ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး shnwiki https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၾၢႆႇ ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ထႅမ်းပလဵတ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၵိူၼ်ႇတူ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ ပိူင်လိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း TimedText TimedText talk မေႃႇၵျူး ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး Event Event talk 0 18626 142432 118067 2026-08-07T00:08:49Z InternetArchiveBot 2342 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 142432 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = Coronavirus disease 2019<br>(COVID-19) | synonyms = *2019-nCoV တၢင်းပဵၼ်သၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ် *Novel coronavirus pneumonia<ref name="NHC2020Name">{{Cite web|url=http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml|title=国家卫生健康委关于新型冠状病毒肺炎暂命名事宜的通知|date=7 February 2020|website=|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20200228040516/http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml|archive-date=28 February 2020|access-date=9 February 2020|accessdate=1 November 2020|archivedate=16 February 2020|archiveurl=https://archive.today/20200216044414/http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml}}</ref> *တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ ဝူႇႁၢၼ်ႇ<ref>{{Cite web |url=https://www.vox.com/2020/1/9/21058069/wuhan-pneumonia-outbreak |title=Wuhan pneumonia outbreak: What we know and don't know |last=Belluz |first=Julia |date=20 January 2020 |website=Vox |url-status=live |access-date=27 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113173510/https://www.vox.com/2020/1/9/21058069/wuhan-pneumonia-outbreak |archive-date=13 January 2020 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3046634/wuhan-pneumonia-hong-kong-widens-net-suspected |title=Wuhan pneumonia: Hong Kong widens net for suspected cases but medical workers fear already overstretched hospitals will suffer |last=Cheung |first=Elizabeth |date=17 January 2020 |website=South China Morning Post |access-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121085124/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3046634/wuhan-pneumonia-hong-kong-widens-net-suspected |archive-date=21 January 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Chan |first=Jasper Fuk-Woo |last2=Yuan |first2=Shuofeng |last3=Kok |first3=Kin-Hang |last4=To |first4=Kelvin Kai-Wang |last5=Chu |first5=Hin |last6=Yang |first6=Jin |last7=Xing |first7=Fanfan |last8=Liu |first8=Jieling |last9=Yip |first9=Cyril Chik-Yan |last10=Poon |first10=Rosana Wing-Shan |last11=Tsoi |first11=Hoi-Wah |last12=Lo |first12=Simon Kam-Fai |last13=Chan |first13=Kwok-Hung |last14=Poon |first14=Vincent Kwok-Man |last15=Chan |first15=Wan-Mui |last16=Ip |first16=Jonathan Daniel |last17=Cai |first17=Jian-Piao |last18=Cheng |first18=Vincent Chi-Chung |last19=Chen |first19=Honglin |last20=Hui |first20=Christopher Kim-Ming |last21=Yuen |first21=Kwok-Yung |displayauthors=6 |date=2020-02-15 |title=A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster |url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30154-9/abstract |journal=The Lancet |language=English |publication-date=24 January 2020 |volume=395 |issue=10223 |pages=514–523 |doi=10.1016/S0140-6736(20)30154-9 |issn=0140-6736 |pmid=31986261}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/wuhan-designates-hospitals-for-viral-pneumonia-treatment-as-cases-rise |title=Wuhan designates hospitals for viral pneumonia treatment as cases rise |date=21 January 2020 |website=The Straits Times |url-status=live |access-date=27 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121174412/https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/wuhan-designates-hospitals-for-viral-pneumonia-treatment-as-cases-rise |archive-date=21 January 2020 }}</ref> | image = Symptoms of coronavirus disease 2019 (cropped).png | width = | alt = | caption = လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် | pronounce = {{IPAc-en|k|ə|'|r|oʊ|n|ə|v|aɪ|r|ə|s|_|d|ɪ|z|i:|z}} | specialty = [[:en:Acute respiratory infection|တၢင်းပဵၼ်ၽႄႈၸပ်း သၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ်]] <ref>တွၼ်ႈတႃႇတီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တူၺ်း [[တၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2|SARS-CoV-2]]လႄႈ</ref> | symptoms = ၼၢဝ်၊ ဢႆ၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ၊ ဢမ်ႇလႆႈဢၢႆသႅဝ်၊ ဢမ်ႇလႆႈဢရသႃႇၼမ်ႉဝၢၼ်၊ | complications = ပွတ်ႇၵႂ်ႈ [[ARDS]]၊ မၢၵ်ႇလမ်းလုလႅဝ် | onset = | duration = | types = | causes = [[တၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2|SARS-CoV-2]] | risks = | diagnosis = PCR testing, medical imaging | differential = | prevention = | treatment = ဢိင်ၼိူဝ်လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်သေ ယူတ်းယႃ | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} '''တၢင်းပဵၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019''' ('''COVID-19''') ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် [[တၢင်းပဵၼ်မေႃၸပ်း]] ဢၼ်ပဵၼ်ယွၼ်ႉ [[တၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသၢႆတၢင်းထူၺ်ႈၸႂ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2]]<ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it |website=www.who.int |publisher=World Health Organization |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |archive-date=2020-02-28 |access-date=2020-02-28}}</ref> ၼၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{cite report|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200211-sitrep-22-ncov.pdf|title=Novel Coronavirus (2019-nCoV): situation report, 22 | |date=February 11, 2020|publisher=[[World Health Organization]]|issue=|doi=|volume=|pmid=|access-date=|vauthors=((World Health Organization))|year=}}</ref><ref name="Gorbalenya-bioRxiv">{{Cite journal |last=Gorbalenya |first=Alexander E. |date=2020-02-11 |title=Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus – The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group |url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.02.07.937862v1 |url-status=live |journal=bioRxiv |language=en |pages=2020.02.07.937862 |doi=10.1101/2020.02.07.937862 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211175138/https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.02.07.937862v1 |archive-date=11 February 2020 |access-date=11 February 2020 |name-list-format=vanc}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362|title=Coronavirus disease named Covid-19|date=2020-02-11|work=[[BBC News]]|access-date=2020-02-11|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211162411/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362|archive-date=11 February 2020|url-status=live}}</ref> ပဵၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉ ဢၼ်ၶႂ်ႈငၢႆးၵၼ်တင်း [[ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ သႃးၸ်|ဝၢႆးရႅတ်ႉ SARS]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း [[လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name="Hui14Jan2020">{{vcite journal|authors=Hui DS, I Azhar E, Madani TA, Ntoumi F, Kock R, Dar O, Ippolito G, Mchugh TD, Memish ZA, Drosten C, Zumla A, Petersen E|title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|journal=Int J Infect Dis|year=2020 Jan 14|volume=91|issue=|pages=264–266|pmid=31953166|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009}}{{open access}}</ref><ref name="WHO-q-a">{{Cite web |url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |title=Q&A on coronaviruses |website=[[World Health Organization]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |archive-date=20 January 2020 |access-date=27 January 2020}}</ref> ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ လွင်ႈ[[ဢႆႇ]] ဢမ်ႇၼၼ် ၶီႈၸၢမ်သေ ၸွမ်းသၢႆလူမ်းသေ လုၵ်ႉတီႈ လွတ်ႇၵူင်ထူၺ်ႈၸႂ်သေၵေႃႈ မေႃၸပ်းၸူး ၵေႃႉၼိုင်ႈ တေႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ။<ref name=WHO2020QA>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&A on coronaviruses|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=11 February 2020|access-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 January 2020|url-status=live}}</ref><!-- Quote = The main way the disease spreads is through respiratory droplets expelled by someone who is coughing. --><ref>{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2Fabout%2Ftransmission.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=24 February 2020 |language=en-us |date=11 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223224330/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2Fabout%2Ftransmission.html |archive-date=23 February 2020 |url-status=live }}</ref> တႄႇဢဝ် လွင်ႈတိူဝ်ႉၸမ်ႈ တေႃႇပေႃးၼႄ ၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ တႄႇဢဝ် 2 ဝၼ်း တေႃႇ ၼႂ်းၵႄႈ 14 ဝၼ်းယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV) {{!}} CDC|date=2020-02-10|website=www.cdc.gov|language=en-us|access-date=2020-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 January 2020|url-status=live}}</ref><ref name="LaiShih2020">{{cite journal | vauthors = Lai CC, Shih TP, Ko WC, Tang HJ, Hsueh PR | title = Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) and coronavirus disease-2019 (COVID-19): The epidemic and the challenges | journal = International Journal of Antimicrobial Agents | pages = 105924 | date = February 2020 | pmid = 32081636 | doi = 10.1016/j.ijantimicag.2020.105924 }}</ref> လွင်ႈသုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း၊ လွင်ႈယူႇၵႆၵႆတင်း ၵူၼ်းဢႆ၊ လွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈတိူဝ်ႈၸမ်ႉၼႃႈတင်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈ ၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ လွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၼႆ လႆမီးတၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။<ref name="Advice for public">{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|url-status=live}}</ref> ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉ ပေႃးဝႃႈ ဢႆၼႆ ဢဝ်ငွၵ်းသွၵ်ႈ တူပ်ႉသေ ႁႄႉပၼ် ၶူႈလင်လႄႈ သူပ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref name="Advice for public"/> တီႈၵူၼ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၼႄ ၽၢင်ႈႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် ဢိတ်းဢွတ်းဢမ်ႇၼၼ် လူမ်းၼၢဝ်ၶိုၼ်ႈ၊ ဢႆ လႄႈ တေၸၢင်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇယဵၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁႂ်ႈ ပွတ်ႇၵႂ်ႈ လႄႈ ႁႂ်ႈသႆႈၶူတ်းတၢင်းၼႂ်း လူႉလႅဝ်ယဝ်ႉ။<ref name="Hui14Jan2020" /><ref name="WHO-q-a" /> ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမူင်ႈမႅင်းဢၼ်ၼၼ်ႉသေ လွင်ႈယူတ်းယႃဝၢႆးရႅတ်ႉ၊ ၶပ်ႉမၢႆတွၼ်ႈတႃႇ ယူတ်းယႃၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်၊ လွင်ႈတူၺ်းထိုင်ၸွႆႈသၢင်ႈ လႄႈ ယႃႈၵႄႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးလွင်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇမီးၵွၼ်ႇ။<ref name="cdc21Jan20202">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=15 February 2020|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)|access-date=20 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226145347/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|archive-date=26 February 2020|url-status=live}}</ref> ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မီးယူႇတီႈၼႂ်းၵႄႈ 1% တေႃႇ 3% ယဝ်ႉ။<ref name="worldometers.info">{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|title=Wuhan Coronavirus Death Rate - Worldometer|website=www.worldometers.info|language=en|access-date=2020-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131223143/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|archive-date=31 January 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|title=Report 4: Severity of 2019-novel coronavirus (nCoV)|access-date=10 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|archive-date=10 February 2020|url-status=live|accessdate=5 November 2020|archivedate=10 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf}}</ref> [[ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ]] (WHO) လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၵႅတ်ႇႁႄႉ လႄႈ ၽၢႆႇၵုမ်းထိင်ႈတၢင်းပဵၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ([[:en:Centers for Disease Control and Prevention|CDC]]) ဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ထုၵ်ႇ ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တူင်ႉမူင်ႈမႅင်းၽႄႈၼႆ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉ ၵၢပ်ႇတူမ်းၼႃႈ သေ ၽိူဝ်တႃႉၵႂႃႇႁူင်းယႃ ႁွင်ႈယႃၵမ်းသိုဝ်ႈ တႃႉႁႂ်ႈႁွင်ႉမေႃယႃမႃးတီႈႁိူၼ်းသေ ယူတ်းယႃၼႆ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉဝႃႈၼၼ်ယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၽူႈလုမ်းလႃး ၸိူဝ်းတေတူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ၵူၼ်းပဵၼ်ထၢင်ထိူမ်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ႁႂ်းၸႂ်ႉၵၢပ်ႇတူမ်းၼႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ တႃႇႁႂ်ႈၸႂ်ႉ ၵၢပ်ႇတူမ်းၼႃႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်သင်ဝႆႉ။<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=CDC|date=2020-02-11|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 February 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|url-status=live}}</ref> ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO ၶဝ်လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019-20 ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း (PHEIC) ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|archive-date=31 January 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web | vauthors = Mahtani S, Berger M, O'Grady S, Iati M | url = http://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html | title = Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China | work = The Washington Post | date = 6 February 2020 | access-date = 11 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207134650/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html | archive-date = 7 February 2020 | url-status = live }}</ref> [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 25]] ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်တီး မိူင်းၶႄႇ၊ ႁွင်းၵွင်း၊ ဢီႇတႃႇလီႇ၊ ၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႄႈ ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ် တၢင်းၽႄႈသိုပ်ႇပဵၼ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/areas-presumed-ongoing-community-transmission-2019-ncov|title=Areas with presumed ongoing community transmission of 2019-nCoV|website=European Centre for Disease Prevention and Control |access-date=2020-02-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20200219092151/https://www.ecdc.europa.eu/en/areas-presumed-ongoing-community-transmission-2019-ncov |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}</ref> ==လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်== ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ထုၵ်ႇဝၢႆးရႅတ်ႉတိတ်းၸပ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼႄၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼၢဝ်မူၺ်ႈ၊ ၼၢဝ်၊ ဢႆ ၊ တီႈလၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ၊ ၼႃႈဢူၵ်းၸဵပ်းဝႆႉတႃႇသေ၊ ၸႂ်ႉသုၵ်ႉ၊ ၸႂ်ယုင်ႈယၢင်ႈ၊ ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း၊ တႃၽိူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇၸိူင်ႉၼႆၸိုင် လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ႁႂ်ႈၶၢမ်ႇဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃၵမ်းလဵဝ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉၼမ်တႄႉ ၵႆႉပဵၼ် လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွတ်ႇၵူင်ထူၺ်ၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶီႈၸၢမ်၊ ၶီႈမုၵ်ႈယွႆႉ၊ ၶေႃးၸဵပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢေႃႉႁၢၵ်ႈ လႄႈ တွင်ႉႁေႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ်ပဵၼ်ယူႇၼင်ႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ။ လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်တီႈ မိူင်းၶႄႇၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉတႄႉ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ၼႃႈဢူၵ်းၶဵင်ႈ သေ သၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ Anosmia (လွင်ႈဢမ်ႇလႆႈဢၢႆသႅဝ်) လႄႈ dysgeusia (လွင်ႈဢမ်ႇႁူႉၼမ်ႉဝၢၼ်ဢရသႃႇ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လၢၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီး လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းပဵၼ်မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ် တၢင်ႈပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ၊ လႄႈ ၶူၵ်းၼႂ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈလူႉသုမ်းသေ ထိုင်ပေႃးတၢႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၵႆႉပဵၼ်တီႈ လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်မေႃၸပ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ တႄႇဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းၸပ်းဝၢႆးရႅတ်ႉသေ တေႃႉထိုင်ပေႃးၼႄၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇၼႆႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈတူၵ်းလႆႈလႆႈယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ COVID-19 တေဢွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈလၵ်ႉၶၼႃႇၼႆ ၵမ်ႉၼမ် လႆႈဝႃႈ မီး ႁႃႈဝၼ်းတေႃႇ ႁူၵ်းဝၼ်းၼႆသေတႃႉ ၸၢင်ႈမီးလႆႈ တႄႇဢဝ် 2 ဝၼ်းတေႃႇ 14 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် 97.5% ၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 11.5 ဝၼ်းယဝ်ႉ။ ==လွင်ႈတၢင်း== ဝၢႆးရႅတ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် ယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ် coronavirus 2 (SARS-CoV-2) ယဝ်ႉ။ လႆႈဢိင်ဢၢင်ႈ ဝၢႆးရႅတ်ႇၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ ၼူဝ်ႇဝႄႇလ်(2019-nCoV) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မဵတ်ႉၼမ်ႉတီႈၵူင်လွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ၽွင်းဢႆ ၊ ၽွင်းၶီႈၸၢမ်ၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈၽႄႈၸပ်း ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၵူၼ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၶေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈလူႉလႅဝ်ဝၢႆးရႅတ်ႉၼၼ်ႉ တီႈၼိူဝ်တွင်းလႅင် 4 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ တီႈၼိူဝ်ၸႄႈၼႃ 24 ၸူ်ဝႈမူင်း၊ တီႈၼိူဝ်လဵ့်ႈ 72 ၸူဝ်ႈမူင်း သေ ယူႇသဝ်းတီႈၼိူဝ် ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉလႆႈ 72 ၸူဝ်ႈမူင်းသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈဝၢႆးရႅတ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ႁႅင်းသွၵ်ႈႁႃၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇၽႅဝ်လႆႈ 100% ။ ယွၼ်ႉမဵဝ်းၽိဝ်ၼႃႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် (တၢင်းၼမ်ဢၼ်ၵူတ်ႇႁႃႁၼ်ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ aerosols ၼႆႉ တၢင်ႉလူမ်းၼိုင်ႈလီတႃႇၼႆႉ 3.33 x 100.5 TCID50 ၊ တွၼ်ႈတႃႇ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ၊ လဵၵ်း၊ ၶႅပ်းၸေႈၼႃ ၼႆႉ မီႇလီႇတႃႇပၢၼ်ၵၢၼ် 100.5 TCID50 ၊ ၼိုင်ႈမီႇလီႇတႃႇၼႆႉ 101.5 TCID50) တွၼ်ႈတႃႇ တွင်းလႅင်)။ လွင်ႈလၢမ်းတူၺ်း ဢၼ်ဢဝ် Bayesian regression model သေ ၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းၼႆႉ တီႈၼိူဝ် တွင်းလႅင် 18 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ တီႈၼိူဝ် ၸေႈၶႅပ်းၼႃ 55 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ တီႈၼိူဝ် လဵၵ်း 90 ၸူဝ်ႈမူင်း သေ တီႈၼိူဝ်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉ ယူႇလႆႈတေႃႇထိုင် 100 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵူတ်ႇထတ်း (3) ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉ တီႈ Aerosols ၼၼ်ႉ မူင်းမႅင်းသိုပ်ႇယူႇသဝ်းလႆႈယဝ်ႉ။ တီႈၽၢႆႈလူင်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မီးဝၢႆးရႅတ်ႉလႄႈ တိုၵ်ႉၶူၼ်ႉၶႂႃႉတူၺ်း လွင်ႈလုၵ်ႉတီႈၽၢႆႈလူင်သေ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယူႇ။ ပွတ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢင်ႇၵႃႇတူဝ်ၶိင်း ဢၼ် COVID-19 ပၼ်ၽေးသေပိူၼ်ႈလႄႈ ဝၢႆးရႅတ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ဢိၼ်ႇသၢႆး ACE2 သေၵေႃႈ ၶဝ်ႈၸူးလႆႈတီႈၼႂ်း သႄးလ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ မဵဝ်းပွတ်ႇ II ၼႆႉ လႆႈႁၼ်တီႈ တီႈၼႂ်းသႄးလ် alveolar လိူင်ႇလိူင်ႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးရႅတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ACE2 သေ တွၼ်ႈတႃႇၶဝ်ႈလႆႈတီႈၼႂ်း သႄးလ်ၸဝ်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸႂ်ႉ “ spike” (peplomer) ဢၼ်ပဵၼ် ၽိဝ်ၼႃႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ glycoprotein ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈသတ်ႉ ACE2 တီႈတိတ်ႉသျူးၼိုင်ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅင်းႁင်း တၢင်းပဵၼ်တိတ်ႉသျူးၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဝႃႈ ပေႃးလူင်ႈတူင်ႉၼိုင် ACE2 ယွမ်းလူင်းၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸဵင်ႇမုင်ႈႁၼ်ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်တႄႉ ၸႂ်ႉယႃႈယႃ angiotensin II receptor blocker သေၵေႃႈ ယုၵ်ႉႁႅင်း ACE2သေ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈၼႆသေတႃႉ လွင်ႈတၢင်းဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၵူတ်ႇထတ်းၵွၼ်ႇ။ ပေႃး တၢင်းပဵၼ် alveolar တိူဝ်းလိူဝ်မႃးၵေႃႈ လွင်ႈလွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ်ၼႆ လႆႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇသေ တေႃႇထိုင်ပေႃးပဵၼ် လွင်ႈတၢင်ႈတၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ACE2 ၼႆႉ လႆႈႁၼ်မီးတီႈၼႂ်းသႄးလ် glandular ႁင်းႁူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တင်းၼမ်လႄႈ ဝၢႆးရႅတ်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႈမီးၽေးထိုင် ႁူင်းၶဝ်ႈ လႄႈ တီႈသႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ACE2 ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈမီးလႆႈ တီႈ ႁူင်းၶဝ်ႈ၊ ၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ သၢႆတၢင်းသႆႈလူင်သႆဢွၼ်ႇ ၊ တီႈၼႂ်းၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်တူၵ်းၽၢႆႇၼႂ်း ၼၼ်ႉၼႆလႄႈ ဝၢႆးရႅတ်ႉၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈပႃး enterocytes တၢင်းသႆႈ လႄႈ ႁူင်းၶဝ်ႈ ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၸပ်းဝၢႆးရႅတ်ႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇတၢင်ႇႁူင်းယႃဝႆႉ 53% ၼႆႉ လႆႈႁၼ် ပိတ်းပွတ်းမၼ်းသေ ၸၼ်ႉဝၢႆးသေၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းတိူဝ်းႁၼ်ၸပ်ႈၽေႈၼမ်သေ လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸပ်းၸွမ်းသူပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ 1 ဝၼ်းတေႃႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တီႈ ၽၢႆႈလူင်သေ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ် 17% ၼႆႉ ဝၢႆးသေ ဢမ်ႇႁၼ်လၵ်ႉၶၼႃႇတၢင်းပဵၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁၼ်ဝႃႈ မီးမူင်ႈမႅင်းယူႇၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈ တူဝ်သတ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇသေ ၸပ်းမႃးၸွမ်းလူၺ်ႈသၽႃႇဝ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁူႉလႆႈငိုၼ်ႈတႄႇမၼ်းၼႆသေတႃႉ ၼႂ်း [[တီႇသႅမ်ႇပႃႇ]] [[2019]] ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း လႆႈၽႄႈၸပ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။ တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႉသုတ်းၼႆႉ ပဵၼ် ပီ [[2019]]၊ [[ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 17]]ဝၼ်း ၊ တီး ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ၊ [[မိူင်းၶႄႇ]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ==လွင်ႈယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်== [[File:DonningCDC2020.jpg|thumb|ၸၼ်ႉ(4)ၸၼ်ႉ တႃႇ လွင်ႈသုပ်းတိုဝ်း ၶူဝ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်။<ref>{{cite web |title=Sequence for Putting On Personal Protective Equipment (PPE) |url=https://www.cdc.gov/hai/pdfs/ppe/PPE-Sequence.pdf |website=CDC |access-date=8 March 2020 }}</ref>]] တွၼ်ႈတႃႇယူတ်းယႃ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်း ၼမ်ႉ လႄႈ ထႅမ်သႂ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ဢွၵ်ႉသီႇၵျိၼ်ႇ လႄႈ ႁဵတ်းလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၶိူင်ႈၼႂ်းတူဝ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇပဵၼ်ၽေးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ယူတ်းယႃလႆႈယူႇ။<ref name="NatureDale Fisher & David Heymann">{{cite journal | vauthors=Fisher D, Heymann D |title = Q&A: The novel coronavirus outbreak causing COVID-19 |journal=BMC Medicine |volume=18 |issue=1 |page=57 |doi=10.1186/s12916-020-01533-w |doi-access=free |pmid=32106852 |pmc=7047369 | date=February 2020 }}</ref><ref name="KuiFang2020">{{cite journal | vauthors = Kui L, Fang YY, Deng Y, Liu W, Wang MF, Ma JP, Xiao W, Wang YN, Zhong MH, Li CH, Li GC, Liu HG | display-authors = 6 | title = Clinical characteristics of novel coronavirus cases in tertiary hospitals in Hubei Province | journal = Chinese Medical Journal | page = 1 | date = February 2020 | pmid = 32044814 |doi=10.1097/CM9.0000000000000744 |doi-access=free }}</ref><ref name="Wang Du Zhu Cao 2020 p.">{{cite journal | vauthors = Wang T, Du Z, Zhu F, Cao Z, An Y, Gao Y, Jiang B | title = Comorbidities and multi-organ injuries in the treatment of COVID-19 | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = e52 | pmid = 32171074 | doi = 10.1016/s0140-6736(20)30558-4 | publisher = Elsevier BV }}</ref> CDC တႄႉ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ႁႂ်ႈသူပ်းၵၢပ်ႈၼႃႈပၼ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈထၢင်ႇထိူမ်ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ [[:en:Extracorporeal_membrane_oxygenation|ဢဝ်ဢွၵ်ႉသီႇၵျိၼ်ႇၼွၵ်ႈတူဝ်ပၼ်]] (ECMO) ၼႆႉ ၸႂ်ႉပၼ် ၽွင်းပဵၼ်သၢႆငၢႆ ဢၼ်ဢမ်ႇထူၺ်ႈၸႂ်လႆႈၼၼ်ႉၼႆသေတႃႉ ၽွၼ်းလီမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။<ref name="Guan Ni Hu Liang p." /><ref name="Henry 2020 p.">{{cite journal | last=Henry | first=Brandon Michael | name-list-format = vanc | title=COVID-19, ECMO, and lymphopenia: a word of caution | journal=The Lancet Respiratory Medicine | publisher=Elsevier BV | date=2020 | issn=2213-2600 | doi=10.1016/s2213-2600(20)30119-3 | page=| pmid=32178774 }}</ref> [[ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ]] လႄႈ ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူင်းၶႄႇၶဝ် လႆႈပၼ်ၽႄပၼ် တၢင်းၶႆႈၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽွင်းတူၺ်းထိုင်ယူတ်းယႃႇပၼ် ၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းၸပ်း တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name="Cheng2020">{{cite journal | vauthors = Cheng ZJ, Shan J | title = 2019 Novel coronavirus: where we are and what we know | journal = Infection | date = February 2020 | volume = 48 | issue = 2 | pages = 155–163 | pmid = 32072569 |doi=10.1007/s15010-020-01401-y |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (nCoV) infection is suspected|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131032122/https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|archive-date=31 January 2020|url-status=live }}</ref> ဢဝ်လွင်ႈၵမ်ႉႁၼ်ၽၢႆႇယူတ်းယႃ တီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်မေႃယႃ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်လွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် မေႃယႃၽၢႆႇယူတ်းယႃလွင်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၶဝ် သေၵေႃႈ လႆႈတႅမ်ၼႄဝႆႉတီႈ ပပ်ႉ [[:en:EMCrit|IBCC]] ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။<ref name="IBCC">{{cite book |last=Farkas |first=Josh | name-list-format = vanc |date=March 2020 |title=COVID-19—The Internet Book of Critical Care |url=https://emcrit.org/ibcc/covid19/ |url-status=live |format=digital |type=Reference manual |language=English |location=USA |publisher=EMCrit |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311195758/https://emcrit.org/ibcc/covid19/ |archive-date=11 March 2020 |access-date=13 March 2020}}</ref><ref name="UPenn-IBCC">{{cite web |url=https://guides.library.upenn.edu/covid-19 |title=COVID19—Resources for Health Care Professionals |publisher=[[Penn Libraries]] |date=11 March 2020 |access-date=13 March 2020 |archive-date=14 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314035631/https://guides.library.upenn.edu/covid-19 }}</ref> ===လၢႆးယူတ်းယႃ=== ၸဝ်ႈပၢႆးယႃႈယႃမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ် ပႃႇရႃႇၸီႇတမေႃး (acetaminophen) လႄႈ ဢၢႆႇပိဝ်ႇပရူဝ်ႇၽၼ်ႇ ဝႆႉပဵၼ်ပႃႇၸႃးထိၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ <ref name="Day 2020 p.">{{cite journal | title = Covid-19: ibuprofen should not be used for managing symptoms, say doctors and scientists | journal = BMJ | volume = 368 | date = 17 March 2020 | pmid = 32184201 | doi = 10.1136/bmj.m1086 | url = https://www.bmj.com/content/368/bmj.m1086 | access-date = 18 March 2020 | last = Day | first = Michael | pages = m1086 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/coronavirus-covid-19/self-isolation-advice/|title=Self-isolation advice—Coronavirus (COVID-19)|date=2020-02-28|website=National Health Service (United Kingdom)|language=en|access-date=2020-03-27}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Day|first=Michael|date=17 March 2020|title=Covid-19: ibuprofen should not be used for managing symptoms, say doctors and scientists|url=https://www.bmj.com/content/368/bmj.m1086|journal=BMJ|language=en|volume=368|pages=m1086|doi=10.1136/bmj.m1086|issn=1756-1833|pmid=32184201}}</ref> ဢၢႆႇပိဝ်ႇပရူဝ်ႇၽၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ယႃႈယႃ ၵႂ်ႈယွမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃး ၸတီးရၢႆႉၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ [[ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ]]ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈသၢၼ်ၶတ်းသေဢမ်ႇၵႃး<ref name="AFP 2020b">{{cite web|url=https://www.sciencealert.com/who-recommends-to-avoid-taking-ibuprofen-for-covid-19-symptoms|title=Updated: WHO Now Doesn't Recommend Avoiding Ibuprofen For COVID-19 Symptoms|author=AFP|date=19 March 2020|website=ScienceAlert|access-date=19 March 2020}}</ref> ဢၼ်ပဵၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇလူလွမ်ယႃႈယႃလႄႈ တၢင်းၵိၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၵေႃႈဝႃႈ ပႆႈလႆႈႁၼ်မီးလၵ်းထၢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉယႃႈယႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019 ၼႆႉ တိူဝ်းႁၢႆႉၸႃႉမႃးဢၼ်ဝႃႈၼႆ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉယူႇ။<ref>{{Cite journal|last=Research|first=Center for Drug Evaluation and|date=2020-03-19|title=FDA advises patients on use of non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) for COVID-19|url=http://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-advises-patients-use-non-steroidal-anti-inflammatory-drugs-nsaids-covid-19|journal=Drug Safety and Availability|language=en}}</ref> ပေႃးလုၵ်ႉတီႈၸဵင်ႈမုၼ်ႈႁၼ်တီႇဢူဝ်ႇရီႇဝႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉယႃႈယႃ ဢိတ်းဢိၼ်ႇသၢႆး ACE လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉယႃႈယႃ ဢိုတ်း ၶိူင်ႈႁပ်ႉ Angiotension ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးလွင်ႈလီမႆႈၸႂ်သေတႃႉ တေႃႇထိုင် ပီ [[2020]]၊ [[မၢတ်ႉၶျ် 19]] ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးလၵ်းထၢၼ်ဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ထဵင် လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃဢၼ်ၼၼ်ႉ။<ref>{{cite web |title=Patients taking ACE-i and ARBs who contract COVID-19 should continue treatment, unless otherwise advised by their physician |url=https://www.hfsa.org/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician/ |access-date=21 March 2020 |accessdate=5 November 2020 |archivedate=21 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321172112/https://www.hfsa.org/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician/ }}</ref><ref>{{cite press release | title=Patients taking ACE-i and ARBs who contract COVID-19 should continue treatment, unless otherwise advised by their physician | website=American Heart Association | date=17 March 2020 | url=https://newsroom.heart.org/news/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician | access-date=25 March 2020}}</ref><ref name="ESCPositionStatement">{{cite web |last=de Simone |first=Giovanni |title=Position Statement of the ESC Council on Hypertension on ACE-Inhibitors and Angiotensin Receptor Blockers |url=https://www.escardio.org/Councils/Council-on-Hypertension-(CHT)/News/position-statement-of-the-esc-council-on-hypertension-on-ace-inhibitors-and-ang |website=Council on Hypertension of the European Society of Cardiology |access-date=24 March 2020 |archive-date=24 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324073257/https://www.escardio.org/Councils/Council-on-Hypertension-(CHT)/News/position-statement-of-the-esc-council-on-hypertension-on-ace-inhibitors-and-ang |url-status=dead }}</ref> ယႃႈယႃ သတီးရၢႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ Methylprednisolone ၼၼ်ႉတႄႉ လိူဝ်သေၸႂ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ သၢႆငၢႆ ၽွင်းပဵၼ်လၵ်ႉၶၼႃႇတီႈလွတ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉၼႆ လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ <ref name="Vetter Eckerle Kaiser 2020 p.">{{cite journal | vauthors=Vetter P, Eckerle I, Kaiser L | title=Covid-19: a puzzle with many missing pieces | journal=BMJ | volume=368 | pages=m627 | date=February 2020 | pmid=32075791 | doi=10.1136/bmj.m627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite web |title=Novel Coronavirus—COVID-19: What Emergency Clinicians Need to Know |url=https://www.ebmedicine.net/topics/infectious-disease/COVID-19 |website=www.ebmedicine.net |access-date=9 March 2020| name-list-format = vanc}}</ref> လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႆႉပႃး တႃႇ ဢဝ်လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၵႅတ်ႇႁႄႈ လွင်ႈလိူတ်ႈတင်သေၵေႃႈ ၸၢင်ႈယူတ်းယႃၼႆယဝ်ႉ။ <ref>Klok, F.A.; Kruip, M.J.H.A.; van der Meer, N.J.M.; Arbous, M.S.; Gommers, D.A.M.P.J.; Kant, K.M.; Kaptein, F.H.J.; van Paassen, J.; Stals, M.A.M.; Huisman, M.V.; Endeman, H. (April 2020). "Incidence of thrombotic complications in critically ill ICU patients with COVID-19". ''Thrombosis Research''. doi:10.1016/j.thromres.2020.04.013. ISSN 0049-3848. PMC 7146714.</ref> လွင်ႈဢဝ် ႁႅၵ်ႇပရိၼ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းမေႃႇလီႇၵျူးမဝ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉသေ လၢႆးယူတ်းယႃၵႅတ်ႇၵင်ႈ လွင်ႈလိူတ်ႈတင်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ယူတ်းယႃ တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019 ၼၼ်ႉ လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ဢၼ်လႆႈၽွၼ်းလီယူႇယဝ်ႉ။<ref>Tang, Ning; Bai, Huan; Chen, Xing; Gong, Jiale; Li, Dengju; Sun, Ziyong. "Anticoagulant treatment is associated with decreased mortality in severe coronavirus disease 2019 patients with coagulopathy". ''Journal of Thrombosis and Haemostasis''. '''n/a''' (n/a). doi:10.1111/jth.14817. ISSN 1538-7836.</ref> ===ၶူဝ်းၶွင်ၵႅတ်ႇၵင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်=== လွင်ႈသႂ်ႇလွတ်ႇလႄႈ လွင်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉမိုဝ်းသေ တဵၵ်းႁႂ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ သူပ်းလႄႈ ၶူႈလင်သေ ၽွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်ပႃးဝၢႆးရႅတ်ႉၸၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ တီႈၽၢႆႇယူတ်းယႃၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇယႃႇႁႂ်ႈဝၢႆးရႅတ်ႉၽႄႈၸပ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလူင်ႈၼႃႈႁႄႉၵင်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။<ref name="Cheung Ho Cheng Cham 2020 p.">{{cite journal | vauthors=Cheung JC, Ho LT, Cheng JV, Cham EY, Lam KN | title=Staff safety during emergency airway management for COVID-19 in Hong Kong | journal=Lancet Respiratory Medicine | date=February 2020 | doi=10.1016/s2213-2600(20)30084-9 | doi-access=free | pmid=32105633 }}</ref> CDC ၽွင်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၵႃႇလလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶူဝ်းၶွင် ၵႅတ်ႇၵင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသုၼ်ႇတူဝ်လဵဝ်သေ လႆႈမီး ၶေႃႈၸီႉသင်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ * ၼႃႈၵၢပ်ႇထွင်လူမ်းသႅၼ်ႈသႂ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈၵၢပ်ႇသုပ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈၼႂ်း ၶွင်ႉၽႃႇတတ်း<ref>[https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/ Filtering out Confusion: Frequently Asked Questions about Respiratory Protection, User Seal Check]. The National Institute for Occupational Safety and Health (April 2018). Retrieved 16 March 2020.</ref><ref>[http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 Proper N95 Respirator Use for Respiratory Protection Preparedness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327073252/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 |date=2020-03-27 }}. NIOSH Science Blog (16 March 2020). Retrieved 16 March 2020.</ref> * ၶူဝ်းၼုင်ႈ * မူင်မိုဝ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉၽၢႆႇပၢႆးယႃႈယႃ<ref>{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=11 March 2020 |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}</ref><ref>{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/caring-for-patients.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=8 March 2020 |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}</ref>လႄႈ * ၶိူင်ႈဢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈတႃ<ref>{{cite web|title=Strategies for Optimizing the Supply of Eye Protection|date=11 February 2020|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/ppe-strategy/eye-protection.html|publisher=CDC}}</ref> ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ မီးၶူဝ်းၶွင်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈလီယူႇတႄႉ လီၸႂ်ႉ ၼႃႈၵၢပ်ႇထွင်းလူမ်းသႅၼ်ၸႂ် တၢင် ၼႃႈၵၢပ်ႇသုပ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈၼႂ်း ၶွင်ႉၽႃႇတတ်း ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html|title=Interim Infection Prevention and Control Recommendations for Patients with Suspected or Confirmed Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in Healthcare Settings|author=CDC|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=25 March 2020}}</ref> ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢပ်ႇတူမ်းၼႃး N95 ၼႆႉ ၵႆႉလေႇၸႂ်ႉတီႈ ၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ လုၵ်ႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇလူလွမ်ယႃႈယႃလႄႈ တၢင်းၵိၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ် သေ လႆႈၸီႉသင်ႇ တွၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၸႂ်ႉ ၽွင်းပဵၼ်သၢႆႉငၢႆႉၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးယူႇလီၼႆႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢပ်ႇၼႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၽုၼ်ႇမုၵ်ႉ၊ ၽွင်ႈမုၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းလူမ်းၼၼ်ႉ ၼႆသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇဝႃႈ တေၵႅတ်ႇၵင်ႈလႆႈပႃးတၢင်ႇၸိူဝ်းတၢင်ႇလွင်ႈ ၼင်ႇ မူင်ႈမႅၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၼ်ႈၸႂ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။<ref>{{cite web|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Frequently Asked Questions|url=https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/mcm-issues/coronavirus-disease-2019-covid-19-frehttps://oc.wikipedia.org/wiki/Malauti%C3%A1_de_coronavirus_de_2019quently-asked-questions#5e78ba94b86da|website=Food and Drug Administration|accessdate=2020-11-05|archivedate=2020-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201030083840/https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/mcm-issues/coronavirus-disease-2019-covid-19-frehttps%3A//oc.wikipedia.org/wiki/Malauti%C3%A1_de_coronavirus_de_2019quently-asked-questions#5e78ba94b86da}}</ref> သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵၢပ်ႇၼႃႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တွၼ်ႈတႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈသူပ်းၶူႈလင်ၼၼ်ႉ သၢႆငၢႆလိုၼ်းသုတ်းမႃး ၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ၵၢပ်ႇၼႃႈဢၼ်ႁဵတ်းတီႈႁိူၼ်းၵေႃႈလႆႈယူႇၼႆ လုၵ်ႉတီႈ CDC လႆႈၸီႉသင်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/ppe-strategy/face-masks.html|title=Strategies for Optimizing the Supply of Facemasks|date=11 February 2020|publisher=CDC}}</ref> ===လွင်ႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်=== ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ တၢင်းပဵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ႁႂ်ႈပေႃးလူဝ်ႇၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇပေႃႇမီးသေတႃႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ယူႇ။ <ref name="murthy">{{cite journal | vauthors = Murthy S, Gomersall CD, Fowler RA | title = Care for Critically Ill Patients With COVID-19 | journal = JAMA |date=11 March 2020 |pmid=32159735 | doi = 10.1001/jama.2020.3633 | url = https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2762996 }}</ref><ref>{{cite web |author=World Health Organization|date=28 January 2020|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (2019-nCoV) infection is suspected|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/clinical-management-of-novel-cov.pdf|journal=|volume=|pages=|via=}}</ref> မေႃယႃၶၼေႇတႃႇၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ၵႃႈတီႈၽွင်ၼမ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈသူပ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ၸွမ်း လွၵ်းလၢႆးဢၼ်ဢဝ်လွတ်ႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်သႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name="murthy"/> ၵူၼ်းတၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃႇယုယႂ်ႇ (ဢႃယု 60 လႄႈ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် <ref name="murthy"/>၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢႃႇယု 80 လႄႈ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်) ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite journal|last1=Ferguson|first1=N.|last2=Laydon|first2=D.|last3=Nedjati Gilani|first3=G.|last4=Imai|first4=N.|last5=Ainslie|first5=K.|last6=Baguelin|first6=M.|last7=Bhatia|first7=S.|last8=Boonyasiri|first8=A.|last9=Cucunuba Perez|first9=Zulma|last10=Cuomo-Dannenburg|first10=G.|last11=Dighe|first11=A.|date=16 March 2020|title=Report 9: Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID19 mortality and healthcare demand|publisher=[[Imperial College London]]|url=http://spiral.imperial.ac.uk/handle/10044/1/77482|doi=10.25561/77482|hdl=20.1000/100|doi-access=free|at=Table 1}}</ref> မိူဝ်းၸိူဝ်းပႆႇပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၵူႈတီႈၼွၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းပဵၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃသေ ႁပ်ႉဢဝ် လွင်ႈယူတ်းယႃၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<ref name="VoxCOVID">{{cite news |last=Scott |first=Dylan |title=Coronavirus is exposing all of the weaknesses in the US health system High health care costs and low medical capacity made the US uniquely vulnerable to the coronavirus. |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2020/3/16/21173766/coronavirus-covid-19-us-cases-health-care-system |access-date=18 March 2020 |publisher=Vox |date=16 March 2020}}</ref> ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၽၢႆႇယူတ်းယႃလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ်မႂ်ႇ လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပဵၼ် ပေႃးတေဢမ်ႇတိူဝ်းလိူဝ်ႁႅင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈယဝ်ႉ။<ref name="VoxCOVID"/> တီႈလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းပဵၼ်ၼႆႉ တႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 5 ၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်တၢင်းယူတ်းယႃ တီႈၶွင်ႉၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉသေ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 2.3 ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈပၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထူၺ်ႈၸႂ်သေ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1.4 လႆႈ လႆႈတၢႆၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။<ref name="Guan Ni Hu Liang p.">{{cite journal | vauthors = Guan WJ, Ni ZY, Hu Y, Liang WH, Ou CQ, He JX, Liu L, Shan H, Lei CL, Hui DS, Du B, Li LJ, Zeng G, Yuen KY, Chen RC, Tang CL, Wang T, Chen PY, Xiang J, Li SY, Wang JL, Liang ZJ, Peng YX, Wei L, Liu Y, Hu YH, Peng P, Wang JM, Liu JY, Chen Z, Li G, Zheng ZJ, Qiu SQ, Luo J, Ye CJ, Zhu SY, Zhong NS | display-authors = 6 | title = Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China | journal = The New England Journal of Medicine | date = February 2020 | pmid = 32109013 | doi = 10.1056/nejmoa2002032 | publisher = Massachusetts Medical Society | doi-access = free }}</ref> ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈၶိုၼ်ႈႁူင်းယႃ ယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019 ၼႆႉ တႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 တေႃႇ 30 ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈပၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ် တီႈ ႁွင်ႈယူတ်းယႃၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/clinical-guidance-management-patients.