title=ရန်ကုန်မှသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုက်ပါရေတံခွန် ဆီသို့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2019/05/20/191860.html |access-date=2020-07-23 |website=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |language=my}}</ref><ref name="kumudra">{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန် သန့်ရှင်းရေးကိုလည်း ကူညီကြပါ |url=https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723041103/https://www.kumudranews.com/news-27346 |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Kumudra |language=my}}</ref><ref name="mmdigital">{{Cite web |title=ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့တယ် |url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723045057/http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/hiukprettnkhnsiualnnyttckhekreaakkhaitty |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |website=Myanmar Digital News |language=my}}</ref> ဝၢၼ်ႈႁိမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈႁၢႆးပႃလႄႈ ႁွင်ႉၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တၢတ်ႇဢူမ်ပူႈၼႆယဝ်ႉ။ ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉတူၵ်းတၢတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး]] a9mqj5bz610tpw0d8xd0llmzygqfw5t