တူၼ်ၶူးလူင် ဢႃၸေယ (ဝဵင်းၵဵင်းတုင်)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="shn">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</sitename>
    <dbname>shnwiki</dbname>
    <base>https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ၶိုၵ်ႉတွၼ်း</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ၵိူၼ်ႇတူ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ပိူင်လိူင်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူးလူင် ဢႃၸေယ (ဝဵင်းၵဵင်းတုင်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1722</id>
    <revision>
      <id>154989</id>
      <parentid>150038</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပၢႆးပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ */</comment>
      <origin>154989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11966" sha1="rl6c3ffm4k8ivyqhvleklorp2bemnxx" xml:space="preserve">ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလႄႈ တၢင်းႁၼ်တိုင် သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဢႃၸေယ &quot;ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၵုရု&quot; တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၶႃႈဢေႃႈ။

==ပီၵိူတ်ႇ==
ပီၵေႃၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်12 လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ

==တီႈၵိူတ်ႇ==
ဝၢၼ်ႈသူၼ်တၢၼ် ပႃႇမၢၼ်ႈသီႇပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။

==ပီႈၼွင်ႉ==
ၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉ မီး 4 ၸၢႆးပီႈၼွင်ႉ၊ ၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ် ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း။

==ပေႃႈလႄႈမႄႈ==
ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈလႄႈမႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄႉ ပဵၼ် လုင်းသၢင်ႇသု လႄႈ ပႃႈၼၢင်းမူဝ် ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႉ 1301 ၼီႈ၊ လိူၼ် 6 မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ၊ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ဢူးရႃၸိၼ်တ၊ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ (မိူင်ႈလဵဝ်ပဵၼ် ၵျွင်းထမ်ႇမေႃးတယ)၊ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး ပေႃႈဢွၵ်ႇၽၵႃႇထီး၊ မႄႈဢွၵ်ႇထီး၊ ဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႈသူၼ်တၢၼ်၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း (ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်း)==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1307 ၼီႈ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 18 ပီ၊ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး (မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ)။

==ပဵၼ်မုၼ်ၸၢင်း==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဢိၼ်တႃၸၵ်ႉၵ၊ ၵျွင်းၸွမ်မူၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ပဵၼ်သြႃႇဢုပတ်ႉသၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း တီႈသိမ်ႇၶၼ်ထ၊ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး ၸမ်ႉ ပဵၼ်တၵႃႇၶဝ် မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

==ပၢႆးပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ==
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1311 ၼီႈ တေႃႇထိုင် 1318 ၼီႈ ၼႂ်းၸဵတ်းပီလုမ်းလုမ်း လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းဢဝ်တၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၽၢႆႇထမ်းလေႃးၵုတ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိတတ်ႉတိၵၢၼ်ႇၵျီး၊ [[ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ]]၊ တိတ်းၼွင်ဢၢင်းလေး (ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ)၊ တွပ်ႇယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ 1. ပထမ်၊ 2. တုတိယ၊ 3. တတိယ၊ 4. ၸတုတ်ႉထ၊ 5. ပၺ်ၸမ၊ 6. သတ်ႉထ၊ 7. သတ်ႉထမ၊ 8. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမငႄႇ၊ 9. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမလတ်ႉ၊ 10. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမၵျီး၊ 11.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၶူးသွၼ် ထမ်ႇမႃႇၸရိယ လႄႈ ၸၼ်ႉဝိသဵတ်ႇ (ၵူင်ႇထူး) ႁႃႈၽိုၼ် (ငႃးၵျၢမ်း) (ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းနှင့် ဂုဏ်ထူးငါးကျမ်း)။

==သြႃႇၶူးသွၼ်ၸဝ်ႈ==
(1) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဝိမလႃၽိဝမ်သ (ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ၊ ဢၽိထၸမႁႃရတ်ႉထၵုရု)၊ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်းၵၢၼ်ႇၵျီး၊ [[ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ]]&lt;br&gt;
(2) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ လၵ်ႉၶၼသႃမိ (တႅၵ်ႉဢူၵ်ႉ)&lt;br&gt;
(3) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ပၺ်ၺႃသႃမိ (တႅၵ်ႉၵျၢပ်ႉ)&lt;br&gt;
(4) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ဝႃသဵတ်ႉထ (ၶူၼ်းသွၼ်)&lt;br&gt;
(5) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ဢိၼ်တေႃးၽႃသ (ၶူးသွၼ်)

==ၼႃႈၵၢၼ်ၽိူၺ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ==
ပီသႃႇသၼႃႇတူၵ်းၶိုၼ်ႈ 2500 ၼီႈတဵမ်ၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉဢဝ်ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး ႁဵတ်းပဵၼ်တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိထမ်း တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းၼႂ်းထမ်းပိတၵၢတ်ႈဝႃႈ &quot;တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ဢမ်ႇၼၼ်) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး&quot; ၼႆသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႈ၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႉ 1318 ၼီႈတေႃႇထိုင် 1376 ၼီႈ၊ (ပီၶရဵတ်ႉ 1975-2015) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 58 ပီၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီ သင်ႇၶၸဝ်ႈ 200 တေႃႇထိုင် 300 လိူဝ်လိူဝ် ပီးယူႇၵူႈပီပီယဝ်ႉ။

==တြႃးထမ်မ ဢၼ်တႅမ်ႈ==
တၢမ်တူဝ်သြႃႇၸဝ်ႈလူင်တႅမ်ႈ&lt;br&gt;
(1) ၸၼ်ႉသၢင်ႇဢွၼ်ႇ&lt;br&gt;
(2) ၸၼ်ႉမူႇလ&lt;br&gt;
(3) ၸၼ်ႉဝိၼီး&lt;br&gt;
(4) ၸၼ်ႉသုတ်ႉတၼ်ႇပီႈၼိုင်ႈ&lt;br&gt;
(5) ၸၼ်ႉသုတ်ႉတၼ်ႇပီသွင်&lt;br&gt;
(6) ၸၼ်ႉဢၽိထမ်ႇမႃႇ&lt;br&gt;
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈမႃး 58 ပီလုမ်းလုမ်း ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ပွႆး တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၵူႈပီပီ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1341 ၼီႈမႃး 35 ပီလုမ်းလုမ်း ႁဵတ်းပၼ်ပႃးပၢင်ပွႆး ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမႃးၸွမ်းၵူႈပီပီ၊ တႅမ်ႈပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ တြႃးတၼ်းၸႂ် မၢႆ 1 လႄႈ မၢႆ 2 ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==သင်ၶၸဝ်ႈၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈ==
(1) ၸဝ်ႈဢၢတ်ႇယႃးထမ်းသႅင် (ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ၵိူင်းၽၢႆႇမိူင်း)၊ ဝတ်ႉဢိၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်&lt;br&gt;
(2) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိၼ်တႃၸၵ်ႉၵ (ၸဝ်ႈၵွၼ်းပၢႆး ၵိူင်းၽၢႆႇတႆး)၊ ၵျွင်းၸွမ်မူၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်

==တၵႃႇသတ်ႉထႃးပွႆးထၢမ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ==
ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းၵဵင်းတုင် သူမ်လဵတ်းၸဝ်ႈၸၢႆးလူင် တင်းၼၢင်းမေးၸဝ်ႈလႄႈ မႄႈၸဝ်ႈ မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸဝ်ႈၵျႃႇၺုၼ်ႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းတၵႃႇသတ်ႉထႃး မိူင်းၵဵင်းတုင်၊ ဢိၵ်ႇတင်ႈတၵႃႇသတ်ႉထႃး တီႈၵႆတင်းလၢႆ ၵမ်ႉၸွႆႈပတ်ႉၸေးၶူဝ်းၶွင်သီႇပိူင်မႃး တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် 58 ပီၼႆႉယဝ်ႉ။

==ထမ်းတြႃးဢၼ်လႆႈႁေႃး (တဵတ်ႈ)==
ႁေႃးတြႃးသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် တၵႃႉသတ်ႉထႃး တီႈၸမ်လႄႈ တီႈၵႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်မႃး 58 ပီၼႆႉၸိုင် ႁူဝ်ၶေႃႈထမ်းတြႃး မီးၵႂႃႇမိုၼ်ႇလိူဝ်လိူဝ်သေ၊ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်း ၶႅပ်းၶူၺ်ႇမူၼ်ႉထမ်းတြႃးသေ ပိုၼ်ၸႅၵ်ႇလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉၸိုင် မီးလိူဝ်ၵႂႃႇ 100,000 (ၼိုင်ႈသႅၼ်) ၶႅပ်းၶူၺ်ႇလိူဝ်လိူဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

==ၸုမ်ႈ(ၼႃႇမသၵ်း)ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ==
(1) ပီၶရဵတ်ႉ 1957 ၼီႈ၊ သႃသၼထၸ သိရိပဝရ ထမ်မႃၸရိယ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(2) ပီၶရဵတ်ႉ 1991 ၼီႈ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ#ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ|ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(3) ပီၶရဵတ်ႉ 2007 ၼီႈ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(4) ပီၶရဵတ်ႉ 2015 ၼီႈ၊ ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၵုရု၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ

==တၢင်းသူင်ၸဝ်ႈ==
တူၺ်းတြႃး၊ ႁေႃးတြႃး။

==ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈ==
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးထမ်ႇမ လေႃးၵၸင်ႇမၼ်ႈတဵင်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးထမ်ႇမ လေႃးၵလူႉလႅဝ်သဵင်ႈ။

==ၶေႃႈတိုဝ်းၸဝ်ႈ==
ၵၢၼ်ႁေႃးတြႃး ပဵၼ်ၵၢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈ။

==ႁဵင်းလိၵ်ႈ (တီႈတိတ်းတေႃႇ)==
တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ထမ်ႇမေႃတယ၊ ဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႇသီႇပွၵ်ႉ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၶူင်ႇႁိူၼ်းဝိၼ်၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ မၢႆၽူၼ်း 08421287

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>rl6c3ffm4k8ivyqhvleklorp2bemnxx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154990</id>
      <parentid>154989</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ၸုမ်ႈ(ၼႃႇမသၵ်း)ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ */</comment>
      <origin>154990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11966" sha1="g58zvrde7815oo0eo6wpztpol61al2q" xml:space="preserve">ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလႄႈ တၢင်းႁၼ်တိုင် သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဢႃၸေယ &quot;ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၵုရု&quot; တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၶႃႈဢေႃႈ။

==ပီၵိူတ်ႇ==
ပီၵေႃၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်12 လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ

==တီႈၵိူတ်ႇ==
ဝၢၼ်ႈသူၼ်တၢၼ် ပႃႇမၢၼ်ႈသီႇပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။

==ပီႈၼွင်ႉ==
ၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉ မီး 4 ၸၢႆးပီႈၼွင်ႉ၊ ၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ် ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း။

==ပေႃႈလႄႈမႄႈ==
ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈလႄႈမႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄႉ ပဵၼ် လုင်းသၢင်ႇသု လႄႈ ပႃႈၼၢင်းမူဝ် ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႉ 1301 ၼီႈ၊ လိူၼ် 6 မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ၊ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ဢူးရႃၸိၼ်တ၊ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ (မိူင်ႈလဵဝ်ပဵၼ် ၵျွင်းထမ်ႇမေႃးတယ)၊ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး ပေႃႈဢွၵ်ႇၽၵႃႇထီး၊ မႄႈဢွၵ်ႇထီး၊ ဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႈသူၼ်တၢၼ်၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း (ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်း)==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1307 ၼီႈ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 18 ပီ၊ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး (မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ)။

==ပဵၼ်မုၼ်ၸၢင်း==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဢိၼ်တႃၸၵ်ႉၵ၊ ၵျွင်းၸွမ်မူၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ပဵၼ်သြႃႇဢုပတ်ႉသၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း တီႈသိမ်ႇၶၼ်ထ၊ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး ၸမ်ႉ ပဵၼ်တၵႃႇၶဝ် မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

==ပၢႆးပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ==
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1311 ၼီႈ တေႃႇထိုင် 1318 ၼီႈ ၼႂ်းၸဵတ်းပီလုမ်းလုမ်း လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းဢဝ်တၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၽၢႆႇထမ်းလေႃးၵုတ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိတတ်ႉတိၵၢၼ်ႇၵျီး၊ [[ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ]]၊ တိတ်းၼွင်ဢၢင်းလေး (ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ)၊ တွပ်ႇယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ 1. ပထမ်၊ 2. တုတိယ၊ 3. တတိယ၊ 4. ၸတုတ်ႉထ၊ 5. ပၺ်ၸမ၊ 6. သတ်ႉထ၊ 7. သတ်ႉထမ၊ 8. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမငႄႇ၊ 9. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမလတ်ႉ၊ 10. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမၵျီး၊ 11.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၶူးသွၼ် ထမ်ႇမႃႇၸရိယ လႄႈ ၸၼ်ႉဝိသဵတ်ႇ (ၵူင်ႇထူး) ႁႃႈၽိုၼ် (ငႃးၵျၢမ်း) (ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းနှင့် ဂုဏ်ထူးငါးကျမ်း)။

==သြႃႇၶူးသွၼ်ၸဝ်ႈ==
(1) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဝိမလႃၽိဝမ်သ (ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ၊ ဢၽိထၸမႁႃရတ်ႉထၵုရု)၊ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်းၵၢၼ်ႇၵျီး၊ [[ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ]]&lt;br&gt;
(2) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ လၵ်ႉၶၼသႃမိ (တႅၵ်ႉဢူၵ်ႉ)&lt;br&gt;
(3) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ပၺ်ၺႃသႃမိ (တႅၵ်ႉၵျၢပ်ႉ)&lt;br&gt;
(4) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ဝႃသဵတ်ႉထ (ၶူၼ်းသွၼ်)&lt;br&gt;
(5) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ဢိၼ်တေႃးၽႃသ (ၶူးသွၼ်)

==ၼႃႈၵၢၼ်ၽိူၺ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ==
ပီသႃႇသၼႃႇတူၵ်းၶိုၼ်ႈ 2500 ၼီႈတဵမ်ၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉဢဝ်ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး ႁဵတ်းပဵၼ်တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိထမ်း တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းၼႂ်းထမ်းပိတၵၢတ်ႈဝႃႈ &quot;တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ဢမ်ႇၼၼ်) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး&quot; ၼႆသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႈ၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႉ 1318 ၼီႈတေႃႇထိုင် 1376 ၼီႈ၊ (ပီၶရဵတ်ႉ 1975-2015) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 58 ပီၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီ သင်ႇၶၸဝ်ႈ 200 တေႃႇထိုင် 300 လိူဝ်လိူဝ် ပီးယူႇၵူႈပီပီယဝ်ႉ။

==တြႃးထမ်မ ဢၼ်တႅမ်ႈ==
တၢမ်တူဝ်သြႃႇၸဝ်ႈလူင်တႅမ်ႈ&lt;br&gt;
(1) ၸၼ်ႉသၢင်ႇဢွၼ်ႇ&lt;br&gt;
(2) ၸၼ်ႉမူႇလ&lt;br&gt;
(3) ၸၼ်ႉဝိၼီး&lt;br&gt;
(4) ၸၼ်ႉသုတ်ႉတၼ်ႇပီႈၼိုင်ႈ&lt;br&gt;
(5) ၸၼ်ႉသုတ်ႉတၼ်ႇပီသွင်&lt;br&gt;
(6) ၸၼ်ႉဢၽိထမ်ႇမႃႇ&lt;br&gt;
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈမႃး 58 ပီလုမ်းလုမ်း ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ပွႆး တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၵူႈပီပီ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1341 ၼီႈမႃး 35 ပီလုမ်းလုမ်း ႁဵတ်းပၼ်ပႃးပၢင်ပွႆး ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမႃးၸွမ်းၵူႈပီပီ၊ တႅမ်ႈပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ တြႃးတၼ်းၸႂ် မၢႆ 1 လႄႈ မၢႆ 2 ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==သင်ၶၸဝ်ႈၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈ==
(1) ၸဝ်ႈဢၢတ်ႇယႃးထမ်းသႅင် (ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ၵိူင်းၽၢႆႇမိူင်း)၊ ဝတ်ႉဢိၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်&lt;br&gt;
(2) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိၼ်တႃၸၵ်ႉၵ (ၸဝ်ႈၵွၼ်းပၢႆး ၵိူင်းၽၢႆႇတႆး)၊ ၵျွင်းၸွမ်မူၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်

==တၵႃႇသတ်ႉထႃးပွႆးထၢမ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ==
ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းၵဵင်းတုင် သူမ်လဵတ်းၸဝ်ႈၸၢႆးလူင် တင်းၼၢင်းမေးၸဝ်ႈလႄႈ မႄႈၸဝ်ႈ မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸဝ်ႈၵျႃႇၺုၼ်ႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းတၵႃႇသတ်ႉထႃး မိူင်းၵဵင်းတုင်၊ ဢိၵ်ႇတင်ႈတၵႃႇသတ်ႉထႃး တီႈၵႆတင်းလၢႆ ၵမ်ႉၸွႆႈပတ်ႉၸေးၶူဝ်းၶွင်သီႇပိူင်မႃး တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် 58 ပီၼႆႉယဝ်ႉ။

==ထမ်းတြႃးဢၼ်လႆႈႁေႃး (တဵတ်ႈ)==
ႁေႃးတြႃးသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် တၵႃႉသတ်ႉထႃး တီႈၸမ်လႄႈ တီႈၵႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်မႃး 58 ပီၼႆႉၸိုင် ႁူဝ်ၶေႃႈထမ်းတြႃး မီးၵႂႃႇမိုၼ်ႇလိူဝ်လိူဝ်သေ၊ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်း ၶႅပ်းၶူၺ်ႇမူၼ်ႉထမ်းတြႃးသေ ပိုၼ်ၸႅၵ်ႇလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉၸိုင် မီးလိူဝ်ၵႂႃႇ 100,000 (ၼိုင်ႈသႅၼ်) ၶႅပ်းၶူၺ်ႇလိူဝ်လိူဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

==ၸုမ်ႈ(ၼႃႇမသၵ်း)ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ==
(1) ပီၶရဵတ်ႉ 1957 ၼီႈ၊ သႃသၼထၸ သိရီပဝရ ထမ်မႃၸရိယ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(2) ပီၶရဵတ်ႉ 1991 ၼီႈ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ#ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ|ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(3) ပီၶရဵတ်ႉ 2007 ၼီႈ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(4) ပီၶရဵတ်ႉ 2015 ၼီႈ၊ ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၵုရု၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ

==တၢင်းသူင်ၸဝ်ႈ==
တူၺ်းတြႃး၊ ႁေႃးတြႃး။

==ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈ==
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးထမ်ႇမ လေႃးၵၸင်ႇမၼ်ႈတဵင်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးထမ်ႇမ လေႃးၵလူႉလႅဝ်သဵင်ႈ။

==ၶေႃႈတိုဝ်းၸဝ်ႈ==
ၵၢၼ်ႁေႃးတြႃး ပဵၼ်ၵၢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈ။

==ႁဵင်းလိၵ်ႈ (တီႈတိတ်းတေႃႇ)==
တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ထမ်ႇမေႃတယ၊ ဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႇသီႇပွၵ်ႉ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၶူင်ႇႁိူၼ်းဝိၼ်၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ မၢႆၽူၼ်း 08421287

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>g58zvrde7815oo0eo6wpztpol61al2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154991</id>
      <parentid>154990</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ၸုမ်ႈ(ၼႃႇမသၵ်း)ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ */</comment>
      <origin>154991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11970" sha1="klzvryrzzv4muam1i0sm3c1yxmlds5v" xml:space="preserve">ပိုၼ်းၵႅပ်ႈလႄႈ တၢင်းႁၼ်တိုင် သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဢႃၸေယ &quot;ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၵုရု&quot; တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး) ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၶႃႈဢေႃႈ။

==ပီၵိူတ်ႇ==
ပီၵေႃၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်12 လွင်ႈ 1 ၶမ်ႈ၊ ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉ

==တီႈၵိူတ်ႇ==
ဝၢၼ်ႈသူၼ်တၢၼ် ပႃႇမၢၼ်ႈသီႇပွၵ်ႉ၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။

==ပီႈၼွင်ႉ==
ၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉ မီး 4 ၸၢႆးပီႈၼွင်ႉ၊ ၸဝ်ႈႁဝ်းပဵၼ် ၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်း။

==ပေႃႈလႄႈမႄႈ==
ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈလႄႈမႄႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းတႄႉ ပဵၼ် လုင်းသၢင်ႇသု လႄႈ ပႃႈၼၢင်းမူဝ် ၼႆၶႃႈဢေႃႈ။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႉ 1301 ၼီႈ၊ လိူၼ် 6 မႂ်ႇ 13 ၶမ်ႈ၊ တမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇ ဢူးရႃၸိၼ်တ၊ ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ (မိူင်ႈလဵဝ်ပဵၼ် ၵျွင်းထမ်ႇမေႃးတယ)၊ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး ပေႃႈဢွၵ်ႇၽၵႃႇထီး၊ မႄႈဢွၵ်ႇထီး၊ ဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႈသူၼ်တၢၼ်၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း (ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်း)==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1307 ၼီႈ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈ 18 ပီ၊ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ၊ လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး (မိူဝ်ႈလဵဝ်ႁွင်ႉတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ)။

==ပဵၼ်မုၼ်ၸၢင်း==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇ 1 ၶမ်ႈ၊ သြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဢိၼ်တႃၸၵ်ႉၵ၊ ၵျွင်းၸွမ်မူၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ပဵၼ်သြႃႇဢုပတ်ႉသၢႆးသေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်း တီႈသိမ်ႇၶၼ်ထ၊ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး ၸမ်ႉ ပဵၼ်တၵႃႇၶဝ် မိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸဝ်ႈသၢင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

==ပၢႆးပၺ်ၺႃတၢင်းမေႃ==
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1311 ၼီႈ တေႃႇထိုင် 1318 ၼီႈ ၼႂ်းၸဵတ်းပီလုမ်းလုမ်း လႆႈၵႂႃႇႁဵတ်းဢဝ်တၢင်းမေႃပၺ်ၺႃႇ ၽၢႆႇထမ်းလေႃးၵုတ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိတတ်ႉတိၵၢၼ်ႇၵျီး၊ [[ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ]]၊ တိတ်းၼွင်ဢၢင်းလေး (ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ)၊ တွပ်ႇယဝ်ႉၸၼ်ႉလိၵ်ႈ 1. ပထမ်၊ 2. တုတိယ၊ 3. တတိယ၊ 4. ၸတုတ်ႉထ၊ 5. ပၺ်ၸမ၊ 6. သတ်ႉထ၊ 7. သတ်ႉထမ၊ 8. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမငႄႇ၊ 9. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမလတ်ႉ၊ 10. လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပထမၵျီး၊ 11.လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸၼ်ႉၶူးသွၼ် ထမ်ႇမႃႇၸရိယ လႄႈ ၸၼ်ႉဝိသဵတ်ႇ (ၵူင်ႇထူး) ႁႃႈၽိုၼ် (ငႃးၵျၢမ်း) (ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းနှင့် ဂုဏ်ထူးငါးကျမ်း)။

==သြႃႇၶူးသွၼ်ၸဝ်ႈ==
(1) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၽတ်ႉတၼ်တ ဝိမလႃၽိဝမ်သ (ဢၵ်ႉၵမႁႃပၼ်တိတ၊ ဢၽိထၸမႁႃရတ်ႉထၵုရု)၊ ၸဝ်ႈၵွၼ်းၵျွင်းၵၢၼ်ႇၵျီး၊ [[ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ]]&lt;br&gt;
(2) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ လၵ်ႉၶၼသႃမိ (တႅၵ်ႉဢူၵ်ႉ)&lt;br&gt;
(3) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ပၺ်ၺႃသႃမိ (တႅၵ်ႉၵျၢပ်ႉ)&lt;br&gt;
(4) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ဝႃသဵတ်ႉထ (ၶူၼ်းသွၼ်)&lt;br&gt;
(5) ၸဝ်ႈသြႃႇ ၽတ်ႉတၼ်တ ဢိၼ်တေႃးၽႃသ (ၶူးသွၼ်)

==ၼႃႈၵၢၼ်ၽိူၺ်ၽႄႈသႃႇသၼႃႇ==
ပီသႃႇသၼႃႇတူၵ်းၶိုၼ်ႈ 2500 ၼီႈတဵမ်ၼၼ်ႉ ယုၵ်ႉဢဝ်ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး ႁဵတ်းပဵၼ်တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ပရိယတ်ႉတိထမ်း တၢင်ႇပၼ်ၸိုဝ်ႈၵိုၵ်းၼႂ်းထမ်းပိတၵၢတ်ႈဝႃႈ &quot;တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈထမ်ႇမေႃးတယ (ဢမ်ႇၼၼ်) တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၵျွင်းမိူင်းၼၢႆး&quot; ၼႆသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႈ၊ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆး ပၢႆပေႇ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႉ 1318 ၼီႈတေႃႇထိုင် 1376 ၼီႈ၊ (ပီၶရဵတ်ႉ 1975-2015) ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 58 ပီၼႆႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီ သင်ႇၶၸဝ်ႈ 200 တေႃႇထိုင် 300 လိူဝ်လိူဝ် ပီးယူႇၵူႈပီပီယဝ်ႉ။

==တြႃးထမ်မ ဢၼ်တႅမ်ႈ==
တၢမ်တူဝ်သြႃႇၸဝ်ႈလူင်တႅမ်ႈ&lt;br&gt;
(1) ၸၼ်ႉသၢင်ႇဢွၼ်ႇ&lt;br&gt;
(2) ၸၼ်ႉမူႇလ&lt;br&gt;
(3) ၸၼ်ႉဝိၼီး&lt;br&gt;
(4) ၸၼ်ႉသုတ်ႉတၼ်ႇပီႈၼိုင်ႈ&lt;br&gt;
(5) ၸၼ်ႉသုတ်ႉတၼ်ႇပီသွင်&lt;br&gt;
(6) ၸၼ်ႉဢၽိထမ်ႇမႃႇ&lt;br&gt;
တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈမႃး 58 ပီလုမ်းလုမ်း ႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ပွႆး တႅမ်ႈတွပ်ႇလိၵ်ႈၵူႈပီပီ၊ တင်ႈဢဝ်ပီၵေႃးၸႃႇ 1341 ၼီႈမႃး 35 ပီလုမ်းလုမ်း ႁဵတ်းပၼ်ပႃးပၢင်ပွႆး ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈမႃးၸွမ်းၵူႈပီပီ၊ တႅမ်ႈပိုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈလႄႈ တြႃးတၼ်းၸႂ် မၢႆ 1 လႄႈ မၢႆ 2 ၸၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==သင်ၶၸဝ်ႈၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈ==
(1) ၸဝ်ႈဢၢတ်ႇယႃးထမ်းသႅင် (ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ၵိူင်းၽၢႆႇမိူင်း)၊ ဝတ်ႉဢိၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်&lt;br&gt;
(2) ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢိၼ်တႃၸၵ်ႉၵ (ၸဝ်ႈၵွၼ်းပၢႆး ၵိူင်းၽၢႆႇတႆး)၊ ၵျွင်းၸွမ်မူၼ်း၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်

==တၵႃႇသတ်ႉထႃးပွႆးထၢမ်တွပ်ႇလိၵ်ႈ==
ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းၵဵင်းတုင် သူမ်လဵတ်းၸဝ်ႈၸၢႆးလူင် တင်းၼၢင်းမေးၸဝ်ႈလႄႈ မႄႈၸဝ်ႈ မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸဝ်ႈၵျႃႇၺုၼ်ႉ၊ ႁူမ်ႈတင်းတၵႃႇသတ်ႉထႃး မိူင်းၵဵင်းတုင်၊ ဢိၵ်ႇတင်ႈတၵႃႇသတ်ႉထႃး တီႈၵႆတင်းလၢႆ ၵမ်ႉၸွႆႈပတ်ႉၸေးၶူဝ်းၶွင်သီႇပိူင်မႃး တေႃႇပေႃးႁွတ်ႈထိုင် 58 ပီၼႆႉယဝ်ႉ။

==ထမ်းတြႃးဢၼ်လႆႈႁေႃး (တဵတ်ႈ)==
ႁေႃးတြႃးသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ် တၵႃႉသတ်ႉထႃး တီႈၸမ်လႄႈ တီႈၵႆ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်မႃး 58 ပီၼႆႉၸိုင် ႁူဝ်ၶေႃႈထမ်းတြႃး မီးၵႂႃႇမိုၼ်ႇလိူဝ်လိူဝ်သေ၊ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်း ၶႅပ်းၶူၺ်ႇမူၼ်ႉထမ်းတြႃးသေ ပိုၼ်ၸႅၵ်ႇလူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉၸိုင် မီးလိူဝ်ၵႂႃႇ 100,000 (ၼိုင်ႈသႅၼ်) ၶႅပ်းၶူၺ်ႇလိူဝ်လိူဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

==ၸုမ်ႈ(ၼႃႇမသၵ်း)ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉ==
(1) ပီၶရဵတ်ႉ 1957 ၼီႈ၊ သႃသၼထၸ သိရီပဝရ ထမ်မႃၸရိယ၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(2) ပီၶရဵတ်ႉ 1991 ၼီႈ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ#ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ|ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(3) ပီၶရဵတ်ႉ 2007 ၼီႈ၊ [[ဢၷ်ၷမႁႃသၻ်ꩪမ်မꩡေႃတိၵꩪꩡ]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ&lt;br&gt;
(4) ပီၶရဵတ်ႉ 2015 ၼီႈ၊ [[ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု]]၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ

==တၢင်းသူင်ၸဝ်ႈ==
တူၺ်းတြႃး၊ ႁေႃးတြႃး။

==ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈ==
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးထမ်ႇမ လေႃးၵၸင်ႇမၼ်ႈတဵင်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇမီးထမ်ႇမ လေႃးၵလူႉလႅဝ်သဵင်ႈ။

==ၶေႃႈတိုဝ်းၸဝ်ႈ==
ၵၢၼ်ႁေႃးတြႃး ပဵၼ်ၵၢၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈ။