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|last=CDC|date=2020-02-11|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=2020-03-29}}</ref> ၸုမ်းမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၸႂ်ႉ ဢၼ်လူဝ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉ လွင်ႈဢိတ်ႇဢွၵ်ႇသၢမ်ၸဵင်ႇ([https://en.wikipedia.org/wiki/3D_printing 3D Printing])ယူႇယဝ်ႉ။<ref>{{cite news |title=[Updating] Italian hospital saves Covid-19 patients lives by 3D printing valves for reanimation devices |url=https://www.3dprintingmedia.network/covid-19-3d-printed-valve-for-reanimation-device/ |access-date=20 March 2020 |work=3D Printing Media Network |date=14 March 2020 |archive-date=15 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515022725/https://www.3dprintingmedia.network/covid-19-3d-printed-valve-for-reanimation-device/ |url-status=dead }}</ref> ===လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်ၸၢမ်းယႃ=== ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉသေ ႁူမ်ႈဝႃႈပႆႇမီး လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ် ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ပၼ်ၶေႃႈၵမ်ႉယၼ်သေတႃႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇ မိူင်းၵမ်ႈၽွင်ႈသေလႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃဝႆႉယူႇ။<ref name="LiDeClerq">{{cite journal | vauthors = Li G, De Clercq E | title = Therapeutic options for the 2019&nbsp;novel coronavirus (2019-nCoV) | journal = Nature Reviews. Drug Discovery | volume = 19 | issue = 3 | pages = 149–150 | date = March 2020 | pmid = 32127666 | doi = 10.1038/d41573-020-00016-0 | doi-access = free }}</ref> တႄႇဢဝ် ပီ [[2020]] [[ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ]]သေ လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းသေ<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-hospital-idUSKBN20B1M6|title=Chinese doctors using plasma therapy on coronavirus, WHO says 'very valid' approach|newspaper=Reuters|date=17 February 2020|via=www.reuters.com}}</ref> လႆႈၸၢမ်းၸႂ်ႉတူၺ်း ယႃႈယႃတႃႇတိုၵ်းပႅတ်ႈဝၢႆးရႅတ်ႉယူႇယဝ်ႉ။<ref>Steenhuysen J, Kelland K (24 January 2020). "With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine". Reuters. Archived from the original on 25 January 2020. Retrieved 25 January 2020.</ref><ref name="clinicaltrialsarena">{{cite web|url=https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/|title=Coronavirus outbreak: Vaccines/drugs in the pipeline for Covid-19|last=Duddu|first=Praveen|date=19 February 2020|work=clinicaltrialsarena.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219184512/https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/|archive-date=19 February 2020|name-list-format=vanc|accessdate=5 November 2020|archivedate=19 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200219184512/https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/}}</ref> လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃဢၼ်မႂ်ႇ ၼႆႉ ပေႃးထိုင် ပီ [[2021]] မႃး ၸင်ႇၵွႆႈတေၸၢင်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႆသေတႃႉ <ref>{{cite journal|vauthors=Lu H|date=28 January 2020|title=Drug treatment options for the 2019-new coronavirus (2019-nCoV).|journal=Biosci Trends|volume=14|issue=1|pages=69–71|doi=10.5582/bst.2020.01020|pmid=31996494}}</ref> ၸိူဝ်းပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်တိုၵ်ႉၸၢမ်းယူႇၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဢဝ်ၸႂ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇတၢင်ႇပဵၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းသေ မၢင်ၸိူဝ်းၸမ်ႉ လႆႈယုၵ်ႉသုင်သေ ႁဵတ်းလွင်ႈၵူတ်ႇၸၢမ်းယူႇယဝ်ႉ။<ref name="LiDeClerq" /> ဢၼ်ပဵၼ်ယႃႈယႃတိုၵ်းဝၢႆးရႅတ်ႉၼၼ်ႉ လႅပ်ႈတေဢဝ်ၸၢမ်းယဝ်ႉ ၵႃႈတီႈၵူၼ်းပဵၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းပဵၼ်တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ။<ref name="NatureDale Fisher & David Heymann" /> လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈတိုၵ်းသွၼ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸေႇတၼႃႇၶဝ်ဝႃႈတႄႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈပႃး တီႈ လွင်ႈၵူတ်ႇၸၢမ်း လၢႆးယူတ်းယႃ ဢၼ်မီးတိုဝ်းတၢင်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။<ref name="ThomReut_notreatment_20200205">{{cite news|last1=Nebehay|first1=Stephanie|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|title=WHO: 'no known effective' treatments for new coronavirus|date=5 February 2020|access-date=5 February 2020|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205155653/https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|archive-date=5 February 2020|agency=[[Thomson Reuters]]|last2=Kelland|first2=Kate|last3=Liu|first3=Roxanne|name-list-format=vanc}}</ref> ===လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးၸႂ်=== ၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ထုၵ်ႇႁႄႉတတ်းလွင်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ထုၵ်ႇၶင်တိၼ်၊ ယွၼ်ႉလွင်ႈၵူဝ်ႁေတၢင်းပဵၼ် လႄႈ ၽွၼ်းႁၢႆႉလွင်ႈယူတ်းယႃၸိူဝ်းၼႆႉသေ တေၸၢင်ႈယိၼ်းဢိုပ်ႇဢၢပ်ႇၸႂ်ဝႆယူႇယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇၵႄႈလိတ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ လုၵ်ႉတီႈၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢႆးယူႇလီၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶႄႇ ​ေး မိူဝ်ႈ ပီ [[2020]] [[ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 27]] ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လွင်ႈၸီႉသင် တွၼ်ႈတႃႇၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉယူႇ။<ref name="Xiang4Feb2020">{{cite journal | vauthors = Xiang YT, Yang Y, Li W, Zhang L, Zhang Q, Cheung T, Ng CH | display-authors = 6 | title = Timely mental health care for the 2019 novel coronavirus outbreak is urgently needed | journal = The Lancet. Psychiatry | volume = 7 | issue = 3 | pages = 228–29 | date = March 2020 | pmid = 32032543 |doi=10.1016/S2215-0366(20)30046-8 |doi-access=free }}</ref><ref name="Kang5Feb2020">{{cite journal | vauthors = Kang L, Li Y, Hu S, Chen M, Yang C, Yang BX, Wang Y, Hu J, Lai J, Ma X, Chen J, Guan L, Wang G, Ma H, Liu Z | display-authors = 6 | title = The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019&nbsp;novel coronavirus | journal = The Lancet. Psychiatry | volume = 7 | issue = 3 | pages = e14 | date = March 2020 | pmid = 32035030 |doi=10.1016/S2215-0366(20)30047-X |doi-access=free }}</ref> ==ပိုၼ်းတၢင်းပဵၼ်== တၢင်းဢၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ၸွမ်းလူၺ်ႈ သၽႃႇဝမၼ်းသေ ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မႃးတီႈ တူဝ်သတ်းၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite journal | vauthors = Zhou P, Yang XL, Wang XG, Hu B, Zhang L, Zhang W, etal |title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin |date=23 January 2020 |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.01.22.914952 |doi-access=free | name-list-format = vanc}}</ref><ref name="NM-20200317">{{cite journal |vauthors=Andersen KG, Rambaut A, Lipkin WI, Holmes EC, Garry RF |title=The proximal origin of SARS-CoV-2 |url=https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9 |date=17 March 2020 |journal=[[Nature Medicine]] |pages=1–3 |doi=10.1038/s41591-020-0820-9 |access-date=18 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318001738/https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9 |archive-date=18 March 2020 |url-status=live }}</ref> ႁူမ်ႈဝႃႈပႆႇလႆႈႁူႉ ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းလီလီသေတႃႉ ပီ [[2019]] [[တီႇသႅမ်ႇပႃႇ]] ၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းၽႄႈၸပ်းၵၼ် သဵင်ႈသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။<ref name="Epidemiology2020Feb17">{{cite journal|vauthors=Yanping Z, et al.|collaboration=The Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19)—China, 2020|url=http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51|journal=China CDC Weekly|volume=2|issue=8|pages=113–122|date=17 February 2020|publisher=[[Chinese Center for Disease Control and Prevention]]|access-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219142101/http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51|archive-date=19 February 2020|url-status=live}}</ref><ref name="Heymann Shindo 2020 pp. 542–45">{{cite journal | vauthors=Heymann DL, Shindo N | title=COVID-19: what is next for public health? | journal=Lancet | volume=395 | issue=10224 | date=February 2020 | pmid=32061313 | doi=10.1016/S0140-6736(20)30374-3 | doi-access=free | pages=542–45 }}</ref> လွင်ႈၽႄႈၸပ်း ဢၼ်လႆႈႁူႉၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူဝ်ႈ ပီ [[2019]]၊ [[ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 17]] ၊ တီႈဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ၊ မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{cite news |author= Davidson, Helen |date= 13 March 2020 |title= First Covid-19 case happened in November, China government records show—report |url= https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/first-covid-19-case-happened-in-november-china-government-records-show-report |work= The Guardian |access-date= 21 March 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200320235432/https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/first-covid-19-case-happened-in-november-china-government-records-show-report |archive-date= 20 March 2020 |url-status= live }}</ref> == သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလွင်ႈၵူၼ်း လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈ== ===ၶေႃႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ=== ပီ [[2020]] [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ]] ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ [[ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ]] သေ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019 (COVID-19) ၼႆယဝ်ႉ။ Tedros Adhanom Ghebreyesusu ၽူႈယႂ်ႇ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈ CO ၼႆႉ တၢင်တူဝ် corona သေ VI ၼႆႉ တၢင်တူဝ် virus သေ D ၼႆႉ တၢင်တူဝ် disease သေ 19 ၼႆႉ ပဵၼ်ပီ [[2019]] ဢၼ်တႄႇၼႄႉၼွၼ်းတၢင်းပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆ လႆႈသၢင်းလၢင်းၼႄမႃးယဝ်ႉ။<ref>"Novel coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic: increased transmission in the EU/EEA and the UK – sixth update" (PDF). ecdc. Archived (PDF) from the original on 14 March 2020. Retrieved 26 March 2020</ref> ၽွင်းပၼ်ၸိုဝ်ႈၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇယႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း လႆႈသလေႇလုၸွမ်းၼႆသေ လႆႈဝႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢွင်ႈတီႈ (ပိူင်ယၢင်ႇ-မိူင်းၶႄႇ)၊ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းတူဝ်သတ်း လႄႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉသေ လႆႈလိူၵ်ႈမႃးယဝ်ႉ။<ref>"Novel coronavirus named 'Covid-19': WHO". TODAYonline. Archived from the original on 21 March 2020. Retrieved 11 February 2020.</ref><ref>"The coronavirus spreads racism against – and among – ethnic Chinese". The Economist. 17 February 2020. Archived from the original on 17 February 2020. Retrieved 17 February 2020.</ref> ဝၢႆးသေ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈၸိုဝ်ႈ [[တၢင်းပဵၼ် ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2019]]ယဝ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဝၢႆးရႅတ်ႉ ဢၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႃႇ [[ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ 2 တၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလွတ်ႇထူၺ်ႈၸႂ်]] (SARS-CoV-2) ၼႆယဝ်ႉ။<ref>"Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it". World Health Organization (WHO). Archived from the original on 28 February 2020. Retrieved 13 March 2020.</ref> မိူဝ်ႈပွတ်းၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝၢႆးရႅတ်ႉၼၼ်ႉဝႃႈ ၼူဝ်ႇဝႄႇ ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇဝၢႆးရႅတ်ႉ 2019 (2019-nCoV) ၼႆယဝ်ႉ။<ref>"Novel Coronavirus(2019-nCoV) Situation Report – 10" (PDF). World Health Organization (WHO). 30 January 2020. Archived (PDF) from the original on 31 January 2020. Retrieved 15 March 2020.</ref> ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ သိုပ်ႇႁွင်ႉဝႃႈ "COVID-19 virus" လႄႈ "ဝၢႆးရႅတ်ႉဢၼ်ႁႂ်ႈပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် COVID-19" ၼႆယဝ်ႉ။<ref>"Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it". World Health Organization (WHO). Archived from the original on 28 February 2020. Retrieved 13 March 2020.</ref> ဝၢႆးရႅတ်ႉၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼႆႉ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ လႆႈႁၼ် တီႈၼႂ်းၵႅဝ်ႈတူၺ်းၽွင်မုၼ်ႈ ဢီႇလႅတ်ႇထရုၼ်ႇ မိူဝ်ႈပီ [[1968]] ၼၼ်ႉသေ တီႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလႅတ်ႇတိၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝႅၼ်ႁူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။<ref>"Virology: Coronaviruses". Nature. 220 (5168): 650. 1968. Bibcode:1968Natur.220..650.. doi:10.1038/220650b0. ISSN 0028-0836.</ref><ref>Definition of Coronavirus by Merriam-Webster, Merriam-Webster, archived from the original on 23 March 2020, retrieved 24 March 2020</ref><ref>Definition of Corona by Merriam-Webster, Merriam-Webster, archived from the original on 24 March 2020, retrieved 24 March 2020</ref> ပီ [[2020]]၊ [[ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ]] ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉသေ လႆႈတိုၵ်းသုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း တွၼ်ႈတႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "ဝၢႆးရႅတ်ႉၶႄႇ" ဢမ်ႇၼၼ် "ဝၢႆးရႅတ်ႉဝူႇႁၢၼ်ႇ" ။<ref>Wu, Nicholas. "GOP senator says China 'to blame' for coronavirus spread because of 'culture where people eat bats and snakes and dogs'". USA TODAY. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 28 March 2020.</ref><ref>Forgey, Quint. "Trump on 'Chinese virus' label: 'It's not racist at all'". POLITICO. Archived from the original on 18 March 2020. Retrieved 28 March 2020.</ref><ref>Fischer, Sara. "The WHO said to stop calling it "Chinese" coronavirus, but Republicans didn't listen". Axios. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 28 March 2020.</ref><ref>Filipovic, Jill. "Trump's malicious use of 'Chinese virus'". CNN. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 29 March 2020.</ref> ၽွင်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸႂ်ႉ ဢၼ်တိူဝ်းလီထဵင်ၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ "ၼၢဝ်ၼူၵ်ဝူႇ" လႄႈ "ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၵုင်ႇ" ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးတီႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶႂ်းမၢႆထိုင် ဝဵင်းဝူႇဢၼ်တႄႇႁၼ်ဝၢႆးရႅတ်ႉ သေ၊ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း လေႃးၵၼ်တင်း လၢႆးၶႄႇ မိူၼ်ၼင်ႇ [[ဝူႇသျူး]]၊ [[ၵုင်ႇၽူး]] ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶႂ်ႈမၢႆထိုင် မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတီႈၼိူဝ် ၵွင်ႉသၢၼ်ၼႅတ်ႇၵူၼ်းၼၼ်ႉၼႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းတၢင်းပဵၼ် ယွၼ်ႇယွမ်းၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢႆထိုင်ၽိတ်း တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ၼၢဝ်ၼူၵ်ႉမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>"Trump doubles down on 'China virus', demands to know who in White House used phrase 'Kung Flu'". Fox News. 18 March 2020. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 18 March 2020.</ref><ref>"A last, desperate pivot: Trump and his allies go full racist on coronavirus". Salon. 19 March 2020. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 19 March 2020.</ref> ===လွၼ်ႉၶၢဝ်ႇၽိတ်းပိူင်ႈ=== လုၵ်ႈတီႈ ၵုၼ်ႇဢၼ်မီး မိၵ်ႈမၢႆၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၸပ်းလႆႈတၢင်းပဵၼ်သေဢမ်ႇၵႃး လုၵ်ႉတီႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လႆႈ။<ref>Lee, Bruce Y. "Coronavirus Is Not The 'Corona Beer Virus', What People Are Googling". Forbes. Archived from the original on 16 March 2020. Retrieved 31 March 2020.</ref><ref>"Can I get coronavirus from a package delivered from China?". Daily Breeze. 26 February 2020. Retrieved 31 March 2020.