ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး shnwiki https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၾၢႆႇ ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ထႅမ်းပလဵတ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၵိူၼ်ႇတူ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ ပိူင်လိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း TimedText TimedText talk မေႃႇၵျူး ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး Event Event talk 0 617 155619 155604 2026-09-12T12:17:11Z Saimawnkham 5 added [[Category:ဢုပႃသိၵႃ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 155619 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | name = ဝိသႃႇၶႃႇ | image = (2023) Visakha, Pathum Wanaram Temple, Bangkok.jpg | caption = ဝိသႃႇၶႃႇ၊ တီႈ[[:en:Wat Pathum Wanaram|ဝတ်ႉပထုမ်းဝႃႇၼရမ်ႇ]]၊ [[ၵုင်းထဵပ်ႈ]]၊ [[မိူင်းထႆး]] | birth name = | other_names = မိၵႃႇရမႃႇတႃႇ | dharma name = | birth_date = | birth_place = [[Bhadaiya]], [[Magadha (Mahajanapada)|Magadha]] | death_date = | death_place = | religion = [[သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]] | school = | lineage = | title = Chief Female Patron | location = | education = | profession = [[Upasika]] | teacher = [[:en:Gautama Buddha|ၵေႃးတမပုတ်ႉထ]] | reincarnation_of = | predecessor = | successor = | students = | spouse = ပုၼ်ႇၼဝတ်ႉတၼ | children = | website = }} '''ဝိသႃႇၶႃႇ'''ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း '''ထၼၼ်ႇၸယ''' ဝဵင်းသႃႇၵေႇတ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုမၼ်းလႆႈ သိပ်းႁူၵ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃႈမႄႈမၼ်း ၸင်ႇဢဝ်ၵူပ်ႉၵူႈပၼ် '''ပုၼ်ႇၼဝတ်ႉတၼ''' ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၵူၼ်းမီးလူင် ၸဝ်ႈယေးငိုၼ်း '''မိၵႃႇရ''' မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိလႄႈ မၼ်းၼၢင်းၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇယူႇၸွမ်း ၸဝ်ႈၽူဝ်မၼ်း မိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိယူႇယဝ်ႉ။<br> <br> ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ယူႇၼႂ်းႁိူၼ်းၶိင်းၶဝ် မိၼ်ႇတၵယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝိသႃႇၶႃႇ လႆႈၸဵတ်းၶူပ်ႇၼၼ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းၶိင်းၶဝ်သေ လႆႈၵႂႃႇထူပ်းႁၼ်ဝႆႈသႃၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸွမ်းၶိင်းၶဝ်သေ လႆႈၵႂႃႇထူပ်းႁူပ်ႉႁၼ် ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵမ်းၵွႆးၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်သေႃးတႃႇပၢၼ်ႇၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။<br> <br> ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးၽႅဝ်ၶၢဝ်းၽူၼ်ၼႆ ယူႇသဝ်းဢဝ်ဝႃႇတီႈၵျွင်းၸေႇတဝၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမီးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇထိၵ ႁဵတ်းလူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ လုၵ်ႉမိူင်းသႃႇၵေႇတသေ မႃးတူၵ်းၼႃႈႁိူၼ်းမိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိယဝ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းမႃးထူပ်းႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈထႅင်ႈလႄႈ မီးတိုဝ်ႉတၢင်း တႃႇၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈထမ်ႇမတြႃးမၼ်းၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၽႅဝ်မႃးသႃႇဝတ်ႉထိၵေႃႈ မႃးႁဵတ်းလူႇၵျွင်းလူင်လင်ၼိုင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇသင်ႇၶႃႇၶဝ်ႈၸဝ်ႈ တီႈပႃႈဢွၵ်ႇဝဵင်းသႃႇဝတ်ႉထိၼၼ်ႉ။ ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ သတ်ႉထႃႇတြႃးႁႅင်းယႂ်ႇသေ လူႇတၢၼ်းလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇပၼ်ၸုမ်ႈၶူး "[[ဢေႇတတၵ်ႈ|ဢေႇတတၵ်ႉ]]" ၵေႃႉမီးၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ ၵုင်ႇမုၼ်သုင် တီႈလူႇတၢၼ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ ဝၢႆးသေ ၽႅဝ်ႁိူၼ်းၸဝ်ႈၽူဝ်ယဝ်ႉ လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼမ်တႄႉတႄႉ။ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၸဝ်ႈၵေႃႈ သဵင်ႈၵၢမ်ႇလႄႈ မိၵႃႇရ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈၸဝ်ႈၼႆႉ ထီႇၼဵဝ်သေဢမ်ႇၵႃး မီးၸႂ်ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ပိူၼ်ႈ ဝႆႉၸႂ်ငမ်းငဝ်းၼိူဝ်ပိူၼ်ႈယူႇတႃႇသေယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၵၢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉဢွၼ်ႇၵွႆးၵေႃႈ ၵႆႉဢွၵ်ႇတေႃးသသေ ၵႆႉၵႆႉလႄႇ မၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးလုၵ်ႈပႂ်ႉမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝိသႃႇၶႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁိုင်မႃးလွႆးလွႆး လွင်ႈဢၼ်ႁၼ်လီၼိူဝ် လုၵ်ႈပႂ်ႉမၼ်း ယိုင်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ထိုင်ၵႂႃႇၸၼ်ႉ ပေႃးလိုပ်ႈလုၵ်ႈပႂ်ႉ လူင်းႁိူၼ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈလိုပ်ႈလူင်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ဝိသႃႇၶႃႇဢမ်ႇႁပ်ႉသေ ၸင်ႇမွၵ်ႇၼႄလွင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ "ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈၸႂ်ႉဢၼ်ၵႂႃႇသိုဝ်ႉမႃးတီႈၵၢတ်ႇ သိုဝ်ႉၶၢႆၶႃႈ တႃႈၼမ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇမႃးတဵၵ်းၼမ်ႉပၼ်တီႈႁိူၼ်း၊ ဢၼ်လႆႈၽႅဝ်ႁွတ်ႈမႃးတီႈႁိူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇထုင်းၾိင်ႈသေ ၵူပ်ႉၵူႈပဵၼ်ႁိူၼ်းယဝ်ႉ ယူႇတီႈပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉသေ ၸင်ႇမႃး၊ သင်ဝႃႈ ပေႃႈၸဝ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ လီဢုပ်ႇဢူဝ်းတင်းၵူၼ်းမီးလူင် ပႅတ်ႇၵေႃႉ ဢၼ်ဢူႈႁဝ်းၶႃႈသႂ်ႇမႃးၸွမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈၶႃႈၼၢင်းၼၼ်ႉဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ" ဝႃႈၼႆသေ ပၼ်ၾၢင်ႉပေႃႈၸဝ်ႈမၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ပေႃႈၸဝ်ႈမၼ်းမိၵႃႇရၵေႃႈ ၸင်ႇၽိတ်ႈမွၵ်ႇၶဝ်ပႅတ်ႇၵေႃႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇမၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးၼိူဝ် ဝိသႃႇၶႃႇ ပႃႈၼႃႈၶဝ် ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈမၢပ်မႂ်ႁိၼႄး ၼိူဝ်မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတွပ်ႇၵႄႈၵႂႃႇ ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈ -<br> <br> '''လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးမၢႆ (1)'''- ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ ပေႃးတၵ်ႉၵတွၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇၼုင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ႁဝ်းၵိူဝ်းယမ်ၼၼ်ႉ မႃးႁိူၼ်းၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ၶဝ်လႄႈ မၼ်းမီးတၢင်းၽိတ်း။<br> '''ၶေႃႈတွပ်ႇၵႄႈ'''- ၼႂ်းပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ဢၼ်ၶႃႈလႆႈယႂ်ႇမူႈမႃးၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးၵူၼ်းၸၢႆးပွႆႇပူၺ်သေပွၵ်ႈ၊ ႁဵတ်းသင်လႄႈ ၶႃႈသမ်ႉတေလႆႈၼပ်ႉယမ်တၵ်ႉၵတၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈလႃႇ။<br> <br> '''လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးမၢႆ (2)'''- ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ ပေႃးၵၢင်ၶိုၼ်းလိုၵ်းမႃး ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈႁိုင်ႁိုင်ၼၼ်ႉ မီးတၢင်းၽိတ်းဢိူဝ်ႈ။<br> '''ၶေႃႈတွပ်ႇၵႄႈ'''- မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ၼၼ်ႉ မႃႉမႄႈတီႈႁိူၼ်း ဢၼ်ဢဝ်ႁဵတ်းၶွင်ၽၢၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈမၼ်း။ မိူဝ်ႈမၼ်းၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၶဝ်လုမ်းလႃးမၼ်းႁႃႉ ၼႆလႄႈ ဢဝ်တၢင်းယူင်ႉၾႆးသေ ႁွင်ႉပႃးၶႃႈၸႂ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၸင်ႇၵႂႃႇတူၺ်း။<br> <br> '''လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးမၢႆ (3)'''-မိူဝ်ႈဝႃး ၵဝ်ၶႃႈမိၵႃႇၼႆႉ တိုၵ်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈလီၽၵ်းဝၢၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မီးရႁၢၼ်းတူၼ်ၼိုင်ႈ ၽႅဝ်မႃးၼႃႈၽၵ်းတူ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဝိသႃႇၶႃႇသမ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ၶႃႈၵိၼ်ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶဝ်ႈယဵၼ်ၽၵ်းယဵၼ်မၼ်းၵွႆးၼႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသရေႇၼႃႈတႃၶႃႈတူၵ်းလႄႈ မီးတၢင်းၽိတ်းဢိူဝ်ႈ။<br> '''ၶေႃႈတွပ်ႇၵႄႈ'''- မိၵႃႇရၼႆႉ မိူဝ်ႈၸၢတ်ႈၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလူႇတၢၼ်းယိုၼ်ႈပၼ်တၢင်းၵိၼ်ယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ယွၼ်ႉတၢင်းလူႇတၢၼ်းဝၼ်းလင်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵိၼ်။ တၢင်းၵိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ၵုသူဝ်ႇၵဝ်ႇၵွႆး၊ တေႃႈလဵဝ်သမ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းတၢင်းလူႇတၢၼ်းသင်လႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်မႂ်ႇသႂ်။<br> <br> '''လွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးမၢႆ (4)'''- ပေႃႈဝိသႃႇၶႃႇၶဝ်ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇပွႆႇလုၵ်ႈယိင်းမၼ်းမႃး သႃႇဝတ်ႉထိၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢမ်ႇၵပ်းဢမ်ႇၵၢႆႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇဢမ်ႇမႅၼ်ႈသေ သင်ႇသွၼ်မၼ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇပွႆႇမႃး။ ပေႃးယင်းထွမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႈလၢင်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလီ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဝိသႃႇၶႃႇၼႆႉ မီးတၢင်းၽိတ်းဢိူဝ်ႈ။ '''ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈမၢပ်ႇမႂ်ႁိၼႄးမၢႆ(4) ၼႆႉသေ ၼႄဝႆႉႁူဝ်ၶေႃႈႁင်းမၼ်းၶေႃၶေႃဝႃႈ ''''ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်တႃႇလုၵ်ႈပႂ်ႉ'''' ၼႆယဝ်ႉ။<br> <br> ဝိသႃႇၶႃႇၵေႃႈ တွပ်ႇၵႄႈသပ်းလႅင်းၼႄ လွင်ႈသင်ႇသွၼ်ပေႃႈၶဝ်ယဝ်ႉၵေႃႈ မိၵႃႇရ ယိၼ်းပဵၼ်ဢၼ်မႅၼ်ႈၸႂ်သေ ၸင်ႇပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးၶႂၢင်းပၼ်ႁႂ်ႈဝိသႃႇၶႃႇ ၽိတ်ႈပၢင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယေႃးၶိင်းမႃးတီႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။<br> ၸွမ်းၼင်ႇဝိသႃႇၶႃႇၽိတ်ႈပၢင်းသေ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ၸင်ႇယေႃးၶိင်းၽႅဝ်မႃးႁိူၼ်းဝိသႃႇၶႃႇယဝ်ႉ ႁေႃးၼႄတြႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိၵႃႇရတႄႉ ယွၼ်ႉၵိူဝ်းယမ်သႃႇသၼႃႇတၢင်ႇဢၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးတြႃးယူႇၼၼ်ႉ ယူႇၽၢႆႇၼႂ်းၽႃႈၵင်ႈသေ ထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ်ၵွႆးယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပႃႇရမီႇဝၼ်းလင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈသၢင်ႈမႃးၼမ်ယဝ်ႉလႄႈ ယူႇၽၢႆႇၼႂ်းၽႃးၵင်ႈသေ ထွမ်ႇငိၼ်းဢဝ်ၵွႆးၵေႃႈ လႆႈဢဝ်တူဝ်ထူပ်းႁူႉၸႅင်ႈလွင်ႈဢၼိတ်ႉၸတြႃးၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼၼ်သေ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉမၼ်းၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးထူပ်းႁၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ သိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ မိၵႃႇရၼႆႉ လုၵ်ႉဢွဝ်ၽဝ ဢၼရိယႃႇဢၼ်ဢမ်ႇမျၢတ်ႈတွၼ်းသေ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၽဝဢရိယဢၼ်မျၢတ်ႈတွၼ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵေးၸူးဝိသႃႇၶႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ ယႂ်ႇတႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈတေႇသၼႃႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသုတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ မိၵႃႇရၸင်ႇဝႃႈတီႈဝိသႃႇၶႃႇဝႃႈ "သူၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၵဝ်ၶႃႈယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉ သူၵိူတ်ႇလဵင်ႉပၼ်လႄႈ ၵဝ်ၶႃႈလႆႈၽဝမႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈၶႃႈယဝ်ႉ" ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၸင်ႇဝႃႈဝိသႃႇၶႃႇဝႃႈ "မိၵႃႇရဝိသႃႇၶႃႇ"ၼႆယူယဝ်ႉ။ ႁိုင်မႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ တၵ်ႉၵႃႇၵျွင်းလူင် ဝိသႃႇၶႃႇၵေႃႈ ၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ "မိၵႃႇရ" ၼႆလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ဢၼ်ဝိသႃႇၶႃႇလႆႈ "မိၵႃႇရမႃႇတႃႇ" ၼၼ်ႉ ၶူပ်းငမ်ႇၵၼ်တင်းငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br> <br> <div class="center" style="width: auto; margin-left: auto; margin-right: auto;"> '''ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် တႃႇလုၵ်ႈပႂ်ႉ''' </div> ၵူၼ်းမီးလူင်ၸဝ်ႈယေးငိုၼ်း ထၼ်ႇၸရႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈတေဢဝ်လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ဝိသႃႇၶႃႇ ပွႆႇၵႂႃႇတီႈပုၼ်ႇၼဝတုၼ မိူင်းသႃႇဝထိၼၼ်ႉ မၼ်းသင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းတႃႇလုၵ်ႈယိင်းမေႃႇယူႇမေႃၵိၼ် ႁႂ်ႈလႆႈတၢင်းသိူဝ်းသႃႇၼႆႉသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်းၽိဝ်မၼ်းၵွႆးတႄႉ မိူၼ်ႁၢင်ႈ ဢမ်ႇၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်လႄႈ ထိုင်တီႈ ၸဝ်ႈပေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇယုမ်ႇသေ မီးၸႂ်ငမ်းငဝ်းၼိူဝ်လုၵ်ႈပႂ်ႉမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝိသႃႇၶႃႇသပ်းလႅင်းၼႄတီႈပွင်ႇမၼ်း ၵမ်းဢၼ်ဢၼ်လႄႈ ၸင်ႇပွင်ႇၸႂ်ႁၼ်လီမႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> <br> ၶေႃႈၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ် (10) ပိူင်လႄႈ တီႈပွင်ႇမၼ်းၸမ်း - မိူၼ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယယဝ်ႉ။<br> <br> '''1။ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၾႆးတၢင်းၼႂ်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈ။'''<br> သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းပေႃႈၸဝ်ႈၼၼ်ႉသေၵေႃႉၵေႃႉ ႁဵတ်းၽိတ်းမႅၼ်ႈသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၼၼ် မီးလွင်ႈတွပ်ႇထဵင်ၵၼ်သေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူၼ်ႈႁူႉၸွမ်း။ တေလႆႈထိင်းသိမ်းဝႆႉ။ ဢမ်ႇမီးၾႆးဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်သေ ၾႆးဢၼ်ၽႅဝ်ၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈ။<br> <br> '''2။ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၾႆးတၢင်းၼွၵ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းႁိူၼ်း။'''<br> သင်ဝႃႈလႆးငိၼ်းၶၢဝ်ႇဢမ်ႇလီ ၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းပေႃႈၸဝ်ႈသေၵေႃႉၵေႃႉတၢင်းၼွၵ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈသႄႉသွမ်းလၢတ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းၼႂ်းႁိူၼ်းၼႆၸိုင် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇတီႈၼႂ်းႁိူၼ်း။ ဢမ်ႇမီးၾႆးဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်သေ ၾႆးဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းၼွၵ်ႈမႃး။<br> <br> '''3။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈပၼ် ၵေႃႉဢၼ်ပၼ်ၼၼ်ႉၵွႆး။'''<br> သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းတၢင်းၼွၵ်ႈမႃးၸေႇယိမ်ၶူဝ်းၶွင်ႇၼႂ်းႁိူၼ်းသေဢၼ်ဢၼ်ၼႆ တေမႃးသူင်ႇပၼ်ၶိုၼ်းယူႇ ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႂႃႇသေ သမ်ႉမႃးသူင်ႇပၼ်ၶိုၼ်းၼႆ ႁႂ်ႈပၼ်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵွႆး။<br> <br> '''4။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈပၼ် ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉ။'''<br> ၸေႇယိမ်ၶူဝ်းၶူဝ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေမႃးသူင်ႇပၼ်ၶိုၼ်းယူႇ ၼႆသေတႃႉ ၵေႃႉဢမ်ႇမီးၵတိသေ သမ်ႉဢမ်ႇမႃးသူင်ႇပၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေပၼ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ။<br> ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်ၼ်ႉ ပၼ်ယိမ်သေ ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇသူင်ႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၵႆႉၵႆႉယၢမ်ႈထူပ်းၺႃးၼႃႇ။ သင်ဢမ်ႇပၼ်ၸေႇယိမ်တႄႉ တေသုမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈၵွႆး။ လွင်ႈၼႆႉ တႃႉဢမ်ႇပၼ်ၸေႇယိမ်တႄႉ ယင်းတေလီလိူဝ်ယဝ်ႉ။<br> <br> '''5။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈပၼ် ၵေႃႉဢၼ်ပၼ်ၼၼ်ႉ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈပၼ်။<br> မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းႁိူၼ်းႁဝ်း ပၼ်ယိမ်သေ သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆတႄႉ ၵေႃႉမႃးၸေႇယိမ်ၼၼ်ႉ ၽၢၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ မီးၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တေလႆႈပၼ်ယိမ်။ ၶႂ်ႈပၼ်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇပၼ်ၶိုၼ်းၵေႃႈလီ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလႆႈၸေႇယိမ်ပၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇပိူၼ်ႈသမ်ႉသၢင်ႇထုၵ်ႇၵႂႃႇၼႆၸိုင် ယွၼ်ႉၸေႇတၼႃႇလႄႈ လႆႈသုမ်းၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႈ ၸႂ်ဢမ်ႇလူႉၸွမ်းမၼ်း။<br> <br> '''6။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈမေႃၼင်ႈ ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီ။'''<br> သင်ဝႃႈ ပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈၸဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၽူဝ်လႄႈ ၼွင်ႉၸၢႆးၽူဝ်၊ ပီႈဢၢႆႈၽူဝ်ၶဝ် လုၵ်ႉၸုၵ်းယူႇၼႆ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈၼင်ႈဝႆႉယူႇ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼင်ႈမူတ်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈပႂ်ႉၸင်ႇတေလႆႈၼင်ႈ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ မေႃၼင်ႈႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီ ၼႆယဝ်ႉ။<br> <br> '''7။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈမေႃၵိၼ် ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီ။'''<br> မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ယႅမ်ႉယဝ်ႉမူတ်း ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ ၸင်ႇတေၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိုင် ၸင်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ ၼႆႉၸင်ႇပွင်ႇဝႃႈ မေႃၵိၼ်ယႅမ်ႉႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီယဝ်ႉ။<br> <br> '''8။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈမေႃၼွၼ်း ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီ။'''<br ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈမူတ်းသေ ႁဵတ်းပၼ်ဝေႇယႃႇဝိတ်ႉၸၵူၼ်းထဝ်ႈယဝ်ႉ ပေႃးၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၼွၼ်းယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ ၸင်ႇတေလႆႈၶဝ်ႈၼွၼ်း။ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈမေႃၼွၼ်းႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇလီယဝ်ႉ။<br> <br> '''9။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈမေႃလူလွမ်လုမ်းလႃးၾႆး။'''<br> ၵေႃႉပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်၊ ပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈၸဝ်ႈ၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ၶဝ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ႈၾႆးလႅင်းႁိူဝ်ႈယူႇသေ တေလႆႈလူလွမ်လုမ်းလႃးၶဝ်တႃႇသေယဝ်ႉ။<br> <br> '''10။ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈပႂ်ႉၼႆႉ တေလႆႈမေႃၼပ်ႉထိုဝ်ၵိူဝ်းလီၽီငဝ်ႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း။'''<br> တေလႆႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၽူဝ်၊ ပေႃႈၸဝ်ႈမႄႈၸဝ်ႈၼႆႉ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈႁဝ်းၵိူဝ်းယမ်လႄႈ တေလႆႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇ ယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႉ။<br> လွင်ႈသင်ႇသွၼ်သိပ်းပိူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽွၼ်းလီ တႃႇသေၵေႃႉၵေႃႉ လႆႈသိူဝ်းသႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်ထမ်ႇမ၊ ဢၼ်ၶူပ်းငမ်ႇတင်းၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ယိူင်းထိုင် လုၵ်ႈပႂ်ႉၵူႈၵေႃႉ ၸိူဝ်းမီးယူႇတီႈၵူႈႁိူၼ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉလႄႈ သင်ဝႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းပေႃးၼႆၸိုင် ၼႂ်းလေႃးၵလူင်ၼႆႉ တေလႆႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်သေ ပဵၼ်လွင်ႈလၵ်းလႅမ်းသႅမ်းၵႃႈ ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉၸိုမ်းသႅင်မႅတ်ႉတႃႇ လေႃႇတွင်ႈႁူတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ==ၽိုၼ်ဢိင်== ၼႃႈလိၵ်ႈ 83၊ ပပ်ႉ - ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ| တႅမ်ႈ - သြႃႇလူင်ဢူးၵူဝ်ႇဢိင်ႇၵႃႇ (ၽူႈၼႄတြႃးဝိပသ်သၼႃႇလုမ်ႈၾႃႉ) [[Category:ႁၢင်ႈပိုၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ]] [[Category:!Main category]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢုပႃသိၵႃ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ]] 8r6eefm2czs7h3p50ujs2xgpfa57hum 0 2186 155617 15552 2026-09-12T12:16:10Z Saimawnkham 5 added [[Category:ဢုပႃသိၵႃ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 155617 wikitext text/x-wiki == ၵႂၢမ်းၼမ်း== ‘ၸဝ်ႈသီႇဝလိ’ၼႆ ပေႃးဢဝ်ပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇလႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်းသင်ႇၶႃႇ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉဝႃႈၸိုင် ၵမ်ႉၼမ် တိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် တူၼ်ပႃးဢၼ် မီး ၽုင်းမုၼ်လၢပ်ႈလႃႇၽယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းသင်ႇၶႃႇ ၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉမၼ်းၸဝ်ႈ မီးၽုင်းမုၼ်လၢပ်ႈလႃႇၽ ယႂ်ႇလူင်တႄႉလႄႈ ၼႂ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉသင်ႇၶႃႇရႁၢၼ်း(41) တူၼ်ၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လႆႈၼွပ်ႇပၼ် ၸိုဝ်ႈၸုမ်ႈ ၶူးဝိသေသ ပၼ်ၸဝ်ႈသီႇဝလိ‘ၽၢႆႇၸုမ်ႈၶူး ဢေတ တၵ်ႉလၢပ်ႇလႃႇၽယႂ်ႇ’ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ မီးလၢပ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝိပသ်သီၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆ တေၸူႉၵၼ် ၵၢပ်ႈလူႇသွမ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇၶႃႇ ၸဝ်ႈၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅင်းယူႇ။ တႃႇတေ လူႇတၢၼ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈသမ်ႉလူဝ်ႇၼမ်ႉ ၽိုင်ႈလႄႈ ၼေႃႇၶမ်းၸဝ်ႈ သီႇဝလိ သမ်ႉၵႂႃႇႁႃလႆႈမႃး ႁူင်းၽိုင်ႈႁူင်းၼိုင်ႈ။ ပိူၼ်ႈမႃး ပၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇသေ သိုဝ်ႉ ၵေႃႈမၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇၶၢႆ။ မၼ်းၸင်ႇထၢမ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၶဝ်မႃးႁႃသိုဝ်ႉၼမ်ႉၽိုင်ႈ ပၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ သေ လႆႈႁူႉဝႃႈ တေဢဝ်လူႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆလႄႈ မၼ်းၸၢႆး ၸင်ႇဢမ်ႇၶၢႆသေ ဢဝ်ၼမ်ႉၽိုင်ႈမၼ်း ႁဵတ်း ပဵၼ်တၢင်းလူႇၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸေႇတၼႃႇ ၽိူၵ်ႇ ၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၼၼ်ႉသေ မၼ်းၸၢႆးၸင်ႇလၢပ်ႈလႃႇၽ ယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပိုၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ တေလႆႈ ႁၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းထမ်းၶုၻ်ၻၵၼိၵႃယ ꩪမ်မပၻၵထႃ ပပ်ႉသွင်၊ ထေရႃပႃၻၢၼ်ပႃလိ တင်းဢꩦ်ꩧၵထႃလႄႈ ပပ်ႉထမ်း ဢုၻႃၼပႃလိၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢွၼ် ၵၼ် ၶိုၼ်းမႄးတႅမ်ႈဝႆႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ယဝ်ႉလႄႈ တေလႆႈလူႁၼ် ဢၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈငၢႆႈၵၼ်ၼမ်ယူႇ။ ၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်မီးလွင်ႈ ၽုင်းမုၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇလၢပ်ႈ လႃႇၽ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လိူင်ႇၼမ် ၽီပၼ် ၵူၼ်းလူႇ တၢၼ်ႇၼႆႉၼႆႉ လီလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပိုၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇၵႃး လီလႆႈႁူႉပႃးလွင်ႈ ၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းလႄႈ ပေႃႈမႄႈမၼ်းၸဝ်ႈၽွင်ႈယူႇၼႆလႄႈ တီႈၼႆႈ တေယွၼ်းဢဝ် ပိုၼ်းမႄႈမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼႂ်း ထမ်း ‘ဢုၻႃၼၵႃထႃ’ၼၼ်ႉသေ တႅမ်ႈၼႄၵႂႃႇ ဢိတ်းၼိုင်ႈယူႇ။ == ၽွင်းမိူဝ်ႈပႃးတွင်ႉ ဝူၼ်ႉဢွင်ႉသၢမ်ပိူင်== ပေႃႈမႄႈလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈသီႇဝလိၼႆႉ ပဵၼ် ၶိူဝ်းၵူၼ်းၵေႃးလိယသေ ယူႇသဝ်းတီႈ ဝဵင်းၵုၼ်ႇတိၵႃႇ ၼႂ်းမိူင်းသႃႇဝတ်ႉထိ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶုၼ် ၵေႃးလိယလႄႈ ၸိုဝ်ႈပေႃႈ ၸဝ်ႈသီႇဝလိၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ ၶုၼ်ၸၢႆးၵေႃးလိယ၊ ၸိုဝ်ႈမႄႈႁွင်ႉ ၼၢင်းသုပ်ႉပဝႃႇသႃႇ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်လူင်ၵေႃးလိယၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ယူႇသဝ်း တီႈ ၼႂ်း ထိူၼ်ႇၵုၼ်ႇတတႃႇၼ ႁိမ်းဝဵင်းၵုၼ်ႇတိၵႃႇၼၼ်ႉ ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇၼႆႉ ပႃးသၼ်ႇထေႇၼေႃႇလွင်းၸဝ်ႈ ၸဝ်ႈသီႇဝလိ လႆႈမႃးၸဵတ်းပီယဝ်ႉလႄႈ လိုၼ်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်းဝၼ်း ယၢမ်းၽွင်း ၸမ်တေၵိူတ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းလႆႈၶၢမ်ႇ ဝေႇတၼႃႇ ၸဵပ်းၵႅၼ်း ၶၢၼ်ၸႂ် သဵပ်ႇတႅင်းႁႅင်းလိူဝ် ပေႃးၶႂ်ႈလိုမ်းႁၢင်ႈလိုမ်းတူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုင်လၢႆးလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ မႄးလၢႆး လႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇသိူဝ်း ၼင်ႇႁိုဝ် တၢင်းၸဵပ်းဝေႇတၼႃႇ သမ်ႉပေႃး ဢမ်ႇတိူဝ်း ယွမ်းလိူဝ်ၸိူဝ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်း ၼၢင်းၸင်ႇဝူၼ်ႉၶႆႈလူၺ်ႈ ၵုၼ်းမုၼ်ပုတ်ႉထ၊ ထမ်ႇမ လႄႈ သင်ႇၶႃႇသၢမ်ပိူင်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈမၼ်းၼၢင်း ဝူၼ်ႇၶႆႈၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်း ႁွင်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၽူဝ်မၼ်း မႃးသေ မွၵ်ႇ လၢတ်ႈဝႃႈ * “သူဢိူၺ်း... မႃးတီႈၼႆႈၵမ်းၼိုင်ႈလူး၊ သူၵႂႃႇ တီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ ဝႆႈသႃၵၼ်ႇတေႃးလီငၢမ်းယဝ်ႉ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢွၼ်ႇႁဝ်းၼႆႉ လဝ်ႈလၢတ်ႈပၼ်ထိုင် တီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢိတ်ႈၼိုင်ႈလႄႈၼႃႈ သူဢိူၺ်၊ သူလဝ်ႈလၢတ်ႈ ဝႆႈသႃပၼ်ဝႃႈ ‘မေးၼၢင်းၶႃႈ ၼၢင်း သုပ်ႉပဝႃႇသႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း ၶုၼ်ၵေႃးလိယ ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶႃႈတပေးႁဝ်း ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၸႂ် မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ မႃးမွၵ်ႇလဝ်ႈထၢမ်ထိုင်သေ ဝႆႈသႃ ၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆဢေႃႈ၊ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း ၸွင်ႇမီးတၢင်းပဵၼ် ရေႃးၵႃႇယႂ်ႇလူင်လၢႆးလၢၵ်ႇ ဢၼ် ဢႃႇယူႉ သမ်ႉပေႃးတေၶၢတ်ႇၼၼ်ႉၶႃႈႁိုဝ်? ၸွင်ႇမီး တၢင်းပဵၼ် ထမ်ႇမတႃႇဢိတ်းဢွတ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လူမ်း ၵူၼ်ႉ၊ႁူဝ်ၶႆႈ၊ၼၢဝ်မႆႈၵတ်းသၼ်ႇ၊ ၸဵပ်းသႅပ်ႇတွင်ႉဢိဝ်ႈ တေႇၵႂႃႇ မဵဝ်းရေႃးၵႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇထိုင်ဢဝ် ဢႃႇယူႉပွတ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈႁိုဝ်? ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း မီးလွင်ႈမၢဝ် တူဝ်မဝ်ၸႂ်သေ မီးႁႅင်းသႂ် ယူႇသဝ်းၶႅမ်ႉလီယူႇၶႃႈ ၼေႃႈ? ၼႆၼႃႈ... သူဢိူၺ်” “လိူဝ်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈလဝ်ႈၼႄပၼ်ထႅင်ႈ ၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇၼႆႉ သၼ်ႇထေႇ ၸပ်းတွင်ႉမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်းပီသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ယွၼ်ႉ ဢႃႇယူႉသၼ်ႇထေႇၵႄႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်း ဝၼ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇႁၢင်ႈတေၶႂ်ႈၵိူတ်ႇ လုၵ်ႈလႆႈလီငၢမ်း ယူႇသေတ ဢမ်ႇမုင်ႈမွင်းသေ သမ်ႉမီးလွင်ႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ ယၢပ်ႇယဵၼ်းလႄႈ မၼ်းၼၢင်းလႆႈၸပ်းပဵၼ်ဝေႇတၼႃႇ ၸဵပ်းၵႅၼ်းၶၢၼ်ၸႂ် သဵပ်ႇတႅင်းႁႅင်းလိူဝ် ပေႃးၶႂ်ႈလိုမ်း ႁၢင်ႈလိုမ်းတူဝ် ၽွင်းတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ်ၵိူတ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၸဵတ်းဝၼ်းလုမ်းလုမ်းၼၼ်ႉဢေႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈယၢမ်း ၼၼ် မၼ်းၼၢင်းဝူၼ်ႉၶႆႈလွင်ႈလီလီသၢမ်ပိူင်- သမ်မႃသမ်ၿုၻ် ထေႃဝတ- ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆႉ မေႃႁေႃးတြႃးပၼ် လွင်ႈတႃႇ ပၢၵ်ႈယၢၼ်ပႅတ်ႈ တၢင်း ၶၢၼ်ၸႂ် တုၵ်ႉၶလူင်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ် မီးလွင်ႈႁူႉႁၼ် တႅတ်ႈတေႃးမၢၼ်ႇ မႅၼ်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်းလႄႈ လီယွင်ႈယေႃးဢၢမ်းဢေႃး တႄႉတႄႉၼေႃး။ သုပ်ပတိပၼ်ၼေႃ ဝတ- တပေးသႃႇဝၵသင်ႇၶႃႇ ၸဝ်ႈၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း ၼင်ႇပုတ်ႉထ ၸဝ်ႈႁေႃးၼႄသင်ႇသွၼ်လႄႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈ ဢၼ်မီး တၢင်းတိုဝ်းၵမ်ဢၢမ်းဢေႃး လီယေႃးတႄႉတႄႉၼေႃး။ ၼိၿ်ၿႃၼံ သုသုၶံဝတ-ၼိပ်ႉပၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ် လွင်ႈတေႇ သၼ်ႇထေႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇၵဝ်ပဵၼ်ယူႇ မိူဝ်ႈ လဵဝ်ၼႆႉလႄႈ တေမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် သိူဝ်းသႃႇတႄႉ တႄႉၼေႃး...ၼႆသေ ယိူၼ်ႉၵၼ်ႇၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ဝေႇတ ၼႃႇ မၼ်းၼၢင်းၵႂႃႇၼႆတီႈၶႃႈဢေႃႈ’ ၼႆၼႃႈ သူဢိူၺ်” ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၵေႃးလိယၵေႃႈ “လီယဝ်ႉ၊ ၵဝ်တေၵႂႃႇလႆ၊ ယႃႇ ပေမႆႈၸႂ်သင် တွၼ်ႈၼၼ်ႉ” ၼႆသေ ၵႂႃႇၸူးတမ်ႈတီႈ ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဝႆႈလဝ်ႈသႃထိုင် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ မေးၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇ သင်ႇမႃးၼၼ်ႉယူႇ ယဝ်ႉ။ ပေႃးလႆႈႁူႉငိၼ်းၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈၸင်ႇသူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇဝႃႈ “ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတူဝ်ၸႂ်ၵတ်းယဵၼ် သိူဝ်းသႃႇသေၵမ်း၊ ႁႂ်ႈရေႃးၵႃႇ တၢင်းပဵၼ် ၽေးၶဵၼ် လွတ်ႈၵၢင်းသေ ယူႇလီသေၵမ်း၊ ႁႂ်ႈၵိူတ်ႇၼေႃႇ ၶမ်း ၸဝ်ႈသီႇဝလိလႆႈငၢႆႈၵႂႃႇလီသေၵမ်း”ၼႆ သူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇ ထိုင်ပၼ်ၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ သူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇပၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတူဝ်ၸႂ် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ ရေႃးၵႃႇလွတ်ႈ ၵၢင်းသေ ၵိူတ်ႇလႆႈလုၵ်ႈလီငၢမ်းမႃးတႄႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၵေႃးလိယၵေႃႈ ငိၼ်းၸူမ်းႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ၶိုၼ်း မွၵ်ႇလဝ်ႈဝႃႈ “ႁႂ်ႈမိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶေႃႈသဵင်ၵႂၢမ်းၶမ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ သေၵမ်းၶႃႈ” လုၵ်ႉဝၢႆႇသၢႆႇၶိုၼ်း မိူဝ်းၵႂႃႇတီႈႁိူၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင်ႁိူၼ်း လႆႈမိူဝ်း ႁၼ်မေးၼၢင်း ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလႆႈလီငၢမ်းသေ ဢမ်ႇၵႃး လႆႈႁၼ်ပႃး လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ၼေႃႇၶမ်းသီႇဝလိလႄႈ မၼ်းၸၢႆး မီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ဝူၼ်ႉဝႃႈ “ဢေႃး- လီဢၢမ်းတႄႉၼေႃး၊ ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်မီးၽုင်းမုၼ်၊ မီးၵရုၼႃႇႁႅင်း မဵတ်ႉတႃႇယႂ်ႇလူင်လၢင်တႄႉယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉသင်ၼႆၸိုင် ပေႃးဝႃႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ သူင်ႇမဵတ်ႉတႃႇပၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ မေးၼၢင်းၵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈမီး တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၶၢၼ် ၸႂ်သင်သေ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလႆႈမႃး ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ၼႆယူႇ။ == ႁႂ်ႈလဝ်ႈဝႆႈသႃထႅင်ႈ လွင်ႈပိၼ်ႇပႅင်ႈၶႅမ်ႉသီ တႃႇလီမင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇ == ဝၢႆးသေၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇ ႁွင်ႉၸဝ်ႈ ၽူဝ်မၼ်းၸၢႆးၵေႃးလိယၼၼ်ႉ မႃးထႅင်ႈသေ ႁႂ်ႈ ၶိုၼ်းၵႂႃႇလဝ်ႈလၢတ်ႈဝႆႈသႃ တီႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ “ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ၊ ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းဢမ်ႇပႆႇမႃးလႆႈသေတ မၼ်းၼၢင်းယူႇတီႈၵႆ သေ ဢဝ်ႁူဝ်ဢွၼ်ႇမၼ်းၼွမ်း ယုၵ်ႉမိုဝ်းၵွမ်းတၢင်ႇသေ ဝႆႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းယူႇတီႈၶႃႈ ၼႆဢေႃႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလႆႈပႃးတွင်ႉပၼ် ၼေႃႇၶမ်းသီႇဝလိ ၸဵတ်းပီ ၸဵတ်းဝၼ်းတဵမ်ယဝ်ႉ ꩡင်ႇၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈမႃးလီငၢမ်း တီႈၶႃႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေမီးလွင်ႈမင်ႇၵလႃႇထႅင်ႈ ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈယွၼ်းပၢင်းဢဝ် ပုတ်ႉထၸဝ်ႈႁဝ်းလႄႈ တင်း ရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် ၵျွႃႉမိူဝ်းသုင်း သွမ်းပၼ် တီႈ ႁိူၼ်းႁဝ်းၶႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸဵတ်းဝၼ်းလုမ်းလုမ်း ၼႆဢေႃႈ” ၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လၢတ်ႈ ၼႄလၢႆးၽိတ်ႈပၢင်းမၼ်းၽွင်ႈဝႃႈ ‘ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း တီႈၶႃႈ ၼၢင်းသုပ်ႉပဝႃႇသႃႇ တေၶႂ်ႈၵၢပ်းသွမ်းတီႈႁိူၼ်း ၸဵတ်းဝၼ်းလုမ်းလုမ်းတီႈၶႃႈလႄႈ ၶႃႈၶႂ်ႈယွၼ်းပၢင်း မိူဝ်းႁပ်ႉဢဝ်တႃႇၼဢေႃႈ’ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၵေႃးလိယၵေႃႈ ၸွမ်းထွမ်ႇဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၵေႃႉ ပဵၼ်မေးၼၢင်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈ သွၼ်ၼႄၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မိူဝ်းၵႂႃႇဝႆႈသႃၽိတ်ႉပၢင်းလဝ်ႈထိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ == သတ်ႉထႃႇၼႆႉ ၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလိူဝ် ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ဢႃႇယူႉ == လိူၵ်ႈဢမ်ႇလေႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးတၵႃႇၵေႃႉ ၼိုင်ႈ မႃးပၢင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ရႁၢၼ်းသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ၶဝ် တႃႇမိူဝ်းသုင်းသွမ်းတီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸၢႆး မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ ၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၵ်ႉၵႃႇၵေႃႉၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ် တၵ်ႉၵႃႇ ၵေႃႉဢၼ်မေႃႁဵတ်းပၼ် ဝေႇယျႃႇဝၸ်ႉၸ လုမ်းလႃးတူၺ်းထိုင် ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၼႆလႄႈ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈမႁႃႇ မွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ သေ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းၵႂႃႇလၢတ်ႈပၼ် တီႈတၵ်ႈၵႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်မႃးပၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉဝႃႈ ‘တၵ်ႈၵႃႇဢူၺ်း ၼၢင်း သုပ်ႉပဝႃႇသႃႇ လုၵ်ႈယိင်းၶုၼ်ၵေႃးလိယၼၼ်ႉ မၼ်း ၼၢင်း လႆႈပႃးတွင်ႉ ၸဵတ်းပီၸဵတ်းဝၼ်းသေ မီးလွင်ႈ ပၼ်ႁႃႁိုင်ၼၢၼ်း ၵိူတ်ႇယၢပ်ႇၶၢၼ်ၸႂ်မႃး တၢင်းႁိုင်သေ ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်တေႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလီယဝ်ႉလႄႈ ၼင်ႇ ႁိုဝ်တေမီးလွင်ႈ မင်ႇၵလႃႇလီၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈပၢင်းမိူဝ်းသုင်း သွမ်း ႁဵတ်းပၢင်ဝိၸႃႇတမင်ႇၵလႃႇဝၼ်းၵိူတ်ႇတႃႇၼ ၵုသူဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ၶႂ်ႈပၢင်းမိူဝ်းသုင်းသွမ်း တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း ၸဵတ်းဝၼ်း လုမ်းလုမ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ပဵၼ်လႆႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ တၵ်ႉၵႃႇ ဝၢင်းၶႂၢင်ႉပၼ်မၼ်းၼၢင်း ၵၢပ်ႈတၢၼ်းဢွၼ် တၢင်းဢိူဝ်ႈ၊ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈႁိုဝ်’ ၼႆၼႃႈ၊ ‘မၼ်းၸၢႆး ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽႂ် ပဵၼ်တၵ်ႉၵႃႇၸမ်ၸႂ် ၵေႃႉမေႃလုမ်း လႃးတူၺ်းထိုင် ၸဝ်ႈႁဝ်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇလႄႈ ထၢင်ႇ တေႉ တေဢမ်ႇမီး တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇသင် ၼင်ႇၵဝ်ႇ’ ၼႆ ပူင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ‘ဢေႃႈၶႃႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်း’ၼႆသေ ႁပ်ႉၵႂၢမ်းမိူဝ်းၵႂႃႇ လၢတ်ႈတီႈတၵ်ႇၵႃႇမၼ်းၸဝ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ သင်ႇလၢတ်ႈၼႄ မႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈငိၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈမႁႃႇမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ ၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ တၵ်ႇၵႃႇၸၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလဝ်ႈဝႃႈ ‘ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈႁဝ်းဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းလႆႈ ပၼ်ၶႃႈ (1)လွင်ႈၶူဝ်းၶွင်ဢုၵ်ႉၸႃႇ တေဢမ်ႇယုပ်ႈယွမ်း၊ (2)လွင်ႈဢႃႇယူႉသၢႆၸႂ်တူဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇလူႉၶၢတ်ႇ၊ (3)လွင်ႈယုမ်ႇယမ်သတ်ထႃႇတြႃးၶႃႈ ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇယွမ်းလႆႈၼႆယူႇၸိုင် ႁႂ်ႈၼၢင်း သုပ်ပဝႃႇ သႃႇၼၼ်ႉ ၵၢပ်ႈဢွၼ်တၢင်းၶႃႈၵွၼ်ႇလႄႈ၊ ၶႃႈတေၵၢပ်ႈ ပၼ်ဝၢႆးလင်ဢဝ်ဢေႃႈ’ၼႆ ယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ မႁႃႇမွၵ်ႇၵလၢၼ်ႇ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၵႂႃႇ “တၵ်ႉၵႃႇ ဢူၺ်း တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈၶူဝ်းၶွင်ဢုၵ်ႉ ၸႃႇတၵ်ႉၵႃႇတေဢမ်ႇယူပ်ႉယွမ်းလူႉလႅဝ်၊ လွင်ႈဢႃႇ ယူႉသၢႆၸႂ်တၵ်ႉၵႃႇ တေဢမ်ႇလူႉႁၢႆ သွင်ပိူင်ၼႆႉတႄႉ ၸဝ်ႈၶၢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်း လႆႈပၼ်ယူႇသေတ လွင်ႈသတ်ႉထႃႇတြႃး ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းတူၼ်တူဝ် ႁူဝ်ၸႂ် တၵ်ႉၵႃႇၼၼ်ႉတႄႉ ၸဝ်ႈဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်း ပၼ်လႆႈၵူၺ်း၊ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တၵ်ႉၵႃႇလူဝ်ႇဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ’ၼႆယူႇ။ တၵ်ႉၵႃႇၸၢႆးၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ‘ဢေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်၊ ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈႁဝ်းႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သွင်ပိူင်ၼၼ်ႉလႆႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈၼၢင်းသုပ်ႉပဝႃႇသႃႇၼၼ်ႉ ၵၢပ်ႈဢွၼ်တၢင်းၶႃႈလႄႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၶႃႈၸင်ႇ တေပၢင်းသုင်းၵူၺ်းၶႃႈ’ ၼႆယူႇ။ ဝၢႆးသေ လႆႈငိၼ်းၶေႃႈ ၵႂၢမ်းတၵ်ႉၵႃႇမၼ်းၸဝ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ မိူဝ်းၵႂႃႇတီႈဝတ်ႉသေ ဝႆႈသႃလဝ်ႈပွင်ႇထိုင် တမ်ႈတီႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ သတ်ႉထႃႇ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼႆႉ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းလူႉၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇႁၢပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းလႆႈၼႆယူႇ။ == ၵၢပ်ႈသွမ်းၸဵတ်းဝၼ်း ႁႂ်ႈၽွၼ်းမၼ်းပၼ် တႃႇၸၼ်ၸႂ်ထႅင်ႈ == ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇၵေႃႈ တင်းၽူဝ်မၼ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶပ်ႉၶိုင်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶဝ်ႈသွမ်း ၽၵ်းသွမ်း ၵၢပ်ႇလူႇတၢၼ်းထိုင် ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ သင်ႇ ၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် တႃႇၶၢဝ်ႇတၢင်း ၸဵတ်းဝၼ်းတဵမ်တဵမ် ယူႇ ယဝ်ႉ။ မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ ဝၢႆးသုင်းသွမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ သႃႇရိပုတ်တရႃႇ ၸင်ႇထၢမ်တီႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉ ၵိူတ်ႇလႆႈမႃး(11)ဝၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ “ၸၢႆးဢွၼ်ႇဢူၺ်း ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉ၊ တူဝ်မႂ်းၸၢႆး ၸွင်ႇၶၢမ်ႇလႆႈ တၢမ်ႇတုၵ်ႉၶ ၶၢၼ်ၸႂ်ယူႇႁိုဝ်၊ ယူႇလီယူႇ ၼေႃႈ၊ တူဝ်မႂ်းၸၢႆးလူး မီးလွင်ႈတဵမ်ႈထူၼ်ႈလူၺ်ႈၸွမ်း ဢိရိယႃႇပုတ်ႈ သီႇပႃးယူႇႁႃႉ မိူၼ်ၸႂ်ယူႇၼႄႇ တေၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸၢႆးဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ ‘ၸဝ်ႈႁဝ်းတီႈၶႃႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈဝႃႈ တူဝ်ၶႃႈ တေ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇတၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းတုၵ်ႉၶ ၶၢၼ်ၸႂ်ၶႃႈလႃႇ၊ ၶႃႈ ၼႆႉ လႆႈယူႇမႃးၼႂ်းမေႃႈလိူတ်ႈလူင် ၶၢဝ်းတၢင်းမၼ်း မီး ပဵၼ်ၸဵတ်းပီၵွၼ်ႇ ဢေႃႈ’ၼႆယဝ်ႉ။ ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉ တရႃႇလႄႈ တင်းလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း (ၼေႃႇၶမ်းသီႇဝလိ) တိုၵ်ႉဢုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း လႆႈ ငိၼ်းသေ မီးလွင်ႈႁူမ်ၸူမ်သိူဝ်းတႄႉတႄႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ‘ဢေႃး- လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၵဝ်ၼႆႉ မေႃထၢမ် တွပ်ႇၵၼ် တင်းၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇ ၸဝ်ႈပိၵ်ႇၶႂႃမိုဝ်း ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်ႇလူင်ၼႆႉ’ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ် မၼ်းၼၢင်း မီးတၢင်းၸူမ်းသိူဝ်းၼၼ်ႉ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈလႆႈ ႁူႉႁၼ်သေ ထၢမ်မၼ်းၼၢင်းဝႃႈ ‘ၼၢင်းသုပ်ပဝႃႇသႃႇ ဢူၺ်း- လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈ ၵိူတ်ႇယၢပ်ႇၸိူင်ႉ ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၸွင်ႇၶႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈႁႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်း ၶိုၼ်းတွပ်ႈ ဝႃႈ‘လုၵ်ႈၸၢႆးဢွၼ်ႇၸိူင်ႉၼႆ ၶႃႈၶႂ်ႈလႆႈထႅင်ႈ (7)ၵေႃႉၵွၼ်ႇဢေႃႈ’ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈသီႇဝလိ လႆႈယူႇၼႂ်းတွင်ႉမႄႈ မၼ်းလႄႈ လွင်ႈမႄႈမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇပႃး တွင်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၼၢၼ်းၸဵတ်းပီ ၸဵတ်းလိူၼ် ၸဵတ်း ဝၼ်းၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၼေႃႇၸဝ်ႈသီႇဝလိ ၼႆႉ ယၢမ်ႈတိုၵ်းဢဝ် မိူင်းပေႃႈမၼ်းၶိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းပႃႇရႃႇၼသီႇ၊ ယၢမ်းမိူဝ်ႈတိုၵ်းၼၼ်ႉ ဢိုတ်းဝႆႉပႅတ်ႈ ၽၵ်းတူလူင် သီႇၼႃႈမိူင်း သီႇႁူး သီႇၽၢၵ်ႇ၊ လွင်ႈဢိုတ်း ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈၵေႃႉ လၢတ်ႈၼႄပၼ်ႁႅင်းၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဢိင် ဢဝ်ၼၼ်ႉသေ ၸၢတ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ တင်းသွင်ၵေႃႉမႄႈလုၵ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢိင်ႇလူၺ်ႈလႆႈႁူႉႁၼ် လွင်ႈတၢင်း ပႃႈၼိူဝ်ၸိူဝ်း ၼႆႉသေ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇသူပ်း ၵႂၢမ်းဢၼ် လူၼ်ႉဢွၵ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်မၼ်းၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢုတႃႇၼၵႃႇထႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢုတၢၼ်းႁူဝ်ၼိုင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ဢသႃတံ သႃတရူပေၼ၊ ပိယရူပေၼ ဢပ်ပိယံ။ ၻုၵ်ၶံ သုၶသ်သရူပေၼ၊ ပမတ်တမတိဝတ်တတိ။ သင်ႇၶႃႇရတြႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမီး လွင်ႈသႃႇယႃႇ လူမ် ၸႂ်တႄႉသေ ဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ပႃး လွင်ႈဝတ်ႈ(ဝူတ်ႈ)ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈမေႃၽၢမ်းပဵၼ် လွင်ႈသႃႇယႃႇမူၼ်ႈၸႂ်သေ ယႃႉၵဝ်း ပေႉဢဝ်ႁဝ်းယဝ်ႉ၊ သင်ၶႃႇရတြႃး ဢၼ်ဢမ်ႇလီႁၵ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ် ပႃးဝတ်ႈတုၵ်ႉၶၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမေႃ ၽၢမ်းပဵၼ် လွင်ႈႁၵ်ႉ မူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်သေ ယႃႉၵဝ်းဢဝ် ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် မူၵ်း တူၵ်းၸွမ်း ၵႃႇမၵုင်ႇ ဢႃႇရုင်ႇႁႃႈပိူင် ၼင်ႇၼမ်ႉၽိုင်ႈတႃး ၶူမ်းလႅဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ် ဝတ်ႈသင်ႇၶႃႇရၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမေႃ ၽၢမ်းႁဵတ်းပဵၼ် လွင်ႈသုၶသိူဝ်းသႃႇသေ ယႃႉၵဝ်း ဢဝ် ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်လိုမ်းတူဝ် ၸပ်းလူၺ်ႈၵႃႇမၵုင်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ == ၽိုၼ်ဢိင် == # ၶုၻ်ၻၵၼိၵႃယ၊ ဢုၻႃၼပႃလိ၊ မုၸလိၼ်ၻဝၵ်၊ သုပ်ပဝႃသႃသုတ်တ # ယၾၼ၇ ဝꧤ၈ၼၢယိ0!