==ႁဵင်းလိၵ်ႈ (တီႈတိတ်းတေႃႇ)==
တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ထမ်ႇမေႃတယ၊ ဝၢၼ်ႈပႃႇမၢၼ်ႇသီႇပွၵ်ႉ၊ သဵၼ်ႈတၢင်းၶူင်ႇႁိူၼ်းဝိၼ်၊ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း၊ မၢႆၽူၼ်း 08421287

[[Category:!Main category]]</text>
      <sha1>klzvryrzzv4muam1i0sm3c1yxmlds5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2292</id>
    <revision>
      <id>155004</id>
      <parentid>107202</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T09:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khun Zay Ya</username>
        <id>6355</id>
      </contributor>
      <origin>155004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5733" sha1="9lxx556wjdqzgawi1z0ylarulxee7mf" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း
|settlement_type = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ
|pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ
|image_skyline =
|imagesize = သဵၼ်ႈတၢင်း လွႆၶေႃ-ႁူဝ်ပူင်း
|image_caption =
|image_map = Hopong tsp in Taunggyi district.svg
|map_caption = ဢွင်ႈတီႈၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး
|subdivision_type = မိူင်း
|subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}}
|subdivision_type1 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈမိူင်း]]
|subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းတႆး}}
|subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]]
|subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]
|subdivision_type3 =
 [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|subdivision_name3 =[[ၾၢႆႇ:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|thumb|28px]]
 [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = 112,348
|population_total = 
|population_urban = 
|population_rural = 
|population_as_of = 2014
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census-2014&quot;&gt;{{Cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၆|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = Ethnicities
|population_blank2 = [[ထေရဝႃတ|ပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ]]
|population_blank2_title = သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ်
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.79743|97.17024|region:MM|format=dms|display=inline, title}}
|elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;GoogleEarth&lt;/ref&gt; 
|elevation_m            = 
|leader_title = 
|elevation_ft = 3487
|timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]]
|utc_offset = +06:30
|website =
|postal_code_type = မၢႆသူင်ႇလိၵ်ႈ 
|postal_code = 06091
}}

'''ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း''' ({{IPA-shn|hǒ póŋ|IPA}}), ({{Langx|my|ဟိုပုံးမြို့နယ်}}), ({{Langx|en|Hopong Township}}), ({{IPA-shn|Zewaeng Hopong|pron}}) ၼႆႉပဵၼ်ႄၸႄႈဝဵင်းဢၼ်မီးၼႂ်း [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ|ၼႃႈလိၼ်ပဢူဝ်းၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]]၊ [[ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး]]၊ [[မိူင်းတႆး|ၸႄႈမိူင်းတႆး]]၊ [[မိူင်းမၢၼ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]သေ တီႈပၵ်းလုမ်း ၸႄႈဝဵင်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈ [[ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း]]ယဝ်ႉ။။

==ဝဵင်းဢၼ်ပႃးၼႂ်း ၸႄႈဝဵင်း ႁူဝ်ပူင်း==
[[File:Pa'O SAZ.svg|thumb|ဢွင်ႈတီႈၼႂ်း [[ၼႃႈလိၼ် ပဢူဝ်း ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ]] (သီသွမ်ႇ)]]
# {{legend|#0000FF|[[ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း|ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း]]}}

== သၢႆပိုၼ်း ==
မိူင်းႁူဝ်ပူင်း တႄႇမီးၶုၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃမႃးမိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1145 ၼီႈ (ပီၶရိတ်ႉ 1783)။ ဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ ထုင်ႉယွမ်ႇႁူဝ်ပူင်းၼႆႉ ယူႇတႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸဝ်ႈၾႃႉၼွင်ဝွၼ်ယဝ်ႉ။ ၵွင်းမူးမူၺ်ႇတေႃႇႁူဝ်ပူင်းၼၼ်ႉ လႆႈတႄႇၵေႃႇတင်ႈႁဵတ်းၼႂ်းပၢၼ်ၶုၼ်ၵျႃႇ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1171 ၼီႈ (မႅၼ်ႈပီၶရိတ်ႇ 1809)။&lt;ref&gt;Scott, J. G. S., &amp; Hardiman, J. P. (1900-01). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', pt. 2, vol. 1, p. 145. Rangoon: Superintendent, Government Printing. &lt;/ref&gt;

==ၽိုၼ်ဢိင်==
&lt;references/&gt;

{{ၸႄႈမိူင်းတႆး}}
{{Shan-geo-stub}}
{{DEFAULTSORT:ႁူဝ်ပူင်း}}
[[Category:ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>9lxx556wjdqzgawi1z0ylarulxee7mf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢမေႇၸူင်ႇ (ၶွမ်ႇပၼီႇ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19201</id>
    <revision>
      <id>154998</id>
      <parentid>65143</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T01:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>2342</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>154998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8080" sha1="fe99cw6iox3xlgwi2fjo7ed088szav1" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = Amazon.com, Inc.
| logo = Amazon 2024.svg
| logo_size = 175px
| logo_caption = လူဝ်ႇၵူဝ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2024
| image = Amazon Spheres 05.jpg
| image_caption = The [[Amazon Spheres]], part of the [[Doppler (building)|Amazon headquarters campus in Seattle]]
| trade_name = ဢမေႇၸူင်ႇ
| former_name = Cadabra, Inc. (1994–95)
| type = [[Public company|Public]]
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|AMZN}}|[[NASDAQ-100]] component|[[S&amp;P 100]] component|[[S&amp;P 500]] component}}
| ISIN = US0231351067
| industry = {{hlist| [[:en:Cloud computing]]| [[:en:e-commerce]]| [[:en:artificial intelligence]]|[[:en:consumer electronics]]|[[:en:digital distribution]]| [[:en:self-driving cars]]
}}
| founded = {{start date and age|1994|07|05}}&lt;br&gt;[[Bellevue, Washington]], U.S.
| founder = [[Jeff Bezos]]
| hq_location_city = [[Seattle]], Washington
| hq_location_country = U.S.
| area_served = Worldwide
| key_people = {{unbulleted list|Jeff Bezos {{small|([[President (corporate title)|President]], [[Chief executive officer|CEO]], and [[chairman|Chairman of Board]])}}|Brian Olsavsky {{small|([[Vice president|Senior VP]] and [[Chief financial officer|CFO]])}}}}
| products = {{hlist|[[:en:Amazon Echo|Echo]]|[[:en:Amazon Fire tablet|Fire Tablet]]|[[:en:Amazon Fire TV|Fire TV]]|[[Fire OS]]|[[:en:Amazon Kindle|Kindle]]}}
| services = {{hlist|[[:en:Amazon (company)#Website|Amazon.com]]|[[:en:Amazon Alexa]]|[[:en:Amazon Appstore]]|[[:en:Amazon Music]]|[[:en:Amazon Prime]]|[[:en:Amazon Prime Video]]|[[:en:Amazon Web Services]]}}
| revenue = {{increase}} {{US$|280.522 billion|link=yes}}
| revenue_year = 2019
| operating_income = {{increase}} {{US$|14.541 billion}}
| income_year = 2019
| net_income = {{increase}} {{US$|11.588 billion}}
| net_income_year = 2019
| assets = {{increase}} {{US$|225.248 billion}}
| assets_year = 2019
| equity = {{increase}} {{US$|62.06 billion}}
| equity_year = 2019
| num_employees = {{increase}} 1,000,000 (July 2020)&lt;ref&gt;Sumagaysay, Levi , &quot;[https://www.marketwatch.com/story/amazon-reaches-1-million-workers-as-pandemic-pushes-total-up-11596136565 Amazon reaches 1 million workers amid pandemic hiring frenzy]&quot;, ''MarketWatch'' (July 30, 2020).&lt;/ref&gt;
| subsid = {{Hlist|[[:en:A9.com]]|[[:en:AbeBooks]]|[[:en:Amazon Air]]|[[:en:Alexa Internet]]|[[:en:Amazon Books]]|[[:en:Amazon Game Studios]]|[[:en:Amazon Lab126]]|[[:en:Amazon Logistics, Inc]].|[[:en:Amazon Publishing]]|[[:en:Amazon Robotics]]|Amazon.com Services|[[:en:Amazon Studios]]|[[:en:Audible Inc.|Audible]]|[[:en:Body Labs]]|[[:en:Amazon Web Services|AWS]]|[[:en:Book Depository]]|[[:en:ComiXology]]|[[:en:Goodreads]]|[[:en:Graphiq]]|[[:en:IMDb]]|[[:en:Ring Inc.|Ring]]|[[:en:Souq.com]]|[[:en:Twitch Interactive]]|[[:en:Whole Foods Market]]|[[:en:Woot]]|[[:en:Zappos]]}}
| website = {{URL|https://www.aboutamazon.com/}}
| footnotes = &lt;ref name=&quot;ar2017&quot;&gt;{{cite book |title=Annual report 2019 |date=December 31, 2019 |publisher=Amazon |location=Seattle, Washington |url=https://ir.aboutamazon.com/static-files/63a014ac-bd47-42ce-b548-022a90d96e9a |accessdate=May 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226214255/https://ir.aboutamazon.com/static-files/63a014ac-bd47-42ce-b548-022a90d96e9a |archive-date=February 26, 2020 |url-status=dead |=https://web.archive.org/web/20200226214255/https://ir.aboutamazon.com/static-files/63a014ac-bd47-42ce-b548-022a90d96e9a }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200226214255/https://ir.aboutamazon.com/static-files/63a014ac-bd47-42ce-b548-022a90d96e9a |date=February 26, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/market-activity/stocks/amzn/financials|title=Amazon.com, Inc. Common Stock (AMZN) Financials|website=www.nasdaq.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ir.aboutamazon.com/node/32656/html |title=Form 10-K |date=December 31, 2018 |website=Amazon.com |access-date=April 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420134020/https://ir.aboutamazon.com/node/32656/html |archive-date=April 20, 2019 |url-status=dead |accessdate=November 17, 2020 |archivedate=April 20, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190420134020/https://ir.aboutamazon.com/node/32656/html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420134020/https://ir.aboutamazon.com/node/32656/html |date=April 20, 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sos&quot;&gt;{{cite web |url=https://businesssearch.sos.ca.gov/ |title=California Secretary of State Business Search |website=Businesssearch.sos.ca.gov |accessdate=2020-11-17 |archivedate=2018-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180223134214/https://businesssearch.sos.ca.gov/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://finance.yahoo.com/news/amazon-bought-whole-foods-year-ago-heres-changed-191428325.html |title=Amazon bought Whole Foods a year ago. Here's what has changed | publisher=[[Yahoo! Finance]]}}&lt;/ref&gt;
}}

''ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမေႇၸူင်ႇ'' &lt;ref&gt;{{cite web |title=Amazon.com, Inc. - Form-10K |url=http://secfilings.nasdaq.com/filingFrameset.asp?FilingID=13184158&amp;RcvdDate=2/1/2019&amp;CoName=AMAZON%20COM%20INC&amp;FormType=10-K&amp;View=html |publisher=[[NASDAQ]] |accessdate=March 17, 2019 |date=December 31, 2018 |archive-date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111234527/http://secfilings.nasdaq.com/filingFrameset.asp?FilingID=13184158&amp;RcvdDate=2/1/2019&amp;CoName=AMAZON%20COM%20INC&amp;FormType=10-K&amp;View=html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ၼႆႉ ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ AI, Cloud Computing  လႄႈ E-commerce ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢမေႇၸူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ E-commerce လႄႈ Cloud Computing ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Jopson |first=Barney |url=http://www.ft.com/cms/s/0/61828252-ac1d-11e0-b85c-00144feabdc0.html |title=Amazon urges California referendum on online tax |work=Financial Times |date=July 12, 2011 |accessdate=August 4, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714230245/http://www.ft.com/cms/s/0/61828252-ac1d-11e0-b85c-00144feabdc0.html |archivedate=July 14, 2011 |deadurl=no |df=}}&lt;/ref&gt; [[ၵျႅပ်ႉၾ် ပေၸူဝ်ႉသ်]] ၼႆႈ လႆႈတႄႇတင်ႈ ဢမေႇၸူင်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ [[1995]]၊ [[ၵျူႇလၢႆႇ 5]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈလူတ်ႇလူင်းငဝ်းတူင်ႉ / Streaming, လွင်ႈလူတ်ႇလူင်း MP3 / streaming, လွင်ႈလူတ်ႇလူင်း audiobooks / streaming,  သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ်၊ ၵဵမ်း၊ ၶိူင်ႈဢီလႅတ်ႉထရေႃးၼိတ်ႉ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆ၊ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူင်းယေး၊ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ တၢင်းလဵၼ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ ၶူဝ်းႁွႆႈၶူဝ်းတိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇၵွႆ ၸေးမႃးယဝ်ႉ။

ဢမေႇၸူင်ႇၼႆႉ မၼ်းပိူင်ႇ တိူၵ်ႈပပ်ႉလိၵ်ႈဢမေႇၸူင်ႇ၊ ၾလိမ်ႇ လႄႈ သတူႇတီႇယူဝ်ႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်၊ သတူႇတီႇယူဝ်ႇဢမေႇၸူင်ႇ၊ ၶိူင်ႈ Kindle e-readers, Fire tablets, Fire TV, and Echo လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ cloud infrastructure (IaaS and PaaS) ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist}}
{{Stub}}</text>
      <sha1>fe99cw6iox3xlgwi2fjo7ed088szav1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယူႇၼၢၼ်ႇ၊ မိူင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22373</id>
    <revision>
      <id>154997</id>
      <parentid>148236</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T00:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>2342</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>154997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128998" sha1="0j6d5agt63glubonjognw9xx5q9sqqo" xml:space="preserve">{{Distinguish|Yunan (disambiguation){{!}}Yunan}}
{{redirect|雲南}}
{{Short description|Province in Southwest China}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                            = {{raise|0.2em|Yunnan Province}}
| native_name                     = {{lower|0.1em|{{lang|zh-Hans|云南省}}}}
| settlement_type                 = [[Provinces of China|Province]]
| translit_lang1                  = Name
| translit_lang1_type             = {{nobold|Chinese}}
| translit_lang1_info             = {{lang|zh-Hans|云南省}} ({{transl|zh|Yúnnán Shěng}})
| translit_lang1_type1            = {{nobold|Abbreviation}}
| translit_lang1_info1            = YN / {{linktext|lang=zh|滇}} ({{transl|zh|Diān}}) or {{linktext|lang=zh-Hans|云}} ({{transl|zh|Yún}})
| image_skyline= {{Photomontage
| photo1a = R0010879.JPG
| photo2a = 多依樹日出20191224221513 01.jpg 
| photo2b = Yuantong Temple, Kunming - DSC03318.JPG
| photo3a = Juyingchi.JPG 
| photo3b =石林正门.JPG
| position = center
| size = 265
| color = #F5F5F5
| border = 0
| color_border = white
| text = {{Center|(clockwise from top){{flatlist|
* [[Meili Snow Mountains]]
* [[Yuantong Temple]] in [[Kunming]]
* [[Stone Forest]]
* The [[Three Pagodas]] of [[Dali City]]
* [[Honghe Hani Rice Terraces]]
}}
}}
}}
| image_map                       = Yunnan in China (+all claims hatched).svg
| mapsize                         = 265px
| map_alt                         = Map showing the location of Yunnan Province
| map_caption                     = Map showing the location of Yunnan Province
| coordinates                     = {{coord|25|03|N|101|52|E|type:adm1st_region:CN-53|format=dms|display=it}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = China
| named_for                       = 
| seat_type                       = Capital&lt;br/&gt;{{nobold|(and largest city)}}
| seat                            = [[Kunming]]
| seat1_type                      = 
| seat1                           = 
| parts_type                      = Divisions
| parts_style                     = para
| p1                              = 16 [[Prefectures of China|prefectures]]
| p2                              = 129 [[Counties of China|counties]]
| p3                              = 1565 [[Townships of China|townships]]
|government_type = [[Provinces of China|Province]]
|governing_body = [[Yunnan Provincial People's Congress]]
| leader_title                    = [[Chinese Communist Party Committee Secretary|CCP Secretary]]
| leader_name                     = [[Ruan Chengfa]]
|leader_title1                    = [[Yunnan Provincial People's Congress|Congress]] chairman
|leader_name1                     = Ruan Chengfa
| leader_title2                   = [[Governor (China)|Governor]]
| leader_name2                    = [[Wang Yubo]]
|leader_title3                    = [[Chinese People's Political Consultative Conference|CPPCC]] chairman
|leader_name3                    = [[Li Jiang (politician)|Li Jiang]]
| area_footnotes                  = &lt;ref name=mofcom&gt;{{cite web|title=Doing Business in Yunnan Province of China|url=http://english.mofcom.gov.cn/aroundchina/yunnan.shtml|publisher=Ministry Of Commerce - People's Republic Of China|access-date=5 August 2013|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107084214/http://english.mofcom.gov.cn/aroundchina/yunnan.shtml}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2                  = 394000
| area_rank                       = [[List of Chinese administrative divisions by area|8th]]
| elevation_max_m                 = 6740
| elevation_max_point             = [[Kawagarbo]]
| elevation_max_ft                = 
| elevation_max_rank              = 
| elevation_min_m                 = 
| elevation_min_point             = 
| elevation_min_ft                = 
| elevation_min_rank              = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web|date=11 May 2021|title=Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3)|url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202105/t20210510_1817188.html|url-status=live|access-date=11 May 2021|publisher=[[National Bureau of Statistics of China]]}}&lt;/ref&gt;
| population_total                = 47,209,277
| population_as_of                = 2020
| population_rank                 = [[List of Chinese administrative divisions by population|12th]]
| population_density_km2          = auto
| population_density_rank         = [[Provinces of China#List of province-level divisions|24th]]
| demographics_type1              = Demographics
| demographics1_footnotes         = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| demographics1_title1            = Ethnic composition
| demographics1_info1             = {{Plainlist|
* [[Han Chinese|Han]]: 67%
* [[Yi people|Yi]]: 11%
* [[Bai people|Bai]]: 3.6%
* [[Hani people|Hani]]: 3.4%
* [[Zhuang people|Zhuang]]: 2.7%
* [[Dai people|Dai]]: 2.7%
* [[Miao people|Miao]]: 2.5%
* [[Hui people|Hui]]: 1.5%
* [[Tibetan people|Tibetan]]: 0.3%
* [[Palaung people|De'ang]] (Ta'ang): 0.19%
}}
| demographics1_title2            = Languages and dialects
| demographics1_info2             = [[Southwestern Mandarin]]&lt;br/&gt;25 [[#Languages|ethnic minority languages]]
| iso_code                        = CN-YN
|| blank_name_sec1                 = [[Gross domestic product|GDP]] &lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;(2020)&lt;/span&gt;
| blank_info_sec1                 = [[Renminbi|CNY]] 2.45 trillion&lt;br /&gt;[[USD|$]] 355 billion ([[List of Chinese administrative divisions by GDP|18th]])&lt;ref name=&quot;data2020&quot;&gt; GDP-2020 is a preliminary data {{cite press_release | url=http://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=E0102| title=Home - Regional - Quarterly by Province| publisher=China NBS| date=March 1, 2021| access-date=March 23, 2021}}&lt;/ref&gt;
| blank1_name_sec1                = &amp;nbsp;- per capita
| blank1_info_sec1                = [[Renminbi|CNY]] 51,943 &lt;br /&gt;USD 7,528 ([[List of Chinese administrative divisions by GDP per capita|26st]])
| blank2_name_sec1                     = &amp;nbsp;• growth
| blank2_info_sec1                     = {{increase}} 4.0%
| blank_name_sec2                 = [[Human Development Index|HDI]] {{nobold|(2018)}}
| blank_info_sec2                 = {{increase}} 0.672&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/?interpolation=0&amp;extrapolation=0&amp;nearest_real=0|title=Sub-national HDI - Subnational HDI - Global Data Lab|website=globaldatalab.org|access-date=2020-04-17}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#FFA500|medium}} · [[List of administrative divisions of Greater China by Human Development Index|30th]]
| website                         = {{url|www.yn.gov.cn}}
| footnotes                       = 
| official_name                   = 
}}
{{Infobox Chinese
| pic = Yunnan (Chinese characters).svg
| piccap = &quot;Yunnan&quot; in Simplified (top) and Traditional (bottom) Chinese characters
| picupright = 0.425
| s = 云南
| t = 雲南
| p = Yúnnán
| gr = Yunnan
| bpmf = ㄩㄣˊ&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;ㄋㄢˊ
| w = Yün&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-nan&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| mi = {{IPAc-cmn|AUD|zh-Yunnan.ogg|yun|2|.|n|an|2}}
| y = Wàhn-nàahm
| j = Wan&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;-naam&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
| ci = {{IPAc-yue|w|an|4|.|n|aam|4}}
| wuu = Yiuin&lt;sup&gt;平&lt;/sup&gt;-noe&lt;sup&gt;平&lt;/sup&gt;
| poj = Hûn-lâm
| h = Yùn-nàm
| l = &quot;South of the colorful clouds&quot;（彩雲之南/ 彩云之南）&lt;ref group=&quot;Notes&quot;&gt;This is a common interpretation of &quot;Yunnan&quot;, but the original etymology is uncertain.&lt;/ref&gt;
| order = st
| othername = 
| lang1 = [[Nuosu language|Yi]]
| lang1_content = ꒊꆈ&lt;br/&gt;''yyp nuo''
| lang2 = [[Tai Lue language|Tai Lue]]
| lang2_content = ᦑᦱᧃ ᦑᦳᧂ &lt;br/&gt;''yun nuo''
| lang3 = [[Lisu language|Lisu]]
| lang3_content = ꓬꓱ-ꓠ &lt;br/&gt;''ye na''
| lang4 = [[Standard Tibetan|Tibetan]]
| lang4_content = ཡུན་ནན་ &lt;br/&gt;''yun nan''
| lang5 = [[Northern Thai language|Northern Thai]]
| lang5_content = วิเทหราช &lt;br/&gt;''Witheharat''
}}

'''Yunnan''' {{IPAc-en|j|uː|ˈ|n|æ|n}}&lt;ref&gt;{{lexico|Yunnan}}&lt;/ref&gt; (&lt;!-- details in infobox --&gt;{{zh|c={{Audio|Yunnan.ogg|云南|help=no}}|labels=}}) is a landlocked [[Provinces of China|province]] in [[Southwest China|the southwest]] of the People's Republic of [[China]]. The province spans approximately {{convert|394,000|km2|sqmi}} and has a population of 48.3 million (as of 2018). The capital of the province is [[Kunming]]. The province borders the Chinese provinces of [[Guizhou]], [[Sichuan]], autonomous regions of [[Guangxi]], and [[Tibet Autonomous Region|Tibet]] as well as Southeast Asian countries: [[Vietnam]], [[Laos]], and [[Myanmar]]. Yunnan is China's fourth least developed province based on disposable income per capita in 2014.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions|url=http://www.china.org.cn/english/features/43609.htm|publisher=PRC Central Government Official Website|access-date=17 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140618065844/http://www.china.org.cn/english/features/43609.htm|archive-date=18 June 2014|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Yunnan is situated in a mountainous area, with high elevations in the northwest and low elevations in the southeast. Most of the population lives in the eastern part of the province. In the west, the altitude can vary from the mountain peaks to river valleys by as much as {{convert|3000|m}}. Yunnan is rich in natural resources and has the largest diversity of plant life in China. Of the approximately 30,000 species of [[Vascular plant|higher plants]] in China, Yunnan has perhaps 17,000 or more.&lt;ref name = Paterson/&gt; Yunnan's reserves of [[aluminium]], [[lead]], [[zinc]] and [[tin]] are the largest in China, and there are also major reserves of [[copper]] and [[nickel]].

The [[Han dynasty]] first recorded diplomatic relations with the province at the end of the 2nd century BC and the province became part of the [[Silk Road]] to [[Bhitargarh]] in [[Bangladesh]]. The area was ruled over by the [[Sino-Tibetan languages|Sino-Tibetan]]-speaking kingdom of [[Nanzhao]] (738–937), followed by the [[Bai people|Bai]]-ruled [[Dali Kingdom]] ([tel:937–1253 937–1253]). After the [[Yuan dynasty|Mongol]] invasion of the region in the 13th century, Yunnan was conquered by the [[Ming dynasty]].

From the [[Yuan dynasty]] onward, the area was part of a central-government sponsored population movement towards the southwestern frontier, with two major waves of migrants arriving from [[Han Chinese|Han]]-majority areas in northern and southeast China.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lee|first=James|year=1982|title=The Legacy of Immigration in Southwest China, 1250-1850|journal=Annals de Démographie Historique|volume=1982|pages=279–304|doi=10.3406/adh.1982.1543}}&lt;/ref&gt; As with other parts of China's southwest, [[Empire of Japan|Japanese]] occupation in the north during [[Second Sino-Japanese War|World War II]] forced another migration of [[Han Chinese|Han people]] into the region. These two waves of migration contributed to Yunnan being one of the most ethnically diverse provinces of China, with ethnic minorities accounting for about 34 percent of its total population.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z0EGDAAAQBAJ&amp;q=yunnan+demographic&amp;pg=PA11|title=Pains and Gains of Ethnic Multilingual Learners in China: An Ethnographic Case Study|last=Wang|first=Ge|date=2016-04-18|publisher=Springer|isbn=9789811006616|pages=11}}&lt;/ref&gt; Major ethnic groups include [[Yi people|Yi]], [[Bai people|Bai]], [[Hani people|Hani]], [[Zhuang people|Zhuang]], [[Dai people|Dai]] and [[Miao people|Miao]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Genetic, linguistic and archaeological perspectives on human diversity in Southeast Asia|last=Jin, Li Seielstad, Mark Xiao, Chunjie|date=2001|publisher=World Scientific|isbn=9789810247843|pages=57|oclc=897003738}}&lt;/ref&gt; Yunnan Province has also been identified as &quot;the birthplace of tea...the first area where humans figured out that eating tea leaves or brewing a cup could be pleasant&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news | first = Thomas | last = Fuller | title = A Tea From the Jungle Enriches a Placid Village | url = https://www.nytimes.com/2008/04/21/world/asia/21tea.html | work=The New York Times | location = New York | page = A8 | date = 2008-04-21 }}&lt;/ref&gt;

== Etymology ==

The name &quot;Yunnan&quot; first referred to a place when the [[Han dynasty]] created Yunnan County near modern [[Xiangyun County|Xiangyun]].&lt;ref&gt;{{cite book |author1=杨跃生 |author2=云南省祥云县志编纂委员会 |script-title=zh:祥云县志 |location=Beijing |publisher=[[Zhonghua Book Company]] |date=1996 |isbn=7-101-01548-4 |page=7 }}&lt;/ref&gt; During the [[Tang dynasty]], [[Emperor Xuanzong of Tang|Emporor Xuanzong]] gave [[Piluoge]], the chief of [[Nanzhao]], the title of &quot;King of Yunnan&quot;,&lt;ref name=&quot;尤中&quot;&gt;{{cite book |author=尤中 |script-title=zh:云南地方沿革史 |location=[[Kunming]] |publisher=[[Yunnan People's Publishing House]] |date=1990 |pages=3–5 }}&lt;/ref&gt; because Nanzhao originated from Yunnan county.&lt;ref name=&quot;吴光泛&quot;&gt;{{cite book |author1=吴光泛 |author2=云南省地名委员会办公室 |script-title=zh:云南地名探源 |location=[[Kunming]] |publisher=[[Yunnan People's Publishing House]] |date=1988 |isbn=7-222-00203-0 |page=8,78–80 }}&lt;/ref&gt; Gradually the king of Yunnan controlled more and more territory, and &quot;Yunnan&quot; became the common name of this area.&lt;ref name=&quot;谭其骧&quot;&gt;{{cite journal |author1=[[Tan Qixiang|谭其骧]] |author2=王天良 |author3=邹逸麟 |author4=郑宝恒 |author5=胡菊兴 |date=1980 |script-title=zh:我国省区名称的来源 |journal=Fudan Journal (Social Science Edition) |issue=S1 |page=128 }}&lt;/ref&gt; Therefore, the [[Yuan dynasty]] created the Yunnan Province after he occupied [[Dali Kingdom]].&lt;ref name=&quot;尤中&quot;/&gt;

Han dynasty literature did not record the etymology of &quot;Yunnan&quot;, and there are many theories about its origin. One common theory states that the name means &quot;south of colorful clouds&quot; ({{zh|labels=no|s=彩云之南}}).  Some annals in the [[Ming dynasty]], for example ''Dian Lüe'' ({{zh|labels=no|c=滇略}}) and ''Yunnan General Annals'' ({{zh|labels=no|s=云南通志}}), support this.&lt;ref name=&quot;吴光泛&quot; /&gt; However, modern historian [[Tan Qixiang]] states that this theory is a superficial explanation of the literal meaning.&lt;ref name=&quot;谭其骧&quot; /&gt; Another common theory is that the name means &quot;south of [[Yun Range]]&quot; ({{zh|labels=no|s=云岭之南}}) However, this has been disproven because the name &quot;Yunling Mountains&quot; first appeared in Tang dynasty (618-907) literature, but the name &quot;Yunnan&quot; first appeared during the Han dynasty (202 BC–220 AD).&lt;ref name=&quot;吴光泛&quot;/&gt; Modern research gives more conjectures. You Zhong said &quot;Yunnan&quot; means &quot;south of the mountain (referring to the [[Cang Mountain]]) with clouds&quot;.&lt;ref name=&quot;尤中&quot;/&gt; Wu Guangfan said &quot;Yunnan&quot; might be a [[Loloish languages|Loloish]] or [[Bai language|Bai]] name.&lt;ref name=&quot;吴光泛&quot;/&gt;

== History ==
{{main|History of Yunnan}}{{More citations needed|date=October 2019}}

=== Prehistory ===

The [[Yuanmou Man]], a ''[[Homo erectus]]'' fossil unearthed by railway engineers in the 1960s, has been determined to be the oldest-known hominid fossil in China. By the [[Neolithic]] period, there were human settlements in the area of [[Lake Dian]]. These people used stone tools and constructed simple wooden structures.