</ref> ==လွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ== [[File:Covid-19-curves-graphic-social-v3.gif|thumb|upright=1.5|ႁၢင်ႈၵရၢပ်ႉ ဢၼ်ၼႄ ၽွၼ်းသၢင်ႈယွၼ်ႉၵုမ်းထိင်းလႆႈ တၢင်းပဵၼ် ၶၢဝ်းႁိုဝ်။ (ႁွင်ႉဝႃႈ ႁႂ်ႈသၢႆၵူင်ႇ မႅပ်ႇၽႅပ်ႉ) ပေႃးမၢႆၸိၵ်းသၢႆၵူင်ႇ တဵမ်လႆႈၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ပၼ်လႆႈလွင်ႈတူၺ်းထိုင်ပၢႆးယူႇလီၵႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |last=Wiles |first=Siouxsie |author-link=Siouxsie Wiles|title=The three phases of Covid-19—and how we can make it manageable |url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/ |website=The Spinoff |access-date=9 March 2020 |date=9 March 2020| name-list-format = vanc}}</ref><ref name="Lancet2020Flatten">{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = 931–934 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5 | quote = A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—e.g. minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies. | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/10/21171481/coronavirus-us-cases-quarantine-cancellation|title=How canceled events and self-quarantines save lives, in one chart|first=Eliza|last=Barclay|date=10 March 2020|website=Vox | name-list-format = vanc }}</ref>]] [[File:Covid-19-curves-graphic2-stopthespread-v3.gif|thumb|upright=1.5|ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးတၢင်ႇလၢႆး ႁႂ်ႈသၢႆၵူင်ႇ မႅပ်ႉၽႅပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |last=Wiles |first=Siouxsie |title=After 'Flatten the Curve', we must now 'Stop the Spread'. Here's what that means |url=https://thespinoff.co.nz/society/14-03-2020/after-flatten-the-curve-we-must-now-stop-the-spread-heres-what-that-means/ |website=The Spinoff |access-date=13 March 2020 |date=14 March 2020}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = 931–934 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5 }}</ref>]] လွၵ်းလၢႆးတွၼ်ႈတႃႇ ယွၼ်ႇယွမ်း လွင်ႈၽႄႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ယူႇသဝ်းတီႈႁိူၼ်း၊ ဝႄႈဢွင်ႈတီႈမီးၵူၼ်းၼမ်၊ ဢဝ်ၵွၼ်ႈသီသေ သုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း တီႇဢေႇသုတ်း ႁႂ်ႈႁိုဝ် 20 သိၵ်ႈ၊ ယူႇသဝ်းတီႈဢၼ်လူမ်းၶဝ်ႈလူမ်းဢွၵ်ႇလီ၊ ယႃႇဢဝ်မိုဝ်းဢၼ်ပႆႇလႆႈသုၵ်ႈလၢင်ႈသေ ယိပ်း၊ တိူဝ်ႉ မၢၵ်ႇတႃ၊ ၶူႈလင်၊ သပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။<ref name="CDC-Prevention & Treatment">{{cite web | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html | author = Centers for Disease Control | title = Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): Prevention & Treatment | date = 3 February 2020 | language = en-us | access-date = 10 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191215193934/https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html | archive-date = 15 December 2019 | url-status = live| author-link = Centers for Disease Control }}</ref><ref name="WHO Advice for Public">{{cite web | url = https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | title = Advice for Public | vauthors = ((World Health Organization)) | access-date = 10 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | archive-date = 26 January 2020 | url-status = live| author-link = World Health Organization | name-list-format = vanc}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/03/17/814221111/my-hand-washing-song-readers-offer-lyrics-for-a-20-second-scrub|title=My Hand-Washing Song: Readers Offer Lyrics For A 20-Second Scrub|website=NPR.org|language=en|access-date=20 March 2020}}</ref> [[CDC]] လႆႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဝႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်တင်းၸေႈၸဵတ်ႉသေ တူမ်းပၼ် သူပ်း လႄႈ ၶူႈလင်၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးၸေႈ ဢဝ်ငွၵ်းသွၵ်ႇတူပ်ႉသေ ႁႄႉယဝ်ႉၸင်ႇဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name = "CDC-Prevention & Treatment"/> ပေႃးဝႃႈ ဢႆ၊ ၶီႈၸၢမ်ယဝ်ႉမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈသုၵ်ႈလၢင်ႉပၼ်မိုဝ်းၼႆယဝ်ႉ။<ref name = "CDC-Prevention & Treatment"/> လွၵ်းလၢႆး [[:en:Social_distancing|လွင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇႁၢင်ႇၵၼ်]] ၊ လွင်ႈဢိုတ်း ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းၷၢၼ်၊ လွင်ႈႁၢမ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လႄႈ လွင်ႈႁၢမ်ႈၸူႉတုမ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇယွၼ်ႇယွမ်း ယႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းတင်းၼမ် တိူဝ်ႉၸမ်ႈၺႃး ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။<ref name="JHUSocialDistancing">{{cite web | first = Lisa Lockerd | last = Maragakis | name-list-format = vanc |title=Coronavirus, Social Distancing and Self Quarantine |url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/coronavirus/coronavirus-social-distancing-and-self-quarantine |website=www.hopkinsmedicine.org |publisher=Johns Hopkins University}}</ref> ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ လႄႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း လူဝ်ႇယူႇႁၢင်ႇၵၼ် 6 ထတ်း ( 1.80 မီႇတႃႇ) ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=Parker-Pope|first=Tara|url=https://www.nytimes.com/2020/03/19/well/live/coronavirus-quarantine-social-distancing.html|title=Deciding How Much Distance You Should Keep|date=19 March 2020|work=The New York Times|access-date=20 March 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} 0t466fxar8ld58v28dtbm4bwi4smnec 0 48113 142433 141064 2026-08-07T00:35:42Z Saosukham 105 မႄးသႂ်ႇထႅင်ႈ ၼမ်ႉတီး လႄႈ ၼမ်ႉၵၢပ်ႇ 142433 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉတဵင်း | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[မိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] တီႈ [[တႃႈသူပ်းတဵင်း]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|145|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|19|51|43|N|97|44|45|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ၊ ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ် တၢတ်ႇလူင်ၵဵင်းတွင်း ၸိူဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၼ်ၾႆးၾႃႉ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိမၼ်းမိူင်းၵိုင် လႆၵႂႃႇထိုင်ၼမ်ႉၶူင်း လူင်းမိူဝ်းႁွတ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ “ၸႃႇတိယူႇမိူင်းၵိုင် ႁွတ်ႈထိုင်ပႃးၵဵင်းတွင်း ၵႂႃႇပွင်းၼမ်ႉၶူင်းယႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလူင်” ၼႆယူႇ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇ ၼိုင်ႈမႄႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် တင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးယူႇ။ ၼမ်ႉတဵင်းၵေႃႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ လႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈတင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈပွင်းလေႃးယဝ်ႉ။ === ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်း=== လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈမီး ငဝ်ႈတႄႇ လႄႈ တေလႆႈမီး ၶွတ်ႇယွတ်ႈယူႇ။ ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈတိၼ်လွႆၵွင်းမူးလွႆထၢၼ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းလွႆၸၢင်ႉ မိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်းလုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၸၢင်ႉ လႆလူင်းမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ- # '''ၼမ်ႉယွတ်ႈ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 5 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၶမ်း''' လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆလတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ ပၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ ၼမ်ႉတဵင်းသမ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆမႃးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းသေႇ မႃးတၢင်းဢွၵ်ႇသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈလႄႈ ၶႃမႃးၶွႆႈၵၼ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တီႈဢမ်ႇပေႃးၵႆၵၼ်တင်း ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉၵႃ''' လုၵ်ႉတၢင်းႁၢမ်းငၢႆး လႆလတ်းလူင်းမႃး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႄႈ ယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆႈလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶုၼ်သၢမ်လေႃးတင်းၼၢင်းဢူဝ်ႉပဵမ်ႇ တေဢုပ်ႇၵၼ် “ၼမ်ႉတဵင်းဢူၺ်း ယႃႇပေမေႃး”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တီႈၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႃၼၼ်ႉ သဵင်မၼ်းမေႃးႁႅင်းၼႃႇ။ # '''ၼမ်ႉလွၵ်ႉ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၵွႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈလွၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈၵွင်း) လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၵွႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းငိုၼ်း။ # '''ၼမ်ႉၶီႈၸၢင်ႉ (ၼမ်ႉၶီႈလိူင်)''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉသမ်ႉ လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လူင်းမႃးႁိမ်းလွႆဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်းၵွင်းမူးၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇၼၼ်ႉ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵုၼ်ပၢၼ်ႇ ပွၵ်ႉ(7) မိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉတွင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉတႄႉ လတ်းမႃး ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတီးသေ လူင်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး၊ လုၵ်ႉတင်းတူၵ်းသေ မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး။ # '''ၼမ်ႉႁူၺ်ႈႁၢင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ဢၼ်မီးလိၼ် ၼမ်ႉတဝ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၵုင်းၵၢင် ဢဝ်မႃးႁဵတ်း ၼမ်ႉၼဝ်ႈလိၼ်ၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉသႃႉသွမ်း''' လႆမႃးၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလူင်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ယၢင်း မႃးႁူမ်ႈလေႃး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၸႂ်လိ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸႂ်လိသေ မႃးၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ၼႆႉ လုၵ်ႉၸလၢႆးလွႆ တၢင်းမိူင်းၶုၼ် ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႆလူင်းမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ လႆလူင်းတူၵ်းမႃး ဝၢၼ်ႈႁႆး မႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ လူင်တွၼ် ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉလိူဝ်ႇ''' ၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ဝုၼ်းၽုတ်း မုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းထမ်ႈတႂ်ႈလွႆလိူဝ်ႇ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇၵျွင်းၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေယဝ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉတမ်ၶဝ်ႈ/ၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ သူၼ်ၼမ်ႉ ဢိၵ်ႇၼႂ်းၼႃးသေ သိုပ်ႇလႆလူင်းမႃး ႁိမ်းၶႅပ်ႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ လူင်းၵွႃႇပွင်ႇ လၢႆႇၼမ်ႉႁူးသၢမ်ၵွၼ် သိုပ်ႇလတ်းလႆလူင်းၵႂႃႇ တင်းဝၢၼ်ႈၼွင်သႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလိၼ်လႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးယွင်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁူမ်ႈၶဝ်ႈလေႃးမႄႈၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ # '''ၼမ်ႉပုၺ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈထမ်ႈလူင်တွင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ပၢင်ႇ လတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်းႁႆး ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၵိုတ်ႈ'''ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးၶႄႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၵၼ်းႁွၵ်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေ လႆလၼ်ႈၶဝ်ႈလိၼ် ၵႂႃႇပွင်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းလွႆမူၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵိုတ်ႈသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸိတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လုၵ်ႉတီႈၽႆၢႇတူၵ်းႁႆၢးသႅင် ဝၢၼ်ႈလုၵ်း လႆၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွင်း''' - ၼမ်ႉမႄႈၼႆႉတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈတိၼ်လွႆၸၢင်ႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉတွင်း ၼႂ်းႁိၼ်ႁႄႈဢိူင်ႇမိူင်းယၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် သေယဝ်ႉ၊ လႆလူင်းမႃးႁိမ်း ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၸၢမ်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဝူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ယႃႈသႆး၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ/ၼွင်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်လူမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈတၢတ်ႇမွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လူမ်း၊ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပၢတ်ႈမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုင်းတွင်းယဝ်ႉ ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတုမ်''' ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉႁူး၊ၼမ်ႉသွမ်ႇ၊ၼမ်ႉမိူတ်ႇ သၢမ်ၵေးၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မႄႈလဵဝ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတုမ်သေ ၼမ်ႉတုမ်လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉတဵင်း တီႈဝတ်ႉထၢတ်ႈတေႃႇၼမ်ႉတုမ် ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ်မႃးသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတီး''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉၵၢပ်ႇ''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉမ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၼိဝ်ႉ လႆမႃးသေ ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉမိူတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼၢၼ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်။ # '''ၼမ်ႉသၢႆး''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈပႃႇလဵပ်ႈဝၢၼ်ႈႁဵင်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉလၢတ်ႈ''' ႁူဝ်ၼမ်ႉမီးတီႈ မိူင်းၸိတ်ႇ လတ်းဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉမွင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉႁူးၽြႃးထမ်ႈ ၼမ်ႉႁူးၼမ်ႉသႂ် ၼမ်ႉၶႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉမွင်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉဢုၼ်ႇမႂ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸလႃးၵူၼ်ၶိုၼ်ႈ''' ၵေႃႈ လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ႁူဝ်မၼ်း မီးႁႆၢးၽၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလတ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးသေ သူပ်းပွင်ႇမၼ်း မီးတီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတွၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ # '''ၼမ်ႉပၼ်ႇ''' လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ လႆမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ တိၼ်လွႆပၢင်ယၢဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ် တီႈတႃႈၵူတ်ႉဝႅၼ်း။ # '''ၼမ်ႉယုမ်း''' ၼႆႉ ႁူဝ်မၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇလၢင်းပၢင်တွင် မႃးလေႃး ၼမ်ႉတပ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ သိုပ်ႇလႆလူင်း လွႆမွင်းလၢဝ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇၼမ်ႉတူၵ်း လတ်းလူင်းၸူးဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လုၵ်ႉတင်းမွၵ်ႇမႆႇ လႆလူင်းမႃး တၢင်း ဝၢၼ်ႈၸလွင်းသေ လၢႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ [[File:Keng Taung waterfall.jpg|thumb|တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈၼမ်ႉတဵင်း]] === သၢႆတၢင်းၼမ်ႉတဵင်း=== ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၵိုင် လႆလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢႆးၶႃႈ၊ ၵဵင်းတွင်း၊ လွႆလႅမ်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မွၵ်ႇမႆႇ လၢင်းၶိူဝ်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၶူင်း တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၸလွင်း