ဝ၊ သၾွၼ်ႈပွꩮိတေၢ် ၼိ ႇဝႄႁ်၊ # သုတ်တၼ်တပိတၵ၊ ဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယပႃလိ၊ ပပ်ႉၼိုင်ႈ # သုတ်တၼ်တပိတၵ၊ ဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယထ ၵထႃႇ၊ ပပ်ႉၼိုင်ႈ # ၶုတ်တၵၼိၵႃယ၊ ထမ်မပၻထၵထႃ၊ ပပ်ႉၼိုင်ႈ။ # ၸဵင်ၶမ်းလႅင်း မၢႆ (17)၊ ပိုၼ်းမႄႈၸဝ်ႈသီႇဝလိ၊ ၸဝ်ႈမႁေႃႇသထႃႇလင်ႇၵႃႇရႃႇၽိဝံသ၊ ၼႃႈလိၵ်ႈ 81-86၊ [[Category:!Main category]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဢုပႃသိၵႃ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ]] 7dm2sxb40hr8l0x81xa85h19xza04qe 0 2217 155620 126075 2026-09-12T13:51:46Z Saimawnkham 5 ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း 155620 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="ၼႃႈႁူဝ်ႁႅၵ်ႈ/style.css" /> <!-- BANNER ACROSS TOP OF PAGE --> <!-- "WELCOME TO WIKIPEDIA" AND ARTICLE COUNT --> <div id="mp-topbanner" class="mp-box"> <div id="mp-welcomecount"> <div id="mp-welcome"><h1>'''[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]] ႁပ်ႉတွၼ်ႈယူႇဢေႃႈ။'''<h1></div> <div id="mp-free">ၼႆႉပဵၼ် [[ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ]] ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ [[လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်:သိုပ်ႇမိုတ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး|ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈ၊ တႅမ်ႈလႆႈ၊ ထတ်းလႆႈ]]။</div> <div id="articlecount">ယၢမ်းၼႆႉ လိၵ်ႈႁွမ်တွမ် [[လိၵ်ႈတႆး|ၽႃႇသႃႇတႆး]] မီးၵႂႃႇ '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' ႁူဝ်ယဝ်ႉ။</div> <!--{{shnwiki social}}--> </div> </div> <!-- {{#if:{{Main Page banner}}| <div id="mp-banner" class="MainPageBG mp-box"> {{Main Page banner}} </div> }} <div class="nomobile"> <div id="mp-index" class="mp-index"> {{Index}} </div> </div> <div id="mp-font"> <div class="nomobile">{{User date}}</div>{{Font Issue}} </div> <br/> <br/> --> <div id="mp-upper"> <div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box"> <h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">လိၵ်ႈႁွမ်တွမ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း</h2> <div id="mp-tfa" class="mp-contains-float">{{Today's featured article}}</div> <!-- <h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉယူႇႁႃႉ&nbsp;...</h2> <div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Did you know}}</div> --> </div> <div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box"> <h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">ၶၢဝ်ႇ</h2> <div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{ၶၢဝ်ႇ}}</div> <h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉယူႇႁႃႉ</h2> <div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Did you know}}</div> </div> </div> <!-- {{#switch:{{CURRENTDAYNAME}}|Monday|Friday= <div id="mp-middle" class="MainPageBG mp-box"> <h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2">From today's featured list</h2> <div id="mp-tfl" class="mp-contains-float">{{#ifexist:Wikipedia:Today's featured list/{{#time:F j, Y}}|{{Wikipedia:Today's featured list/{{#time:F j, Y}}}}|{{TFLempty}}}}</div> </div>}} --> <div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box"> <h2 id="mp-tfp-h2" class="mp-h2">ၶႅပ်းႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ</h2> <div id="mp-tfp">{{POTD/selection|row}}</div> </div> <div id="mp-middle" class="mp-box"> <h2 id="mp-about-h2" class="mp-h2">လွင်ႈဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</h2> <div id="mp-about">'''[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး|ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး]]''' ၼႆႉ ပဵၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ် တႅမ်ႈထတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဝီႇၶီႇ ၼၼ်ႉသေ သၢင်ႈႁႂ်ႈ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ႁူမ်ႈၵၼ် တႅမ်ႈထတ်းလႆႈၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈထတ်းမူၼ်ႉမႄးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး တိူဝ်းလီသေဢွၼ် တွၼ်းလိူဝ်သေၵဝ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ တီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃးတႆးၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾွၼ်ႉၸိူဝ်းဢၼ် သၢင်ႈၸွမ်း လၵ်းၸဵင်ယူႇၼီႇၶူတ်ႉ 5.2 သေ တႅမ်ႈလႆႈ ထတ်းလႆႈယူႇဢေႃႈ။</div> <h2 id="help-h2" class="mp-h2">တၢင်းၸွႆႈထႅမ်</h2> <div id="mp-help">{{Help}}</div> </div> <div id="mp-bottom" class="mp-box"> <h2 id="mp-other" class="mp-h2">တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</h2> <div id="mp-other-content">{{Other areas of Wikipedia}}</div> <h2 id="mp-sister" class="mp-h2">ၶူင်းၵၢၼ်ပီႈၼွင်ႉ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</h2> <div id="mp-sister-content">{{Wikipedia's sister projects}}</div> <h2 id="mp-lang" class="mp-h2">ၽႃႇသႃႇ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး</h2> <div>{{Wikipedialang}}</div> </div><noinclude>{{MainPageInterwikis}}{{noexternallanglinks}}{{#if:{{Wikipedia:Main_Page/Tomorrow}}||}}</noinclude>__NOTOC____NOEDITSECTION__ 4jap77sy80e012qomrutmtq90ows115 0 17800 155622 66197 2026-09-13T09:42:22Z CommonsDelinker 114 Replacing Coat_of_arms_of_Burkina_Faso.svg with [[File:Coat_of_arms_of_Burkina_Faso_(1984-2025).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · The 155622 wikitext text/x-wiki {{Short description|မိူင်းဢၼ်မီးတီႈ ဢႃႇၾရိၵ ပွတ်းတူၵ်း}} {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox country | conventional_long_name = ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ | native_name = {{ubl|{{native name|mos|Burkĩna Faso}}|{{native name|ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅|italic=no}}|{{transliteration|ff|Burkina Faso}}|{{native name|dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}|{{transliteration|dyu|Burukina Faso}}}} | common_name = ပူႇၵီႇၼႃးၾႃးသူဝ်ႇ | image_flag = Flag of Burkina Faso.svg | image_coat = Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg | national_motto = {{native phrase|fr|"La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons"}}<br>"Homeland or Death, we will Conquer" | national_anthem = [[Ditanyè]]{{parabr}}{{center|}} [[File:Burkina faso anthem.ogg]] | image_map = {{Switcher | [[File:Burkina Faso (orthographic projection).svg|frameless]] | Show globe | [[File:Location Burkina Faso AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]] | Show map of Africa }} | map_caption = | image_map2 = | capital = [[Ouagadougou]] | coordinates = {{Coord|12|22|N|1|32|W|type:city_region:BF}} | largest_city = capital | official_languages = {{hlist|[[Mooré]]|[[Bissa language|Bissa]]|[[Dyula language|Dyula]]|[[Fula language|Fula]]}} | languages_type = [[Working language]]s | languages = {{hlist|[[English language|English]]|[[French language|French]]}} | ethnic_groups = {{vunblist |52% [[Mossi people|Mossi]] |8.4% [[Fula people|Fula]] |7% [[Gurma people|Gurma]] |4.9% [[Bobo people|Bobo]] |4.6% [[Gurunsi people|Gurunsi]] |4.5% [[Senufo people|Senufo]] |2.4% [[Lobi people|Lobi]] |1.9% [[Tuareg people|Tuareg]] |0.8% [[Dyula people|Dyula]] }} | ethnic_groups_year = 2010 est. | ethnic_groups_ref = <ref name="CIAFactbook2019uv">{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|access-date=22 December 2019}}</ref> | religion = | religion_year = 2019 Census | religion_ref = <ref name=":1" /> | demonym = {{hlist|Burkinabé|Burkinese}} | government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[republic]] under a [[military junta]]<ref>{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela : "j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution" |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> | leader_title1 = [[List of heads of state of Burkina Faso|Interim President]] and [[Patriotic Movement for Safeguard and Restoration|MPSR President]] | leader_name1 = [[Ibrahim Traoré]] | leader_title2 = [[List of prime ministers of Burkina Faso|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Jean Emmanuel Ouédraogo]] | legislature = [[National Assembly of Burkina Faso|Transitional Legislative Assembly]] | sovereignty_type = [[History of Burkina Faso|History]] | established_event1 = [[Republic of Upper Volta]] proclaimed | established_date1 = 11 December 1958 | established_event2 = Independence from France | established_date2 = 5 August 1960 | established_event3 = [[1966 Upper Voltan coup d'état]] | established_date3 = 3 January 1966 | established_event4 = [[2014 Burkina Faso uprising]] | established_date4 = 28 October – 3 November 2014 | established_event5 = [[January 2022 Burkina Faso coup d'état|Jan 2022 Burkina Faso coup d'état]] | established_date5 = 23–24 January 2022 | established_event6 = [[September 2022 Burkina Faso coup d'état|Sep 2022 Burkina Faso coup d'état]] | established_date6 = 30 September 2022 | area_km2 = 274,223<ref name="worldfactbook">{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|access-date=25 December 2023|year=2023}}</ref> | area_rank = 74th | area_sq_mi = 105,869 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 0.146% | population_estimate = 22,489,126<ref name="worldfactbook"/> | population_estimate_year = 2023 | population_estimate_rank = 58th | population_density_km2 = 64 | population_density_sq_mi = 163,63 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | GDP_PPP = {{increase}} $62.788 billion<ref name="IMFWEO.BF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=748,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (BF) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=16 October 2023}}</ref> | GDP_PPP_year = 2023 | GDP_PPP_rank = 114th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $2,682<ref name="IMFWEO.BF" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 171st | GDP_nominal = {{increase}} $20.785 billion<ref name="IMFWEO.BF" /> | GDP_nominal_rank = 124th | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $888<ref name="IMFWEO.BF" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 180th | Gini = 37.4 <!-- number only --> | Gini_year = 2021 | Gini_change = <!-- increase --> steady | Gini_ref = <ref>{{cite web | url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?name_desc=false | title=World Bank Open Data }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.438 <!--number only--> | HDI_year = 2022 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = decrease <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 185th | currency = [[West African CFA franc]]<ref name="auto4">CFA Franc BCEAO. Codes: XOF / 952 [http://www.currency-iso.org/dam/downloads/table_a1.xml ISO 4217 currency names and code elements] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407090907/http://www.currency-iso.org/dam/downloads/table_a1.xml|date=7 April 2014 }}. ISO.</ref> | currency_code = XOF | utc_offset = | time_zone = [[UTC+00:00]] | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = right | calling_code = [[+226]] | iso3166code = BF | cctld = [[.bf]] | footnotes = | today = }} ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist|colwidth=30em}} 80zmxtiqnjsekonnelijgt1s88jrj73 0 31298 155621 125910 2026-09-12T19:11:18Z Andre Engels 754 Redirected page to [[SOAS ၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၼ်ႇ]] 155621 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[SOAS ၸၼ်ႉၸွမ်လၼ်ႇတၼ်ႇ]] 4ylj70l4o4bjklrr2ae75ejou3gz5cc 0 61606 155605 155583 2026-09-12T11:59:22Z Saimawnkham 5 Saimawnkham ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[Aristotle]] တေႃႇ [[ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ 155583 wikitext text/x-wiki [[ၾၢႆႇ:Aristoteles_Louvre.jpg|right|thumb|267x267px|Aristotle: [[marble]] copy of [[bronze]] [[wikt:bust|bust]] by Lysippus, [[Louvre]] Museum.]] ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ('''Aristotle)(Stagira, [[Macedonian Empire|Macedonia]],<ref name=":2">Stagira was a Greek colony (city) which was perhaps in [[Thrace]] at the time of his birth, or in Macedonia. In any event, Thrace was later conquered by the Macedonians. The site is now in the area of Greece known as [[Chalkidiki]]. [http://www.iep.utm.edu/aristotl/#H1] The Internet Encyclopedia of Philosophy.</ref> 384 <small>BC</small> – Chalicis, [[Euboea]], Greece, 7 March 322 <small>BC</small>) ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၵေႃႉၼိူင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ၼႂ်းသၢႆပိုၼ်းယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ တႅမ်ႈမႃးပပ်ႉလိၵ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ လႄႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉယူႇ။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ ယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၼ် ဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်း တႂ်ႇ ၵရဵတ်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်း တိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။''' == ၸူဝ်ႊပၢၼ် == ၸိုဝ်ႈဢူႈ Aristotle ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ Nicomachus။ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉၶုၼ်ႁေႃးၶမ်း King Amyntas မိူင်း[[Macedonian Empire|Macedonia]]။ <ref name=":2" /> မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊၶူပ်ႇမၼ်းလႆႈသိပ်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉ Aristotle ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလူင် [[Athens]] သေ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႈ [[Plato|ပလေႇတူဝ်ႇ(Plato)]]တီႈႁူင်းႁဵၼ်း Plato's [[Academy]]။ Aristotle ယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉတေႃႇမၼ်းပေႃးလႆႈၸူဝ်ႊၶူပ်ႇ ၃၇။ မၼ်းၽၢၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ Plato တၢႆၵႂႃႇၼႂ်းပီႊ BC ၃၄၇။ <ref name=":2" /> ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇဢွၵ်ႇတၢင်းၸွမ်း [[Xenocrates]] ၵႂႃႇတီႈ [[Asia Minor]]။ မိူဝ်ႈမၼ်းယူႇထင်တီႈဢေးသီးယႂ်းၼၼ်ႉ Aristotle ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း [[Theophrastus]] ၵႂႃႇၸူးတီႈၵုၼ် [[Lesbos]]။ သွင်ၶႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးလႅင်ႊတူၼ်ႈ လႄႈ ပၢႆးလႅင်ႊသတ်း တီႈၵုၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉမႃး။ <ref name=":2" /> ထိုင်မႃး BC ၃၄၃ ၼၼ်ႉ [[Philip II of Macedon|Philip II တီႈ Macedon]] ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ Aristotle ၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် [[Alexander the Great]]။ Aristotle ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တီႈ [[Macedon]]။ ၽွင်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇဝႃႈ သွၼ်လိၵ်ႈပၼ် ဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်းၵွၺ်း၊ မၼ်းယင်းသွၼ် လိၵ်ႈပၼ်ပႃး ၶုၼ်ၸၢႆးဢွၼ်ႇဢၼ်တေပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် [[Ptolemy I Soter|Ptolemy]] လႄႈ [[Cassander]]ပႃး။ Aristotle ယုမ်ႇႁပ်ႉဝႃႈ ၽိင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶႅမ်ႉလိူဝ်သေ ၽိင်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်း။ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈ Alexander ၶူႈၸိင်းဢဝ်မိူင်း Persia ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းတုမ်ႊ ၵႅၼ်ႇမီးၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ မီးပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႁႂ်ႈ Alexander ႁႂ်ႈႁဵတ်းတူဝ်ပဵၼ်မႃး "ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵရိၵ်ႉ လႄႈ ႁႂ်ႈတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းလိူင်းၶဝ်၊ ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင်ၵရိၵ်ႉမိူၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ၊ ႁႂ်ႈဝႆႉၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ် "သတ်းလိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်ႈမႆႉ" BC ၃၃၅ ၼၼ်ႉ Aristotle ပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝဵင်းလူင် Athens။ မၼ်းတႄႇၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းႁင်းၶေႃမၼ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ [[Lyceum]] ။ Aristotle သွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၁၂ ပီႊ။ လႅပ်ႈတေပဵၼ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၶိဝ်းၼၼ်ႉ(335 တေႃႇ 323 BC) ယဝ်ႉ ဢၼ် Aristotle တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးမၼ်းၵမ်ႈၼမ်။ Aristotle တႅမ်ႈၶေႃႈဢုပ်ႇလၢတ်ႈတင်း ၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မီးၵမ်ႈၽွင်ႈၵွၺ်း ဢၼ်ယိုၼ်းယၢဝ်းထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ လိၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ယိုၼ်းထိုင်ႁၢၼ်ၼႆႉၼၼ်ႉ လႅပ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈမၢႆးတွင်းၵၢၼ်ပူင်သွၼ်မၼ်း တေႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈလၢႆး Aristotle တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ပဵၼ်ၼင်ႇ [[Encyclopedia|ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ]] ဢၼ်ၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်ႁူႉမေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ Aristotle ၼႆႉ လႅပ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်ႁူႉလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈႁူႉတင်းသဵင်ႈတင်းလူင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ Alexander ၸမ်သုတ်းသဵင်ပၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ လႅပ်ႈတေၶႂ်ႈဢဝ်မၼ်းတၢႆ။ မၼ်းၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈထွင်လွၵ်ႇငိူတ်ႈတေႃႇ Aristotle ၵႂႃႇ။ Aristotle ၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈဢၼ် Alexander ႁွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈတူၼ်ၼိူင်ႈ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ဢဝ်လၢၼ်ၸၢႆး Aristotle ၵေႃႉပဵၼ် Callisthenes ၼၼ်ႉတၢႆ၊ ၼေးဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်းလင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ Alexander တႃႇၵႂႃႇတီႈ [[Babylon]] မိူဝ်ႈ 323 BC၊ ဢမ်ႇတၼ်း လႆႈႁွတ်ႈထိုင်ၶိုၼ်း မိူင်းၵရိၵ်ႉ။ မိူဝ်ႈ Alexander တၢႆၼၼ်ႉၸၢဝ်းမိူင်း Athens ၶဝ်တႄႇဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ၸၢဝ်းမိူင်း Macedonians ၶိုၼ်းထႅင်ႈလႄႈ Aristotle ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈၽၢၵ်ႈယၢၼ်ဝဵင်းၵႂႃႇ။ မၼ်းတၢႆတီႈ [[Euboea]] ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၼႂ်းပီႊ 322 BC ၼၼ်ႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ == ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ == ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းလူင်သုတ်းၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉသၢမ်ၵေႃႉၸမ်း ပဵၼ် Aristotle၊ [[Plato]]၊ လႄႈ [[Socrates]]။ Socrates သွၼ်ပၼ် ပလေႇတူဝ်ႇ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပလေႇတူဝ်ႇ ၶိုၼ်းသွၼ်ႇပၼ် ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ။ တင်းသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၵရိၵ်ႉ ပဵၼ်မႃးငိူၼ်ႈငဝ်ႈတႄႇႁႅၵ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်လႆႈၼင်ႇယူႇၼႂ်းဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉပိူင်လူင်ၶွင်ပလေႇတူဝ်ႇၸမ်း မၼ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸႂ်ႊႁူႉၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ တၢင်းႁူႉၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႊလႆႈမႃးတီႈ ၶႂၼ်ငဝ်းမေႃဝူၼ်ႉ ဢၼ်ၵွင်လင်တေႃႇလူၵ်ႈၶူင်း။ ၶႂၼ်ငဝ်းၵွၺ်း မီးတၢင်းႁူႉ "ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်ႁၢင်ႊ" လႆႈ။ လူၵ်ႈၶူင်းလူင်း ၼႆ့ ၵွၺ်းပဵၼ်ဢၼ်ယိူင်ႈမိူၼ်ဢဝ် "ပိူင်ႁၢင်ႊ" ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၺ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈလူၵ်ႈၶူင်းလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇတဵမ်ႈထူၼ်ႈ။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇသမ်ႉ သွၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆႉ။ မၼ်းသွၼ်ဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸႂ်ႊႁူႉတင်းလၢႆၼႆ့ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ။ တၢင်းဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႇပဵၼ် ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၶွင် လွၵ်းလၢႆးပၢႆသၢႆႊ မႃး။ လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇတႅမ်ႈမႃး ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢႆးတွင်း ဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈ လႄႈ ဢၼ်မၼ်းသွၼ်လၢႆလၢႆ။ လိၵ်ႈလၢႆးလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸမ်း ''[[Physics]]'', ''[[Metaphysics]]'', ''(Nicomachean) Ethics'', ''Politics'', ''De Anima (လွင်ႈ [[Soul|ၶႂၼ်ငဝ်း]]) လႄႈ'' ''Poetics'' ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ <ref name=":2" /> မၼ်းမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်း လွင်ႈ[[Atomic theory|ၽိင်ႈတႅတ်ႈမုင်ႇမုၼ်ႊ]]ယူႇ။ မၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၽိင်ႈတႅတ်ႈ ၶွင် Democritus လွင်ႈ ၽိင်ႈတႅတ်ႈမုင်ႇမုၼ်ႊ။ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶူဝ်းတူဝ်(matter)တင်းလၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၢမ်းၵၼ်၊ ၵူၺ်းၼႃႇ [[Democritus]] တႄႉသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၶူဝ်းတူဝ်တင်းလၢႆၼႆႉ လႆႈဢဝ်မဵဝ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "မုင်ႇမုၼ်ႊ"(atom) သေၵေႃႇသၢင်ႈပဵၼ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ။ === လေႃးၵျိၵ်ႉ(Logic) === ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ ၶူင်ႊသၢင်ႈမႃး လေႃးၵျိၵ်ႉမဵဝ်းၼိူင်ႈ။ လေႃးၵျိၵ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉႉ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ''sentential logic'' ၊ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း [[Sentence|sentences]] တႃႇ [[syllogism]]။ လေႃးၵျိၵ်ႉ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ် သၢႆပိုၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းမႃး။ လေႃးၵျိၵ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတၢင်းယိူင်ႈသေဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းထုင်းၽိင်ႈၶိူဝ်း [[Arabic language|ဢရပ်ႉပိၵ်ႉ]] လႄႈ [[Latin language|လႅတ်ႇတိၼ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ မီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းမႃးယူႇမွၵ်ႈ သွင်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇပီႊမိူင်းတေႃႇထိုင်မႃး ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ ၁၉။<ref>Smith, Robin 2012. Aristotle's logic, in ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''.</ref> ဝၢႆးသေယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇမီးမႃး လေႃးၵျိၵ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၸိူဝ်ႉၼင်ႇ [[Gottlob Frege]]၊ [[Charles Sanders Peirce]] လႄႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>Their logic is called first-order logic, [[symbolic]] logic or mathematical logic.</ref> == ပၢႆးလႅင်ႊတူဝ်ၸႂ် == [[ၾၢႆႇ:Octopus3.jpg|thumb|Octopus swimming]] [[ၾၢႆႇ:Torpedo_fuscomaculata2.jpg|thumb|''Torpedo fuscomaculata'']] [[ၾၢႆႇ:Triakis_semifasciata.jpg|thumb|Leopard shark]] ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၾၢႆႇၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈသုတ်းသေ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၵေႃႈ ယိုၼ်းယၢဝ်းမႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ လႆႈဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လမ်းတိုၼ်းလွင်ႈ [[Natural history|သၢႆပိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်]] တီႈၵုၼ် [[Lesbos]]၊ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇႁိမ်းႁွမ်း လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇ။ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ် ''History of Animals၊'' ''Generation of Animals'' လႄႈ ''Parts of Animals'' ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးဝႆႉၶေႃႈၾၢင်ႉၵႅမ်း လႄႈ ၶေႃႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတီႈပွင်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း [[Myths|သိူၵ်ႈပိုၼ်း]] ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ ၶေႃႈၽိတ်းပိူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။<ref name=":2" /> တွၼ်ႊလိၵ်ႈဢၼ်ၸူဝ်ႈဢူၵ်းမႅၼ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႊလိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈထိုင်လွင်ႈ သၢႆၸႂ်ၼမ်းပၢင်ႇလၢႆႇတီႈႁိမ်းႁွမ်း Lesbos ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပႃးထႅင်ႈၶေႃႈၾၢင်ႉၵႅမ်းမၼ်း လႄႈ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းလႆႈ ၵႂႃႇလႆႈမႃး တူဝ်ယၢင်ႇတီႈဢၼ်လႃႊၼမ်ႉၶဝ်ႈ ၺွပ်းလႆႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ ၶေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾၢင်ႉၵႅမ်းမၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ [[Catfish|ပႃလုၵ်း]]၊ [[Electric ray|ပႃၾႆးၾႃႉ]] (''[[Torpedo (genus)|Torpedo]]'') လႄႈ ပႃးဢႅင်းၵိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးမီးဝႆႉႁူဝ်ယွၺ်ႈႁူဝ်ယႅမ်းမၼ်း။ လိၵ်ႈမၼ်းလွင်ႈ [[Cephalopod|cephalopods]] ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ''[[Octopus]]'', ''Sepia'' ([[cuttlefish]]) လႄႈတင်း paper nautilus (''[[Argonauta]] argo'') ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းမၼ်း လွင်ႈ[[Hectocotylus|hectocotyl arm]] ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၽႄႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတင်းလၢႆယင်းဢမ်ႇယုမ်ႇမၼ်း တေႃႇပေႃးၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၶိုၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ ၁၉ ၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းၸႅၵ်ႈသႅၼ်း [[Cetacea|တူဝ်သွမ်ၼူမ်းယူႇၼမ်ႉ]] လႄႈတင်းပႃ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ပႃသၢၼ်ႉ လႄႈ ပႃရေးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်မၼ်းႁွင်ႉႁိၵ်ႉဝႃႈ Selachē ([[Selachimorpha]]) ၼႆယဝ်ႉ။<ref name="Singer, Charles 1931">Singer, Charles. ''A short history of biology''. Oxford 1931.