=== Pre-Nanzhao period ===
Around the 3rd century BC, the central area of Yunnan around present day [[Kunming]] was known as [[Dian Kingdom|Dian]]. The [[Chu (state)|Chu]] general {{ill|Zhuang Qiao|zh|庄蹻}} ({{lang|zh-Hant|庄蹻}}) entered the region from the upper [[Yangtze River]]&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Conference on Ancient China and Social Science Generalizations, June 21-26, 1986|last=Conference on Ancient China and Social Science Generalizations (1986 : Airlie House, Va.)|date=1986|oclc=66895315}}&lt;/ref&gt; and set himself up as &quot;King of Dian&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Studies in Chinese archaeology and art|last=Watson, William, 1917-2007.|date=1997–1998|publisher=Pindar Press|isbn=0907132944|oclc=38530016}}&lt;/ref&gt; He and his followers brought into Yunnan an influx of Chinese influence,&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Yunnanese and Kunming Chinese : a study of the language communities, the phonological systems, and the phonological developments|last=Gui, Ming Chao|date=2001|publisher=München : Lincom Europa|oclc=702443006}}&lt;/ref&gt; the start of a long history of migration and cultural expansion.

[[ၾၢႆႇ:DianScuplture1.jpg|thumb|Bronze sculpture of the [[Dian Kingdom]], 3rd century BCE|alt=|left]]

In 221 BC, [[Qin Shi Huang]] unified China and extended his authority south. Commanderies and counties were established in Yunnan. An existing road in [[Sichuan]]&amp;nbsp;– the &quot;Five Foot Way&quot;&amp;nbsp;– was extended south to around present day [[Qujing]], in eastern Yunnan. In 109 BC, the [[Han dynasty]] [[Han conquest of Dian|invaded Dian]] during its [[Southward expansion of the Han dynasty|southern expeditions]]. Under orders from [[Emperor Wu of Han|Emperor Wu]], General {{ill|Guo Chang|zh|郭昌}} ({{lang|zh|郭昌}}) was sent south to Yunnan, eventually establishing the [[Yizhou commandery]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Making of a Maritime Power : China's Challenges and Policy Responses|last=Kong, Zhiguo, Verfasser.|isbn=9789811017865|oclc=965039831|date = 2016-10-25}}&lt;/ref&gt; By this time, agricultural technology in Yunnan had improved markedly. The local people used bronze tools, plows and kept a variety of livestock, including cattle, horses, sheep, goats, pigs and dogs. Anthropologists have determined that these people were related to the people now known as the [[Tai peoples|Tai]]. They lived in tribal congregations, sometimes led by exiled Chinese.{{Citation needed|date=October 2019}}

During the [[Three Kingdoms]], the territory of present-day Yunnan, western [[Guizhou]] and southern Sichuan was collectively called [[Nanzhong]]. The dissolution of Chinese central authority led to increased autonomy for Yunnan and more power for the local tribal structures. In AD&amp;nbsp;225, the famed statesman [[Zhuge Liang]] led three columns into Yunnan to pacify the tribes. His seven captures of [[Meng Huo]], a local magnate, is mythologized in the [[Romance of the Three Kingdoms]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Three kingdoms and Chinese culture|url=https://archive.org/details/threekingdomschi00besi|url-access=limited|date=2007|publisher=State University of New York Press|others=Besio, Kimberly Ann., Tung, Constantine|isbn=9781429498142|location=Albany|pages=[https://archive.org/details/threekingdomschi00besi/page/n82 56]|oclc=172980809}}&lt;/ref&gt;

In the 4th century, northern China was largely overrun by nomadic tribes from the north. In the 320s, the Cuan ({{lang|zh|爨}}) clan migrated into Yunnan. [[Cuan Chen]] ({{lang|zh|爨琛}}) named himself king and held authority from [[Lake Dian]], then known as [[Kunchuan]]. Henceforth the Cuan clan ruled eastern Yunnan for over four hundred years.

International trade flowed through Yunnan.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Yang  |first=Bin |date=2008 |title=Between Winds and Clouds The Making of Yunnan Second Century BCE to Twentieth Century CE|chapter=Chapter 2 The Southwest Silk Road: Yunnan in a Global Context |chapter-url=http://www.gutenberg-e.org/yang/pdf/yang-chapter2.pdf |publisher=Columbia University Press }}&lt;/ref&gt; An ancient overland pre-[[Tang dynasty|Tang]] trade route from Yunnan Province passed through [[Ayeyarwady Region|Irrawaddy]] in Burma to reach [[Bengal]]. Yunnan was inhabited by so-called barbarians not fully under the control of the Tang government and the route, though ancient, was not used much in pre-Tang times, and Chinese attempts to control the route were disrupted by the rise of [[Nanzhao]].&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Schafer |first1=Edward H. |title=The Golden Peaches of Samarkand: A Study of Tang Exotics |url=https://archive.org/details/goldenpeachesofs0000scha |date=1963 |publisher=University of California Press |page=[https://archive.org/details/goldenpeachesofs0000scha/page/14 14] |isbn=978-0-520-05462-2}}&lt;/ref&gt;

=== Nanzhao period ===
{{main|Nanzhao}}Yunnan was settled by several local tribes, clans, and cultures before the 8th century. Around [[Lake Erhai]], namely, the [[Dali Bai Autonomous Prefecture|Dali]] area, there emerged six zhao: Mengzi ({{lang|zh|蒙巂}}), Yuexi ({{lang|zh|越析}}), Langqiong ({{lang|zh|浪穹}}), Dengdan ({{lang|zh|邆赕}}), Shilling ({{lang|zh|施浪}}), and Mengshe ({{lang|zh|蒙舍}}). Zhao ({{lang|zh|诏}}) was an indigenous non-Chinese language term meaning &quot;king&quot; or &quot;kingdom.&quot; Among the six regimes Mengshe was located south of the other five; therefore given the new, larger context, it was called Nanzhao (Southern Kingdom).&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Treatises of the supervisor and guardian of the Cinnamon Sea = Guihai yuheng zhi|url=https://archive.org/details/treatisesofsuper0000fanc|last=Fan|first=Chengda|date=2010|publisher=University of Washington Press|isbn=9780295990798|pages=[https://archive.org/details/treatisesofsuper0000fanc/page/224 224]|oclc=812405203}}&lt;/ref&gt;

By the 730s Nanzhao had succeeded in bringing the Erhai Lake–area under its authority. In 738, the western Yunnan was united by [[Piluoge]], the fourth king of Nanzhao, who was confirmed by the imperial court of the [[Tang dynasty]] as [[Chinese nobility|king]] of Yunnan.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Study and teaching guide for the history of the medieval world|last=Kaziewicz, Julia, author.|isbn=9781933339788|oclc=907173612|date = 2016-01-11}}&lt;/ref&gt; Ruling from [[Dali City|Dali]], the thirteen kings of Nanzhao ruled over more than two centuries and played a vital role in the dynamic relationship between the Tang dynasty and the [[Tibetan Empire]] as a [[buffer state]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the peoples of Asia and Oceania|last=West, Barbara A., 1967-|date=2009|publisher=Facts On File|isbn=9781438119137|pages=79|oclc=370717954}}&lt;/ref&gt;

By the 750s, Nanzhao had conquered Yunnan and became a potential rival to Tang China. The following period saw several conflicts between Tang China and Nanzhao. In 750, Nanzhao attacked and captured Yaozhou, the largest Tang settlement in Yunnan. In 751, Xianyu Zhongtong ({{lang|zh|鮮于仲通}}), the regional commander of Jiannan (present-day [[Sichuan]]), led a Tang campaign against Nanzhao. The king of Nanzhao, Geluofeng, regarded the previous incident as a personal affair and wrote to Xianyu to seek peace. However, Xianyu Zhongtong detained the Nanzhao envoys and turned down the appeal. Confronted with Tang armies, Nanzhao immediately turned its allegiance to the [[Tibetan Empire]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Teachings of Master Wuzhu : Zen and religion of no-religion|url=https://archive.org/details/teachingsofmaste0000unse_a3f3|last=Adamek, Wendi L.|date=2011|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231150224|oclc=756338604}}&lt;/ref&gt; The Tubo and Nanzhao agreed to be &quot;fraternal states&quot;; Geluofeng was given the titles zanpuzhong (&quot;younger brother&quot;). The Nanzhao-Tubo alliance ensured a disastrous defeat for Xianyu's expedition, with the Tang general's army of 80,000 men being reduced to a quarter of its original size.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Medieval Chinese warfare, 300-900|last=Graff, David Andrew.|date=2007|publisher=Routledge|isbn=9780415239554|oclc=978432516}}&lt;/ref&gt;

Tang China did not give up after one failure. In 753, another expedition was prepared, but this was also defeated by Nanzhao. In 754, the Tang organized an army of more than 100,000 troops that advanced to the Dali plain, resulting in only another slaughter.
By the end of the eighth century, Tang was no longer a major threat to Nanzhao.

[[ၾၢႆႇ:Kunming Oct 2007 007.jpg|thumb|255x255px|A gilt statue of [[Guanyin]], recovered from the [[Three Pagodas|Qianxun Pagoda]], c. 800 AD]]

Nanzhao's expansion lasted for several decades. In 829, Nanzhao suddenly plundered [[Sichuan]] and entered [[Chengdu]]. When it retreated, hundreds of Sichuan people, including skilled artisans, were taken to Yunnan. In 832, the Nanzhao army captured the capital of the [[Pyu city-states|Pyu kingdom]] in modern upper [[Burma]]. Nanzhao also attacked the [[Khmer people]]s of [[Chenla|Zhenla]]. Generally speaking, Nanzhao was then the most powerful kingdom in mainland Southeast Asia, and played an extremely active role in multistate interactions.
In 859, Nanzhao captured [[Zunyi|Bozhou]], and this event exacerbated the Nanzhao-Tang clashes. When the Tang governor of [[Vietnam|Annam]] took Bozhou back in the following year, Nanzhao, with the help of native peoples, occupied Hanoi as the Tang army moved to Bozhou. When the Tang forces returned, Nanzhao troops retreated from [[Hanoi]] but attacked and plundered [[Nanning|Yongzhou]]. In the winter of 862, Nanzhao, allying with local groups, led an army of over 50,000 men to invade Annam again. It is reported that the Tang forces lost over 150,000 soldiers (either killed or captured by
Nanzhao) in the two Annam battles. The autumn of 866 saw Tang victory in Hanoi and soon all of the Nanzhao forces were driven away. But Tang China had lost its ability to attack Nanzhao.

While Nanzhao was being defeated in Annam, it still occasionally attacked Sichuan. In 869, Shilong ({{lang|zh|世隆}}), the eighth king and the first empire of Nanzhao, invaded Sichuan. In 874, Nanzhao attacked Sichuan again.

In 902, Zheng Maisi, the qingpingguan ({{lang|zh|清平官}},&quot;Prime Minister&quot;) of Nanzhao, murdered the infant king of Nanzhao, and established a short-lived regime, namely, [[Dachanghe|Da Chang He]]. Nanzhao, a once-powerful empire, disappeared. [[ၾၢႆႇ:Dalisanta.jpg|thumb|220px|The [[Three Pagodas]] of Dali|alt=|left]]

=== Dali Kingdom ===

In 937, [[Duan Siping]] overthrew the Nanzhao and established the [[Dali Kingdom]]. The kingdom was conquered by the [[Mongol Empire]] in 1253 after Dali King Duan Xingzhi defected to the Mongols. The Duans incorporated into the Mongol dominion as [[Maharaja]]s of the new province. The Mongolian prince sent to administer the region with them was killed. In 1273, [[Kublai Khan]] reformed the province and appointed the [[semu]] [[Ajall Shams al-Din Omar]] as its governor.&lt;ref&gt;John Man-Kublai Khan, p.80&lt;/ref&gt; The Yunnan Province during the [[Yuan dynasty]] included significant portions of [[Upper Burma]] after the [[First Mongol invasion of Burma]] in the 1270s and 1280s. With the fall of the Yuan dynasty in 1368, the Ming dynasty destroyed the Yuan loyalists led by [[Basalawarmi]] and the remnants of the House of Duan in the [[Ming conquest of Yunnan]] by the early 1380s.&lt;ref&gt;{{citation|last=Robinson|first=David M.|title=Delimiting the Realm under the Ming Dynasty|url=http://mongol.huji.ac.il/sites/default/files/Robinson_Delimiting%20the%20Realm%20under%20the%20Ming%20Dynasty.pdf|page=15|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629181742/http://mongol.huji.ac.il/sites/default/files/Robinson_Delimiting%20the%20Realm%20under%20the%20Ming%20Dynasty.pdf|archive-date=2016-06-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dardess2012&quot;&gt;{{cite book|last=Dardess|first=John W.|title=Ming China, 1368-1644: A Concise History of a Resilient Empire|url=https://books.google.com/books?id=0vLn_IZZVMUC&amp;pg=PA18|year=2012|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=978-1-4422-0490-4|page=18}}&lt;/ref&gt;

=== Ming and Qing dynasties ===
The Ming installed [[Mu Ying]] and his family as hereditary aristocrats in Yunnan. 
[[ၾၢႆႇ:Attack on the rebel nest Beiqing and Balin.jpg|thumb|A scene of the Qing campaign against the [[Miao people]] in 1795.]]
During the [[Ming dynasty|Ming]] and [[Qing dynasty|Qing]] dynasties, large areas of Yunnan were administered under the [[native chieftain system]]. Under the Qing dynasty a [[Sino-Burmese War (1765-1769)|war with Burma]] also occurred in the 1760s due to the attempted consolidation of borderlands under local chiefs by both China and Burma. {{citation needed|date=March 2014}}

Yunnan was a destination for Han Chinese during Yuan rule.&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-last=Smith |editor1-first=Paul Jakov |editor2-last=von Glahn |editor2-first=Richard |last=Dardess |first=John W. |date=2003 |title=The Song –Yuan-Ming Transition in Chinese History |chapter=CHAPTER 3 Did the Mongols Matter? Territory, Power, and the Intelligentsia in China from the Northern Song to the Early Ming |chapter-url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/13656/Dardess%20Mongols.pdf?sequence=1 |location=Cambridge |publisher=Harvard University Asia Center |page=111 |isbn=9780674010963 |archive-date=2016-08-16 |access-date=2021-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816183525/https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/13656/Dardess%20Mongols.pdf?sequence=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Colonizers moved into the area during Ming and Qing rule.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lee |first=James|date=1982  |title= The legacy of immigration in Southwest China, 1250-1850  |journal=Annales de démographie historique |volume=1982 |number=1  |pages=279–304  |doi= 10.3406/adh.1982.1543}}&lt;/ref&gt; During the Ming dynasty, 3 million Han Chinese mostly from [[Nanjing]] (the original Nanjing population was later largely replaced by Wu-speakers), and some from Shanxi and Hebei settled in Yunnan.

Although largely forgotten, the bloody [[Panthay Rebellion]] of the [[Islam in China|Muslim]] [[Hui people]] and other local minorities against the [[Manchus|Manchu]] rulers of the [[Qing dynasty]] caused the deaths of up to a million people in Yunnan.&lt;ref name=chineseciv&gt;Gernet,
Jacques. A History of Chinese Civilization. 2. New York: Cambridge
University Press, 1996.{{ISBN|0-521-49712-4}}&lt;/ref&gt; The Manchu official Shuxing'a started an anti-Muslim massacre, which led to the rebellion. Shuxing'a developed a deep hatred of Muslims after an incident in which he was stripped naked and nearly lynched by a mob of Muslims. He ordered several Muslim rebels to be slowly sliced to death.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Atwill |first1=David G. |title=The Chinese Sultanate: Islam, Ethnicity, and the Panthay Rebellion in Southwest China, 1856-1873 |date=2005 |publisher=Stanford University Press |isbn=0804751595 |page=89 |edition=illustrated |url=https://books.google.com/books?id=Da2M_viEclEC&amp;pg=PA89}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-last=Wellman, Jr. |editor1-first=James K. |title=Belief and Bloodshed: Religion and Violence across Time and Tradition |date=2007 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=978-0742571341 |page=121 |url=https://books.google.com/books?id=CfweAAAAQBAJ&amp;pg=PA121}}&lt;/ref&gt; [[Tariq Ali]] wrote about the real incident in one of his novels and claimed the Muslims who had nearly lynched Shuxing'a were not Hui but belonged to another ethnicity. Nevertheless, the Manchu official blamed all Muslims for the incident.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ali |first1=Tariq |title=The Islam Quintet: Shadows of the Pomegranate Tree, The Book of Saladin, The Stone Woman, A Sultan in Palermo, and Night of the Golden Butterfly |date=2014 |publisher=Open Road Media |isbn=978-1480448582 |url=https://books.google.com/books?id=iS8XAgAAQBAJ&amp;pg=PT1637}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ali |first1=Tariq |title=Night of the Golden Butterfly (Vol. 5) (The Islam Quintet) |date=2010 |publisher=Verso Books |isbn=978-1844676118 |page=90 |url=https://books.google.com/books?id=2NUmoF9KvjQC&amp;pg=PA90}}&lt;/ref&gt; A British officer testified that the Muslims did not rebel for religious reasons and that the Chinese were tolerant of different religions and were unlikely to have caused the revolt by interfering with the practice of Islam.&lt;ref name=&quot;fytche_301&quot;&gt;{{harvnb|Fytche|1878|p=301}}&lt;/ref&gt; Loyalist Muslim forces helped Qing forces crush the rebel Muslims. The Qing armies massacred only Muslims who had rebelled or supported the rebels and spared Muslims who took no part in the uprising.&lt;ref name=&quot;dillon_77&quot;&gt;{{harvnb|Dillon|1999|p=77}}&lt;/ref&gt;

In 1894, [[George Ernest Morrison]], an [[Australia|Australian]] correspondent for ''[[The Times]]'', traveled from [[Beijing]] to British-occupied [[Burma]] via Yunnan. His book, ''An Australian in China'',&lt;ref&gt;GE Morrison, [http://gutenberg.net.au/ebooks05/0500681h.html An Australian in China], 1895&lt;/ref&gt; details his experiences.

[[ၾၢႆႇ:Kunming Street 4.jpg|thumb|220px|left|Kunming Street]]
The [[1905 Tibetan Rebellion]] in which Tibetan Buddhist Lamas attacked and killed French Catholic missionaries spread to Yunnan.

=== Post-Imperial ===
Yunnan was transformed by the events of [[Second Sino-Japanese War|Second Sino Japanese War]], which caused many east coast refugees and industrial establishments to relocate to the province. It assumed strategic significance, particularly as the [[Burma Road]] from [[Lashio]], in [[Burma]] to [[Kunming]] was a fought over supply line of vital importance to China's war effort.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/burma-road-is-reopened|title=Burma Road is reopened|last=Editors|first=History com|website=HISTORY|access-date=2019-06-05}}&lt;/ref&gt;

University faculty and students in the east had originally decamped to [[Changsha]], capital of [[Hunan]]. But as Japanese forces were gaining more territory they eventually bombed Changsha in February 1938. The 800 faculty and students who were left had to flee and made the 1,000 mile journey to [[Kunming]], capital of Yunnan in China's mountainous southwest. It was here that the [[National Southwest Associated University]] (commonly known as Lianda University) was established. For eight years, staff, professors and students had to survive and operate in makeshift quarters that were subject to sporadic bombing campaigns by the Japanese.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Lianda : a Chinese university in war and revolution|last=Israel, John, 1935-|date=1998|publisher=Stanford University Press|isbn=0804729298|oclc=39108542}}&lt;/ref&gt; There were dire shortages of food, equipment, books, clothing and other essential needs, but they managed to conduct the running of a modern [[university]]. Over those eight years of war (1937-1945), Lianda became famous nationwide for having and producing many, if not most, of China's most prominent academics, scholars, scientists and intellectuals. Both of China's only [[Nobel laureates in physics]] studied at Lianda in Kunming.

=== Naturalists ===
[[ၾၢႆႇ:Lijiang-noria-l01.jpg|thumb|Lijiang]]
Thousands of plant, insect and mammal species were described in the 19th century by scientists of the [[National Museum of Natural History (France)|French National Museum of Natural History]], Paris, in connection with permanent settlements of missionaries of the [[Paris Foreign Missions Society|''Missions étrangères de Paris'']] in north-west Yunnan, among them noticeably [[Jean-André Soulié]] and [[Felix Biet]]. From 1916 to 1917, [[Roy Chapman Andrews]] and [[Yvette Borup Andrews]] led the Asiatic Zoological Expedition of the [[American Museum of Natural History]] through much of western and southern Yunnan, as well as other provinces of China. The book, ''[[Camps and Trails in China]]'', records their experiences. Other notable explorers include [[Heinrich Handel-Mazzetti]]; [[George Forrest (botanist)|George Forrest]]; [[Joseph Francis Charles Rock]], who from 1922–1949 spent most of his time studying the flora, peoples and languages of southwest China, mainly in Yunnan; and [[Peter Goullart]], a [[White émigré|White Russian]] who studied [[Nakhi people|Naxi]] culture and lived in [[Lijiang, Yunnan|Lijiang]] from 1940 to 1949.

== Geography ==
[[ၾၢႆႇ:Terrace field yunnan china.jpg|thumb|upright=1.1|[[Honghe Hani Rice Terraces]] in Yunnan|alt=|left]]
&lt;!-- Deleted image removed: [[Image:Luoping Yunnan.jpg|thumb|Fields of [[canola]] in [[Luoping County|Luoping]].]] --&gt;Yunnan is the most southwestern province in China, with the [[Tropic of Cancer]] running through its southern part. The province has an area of {{convert|394100|km2}}, 4.1% of the nation's total. The northern part of the province forms part of the [[Yunnan–Guizhou Plateau]]. The province borders [[Guangxi]] and [[Guizhou]] in the east, [[Sichuan]] in the north, and the [[Tibet Autonomous Region]] in the northwest. It shares a border of {{convert|4060|km}} with [[Myanmar]] ([[Kachin State|Kachin]] and [[Shan State]]s) in the west, [[Laos]] ([[Luang Namtha Province|Luang Namtha]], [[Oudomxay Province|Oudomxay]], and [[Phongsaly Province]]s) in the south and [[Vietnam]] ([[Hà Giang Province|Hà Giang]], [[Lào Cai Province|Lào Cai]], [[Lai Châu Province|Lai Châu]], and [[Điện Biên Province]]s) in the southeast.
For practical purposes, all of Yunnan province falls within the [[Zomia (region)|Zomia]] region of Asia.

=== Geology ===
[[ၾၢႆႇ:Diqing, Yunnan, China.jpg|thumb|Snowy mountains in [[Diqing]], northwestern Yunnan|alt=]]
Yunnan is at the far eastern edge of the [[Geology of the Himalaya|Himalayan uplift]], and was pushed up in the [[Pleistocene]], primarily in the [[Middle Pleistocene]], although the uplift continues into the present. The eastern part of the province is a [[limestone]] [[plateau]] with [[karst]] topography and unnavigable rivers flowing through deep mountain gorges. The main surface formations of the plateau are the [[Lower Permian]] Maokou Formation, characterized by thick limestone deposits, the Lower Permian Qixia Formation, characterised by dolomitic limestones and [[Dolomite (rock)|dolomite]]s, the [[Upper Permian]] [[basalt]]s of the Ermeishan Formation (formerly Omeishan plateau basalts), and the red [[sandstone]]s, [[mudstone]]s, [[siltstone]]s, and [[conglomerate (geology)|conglomerate]]s of the [[Mesozoic]]&amp;ndash;[[Paleogene]], including the Lufeng Formation and the Lunan Group (Lumeiyi, Xiaotun, and Caijiacong formations). In this area is the noted [[Stone Forest]] or Shilin, eroded vertical pinnacles of limestone (Maokou Formation). In the eastern part the rivers generally run eastwards. The western half is characterized by mountain ranges and rivers running north and south.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Yunnan Bureau of Geology and Mineral Resources|year=1990|title=Regional Geology of Yunnan Province|series=Geological Memoirs of the Ministry of Geology and Mineral Resources of the People’s Republic of China: Regional Geology, no.21| language = zh-hans|location=Beijing|publisher=Geological Publishing House|page=10|isbn=978-7-116-00567-9|url=https://books.google.com/books?id=hzFPAQAAIAAJ}}&lt;/ref&gt;

=== Paleontology ===
{{see also|Maotianshan Shales}}
* [[Yunnanozoon]] – [[Cambrian|Lower Cambrian]] possible [[chordate]]
* [[Jingshanosaurus]] – [[Jurassic|Early Jurassic]] long-neck [[prosauropod]] [[dinosaur]]

=== Climate ===
[[ၾၢႆႇ:Erhai lake, Yunnan, China.jpg|thumb|[[Erhai Lake]], [[Dali City|Dali]], Yunnan|alt=|left]]
Yunnan has a generally mild climate with pleasant and fair weather because of the province's location on south-facing mountain slopes, receiving the influence of both the Pacific and Indian oceans, and although the growing period is long, the rugged terrain provides little [[arable land]]. See ''[[#Agriculture|Agriculture in Yunnan]]''. Under the [[Köppen climate classification]], much of the province lies within the [[subtropical highland]] (Köppen ''Cwb'') or [[humid subtropical]] zone (''Cwa''), with mild to warm winters, and temperate summers, except in the almost tropical to truly tropical south, where temperatures regularly exceed {{convert|30|°C}} in the warmer half of the year.&lt;ref&gt;{{cite web
  |url = http://www.nmc.gov.cn/publish/forecast/AYN/jinghong.html
  |script-title = zh:中央气象台&gt;&gt; 全国 &gt;&gt; 云南省 &gt;&gt; 景洪天气预报
  |publisher = National Meteorological Centre of the China Meteorological Administration
  |language = zh-hans
  |access-date = 2012-06-26
  |title = Archive copy
  |accessdate = 2021-06-16
  |archivedate = 2017-02-14
  |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170214203714/http://www.nmc.gov.cn/publish/forecast/AYN/jinghong.html
  }}&lt;/ref&gt; ''In general'', January average temperatures range from {{convert|8|to|17|°C|°F}}; July averages vary from {{convert|21|to|27|°C|°F}}. Average annual rainfall ranges from {{convert|600|to|2300|mm|in}}, with over half the rain occurring between June and August. The [[Yunnan–Guizhou Plateau|plateau region]] has moderate temperatures. The western canyon region is hot at the valley bottoms, but there are freezing winds at the mountaintops.

===Topography===
[[ၾၢႆႇ:梅里雪山.jpg|thumb|220px|Meili Snow Mountains|alt=]]
The terrain is largely mountainous, especially in the north and west. A series of high mountain chains spreads across the province. There is a distinct [[canyon]] region to the west and a [[Yunnan–Guizhou Plateau|plateau]] region to the east. Yunnan's major rivers flow through the deep valleys between the mountains.

The average elevation is {{convert|1980|m}}. The mountains are highest in the north where they reach more than {{convert|5000|m|abbr=on}}; in the south they rise no higher than {{convert|3000|m|abbr=on}}. The highest point in the north is the [[Kawagebo|Kawagebo Peak]] in [[Deqin County]] on the [[Diqing Plateau]], which is about {{convert|6740|m|abbr=on}}; and the lowest is in the [[Red River (Asia)|Red River]] Valley in [[Hekou County]], near the Vietnamese border, with an elevation of {{convert|76.4|m|abbr=on}}.

The eastern half of the province is a limestone plateau with karst scenery and unnavigable rivers flowing through deep mountain gorges; the western half is characterised by mountain ranges and rivers running north and south. These include the Nujiang ({{lang-th|[[Salween]]}}) and the Lancangjiang ({{lang-th|[[Mekong]]}}). The rugged, vertical terrain produces a wide range of flora and fauna, and the province has been called a natural zoological and botanical garden.

=== Borders ===
Bordering Chinese provincial-level divisions are [[Tibet Autonomous Region|Tibet]], [[Sichuan]], [[Guizhou]] and [[Guangxi]]. Starting from the east and working clockwise, bordering countries are [[Vietnam]] ([[Hà Giang Province|Hà Giang]], [[Lào Cai Province|Lào Cai]], [[Lai Châu Province|Lai Châu]] and [[Điện Biên Province|Điện Biên]] provinces), [[Laos]] ([[Phongsaly Province|Phongsaly]], [[Oudomxay Province|Oudomxay]] and [[Luang Namtha Province|Luang Namtha]] provinces), [[Myanmar]] (states of [[Shan State|Shan]] and [[Kachin State|Kachin]]). The main border crossings are:

*[[Hekou Yao Autonomous County|Hekou]]–[[Lào Cai]], by road and rail, is the only Sino-Vietnamese land border crossing open to non-Chinese/non-Vietnamese.
*Sino-Laotian at [[Boten]]
*[[Ruili]]–[[Muse, Burma|Muse]] is the only Sino-Burmese border crossing open to non-Chinese/non-Burmese.

=== Lakes ===
There are several major lakes in Yunnan. The province has nine lakes with areas of over {{convert|30|km2}}. They include:[[Image:LuguLake.jpg|thumb|[[Lugu Lake]]|alt=]]

* [[Dianchi Lake]], near [[Kunming]]
*[[Fuxian Lake]], in [[Yuxi]], the second deepest lake in China
*[[Xingyun Lake]], directly south of Fuxian Lake and connected with it by a short river
*[[Qilu Lake]], south of Fuxian and Xingyun Lakes, separated from them by mountains, in [[Tonghai County]]
*[[Erhai Lake]], near [[Dali City]]
*[[Lugu Lake]], in [[Ninglang]] near the border with Sichuan
*[[Yangzong Lake]], in Yiliang County
*[[Yilong Lake]]

=== Rivers ===
[[ၾၢႆႇ:Yangzi River - by Peter Morgan.jpg|thumb|The [[Yangtze River]] near the [[Tiger Leaping Gorge]]|alt=|left|203x203px]]Yunnan is the source of two rivers, the [[Xi River]] (there known as the [[Nanpan River|Nanpan]] and [[Hongshui River|Hongshui]]) and the [[Red River (Asia)|Yuan River]]. The Hongshui is a principal source stream of the Xi River. Rising as the Nanpan in eastern Yunnan province, it flows south and east to form part of the boundary between [[Guizhou]] province and [[Guangxi]] autonomous region. Flowing for {{convert|345|km|abbr=on}}, it unites with the [[Yu River (Guangxi)|Yu River]] at [[Guiping]] to form what eventually becomes the [[Xi River]].