ၸႄႈဝဵင်ႈလၢင်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ တႃႈသူပ်းတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းသေ ၵႂႃႇႁူဝ်မိူင်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထိုင်မႃး ၼႂ်းထုင်ႉၵဵင်းတွင်း ထုင်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတဵင်းမႃးပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ ၾႆးၾႃႉ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉသၽႃႇဝႁၢင်ႈလီ လႆလတ်းၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လဵင်ႉပၼ်ၼႃး လႄႈ ပၼ်ထၢတ်ႈသၢႆၼမ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈလႆလတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းလီတင်းၼမ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅဝ်ႈမိူၼ်ၼမ်ႉၶူင်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆလူင်းၼိမ်ၵမ်ႉပႃႈၼမ်လႄႈ ဢမ်ႇမေႃးသဵင်၊ ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ႁၼ်ၼမ်ႉတဵင်း ၼိမ်ၼင်ႇၼၼ်သေ လပ်ႉပၢႆၵမ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃး တေဢုပ်ႇၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတဵင်းလႄႈ ၵူဝ်ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ဢမ်ႇငိၼ်းလီၼႆသေ တႅမ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉတဵင်းမေႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ ၸၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉသေ လဵင်ႉၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်းၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ တီႈၼမ်ႉတဵင်းသေ တဵၵ်းဢဝ် ၼမ်ႉတဵင်း လဵင်ႉၼႃးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ <ref> https://www.facebook.com/share/p/17MBVAiSRc/ </ref> *ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ႁွင်ႈဢိတ်း ပေႃးမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ယူႇၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈဢိတ်းသေ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် တၵ်းတေယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇ။ *သၽႃႇဝႁွင်ႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉလူင်ၸိုင် ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃႈ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃးပိူၼ်ႈၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ *သၽႃႇဝ ႁွင်ႈလူင်ၼႆႉ မၼ်းႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းသေ လူင်းၵႂႃႇၸူးယိူင်းမၢႆမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႈဢမ်ႇဝၢႆး၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်လႂ် မႃးႁူမ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇႁူမ်ႈႁွမ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမုင်ႈၸူး ယိူင်းမၢႆမၼ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈယိူင်ႈၼင်ႇ ၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယူႇ။ *ဢိင်ပိုင်ႈၶေႃႈမုၼ်း ဢူၺ်းၵေႃႉၽူႈႁၵ်ႉၼမ်ႉတဵင်းသေ ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ႁူဝ်ၼႆႉလႄႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇ။ ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] h473js0pkwsqnjjctlshet0qh6j8wd3 142434 142433 2026-08-07T00:40:22Z Saosukham 105 မႄးထႅမ်တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင် 142434 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉတဵင်း | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[မိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] တီႈ [[တႃႈသူပ်းတဵင်း]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|145|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|19|51|43|N|97|44|45|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ၊ ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ် တၢတ်ႇလူင်ၵဵင်းတွင်း (တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင်) ၸိူဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၼ်ၾႆးၾႃႉ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိမၼ်းမိူင်းၵိုင် လႆၵႂႃႇထိုင်ၼမ်ႉၶူင်း လူင်းမိူဝ်းႁွတ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ “ၸႃႇတိယူႇမိူင်းၵိုင် ႁွတ်ႈထိုင်ပႃးၵဵင်းတွင်း ၵႂႃႇပွင်းၼမ်ႉၶူင်းယႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလူင်” ၼႆယူႇ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇ ၼိုင်ႈမႄႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် တင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးယူႇ။ ၼမ်ႉတဵင်းၵေႃႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ လႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈတင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈပွင်းလေႃးယဝ်ႉ။ === ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်း=== လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈမီး ငဝ်ႈတႄႇ လႄႈ တေလႆႈမီး ၶွတ်ႇယွတ်ႈယူႇ။ ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈတိၼ်လွႆၵွင်းမူးလွႆထၢၼ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းလွႆၸၢင်ႉ မိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်းလုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၸၢင်ႉ လႆလူင်းမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ- # '''ၼမ်ႉယွတ်ႈ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 5 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၶမ်း''' လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆလတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ ပၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ ၼမ်ႉတဵင်းသမ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆမႃးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းသေႇ မႃးတၢင်းဢွၵ်ႇသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈလႄႈ ၶႃမႃးၶွႆႈၵၼ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တီႈဢမ်ႇပေႃးၵႆၵၼ်တင်း ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉၵႃ''' လုၵ်ႉတၢင်းႁၢမ်းငၢႆး လႆလတ်းလူင်းမႃး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႄႈ ယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆႈလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶုၼ်သၢမ်လေႃးတင်းၼၢင်းဢူဝ်ႉပဵမ်ႇ တေဢုပ်ႇၵၼ် “ၼမ်ႉတဵင်းဢူၺ်း ယႃႇပေမေႃး”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တီႈၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႃၼၼ်ႉ သဵင်မၼ်းမေႃးႁႅင်းၼႃႇ။ # '''ၼမ်ႉလွၵ်ႉ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၵွႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈလွၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈၵွင်း) လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၵွႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းငိုၼ်း။ # '''ၼမ်ႉၶီႈၸၢင်ႉ (ၼမ်ႉၶီႈလိူင်)''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉသမ်ႉ လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လူင်းမႃးႁိမ်းလွႆဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်းၵွင်းမူးၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇၼၼ်ႉ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵုၼ်ပၢၼ်ႇ ပွၵ်ႉ(7) မိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉတွင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉတႄႉ လတ်းမႃး ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတီးသေ လူင်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး၊ လုၵ်ႉတင်းတူၵ်းသေ မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး။ # '''ၼမ်ႉႁူၺ်ႈႁၢင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ဢၼ်မီးလိၼ် ၼမ်ႉတဝ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၵုင်းၵၢင် ဢဝ်မႃးႁဵတ်း ၼမ်ႉၼဝ်ႈလိၼ်ၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉသႃႉသွမ်း''' လႆမႃးၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလူင်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ယၢင်း မႃးႁူမ်ႈလေႃး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၸႂ်လိ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸႂ်လိသေ မႃးၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ၼႆႉ လုၵ်ႉၸလၢႆးလွႆ တၢင်းမိူင်းၶုၼ် ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႆလူင်းမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ လႆလူင်းတူၵ်းမႃး ဝၢၼ်ႈႁႆး မႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ လူင်တွၼ် ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉလိူဝ်ႇ''' ၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ဝုၼ်းၽုတ်း မုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းထမ်ႈတႂ်ႈလွႆလိူဝ်ႇ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇၵျွင်းၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေယဝ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉတမ်ၶဝ်ႈ/ၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ သူၼ်ၼမ်ႉ ဢိၵ်ႇၼႂ်းၼႃးသေ သိုပ်ႇလႆလူင်းမႃး ႁိမ်းၶႅပ်ႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ လူင်းၵွႃႇပွင်ႇ လၢႆႇၼမ်ႉႁူးသၢမ်ၵွၼ် သိုပ်ႇလတ်းလႆလူင်းၵႂႃႇ တင်းဝၢၼ်ႈၼွင်သႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလိၼ်လႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးယွင်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁူမ်ႈၶဝ်ႈလေႃးမႄႈၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ # '''ၼမ်ႉပုၺ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈထမ်ႈလူင်တွင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ပၢင်ႇ လတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်းႁႆး ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၵိုတ်ႈ'''ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးၶႄႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၵၼ်းႁွၵ်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေ လႆလၼ်ႈၶဝ်ႈလိၼ် ၵႂႃႇပွင်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းလွႆမူၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵိုတ်ႈသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸိတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လုၵ်ႉတီႈၽႆၢႇတူၵ်းႁႆၢးသႅင် ဝၢၼ်ႈလုၵ်း လႆၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွင်း''' - ၼမ်ႉမႄႈၼႆႉတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈတိၼ်လွႆၸၢင်ႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉတွင်း ၼႂ်းႁိၼ်ႁႄႈဢိူင်ႇမိူင်းယၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် သေယဝ်ႉ၊ လႆလူင်းမႃးႁိမ်း ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၸၢမ်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဝူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ယႃႈသႆး၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ/ၼွင်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်လူမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈတၢတ်ႇမွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လူမ်း၊ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပၢတ်ႈမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုင်းတွင်းယဝ်ႉ ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတုမ်''' ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉႁူး၊ၼမ်ႉသွမ်ႇ၊ၼမ်ႉမိူတ်ႇ သၢမ်ၵေးၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မႄႈလဵဝ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတုမ်သေ ၼမ်ႉတုမ်လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉတဵင်း တီႈဝတ်ႉထၢတ်ႈတေႃႇၼမ်ႉတုမ် ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ်မႃးသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတီး''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉၵၢပ်ႇ''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉမ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၼိဝ်ႉ လႆမႃးသေ ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉမိူတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼၢၼ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်။ # '''ၼမ်ႉသၢႆး''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈပႃႇလဵပ်ႈဝၢၼ်ႈႁဵင်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉလၢတ်ႈ''' ႁူဝ်ၼမ်ႉမီးတီႈ မိူင်းၸိတ်ႇ လတ်းဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉမွင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉႁူးၽြႃးထမ်ႈ ၼမ်ႉႁူးၼမ်ႉသႂ် ၼမ်ႉၶႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉမွင်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉဢုၼ်ႇမႂ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸလႃးၵူၼ်ၶိုၼ်ႈ''' ၵေႃႈ လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ႁူဝ်မၼ်း မီးႁႆၢးၽၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလတ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးသေ သူပ်းပွင်ႇမၼ်း မီးတီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတွၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ # '''ၼမ်ႉပၼ်ႇ''' လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ လႆမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ တိၼ်လွႆပၢင်ယၢဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ် တီႈတႃႈၵူတ်ႉဝႅၼ်း။ # '''ၼမ်ႉယုမ်း''' ၼႆႉ ႁူဝ်မၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇလၢင်းပၢင်တွင် မႃးလေႃး ၼမ်ႉတပ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ သိုပ်ႇလႆလူင်း လွႆမွင်းလၢဝ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇၼမ်ႉတူၵ်း လတ်းလူင်းၸူးဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လုၵ်ႉတင်းမွၵ်ႇမႆႇ လႆလူင်းမႃး တၢင်း ဝၢၼ်ႈၸလွင်းသေ လၢႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ [[File:Keng Taung waterfall.jpg|thumb|တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်း(တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင်) ဢၼ်ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈၼမ်ႉတဵင်း]] === သၢႆတၢင်းၼမ်ႉတဵင်း=== ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၵိုင် လႆလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢႆးၶႃႈ၊ ၵဵင်းတွင်း၊ လွႆလႅမ်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မွၵ်ႇမႆႇ လၢင်းၶိူဝ်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၶူင်း တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၸလွင်း ၸႄႈဝဵင်ႈလၢင်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ တႃႈသူပ်းတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းသေ ၵႂႃႇႁူဝ်မိူင်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထိုင်မႃး ၼႂ်းထုင်ႉၵဵင်းတွင်း ထုင်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတဵင်းမႃးပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ ၾႆးၾႃႉ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉသၽႃႇဝႁၢင်ႈလီ လႆလတ်းၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လဵင်ႉပၼ်ၼႃး လႄႈ ပၼ်ထၢတ်ႈသၢႆၼမ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈလႆလတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းလီတင်းၼမ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅဝ်ႈမိူၼ်ၼမ်ႉၶူင်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆလူင်းၼိမ်ၵမ်ႉပႃႈၼမ်လႄႈ ဢမ်ႇမေႃးသဵင်၊ ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ႁၼ်ၼမ်ႉတဵင်း ၼိမ်ၼင်ႇၼၼ်သေ လပ်ႉပၢႆၵမ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃး တေဢုပ်ႇၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတဵင်းလႄႈ ၵူဝ်ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ဢမ်ႇငိၼ်းလီၼႆသေ တႅမ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉတဵင်းမေႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ ၸၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉသေ လဵင်ႉၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်းၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ တီႈၼမ်ႉတဵင်းသေ တဵၵ်းဢဝ် ၼမ်ႉတဵင်း လဵင်ႉၼႃးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ <ref> https://www.facebook.com/share/p/17MBVAiSRc/ </ref> *ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ႁွင်ႈဢိတ်း ပေႃးမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ယူႇၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈဢိတ်းသေ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် တၵ်းတေယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇ။ *သၽႃႇဝႁွင်ႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉလူင်ၸိုင် ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃႈ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃးပိူၼ်ႈၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ *သၽႃႇဝ ႁွင်ႈလူင်ၼႆႉ မၼ်းႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းသေ လူင်းၵႂႃႇၸူးယိူင်းမၢႆမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႈဢမ်ႇဝၢႆး၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်လႂ် မႃးႁူမ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇႁူမ်ႈႁွမ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမုင်ႈၸူး ယိူင်းမၢႆမၼ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈယိူင်ႈၼင်ႇ ၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယူႇ။ *ဢိင်ပိုင်ႈၶေႃႈမုၼ်း ဢူၺ်းၵေႃႉၽူႈႁၵ်ႉၼမ်ႉတဵင်းသေ ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ႁူဝ်ၼႆႉလႄႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇ။ ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] 04u83cvse49loqboq62y795ljk41d9v 142435 142434 2026-08-07T01:06:14Z Saosukham 105 မႄးထႅမ်ၶေႃႈမုၼ်းမႂ်ႇ 142435 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉတဵင်း | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[မိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] တီႈ [[တႃႈသူပ်းတဵင်း]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|145|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|19|51|43|N|97|44|45|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ၊ ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ် တၢတ်ႇလူင်ၵဵင်းတွင်း (တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင်) ၸိူဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၼ်ၾႆးၾႃႉ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိမၼ်းမိူင်းၵိုင် လႆၵႂႃႇထိုင်ၼမ်ႉၶူင်း လူင်းမိူဝ်းႁွတ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ “ၸႃႇတိယူႇမိူင်းၵိုင် ႁွတ်ႈထိုင်ပႃးၵဵင်းတွင်း ၵႂႃႇပွင်းၼမ်ႉၶူင်းယႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလူင်” ၼႆယူႇ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇ ၼိုင်ႈမႄႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် တင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးယူႇ။ ၼမ်ႉတဵင်းၵေႃႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ လႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈတင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈပွင်းလေႃးယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ၽၢႆႇဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ Teng River (or) Nam Teng ၼႆသေ ပဵၼ်ၵိင်ႇၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ <ref> FAO - Salween Basin </ref> === ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်း=== လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈမီး ငဝ်ႈတႄႇ လႄႈ တေလႆႈမီး ၶွတ်ႇယွတ်ႈယူႇ။ ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈတိၼ်လွႆၵွင်းမူးလွႆထၢၼ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းလွႆၸၢင်ႉ မိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်းလုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၸၢင်ႉ လႆလူင်းမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ- # '''ၼမ်ႉယွတ်ႈ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 5 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၶမ်း''' လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆလတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ ပၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ ၼမ်ႉတဵင်းသမ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆမႃးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းသေႇ မႃးတၢင်းဢွၵ်ႇသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈလႄႈ ၶႃမႃးၶွႆႈၵၼ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တီႈဢမ်ႇပေႃးၵႆၵၼ်တင်း ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉၵႃ''' လုၵ်ႉတၢင်းႁၢမ်းငၢႆး လႆလတ်းလူင်းမႃး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႄႈ ယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆႈလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶုၼ်သၢမ်လေႃးတင်းၼၢင်းဢူဝ်ႉပဵမ်ႇ တေဢုပ်ႇၵၼ် “ၼမ်ႉတဵင်းဢူၺ်း ယႃႇပေမေႃး”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တီႈၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႃၼၼ်ႉ သဵင်မၼ်းမေႃးႁႅင်းၼႃႇ။ # '''ၼမ်ႉလွၵ်ႉ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၵွႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈလွၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈၵွင်း) လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၵွႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းငိုၼ်း။ # '''ၼမ်ႉၶီႈၸၢင်ႉ (ၼမ်ႉၶီႈလိူင်)''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉသမ်ႉ လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လူင်းမႃးႁိမ်းလွႆဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်းၵွင်းမူးၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇၼၼ်ႉ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵုၼ်ပၢၼ်ႇ ပွၵ်ႉ(7) မိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉတွင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉတႄႉ လတ်းမႃး ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတီးသေ လူင်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး၊ လုၵ်ႉတင်းတူၵ်းသေ မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး။ # '''ၼမ်ႉႁူၺ်ႈႁၢင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ဢၼ်မီးလိၼ် ၼမ်ႉတဝ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၵုင်းၵၢင် ဢဝ်မႃးႁဵတ်း ၼမ်ႉၼဝ်ႈလိၼ်ၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉသႃႉသွမ်း''' လႆမႃးၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလူင်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ယၢင်း မႃးႁူမ်ႈလေႃး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၸႂ်လိ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸႂ်လိသေ မႃးၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ၼႆႉ လုၵ်ႉၸလၢႆးလွႆ တၢင်းမိူင်းၶုၼ် ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႆလူင်းမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ လႆလူင်းတူၵ်းမႃး ဝၢၼ်ႈႁႆး မႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ လူင်တွၼ် ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉလိူဝ်ႇ''' ၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ဝုၼ်းၽုတ်း မုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းထမ်ႈတႂ်ႈလွႆလိူဝ်ႇ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇၵျွင်းၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေယဝ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉတမ်ၶဝ်ႈ/ၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ သူၼ်ၼမ်ႉ ဢိၵ်ႇၼႂ်းၼႃးသေ သိုပ်ႇလႆလူင်းမႃး ႁိမ်းၶႅပ်ႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ လူင်းၵွႃႇပွင်ႇ လၢႆႇၼမ်ႉႁူးသၢမ်ၵွၼ် သိုပ်ႇလတ်းလႆလူင်းၵႂႃႇ တင်းဝၢၼ်ႈၼွင်သႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလိၼ်လႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးယွင်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁူမ်ႈၶဝ်ႈလေႃးမႄႈၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ # '''ၼမ်ႉပုၺ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈထမ်ႈလူင်တွင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ပၢင်ႇ လတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်းႁႆး ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၵိုတ်ႈ'''ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးၶႄႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၵၼ်းႁွၵ်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေ လႆလၼ်ႈၶဝ်ႈလိၼ် ၵႂႃႇပွင်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းလွႆမူၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵိုတ်ႈသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸိတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လုၵ်ႉတီႈၽႆၢႇတူၵ်းႁႆၢးသႅင် ဝၢၼ်ႈလုၵ်း လႆၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွင်း''' - ၼမ်ႉမႄႈၼႆႉတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈတိၼ်လွႆၸၢင်ႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉတွင်း ၼႂ်းႁိၼ်ႁႄႈဢိူင်ႇမိူင်းယၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် သေယဝ်ႉ၊ လႆလူင်းမႃးႁိမ်း ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၸၢမ်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဝူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ယႃႈသႆး၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ/ၼွင်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်လူမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈတၢတ်ႇမွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လူမ်း၊ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပၢတ်ႈမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုင်းတွင်းယဝ်ႉ ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတုမ်''' ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉႁူး၊ၼမ်ႉသွမ်ႇ၊ၼမ်ႉမိူတ်ႇ သၢမ်ၵေးၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မႄႈလဵဝ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတုမ်သေ ၼမ်ႉတုမ်လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉတဵင်း တီႈဝတ်ႉထၢတ်ႈတေႃႇၼမ်ႉတုမ် ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ်မႃးသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတီး''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉၵၢပ်ႇ''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉမ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၼိဝ်ႉ လႆမႃးသေ ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉမိူတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼၢၼ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်။ # '''ၼမ်ႉသၢႆး''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈပႃႇလဵပ်ႈဝၢၼ်ႈႁဵင်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉလၢတ်ႈ''' ႁူဝ်ၼမ်ႉမီးတီႈ မိူင်းၸိတ်ႇ လတ်းဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉမွင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉႁူးၽြႃးထမ်ႈ ၼမ်ႉႁူးၼမ်ႉသႂ် ၼမ်ႉၶႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉမွင်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉဢုၼ်ႇမႂ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸလႃးၵူၼ်ၶိုၼ်ႈ''' ၵေႃႈ လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ႁူဝ်မၼ်း မီးႁႆၢးၽၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလတ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးသေ သူပ်းပွင်ႇမၼ်း မီးတီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတွၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ # '''ၼမ်ႉပၼ်ႇ''' လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ လႆမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ တိၼ်လွႆပၢင်ယၢဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ် တီႈတႃႈၵူတ်ႉဝႅၼ်း။ # '''ၼမ်ႉယုမ်း''' ၼႆႉ ႁူဝ်မၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇလၢင်းပၢင်တွင် မႃးလေႃး ၼမ်ႉတပ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ သိုပ်ႇလႆလူင်း လွႆမွင်းလၢဝ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇၼမ်ႉတူၵ်း လတ်းလူင်းၸူးဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လုၵ်ႉတင်းမွၵ်ႇမႆႇ လႆလူင်းမႃး တၢင်း ဝၢၼ်ႈၸလွင်းသေ လၢႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ [[File:Keng Taung waterfall.jpg|thumb|တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်း(တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင်) ဢၼ်ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈၼမ်ႉတဵင်း]] === သၢႆတၢင်းၼမ်ႉတဵင်း=== ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၵိုင် လႆလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢႆးၶႃႈ၊ ၵဵင်းတွင်း၊ လွႆလႅမ်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မွၵ်ႇမႆႇ လၢင်းၶိူဝ်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၶူင်း တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၸလွင်း ၸႄႈဝဵင်ႈလၢင်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ ၼမ်ႉတဵင်း လုၵ်ႉလွႆၸၢင်ႉ မိူင်းၵိုင် တႄႇလႆမုင်ႈၼႃႈၸူး ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၢၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလုၵ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်း မိူဝ်းၶဝ်ႈၸူးၽၢႆႇၶႂၢၼမ်ႉၶူင်း တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ <ref> Burma. 1906. Retrieved 28 September 2011. </ref> တႃႈသူပ်းတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းသေ ၵႂႃႇႁူဝ်မိူင်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထိုင်မႃး ၼႂ်းထုင်ႉၵဵင်းတွင်း ထုင်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတဵင်းမႃးပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ ၾႆးၾႃႉ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉသၽႃႇဝႁၢင်ႈလီ လႆလတ်းၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လဵင်ႉပၼ်ၼႃး လႄႈ ပၼ်ထၢတ်ႈသၢႆၼမ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈလႆလတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းလီတင်းၼမ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅဝ်ႈမိူၼ်ၼမ်ႉၶူင်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆလူင်းၼိမ်ၵမ်ႉပႃႈၼမ်လႄႈ ဢမ်ႇမေႃးသဵင်၊ ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ႁၼ်ၼမ်ႉတဵင်း ၼိမ်ၼင်ႇၼၼ်သေ လပ်ႉပၢႆၵမ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃး တေဢုပ်ႇၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတဵင်းလႄႈ ၵူဝ်ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ဢမ်ႇငိၼ်းလီၼႆသေ တႅမ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉတဵင်းမေႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ ၸၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉသေ လဵင်ႉၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်းၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ တီႈၼမ်ႉတဵင်းသေ တဵၵ်းဢဝ် ၼမ်ႉတဵင်း လဵင်ႉၼႃးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ <ref> https://www.facebook.com/share/p/17MBVAiSRc/ </ref> *ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ႁွင်ႈဢိတ်း ပေႃးမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ယူႇၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈဢိတ်းသေ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် တၵ်းတေယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇ။ *သၽႃႇဝႁွင်ႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉလူင်ၸိုင် ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃႈ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃးပိူၼ်ႈၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ *သၽႃႇဝ ႁွင်ႈလူင်ၼႆႉ မၼ်းႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းသေ လူင်းၵႂႃႇၸူးယိူင်းမၢႆမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႈဢမ်ႇဝၢႆး၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်လႂ် မႃးႁူမ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇႁူမ်ႈႁွမ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမုင်ႈၸူး ယိူင်းမၢႆမၼ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈယိူင်ႈၼင်ႇ ၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယူႇ။ *ဢိင်ပိုင်ႈၶေႃႈမုၼ်း ဢူၺ်းၵေႃႉၽူႈႁၵ်ႉၼမ်ႉတဵင်းသေ ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ႁူဝ်ၼႆႉလႄႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇ။ ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] te0303c9pjgy8bo4rk2kitqv9t8n8vx 142436 142435 2026-08-07T01:17:47Z Saosukham 105 မႄးထႅမ် ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢဵင်းၵလဵတ်ႈ 142436 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ၼမ်ႉတဵင်း | image = | image_size = 250 | image_alt = | image_caption = | map = | map_size = 200 | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[မိူင်းတႆး]] | mouth_location = [[ၼမ်ႉၶူင်း]] တီႈ [[တႃႈသူပ်းတဵင်း]] | subdivision_type1 = မိူင်း | subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | progression = | length = <!-- {{convert||km}} --> | source1_elevation = <!