The province is drained by six major river systems:
* the [[Yangtze River]], here known as the [[Jinsha Jiang]] (River of Golden Sands), drains the province's north.
* the [[Pearl River (China)|Pearl River]], with its source near [[Qujing]], collects the waters from the east.
* the [[Mekong]] (Lancang), which flows from [[Tibet]] into the [[South China Sea]] forming the boundaries between [[Laos]] and [[Burma]], between Laos and [[Thailand]] and through Laos, [[Cambodia]] and [[Vietnam]]
* the [[Red River (Asia)|Red River]] (Yuan or Honghe) has its source in the mountains south of [[Dali, Yunnan|Dali]] and enters the South China Sea through [[Hanoi]], Vietnam
* the [[Salween]] (Nujiang), which flows into the [[Gulf of Martaban]] and the [[Andaman Sea]] through Burma
* the [[Irrawaddy River|Irrawaddy]], which arises from the confluence of two rivers in [[Kachin State]] in [[Burma]], has a few small tributaries in Yunnan's far west, such as the [[Dulongjiang]] and [[Taping River]], and rivers in the prefecture of Dehong.

=== Biodiversity ===
[[ၾၢႆႇ:Lincang-mountains.jpg|thumb|220px|Lincang mountains|alt=]]
Yunnan is China's most diverse province, biologically as well as culturally.&lt;ref name='Bio'&gt;{{cite web |author=Liang, Louhui |url=https://unu.edu/publications/articles/biodiversity-in-chinas-yunnan-province.html |title=Biodiversity in China's Yunnan province |publisher=United Nations University |date=26 April 2011 |access-date=15 September 2020 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916060051/https://unu.edu/publications/articles/biodiversity-in-chinas-yunnan-province.html }}&lt;/ref&gt;
The province contains snow-capped mountains and true tropical environments, thus supporting an unusually full spectrum of species and vegetation types. The Yunnan camellia (''[[Camellia reticulata]]'') is the provincial emblem.&lt;ref name='Camelia'&gt;{{cite web |author=McDowall, Carolyn |url=https://www.thecultureconcept.com/the-camellia-is-a-star-in-a-garden-or-grove-in-australia |title=CAMELLIA – STAR ON STAR IN A GARDEN OR GROVE IN AUSTRALIA |publisher=The Cultural Concept |date=27 March 2014 |access-date=15 September 2020 |archive-date=16 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916221742/https://www.thecultureconcept.com/the-camellia-is-a-star-in-a-garden-or-grove-in-australia }}&lt;/ref&gt;

During summer, the [[Great Plateau of Tibet]] acts as a barrier to monsoon winds, trapping moisture in the province. This gives the [[alpine plant|alpine flora]] in particular what one source has called a &quot;lushness found nowhere else&quot;.

This topographic range combined with a [[tropical]] moisture sustains extremely high [[biodiversity]] and high degrees of [[endemism]], probably the richest botanically in the world's temperate regions.&lt;ref name='Bio' /&gt; Perhaps 17,000 [[species]] of higher plants, of which an estimated 2,500 are endemic, can be found in the province. The province is said to have &quot;as much flowering plant diversity as the rest of the Northern Hemisphere put together&quot;.&lt;ref name = Paterson&gt;David Paterson, Kunming Institute of Botany’s honorary senior horticulturalist and former director of the [[Royal Botanic Garden Edinburgh|Royal Botanic Garden]] in [[Edinburgh]], [[Scotland]].&lt;/ref&gt;

Yunnan has less than 4% of the land of China, yet the province harbors around 42.6% of all protected plant species and 72.5% of all protected wild animals in the country, of which 15% are strictly endemic to Yunnan.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Yang|first1=Yuming|last2=Tian|first2=Kun|last3=Hao|first3=Jiming|last4=Pei|first4=Shengji|last5=Yang|first5=Yongxing|date=2004-04-01|title=Biodiversity and biodiversity conservation in Yunnan, China|journal=Biodiversity &amp; Conservation|volume=13|issue=4|pages=813–826|doi=10.1023/B:BIOC.0000011728.46362.3c|s2cid=27394328|issn=1572-9710}}&lt;/ref&gt; Yunnan is home to, most notably, the southeast Asian [[gaur]], a giant forest-dwelling [[Bovinae|bovine]], the [[Indochinese tiger]] and the [[Asian elephant]].&lt;ref name=Smith2008&gt;Smith, A.T.; and Xie, Y. (2008). ''A Guide to the Mammals of China.'' Princeton University Press, New Jersey. {{ISBN|978-0-691-09984-2}}.&lt;/ref&gt; Other extremely rare species are the [[Yunnan box turtle]]&lt;ref&gt;Blanck, Zhou, and McCord (2006). The Yunnan box turtle, Cuora yunnanensis (BOULENGER 1906); historical background and an update on the morphology, distribution and vulnerabilities of the only known living specimens. Sacalia 13(4): 14-35.&lt;/ref&gt; and the [[Yunnan snub-nosed monkey]].&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://gdri-ehede.univ-fcomte.fr/spip.php?article12 | title=Yunnan snub-nosed monkey, China - gdri-ehede | access-date=2021-06-16 | archive-date=2020-06-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200613055422/https://gdri-ehede.univ-fcomte.fr/spip.php?article12 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; It is feared that the [[Yunnan lar gibbon]], another moribund species, has already gone extinct.&lt;ref&gt;{{Cite journal |doi = 10.1007/s10764-009-9360-3|pmid = 19644553|pmc = 2715875|title = Are Hylobates lar Extirpated from China?|year = 2009|last1 = Grueter|first1 = Cyril C.|last2 = Jiang|first2 = Xuelong|last3 = Konrad|first3 = Roger|last4 = Fan|first4 = Pengfei|last5 = Guan|first5 = Zhenhua|last6 = Geissmann|first6 = Thomas|journal = International Journal of Primatology|volume = 30|issue = 4|pages = 553–567}}&lt;/ref&gt; Yunnan province has 11 national and regional nature reserves. In total, the covered protected area in China is about 510 000 hectares.&lt;ref name=&quot;ECNS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ecns.cn/news/2020-09-03/detail-ifzzucuv5909166.shtml|title=Solving a dilemma caused by elephants|author=Feng Shuang|website=Ecns|date=3 September 2020|access-date=6 September 2020 }}&lt;/ref&gt;

The freshwater fish fauna is highly diverse with about 620 species, including more than 580 natives (the remaining are [[Introduced species|introduced]]).&lt;ref name=Chen2013&gt;{{Cite journal |pmid = 23913883|year = 2013|last1 = Chen|first1 = X. Y.|title = Checklist of fishes of Yunnan|journal = Dong Wu Xue Yan Jiu |volume = 34|issue = 4|pages = 281–343}}&lt;/ref&gt; This equals almost 40% of the freshwater fish species in China. Of the Yunnan natives, more than 250 are endemic to the province and many of these are threatened.&lt;ref name=Chen2013/&gt; Several species that are restricted to single lakes (notably [[Dian Lake|Dian]], [[Erhai Lake|Erhai]], [[Fuxian Lake|Fuxian]] and [[Yilong Lake|Yilong]]) are likely already are extinct.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi=10.1007/s10531-013-0579-0| title=Six decades of changes in vascular hydrophyte and fish species in three plateau lakes in Yunnan, China| year=2013| last1=Wang| first1=Sihai| last2=Wang| first2=Juan| last3=Li| first3=Maobiao| last4=Du| first4=Fan| last5=Yang| first5=Yuming| last6=Lassoie| first6=James P.| last7=Hassan| first7=Mohd Z.| journal=Biodiversity and Conservation| volume=22| issue=13–14| pages=3197–3221| s2cid=18819902}}&lt;/ref&gt; By far, the most diverse order in Yunnan are [[Cypriniformes]]; both in total species number and number of endemics.&lt;ref name=Chen2013/&gt;

The unique ''[[Sinopyrophorus]]'' bioluminescent beetles were described from Yunnan in 2019.&lt;ref name=&quot;Bi He Chen Kundrata pp. 79–97&quot;&gt;{{cite journal | last1=Bi | first1=Wen-Xuan | last2=He | first2=Jin-Wu | last3=Chen | first3=Chang-Chin | last4=Kundrata | first4=Robin | last5=Li | first5=Xue-Yan | title=Sinopyrophorinae, a new subfamily of Elateridae (Coleoptera, Elateroidea) with the first record of a luminous click beetle in Asia and evidence for multiple origins of bioluminescence in Elateridae | url=https://archive.org/details/sinopyrophorina864biwe | journal=ZooKeys | publisher=Pensoft Publishers | issue=864 | date=2019-07-17 | issn=1313-2970 | doi=10.3897/zookeys.864.26689 | pmid=31363346 | pmc=6656784 | pages=79–97}}&lt;/ref&gt;

{{See also|Distribution of orchid species}}

=== Designation ===
Yunnan has been designated a:
* &quot;Center of Plant Diversity&quot; (IUCN/WWF: Davis et al. 1995)
* &quot;Global 200 List Priority Ecoregion&quot; for biodiversity conservation (WWF: Olsen and Dinerstein 1998)
* &quot;Endemic Bird Area&quot; (Birdlife International: Bibby, C. et al. 1992) and
* &quot;Global Biodiversity Hotspot,&quot; as a part of the Hengduan Mountain Ecosystem (Conservation International: Mittermeier and Mittermeier 1997)

=== Natural resources ===
A main source of wealth lies in its vast [[mineral resources]]; indeed, mining is the leading industry in Yunnan. Yunnan has proven deposits of 86 kinds of minerals in 2,700 places. Some 13% of the proved deposits of minerals are the largest of their kind in China, and two-thirds of the deposits are among the largest of their kind in the Yangtze River valley and in south China. Yunnan ranks first in the country in deposits of [[zinc]], [[lead]], [[tin]], [[cadmium]], [[indium]], [[thallium]] and [[crocidolite]]. Other deposits include [[iron]], [[coal]], [[copper]], [[gold]], [[mercury (element)|mercury]], [[silver]], [[antimony]] and [[sulfur]]. More than 150 kinds of minerals have been discovered in the province. The potential value of the proven deposits in Yunnan is 3 trillion [[Chinese yuan|yuan]], 40% of which come from fuel minerals, 7.3% from metallic minerals and 52.7% from nonmetallic minerals.

Yunnan has sufficient rainfall and many rivers and lakes. The annual water flow originating in the province is 200 cubic kilometres, three times that of the [[Yellow River]]. The rivers flowing into the province from outside add 160 cubic kilometres, which means there are more than ten thousand cubic metres of water for each person in the province. This is four times the average in the country. The rich water resources offer abundant hydro-energy. China is constructing a series of dams on the Mekong to develop it as a waterway and source of power; the first was completed at [[Manwan Dam|Manwan]] in 1993.

== Scenic areas ==

=== National parks ===
{{see also|List of national parks in China}}
* [[Pudacuo National Park]], opened in 2007, in [[Shangri-La County]]
* [[Laojunshan National Park]] ({{lang|zh-hans|老君山国家公园}}), in [[Lijiang, Yunnan|Lijiang]], ''pending approval''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kunming.org.cn/index/content/2009-01/09/content_1700783.htm |title=Lijiang is to build Laojunshan National Park |publisher=Kunming |date=2009-01-09 |access-date=2013-11-17 |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2009-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302090240/http://www.kunming.org.cn/index/content/2009-01/09/content_1700783.htm }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kunming.org.cn/index/content/2009-01/09/content_1700783.htm |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2009-03-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302090240/http://www.kunming.org.cn/index/content/2009-01/09/content_1700783.htm }}&lt;/ref&gt;

=== UNESCO World Heritage Sites ===
* [[Old Town of Lijiang]], accepted in 1997 as a cultural site
* [[Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas]], accepted in 2003 as a natural site
* [[South China Karst]], accepted in 2007 as a natural site&lt;ref&gt;{{cite web|author=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1248 |title=South China Karst - UNESCO World Heritage Centre |publisher=Whc.unesco.org |access-date=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;
*[[Maotianshan Shales]], accepted in 2012 as a natural site 
* [[Yuanyang County, Yunnan|Cultural Landscape of Honghe Hani Rice Terraces]], accepted in 2013 as a cultural site

== Governance ==

=== Administrative divisions ===
{{main|List of administrative divisions of Yunnan|List of township-level divisions of Yunnan}}
Yunnan consists of sixteen [[Administrative divisions of China#Prefectural level|prefecture-level divisions]]: eight [[Prefecture-level city|prefecture-level cities]] and eight [[autonomous prefecture]]s:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto; width:90%; font-size:smaller; text-align:center&quot;
! colspan=&quot;9&quot; |'''Administrative divisions of Yunnan'''
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;font-size:larger&quot; | &lt;div style=&quot;position: relative&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
{{Image label begin|image=Administrative Division Yunnan.svg|width={{{1|600}}}|link=|font-size=85%}} 
{{Image label|x=580|y=500|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Kunming]]'''}}
{{Image label|x=710|y=460|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Qujing]]'''}}
{{Image label|x=530|y=645|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Yuxi]]'''}}
{{Image label|x=165|y=555|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Baoshan, Yunnan|Baoshan]]'''}}
{{Image label|x=720|y=200|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Zhaotong]]'''}}
{{Image label|x=330|y=305|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Lijiang]]'''}}
{{Image label|x=360|y=760|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Pu'er City|Pu'er]]'''}}
{{Image label|x=230|y=680|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Lincang]]'''}}
{{Image label|x=420|y=500|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture|Chuxiong&lt;br&gt;Yi AP]]'''}}
{{Image label|x=570|y=730|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|Honghe&lt;br&gt;Hani and Yi AP]]'''}}
{{Image label|x=770|y=700|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture|Wenshan&lt;br&gt;Zhuang and Miao AP]]'''}}
{{Image label|x=320|y=905|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Xishuangbanna Dai Autonomous Prefecture|Xishuangbanna&lt;br&gt;Dai AP]]'''}}
{{Image label|x=240|y=450|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Dali Bai Autonomous Prefecture|Dali&lt;br&gt;Bai AP]]'''}}
{{Image label|x=5|y=600|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Dehong Dai and Jingpo Autonomous Prefecture|Dehong&lt;br&gt;Dai and Jingpo AP]]'''}}
{{Image label|x=170|y=320|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Nujiang Lisu Autonomous Prefecture|Nujiang&lt;br&gt;Lisu AP]]'''}}
{{Image label|x=170|y=175|scale={{{1|600}}}/1000|text='''[[Diqing Tibetan Autonomous Prefecture|Dêqên (Diqing)&lt;br&gt;Tibetan AP]]'''}}
&lt;/div&gt;
|-
!! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | [[Administrative division codes of the People's Republic of China|Division code]]&lt;ref&gt;{{cite web |language=zh-hans |url=http://files2.mca.gov.cn/cws/201502/20150225163817214.html |script-title=zh:中华人民共和国县以上行政区划代码 |publisher=[[Ministry of Civil Affairs]] |access-date=2021-06-16 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113603/http://files2.mca.gov.cn/cws/201502/20150225163817214.html }}&lt;/ref&gt;
!! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Division
!! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Area in km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;nj2013&quot;&gt;{{zh}}{{cite book|language=zh-hans|author=Shenzhen Bureau of Statistics|publisher=[[:zh:中国统计出版社|China Statistics Print]]|script-title=zh:《深圳统计年鉴2014》|url=http://www.sztj.gov.cn/nj2014/indexce.htm|access-date=2015-05-29|archive-date=2015-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512184740/http://www.sztj.gov.cn/nj2014/indexce.htm|url-status=dead}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sztj.gov.cn/nj2014/indexce.htm |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2015-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150512184740/http://www.sztj.gov.cn/nj2014/indexce.htm }}&lt;/ref&gt;
!! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Population 2020&lt;ref&gt;{{cite book| author1=Census Office of the State Council of the People's Republic of China| author2=Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China | script-title=zh:中国2010人口普查分乡、镇、街道资料|date=2012|publisher=[[:zh:中国统计出版社|China Statistics Print]] |location=Beijing|isbn=978-7-5037-6660-2|edition=1}}&lt;/ref&gt;
!! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Seat
!! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;4&quot; | Divisions&lt;ref&gt;{{cite book |language=zh-hans |author=Ministry of Civil Affairs |script-title=zh:《中国民政统计年鉴2014》|date=August 2014 |publisher=[[:zh:中国统计出版社|China Statistics Print]] |isbn= 978-7-5037-7130-9|author-link=Ministry of Civil Affairs }}&lt;/ref&gt;
|-
!! scope=&quot;col&quot; width=&quot;45&quot; | [[District (China)|Districts]]
!! scope=&quot;col&quot; width=&quot;45&quot; | [[Counties of the People's Republic of China|Counties]]
!! scope=&quot;col&quot; width=&quot;45&quot; | [[Autonomous counties of the People's Republic of China|Aut. counties]]
!! scope=&quot;col&quot; width=&quot;45&quot; | [[County-level city|CL cities]]
|- style=&quot;font-weight: bold&quot;
! 530000 !! Yunnan Province
| 394000.00 || 47,209,277 || [[Kunming]] city || 17 || 65 || 29 || 18
|-
! 530100 !! [[Kunming]] city
| 21,001.28 || 8,460,088 || [[Chenggong District]] || 7 || 3 || 3 || 1
|-
! 530300 !! [[Qujing]] city
| 28,939.41 || 5,765,775 || [[Qilin District]] || 3 || 5 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1
|-
! 530400 !! [[Yuxi]] city
| 14,941.53 || 2,249,502 || [[Hongta District]] || 2 || 4 || 3 ||bgcolor=&quot;grey&quot;| 
|-
! 530500 !! [[Baoshan, Yunnan|Baoshan]] city
| 19,064.60 || 2,431,211 || [[Longyang District]] || 1 || 3 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1
|-
! 530600 !! [[Zhaotong]] city
| 22,439.76 || 5,092,611 || [[Zhaoyang District]] || 1 || 9 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1
|-
! 530700 !! [[Lijiang]] city
| 20,557.25 || 1,253,878 || [[Gucheng District]] || 1 || 2 || 2 ||bgcolor=&quot;grey&quot;| 
|-
! 530800 !! [[Pu'er City|Pu'er]] city
| 44,264.79 || 2,404,954 || [[Simao District]] || 1 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 9 ||bgcolor=&quot;grey&quot;| 
|-
! 530900 !! [[Lincang]] city
| 23,620.72 || 2,257,991 || [[Linxiang District]] || 1 || 4 || 3 ||bgcolor=&quot;grey&quot;| 
|-
! 532300 !! [[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture]]
| 28,436.87 || 2,416,747 || [[Chuxiong City|Chuxiong]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 8 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 2
|-
! 532500 !! [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture]]
| 32,167.67 || 4,478,422 || [[Mengzi City|Mengzi]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 6 || 3 || 4
|-
! 532600 !! [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture]]
| 31,409.12 || 3,503,218 || [[Wenshan City|Wenshan]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 7 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1
|-
! 532800 !! [[Xishuangbanna Dai Autonomous Prefecture]]
| 19,107.05 || 1,301,407 || [[Jinghong]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 2 ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1
|-
! 532900 !! [[Dali Bai Autonomous Prefecture]]
| 28,299.43 || 3,337,559 || [[Dali City|Dali]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 8 || 3 || 1
|-
! 533100 !! [[Dehong Dai and Jingpo Autonomous Prefecture]]
| 11,171.41 || 1,315,709 || [[Mangshi|Mang]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 3 ||bgcolor=&quot;grey&quot;| || 2
|-
! 533300 !! [[Nujiang Lisu Autonomous Prefecture]]
| 14,588.92 || 552,694 || [[Lushui]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1 || 2 || 1 
|-
! 533400 !! [[Diqing Tibetan Autonomous Prefecture]]
| 23,185.59 || 387,511 || [[Shangri-La City|Shangri-La]] city ||bgcolor=&quot;grey&quot;|  || 1 || 1 || 1
|}

{|class=&quot;wikitable sortable collapsible collapsed&quot; style=&quot;text-font:90%; width:auto; text-align:center; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |Administrative divisions in Chinese and varieties of romanizations
|-
! English !! Chinese !! Pinyin
|-
| '''Yunnan Province''' || {{lang|zh|云南省}} || '''Yúnnán Shěng'''
|-
| [[Kunming]] city || {{lang|zh|昆明市}} || Kūnmíng Shì
|-
| [[Qujing]] city || {{lang|zh|曲靖市}} || Qǔjìng Shì
|-
| [[Yuxi]] city || {{lang|zh|玉溪市}} || Yùxī Shì
|-
| [[Baoshan, Yunnan|Baoshan]] city || {{lang|zh|保山市}} || Bǎoshān Shì
|-
| [[Zhaotong]] city || {{lang|zh|昭通市}} || Zhāotōng Shì
|-
| [[Lijiang]] city || {{lang|zh|丽江市}} || Lìjiāng Shì
|-
| [[Pu'er City|Pu'er]] city || {{lang|zh|普洱市}} || Pǔ'ěr Shì
|-
| [[Lincang]] city || {{lang|zh|临沧市}} || Líncāng Shì
|-
| [[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|楚雄彝族自治州}} || Chǔxióng Yízú Zìzhìzhōu
|-
| [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|红河哈尼族彝族自治州}} || Hónghé Hānízú Yízú Zìzhìzhōu
|-
| [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|文山壮族苗族自治州}} || Wénshān Zhuàngzú Miáozú Zìzhìzhōu
|-
| [[Xishuangbanna Dai Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|西双版纳傣族自治州}} || Xīshuāngbǎnnà Dǎizú Zìzhìzhōu
|-
| [[Dali Bai Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|大理白族自治州}} || Dàlǐ Báizú Zìzhìzhōu
|-
| [[Dehong Dai and Jingpo Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|德宏傣族景颇族自治州}} || Déhóng Dǎizú Jǐngpōzú Zìzhìzhōu
|-
| [[Nujiang Lisu Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|怒江傈僳族自治州}} || Nùjiāng Lìsùzú Zìzhìzhōu
|-
| [[Dêqên Tibetan Autonomous Prefecture]] || {{lang|zh|迪庆藏族自治州}} || Díqìng Zàngzú Zìzhìzhōu
|}

These 16 prefecture-level divisions are in turn subdivided into 129 [[county-level division]]s (17 [[District of China|district]]s, 18 [[county-level cities]], 65 [[County (People's Republic of China)|counties]], and 29 [[Autonomous counties of the People's Republic of China|autonomous counties]]). At the end of the year 2021, the total population is 48.01 million.[http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2018/indexch.htm]

====Urban areas====
{|class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | Population by urban areas of prefecture &amp; county cities
|-
!#!!City!!style =&quot;background-color: #aaaaff;&quot;|Urban area&lt;ref name=&quot;2010PRCcensus&quot;/&gt;!!style =&quot;background-color: #aaffaa;&quot;|District area&lt;ref name=&quot;2010PRCcensus&quot;/&gt;!!style =&quot;background-color: #ffaaaa;&quot;|City proper&lt;ref name=&quot;2010PRCcensus&quot;&gt;{{cite book |others=Compiled by 国务院人口普查办公室 [Department of Population Census of the State Council], 国家统计局人口和社会科技统计司编 [Department of Population and Social Science and Statistics, National Bureau of Statistics] |date=2012 |script-title=zh:中国2010年人口普查分县资料 |location=Beijing |publisher=[[:zh:中国统计出版社|China Statistics Print]] |isbn=978-7-5037-6659-6 }}&lt;/ref&gt;!!Census date
|-
|1||'''[[Kunming]]'''{{efn|name=Dongchuan|Dongchuan is a satellite urban area separated from Kunming and it is not included in the urban area &amp; district area count.}}{{efn|name=Kunming|New districts established after census: [[Chenggong District|Chenggong (Chenggong County)]], [[Jinning District|Jinning (Jinning County)]]. These new districts not included in the urban area &amp; district area count of the pre-expanded city.}}||3,140,777||3,272,586||6,432,209||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot; class=&quot;sortbottom&quot;
|(1)||Kunming {{small|(new districts)}}{{efn|name=Kunming}}||244,586||594,627||{{small|''see Kunming''}}||2010-11-01
|-
|2||[[Xuanwei]]||584,076||1,302,891||{{small|''see Qujing''}}||2010-11-01
|-
|3||[[Qujing]]{{efn|name=Qujing|New districts established after census: [[Zhanyi District|Zhanyi (Zhanyi County)]], [[Malong District|Malong (Malong County)]]. These new districts not included in the urban area &amp; district area count of the pre-expanded city.}}||468,437||740,747||5,855,055||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot; class=&quot;sortbottom&quot;
|(3)||Qujing {{small|(new districts)}}{{efn|name=Qujing}}||235,390||616,047||{{small|''see Qujing''}}||2010-11-01
|-
|4||[[Dali City|Dali]]||367,122||652,045||{{small|''part of [[Dali Bai Autonomous Prefecture|Dali Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|5||[[Chuxiong City|Chuxiong]]||331,991||588,620||{{small|''part of [[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture|Chuxiong Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|6||[[Yuxi]]{{efn|name=Yuxi|New district established after census: [[Jiangchuan District|Jiangchuan (Jiangchuan County)]]. The new district not included in the urban area &amp; district area count of the pre-expanded city.}}||306,879||495,129||2,303,518||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot; class=&quot;sortbottom&quot;
|(6)||Yuxi {{small|(new district)}}{{efn|name=Yuxi}}||93,471||280,889||{{small|''see Yuxi''}}||2010-11-01
|-
|7||[[Baoshan, Yunnan|Baoshan]]||263,380||935,618||2,506,491||2010-11-01
|-
|8||[[Zhaotong]]||255,861||787,837||5,213,521||2010-11-01
|-
|9||[[Anning, Yunnan|Anning]]||242,151||341,341||{{small|''see Kunming''}}||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(10)||[[Wenshan City|Wenshan]]{{efn|name=Wenshan|Wenshan County is currently known as Wenshan CLC after census.}}||229,430||481,505||{{small|''part of [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture|Wenshan Prefecture]]''}}||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(11)||[[Mile City|Mile]]{{efn|name=Mile|Mile County is currently known as Mile CLC after census.}}||213,462||539,725||{{small|''part of [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|Honghe Prefecture]]''}}||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(12)||[[Mengzi City|Mengzi]]{{efn|name=Mengzi|Mengzi County is currently known as Mengzi CLC after census.}}||212,724||417,156||{{small|''part of [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|Honghe Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|13||[[Kaiyuan, Yunnan|Kaiyuan]]||210,801||322,693||{{small|''part of [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|Honghe Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|14||[[Jinghong]]||205,523||519,935||{{small|''part of [[Xishuangbanna Dai Autonomous Prefecture|Xishuangbanna Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|15||[[Pu'er City|Pu'er]]||185,473||296,565||2,542,898||2010-11-01
|-
|16||[[Gejiu]]||163,528||459,781||{{small|''part of [[Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture|Honghe Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|17||[[Lijiang]]||151,744||211,151||1,244,769||2010-11-01
|-
|18||[[Lincang]]||142,095||323,708||2,429,497||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(19)||[[Tengchong]]{{efn|name=Tengchong|Tengchong County is currently known as Tengchong CLC after census.}}||135,318||644,765||{{small|''see Baoshan''}}||2010-11-01
|-
|20||[[Mangshi]]{{efn|name=Mangshi|Formerly known as Luxi CLC until 20 July 2010.}}||131,425||389,891||{{small|''part of [[Dehong Dai and Jingpo Autonomous Prefecture|Dehong Prefecture]]''}}||2010-11-01
|-
|21||[[Dongchuan District|Dongchuan]]{{efn|name=Dongchuan}}||113,632||271,917||{{small|''see Kunming''}}||2010-11-01
|-
|22||[[Ruili]]||99,148||180,627||{{small|''part of [[Dehong Dai and Jingpo Autonomous Prefecture|Dehong Prefecture]]''}}||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(23)||[[Shangri-La City|Shangri-La]]{{efn|name=Shangri-La|Shangri-La County is currently known as Shangri-La CLC after census.}}||66,382||172,988||{{small|''part of [[Diqing Tibetan Autonomous Prefecture|Dêqên Prefecture]]''}}||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(24)||[[Lushui]]{{efn|name=Lushui|Lushui County is currently known as Lushui CLC after census.}}||53,997||184,835||{{small|''part of [[Nujiang Lisu Autonomous Prefecture|Nujiang Prefecture]]''}}||2010-11-01
|- bgcolor=&quot;lightyellow&quot;
|(25)||[[Shuifu]]{{efn|name=Shuifu|Shuifu County is currently known as Shuifu CLC after census.}}||44,647||102,143||{{small|''see Zhaotong''}}||2010-11-01
|}
{{notelist}}

=== Politics ===
{{further|List of provincial leaders of the People's Republic of China}}
[[ၾၢႆႇ:2002年云南丽江 红太阳广场 - panoramio.jpg|thumb|Statue of [[Mao Zedong]] in [[Lijiang]]]]
'''Secretaries of the [[Communist Party of China|CPC]] Yunnan Committee''': The Secretary of the CPC is the highest ranking and most important position in Yunnan.&lt;ref name=xinhua/&gt;
# [[Song Renqiong]] ({{lang|zh-Hans|宋任穷}}): 1950–1952
# [[Xie Fuzhi]] ({{lang|zh-Hans|谢富治}}): July 1952 – August 1959
# [[Yan Hongyan]] ({{lang|zh-Hans|阎红彦}}): August 1959 – January 1967
# [[Zhou Xing (PRC)|Zhou Xing]] ({{lang|zh-Hans|周兴}}): June 1971 – October 1975
# [[Jia Qiyun]] ({{lang|zh-Hans|贾启允}}): October 1975 – February 1977
# [[An Pingsheng]] ({{lang|zh|安平生}}): February 1977 – July 1985
# [[Pu Chaozhu]] ({{lang|zh|普朝柱}}): July 1985 – June 1995
# [[Gao Yan (politician)|Gao Yan]] ({{lang|zh-Hans|高严}}): June 1995 – August 1997
# [[Linghu An]] ({{lang|zh-Hans|令狐安}}): August 1997 – October 2001
# [[Bai Enpei]] ({{lang|zh|白恩培}}): October 2001 – August 2011&lt;ref name=xinhua/&gt;
# [[Qin Guangrong]] ({{lang|zh-Hans|秦光荣}}): August 2011 – October 2014
# [[Li Jiheng]] ({{lang|zh-Hans|李纪恒}}): October 2014 – August 2016
# [[Chen Hao (politician)|Chen Hao]] ({{lang|zh-Hans|陈豪}}): August 2016 – incumbent
'''Governors of Yunnan''': The Governor is the second highest office in Yunnan, after the Secretary of the CPC Yunnan Committee.&lt;ref name=xinhua/&gt; The Governor, who is elected by the [[Yunnan Provincial People's Congress]], is responsible for all [[economic]], [[Environmental policy|environmental]], [[political]], [[personnel]] and [[Foreign policy|foreign affairs]] issues concerning Yunnan.&lt;ref name=xinhua/&gt;
# [[Chen Geng]] ({{lang|zh-Hans|陈赓}}): March 1950 – February 1955
# [[Guo Yingqiu]] ({{lang|zh-Hans|郭影秋}}): February 1955 – November 1958
# [[Ding Yichuan]] ({{lang|zh-Hans|丁一川}}): November 1958 – January 1965
# [[Zhou Xing (PRC)|Zhou Xing]] ({{lang|zh-Hans|周兴}}): January 1965 – 1966
# [[Tan Furen]] ({{lang|zh-Hans|谭甫仁}}): August 1968 – October 1970
# Zhou Xing: October 1970 – October 1975
# [[Jia Qiyun]] ({{lang|zh-Hans|贾启允}}): October 1975 – February 1977
# [[An Pingsheng]] ({{lang|zh|安平生}}): February 1977 – December 1979
# [[Liu Minghui]] ({{lang|zh-Hans|刘明辉}}): December 1979 – April 1983
# [[Pu Chaozhu]] ({{lang|zh|普朝柱}}): April 1983 – August 1985
# [[He Zhiqiang]] ({{lang|zh-Hans|和志强}}): August 1985 – January 1998
# [[Li Jiating]] ({{lang|zh|李嘉廷}}): January 1998 – June 2001
# [[Xu Rongkai]] ({{lang|zh-Hans|徐荣凯}}): June 2001 – November 2006
# [[Qin Guangrong]] ({{lang|zh-Hans|秦光荣}}): January 2007 – August 2011&lt;ref name=xinhua&gt;{{cite news |title=Qin Guangrong re-elected governor of Yunnan Province |url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-01/24/content_7490786.htm |work= [[Xinhua]] |date=2008-01-24 |access-date=2008-02-23}}&lt;/ref&gt;
# [[Li Jiheng]] ({{lang|zh-Hans|李纪恒}}): August 2011 – October 2014
# [[Chen Hao (politician)|Chen Hao]] ({{lang|zh-Hans|陈豪}}): October 2014 – incumbent

== Demographics ==
{{Historical populations
|title       = Historical population
|1912&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=ja:1912年中国人口|url=http://www.ier.hit-u.ac.jp/COE/Japanese/discussionpapers/DP97.9/fhyo2.html|access-date=6 March 2014}}&lt;/ref&gt;  |9,468,000
|1928&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=ja:1928年中国人口|url=http://www.ier.hit-u.ac.jp/COE/Japanese/discussionpapers/DP97.9/fhyo3.htm|access-date=6 March 2014}}&lt;/ref&gt; |13,821,000
|1936-37&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=ja:1936-37年中国人口|url=http://www.ier.hit-u.ac.jp/COE/Japanese/discussionpapers/DP97.9/fhyo4.htm|access-date=6 March 2014}}&lt;/ref&gt; |12,042,000
|1947&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=ja:1947年全国人口|url=http://www.ier.hit-u.ac.jp/COE/Japanese/discussionpapers/DP97.9/fhyo5.htm|access-date=6 March 2014}}&lt;/ref&gt; |9,066,000
|1954&lt;ref name=&quot;census1954&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16767.htm |script-title=zh:中华人民共和国国家统计局关于第一次全国人口调查登记结果的公报 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805174810/http://www.stats.gov.cn/TJGB/RKPCGB/qgrkpcgb/t20020404_16767.htm |archive-date=August 5, 2009 |title=Archive copy |accessdate=June 16, 2021 |archivedate=August 5, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090805174810/http://www.stats.gov.cn/TJGB/RKPCGB/qgrkpcgb/t20020404_16767.htm }}&lt;/ref&gt; |17,472,737
|1964&lt;ref name=&quot;census1964&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16768.htm |script-title=zh:第二次全国人口普查结果的几项主要统计数字 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120914173158/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16768.htm |archive-date=September 14, 2012 |title=Archive copy |accessdate=June 16, 2021 |archivedate=September 14, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120914173158/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16768.htm }}&lt;/ref&gt; |20,509,525
|1982&lt;ref name=&quot;census1982&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16769.htm |script-title=zh:中华人民共和国国家统计局关于一九八二年人口普查主要数字的公报 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510075429/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16769.htm |archive-date=May 10, 2012 |title=Archive copy |accessdate=June 16, 2021 |archivedate=May 10, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510075429/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16769.htm }}&lt;/ref&gt; |32,553,817
|1990&lt;ref name=&quot;census1990&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16772.htm |script-title=zh:中华人民共和国国家统计局关于一九九〇年人口普查主要数据的公报 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120619002216/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16772.htm |archive-date=June 19, 2012 |title=Archive copy |accessdate=June 16, 2021 |archivedate=June 19, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619002216/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020404_16772.htm }}&lt;/ref&gt; |36,972,610
|2000&lt;ref name=&quot;census2000&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020331_15435.htm |script-title=zh:现将2000年第五次全国人口普查快速汇总的人口地区分布数据公布如下 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829052024/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020331_15435.htm |archive-date=August 29, 2012 |title=Archive copy |accessdate=June 16, 2021 |archivedate=August 29, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120829052024/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/qgrkpcgb/t20020331_15435.htm }}&lt;/ref&gt; |42,360,089
|2010&lt;ref name=&quot;census2010&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722516.htm |title=Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727021210/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722516.htm |archive-date=July 27, 2013 |accessdate=June 16, 2021 |archivedate=January 7, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107084211/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110429_402722516.htm }}&lt;/ref&gt; |45,966,239
}}
&lt;!-- ; Total population        : 43.33 million (2002)
; Population growth rate  : 10.6%
; Average life expectancy : 65.1 years (male), 67.7 years (female) (1995) --&gt;

=== Ethnicity ===
[[ၾၢႆႇ:Ethnic_minorities_areas_in_Yunnan.png|thumb|Major Autonomous areas within Yunnan. (excluding [[Hui people|Hui]])]]
Yunnan is noted for a very high level of ethnic diversity.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.windrug.com/pic/30/15/11/15/167.htm |script-title=zh:中国云南省五个民族DYS287位点多态性的调查 |publisher=Windrug.com |access-date=2013-11-17}}&lt;/ref&gt; It has the highest number of ethnic groups among the provinces and autonomous regions in China. Among the country's [[Ethnic minorities in China|56 recognised ethnic groups]], twenty-five are found in Yunnan. Some 38% of the province population are members of ethnic minorities, including the [[Yi people|Yi]], [[Bai people|Bai]], [[Hani people|Hani]], [[Tai peoples|Tai]], [[Dai people|Dai]], [[Miao people|Miao]], [[Lisu people|Lisu]], [[Hui people|Hui]], [[Lahu people|Lahu]], [[Wa people|Wa]], [[Nakhi people|Nakhi]], [[Yao people|Yao]], [[Tibetan people|Tibetans]], [[Jingpo people|Jingpo]], [[Blang people|Blang]], [[Pumi people|Pumi]], [[Nu people|Nu]], [[Achang people|Achang]], [[Jino people|Jinuo]], [[Yunnan Mongols|Mongols]], [[Derung]], [[Manchu people|Manchus]], [[Sui people|Sui]], and [[Bouyei people|Buyei]]. Several other groups are represented, but they live neither in compact settlements nor do they reach the required threshold of five thousand to be awarded the official status of being present in the province. Some groups, such as the [[Mosuo]], who are officially recognised as part of the [[Naxi people|Naxi]], have in the past claimed official status as a national minority, and are now recognised with the status of Mosuo people.

Ethnic groups are widely distributed in the province. Some twenty-five minorities live in compact communities, each of which has a population of more than five thousand. Ten ethnic minorities living in border areas and river valleys include the [[Hui people|Hui]], [[Manchu people|Manchus]], [[Bai people|Bai]], [[Naxi people|Naxi]], [[Mongols]], [[Zhuang people|Zhuang]], [[Dai people|Dai]], [[Achang]], [[Buyei]] and [[Shui people|Shui]], with a combined population of 4.5 million; those in low mountainous areas are the [[Hani people|Hani]], [[Yao people|Yao]], [[Lahu people|Lahu]], [[Va people|Va]], [[Jingpo people|Jingpo]], [[Blang people|Blang]] and [[Jino]], with a combined population of 5 million; and those in high mountainous areas are [[Miao people|Miao]], [[Lisu people|Lisu]], [[Tibetan people|Tibetan]], [[Pumi people|Pumi]] and [[Derung|Drung]], with a total population of four million.

=== Languages ===
[[ၾၢႆႇ:Ethnolinguistic groups in Yunnan Province (1971).jpg|thumb|200px|left|CIA map showing the territory of the settlement of [[Ethnolinguistic|ethnolinguistic groups]] in Yunnan Province (1971).]]
Most dialects of the [[Chinese language]] spoken in Yunnan belong to the [[southwestern Mandarin|southwestern]] subdivision of the [[Mandarin Chinese|Mandarin]] group, and are therefore very similar to the dialects of neighbouring [[Sichuan]] and [[Guizhou]] provinces. Notable features found in many Yunnan dialects include the partial or complete loss of distinction between finals {{IPA|/n/}} and {{IPA|/ŋ/}}, as well as the lack of {{IPA|/y/}}. In addition to the local dialects, most people also speak Standard Chinese (''[[Putonghua]]'', commonly called &quot;Mandarin&quot;), which is used in the media, by the government, and as the language of instruction in education.

Yunnan's ethnic diversity is reflected in its linguistic diversity. Languages spoken in Yunnan include [[Tibeto-Burman languages]] such as [[Bai language|Bai]], [[Yi language|Yi]], [[Standard Tibetan|Tibetan]], [[Hani language|Hani]], [[Jingpo language|Jingpo]], [[Lisu language|Lisu]], [[Lahu language|Lahu]], [[Naxi language|Naxi]]; [[Tai languages]] like [[Zhuang languages|Zhuang]], [[Bouyei language|Bouyei]], [[Dong language (China)|Dong]], [[Shui language|Shui]], [[Tai Lü language|Tai Lü]] and [[Tai Nüa language|Tai Nüa]]; as well as [[Hmong–Mien languages]].

The Naxi, in particular, use the [[Dongba script]], which is the only pictographic writing system in use in the world today. The Dongba script was mainly used to provide the Dongba priests with instructions on how to carry out their rituals: today the Dongba script features more as a tourist attraction. Perhaps the best known Western Dongba scholar was [[Joseph Rock]].

=== Literacy ===
By the end of 1998, among the province's population, 419,800 had received college education or above, 2.11 million, senior middle school education, 8.3 million, junior middle school education, 18.25 million, primary school education, and 8.25 million aged 15 or above, illiterate or semi-literate.
{{clear}}

=== Religion ===
{{Pie chart
|caption = Religion in Yunnan (2005)&lt;ref name=&quot;religion2005&quot;&gt;{{cite web |url=http://yn.cppiae.com/ |script-title=zh:云南省宗教信教群众达400余万人 |access-date=2005-07-27 |title=Archive copy |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2014-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140727220707/http://yn.cppiae.com/ }}&lt;/ref&gt;
|label1 = [[Chinese folk religion|Chinese religions]], ethnic minorities' folk religions, or not religious
|value1 = 91.3
|color1 = Honeydew
|label2 = [[Buddhism]]
|value2 = 6
|color2 = Gold
|label3 = [[Islam]]
|value3 = 1.4
|color3 = Green
|label4 = [[Christianity]]
|value4 = 1.3
|color4 = DodgerBlue
}}
According to a demographic analysis of religions in Yunnan, as of 2005 the province has around 4 million believers of the [[religion in China|five government-sanctioned organised religious doctrines of China]], almost 90% of them belonging to the ethnic minorities.&lt;ref name=&quot;religion2005&quot;/&gt; Of these:
* 2.6 million or about 6% of the total population are [[Buddhism|Buddhists]];
* 620,000 or 1.4% are [[Islam|Muslims]];
* 530,000 or 1.2% are [[Protestantism|Protestants]];
* 240,000 or 0.5% are [[Taoism|Taoists]] (note that &quot;Taoist&quot; traditionally only defines [[Taoist priest|priests]]);
* 66,000 or 0.1% are [[Catholicism|Catholics]].

According to surveys conducted in 2004 and 2007, in those years approximately 32.22% of the province's population was involved in [[Chinese ancestral religion|worship of ancestors]] and 2.75% declared a Christian identity.&lt;ref name=&quot;Wang2015&quot;&gt;China General Social Survey 2004, Chinese Spiritual Life Survey 2007. Report by: [https://baylor-ir.tdl.org/baylor-ir/bitstream/handle/2104/9326/WANG-THESIS-2015.pdf?sequence=1 Xiuhua Wang (2015, p. 15)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150925123928/https://baylor-ir.tdl.org/baylor-ir/bitstream/handle/2104/9326/WANG-THESIS-2015.pdf?sequence=1 |date=September 25, 2015 }}&lt;/ref&gt;

Most of the population of the province practices traditional [[indigenous religion]]s including the [[Chinese folk religion]] among the [[Han Chinese]], [[Bimoism]] among the [[Yi people]]s and [[Benzhuism]] among the [[Bai people]]. The [[Dai people]] are one of the few ethnic minorities of China that traditionally follow the [[Theravada]] branch of Buddhism, making Yunnan the only province in China where all 3 major Buddhist shools are widely practiced. Most of the [[Hui people]] of the region are [[Muslim]]s. Christianity is dominant among the [[Lisu people|Lisu]], the [[Jingpo people|Jingpo]] and the [[Derung people|Derung]] ethnic groups.&lt;ref name=&quot;religion2005&quot;/&gt;
{|
|+
!&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;font-size:88%; line-height:130%&quot;&gt;
Yunnan xingjiao temple.jpg| Xinjiao Temple in [[Shaxi, Yunnan|Shaxi]].
Huating Temple 04.JPG|Huating Buddhist Temple in the Western Mountains (Xishan) of Kunming.
Guishan Temple.jpg|Guishan Buddhist Temple of the [[Tibetan Buddhism|Tibetan tradition]].
昆明太和宫金殿.JPG|Hall of the Golden Taoist Temple in Kunming.
拖姑清真寺_-_panoramio_-_hilloo_(50).jpg|[[Tuogu Mosque]] in [[Ludian County]].
Weihan_Manduan_Temple_Menghai.jpg|[[Dai people|Dai]] [[Theravada]] Buddhist temple in [[Menghai County]], [[Xishuangbanna Dai Autonomous Prefecture|Xishuangbanna]].
Anning lianran wenmiao.JPG|Anning Confucian Memorial
Zhongdian-sumtseling-gompa-c05.jpg|Zhongdian [[Ganden Sumtseling Monastery|Sumzênling goinba]]
云南丙中洛重丁教堂3.JPG|Bingzhongluo Church, Gongshan County
Kunming - Beijing Lu - Church - P1340598.JPG|Cathedral of the Sacred Heart of Kunming
&lt;/gallery&gt;
!
|}

==Agriculture==
[[ၾၢႆႇ:1 yuanyang rice terrace duoyishu sunrise 2012.jpg|thumb|View of Duoyishu sunrise in Yuanyang]]
The region maintains a strong agricultural focus. Agriculture is restricted to the few upland plains, open valleys, and terraced hillsides. Level land for agriculture is extremely scarce and only about 5 percent of the province is under cultivation. [[Rice]] is the main crop; [[Maize|corn]], [[barley]], [[wheat]], [[rapeseed]], [[sweet potato]]es, [[soybean]]s (as a food crop), [[Yunnan tea|tea]], [[sugarcane]], [[tobacco]], and [[cotton]] are also grown. On the steep slopes in the west [[livestock]] is raised and [[timber]], a valuable resource, is cut ([[teak]] in the southwest).

Yunnan produces most of [[coffee]] grown in China (although there are also much smaller plantations in [[Fujian]] and [[Hainan]]. Large-scale [[coffee]] cultivation started in Yunnan in 1988. The most commonly grown [[List of coffee varieties|variety]]  in the province is catimor.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://urbandwellerscoffee.com/yunnan-coffee/ |title=Yunnan coffee |access-date=2021-06-16 |archive-date=2021-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117162109/https://urbandwellerscoffee.com/yunnan-coffee/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[Tobacco]] is the main (export) product and makes up a big part of the provincial GDP.&lt;ref name=&quot;thechinaperspective.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thechinaperspective.com/topics/province/yunnan-province/ |title=China Economy @ China Perspective |publisher=Thechinaperspective.com |date=2013-11-13 |access-date=2013-11-17 |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2017-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170815134710/http://www.thechinaperspective.com/topics/province/yunnan-province/ }}&lt;/ref&gt; Furthermore, Yunnan has a strong competitive potential in the fruit and vegetable industries, especially in low value-added commodities such as fresh and dried vegetables and fresh apples.

[[ၾၢႆႇ:Hongta District - Beicheng - strawberry fields - P1350756.JPG|thumb|left|[[Strawberry]] fields near [[Yuxi]]]]
Yunnan is one of the regions in the world with the most abundant resources of wild edible [[mushroom]]s. In China, there are 938 kinds of edible mushrooms, and over 800 varieties can be found in Yunnan. In 2004, around 7,744 tons of wild edible mushrooms were exported, making up for 70% of the total export of this product in China. The so-called 'pine mushroom' is the main product in Yunnan and is exported to [[Japan]] in large quantities.

Due to China's growing consumption of dairy products, Yunnan's dairy industry is also developing very rapidly and is also aiming to export to its [[ASEAN]] neighbors.

The flower industry in Yunnan province started to develop towards the end of the 1980s. Yunnan province accounts for 50% of China's total cut flower production. The size of the planting area for cut flowers in Yunnan province amounts to 4000 hectares. In 2003, the output totaled 2.3 billion stems. In 2002 the flower industry in Yunnan had a total output of RMB 3.4 billion. Export amounted to US$18 million. Apart from sales on the domestic market, Yunnan also exports to a number of foreign countries and regions such as Japan, Korea, Hong Kong, Thailand and Singapore. {{citation needed|date=March 2014}}

== Economy ==
As of the mid-19th century, Yunnan exported birds, brass, tin, gemstones, musk, nuts, and [[peafowl|peacock]] feathers mainly to stores in [[Guangzhou]]. They imported silk, wool, and cotton cloth, tobacco and books.&lt;ref name=Roberts1&gt;{{cite book|last=Roberts|first=Edmund|title=Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat|year=1837|publisher=Harper &amp; Brothers|location=New York|page=123|url=http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/123/|archive-date=2013-10-16|access-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016074209/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/123/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ၾၢႆႇ:Lijiang, Yunnan, China.jpg|thumb|Local traders in [[Lijiang City]]]]
[[ၾၢႆႇ:Aerial view of Downtown Kunming.jpg|thumb|220px|Aerial view of Downtown Kunming]]
Yunnan is one of China's relatively [[undeveloped]] provinces with more [[poverty]]-stricken [[County (People's Republic of China)|counties]] than the other provinces. In 1994, about 7 million people lived below the poverty line of less than an annual average [[income]] of 300 [[Chinese yuan|yuan]] [[per capita]]. They were distributed in the province's 73 counties mainly and financially supported by the [[central government]]. With an input of 3.15 billion yuan in 2002, the absolutely poor rural population in the province has been reduced from 4.05 million in 2000 to 2.86 million. The [[poverty alleviation]] plan includes five large projects aimed at improving infrastructure facilities. They involve planned attempts at [[soil improvement]], [[water conservation]], [[electric power]], roads, and &quot;[[green belt]]&quot; building. Upon the completion of the projects, the province hopes this will alleviate the shortages of [[grain]], water, electric power and roads.

Yunnan lags behind the east coast of China in relation to [[socio-economic development]]. However, because of its geographic location the province has [[comparative advantage]]s in regional and border trade with countries in [[southeast Asia]]. The [[Lancang River]] (upper reaches of Mekong River) is the waterway to southeast Asia. In recent years land transportation has been improved to strengthen economic and trade co-operation among countries in the [[Greater Mekong Subregion]]. Yunnan's abundance in resources determines that the province's pillar [[Industry (economics)|industries]] are: [[agriculture]], [[tobacco]], [[mining]], hydro-[[Electric power industry in China|electric power]], and [[tourism]]. In general, the province still depends on the [[natural resources]]. The [[secondary sector]] is currently the largest industrial tier in Yunnan, contributing more than 45 percent of GDP. The [[tertiary sector]] contributes 40 percent and agriculture 15 percent. [[Investment]] is the key driver of Yunnan's [[economic growth]], especially in [[construction]].

The main challenge that Yunnan faces is its lack of major [[development economics|development]]. Its low [[productivity]] and [[Competition (companies)|competitiveness]] restrict the rapid development of the province. The province also faces great challenges in [[social issues]] such as [[environmental protection]], [[poverty elimination]], [[illegal immigration|illegal migration]], [[drug trafficking]] and [[HIV/AIDS in Yunnan|HIV/AIDS]].

Yunnan's four pillar industries include [[tobacco]], [[agriculture]]/[[biology]], [[mining]], and [[tourism]]. The main [[manufacturing]] industries are iron and steel production and copper-smelting, commercial vehicles, chemicals, fertilizers, textiles, and optical instruments.&lt;ref name=&quot;thechinaperspective.com&quot;/&gt; Yunnan has trade contacts with more than seventy countries and regions in the world. Yunnan established the [[Muse (Shan State)|Muse border trade zone]] (located in [[Ruili]]) along its border with Burma.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://english.people.com.cn/200602/13/eng20060213_242330.html | title = Myanmar to open second largest border trade zone | date = February 13, 2006 | publisher = People's Daily Online | access-date = 2008-10-14}}&lt;/ref&gt; Yunnan mainly exports [[tobacco]], [[machinery]] and electrical equipment, chemical and agricultural products, and non-ferrous metals. In 2008, its total two-way trade (imports and exports) reached US$9.6 billion. The province signed [[foreign direct investment]] contracts involving US$1.69 billion, of which US$777 million were actually utilized during the year. Yunnan's unemployment rate at the end of 2008 was 4.21%.

Yunnan's nominal GDP in 2011 was 875.1 billion yuan (US$138.92 billion), an annual growth rate of 13.7%. Its per capita GDP was 13,494 yuan (US$1,975). The share of GDP of Yunnan's [[Primary sector of industry|primary]], [[Secondary sector of industry|secondary]], and [[Tertiary sector of industry|tertiary]] industries were 17.9%, 43%, and 39.1% respectively.

Yunnan is one of the major production bases of copper, lead, zinc, tin and aluminum in China. [[Gejiu]] is well known as &quot;the Kingdom of Zinc&quot; with the reserves ranked first in the country. The Yunxi brand refined tin is one of the main products in Gejiu, which is registered on the [[London Metal Exchange]] (LME). Besides, reserves of germanium, indium, zirconium, platinum, rock salt, sylvite, nickel, phosphate, mirabilite, arsenic and blue asbestos are also high. Significant copper deposits are found at [[Dongchuan District|Dongchuan]], iron ore at [[Wuding]], and coal at [[Xuanwei]] and [[Kaiyuan City, Honghe, Yunnan|Kaiyuan]]. [[Economic policy]] to locate new industry in interior areas with substantial mineral wealth, led to major industrial development in Yunnan, especially in the [[Kunming|Kunming area]].

The electricity industry is another important economic pillar of Yunnan, which plays a key role in the &quot;West-East Electricity Transmission Project&quot;. The electricity produced in Yunnan is mainly transported to [[Guangdong]].

=== Economic and Technological Development Zones ===
* [[Kunming Economic and Technological Development Zone]]
First established in 1992, Kunming Economic &amp; Technology Development Zone is a national-level zone approved by the State Council. Kunming is located in east-central Yunnan province with preferential location. After several years' development, the zone has formed its pillar industries, which include tobacco processing, machinery manufacturing, electronic information, and biotechnology.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/kunming-economic-technology-development-zone/ |title=Kunming Economic &amp; Technology Development Zone |publisher=RightSite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2014-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140109161958/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/kunming-economic-technology-development-zone }}&lt;/ref&gt;
* 
The Kunming High-tech Industrial Development Zone (KMHNZ), is a state-level high-tech industrial zone established in 1992 in Northwest Kunming. It is administratively under Kunming Prefecture. It has covers an area of {{convert|9|km2|abbr=on}}. KMHNZ is located in the northwest part of Kunming city, 4 kilometers from Kunming Railway Station, 5 kilometers from Kunming International Airport.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/kunming-hi-tech-industrial-development-zone/ |title=Kunming High-tech Industrial Development Zone |publisher=RightSite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2014-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140109162011/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/kunming-hi-tech-industrial-development-zone }}&lt;/ref&gt;
* [[Kunming]] Dianchi Tourism &amp; Vacation Zone
* [[Kunming Airport]] Economic Zone
* [[Ruili]] [[Ruili Border Economic Cooperation Zone|Border Trade Economic Cooperation Zone]]
Ruili Border Economic Cooperation Zone (RLBECZ) is a Chinese State Council-approved Industrial Park based in Ruili, Dehong Prefecture, founded in 1992 and was established to promote trade between China and Burma. The area's import and export trade include the processing industry, local agriculture and biological resources are very promising. Sino-Burmese business is growing fast. Burma is now one of Yunnan's biggest foreign trade partners. In 1999, Sino-Burmese trade accounted for 77.4% of Yunnan's foreign trade. In the same year, exports for electromechanical equipments came up to US$55.28 million. Main exports here include fiber cloth, cotton yarn, [[ceresin]] wax, mechanical equipments, fruits, rice seeds, fiber yarn and tobacco.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/ruili-border-economic-cooperation-zone/ |title=Ruili Border Economic Cooperation Zone |publisher=RightSite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2014-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140109161758/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/ruili-border-economic-cooperation-zone }}&lt;/ref&gt;
* [[Wanding Border Economic Cooperation Zone]]
Wanding Border Economic Cooperation Zone (WTBECZ) is a Chinese State Council-approved Industrial Park based in Wanding Town, Ruili, Dehong, founded in 1992 and was established to promote trade between China and Burma. The zone spans {{convert|6|km2|abbr=on}} and is focuses on developing trading, processing, agriculture resources and tourism.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/wanding-border-economic-cooperation-zone |title=Wanding Border Economic Cooperation Zone &amp;#124; China Industrial Space |publisher=Rightsite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2012-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509210155/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/wanding-border-economic-cooperation-zone }}&lt;/ref&gt;
* [[Qujing]] Economic and Technological Development Zone
Qujing Economic and Technological Development Zone (QETDZ) is a provincial development zone approved by Yunnan Provincial Government in August 1992. It is located in the east of urban Qujing, the second largest city in Yunnan in terms of economic strengths. The location of the development zone is the economic, political and cultural center of Qujing. As an agency under Qujing municipal Party committee and municipal government, the administrative commission of QETDZ functions as an economy supervising body at the prefecture level and an administration body at the county level. It has {{convert|106|km2|abbr=on}} under its jurisdiction. It shoulders the task of building a new 40-square-kilometer city area and providing service for a population of 400,000 in the upcoming 10 years.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/yunnan-qujing-economic-development-zone/ |title=Qujing Economic and Technological Development Zone |publisher=RightSite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2014-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140109164302/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/yunnan-qujing-economic-development-zone }}&lt;/ref&gt;
* [[Yuxi]] Economic and Technological Development Zone
* [[Dali City, Yunnan|Dali]] Economic and Technological Development Zone
* [[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture|Chuxiong]] Economic and Technological Development Zone
Chuxiong Economic Development Zone is an important zone in Yunnan. Now the zone has attracted a number of investment projects. It is an important industry for the development of new-type industry platform. The zone covers an area of {{convert|12|km2|abbr=on}}, composed of four parks.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/yunnan-chuxiong-economic-development-zone/ |title=Chuxiong Economic Development Zone |publisher=RightSite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2014-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140109150019/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/yunnan-chuxiong-economic-development-zone }}&lt;/ref&gt;
* [[Songming]] Yanglin Experimental Zone for County &amp; Township Industries
* [[Hekou Yao Autonomous County|Hekou]] Border Economic Cooperation Zone
First established in 1992, Hekou Border Economic Cooperation Zone is a border zone approved by State Council to promote Sino-Vietnamese trade. It has a planned area of {{convert|4.02|km2|abbr=on}}. The zone implemented several policies to serve its clients in China from various industries and sectors including investment, trade, finance, taxation, immigration, etc.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Wednesday, November 20, 2013 - 09:00 |url=http://rightsite.asia/en/industrial-zone/hekou-border-economic-cooperation-zone/ |title=Hekou Border Economic Cooperation Zone |publisher=RightSite.asia |access-date=2013-11-17 |archive-date=2018-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921191233/http://rightsite.asia/en/industrial-zone/hekou-border-economic-cooperation-zone/ }}&lt;/ref&gt;
* [https://web.archive.org/web/20110429003658/http://www.yunnaninfo.com/en/city/dehong/attraction/jiegao.htm Jiegao] Border Trade Economic Zone
* [[Old Town of Lijiang|Lijiang]] [[Yulong Snow Mountain]] Tourism Zone
* [[Cang Mountain]] &amp; [[Erhai Lake]] Tourism and Vacation Zone at Dali
* [[Xishuangbanna]] Tourism and Vacation Zone
* [[Tengchong]] Tourism and Vacation Zone
* [[Yangzonghai Lake]] Tourism and Vacation Zone
* [[Fuxian Lake]] Tourism and Vacation Zone

== Education ==
Since the 1960s, improvements have been achieved in the overall educational level, which can be seen in the increase in average years of regular education received. The development of part-time [[school education|school]]s have brought [[adult education|adult]], [[distance education|distance]] and [[continuing education]] to farms, factories, offices, and other places. Evening, time off work / study leave classes allow people to receive education without leaving their jobs.  Policies to upgrade adult education have begun to complement the campaign against [[illiteracy]]. A basic Chinese vocabulary in [[Simplified Chinese characters|simplified]] [[Stroke order|strokes]] is taught to millions of illiterate people in short, intensive courses. Despite progress made, Yunnan's [[List of Chinese administrative divisions by illiteracy rate|illiteracy rate]] remains one of the highest in China mainly due to insufficient education among minority peoples.&lt;ref&gt;L. Tian, J. Li, K. Zhang, P. Guest. &quot;Women's status, institutional barriers and reproductive health care: A case study in Yunnan, China&quot;. ''Health Policy'', Volume 84, Issue 2, Pages 284–297&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID=53698&amp;URL_DO=DO_PRINTPAGE&amp;URL_SECTION=201.html |title=Literacy Co-ordination Office of Yunnan Province |publisher=Portal.unesco.org |access-date=2013-11-17 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

In [[Higher education in China|higher education]], Yunnan has one &quot;[[National Key University]]&quot;—[[Yunnan University]] in [[Kunming]]. There is also a growing number of technical schools, among which the most prominent are the [[Yunnan Normal University]], the [[Southwest Forestry University]], [[Yunnan Agricultural University]], [http://www.yaas.org.cn/ Yunnan Academy of Agricultural Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210612205238/http://yaas.org.cn/ |date=2021-06-12 }}, [[Kunming Medical University]], [[Yunnan University of Traditional Chinese Medicine]], and [[Kunming University of Science and Technology]]. Other notable establishments of learning are the [[Template:CAS Kunming|Kunming branch of the Chinese Academy of Sciences]], the [[Yunnan Astronomical Observatory]], and the [[Yunnan Provincial Library]]. As of 2000, there were 24 [[institutions of higher learning]] in Yunnan, with an enrollment of over 90,400 students and a faculty of 9,237; 2,562 secondary schools with an enrollment of more than 2,137,400 students and 120,461 teachers; and 22,151 primary schools with an enrollment of 4,720,600 pupils and a faculty of 210,507.  The [[gross enrollment rate]] of school-age children was 99.02%.