-- {{convert||m|ft|abbr=on}} --> | mouth_elevation = {{convert|145|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|19|51|43|N|97|44|45|E|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} ၼမ်ႉဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ၊ ၼမ်ႉဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ် တၢတ်ႇလူင်ၵဵင်းတွင်း (တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင်) ၸိူဝ်ႈသဵင်ႈယႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ပၼ်ၾႆးၾႃႉ တင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ ၸႃႇတိမၼ်းမိူင်းၵိုင် လႆၵႂႃႇထိုင်ၼမ်ႉၶူင်း လူင်းမိူဝ်းႁွတ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈ “ၸႃႇတိယူႇမိူင်းၵိုင် ႁွတ်ႈထိုင်ပႃးၵဵင်းတွင်း ၵႂႃႇပွင်းၼမ်ႉၶူင်းယႂ်ႇ လေႃးသႂ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလူင်” ၼႆယူႇ။ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇ ၼိုင်ႈမႄႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉႁွင်ႈလူင် တင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈလေႃးယူႇ။ ၼမ်ႉတဵင်းၵေႃႈ တႃႇတေပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼၼ်ႉ လႆႈမီး ၼမ်ႉႁွင်ႈတင်းၼမ် မႃးႁူမ်ႈပွင်းလေႃးယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ၽၢႆႇဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် ႁွင်ႉဝႃႈ '''Teng River''' (or) '''Nam Teng''' ၼႆသေ ပဵၼ်ၵိင်ႇၼမ်ႉၶူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းတႆးယဝ်ႉ။ <ref> FAO - Salween Basin </ref> တီႈၼႂ်း Google Map တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်းၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ Nam Taung River ၼင်ႇၼႆ။ <ref> https://www.google.com/maps/@19.8593318,97.7508937,1198m/data=!3m1!1e3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDgwNC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D </ref> === ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်း=== လွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈမီး ငဝ်ႈတႄႇ လႄႈ တေလႆႈမီး ၶွတ်ႇယွတ်ႈယူႇ။ ၸႃႇတိၼမ်ႉတဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈတိၼ်လွႆၵွင်းမူးလွႆထၢၼ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းလွႆၸၢင်ႉ မိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်းလုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၸၢင်ႉ လႆလူင်းမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ- # '''ၼမ်ႉယွတ်ႈ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 5 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် မႃးႁူမ်ႈလေႃးၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၶမ်း''' လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆလတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝဵင်းမိူင်းၵိုင်သေ ပၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း၊ ၼမ်ႉတဵင်းသမ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းတူၵ်း လႆမႃးၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းသေႇ မႃးတၢင်းဢွၵ်ႇသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈလႄႈ ၶႃမႃးၶွႆႈၵၼ် ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်း တီႈဢမ်ႇပေႃးၵႆၵၼ်တင်း ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇမိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉၵႃ''' လုၵ်ႉတၢင်းႁၢမ်းငၢႆး လႆလတ်းလူင်းမႃး ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႄႈ ယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆႈလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶုၼ်သၢမ်လေႃးတင်းၼၢင်းဢူဝ်ႉပဵမ်ႇ တေဢုပ်ႇၵၼ် “ၼမ်ႉတဵင်းဢူၺ်း ယႃႇပေမေႃး”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တီႈၶွႆႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႃၼၼ်ႉ သဵင်မၼ်းမေႃးႁႅင်းၼႃႇ။ # '''ၼမ်ႉလွၵ်ႉ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၵွႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈလွၵ်ႉ (ဝၢၼ်ႈၵွင်း) လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၵွႃႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းငိုၼ်း။ # '''ၼမ်ႉၶီႈၸၢင်ႉ (ၼမ်ႉၶီႈလိူင်)''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉသမ်ႉ လုၵ်ႉတင်းဢွၵ်ႇသေ လူင်းမႃးႁိမ်းလွႆဝဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁိမ်းၵွင်းမူးၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇၼၼ်ႉ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵုၼ်ပၢၼ်ႇ ပွၵ်ႉ(7) မိူင်းၵိုင်။ # '''ၼမ်ႉတွင်''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ၼႆႉတႄႉ လတ်းမႃး ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးတီးသေ လူင်းမႃးႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး၊ လုၵ်ႉတင်းတူၵ်းသေ မႃးၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း တီႈတၢင်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၼႃး။ # '''ၼမ်ႉႁူၺ်ႈႁၢင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူၺ်ႈ ဢၼ်မီးလိၼ် ၼမ်ႉတဝ်ႈ ပီႈၼွင်ႉၵုင်းၵၢင် ဢဝ်မႃးႁဵတ်း ၼမ်ႉၼဝ်ႈလိၼ်ၼၼ်ႉ လႆၶဝ်ႈၽၢႆႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉသႃႉသွမ်း''' လႆမႃးၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈလူင်သေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼုင်း''' ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉပုင်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉတၢင်းဝၢၼ်ႈၼွင်ယၢင်း မႃးႁူမ်ႈလေႃး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း တီႈမွၵ်ႈ 12 လၵ်း။ # '''ၼမ်ႉၸႂ်လိ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၸႂ်လိသေ မႃးၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ၼႆႉ လုၵ်ႉၸလၢႆးလွႆ တၢင်းမိူင်းၶုၼ် ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လႆလူင်းမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ ဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ လႆလူင်းတူၵ်းမႃး ဝၢၼ်ႈႁႆး မႃးၼႂ်းထိူၼ်ႇ လူင်တွၼ် ယူႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇသေ လႆလူင်းၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉလိူဝ်ႇ''' ၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉယူႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ၊ ဝုၼ်းၽုတ်း မုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းထမ်ႈတႂ်ႈလွႆလိူဝ်ႇ ၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇၵျွင်းၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေယဝ်ႉ၊ မႄႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉတမ်ၶဝ်ႈ/ၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈ သူၼ်ၼမ်ႉ ဢိၵ်ႇၼႂ်းၼႃးသေ သိုပ်ႇလႆလူင်းမႃး ႁိမ်းၶႅပ်ႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇ လူင်းၵွႃႇပွင်ႇ လၢႆႇၼမ်ႉႁူးသၢမ်ၵွၼ် သိုပ်ႇလတ်းလႆလူင်းၵႂႃႇ တင်းဝၢၼ်ႈၼွင်သႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၵွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလိၼ်လႅင်၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးယွင်း ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁူမ်ႈၶဝ်ႈလေႃးမႄႈၼမ်ႉတဵင်းယဝ်ႉ။ # '''ၼမ်ႉပုၺ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈထမ်ႈလူင်တွင်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼွင်ပၢင်ႇ လတ်းမႃးၽၢႆႇႁွင်ႇ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၽၢႆ ဝၢၼ်ႈၽူၺ်းႁႆး ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေလႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၵိုတ်ႈ'''ၼႆႉ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးၶႄႇ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ တိၼ်လွႆၵၼ်းႁွၵ်ႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလိူဝ်ႇသေ လႆလၼ်ႈၶဝ်ႈလိၼ် ၵႂႃႇပွင်ႇ ၽၢႆႇတူၵ်းလွႆမူၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵိုတ်ႈသေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸိတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ လုၵ်ႉတီႈၽႆၢႇတူၵ်းႁႆၢးသႅင် ဝၢၼ်ႈလုၵ်း လႆၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွင်း''' - ၼမ်ႉမႄႈၼႆႉတႄႉ လုၵ်ႉဢဝ်တီႈတိၼ်လွႆၸၢင်ႉ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈ ၼမ်ႉတွင်း ၼႂ်းႁိၼ်ႁႄႈဢိူင်ႇမိူင်းယၢႆး ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼွင် သေယဝ်ႉ၊ လႆလူင်းမႃးႁိမ်း ဝၢၼ်ႈမွၵ်ႇၸၢမ်၊ ဝၢၼ်ႈႁႅင်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈၵုင်းၸၢမ်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ဝူဝ်း၊ ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်ယႃႈသႆး၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇ/ၼွင်ၵႃး၊ ဝၢၼ်ႈၼႃးသၢၼ်၊ ဝၢၼ်ႈၼွင်လူမ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈတၢတ်ႇမွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်လူမ်း၊ လႆလတ်းမႃး ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ ပၢတ်ႈမႃးတၢင်း ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၼွင် ဝၢၼ်ႈတွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈၵုင်းတွင်းယဝ်ႉ ယူႇၽၢႆႇတူၵ်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတုမ်''' ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉႁူး၊ၼမ်ႉသွမ်ႇ၊ၼမ်ႉမိူတ်ႇ သၢမ်ၵေးၼႆႉႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်မႄႈလဵဝ်သေ လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတုမ်သေ ၼမ်ႉတုမ်လႆၶဝ်ႈၸူး ၼမ်ႉတဵင်း တီႈဝတ်ႉထၢတ်ႈတေႃႇၼမ်ႉတုမ် ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉႁုင်း''' ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵိုင် လုၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈႁူၺ်ႈ ဝၢၼ်ႈလွႆလမ်မႃးသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉႁ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတီး''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉၵၢပ်ႇ''' လႆၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတဵင်း ၼႂ်းၵေႈ မိူင်းပၼ်ႇ ၵဵင်းတွင်း။ # '''ၼမ်ႉမ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လုၵ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၵုင်းၼိဝ်ႉ လႆမႃးသေ ၶဝ်ႈၸူး ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉမိူတ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်း လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၼၢၼ်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်။ # '''ၼမ်ႉသၢႆး''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈပႃႇလဵပ်ႈဝၢၼ်ႈႁဵင်ႈ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉလၢတ်ႈ''' ႁူဝ်ၼမ်ႉမီးတီႈ မိူင်းၸိတ်ႇ လတ်းဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလူင်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း ၽၢႆႇႁွင်ႇဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင်။ # '''ၼမ်ႉမွင်း''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉႁူးၽြႃးထမ်ႈ ၼမ်ႉႁူးၼမ်ႉသႂ် ၼမ်ႉၶႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉမွင်းသေ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉဢုၼ်ႇမႂ်ႇ''' ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ်ၵေႃႈ လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉၸလႃးၵူၼ်ၶိုၼ်ႈ''' ၵေႃႈ လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၶူဝ်လမ် လႆၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉတဵင်း။ # '''ၼမ်ႉတွၼ်''' ႁူဝ်မၼ်း မီးႁႆၢးၽၵ်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၸၢင် လႆလတ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးသေ သူပ်းပွင်ႇမၼ်း မီးတီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉတွၼ် ၽၢႆႇတႂ်ႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ # '''ၼမ်ႉပၼ်ႇ''' လုၵ်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ လႆမႃးၽၢႆႇဢွၵ်ႇ မႃးၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇ တိၼ်လွႆပၢင်ယၢဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၵုၼ်ၶၢၼ် တီႈတႃႈၵူတ်ႉဝႅၼ်း။ # '''ၼမ်ႉယုမ်း''' ၼႆႉ ႁူဝ်မၼ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉႁူးမၢၵ်ႇလၢင်းပၢင်တွင် မႃးလေႃး ၼမ်ႉတပ်း ဢိူင်ႇႁူဝ်လွႆ ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ သိုပ်ႇလႆလူင်း လွႆမွင်းလၢဝ်း ပဵၼ်တၢတ်ႇၼမ်ႉတူၵ်း လတ်းလူင်းၸူးဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လုၵ်ႉတင်းမွၵ်ႇမႆႇ လႆလူင်းမႃး တၢင်း ဝၢၼ်ႈၸလွင်းသေ လၢႆၶဝ်ႈၼမ်ႉတဵင်း။ [[File:Keng Taung waterfall.jpg|thumb|တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်း(တၢတ်ႇၸူင်ဢၢင်) ဢၼ်ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈၼမ်ႉတဵင်း]] === သၢႆတၢင်းၼမ်ႉတဵင်း=== ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၵိုင် လႆလတ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လၢႆးၶႃႈ၊ ၵဵင်းတွင်း၊ လွႆလႅမ်၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး၊ မွၵ်ႇမႆႇ လၢင်းၶိူဝ်းသေ ၶဝ်ႈၸူးၼမ်ႉၶူင်း တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်း ၽၢႆႇတႂ်ႈဝၢၼ်ႈၸလွင်း ၸႄႈဝဵင်ႈလၢင်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ ၼမ်ႉတဵင်း လုၵ်ႉလွႆၸၢင်ႉ မိူင်းၵိုင် တႄႇလႆမုင်ႈၼႃႈၸူး ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ သိုပ်ႇလႆၵႂႃႇ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၢၼ်းဢွၵ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းလုၵ်ႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်း မိူဝ်းၶဝ်ႈၸူးၽၢႆႇၶႂၢၼမ်ႉၶူင်း တီႈတႃႈသူပ်းတဵင်း ၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ <ref> Burma. 1906. Retrieved 28 September 2011. </ref> တႃႈသူပ်းတဵင်း ပဵၼ်တီႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉၶူင်းသေ ၵႂႃႇႁူဝ်မိူင်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ထိုင်မႃး ၼႂ်းထုင်ႉၵဵင်းတွင်း ထုင်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼၼ်ႉ ၼမ်ႉတဵင်းမႃးပဵၼ်တၢတ်ႇႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ တၢတ်ႇၵဵင်းတွင်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ်လႆႈ ၾႆးၾႃႉ တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉတဵင်း ပဵၼ်ၼမ်ႉသၽႃႇဝႁၢင်ႈလီ လႆလတ်းၼႂ်းၵႄႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လဵင်ႉပၼ်ၼႃး လႄႈ ပၼ်ထၢတ်ႈသၢႆၼမ်ႉ ၸိူဝ်းလႆႈလႆလတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းလီတင်းၼမ်။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႅဝ်ႈမိူၼ်ၼမ်ႉၶူင်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆလူင်းၼိမ်ၵမ်ႉပႃႈၼမ်လႄႈ ဢမ်ႇမေႃးသဵင်၊ ၽူႈတႅမ်ႈၸိူင်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ႁၼ်ၼမ်ႉတဵင်း ၼိမ်ၼင်ႇၼၼ်သေ လပ်ႉပၢႆၵမ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃး တေဢုပ်ႇၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ တီႈႁိမ်းၽင်ႇၼမ်ႉတဵင်းလႄႈ ၵူဝ်ၼၢင်းဢုပဵမ်ႇ ဢမ်ႇငိၼ်းလီၼႆသေ တႅမ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈၼမ်ႉတဵင်းမေႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၼမ်ႉတဵင်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ ၸၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉသေ လဵင်ႉၼႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ထုင်ႉဝၢၼ်ႈႁၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈၼႃးၵူင်းၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ်ဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵူင်းပၼ်ႇ တီႈၼမ်ႉတဵင်းသေ တဵၵ်းဢဝ် ၼမ်ႉတဵင်း လဵင်ႉၼႃးၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ <ref> https://www.facebook.com/share/p/17MBVAiSRc/ </ref> *ၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ ႁွင်ႈဢိတ်း ပေႃးမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ ယူႇၼိုင်ႈတီႈၼိုင်ႈဢိတ်းသေ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၸိုင် တၵ်းတေယိုင်ႈယႂ်ႇယူႇ။ *သၽႃႇဝႁွင်ႈၼမ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃး ၼမ်ႉလူင်ၸိုင် ၸိုဝ်ႈၼမ်ႉႁွင်ႈဢွၼ်ႇ လႆႈႁၢႆၵႂႃႇသေ ယဵၼ်းပဵၼ် ၼမ်ႉလူင်ၵႂႃႇၼင်ႇၼၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃႈ ပေႃးၵႂႃႇႁူမ်ႈလေႃးပိူၼ်ႈၼႆ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ *သၽႃႇဝ ႁွင်ႈလူင်ၼႆႉ မၼ်းႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းသေ လူင်းၵႂႃႇၸူးယိူင်းမၢႆမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႈဢမ်ႇဝၢႆး၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉဢၼ်လႂ် မႃးႁူမ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မၼ်းႁပ်ႉၶၢမ်ႇႁူမ်ႈႁွမ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မၼ်းသေ သိုပ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမုင်ႈၸူး ယိူင်းမၢႆမၼ်းၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းယႂ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈယိူင်ႈၼင်ႇ ၼမ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယူႇ။ *ဢိင်ပိုင်ႈၶေႃႈမုၼ်း ဢူၺ်းၵေႃႉၽူႈႁၵ်ႉၼမ်ႉတဵင်းသေ ၸင်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ႁူဝ်ၼႆႉလႄႈ ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ၵူႈၵေႃႉၵူႈၸဝ်ႈယူႇ။ ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မႄႈၼမ်ႉ ၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပၢႆးလိၼ် မိူင်းတႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၼမ်ႉၶူင်း]] ekh06e5fv4d4czdnfpsr1ea7tl4w0ij