''See also'': [[List of universities and colleges in Yunnan]]

== Health ==
Yunnan Province is responsible for about 50% of officially reported [[malaria]] cases in China.&lt;ref&gt;[http://www.usp.org/pdf/EN/dqi/yunnanTesting.pdf Yunnan DQ Testing Turns Up Fake Artesunates, Health Officials Alerted] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080909224556/http://www.usp.org/pdf/EN/dqi/yunnanTesting.pdf |date=2008-09-09 }} USP Drug Quality and Information Program&lt;/ref&gt;

It is presently considered to be the main source of [[Plague (disease)|plague]] in China.&lt;ref name=&quot;Zhang2009&quot;&gt;Zhang Z, Hai R, Song Z, Xia L, Liang Y, Cai H, Liang Y, Shen X, Zhang E, Xu J, Yu D, Yu XJ. (2009) Spatial variation of ''Yersinia pestis'' from Yunnan Province of China. Am J Trop Med Hyg. 81(4):714-717&lt;/ref&gt;

=== HIV-AIDS ===
* [[HIV/AIDS in Yunnan]]

== Transport{{anchor|Transportation}} ==
{{Main|Transport in Yunnan}}

=== Railways ===
[[ၾၢႆႇ:Dali Lijiang Railway in Dali.jpg|thumb|300px|right|Viaduct of the [[Dali–Lijiang Railway]] near [[Dali City|Dali]]]]
The first railway in Yunnan was the [[narrow gauge]] [[Yunnan–Vietnam Railway]] built by France from 1904 to 1910 to connect [[Kunming]] with [[Vietnam]], then a French colony.  In Yunnan, the Chinese section of this railway is known as the Yunnan-Hekou Railway and the line gave Yunnan access to the seaport at [[Haiphong]].  During the Second World War, Britain and the United States began building a [[Yunnan–Burma Railway|railway from Yunnan to Burma]] but abandoned the effort due to Japanese advance.

Due in part to difficult terrain both locally and in surrounding provinces and the shortage of capital for rail construction, Yunnan remained outside of China's domestic rail network until 1966 when the [[Shanghai–Kunming Railway|Guiyang–Kunming Railway]] was completed.  The line would not enter into operation until 1970, the same year that the [[Chengdu–Kunming Railway|Chengdu-Kunming]] was completed.  The [[Nanning–Kunming Railway]] to [[Guangxi]] was completed in 1997, followed by the [[Neijiang–Kunming Railway]] in 2001.  The [[Pan County West Railway|Panxi Railway]], originally built in 1975 to draw coal from neighboring Guizhou, was electrified in 2001 and adds to eastern Yunnan's outbound rail transport capacity.

[[ၾၢႆႇ:Kunming - Haikou Town - Kunyu Railway - P1350369.JPG|thumb|left|Kunming–Yuxi railway in Haikou Town, Kunming]]
Within the province, the [[Kunming–Yuxi Railway|Kunming–Yuxi]], opened in 1993, and the [[Guangtong–Dali Railway|Guangtong–Dali]], opened in 1998, expanded the rail network to southern and western Yunnan, respectively.  The [[Dali–Lijiang Railway]], opened in 2010, brought rail service to northwestern Yunnan.  That line is planned to be [[Lijiang–Xamgyi'nyilha Railway|extended further north to Xamgyi'nyilha County]].

The province is extending the railway network to neighboring countries in Southeast Asia.  From [[Yuxi]], the [[Yuxi–Mengzi Railway]], built from 2005 to 2013, and the [[Mengzi–Hekou Railway]], under construction since 2008, will form a [[standard gauge]] railway connection with [[Vietnam]].  The [[Dali–Ruili Railway]], under construction since May 2011, will bring rail service to the border with [[Myanmar]].  Also under planning is a rail line from Yuxi to Mohan, in Xishuangbana Prefecture, on the border with Laos.  This line could be extended further south to [[Thailand]], [[Malaysia]] and [[Singapore]].

===Burma Road===
The [[Burma Road]] was a highway extending about {{convert|1100|km}} through mountainous terrain from [[Lashio]], northeast Burma northeastward to Kunming, China.  Undertaken by the Chinese after the start of the Sino-Japanese War in 1937 and completed in 1938, it was a vital transportation route for wartime supplies to the Chinese government from Rangoon and shipped by railroad to Lashio from 1938 to 1946. An extension runs east through China from Kunming, then north to Chongqing. This traffic increased in importance to China after the Japanese took effective control of the Chinese coast and of Indochina. It was seized by the Japanese in 1942 and reopened when it was connected to the [[Stilwell Road]] from India. The [[Ledo Road]] (later called the Stilwell Road) from [[Ledo, Assam|Ledo]], India, into Burma was begun in December 1942. In 1944 the Ledo Road reached [[Myitkyina]] and was joined to the Burma Road. Both roads have lost their former importance and are in a state of disrepair. The Burma Road's importance diminished after World War II, but it has remained a link in a 3,400-km road system from [[Yangon]], [[Burma]], to [[Chongqing]].

=== Highways ===
Road construction in Yunnan continues unabated: over the last years the province has added more new roads than any other province.{{Citation needed|date=October 2019}} Today expressways link Kunming through Dali to Baoshan, Kunming to Mojiang (on the way to Jinghong), Kunming to Qujing, Kunming to Shilin (Stone Forest). The official plan is to connect all major towns and neighbouring capitals with expressways by 2010, and to complete a high-speed road network by 2020.
[[ၾၢႆႇ:Yulong Xueshan 04.JPG|thumb|right|250px|Roadway in Lijiang with the [[Jade Dragon Snow Mountain]] in the distance.]]
All county towns are now accessible by paved, all-weather roads from Kunming, all townships have a road connection (the last to be connected was Yangla, in the far north, but Dulongjiang remains cut off for about six months every year), and about half of all villages have road access.

Second-level national highways stretch {{convert|958|km|abbr=on}}, third-level highways, {{convert|7,571|km|abbr=on}} and fourth-level highways, {{convert|52,248|km|abbr=on}}. The province has formed a network of communication lines radiating from Kunming to Sichuan and Guizhou provinces and Guangxi and Tibet autonomous regions, and further on to Burma, Laos, Vietnam and Thailand.

[[ၾၢႆႇ:镇安镇道路02.jpg|thumb|China National Highway 320 in [[Longling County]]]]
National highways running through Yunnan province are:
* [[China National Highway 108]]
* [[China National Highway 213]]
* [[China National Highway 214]]
* [[China National Highway 320]]
* [[China National Highway 323]]
* [[China National Highway 324]]
* [[China National Highway 326]]

==== Expressways ====
After the opening of the Suolongsi to Pingyuanjie section, Luofu expressway, the first between Yunnan and [[Guangxi]] Province, opened in October 2007. It has made material and passenger transportation between the two provinces much more convenient. Moreover, Luofu Expressway has also become the main road from Yunnan to Guangxi and the coastal ports. Luofu Expressway begins from the crossroads of Luo Village between Yunnan and Guangxi Provinces and ends at [[Funing County, Yunnan|Funing County]] of [[Wenshan State]]. The total length of the expressway is 79.3 kilometers which has shortened the [[commuting|commute]] between Yunnan and Guangxi from the previous 3 and half hours to just 50 minutes.

Expressways running through Yunnan province are:
* [[Kunming–Bangkok Expressway]] ([[G8511 Kunming–Mohan Expressway|G8511 Kunmo Expressway]])
* [[G5611 Dali–Lijiang Expressway|G5611 Dali Expressway]] from [[Dali, Yunnan|Dali]] to [[Lijiang, Yunnan|Lijiang]]
* [[G78 Shantou–Kunming Expressway|G78 Shankun Expressway]] from [[Shantou]] to Kunming
* [[G80 Guangzhou–Kunming Expressway|G80 Guangkun Expressway]] from [[Guangzhou]] to Kunming
* [[G8011 Kaiyuan–Hekou Expressway|G8011 Kaihe Expressway]] from [[Kaiyuan City, Honghe, Yunnan|Kaiyuan]] to [[Hekou Yao Autonomous County|Hekou]] on the Vietnamese border

=== Waterways ===
[[ၾၢႆႇ:Yangzi River - by Peter Morgan.jpg|200px|thumb|[[Yangzi River]]]]
Generally, rivers are obstacles to transport in Yunnan. Only very small parts of Yunnan's river systems are navigable. However, China is constructing a series of dams on the [[Mekong]] to develop it as a waterway and source of power; the first was completed at [[Manwan Dam|Manwan]] in 1993.

In 1995, the province put an investment of 171 million yuan to add another {{convert|807|km|abbr=on}} of navigation lines. It built two wharfs with an annual handling capacity of 300,000 to 400,000 tons each and four wharfs with an annual handling capacity of 100,000 tons each. The annual volume of goods transported was two million tons and that of passengers transported, two million.

=== Airports ===
[[ၾၢႆႇ:Dali Airport 07.JPG|thumb|right|250px|Dali Airport]]
[[ၾၢႆႇ:寧蒗瀘沽湖機場 20190928190809.jpg|thumb|right|150px|Ninglang Luguhu Airport]]
The province has twenty domestic air routes from [[Kunming]] to [[Beijing]], [[Shanghai]], [[Guangzhou]], [[Chengdu]], [[Haikou]], [[Chongqing]], [[Shenyang]], [[Harbin]], [[Wuhan]], [[Xi'an]], [[Lanzhou]], [[Hangzhou]], [[Xiamen]], [[Nanning]], [[Shenzhen]], [[Guiyang]], [[Changsha]], [[Guilin]], [[Lhasa]] and [[Hong Kong]]; eleven provincial air routes from [[Kunming]] to [[Jinghong]], Mangshi, Lincang, Tengchong, [[Lijiang City|Lijiang]], [[Dali, Yunnan|Dali]], [[Shangri-la|Xamgyi'nyilha]], [[Zhaotong]], [[Baoshan, Yunnan|Baoshan]], [[Pu'er City|Simao]], and [[Ninglang Luguhu Airport|Ninglang Luguhu]]; and ten international air routes from [[Kunming]] to [[Bangkok]], [[Kolkata]], [[Chiang mai|Chiang Mai]], [[Yangon]], [[Singapore]], [[Seoul]], [[Hanoi]], [[Ho Chi Minh City]], [[Kuala Lumpur]] and [[Vientiane]].

Replacing [[Kunming Wujiaba International Airport]] is [[Kunming Changshui International Airport]], which opened June 28, 2012.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kmgairport.com/notice/690.jhtml|script-title=zh:昆明长水国际机场2012年6月28日08:00正式启用|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807105301/http://www.kmgairport.com/notice/690.jhtml|archive-date=2013-08-07|access-date=2014-03-23|title=Archive copy|accessdate=2021-06-16|archivedate=2013-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130807105301/http://www.kmgairport.com/notice/690.jhtml}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kmgairport.com/notice/690.jhtml |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2013-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130807105301/http://www.kmgairport.com/notice/690.jhtml }}&lt;/ref&gt;

===Bridges===
Bridge-building in Yunnan date back at least 1,300 years when the [[Tibetan Empire]] built an iron chain bridge over the [[Yangtze]] to the neighboring [[Nanzhao Kingdom]] at what is today [[Weixi Lisu Autonomous County]] during the [[Tang dynasty]].  Iron chain bridges are still found across high river valleys of Yunnan.  The Jinlong Bridge on the [[Jinsha River]] in Lijiang remains the oldest bridge over the Yangtze.  With the expansion of the highway and railway network in Yunnan, numerous large-scale bridges have been built across the region's myriad of rivers, including the [[Yangtze River bridges and tunnels|Yangtze which has dozens of crossings]] in Yunnan.

===Metro===
[[Kunming Rail Transit|Kunming]] is the only city in Yunnan that has a metro system. As of October 2018, it has 4 lines in operation.

== Culture ==
{{See also|Bashu culture|Major national historical and cultural sites (Yunnan)}}
[[ၾၢႆႇ:Chinese New Year's poetry.jpg|thumb|Hand-painted Chinese New Year's poetry pasted on the sides of doors leading to people's homes, Old Town, [[Lijiang City|Lijiang]].]]

Yunnan's cultural life is one of remarkable diversity. Archaeological findings have unearthed sacred burial structures holding elegant bronzes in [[Jinning]], south of [[Kunming]]. In northeastern Yunnan, frescoes of the [[Jin dynasty (266–420)]] have been discovered in the city of [[Zhaotong|Zhatong]]. Many Chinese cultural relics have been discovered in later periods. The lineage of tribal way of life of the indigenous peoples persisted uninfluenced by modernity until the mid-20th century. Tribal traditions, such as [[Yi people|Yi]] [[slavery|slaveholding]] and [[Wa people|Wa]] [[headhunting]], have since been abolished. After the [[Cultural Revolution]] (1966–76), in which several minority cultural and religious practices were suppressed, Yunnan has come to celebrate its cultural diversity and subsequently many local customs and festivals have flourished.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Thomson Reuters Foundation |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/BKK83023.htm |title=Thomson Reuters Foundation &amp;#124; News, Information and Connections for Action |publisher=Alertnet.org |access-date=2013-11-17 |accessdate=2021-06-16 |archivedate=2008-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081122142857/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/BKK83023.htm }}&lt;/ref&gt;

=== Eighteen Oddities of Yunnan ===
{{main|Eighteen Oddities of Yunnan}}

=== Cuisine ===
{{main|Yunnan cuisine}}

=== Tea ===
{{for|the [[tea]] from this region|Yunnan tea}}
Yunnan has several different tea growing regions.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.the-leaf.org/The_26_Mts_of_Yunnan.html |title=Article on the tea growing regions of Yunnan |publisher=The-leaf.org |date=1985-06-11 |access-date=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;  One of Yunnan's best known products is [[Pu-erh tea]] (or Puer), named after the old tea trading town of [[Pu-erh Yunnan|Pu-erh]] (Puer). The province is also known for its [[Golden Needle tea|Yunnan Gold]] and other [[Dian hong tea|Dianhong]] teas, developed in the 20th century.

=== Music ===
{{main|Music of Yunnan}}

=== Chinese medicine ===
Yunnan is host to 15,000 species of plants, including 60 percent of the plants used in [[traditional Chinese medicine]].{{Citation needed|date=June 2019}}

* [[Yunnan Baiyao]]

=== Tourism ===
[[ၾၢႆႇ:1 yuanyang rice terrace laohuzhui 2012.jpg|thumb|Rice-terraced mountains of Yuanyang county]]
[[ၾၢႆႇ:1 songzanlin 2018a.jpg|thumb|[[Ganden Sumtseling Monastery]] in [[Shangri-La City]]]]
[[ၾၢႆႇ:古城小桥流水 - panoramio.jpg|thumb|[[Old Town of Lijiang]]]]
[[ၾၢႆႇ:1 yulong xueshan yak 2012.jpg|thumb|upright|[[Baishui River]] with [[Jade Dragon Snow Mountain]] in background]]
Yunnan Province, due to its landscapes, mild climate and cultural diversity, is one of China's major tourist destinations. Most visitors are Chinese tourists, although trips to Yunnan are organized by an increasing number of foreign travel agencies as well. Mainland tourists travel by the masses; 2.75 million Chinese visited Yunnan last October during National Holiday. Also a different trend is slowly developing; small scale and environmentally friendly [[ecotourism]]. At the moment projects in this field are often being set up with help of NGO's.

In 2004, tourism revenues amounted to 37 billion RMB, and thus accounting for 12.6% of the provincial GDP. Another fact indicating the importance of tourism in Yunnan Province is capital Kunming hosting the China International Travel Mart every two years. This tourism trade fair is the largest of its kind in Asia and serves as an important platform for professionals in the sector. More than 80 countries and regions were present during the 2005 edition.

Tourism is expected to grow further. In 2010, the province welcomed over 2.3 million overseas tourists and the Yunnan Provincial Tourism Bureau aims to draw 4.3 million overseas arrivals under the 12th Five-Year Tourism Development Plan. Kunming city is expected to add 11 new mid- to high-end hotels with an inventory of under 4,000 rooms between 2012 and 2016.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Yunnan catches up|url=http://www.ttgmice.com/index.php/magazine/?term_id&amp;issues&amp;ID=5281|publisher=TTGmice|access-date=10 December 2012}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[The Nature Conservancy]] and the Chinese government came together to form a partnership and explore the possibility of bringing [[adventure tourism]] onto the rivers of Southwest China. A [http://www.snagfilms.com/films/title/the_yunnan_great_rivers_expedition two-month white-water expedition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190702053425/https://www.snagfilms.com/films/title/the_yunnan_great_rivers_expedition |date=2019-07-02 }} explored from the Mekong River's Moon Gorge to Yangze River's Great Bend. The expedition provided valuable information to the partnership, encouraging them to take into account the safety, culture, economics, and conservation of the Yunnan Province. Creating an adventure tourism sector would bring valuable economic resources to the economically struggling population, who had once relied on logging as income prior to it being banned due to deforestation.

Tourist centres in Yunnan include:
* [[Dali, Yunnan|Dali]], the historic center of the [[Kingdom of Nanzhao|Nanzhao]] and [[Kingdom of Dali|Dali]] kingdoms.
* [[Chuxiong Yi Autonomous Prefecture|Chuxiong]], the first stop on the way to Dali and Lijiang.  Home of the Yi ethnic minority and their respective ancient town.
* [[Jinghong]], the center and prefectural capital of the [[Xishuangbanna]] [[Dai people|Dai]] minority autonomous prefecture.
* [[Lijiang City|Lijiang]], a [[Naxi people|Naxi]] minority city. It has been a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] since 1997.
* [[Shangri-La County|Xamgyi'nyilha County]] (also known as Shangri-La and formerly Zhongdian), an ethnic [[Tibetan people|Tibetan]] township and county set high in Yunnan's northwestern mountains.
* [[Shilin (Stone Forest)]], a series of [[karst]] outcrops east of [[Kunming]].
* [[Yuanyang County, Yunnan|Yuanyang]], a [[Hani people|Hani]] minority settlement with vast rice-terraced mountains.
* [[Xishuangbanna]], a national scenic resort, noted for its natural and cultural attractions.

=== Places of interest ===

[[Image:Gucheng.JPG|thumb|The Gucheng Mosque of Yunnan]]
* [[Black Dragon Pool]]
* [[Baishuitai]]
* [[Cang Mountain|Cangshan]]
* [[Erhai Lake]]
* [[Ganlan Basin]]
* [[Green Lake (Kunming)|Green Lake Park]]
* [[Jade Dragon Snow Mountain]]
* [[Lancang River]] (Mekong River)
* [[Manting Park]] (Chunhuan Park) in [[Jinghong]]
* [[Meili Snow Mountain]] in Deqin
* [[Pujian Temple]]
* [[Sanchahe Nature Reserve]] in Jinghong
* [[ShaPing Market]], Dali
* [[Shaxi, Yunnan|Shaxi]]
* [[Shilin (Stone Forest)|Stone Forest]]
* [[Three Pagodas]]
* [[Tengchong]] (hot springs)
* [[Tiger Leaping Gorge]]
* [[Visitor Center for Nature and Culture in Northwest Yunnan]]
* Wase markets, near Dali
* [http://en.xtbg.ac.cn/ Xishuangbanna Tropical Flower &amp; Plant Garden]
* [[Yuantong Temple]]
* [[Yunnan Provincial Museum]]

=== Sport ===
Professional sporting teams in Yunnan have included the now defunct [[Yunnan Bulls]] in the [[Chinese Basketball Association]] and [[Yunnan Hongta F.C.|Yunnan Hongta]] in the [[Chinese Jia-A League]]. The [[Yunnan Lijiang Dongba]]  football team currently competes in [[China League Two]].

== Notes ==
{{reflist|group=&quot;Notes&quot;}}

 {{portal|China}}

== References ==
{{Reflist|30em}}

== Further reading ==
; Books

* {{citation |url=https://books.google.com/books?id=hUEswLE4SWUC |last=Dillon |first=Michael |title=China's Muslim Hui Community: Migration, Settlement and Sects |date={{date|1999-07-26}} |publisher=Routledge / Curzon Press |location=Richmond, UK |isbn=0-7007-1026-4 |access-date={{date|2010-06-28}} }}
* Forbes, Andrew ; Henley, David (2011). ''Traders of the Golden Triangle''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B006GMID5K
* Forbes, Andrew ; Henley, David (2011). ''China's Ancient Tea Horse Road''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2
* {{citation |url=https://books.google.com/books?id=K28oAAAAYAAJ |last=Fytche |first=Albert |title=Burma past and present |year=1878 |publisher=C. K. Paul &amp; Co |location=London |access-date={{date|2010-06-28}} }}
* Jim Goodman (2002). ''The Exploration of Yunnan''. {{ISBN|7-222-03276-2}}.
* Stephen Mansfield (2007). ''China: Yunnan Province''. (Bradt Travel Guide China: Yunnan Province) {{ISBN|1-84162-169-2}}.
* Ann Helen Unger and Walter Unger. (2007) ''Yunnan: China's Most Beautiful Province''. (Orchid Press) {{ISBN|3-7774-8390-7}}.
* Damien Harper (2007). ''China's Southwest''. (Lonely Planet Country &amp; Regional Guides) {{ISBN|1-74104-185-6}}.
* Patrick R. Booz (1998). ''Yunnan''. (Odyssey Passport: McGraw-Hill Contemporary) {{ISBN|0-8442-9664-3}}.
* Susan K. McCarthy (2009). ''Communist Multiculturalism: Ethnic Revival in Southwest China'' (University of Washington Press) {{ISBN|0-295-98909-2}}.
* Tim Summers (2013), &quot;Yunnan - A Chinese Bridgehead to Asia: A case study of China's political and economic relations with its neighbours&quot; (Chandos) {{ISBN|978-0-85709-444-5}}.

;Web
* [https://web.archive.org/web/20081208200425/http://www.unescap.org/esid/psis/population/database/chinadata/yunnan.htm Population Profile of Yunnan] – [[United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific]]
* [http://info.hktdc.com/mktprof/china/yunnan.htm Economic Profile of Yunnan] – [[Hong Kong Trade Development Council]]
* [https://web.archive.org/web/20090225053418/http://team.univ-paris1.fr/teamperso/sponcet/Perso/ASEJ%20Poncet.pdf Economic Integration of Yunnan with the Greater Mekong Subregion] ''Asian Economic Journal'' Volume 20 Issue 3, Pages 303–317

== External links ==
{{Sister project links|voy=Yunnan|d=Q43194|Yunnan}}
* [http://www.yn.gov.cn/ Yunnan Province] [[e-Government]] website
* [https://www.chinayearbooks.com/tags/yunnan-statistical-yearbook Yunnan Statistical Yearbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201257/https://www.chinayearbooks.com/tags/yunnan-statistical-yearbook |date=2021-06-24 }}

{{Geographic location
|Centre    = Yunnan
|North     = [[Sichuan]]
|Northeast = [[Guizhou]]
|East      = [[Guangxi]]
|Southeast = [[Hà Giang Province|Hà Giang]], [[Lào Cai Province|Lào Cai]], [[Lai Châu Province|Lai Châu]], and [[Điện Biên Province|Điện Biên]] provinces, {{flag|Vietnam}}
|South     = [[Luang Namtha Province|Luang Namtha]], [[Oudomxay Province|Oudomxay]], and [[Phongsaly Province]]s, {{flag|Laos}}
|Southwest = {{flag|Kachin State}} and {{flag|Shan State}}s, {{flag|Myanmar}}
|West      =
|Northwest = [[Tibet Autonomous Region]]
}}
{{Yunnan topics}}
{{Yunnan}}
{{Province-level divisions of the People's Republic of China}}
{{Authority control}}

[[Category:Yunnan| ]]
[[Category:Populated places on the Mekong River]]
[[Category:Provinces of the People's Republic of China]]
[[Category:South China]]
[[Category:Western China]]</text>
      <sha1>0j6d5agt63glubonjognw9xx5q9sqqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36217</id>
    <revision>
      <id>154994</id>
      <parentid>117797</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု */</comment>
      <origin>154994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4775" sha1="m4mk02zxj9x015lty0f2pkhpr7wmnkl" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>m4mk02zxj9x015lty0f2pkhpr7wmnkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154999</id>
      <parentid>154994</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T08:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>လႆႈၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ</comment>
      <origin>154999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7103" sha1="fvirxavtepfhthkw83pzrmolx4zoh9t" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>fvirxavtepfhthkw83pzrmolx4zoh9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155000</id>
      <parentid>154999</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T08:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>လႆႈၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၸွမ်းပီ 2025</comment>
      <origin>155000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10591" sha1="lyrn9chhyru07z3kio1iauv0ypdco3z" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>lyrn9chhyru07z3kio1iauv0ypdco3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155001</id>
      <parentid>155000</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T08:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>လႆႈၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၸွမ်းပီ 2024</comment>
      <origin>155001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13435" sha1="9n89vjgbqvb558h7s4jrxz7kg8ut5bv" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>9n89vjgbqvb558h7s4jrxz7kg8ut5bv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155002</id>
      <parentid>155001</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T09:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2023</comment>
      <origin>155002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18657" sha1="99ts0ke4gxhltcqrnnn38xatv1bjhm4" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>99ts0ke4gxhltcqrnnn38xatv1bjhm4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155003</id>
      <parentid>155002</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T09:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>မႄးၽိူမ်ႉၶေႃႈမုလ်း</comment>
      <origin>155003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19513" sha1="16s8i5ipk973bqi3wmkninf0k133uzw" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>16s8i5ipk973bqi3wmkninf0k133uzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155005</id>
      <parentid>155003</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T09:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2022</comment>
      <origin>155005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24109" sha1="hy1kvzuoo3srk77k46pafj1nliu2pzk" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>hy1kvzuoo3srk77k46pafj1nliu2pzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155006</id>
      <parentid>155005</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T09:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2021</comment>
      <origin>155006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31682" sha1="nmg0mrm72xs4ybe1m5g41xfq0o99j6t" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2021 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတ်ႉၸႃႇတိပ်ႉပံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽယႃးၵျီး၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡဝၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶၼ်းတီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸိတ်ႉၵႄးၵျီး၊ ဝဵင်းသိူဝ် (ဝုၼ်းတူဝ်ႇ)  ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺၢဝ်ႇဝၢႆး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီံး၊  ဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻၵ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇၸရိယဢေးၵျၢဝ်း၊ ၺၢဝ်ႇၵၼ်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶျၢၼ်း/တၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၼၼ်ႇတိတေႇၼႃႇရႃႇမၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇၵျၢဝ်း၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩡေႃတိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းရတၼႃႉပိတ်ႉမၢၼ်ႇၸႃႇၶျႃႉၵျၢဝ်း၊  ၶျၼ်းတႃႇၵျီးတၢဝ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိမႃႇလႃႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဝေꩮုရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသျၢၼ်းပွႆး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ပၺ်ၺႃသႃမိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိင်ႇၺႃႇတႃႇမိၵႃႇရႃႇမ၊  ဢၢဝ်ႇမိင်ႇၵလႃႇၵျၢဝ်းတၢႆး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၢဝ်ႇတတ်ႉ၊ ဝဵင်းမျၢဝ်ႉဢူး၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃမ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမၼိရတၼႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇၵျီးတၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃသေꩦ်ꩧ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽတ်ႉပိၼ်ႇဢၢႆႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ ၸ/မျၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယၸၼ်ႇပျၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင် သူၺ်ႇတၢဝ်ႇၵျႃး၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢင်ၷီသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပႃႇလိၵႃႇရီႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸတ်ႉမုလတ်ႉမု၊ ဝဵင်းတႃႇၵေႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ꩪမ်မသီရိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးသွင်တူဝ်
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊  ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုသ်သ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼိၵျေႃႇတႃႇရုံၺၢဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵုတိၼႃႇရုံမျၢၼ်ႇမႃႇပူတ်ႉတပႃႇတႃႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူတ်ႉထၼႃႇၵရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵႃသီႇယႃႇ၊  ၸႄႈတွၼ်ႈၵုသိၼႃႇရုံ၊ ၸႄႈမိူင်းယူႇပီႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (2)  (6) (15) (17) သီႇၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>nmg0mrm72xs4ybe1m5g41xfq0o99j6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155007</id>
      <parentid>155006</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T10:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2020</comment>
      <origin>155007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34370" sha1="jormcqu1gv81l9orwst8ceswfkwc692" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2021 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတ်ႉၸႃႇတိပ်ႉပံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽယႃးၵျီး၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡဝၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶၼ်းတီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸိတ်ႉၵႄးၵျီး၊ ဝဵင်းသိူဝ် (ဝုၼ်းတူဝ်ႇ)  ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺၢဝ်ႇဝၢႆး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီံး၊  ဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻၵ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇၸရိယဢေးၵျၢဝ်း၊ ၺၢဝ်ႇၵၼ်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶျၢၼ်း/တၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၼၼ်ႇတိတေႇၼႃႇရႃႇမၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇၵျၢဝ်း၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩡေႃတိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းရတၼႃႉပိတ်ႉမၢၼ်ႇၸႃႇၶျႃႉၵျၢဝ်း၊  ၶျၼ်းတႃႇၵျီးတၢဝ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိမႃႇလႃႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဝေꩮုရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသျၢၼ်းပွႆး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ပၺ်ၺႃသႃမိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိင်ႇၺႃႇတႃႇမိၵႃႇရႃႇမ၊  ဢၢဝ်ႇမိင်ႇၵလႃႇၵျၢဝ်းတၢႆး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၢဝ်ႇတတ်ႉ၊ ဝဵင်းမျၢဝ်ႉဢူး၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃမ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမၼိရတၼႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇၵျီးတၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃသေꩦ်ꩧ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽတ်ႉပိၼ်ႇဢၢႆႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ ၸ/မျၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယၸၼ်ႇပျၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင် သူၺ်ႇတၢဝ်ႇၵျႃး၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢင်ၷီသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပႃႇလိၵႃႇရီႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸတ်ႉမုလတ်ႉမု၊ ဝဵင်းတႃႇၵေႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ꩪမ်မသီရိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးသွင်တူဝ်
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊  ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုသ်သ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼိၵျေႃႇတႃႇရုံၺၢဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵုတိၼႃႇရုံမျၢၼ်ႇမႃႇပူတ်ႉတပႃႇတႃႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူတ်ႉထၼႃႇၵရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵႃသီႇယႃႇ၊  ၸႄႈတွၼ်ႈၵုသိၼႃႇရုံ၊ ၸႄႈမိူင်းယူႇပီႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (2)  (6) (15) (17) သီႇၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၼ်းငူၺ်ႇယူင်ႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမတၢဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺၢဝ်ႇလေးပိၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိၼ်ၻႃသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသံꧠႃရႃမ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸူဝ်းၵေႃးမိၼ်း၊ ဝဵင်းမၵူၺ်း၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေလႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶျၢဝ်းတၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 20၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်းသြႃႇ ဢၷ်ၷၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸီႇသျိၼ်ႇ၊  မႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေးဝုၼ်းဢသျေႉ၊ ဝဵင်းမႁႃႇဢၢဝ်ႇမျေႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတိပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉလႄႇၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျၢဝ်းပၢႆး၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျဵဝ်ႇၸယတ်ႉ၊  ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေႃဝိၻꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢဝ်ႉၵူင်းတေႃးယမေႇတိၼီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ14၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၼၼ်ၻမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>jormcqu1gv81l9orwst8ceswfkwc692</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155008</id>
      <parentid>155007</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T10:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2019</comment>
      <origin>155008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37336" sha1="ayyut8xtb9b4vqkpnnzeai67e14y224" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2021 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတ်ႉၸႃႇတိပ်ႉပံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽယႃးၵျီး၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡဝၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶၼ်းတီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸိတ်ႉၵႄးၵျီး၊ ဝဵင်းသိူဝ် (ဝုၼ်းတူဝ်ႇ)  ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺၢဝ်ႇဝၢႆး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီံး၊  ဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻၵ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇၸရိယဢေးၵျၢဝ်း၊ ၺၢဝ်ႇၵၼ်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶျၢၼ်း/တၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၼၼ်ႇတိတေႇၼႃႇရႃႇမၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇၵျၢဝ်း၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩡေႃတိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းရတၼႃႉပိတ်ႉမၢၼ်ႇၸႃႇၶျႃႉၵျၢဝ်း၊  ၶျၼ်းတႃႇၵျီးတၢဝ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိမႃႇလႃႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဝေꩮုရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသျၢၼ်းပွႆး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ပၺ်ၺႃသႃမိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိင်ႇၺႃႇတႃႇမိၵႃႇရႃႇမ၊  ဢၢဝ်ႇမိင်ႇၵလႃႇၵျၢဝ်းတၢႆး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၢဝ်ႇတတ်ႉ၊ ဝဵင်းမျၢဝ်ႉဢူး၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃမ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမၼိရတၼႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇၵျီးတၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃသေꩦ်ꩧ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽတ်ႉပိၼ်ႇဢၢႆႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ ၸ/မျၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယၸၼ်ႇပျၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင် သူၺ်ႇတၢဝ်ႇၵျႃး၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢင်ၷီသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပႃႇလိၵႃႇရီႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸတ်ႉမုလတ်ႉမု၊ ဝဵင်းတႃႇၵေႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ꩪမ်မသီရိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးသွင်တူဝ်
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊  ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုသ်သ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼိၵျေႃႇတႃႇရုံၺၢဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵုတိၼႃႇရုံမျၢၼ်ႇမႃႇပူတ်ႉတပႃႇတႃႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူတ်ႉထၼႃႇၵရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵႃသီႇယႃႇ၊  ၸႄႈတွၼ်ႈၵုသိၼႃႇရုံ၊ ၸႄႈမိူင်းယူႇပီႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (2)  (6) (15) (17) သီႇၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၼ်းငူၺ်ႇယူင်ႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမတၢဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺၢဝ်ႇလေးပိၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိၼ်ၻႃသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသံꧠႃရႃမ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸူဝ်းၵေႃးမိၼ်း၊ ဝဵင်းမၵူၺ်း၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေလႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶျၢဝ်းတၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 20၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်းသြႃႇ ဢၷ်ၷၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸီႇသျိၼ်ႇ၊  မႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေးဝုၼ်းဢသျေႉ၊ ဝဵင်းမႁႃႇဢၢဝ်ႇမျေႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတိပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉလႄႇၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျၢဝ်းပၢႆး၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျဵဝ်ႇၸယတ်ႉ၊  ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေႃဝိၻꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢဝ်ႉၵူင်းတေႃးယမေႇတိၼီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ14၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၼၼ်ၻမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵဝိၼ်ၻႃၸႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇလင်ႇၵႃႇရယေႇဢႃးလႅတ်ႉၸိတ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩪမ်မႃၼၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸၵၢႆးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိၼ်းသီႇၵူင်း(ၵ)၊ တုဝုၼ်ႇၼ၊  ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သၻ်ꩪိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူင်ႇၺၼဵင်ႇမိတႃႇရႃႇမသူၺ်ႇတုဝုၼ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျီးပႂႃးယေး၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမင်ၷလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသတ်ႉထမ်ႇမထိတိၵႃႇရႃႇမ  မိူင်းသွၵ်ႇပထမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမိူင်းသွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႈႁူၺ်ႇ၊  ၸိူင်ႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻဝံသႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇႁိၼ်းတႃႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸဵတ်း၊ ဝဵင်းၺၢဝ်ႇတူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>ayyut8xtb9b4vqkpnnzeai67e14y224</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155009</id>
      <parentid>155008</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T11:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2018</comment>
      <origin>155009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39600" sha1="8aqyp3peh2flkw6czqxmk95s01nu25v" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2021 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတ်ႉၸႃႇတိပ်ႉပံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽယႃးၵျီး၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡဝၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶၼ်းတီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸိတ်ႉၵႄးၵျီး၊ ဝဵင်းသိူဝ် (ဝုၼ်းတူဝ်ႇ)  ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺၢဝ်ႇဝၢႆး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီံး၊  ဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻၵ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇၸရိယဢေးၵျၢဝ်း၊ ၺၢဝ်ႇၵၼ်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶျၢၼ်း/တၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၼၼ်ႇတိတေႇၼႃႇရႃႇမၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇၵျၢဝ်း၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩡေႃတိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းရတၼႃႉပိတ်ႉမၢၼ်ႇၸႃႇၶျႃႉၵျၢဝ်း၊  ၶျၼ်းတႃႇၵျီးတၢဝ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိမႃႇလႃႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဝေꩮုရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသျၢၼ်းပွႆး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ပၺ်ၺႃသႃမိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိင်ႇၺႃႇတႃႇမိၵႃႇရႃႇမ၊  ဢၢဝ်ႇမိင်ႇၵလႃႇၵျၢဝ်းတၢႆး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၢဝ်ႇတတ်ႉ၊ ဝဵင်းမျၢဝ်ႉဢူး၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃမ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမၼိရတၼႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇၵျီးတၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃသေꩦ်ꩧ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽတ်ႉပိၼ်ႇဢၢႆႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ ၸ/မျၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယၸၼ်ႇပျၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင် သူၺ်ႇတၢဝ်ႇၵျႃး၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢင်ၷီသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပႃႇလိၵႃႇရီႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸတ်ႉမုလတ်ႉမု၊ ဝဵင်းတႃႇၵေႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ꩪမ်မသီရိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးသွင်တူဝ်
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊  ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုသ်သ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼိၵျေႃႇတႃႇရုံၺၢဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵုတိၼႃႇရုံမျၢၼ်ႇမႃႇပူတ်ႉတပႃႇတႃႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူတ်ႉထၼႃႇၵရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵႃသီႇယႃႇ၊  ၸႄႈတွၼ်ႈၵုသိၼႃႇရုံ၊ ၸႄႈမိူင်းယူႇပီႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (2)  (6) (15) (17) သီႇၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၼ်းငူၺ်ႇယူင်ႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမတၢဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺၢဝ်ႇလေးပိၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိၼ်ၻႃသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသံꧠႃရႃမ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸူဝ်းၵေႃးမိၼ်း၊ ဝဵင်းမၵူၺ်း၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေလႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶျၢဝ်းတၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 20၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်းသြႃႇ ဢၷ်ၷၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸီႇသျိၼ်ႇ၊  မႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေးဝုၼ်းဢသျေႉ၊ ဝဵင်းမႁႃႇဢၢဝ်ႇမျေႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတိပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉလႄႇၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျၢဝ်းပၢႆး၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျဵဝ်ႇၸယတ်ႉ၊  ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေႃဝိၻꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢဝ်ႉၵူင်းတေႃးယမေႇတိၼီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ14၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၼၼ်ၻမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵဝိၼ်ၻႃၸႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇလင်ႇၵႃႇရယေႇဢႃးလႅတ်ႉၸိတ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩪမ်မႃၼၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸၵၢႆးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိၼ်းသီႇၵူင်း(ၵ)၊ တုဝုၼ်ႇၼ၊  ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သၻ်ꩪိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူင်ႇၺၼဵင်ႇမိတႃႇရႃႇမသူၺ်ႇတုဝုၼ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျီးပႂႃးယေး၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမင်ၷလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသတ်ႉထမ်ႇမထိတိၵႃႇရႃႇမ  မိူင်းသွၵ်ႇပထမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမိူင်းသွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႈႁူၺ်ႇ၊  ၸိူင်ႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻဝံသႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇႁိၼ်းတႃႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸဵတ်း၊ ဝဵင်းၺၢဝ်ႇတူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2018 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢုတ်တမၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမူဝ်းၵၢဝ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူဝ်ႇဢၢဝ်ႇၸေႇယ၊ ဝဵင်းယေႇဢူး၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇသီႇႁၼႃႇတ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသယႃႇၸၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇတၢဝ်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းပူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းယေႇၼၼ်ႇၶျၢဝ်း၊  ၸႄႈၸိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩦိတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတတ်ႉထမ်ႇမၵရု(ပတဵင်ႇ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵူင်ႇတၼ်း၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိꩡ်ꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝိတ်ႉၸေႃးတႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵဝ်ႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သုꩪမ်မႃၸႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမူဝ်းၵၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇၵလေး၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>8aqyp3peh2flkw6czqxmk95s01nu25v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155010</id>
      <parentid>155009</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T11:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2017</comment>
      <origin>155010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41610" sha1="991sanmcvm8g4bgqsromg4tpl563r0h" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2021 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတ်ႉၸႃႇတိပ်ႉပံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽယႃးၵျီး၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡဝၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶၼ်းတီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸိတ်ႉၵႄးၵျီး၊ ဝဵင်းသိူဝ် (ဝုၼ်းတူဝ်ႇ)  ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺၢဝ်ႇဝၢႆး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီံး၊  ဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻၵ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇၸရိယဢေးၵျၢဝ်း၊ ၺၢဝ်ႇၵၼ်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶျၢၼ်း/တၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၼၼ်ႇတိတေႇၼႃႇရႃႇမၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇၵျၢဝ်း၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩡေႃတိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းရတၼႃႉပိတ်ႉမၢၼ်ႇၸႃႇၶျႃႉၵျၢဝ်း၊  ၶျၼ်းတႃႇၵျီးတၢဝ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိမႃႇလႃႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဝေꩮုရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသျၢၼ်းပွႆး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ပၺ်ၺႃသႃမိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိင်ႇၺႃႇတႃႇမိၵႃႇရႃႇမ၊  ဢၢဝ်ႇမိင်ႇၵလႃႇၵျၢဝ်းတၢႆး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၢဝ်ႇတတ်ႉ၊ ဝဵင်းမျၢဝ်ႉဢူး၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃမ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမၼိရတၼႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇၵျီးတၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃသေꩦ်ꩧ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽတ်ႉပိၼ်ႇဢၢႆႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ ၸ/မျၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယၸၼ်ႇပျၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင် သူၺ်ႇတၢဝ်ႇၵျႃး၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢင်ၷီသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပႃႇလိၵႃႇရီႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸတ်ႉမုလတ်ႉမု၊ ဝဵင်းတႃႇၵေႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ꩪမ်မသီရိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးသွင်တူဝ်
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊  ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုသ်သ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼိၵျေႃႇတႃႇရုံၺၢဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵုတိၼႃႇရုံမျၢၼ်ႇမႃႇပူတ်ႉတပႃႇတႃႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူတ်ႉထၼႃႇၵရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵႃသီႇယႃႇ၊  ၸႄႈတွၼ်ႈၵုသိၼႃႇရုံ၊ ၸႄႈမိူင်းယူႇပီႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (2)  (6) (15) (17) သီႇၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၼ်းငူၺ်ႇယူင်ႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမတၢဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺၢဝ်ႇလေးပိၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိၼ်ၻႃသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသံꧠႃရႃမ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸူဝ်းၵေႃးမိၼ်း၊ ဝဵင်းမၵူၺ်း၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေလႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶျၢဝ်းတၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 20၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်းသြႃႇ ဢၷ်ၷၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸီႇသျိၼ်ႇ၊  မႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေးဝုၼ်းဢသျေႉ၊ ဝဵင်းမႁႃႇဢၢဝ်ႇမျေႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတိပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉလႄႇၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျၢဝ်းပၢႆး၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျဵဝ်ႇၸယတ်ႉ၊  ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေႃဝိၻꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢဝ်ႉၵူင်းတေႃးယမေႇတိၼီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ14၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၼၼ်ၻမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵဝိၼ်ၻႃၸႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇလင်ႇၵႃႇရယေႇဢႃးလႅတ်ႉၸိတ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩪမ်မႃၼၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸၵၢႆးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိၼ်းသီႇၵူင်း(ၵ)၊ တုဝုၼ်ႇၼ၊  ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သၻ်ꩪိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူင်ႇၺၼဵင်ႇမိတႃႇရႃႇမသူၺ်ႇတုဝုၼ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျီးပႂႃးယေး၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမင်ၷလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသတ်ႉထမ်ႇမထိတိၵႃႇရႃႇမ  မိူင်းသွၵ်ႇပထမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမိူင်းသွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႈႁူၺ်ႇ၊  ၸိူင်ႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻဝံသႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇႁိၼ်းတႃႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸဵတ်း၊ ဝဵင်းၺၢဝ်ႇတူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2018 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢုတ်တမၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမူဝ်းၵၢဝ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူဝ်ႇဢၢဝ်ႇၸေႇယ၊ ဝဵင်းယေႇဢူး၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇသီႇႁၼႃႇတ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသယႃႇၸၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇတၢဝ်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းပူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းယေႇၼၼ်ႇၶျၢဝ်း၊  ၸႄႈၸိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩦိတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတတ်ႉထမ်ႇမၵရု(ပတဵင်ႇ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵူင်ႇတၼ်း၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိꩡ်ꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝိတ်ႉၸေႃးတႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵဝ်ႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သုꩪမ်မႃၸႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမူဝ်းၵၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇၵလေး၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}

=== ပီ 2017 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ၿုတ်ႉထသီႇတၵူႇ၊  သတ်ႉထမ်ႇမသီႇတၵူႇၶျွင်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးတႃႇပၼ်ႇ၊ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၢဝ်ႉမျၢႆႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁူၵ်း၊ ဝဵင်းလႄႇဝေး၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိၸိတႃႇရုံသိၼ်ႇၽျူႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢေးၸေႇတီႇ၊ ဝဵင်းၶျၢဝ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢေႃꧤႃသႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢတုလၵႃႇရီႇသိၼ်ႇမိၼ်း၊  တၵ်ႉၶိၼႃႇရႃႇမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤိတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>991sanmcvm8g4bgqsromg4tpl563r0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155011</id>
      <parentid>155010</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T11:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၽိူမ်ႉသႂ်ႇၸဝ်ႈလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း ပီ 2016</comment>
      <origin>155011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43696" sha1="djc1d6cpqcm5pg9672v11plwxlijscb" xml:space="preserve">{{သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ}}

'''ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု''' ({{langx|pi|Abhidhajamahāraṭṭhaguru}}, {{langx|en|Abhidhaja Maha Rattha Guru}}, {{langx|my|အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ၊ ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် သႃႇသၼႃႇ လႄႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇသႃႇသၼႃႇ ၶဝ်ၼွပ်ႈၵၢပ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 1954 တေႃႇထိုင် ပီ 2025 ၼႆႉ ဢၼ်လႆႈၼွပ်ႈၵၢပ်ႈ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉ မီးၵႂႃႇ 183 ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။ 

သြႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု ၼႆႉၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၾႆး၊ ႁိူဝ်းမိၼ် လႄႈ ႁိူဝ်းၼမ်ႉ ၼႆႉ တၢင်းပေးသွင်ၵေႃႉသေ မီးသုၼ်ႇၶီႇလွတ်ႈꧦလႅဝ်းꧦၵႂႃႇမႃးလႆႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉ ဢႃယုသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ လူႇတၢၼ်း ၶဝ်ႈသွမ်းသၢၼ်၊ ဝတ်ထုငိုၼ်းတွင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ၸဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႃႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ꧢႃပၼ သြႃႇၸဝ်ႈၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူႇတၢၼ်းပၼ်ပႃးၼႆယဝ်ႉ။

==ပိူင်ၽၢင်/ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း ဢꧤိꩪꩡမႁႃရꩦ်ꩧၷုရု==
:#တေလႆႈႁပ်ႉယဝ်ႉ ၸုမ်ႈၵုၼ်း [[ဢၷ်ၷမႁႃပꧣ်ꩨိတ]] ဝႆႉ၊
:#တီႈဢေႇသုတ်း ဢႃႇယု တေလႆႈတဵမ် (60)၊
:#တၢင်းႁုၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊
:#တႅမ်ႈလိၵ်ႈဢွၵ်ႇၽိုၼ်ပပ်ႉ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီတႃႇသႃႇသၼႃႇ၊
:#ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းဝတ်ႉ တိူၵ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ၊
:#မီးတပႄးၼမ် လႄႈ မီးဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇလူင် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းသင်ႇၶႃႇ။
:#လႆႈထုၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉယမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယၢမ်ႈလီ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း လႄႈ တၢင်းႁူႉပၺ်ၺႃႇယႂ်ႇ။
'''မၢႆတွင်း''' - ပုၼ်ႈတႃႇသင်ၶၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်းပၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၢႆ(1) ၼၼ်ႉလႆႈယူႇ။

==မိၵ်ႈမၢႆမၼ်းၸမ်ႉ==
:#ၶႅပ်းမႂ်ဢွင်ႇ (1) ဢၼ်
:#လၵ်းၸွမ်ပိဝ်ဢၼ်ပႃးႁၢင်ႈသၢင်ႇသီႈ လႄႈ ၸွမ်ပိဝ်လူင်ၼိုင်ႈဢၼ်
:#ၸွင်ႇၽိူၵ်ႇလူင် (1) လူင်ႇ ပႃးတင်းပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇမၼ်းသေ
:#တိူၵ်ႈၸုမ်ႈလႄႈ ၸုမ်ႈ
:#ပၢႆႉလူင် ဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၽိူၼ် (1) ဢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

== ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉ ၸွမ်းပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ- ==

=== '''ပီ 2026''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''ၶပ်ႉ'''
!'''ၸိုဝ်ႈ'''
!'''ၵျွင်း'''
!'''တီႈယူႇ'''
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝိꩡ်ꩡႃၼၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈသျိၼ်ႇၽျူႇသျိၼ်ႇလ၊ ၸႄႈဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇဢိင်းရိတ်ႉတႃႇပရိယတ်တိၸႃတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသြႃႇၸၢမ်ႇ၊  ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊ 
ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိသုတႃႇရႃႇမ  (ဢလႄႇတၢႆႉ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 10၊  ဝဵင်းပၶူၵ်ႉၵူႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼယႃး၊  
တၵ်ႉၶိၼႃရႃမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျွင်ႇ၊  
ၸႄႈဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၸၼ်ၻိမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျွင်းပထမပျၢၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတိတ်ႉဢလႄႇ၊  ဝဵင်းတၢၼ်ႇလျိၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2025 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၸၼ်ၻႃဝရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶေႇမႃႇတီႇဝံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶေႇမႃႇတီႇရိ၊  ဝဵင်းမျိတ်ႉၵျီးၼႃး၊ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထူႇပႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉꧤၽယႃးၵျီးလၢၼ်း၊  ဝဵင်းတူင်းသႄႇ
ၸႄႈတွၼ်ႈတႃႇယႃႇဝတီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေသဝ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျွၢင်းထၢႆႇၽူင်းၵျီးတိၼ်ႇတၢၼ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးၼပွႃး၊  ဝဵင်းဢွင်ႇမျေႇတႃႇၸၢမ်ႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺႃꩡေႃတႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွၵ်းပတ်ႉတမျႃး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးပျေႃႇၽွႆႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ဝိမလၿုၻ်ꩪိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျၸေႇတီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမွင်ႇငၢၼ်ႇ၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ပၺ်ၺေႃꧤႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ5၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယေႇတႃႇသျေႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၵုမႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ပရိယတ်တိသႃႇသၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ7၊  ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၶေမိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိတ်ႉသိမႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ3၊  ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2024 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပဵင်းၼႄးတေႃး၊  ဝဵင်းထႃႈဝၢႆ၊ ၸႄႈတိူင်ႈတၼိၼ်ိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩪမ်မပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသိမ်ႇထမ်ႇမမိၼ်ႇၸူႇ
ဢွင်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျွၢင်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊  ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽႃးဢၢဝ်ႉတေႃးယပူတ်ႉတတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈၵျၢဝ်ႉၽြႃႇတူဝ်း၊  ဝဵင်းပၢင်ႇဢူးလူင်၊ ၸႄႈတိူင်ႈမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုꩡၼပီယ
| align=&quot;left&quot; |မိတ်ႉထိလႃၵျွင်း၊  မႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရႃႇမတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျမ်းမျတႃႇၸီႇ
ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ပူတ်ႉထတႃႇတၼတိပ်ႉပၼ်ႇ  လႄႈၸိင်ႇမမပႃႇလိတၵ်ႉတၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽတ်ႉတၼ်း၊  ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ၼၼ်ၻႃသိရီ
| align=&quot;left&quot; |ၼၼ်ႇတႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမၵျီးမျၢႆႇ၊  ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊ ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ဝႃသဝ
| align=&quot;left&quot; |ဢေႃးဝႃႇတၵျွင်း၊  မႁႃႇၸီႇတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊  ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2023 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇလႄႇတီႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉလႄႇတီႇ၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၵၼ်ႇထႃႇရုံ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိၼ်ႇသွႆႇပုတ်ႉ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမင်ႇၵလႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းတေႃႇ၊ ဝဵင်းဢမရပူႇရ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၸီႇတႃႇတၼယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇတၼႃႉယဵၵ်ႉတႃႇ၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သီလႃတၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ လႃသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းလႄးၽီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵၼ်ႇၽျႃး၊ ဝဵင်းမျဵတ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၻိၸ်ၸဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝႄးၵျီး
| align=&quot;left&quot; |ဝၢၼ်ႈဝႄးၵျီး၊ ဝဵင်းပူၵ်ႉပႃႇတီႇရိ၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သိရိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတႃႇတၼႃႉမၼ်ႇတၢႆႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမျူဝ်ႉတွိၼ်းၵျီး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သႃသၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢုတ်ႇတုထမ်ႇမဝတီႇ၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊ ဝဵင်းၶျၢမ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၵ်ၵိၼ်ၻႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၼၢဝ်ႉပၢႆး၊ ဝဵင်းၵျၢဝ်ႉၽျဵဝ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၼ်ႇတူင်းသိၼ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ(1/ၵ)၊ ဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတူင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣႃလင်ၵႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸိၼ်ႇတႃႇမုၼိ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုၻ်ꩪ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူဝ်းတဵင်းတၼ်ႇပရိယတ်တိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺွင်ႇပိၼ်ႇ၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |Ven. Prof.  Kumburugamuwe Vajira MahaThero
| align=&quot;left&quot; |Vidyalankara Pirivena
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Peliyagoda ၊ ၵေႇလၼီႇယ၊  မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Maha Thirachan
| align=&quot;left&quot; |Phra Chetuphon  Wimon Mangkalaram Rajwaramahawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ထိုင် မၢႆထူၼ်ႈ (5) ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸဝ်ႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇထုၵ်ႇလႆႈပိုၼ်ႇၽဝ်ႇမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

=== ပီ 2022 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေꩦ်ꩧိလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉမိၼ်းၸု၊ ဝဵင်းလွႆၵေႃႇ၊  ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၼရသꧤႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇၸယၼ်ႇတႃႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသူၺ်ႇဢုတၢဝ်း၊ ဝဵင်းမူဝ်းၺူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိတ်ႉၸိမႃရုံပႃႇရမီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထေးပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းႁူၵ်း၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိၵ်ၶ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၢဝ်ႇၸလိၼ်းတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇၵျီးမျႅတ်ႉသျိၼ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢမ်ႇ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းယႂႃႇမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇမဢၼၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတႃလင်ၵႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢႆႉဝၢႆးတၵ်ႉၶိၼႃရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸတ်ႉယူင်ႇထမ်ႇမယဵၵ်ႉတႃႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼတီႇဢွင်ႇမျေႇ၊ ဝဵင်းပူဝ်ႇၵလေး၊  ၸႄႈတွၼ်ႈဝႃးၶေႇမ၊ ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |Somdet Phra Ariyavongsagatanana
| align=&quot;left&quot; |Wat Ratchabophit SathitmahasimaramRatchaworawihan
| align=&quot;left&quot; |မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸိုင်ႈထႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |Ven. Dodampahala Chandrasiri  Maha Nayaka Thero
| align=&quot;left&quot; |Gothama Thapowanaya
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်း Kalapaluwawa ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ Mulleriwaya  ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (1) ၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈပိုၼ်ၽဝ်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၸမ်တေလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်း မွၵ်ႇ 3 ပၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (9) လႄႈ (10) သွင်ၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2021 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သူရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိတ်ႉၸႃႇတိပ်ႉပံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၽယႃးၵျီး၊ ဝဵင်းမူင်ႇယႂႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡဝၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶၼ်းတီးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸိတ်ႉၵႄးၵျီး၊ ဝဵင်းသိူဝ် (ဝုၼ်းတူဝ်ႇ)  ၸႄႈမိူင်းၶၢင်
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉမပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၺၢဝ်ႇဝၢႆး၊ ဝဵင်းပႃႇၵိူဝ်၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိမလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝုၼ်ႇမိၼ်းၵျီံး၊  ဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇယႃႇတထေးၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၢမ်၊ ဝဵင်းယေႇၸၵျူဝ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻၵ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇၸရိယဢေးၵျၢဝ်း၊ ၺၢဝ်ႇၵၼ်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၶျၢၼ်း/တၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တိလေႃၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇၼၼ်ႇတိတေႇၼႃႇရႃႇမၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုꧤၼႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸေႇယဝတီႇၵျၢဝ်း၊ မူဝ်းၵၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိႁေႇမႃႇဢသျေႉ၊  ဝဵင်းၶျၢၼ်းဢေးတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၈
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  ꩡေႃတိၵႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းရတၼႃႉပိတ်ႉမၢၼ်ႇၸႃႇၶျႃႉၵျၢဝ်း၊  ၶျၼ်းတႃႇၵျီးတၢဝ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတီႇရိမႃႇလႃႇဢၼၢဝ်ႉ၊  ဝဵင်းဢၢဝ်ႇမျေႇတႃႇၸၢၼ်ႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၉
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဝေꩮုရိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမိၼ်းၵျၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသျၢၼ်းပွႆး၊ ဝဵင်းမျိတ်ႉတႃး၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၀
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ပၺ်ၺႃသႃမိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပိင်ႇၺႃႇတႃႇမိၵႃႇရႃႇမ၊  ဢၢဝ်ႇမိင်ႇၵလႃႇၵျၢဝ်းတၢႆး
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢၢဝ်ႇတတ်ႉ၊ ဝဵင်းမျၢဝ်ႉဢူး၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃမ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမၼိရတၼႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉယႂႃႇၵျီးတၢဝ်ႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝႃသေꩦ်ꩧ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၽတ်ႉပိၼ်ႇဢၢႆႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ ၸ/မျၢဝ်ႉ၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵၼ်ꩪမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢလႄႇတေႃးယၸၼ်ႇပျၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင် သူၺ်ႇတၢဝ်ႇၵျႃး၊ ဝဵင်းပႁၢၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ဢင်ၷီသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပႃႇလိၵႃႇရီႇပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸတ်ႉမုလတ်ႉမု၊ ဝဵင်းတႃႇၵေႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ꩪမ်မသီရိ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼၵႃးသွင်တူဝ်
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသၼ်သၢႆး (ၵ)၊ ဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း၊  ၸႄႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိသုသ်သ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၼိၵျေႃႇတႃႇရုံၺၢဝ်ႇပိၼ်ႇတႃႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသွင်၊ ဝဵင်းပတဵင်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵုတိၼႃႇရုံမျၢၼ်ႇမႃႇပူတ်ႉတပႃႇတႃႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူတ်ႉထၼႃႇၵရီႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵႃသီႇယႃႇ၊  ၸႄႈတွၼ်ႈၵုသိၼႃႇရုံ၊ ၸႄႈမိူင်းယူႇပီႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (2)  (6) (15) (17) သီႇၸဝ်ႈၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၼ်းငူၺ်ႇယူင်ႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမတၢဝ်ႉ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺၢဝ်ႇလေးပိၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸိၼ်ၻႃသႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသံꧠႃရႃမ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸူဝ်းၵေႃးမိၼ်း၊ ဝဵင်းမၵူၺ်း၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေလႃသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၶျၢဝ်းတၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 20၊ ဝဵင်းမျိၼ်းၶျၢၼ်ႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်းသြႃႇ ဢၷ်ၷၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸီႇသျိၼ်ႇ၊  မႁႃႇဝိသုတ်ႉထႃႇရုံတၢႆႉတိတ်ႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေးဝုၼ်းဢသျေႉ၊ ဝဵင်းမႁႃႇဢၢဝ်ႇမျေႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡေႃတိပႃလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမျူဝ်ႉလႄႇၵျၢဝ်းၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျၢဝ်းပၢႆး၊ ဝဵင်းတၢၼ်ႇၽျဵဝ်ႇၸယတ်ႉ၊  ၸႄႈမိူင်းမွၼ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵေႃဝိၻꩪꩡ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵျၢဝ်ႉၵူင်းတေႃးယမေႇတိၼီႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ14၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၇
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ  တွၵ်ႇတႃႇ ၼၼ်ၻမႃလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ထေႇရဝႃႇတၵူႈမိူင်းမိူင်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵဝိၼ်ၻႃၸႃရ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းထမ်ႇမႃႇလင်ႇၵႃႇရယေႇဢႃးလႅတ်ႉၸိတ်ႉၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းတႃႇၸီႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၸၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတၵ်ႉၶိၼႃႇရႃႇမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပျီႇတေႃႇတႃႇ၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩪမ်မႃၼၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၸၵၢႆးၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၼိၼ်းသီႇၵူင်း(ၵ)၊ တုဝုၼ်ႇၼ၊  ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သၻ်ꩪိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပူင်ႇၺၼဵင်ႇမိတႃႇရႃႇမသူၺ်ႇတုဝုၼ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျီးပႂႃးယေး၊ ဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သုမင်ၷလႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသတ်ႉထမ်ႇမထိတိၵႃႇရႃႇမ  မိူင်းသွၵ်ႇပထမၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ဝဵင်းမိူင်းသွၵ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၺွင်ႈႁူၺ်ႇ၊  ၸိူင်ႈမိူင်းတႆး
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢိၼ်ၻဝံသႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇႁိၼ်းတႃႇတေႃးယ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၸဵတ်း၊ ဝဵင်းၺၢဝ်ႇတူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}
ၸဝ်ႈသြႃႇ မၢႆထူၼ်ႈ (6) ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမႃးၶိုၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းၸုမ်ႈၵုၼ်းသေ လႆႈဢဝ်တင်းၸုမ်ႈၵုၼ်း ႁူမ်ႈပႃးမိၵ်ႈမၢႆၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလူႇတၢၼ်းထိုင်တီႈဝတ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉ။

=== ပီ 2018 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢုတ်တမၺႃꧣႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမူဝ်းၵၢဝ်း
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉပူဝ်ႇဢၢဝ်ႇၸေႇယ၊ ဝဵင်းယေႇဢူး၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢႃၸိꧣ်ꧣ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇသီႇႁၼႃႇတ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသယႃႇၸၼ်ႇ၊ ဝဵင်းတတ်ႉၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇတၢဝ်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းပူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းယေႇၼၼ်ႇၶျၢဝ်း၊  ၸႄႈၸိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ပꧣ်ꩦိတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းတတ်ႉထမ်ႇမၵရု(ပတဵင်ႇ)
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵူင်ႇတၼ်း၊ ဝဵင်းၸိတ်ႉတူၺ်ႇ၊  ၸႄႈမိူင်းရၶၢႆႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဝိꩡ်ꩡေႃတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝိတ်ႉၸေႃးတႃႇရုံၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵဝ်ႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၆
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ သုꩪမ်မႃၸႃရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမူဝ်းၵၢဝ်းပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတႃႇၵလေး၊ ဝဵင်းႁိၼ်းတႃႇတ၊  ၸႄႈတိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ
|}

=== ပီ 2017 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တွၵ်ႇတႃႇ ၺႃꧣိသ်သရ
| align=&quot;left&quot; |ၸၼ်ႉၸွမ်ၿုတ်ႉထသီႇတၵူႇ၊  သတ်ႉထမ်ႇမသီႇတၵူႇၶျွင်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေႃးတႃႇပၼ်ႇ၊ ဝဵင်းၸႄႈၵႅင်း၊  ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ꩡၼိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းပၢဝ်ႉမျၢႆႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁူၵ်း၊ ဝဵင်းလႄႇဝေး၊  ၸႄႈတိူင်းၼေႇပျီႇတေႃႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၺႃꧣိၼ်ၻ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇဝိၸိတႃႇရုံသိၼ်ႇၽျူႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢေးၸေႇတီႇ၊ ဝဵင်းၶျၢဝ်ႉ၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ဢေႃꧤႃသႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဢတုလၵႃႇရီႇသိၼ်ႇမိၼ်း၊  တၵ်ႉၶိၼႃႇရႃႇမၽယႃးၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉၵျုၼ်းလူင်းဢုသျၢဝ်ႇ၊  ဝဵင်းၶျၢမ်းမျတႃႇၸီႇ၊ ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ သေႃꧤိတ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းၵၢႆးၵူင်းပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

=== ပီ 2016 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ၶပ်ႉ
!ၸိုဝ်ႈ
!ၵျွင်း
!တီႈယူႇ
|-
| align=&quot;right&quot; |၁
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၵုꧣ်ၻလ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းဝေႇလုဝုၼ်ႇၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉႁႃႈ၊ ဝဵင်းမိၼ်းလ၊ ၸႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ်
|-
| align=&quot;right&quot; |၂
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ တေꩡၼိယ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသူၺ်ႇတၢဝ်ႇပႃႇလိတၵ်ႉၵတူဝ်ႇ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉဢူဝ်းပူဝ်ႇ၊ ဝဵင်းယေႇၼၼ်ႇၶျၢဝ်း၊  ၸႄႈတိူင်းမၵူၺ်း
|-
| align=&quot;right&quot; |၃
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ပၻုမႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းသတ်ႉထမ်မၼယူႇပတေႇသ၊  မၸူဝ်းယဵင်ႇၵျၢဝ်းတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉတေးဝုၼ်းဢသျေႉ၊ ဝဵင်းမႁႃႇဢၢဝ်ႇမျေႇ၊  ၸႄႈတိူင်းမၢၼ်းတလေး
|-
| align=&quot;right&quot; |၄
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ၷုꧣေသၼ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇထမ်ႇမိၵႃႇရုံ(ၵျၢႆႉပိ)ပရိယတ်ႉတိၸႃႇတိၼ်ႇတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉသိပ်းသီႇ၊ ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|-
| align=&quot;right&quot; |၅
| align=&quot;left&quot; |ၸဝ်ႈသြႃႇ ပၺ်ၺိသ်သရႃꧤိဝံသ
| align=&quot;left&quot; |ၵျွင်းမႁႃႇသုၶိတႃႇရႃႇမ တႃႇတၼႃႉၵူင်ႇယီႇ၊  ၶျၢၼ်းတႃႇၵျီးတၢႆႉ
| align=&quot;left&quot; |ပွၵ်ႉ 23၊ ဝဵင်းလၢႆႇတႃႇယႃႇ၊  ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ
|}

==ၽိုၼ်ဢိင်==
{{Reflist|
&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဘွဲ့တံဆိပ် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက် |url=http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |access-date=25 January 2026 |archive-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810050639/http://www.dra.gov.mm/?page_id=272 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸုမ်ႈၵုၼ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]</text>
      <sha1>djc1d6cpqcm5pg9672v11plwxlijscb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဢုပ်ႇၵုမ်:ဝၢၼ်ႈၵွင်းဢႅတ်ႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး</title>
    <ns>1</ns>
    <id>61137</id>
    <revision>
      <id>155012</id>
      <parentid>154984</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T11:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>/* ၸႂ်ႉပၼ် Infobox ၼင်ႇၼႆၶႃႈ */ တွပ်ႇၶိုၼ်း</comment>
      <origin>155012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="09pqhd3thnpkeqg7bfr0opbwd6vtkia" xml:space="preserve">== ၸႂ်ႉပၼ် Infobox ၼင်ႇၼႆၶႃႈ ==

မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ @[[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း|ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း]]

ပေႃးၸဝ်ႈႁဝ်း တေသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈ ဝၢၼ်ႈၼႆ ၸႂ်ႉပၼ်ၼင်ႇ ထႅမ်းပလဵတ်ႉ Infobox ၼင်ႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၵွင်းဢႅတ်ႇ ၼႆႉၶႃႈလႄႈ။ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၸႂ်ႉယူႇၼၼ်ႉ Link မၼ်းၽိတ်းပိူင်ႈဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ။ [[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Saimawnkham|Saimawnkham]] ([[ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:Saimawnkham|ဢုပ်ႇ]]) 11:39, 8 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 2026 (UTC)

:ငိၼ်းၸူမ်းတႄႉတႄႉ တီႈၸိၼႄပၼ်လၢႆးထုၵ်ႇမႅၼ်ႈမၼ်း၊ တေၸႂ်ႉၵႂႃႇၼင်ႇဢၼ်ၸိၼႄပၼ်ၼၼ်ႉၶႃႈ။ [[ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း|ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း]] ([[ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း:ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း|ဢုပ်ႇ]]) 11:36, 9 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>09pqhd3thnpkeqg7bfr0opbwd6vtkia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61138</id>
    <revision>
      <id>154985</id>
      <timestamp>2026-09-08T12:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{Infobox religious biography |background  = #FFD068 |color       = black |name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ |image       = |caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမ...&quot;</comment>
      <origin>154985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14154" sha1="tu2tcayybhwxzm4mxy27whcloxe9i65" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ 
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သၢင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ သြႃႇၸဝ်ႈၸၼ်ၻိမႃ၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်ပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝးတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။
==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။
==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း 
&lt;br&gt;•	လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊
&lt;br&gt;•	မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==
	လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -
&lt;br&gt;•	လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ
&lt;br&gt;•	ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ
&lt;br&gt;•	ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
==ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ=
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ 
လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။
==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -
&lt;br&gt;•	သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ
&lt;br&gt;•	ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး
&lt;br&gt;•	ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
=ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ==
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။</text>
      <sha1>tu2tcayybhwxzm4mxy27whcloxe9i65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154986</id>
      <parentid>154985</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <comment>သၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈမႂ်ႇ တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ</comment>
      <origin>154986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14687" sha1="b4hslt4vrx1edxztc66lu6nhidbyb56" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ 
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သၢင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ သြႃႇၸဝ်ႈၸၼ်ၻိမႃ၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်လုင်ပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇ ဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝးတမ်ႈတီႈၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။
==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။
==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊
&lt;br&gt;•	ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း 
&lt;br&gt;•	လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊
&lt;br&gt;•	မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==
	လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -
&lt;br&gt;•	လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ
&lt;br&gt;•	ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ
&lt;br&gt;•	ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
=ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ=
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ 
လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။
==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -
&lt;br&gt;•	သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ
&lt;br&gt;•	ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း
&lt;br&gt;•	ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး
&lt;br&gt;•	ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
=ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ==
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းထမ်ႇမ၊ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်လုမ်းလႃးသင်းၵျူဝ်ႇ ဢၵ်ႉၵိၸႃႇပၼ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ၊ ၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ၊ 2018။&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>b4hslt4vrx1edxztc66lu6nhidbyb56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154987</id>
      <parentid>154986</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ= */</comment>
      <origin>154987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14773" sha1="e3txuhghpypxqs1vh2ki359fvwu8i90" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ 
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သၢင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

'''တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ'''ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ''' ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၸၼ်ၻိမႃ'''၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်'''လုင်းပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ''' ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ'''၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။
==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။
==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
• ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း &lt;br&gt;• လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊&lt;br&gt;• မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==
	လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -&lt;br&gt;• လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ&lt;br&gt;• ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ&lt;br&gt;• ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
=ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ=
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။
==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -&lt;br&gt;• သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ&lt;br&gt;• ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;• ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
=ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ=
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းထမ်ႇမ၊ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်လုမ်းလႃးသင်းၵျူဝ်ႇ ဢၵ်ႉၵိၸႃႇပၼ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ၊ ၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ၊ 2018။&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==</text>
      <sha1>e3txuhghpypxqs1vh2ki359fvwu8i90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154988</id>
      <parentid>154987</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း</username>
        <id>6650</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>154988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14811" sha1="8b8ch2oup990rb45scoo9572s63xqev" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ 
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သၢင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

'''တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ'''ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ''' ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၸၼ်ၻိမႃ'''၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်'''လုင်းပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ''' ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ'''၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။
==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။
==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
• ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း &lt;br&gt;• လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊&lt;br&gt;• မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==
	လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -&lt;br&gt;• လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ&lt;br&gt;• ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ&lt;br&gt;• ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။
=ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ=
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။
==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -&lt;br&gt;• သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ&lt;br&gt;• ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း&lt;br&gt;• ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး&lt;br&gt;• ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သံꧠၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
=ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ=
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းထမ်ႇမ၊ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်လုမ်းလႃးသင်းၵျူဝ်ႇ ဢၵ်ႉၵိၸႃႇပၼ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ၊ ၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ၊ 2018။&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==</text>
      <sha1>8b8ch2oup990rb45scoo9572s63xqev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154992</id>
      <parentid>154988</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>154992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14876" sha1="tlsbv4cko6x28uazgwbkxneamx5lu8a" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ 
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သၢင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

'''တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ'''ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ''' ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။

==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၸၼ်ၻိမႃ'''၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်'''လုင်းပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ''' ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ'''၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။

==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
• ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း &lt;br&gt;• လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊&lt;br&gt;• မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==

လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -
* လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ
* ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ
* ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ==
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -
* သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
* ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
* ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈပွင်ၵၢၼ် [[ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး]]
# ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ==
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းထမ်ႇမ၊ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်လုမ်းလႃးသင်းၵျူဝ်ႇ ဢၵ်ႉၵိၸႃႇပၼ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ၊ ၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ၊ 2018။&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:ဝꧣ်ꧣသီရိ}}
{{lifetime|1927|2017}}</text>
      <sha1>tlsbv4cko6x28uazgwbkxneamx5lu8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154995</id>
      <parentid>154992</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>154995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15011" sha1="1nq7q4pnhcnic4jc7orkddh41lkq8jl" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ 
ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင်သၢင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

'''တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ'''ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ''' ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။

==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၸၼ်ၻိမႃ'''၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်'''လုင်းပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ''' ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ'''၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။

==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
• ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း &lt;br&gt;• လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊&lt;br&gt;• မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==

လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -
* လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ
* ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ
* ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ==
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -
* သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
* ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
* ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈပွင်ၵၢၼ် [[ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး]]
# ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ==
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းထမ်ႇမ၊ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်လုမ်းလႃးသင်းၵျူဝ်ႇ ဢၵ်ႉၵိၸႃႇပၼ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ၊ ၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ၊ 2018။&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:ဝꧣ်ꧣသီရိ}}
{{lifetime|1927|2017}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>1nq7q4pnhcnic4jc7orkddh41lkq8jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>154996</id>
      <parentid>154995</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T12:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း</comment>
      <origin>154996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15018" sha1="9tik43niakoif9ypgvuqmk0bwxnqdqg" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
|background  = #FFD068
|color       = black
|name        = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ
|image       =
|caption     = တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ&lt;br&gt; ၵျွင်းၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး
|alias       =
|dharma name = 
|birth_date  = {{Birth year|1927|7|2}}, 
&lt;br&gt; လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ပီၵေႃးၸႃႇ 1289
|birth_place = ဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵျွၵ်းမႄး
|death_date  = 
|death_place =
|nationality = {{ၸွမ်ပိဝ်|တႆး}}
|religion    = [[ထေရဝႃတ|သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]]
|school      = [[ထေရဝႃတ]]
|parents     = ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ
|title       =
|location    = ၶူဝ်ဢုင်ၶူဝ်ၶမ်း၊ ၵျွၵ်းမႄး
|education   = 
|occupation  = 
|teacher     = *ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ၊ [[ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး]]
*ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး
|predecessor = 
|successor   = 
|students    = 
|website     = 
}}

'''တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ''' ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၸွႆႈလူလွမ်တူၺ်းထိုင်လူႇတၢၼ်းသင်ႇၶၸဝ်ႈ ၸိူဝ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ပဵၼ်ဢေႃးဝႃႇတႃႇၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်ႈလူင်သင်ႇၶၸိုင်ႈတႆး၊ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းသံꧠၵရꧣ၊ ၵျွၵ်းမႄး ၸဝ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

==ၸႃႇတီႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈ==
တူၼ်ၶူးလူင် ၸဝ်ႈဝꧣ်ꧣသီရိ ၼႆႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈမႄႈၸဝ်ႈသွင်ပႃး ဢၼ်ၸိုဝ်ႈ'''ပူႇသွင်ဢိင်ႇတႃႇ+ၼၢႆးသွင်မိၵ်ႈ''' ၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ လဵင်ႉလူလုမ်းလႃးမႃး တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးၶၢဝ်၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်ႈ၊ တူင်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1289 ၼီႈ၊ လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇသီႇၶမ်ႈ၊ ဝၼ်ပုတ်ႉ (လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1927) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မီးပီႈၼွင်ႉႁူမ်ႈတွင်ႉၵၼ် ႁႃႈၵေႃႉ-
*ၸၢႆးမူး
*ၼၢင်းလ
*ၼၢင်းသိူင်း
*ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်းလႄႈ
*ၼၢင်းၼိူင်းလူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸဝ်ႈသြႃႇ ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈသီႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ '''ၸၢႆးသူၺ်ႇယူဝ်း'''ၼႆယဝ်ႉ။

==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်သၢင်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်ၸၢင်ႇ==
ပီၵေႃးၸႃႇ 1298 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1936 ၽွင်းဢႃႇယုလႆႈ 9 ၶူပ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ဢဝ်မႃးဢၢပ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပႄးၵပ်ႉပီႇ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ၸၼ်ၻိမႃ'''၊ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီး၊ ဢိူင်ႇၶိူဝ်းၼိမ်း၊ တူဝ်ႇဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ယဝ်ႉ။
ဝၢႆးသေ ပဵၼ်ၵပ်ႉပီႇလႆႈၼိုင်ႈပီယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးမႄႈသွင်ၸဝ်ႈ ၸင်ၶိုၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် တၵႃႇပတ်ႉၸေးသီႇပိူင်သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈသၢင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ သၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပဵၼ်သၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင် ၸဝ်ႈၸင်ႇလႆႈယွၼ်းၶၢင်ႉတမ်ႈတီႈသြႃႇၸဝ်ႈလူင် ၸၼ်ၻိမႃ ၵျွင်းၵျွၵ်ႉၵျီးသေ လူင်းၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈ တီႈတိူၵ်ႈၵျွင်းဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ၊ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
==ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း==
ယူႇႁိုင်ထိုင်မႃး ပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1948 ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈလႆႈမႃးသၢဝ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်'''လုင်းပေႃးမျႃး+ပႃႈမျႅင်ႇ''' ၶဝ်တင်းႁိူၼ်း ပွၵ်ႉဝွႆးၵျီး၊ ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တၵႃႇရႁၢၼ်းသေ ယုၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈသၢင်ႇဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း တီႈၼႂ်းသိမ်ႇ ၵျွင်းဝွႆးၵျီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ထိုင်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး==
မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1318 ၼီႈ၊ ပီၶရဵတ်ႉ 1956 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈမႃးၸႂ်းပီႈၼွင်ႉ ဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်းသေ ၸင်ႇပူၼ်ႉမႃးယူႇသဝ်းတမ်ႈတီႈ '''ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ'''၊ ဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင်၊ ဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်၊ ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်းမႄးယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ယူႇသဝ်းတီႈဝိႁၢၼ်ႇၶူဝ်ဢုင် ႁိုင်ထိုင်သီႇဝႃႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼ ၸပ်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ ဢမ်ႇသႃႇဢမ်ႇၶႅၼ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵွႃႇယဝ်ႉ။

==ပဵၼ်ၸဝ်ႈၼင်ႈၵျွင်း==
ဝၢႆးသေၸဝ်ႈသြႃႇလူင်သုမၼလွၼ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1322 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1960 ၼၼ်ႉ မႅၼ်ႈၽွင်းဝႃႇရႁၢၼ်းၸဝ်ႈလႆႈ 13 ဝႃႇ၊ ဢႃႇယုၸဝ်ႈ 33 ပီ၊ တၵႃႇႁူဝ်ၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶူဝ်ဢုင် ၸင်ႇၶိုၼ်းႁပ်ႉပၢင်းဢဝ် ၸဝ်ႈၸၢင်းဝꧣ်ꧣသီရိ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼင်ႈၵျွင်းသေ ၸဝ်ႈလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ထူဝ်းၼႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈပွင်ၵၢၼ် ၼႃႈဝၢၼ်ႈတႃႇသူၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ႇတႃၵျွင်း ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇယူႇယဝ်ႉ။

==လွင်ႈၵၢၼ်သႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
• ပီၵေႃးၸႃႇ 1324 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1962 ဢွၼ်တင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈ (အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း)တီႈဝၢၼ်ႈၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1334 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1972 ဢွၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉလူင်ၶူဝ်ဢုင်(ၶူဝ်ၶမ်း)၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1336 ၼီႈ၊ ပီၶရိတ်ႉ 1974 ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ပဵၼ်ဝတ်ႉမႂ်ႇၵျွင်းၵၢင်မိူင်း၊ ပွၵ်ႉမၢႆ-8၊ ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊&lt;br&gt;• ပီၵေႃးၸႃႇ 1338 ၼီး၊ (ပီၶရိတ်ႉ 1976၊ လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ 4 ဝၼ်း) လိူၼ်ၸဵတ်းမႂ်ႇ ပႅတ်ႇၶမ်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်တင်ႈမႃး ၸုမ်းၵိူင်းၵရꧣ ပၢင်ၶူၼ်ႉၶႆႈလိၵ်ႈ ၽၢႆႇသင်ႇၶႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁိူၼ်း &lt;br&gt;• လႆႈၸွႆႈထႅမ် သေႃးတုꩡၼ သင်ႇၶၸဝ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈ ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊&lt;br&gt;• မီးဝႃႇသၼႃႇလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၽၢႆႇလင်ႇၵႃႇလူင်သေ ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇႁဵၼ်းမႃးတိႈ မေႃလိၵ်ႈလူင်ၸရေးပၢၼ်းသႅင်း၊ ဝၢၼ်ႈၸိင်း၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းတႆးတွၼ်ႈၵၢင် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

==ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ==

လိၵ်ႈလၢႆးဢၼ်ၸဝ်ႈယၢမ်ႈပေႃႉတၢင်ႇၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုထိုင်မီးသၢမ်ပပ်ႉ -
* လိၵ်ႈၸိင်ႇတႃႇမၼိ
* ပိုၼ်းဢရိမဵတ်ႉတေႇယ လႄႈ
* ပပ်ႉမႁႃႇပုၵ်ႈတႅင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်တႃႇလေႃးၵ ၸဝ်ႈႁဵတ်းၵျ==
ယၢမ်ႈသွၼ်းၽြႃးမွၵ်ႇလေႃး (ပၢၼ်းပွင်း)၊ ၽြႃးပထမံ၊ ဢၢင်းပထမံ၊ ယႃႈယႃပထမံ၊ ယႃႈယႃလၢႆသမ်လၢႆပိူင်လႄႈ တဵၼ်းရတၼႃႇတီႇပံ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉၸမ်ၵႆၶဝ် ႁုထိုင်ၵၼ်သေ ၶဝ်ႈၸႂ်သူဝ်သိုဝ်ႉ ယိပ်းတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼမ်တေႉတေႉ။ လိူၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးတၵႃႇၶဝ်သေ သၢင်ႈသၢၼ်ၽြႃးဢိၼ်းသၢၼ်ႇ တီႈဝတ်ႉၶူဝ်ဢုင်ယဝ်ႉ။

==ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈပွင်ၵႂႃႇ==
ၸဝ်ႈသြႃႇလူင်ဝꧣ်ꧣသီရိၼႆႉ ၵၢၼ်ၸုမ်းသင်ႇၶႃႇၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇမႃးၼႃႈၵၢၼ်လၢႆလၢႆၸၼ်ႉ -
* သံꧠၼႃၵယ ဢိူင်ႇ
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင်ၵၢၼ် တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
* ႁူဝ်ပဝ်ႈ သံꧠၼႃယၵ တူင်ႇဝဵင်း
* ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈၵေႃႇတင်ႈလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၸုမ်းၵရꧣ တူင်ႇဝဵင်း
* ၽူႈပွင်ၵၢၼ် [[ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး]]
# ဢေႃဝႃၻႃၸရိယ ငဝ်ႈငုၼ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလူင် သင်ႇၶႃႇၸိုင်ႈတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

==ၸဝ်ႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈၶမ်း ဝႆႉတမ်းၶၼ်ႇထႃႇ==
ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1379 ၼီႈ၊ (2017၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 4 ဝၼ်း) ၽွင်းဢႃႇယုၸဝ်ႈထူၼ်ႈထိုင် 90 ပီ၊ ဝႃႇသႃၸဝ်ႈ တဵမ်လီ 70 ဝႃႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်သီႇမူင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် လႆႈၶဝ်ႈသူၼ်မၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈၶမ်းၵႂႃႇပႅတ်ႇ လုၵ်ႈၼွင်ႉတပေး တၵႃႇ ႁူဝ်ၶိုၼ်းၵျွင်းၸဝ်ႈလႄႈ၊ ပီႈၼွင်ႉတၵႃႇၸမ်ၵႆတင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈတၵႃႇတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်လဵၵ်ႉမွင်ၸႂ်ယူႇသေတ လႆႈဢဝ်လွင်ႈပိူင်သၽေႃးတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းသေ သင်ႇသွၼ်တူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ဢသုၽၽႃႇဝၼႃႇၵွႃႇယူႇတီႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။&lt;ref&gt;ပပ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းထမ်ႇမ၊ တီႈမၢႆတွင်းပၢင်လုမ်းလႃးသင်းၵျူဝ်ႇ ဢၵ်ႉၵိၸႃႇပၼ၊ ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် ဝꧣ်ꧣသီရိ၊ ၵျွင်းၶူဝ်ဢုင်၊ တူင်ႇဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမိူဝ်ႈ လိူၼ်ၽေႇၽေႃႇဝႃႇရီႇ၊ 2018။&lt;/ref&gt;

== ၽိုၼ်ဢိင် ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:ဝꧣ်ꧣသီရိ}}
{{lifetime|1927|2017}}

[[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈရႁၢၼ်း သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ မိူင်းတႆး]]</text>
      <sha1>9tik43niakoif9ypgvuqmk0bwxnqdqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ 2017</title>
    <ns>14</ns>
    <id>61139</id>
    <revision>
      <id>154993</id>
      <timestamp>2026-09-08T12:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saimawnkham</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း &quot;{{year by category|m=2|c=0|d=1|y=7|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}} {{CategoryTOC}}&quot;</comment>
      <origin>154993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="n4h8562l2i8gzvg7p0s6zlisdrwuorf" xml:space="preserve">{{year by category|m=2|c=0|d=1|y=7|cat=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|sortkey=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|parent=ၵူၼ်းၸိူဝ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ ပီ|subcat=}}
{{CategoryTOC}}</text>
      <sha1>n4h8562l2i8gzvg7p0s6zlisdrwuorf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>