</ref> တူဝ်ယင်ႇလီထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ တီႈလွၵ်းလၢႆးမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ''Generation of Animals'' ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ သပ်းလႅင်းဝႆႉလွင်ႈယႃႉတူၺ်းၶႆႇၵႆဢၼ်မီးတူဝ်ၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ တႃႇၾၢင်ႉၵႅမ်းတူၺ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇႁဵတ်းႁိုဝ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":2" /> He gave accurate descriptions of [[Ruminant|ruminants]]' four-chambered fore-stomachs, and of the [[Ovoviviparity|ovoviviparous]] egg development of the [[houndshark]] ''Mustelus mustelus''.<ref>Kearns, Emily 1996. Animals, knowledge about, in ''Oxford Classical Dictionary'', 3rd ed., 1996, p. 92.</ref> == ၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်း == လိၵ်ႈလၢႆးၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶပ်ႉတၢမ်းဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။ <ref name=":2" /> * [[Logic]]​(လေႃးၵျိၵ်ႉ) # ''[[Categories]]'' (ထွၺ်ႈၵႂၢမ်း) # ''On Interpretation'' (တီႈၸုၵ်းမၼ်ႈ၊ လွင်ႈမၼ်ႈမႅၼ်ႈ) # ''Prior Analytics'' ([[Syllogism|syllogistic]] logic) # ''Posterior Analytics'' ([[scientific method]]) # Topics (ပိူင်တႃႇဢုပ်ႇထဵင် လႄႈ ၶႄႉလမ်ႉၵႂၢမ်း) # ''On Sophistical Refutations'' (fallacies) * ပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် # ''[[Physics]]'' (လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ၊ လွင်ႈတူင်ႉၶၢႆႉ၊ , void, ၶၢဝ်းယၢမ်း) # ''On the Heavens'' (''ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈသႃႇသၼႃႇ၊ ယိူင်းထိုင်လွင်ႈ'' [[astronomy]]) # ''On Generation and Corruption'' (ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသၢႆပဵၼ်ၸူဝ်ႊပၢၼ်) # ''[[Meteorology]]'' (ငိူၼ်ႈငဝ်ႈလၢဝ်ၵႂၼ်း၊ ၶၢဝ်ႊၾႃႉ၊ ၽေးမူၺ်ႉ) * The Parva Naturalia (psychological works) # ''Sense and sensibilia'' (faculties, senses, mind, [[imagination]]) # ''On [[Memory]]'', # ''Sleep, Dreams, and Prophesy'' # ''Length of life'' * လိၵ်ႈလၢႆးလွင်ႈ [[Natural history|သၢႆးပိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်]] # ''History of Animals'' # ''On the parts of Animals'' # ''On the Movement of Animals'' # ''On the Progression of Animals'' # ''On the Generation of Animals'' # ''Problems'' * Philosophical works # ''[[Metaphysics]]'' (substance, cause, form, potentiality) # ''Nicomachean Ethics'' (soul, happiness, virtue, friendship) # ''Eudemian Ethics'', virtues & vices # ''Politics'' (best states, utopias) # ''[[Rhetorical Triangle|Rhetoric]]'' (debate) # ''Poetics'' (tragedy, epic poetry) * The Constitution of the Athenians * Fragments == Influence of Aristotle's work == Aristotle is still one of the most influential people who ever lived. He contributed to almost every kind of knowledge in his day, and he started many new fields. : "It is doubtful whether any human being has ever known as much as he did".<ref name="Magee">Magee, Bryan 2010. ''The story of philosophy''. Dorling Kindersley, London, p34.</ref> Aristotle was the founder of formal [[logic]],<ref name="Guthrie">Guthrie W.K.C. 1981. ''A history of Greek philosophy''. vol VII: ''Aristotle: an encounter''. Cambridge.</ref> pioneered the study of [[zoology]], and helped to develop [[scientific method]].<ref>{{cite web |title=Aristotle (Greek philosopher) – Britannica Online Encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle |accessdate=2009-04-26 |publisher=Britannica.com}}</ref><ref name="Durant">{{cite book |last=Durant |first=Will |url=https://archive.org/details/storyofphilosoph0000unse |title=The story of philosophy |publisher=Simon & Schuster |year=1926 |isbn=978-0-671-73916-4 |location=New York}}</ref> Despite these achievements, Aristotle's [[Error|errors]] are thought by some, such as [[Peter Medawar]],<ref>Medawar P.B. & J.S. 1984. ''Aristotle to Zoos: a philosophical dictionary of biology''. Oxford. {{ISBN|9780192830432}}</ref> to have held back science considerably. [[Bertrand Russell]] notes that "almost every serious intellectual advance has had to begin with an attack on some Aristotelian doctrine". Russell also refers to Aristotle's ''Ethics'' as "repulsive", and calls his logic "as definitely antiquated as Ptolemaic astronomy". Russell says these errors make it difficult to do historical justice to Aristotle, until one remembers what an advance he made on his predecessors.<ref name="Russell">Bertrand Russell 1972. ''A history of western philosophy''. Simon & Schuster, N.Y.</ref> The immediate influence of Aristotle's work was felt as the Lyceum grew into the '''Peripatetic''' school of philosophers. Aristotle's influence over [[Alexander the Great]] is seen in the latter's bringing with him, on his expedition, biologists and researchers.<ref name="Guthrie" /> == Related pages == * [[List of biologists]] == References == {{reflist}} == Other websites == {{Wikiquote|Aristotle}} * [http://classics.mit.edu/Browse/browse-Aristotle.html Works by Aristotle] {{Social and political philosophy}} {{Authority control}} 58zmbyoi7lvtvccigyff3rmhmyfd0x5 155607 155605 2026-09-12T12:05:32Z Saimawnkham 5 ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၶေႃႈမုၼ်း 155607 wikitext text/x-wiki [[ၾၢႆႇ:Aristoteles_Louvre.jpg|right|thumb|267x267px|Aristotle: [[marble]] copy of [[bronze]] [[wikt:bust|bust]] by Lysippus, [[Louvre]] Museum.]] ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ('''Aristotle'''){{Efn-ua|{{IPAc-en|ˈ|ær|ᵻ|s|t|ɒ|t|əl|audio=LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Aristotle.wav}} {{respell|ARR|ih|stot|əl}}{{sfn|Collins English Dictionary}}}} ({{langx|grc|Ἀριστοτέλης|Aristotélēs}};{{Efn-ua|{{IPA|grc|aristotélɛːs|pron}}}} 384–322&nbsp;BC) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၵေႃႉၼိူင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ၼႂ်းသၢႆပိုၼ်းယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ တႅမ်ႈမႃးပပ်ႉလိၵ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ လႄႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉယူႇ။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ ယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၼ် ဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်း တႂ်ႇ ၵရဵတ်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်း တိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ == ၸူဝ်ႊပၢၼ် == ၸိုဝ်ႈဢူႈ Aristotle ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ Nicomachus။ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉၶုၼ်ႁေႃးၶမ်း King Amyntas မိူင်း[[Macedonian Empire|Macedonia]]။ <ref name=":2" /> မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊၶူပ်ႇမၼ်းလႆႈသိပ်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉ Aristotle ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလူင် [[Athens]] သေ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႈ [[Plato|ပလေႇတူဝ်ႇ(Plato)]]တီႈႁူင်းႁဵၼ်း Plato's [[Academy]]။ Aristotle ယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉတေႃႇမၼ်းပေႃးလႆႈၸူဝ်ႊၶူပ်ႇ ၃၇။ မၼ်းၽၢၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ Plato တၢႆၵႂႃႇၼႂ်းပီႊ BC ၃၄၇။ <ref name=":2" /> ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇဢွၵ်ႇတၢင်းၸွမ်း [[Xenocrates]] ၵႂႃႇတီႈ [[Asia Minor]]။ မိူဝ်ႈမၼ်းယူႇထင်တီႈဢေးသီးယႂ်းၼၼ်ႉ Aristotle ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း [[Theophrastus]] ၵႂႃႇၸူးတီႈၵုၼ် [[Lesbos]]။ သွင်ၶႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးလႅင်ႊတူၼ်ႈ လႄႈ ပၢႆးလႅင်ႊသတ်း တီႈၵုၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉမႃး။ <ref name=":2" /> ထိုင်မႃး BC ၃၄၃ ၼၼ်ႉ [[Philip II of Macedon|Philip II တီႈ Macedon]] ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ Aristotle ၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် [[Alexander the Great]]။ Aristotle ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တီႈ [[Macedon]]။ ၽွင်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇဝႃႈ သွၼ်လိၵ်ႈပၼ် ဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်းၵွၺ်း၊ မၼ်းယင်းသွၼ် လိၵ်ႈပၼ်ပႃး ၶုၼ်ၸၢႆးဢွၼ်ႇဢၼ်တေပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် [[Ptolemy I Soter|Ptolemy]] လႄႈ [[Cassander]]ပႃး။ Aristotle ယုမ်ႇႁပ်ႉဝႃႈ ၽိင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶႅမ်ႉလိူဝ်သေ ၽိင်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်း။ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈ Alexander ၶူႈၸိင်းဢဝ်မိူင်း Persia ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းတုမ်ႊ ၵႅၼ်ႇမီးၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ မီးပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႁႂ်ႈ Alexander ႁႂ်ႈႁဵတ်းတူဝ်ပဵၼ်မႃး "ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵရိၵ်ႉ လႄႈ ႁႂ်ႈတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းလိူင်းၶဝ်၊ ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင်ၵရိၵ်ႉမိူၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ၊ ႁႂ်ႈဝႆႉၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ် "သတ်းလိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်ႈမႆႉ" BC ၃၃၅ ၼၼ်ႉ Aristotle ပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝဵင်းလူင် Athens။ မၼ်းတႄႇၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းႁင်းၶေႃမၼ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ [[Lyceum]] ။ Aristotle သွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၁၂ ပီႊ။ လႅပ်ႈတေပဵၼ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၶိဝ်းၼၼ်ႉ(335 တေႃႇ 323 BC) ယဝ်ႉ ဢၼ် Aristotle တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးမၼ်းၵမ်ႈၼမ်။ Aristotle တႅမ်ႈၶေႃႈဢုပ်ႇလၢတ်ႈတင်း ၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မီးၵမ်ႈၽွင်ႈၵွၺ်း ဢၼ်ယိုၼ်းယၢဝ်းထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ လိၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ယိုၼ်းထိုင်ႁၢၼ်ၼႆႉၼၼ်ႉ လႅပ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈမၢႆးတွင်းၵၢၼ်ပူင်သွၼ်မၼ်း တေႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈလၢႆး Aristotle တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ပဵၼ်ၼင်ႇ [[Encyclopedia|ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ]] ဢၼ်ၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်ႁူႉမေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ Aristotle ၼႆႉ လႅပ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်ႁူႉလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈႁူႉတင်းသဵင်ႈတင်းလူင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ Alexander ၸမ်သုတ်းသဵင်ပၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ လႅပ်ႈတေၶႂ်ႈဢဝ်မၼ်းတၢႆ။ မၼ်းၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈထွင်လွၵ်ႇငိူတ်ႈတေႃႇ Aristotle ၵႂႃႇ။ Aristotle ၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈဢၼ် Alexander ႁွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈတူၼ်ၼိူင်ႈ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ဢဝ်လၢၼ်ၸၢႆး Aristotle ၵေႃႉပဵၼ် Callisthenes ၼၼ်ႉတၢႆ၊ ၼေးဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်းလင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ Alexander တႃႇၵႂႃႇတီႈ [[Babylon]] မိူဝ်ႈ 323 BC၊ ဢမ်ႇတၼ်း လႆႈႁွတ်ႈထိုင်ၶိုၼ်း မိူင်းၵရိၵ်ႉ။ မိူဝ်ႈ Alexander တၢႆၼၼ်ႉၸၢဝ်းမိူင်း Athens ၶဝ်တႄႇဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ၸၢဝ်းမိူင်း Macedonians ၶိုၼ်းထႅင်ႈလႄႈ Aristotle ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈၽၢၵ်ႈယၢၼ်ဝဵင်းၵႂႃႇ။ မၼ်းတၢႆတီႈ [[Euboea]] ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၼႂ်းပီႊ 322 BC ၼၼ်ႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ == ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ == ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းလူင်သုတ်းၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉသၢမ်ၵေႃႉၸမ်း ပဵၼ် Aristotle၊ [[Plato]]၊ လႄႈ [[Socrates]]။ Socrates သွၼ်ပၼ် ပလေႇတူဝ်ႇ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပလေႇတူဝ်ႇ ၶိုၼ်းသွၼ်ႇပၼ် ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ။ တင်းသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၵရိၵ်ႉ ပဵၼ်မႃးငိူၼ်ႈငဝ်ႈတႄႇႁႅၵ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်လႆႈၼင်ႇယူႇၼႂ်းဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉပိူင်လူင်ၶွင်ပလေႇတူဝ်ႇၸမ်း မၼ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸႂ်ႊႁူႉၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ တၢင်းႁူႉၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႊလႆႈမႃးတီႈ ၶႂၼ်ငဝ်းမေႃဝူၼ်ႉ ဢၼ်ၵွင်လင်တေႃႇလူၵ်ႈၶူင်း။ ၶႂၼ်ငဝ်းၵွၺ်း မီးတၢင်းႁူႉ "ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်ႁၢင်ႊ" လႆႈ။ လူၵ်ႈၶူင်းလူင်း ၼႆ့ ၵွၺ်းပဵၼ်ဢၼ်ယိူင်ႈမိူၼ်ဢဝ် "ပိူင်ႁၢင်ႊ" ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၺ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈလူၵ်ႈၶူင်းလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇတဵမ်ႈထူၼ်ႈ။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇသမ်ႉ သွၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆႉ။ မၼ်းသွၼ်ဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸႂ်ႊႁူႉတင်းလၢႆၼႆ့ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ။ တၢင်းဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႇပဵၼ် ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၶွင် လွၵ်းလၢႆးပၢႆသၢႆႊ မႃး။ လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇတႅမ်ႈမႃး ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢႆးတွင်း ဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈ လႄႈ ဢၼ်မၼ်းသွၼ်လၢႆလၢႆ။ လိၵ်ႈလၢႆးလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸမ်း ''[[Physics]]'', ''[[Metaphysics]]'', ''(Nicomachean) Ethics'', ''Politics'', ''De Anima (လွင်ႈ [[Soul|ၶႂၼ်ငဝ်း]]) လႄႈ'' ''Poetics'' ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ <ref name=":2" /> မၼ်းမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်း လွင်ႈ[[Atomic theory|ၽိင်ႈတႅတ်ႈမုင်ႇမုၼ်ႊ]]ယူႇ။ မၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၽိင်ႈတႅတ်ႈ ၶွင် Democritus လွင်ႈ ၽိင်ႈတႅတ်ႈမုင်ႇမုၼ်ႊ။ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶူဝ်းတူဝ်(matter)တင်းလၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၢမ်းၵၼ်၊ ၵူၺ်းၼႃႇ [[Democritus]] တႄႉသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၶူဝ်းတူဝ်တင်းလၢႆၼႆႉ လႆႈဢဝ်မဵဝ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "မုင်ႇမုၼ်ႊ"(atom) သေၵေႃႇသၢင်ႈပဵၼ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ။ === လေႃးၵျိၵ်ႉ(Logic) === ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ ၶူင်ႊသၢင်ႈမႃး လေႃးၵျိၵ်ႉမဵဝ်းၼိူင်ႈ။ လေႃးၵျိၵ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉႉ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ''sentential logic'' ၊ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း [[Sentence|sentences]] တႃႇ [[syllogism]]။ လေႃးၵျိၵ်ႉ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ် သၢႆပိုၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းမႃး။ လေႃးၵျိၵ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတၢင်းယိူင်ႈသေဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းထုင်းၽိင်ႈၶိူဝ်း [[Arabic language|ဢရပ်ႉပိၵ်ႉ]] လႄႈ [[Latin language|လႅတ်ႇတိၼ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ မီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းမႃးယူႇမွၵ်ႈ သွင်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇပီႊမိူင်းတေႃႇထိုင်မႃး ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ ၁၉။<ref>Smith, Robin 2012. Aristotle's logic, in ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''.</ref> ဝၢႆးသေယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇမီးမႃး လေႃးၵျိၵ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၸိူဝ်ႉၼင်ႇ [[Gottlob Frege]]၊ [[Charles Sanders Peirce]] လႄႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>Their logic is called first-order logic, [[symbolic]] logic or mathematical logic.</ref> == ပၢႆးလႅင်ႊတူဝ်ၸႂ် == [[ၾၢႆႇ:Octopus3.jpg|thumb|Octopus swimming]] [[ၾၢႆႇ:Torpedo_fuscomaculata2.jpg|thumb|''Torpedo fuscomaculata'']] [[ၾၢႆႇ:Triakis_semifasciata.jpg|thumb|Leopard shark]] ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၾၢႆႇၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈသုတ်းသေ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၵေႃႈ ယိုၼ်းယၢဝ်းမႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ လႆႈဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လမ်းတိုၼ်းလွင်ႈ [[Natural history|သၢႆပိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်]] တီႈၵုၼ် [[Lesbos]]၊ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇႁိမ်းႁွမ်း လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇ။ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ် ''History of Animals၊'' ''Generation of Animals'' လႄႈ ''Parts of Animals'' ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးဝႆႉၶေႃႈၾၢင်ႉၵႅမ်း လႄႈ ၶေႃႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတီႈပွင်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း [[Myths|သိူၵ်ႈပိုၼ်း]] ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ ၶေႃႈၽိတ်းပိူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။<ref name=":2" /> တွၼ်ႊလိၵ်ႈဢၼ်ၸူဝ်ႈဢူၵ်းမႅၼ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႊလိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈထိုင်လွင်ႈ သၢႆၸႂ်ၼမ်းပၢင်ႇလၢႆႇတီႈႁိမ်းႁွမ်း Lesbos ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပႃးထႅင်ႈၶေႃႈၾၢင်ႉၵႅမ်းမၼ်း လႄႈ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းလႆႈ ၵႂႃႇလႆႈမႃး တူဝ်ယၢင်ႇတီႈဢၼ်လႃႊၼမ်ႉၶဝ်ႈ ၺွပ်းလႆႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ ၶေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾၢင်ႉၵႅမ်းမၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ [[Catfish|ပႃလုၵ်း]]၊ [[Electric ray|ပႃၾႆးၾႃႉ]] (''[[Torpedo (genus)|Torpedo]]'') လႄႈ ပႃးဢႅင်းၵိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးမီးဝႆႉႁူဝ်ယွၺ်ႈႁူဝ်ယႅမ်းမၼ်း။ လိၵ်ႈမၼ်းလွင်ႈ [[Cephalopod|cephalopods]] ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ''[[Octopus]]'', ''Sepia'' ([[cuttlefish]]) လႄႈတင်း paper nautilus (''[[Argonauta]] argo'') ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းမၼ်း လွင်ႈ[[Hectocotylus|hectocotyl arm]] ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၽႄႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတင်းလၢႆယင်းဢမ်ႇယုမ်ႇမၼ်း တေႃႇပေႃးၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၶိုၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ ၁၉ ၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းၸႅၵ်ႈသႅၼ်း [[Cetacea|တူဝ်သွမ်ၼူမ်းယူႇၼမ်ႉ]] လႄႈတင်းပႃ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ပႃသၢၼ်ႉ လႄႈ ပႃရေးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်မၼ်းႁွင်ႉႁိၵ်ႉဝႃႈ Selachē ([[Selachimorpha]]) ၼႆယဝ်ႉ။<ref name="Singer, Charles 1931">Singer, Charles. ''A short history of biology''. Oxford 1931.</ref> တူဝ်ယင်ႇလီထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ တီႈလွၵ်းလၢႆးမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ''Generation of Animals'' ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ သပ်းလႅင်းဝႆႉလွင်ႈယႃႉတူၺ်းၶႆႇၵႆဢၼ်မီးတူဝ်ၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ တႃႇၾၢင်ႉၵႅမ်းတူၺ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇႁဵတ်းႁိုဝ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":2" /> He gave accurate descriptions of [[Ruminant|ruminants]]' four-chambered fore-stomachs, and of the [[Ovoviviparity|ovoviviparous]] egg development of the [[houndshark]] ''Mustelus mustelus''.<ref>Kearns, Emily 1996. Animals, knowledge about, in ''Oxford Classical Dictionary'', 3rd ed., 1996, p. 92.</ref> == ၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်း == လိၵ်ႈလၢႆးၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶပ်ႉတၢမ်းဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။ <ref name=":2" /> * [[Logic]]​(လေႃးၵျိၵ်ႉ) # ''[[Categories]]'' (ထွၺ်ႈၵႂၢမ်း) # ''On Interpretation'' (တီႈၸုၵ်းမၼ်ႈ၊ လွင်ႈမၼ်ႈမႅၼ်ႈ) # ''Prior Analytics'' ([[Syllogism|syllogistic]] logic) # ''Posterior Analytics'' ([[scientific method]]) # Topics (ပိူင်တႃႇဢုပ်ႇထဵင် လႄႈ ၶႄႉလမ်ႉၵႂၢမ်း) # ''On Sophistical Refutations'' (fallacies) * ပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် # ''[[Physics]]'' (လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ၊ လွင်ႈတူင်ႉၶၢႆႉ၊ , void, ၶၢဝ်းယၢမ်း) # ''On the Heavens'' (''ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈသႃႇသၼႃႇ၊ ယိူင်းထိုင်လွင်ႈ'' [[astronomy]]) # ''On Generation and Corruption'' (ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသၢႆပဵၼ်ၸူဝ်ႊပၢၼ်) # ''[[Meteorology]]'' (ငိူၼ်ႈငဝ်ႈလၢဝ်ၵႂၼ်း၊ ၶၢဝ်ႊၾႃႉ၊ ၽေးမူၺ်ႉ) * The Parva Naturalia (psychological works) # ''Sense and sensibilia'' (faculties, senses, mind, [[imagination]]) # ''On [[Memory]]'', # ''Sleep, Dreams, and Prophesy'' # ''Length of life'' * လိၵ်ႈလၢႆးလွင်ႈ [[Natural history|သၢႆးပိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်]] # ''History of Animals'' # ''On the parts of Animals'' # ''On the Movement of Animals'' # ''On the Progression of Animals'' # ''On the Generation of Animals'' # ''Problems'' * Philosophical works # ''[[Metaphysics]]'' (substance, cause, form, potentiality) # ''Nicomachean Ethics'' (soul, happiness, virtue, friendship) # ''Eudemian Ethics'', virtues & vices # ''Politics'' (best states, utopias) # ''[[Rhetorical Triangle|Rhetoric]]'' (debate) # ''Poetics'' (tragedy, epic poetry) * The Constitution of the Athenians * Fragments == Influence of Aristotle's work == Aristotle is still one of the most influential people who ever lived. He contributed to almost every kind of knowledge in his day, and he started many new fields. : "It is doubtful whether any human being has ever known as much as he did".<ref name="Magee">Magee, Bryan 2010. ''The story of philosophy''. Dorling Kindersley, London, p34.</ref> Aristotle was the founder of formal [[logic]],<ref name="Guthrie">Guthrie W.K.C. 1981. ''A history of Greek philosophy''. vol VII: ''Aristotle: an encounter''. Cambridge.</ref> pioneered the study of [[zoology]], and helped to develop [[scientific method]].<ref>{{cite web |title=Aristotle (Greek philosopher) – Britannica Online Encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle |accessdate=2009-04-26 |publisher=Britannica.com}}</ref><ref name="Durant">{{cite book |last=Durant |first=Will |url=https://archive.org/details/storyofphilosoph0000unse |title=The story of philosophy |publisher=Simon & Schuster |year=1926 |isbn=978-0-671-73916-4 |location=New York}}</ref> Despite these achievements, Aristotle's [[Error|errors]] are thought by some, such as [[Peter Medawar]],<ref>Medawar P.B. & J.S. 1984. ''Aristotle to Zoos: a philosophical dictionary of biology''. Oxford. {{ISBN|9780192830432}}</ref> to have held back science considerably. [[Bertrand Russell]] notes that "almost every serious intellectual advance has had to begin with an attack on some Aristotelian doctrine". Russell also refers to Aristotle's ''Ethics'' as "repulsive", and calls his logic "as definitely antiquated as Ptolemaic astronomy". Russell says these errors make it difficult to do historical justice to Aristotle, until one remembers what an advance he made on his predecessors.<ref name="Russell">Bertrand Russell 1972. ''A history of western philosophy''. Simon & Schuster, N.Y.</ref> The immediate influence of Aristotle's work was felt as the Lyceum grew into the '''Peripatetic''' school of philosophers. Aristotle's influence over [[Alexander the Great]] is seen in the latter's bringing with him, on his expedition, biologists and researchers.<ref name="Guthrie" /> == ၽိုၼ်ဢိင် == <references group="upper-alpha" /> == လိင်ႉၶ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ == {{Sister project links | b=no | n=no | s=Author:Aristotle}} {{wikisource|works=or|lang=el| Αριστοτέλης | Ἀριστοτέλης}} {{Library resources box | by=yes | onlinebooks=yes | others=yes | about=yes | label=Aristotle| viaf= | lcheading= | wikititle= }} * [http://classics.mit.edu/Browse/browse-Aristotle.html Works by Aristotle] {{Social and political philosophy}} {{Authority control}} glivzl2vhkxjrrtqt28mjj88r4h7yb7 155608 155607 2026-09-12T12:06:40Z Saimawnkham 5 /* Influence of Aristotle's work */ 155608 wikitext text/x-wiki [[ၾၢႆႇ:Aristoteles_Louvre.jpg|right|thumb|267x267px|Aristotle: [[marble]] copy of [[bronze]] [[wikt:bust|bust]] by Lysippus, [[Louvre]] Museum.]] ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ('''Aristotle'''){{Efn-ua|{{IPAc-en|ˈ|ær|ᵻ|s|t|ɒ|t|əl|audio=LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Aristotle.wav}} {{respell|ARR|ih|stot|əl}}{{sfn|Collins English Dictionary}}}} ({{langx|grc|Ἀριστοτέλης|Aristotélēs}};{{Efn-ua|{{IPA|grc|aristotélɛːs|pron}}}} 384–322&nbsp;BC) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၵေႃႉၼိူင်ႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ၼႂ်းသၢႆပိုၼ်းယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ တႅမ်ႈမႃးပပ်ႉလိၵ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ၊ လႄႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉယူႇ။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ ယၢမ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈပၼ် ဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်း တႂ်ႇ ၵရဵတ်ႇ မိူဝ်ႈဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်း တိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ။ == ၸူဝ်ႊပၢၼ် == ၸိုဝ်ႈဢူႈ Aristotle ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ Nicomachus။ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉၶုၼ်ႁေႃးၶမ်း King Amyntas မိူင်း[[Macedonian Empire|Macedonia]]။ <ref name=":2" /> မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊၶူပ်ႇမၼ်းလႆႈသိပ်းပႅတ်ႈၼၼ်ႉ Aristotle ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလူင် [[Athens]] သေ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႈ [[Plato|ပလေႇတူဝ်ႇ(Plato)]]တီႈႁူင်းႁဵၼ်း Plato's [[Academy]]။ Aristotle ယူႇတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉတေႃႇမၼ်းပေႃးလႆႈၸူဝ်ႊၶူပ်ႇ ၃၇။ မၼ်းၽၢၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးသေ Plato တၢႆၵႂႃႇၼႂ်းပီႊ BC ၃၄၇။ <ref name=":2" /> ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇဢွၵ်ႇတၢင်းၸွမ်း [[Xenocrates]] ၵႂႃႇတီႈ [[Asia Minor]]။ မိူဝ်ႈမၼ်းယူႇထင်တီႈဢေးသီးယႂ်းၼၼ်ႉ Aristotle ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်း [[Theophrastus]] ၵႂႃႇၸူးတီႈၵုၼ် [[Lesbos]]။ သွင်ၶႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ပၢႆးလႅင်ႊတူၼ်ႈ လႄႈ ပၢႆးလႅင်ႊသတ်း တီႈၵုၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉမႃး။ <ref name=":2" /> ထိုင်မႃး BC ၃၄၃ ၼၼ်ႉ [[Philip II of Macedon|Philip II တီႈ Macedon]] ၽိတ်ႈမွၵ်ႇ Aristotle ၵႂႃႇသွၼ်ပၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် [[Alexander the Great]]။ Aristotle ၸင်ႇလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တီႈ [[Macedon]]။ ၽွင်းၶၢဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇဝႃႈ သွၼ်လိၵ်ႈပၼ် ဢႃႈလႅၵ်ႈသႅၼ်းတႂ်းၵွၺ်း၊ မၼ်းယင်းသွၼ် လိၵ်ႈပၼ်ပႃး ၶုၼ်ၸၢႆးဢွၼ်ႇဢၼ်တေပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈထႅင်ႈသွင်ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် [[Ptolemy I Soter|Ptolemy]] လႄႈ [[Cassander]]ပႃး။ Aristotle ယုမ်ႇႁပ်ႉဝႃႈ ၽိင်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶႅမ်ႉလိူဝ်သေ ၽိင်ႈတၢင်ႇၶိူဝ်း။ မၼ်းပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈ Alexander ၶူႈၸိင်းဢဝ်မိူင်း Persia ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းတုမ်ႊ ၵႅၼ်ႇမီးၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ မီးပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မၼ်းပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႁႂ်ႈ Alexander ႁႂ်ႈႁဵတ်းတူဝ်ပဵၼ်မႃး "ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵရိၵ်ႉ လႄႈ ႁႂ်ႈတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်းလိူင်းၶဝ်၊ ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင်ၵရိၵ်ႉမိူၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉ လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ၊ ႁႂ်ႈဝႆႉၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ် "သတ်းလိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် တူၼ်ႈမႆႉ" BC ၃၃၅ ၼၼ်ႉ Aristotle ပွၵ်ႈၶိုၼ်းဝဵင်းလူင် Athens။ မၼ်းတႄႇၵေႃႇတင်ႈႁူင်းႁဵၼ်းႁင်းၶေႃမၼ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ [[Lyceum]] ။ Aristotle သွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၁၂ ပီႊ။ လႅပ်ႈတေပဵၼ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၶိဝ်းၼၼ်ႉ(335 တေႃႇ 323 BC) ယဝ်ႉ ဢၼ် Aristotle တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႅမ်ႈလၢႆးမၼ်းၵမ်ႈၼမ်။ Aristotle တႅမ်ႈၶေႃႈဢုပ်ႇလၢတ်ႈတင်း ၼမ်တင်းလၢႆ။ ၵူၺ်းၼႃႇ မီးၵမ်ႈၽွင်ႈၵွၺ်း ဢၼ်ယိုၼ်းယၢဝ်းထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ လိၵ်ႈမၼ်းဢၼ်ယိုၼ်းထိုင်ႁၢၼ်ၼႆႉၼၼ်ႉ လႅပ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈမၢႆးတွင်းၵၢၼ်ပူင်သွၼ်မၼ်း တေႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈလၢႆး Aristotle တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ပဵၼ်ၼင်ႇ [[Encyclopedia|ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇ]] ဢၼ်ၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉၶဝ်ႁူႉမေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝူၼ်ႉဝႃႈ Aristotle ၼႆႉ လႅပ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉလိုၼ်းသုတ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်ႁူႉလွင်ႈလူဝ်ႇလႆႈႁူႉတင်းသဵင်ႈတင်းလူင် ၼႂ်းပၢၼ်ယၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ Alexander ၸမ်သုတ်းသဵင်ပၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းတႄႇဝူၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆ လႅပ်ႈတေၶႂ်ႈဢဝ်မၼ်းတၢႆ။ မၼ်းၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈထွင်လွၵ်ႇငိူတ်ႈတေႃႇ Aristotle ၵႂႃႇ။ Aristotle ၵႆႉလၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈၸႂ် လွင်ႈဢၼ် Alexander ႁွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၾႃႉၸဝ်ႈတူၼ်ၼိူင်ႈ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵေႃႈ ဢဝ်လၢၼ်ၸၢႆး Aristotle ၵေႃႉပဵၼ် Callisthenes ၼၼ်ႉတၢႆ၊ ၼေးဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁၵ်းလင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း။ Alexander တႃႇၵႂႃႇတီႈ [[Babylon]] မိူဝ်ႈ 323 BC၊ ဢမ်ႇတၼ်း လႆႈႁွတ်ႈထိုင်ၶိုၼ်း မိူင်းၵရိၵ်ႉ။ မိူဝ်ႈ Alexander တၢႆၼၼ်ႉၸၢဝ်းမိူင်း Athens ၶဝ်တႄႇဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ၸၢဝ်းမိူင်း Macedonians ၶိုၼ်းထႅင်ႈလႄႈ Aristotle ၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈၽၢၵ်ႈယၢၼ်ဝဵင်းၵႂႃႇ။ မၼ်းတၢႆတီႈ [[Euboea]] ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ် ၼႂ်းပီႊ 322 BC ၼၼ်ႉၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ == ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ == ၸဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်းလူင်သုတ်းၸၢဝ်းၵရိၵ်ႉသၢမ်ၵေႃႉၸမ်း ပဵၼ် Aristotle၊ [[Plato]]၊ လႄႈ [[Socrates]]။ Socrates သွၼ်ပၼ် ပလေႇတူဝ်ႇ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပလေႇတူဝ်ႇ ၶိုၼ်းသွၼ်ႇပၼ် ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ။ တင်းသၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၵရိၵ်ႉ ပဵၼ်မႃးငိူၼ်ႈငဝ်ႈတႄႇႁႅၵ်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်လႆႈၼင်ႇယူႇၼႂ်းဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉပိူင်လူင်ၶွင်ပလေႇတူဝ်ႇၸမ်း မၼ်းႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸႂ်ႊႁူႉၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ။ တၢင်းႁူႉၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႊလႆႈမႃးတီႈ ၶႂၼ်ငဝ်းမေႃဝူၼ်ႉ ဢၼ်ၵွင်လင်တေႃႇလူၵ်ႈၶူင်း။ ၶႂၼ်ငဝ်းၵွၺ်း မီးတၢင်းႁူႉ "ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်ႁၢင်ႊ" လႆႈ။ လူၵ်ႈၶူင်းလူင်း ၼႆ့ ၵွၺ်းပဵၼ်ဢၼ်ယိူင်ႈမိူၼ်ဢဝ် "ပိူင်ႁၢင်ႊ" ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵွၺ်းလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈလူၵ်ႈၶူင်းလူင်ၼႆႉ ဢမ်ႇတဵမ်ႈထူၼ်ႈ။ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇသမ်ႉ သွၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈဝႆႉ။ မၼ်းသွၼ်ဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၸႂ်ႊႁူႉတင်းလၢႆၼႆ့ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ။ တၢင်းဝူၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႇပဵၼ် ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၶွင် လွၵ်းလၢႆးပၢႆသၢႆႊ မႃး။ လွင်ႈတၢင်းၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇတႅမ်ႈမႃး ဢၼ်တိုၵ်ႉမီးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈမၢႆးတွင်း ဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈ လႄႈ ဢၼ်မၼ်းသွၼ်လၢႆလၢႆ။ လိၵ်ႈလၢႆးလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၸမ်း ''[[Physics]]'', ''[[Metaphysics]]'', ''(Nicomachean) Ethics'', ''Politics'', ''De Anima (လွင်ႈ [[Soul|ၶႂၼ်ငဝ်း]]) လႄႈ'' ''Poetics'' ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ <ref name=":2" /> မၼ်းမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်း လွင်ႈ[[Atomic theory|ၽိင်ႈတႅတ်ႈမုင်ႇမုၼ်ႊ]]ယူႇ။ မၼ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၽိင်ႈတႅတ်ႈ ၶွင် Democritus လွင်ႈ ၽိင်ႈတႅတ်ႈမုင်ႇမုၼ်ႊ။ မၼ်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၶူဝ်းတူဝ်(matter)တင်းလၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၢမ်းၵၼ်၊ ၵူၺ်းၼႃႇ [[Democritus]] တႄႉသမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၶူဝ်းတူဝ်တင်းလၢႆၼႆႉ လႆႈဢဝ်မဵဝ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ "မုင်ႇမုၼ်ႊ"(atom) သေၵေႃႇသၢင်ႈပဵၼ်ဝႆႉဝႃႈၼႆ။ === လေႃးၵျိၵ်ႉ(Logic) === ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ ၶူင်ႊသၢင်ႈမႃး လေႃးၵျိၵ်ႉမဵဝ်းၼိူင်ႈ။ လေႃးၵျိၵ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉႉ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ''sentential logic'' ၊ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်း [[Sentence|sentences]] တႃႇ [[syllogism]]။ လေႃးၵျိၵ်ႉ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇၼႆႉ ႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ် သၢႆပိုၼ်း ပၢႆးဝူၼ်ႉမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းမႃး။ လေႃးၵျိၵ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတၢင်းယိူင်ႈသေဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းထုင်းၽိင်ႈၶိူဝ်း [[Arabic language|ဢရပ်ႉပိၵ်ႉ]] လႄႈ [[Latin language|လႅတ်ႇတိၼ်ႇ]] ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။ လႆႈဝႃႈ မီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းမႃးယူႇမွၵ်ႈ သွင်ႁဵင်ႁႃႈပၢၵ်ႇပီႊမိူင်းတေႃႇထိုင်မႃး ၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ ၁၉။<ref>Smith, Robin 2012. Aristotle's logic, in ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''.</ref> ဝၢႆးသေယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇမီးမႃး လေႃးၵျိၵ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၸိူဝ်ႉၼင်ႇ [[Gottlob Frege]]၊ [[Charles Sanders Peirce]] လႄႈ တၢင်ႇၸိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>Their logic is called first-order logic, [[symbolic]] logic or mathematical logic.</ref> == ပၢႆးလႅင်ႊတူဝ်ၸႂ် == [[ၾၢႆႇ:Octopus3.jpg|thumb|Octopus swimming]] [[ၾၢႆႇ:Torpedo_fuscomaculata2.jpg|thumb|''Torpedo fuscomaculata'']] [[ၾၢႆႇ:Triakis_semifasciata.jpg|thumb|Leopard shark]] ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၾၢႆႇၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႉသေပိူၼ်ႈသုတ်းသေ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၵေႃႈ ယိုၼ်းယၢဝ်းမႃးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ လႆႈဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လမ်းတိုၼ်းလွင်ႈ [[Natural history|သၢႆပိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်]] တီႈၵုၼ် [[Lesbos]]၊ လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇႁိမ်းႁွမ်း လႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉမႃးယူႇ။ လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ် ''History of Animals၊'' ''Generation of Animals'' လႄႈ ''Parts of Animals'' ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးဝႆႉၶေႃႈၾၢင်ႉၵႅမ်း လႄႈ ၶေႃႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတီႈပွင်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း [[Myths|သိူၵ်ႈပိုၼ်း]] ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ ၶေႃႈၽိတ်းပိူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။<ref name=":2" /> တွၼ်ႊလိၵ်ႈဢၼ်ၸူဝ်ႈဢူၵ်းမႅၼ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႊလိၵ်ႈဢၼ်တႅမ်ႈထိုင်လွင်ႈ သၢႆၸႂ်ၼမ်းပၢင်ႇလၢႆႇတီႈႁိမ်းႁွမ်း Lesbos ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပႃးထႅင်ႈၶေႃႈၾၢင်ႉၵႅမ်းမၼ်း လႄႈ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းလႆႈ ၵႂႃႇလႆႈမႃး တူဝ်ယၢင်ႇတီႈဢၼ်လႃႊၼမ်ႉၶဝ်ႈ ၺွပ်းလႆႈမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ ၶေႃႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾၢင်ႉၵႅမ်းမၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ [[Catfish|ပႃလုၵ်း]]၊ [[Electric ray|ပႃၾႆးၾႃႉ]] (''[[Torpedo (genus)|Torpedo]]'') လႄႈ ပႃးဢႅင်းၵိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပႃးမီးဝႆႉႁူဝ်ယွၺ်ႈႁူဝ်ယႅမ်းမၼ်း။ လိၵ်ႈမၼ်းလွင်ႈ [[Cephalopod|cephalopods]] ၸိူဝ်ႉၼင်ႇ ''[[Octopus]]'', ''Sepia'' ([[cuttlefish]]) လႄႈတင်း paper nautilus (''[[Argonauta]] argo'') ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၶေႃႈသပ်းလႅင်းမၼ်း လွင်ႈ[[Hectocotylus|hectocotyl arm]] ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၽႄႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတင်းလၢႆယင်းဢမ်ႇယုမ်ႇမၼ်း တေႃႇပေႃးၶိုၼ်းႁူပ်ႉႁၼ်ၶိုၼ်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိူင်ႈ မိူဝ်ႈၸူဝ်ႊပၢၵ်ႇပီႊ ၁၉ ၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်းၸႅၵ်ႈသႅၼ်း [[Cetacea|တူဝ်သွမ်ၼူမ်းယူႇၼမ်ႉ]] လႄႈတင်းပႃ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ပႃသၢၼ်ႉ လႄႈ ပႃရေးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတွၼ်ႊၼႂ်းၸုမ်းဢၼ်မၼ်းႁွင်ႉႁိၵ်ႉဝႃႈ Selachē ([[Selachimorpha]]) ၼႆယဝ်ႉ။<ref name="Singer, Charles 1931">Singer, Charles. ''A short history of biology''. Oxford 1931.</ref> တူဝ်ယင်ႇလီထႅင်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ တီႈလွၵ်းလၢႆးမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ''Generation of Animals'' ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ သပ်းလႅင်းဝႆႉလွင်ႈယႃႉတူၺ်းၶႆႇၵႆဢၼ်မီးတူဝ်ၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ တႃႇၾၢင်ႉၵႅမ်းတူၺ်းဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇႁဵတ်းႁိုဝ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းမႃးၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":2" /> He gave accurate descriptions of [[Ruminant|ruminants]]' four-chambered fore-stomachs, and of the [[Ovoviviparity|ovoviviparous]] egg development of the [[houndshark]] ''Mustelus mustelus''.<ref>Kearns, Emily 1996. Animals, knowledge about, in ''Oxford Classical Dictionary'', 3rd ed., 1996, p. 92.</ref> == ၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈလၢႆးမၼ်း == လိၵ်ႈလၢႆးၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶပ်ႉတၢမ်းဝႆႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။ <ref name=":2" /> * [[Logic]]​(လေႃးၵျိၵ်ႉ) # ''[[Categories]]'' (ထွၺ်ႈၵႂၢမ်း) # ''On Interpretation'' (တီႈၸုၵ်းမၼ်ႈ၊ လွင်ႈမၼ်ႈမႅၼ်ႈ) # ''Prior Analytics'' ([[Syllogism|syllogistic]] logic) # ''Posterior Analytics'' ([[scientific method]]) # Topics (ပိူင်တႃႇဢုပ်ႇထဵင် လႄႈ ၶႄႉလမ်ႉၵႂၢမ်း) # ''On Sophistical Refutations'' (fallacies) * ပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် # ''[[Physics]]'' (လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ၊ လွင်ႈတူင်ႉၶၢႆႉ၊ , void, ၶၢဝ်းယၢမ်း) # ''On the Heavens'' (''ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈသႃႇသၼႃႇ၊ ယိူင်းထိုင်လွင်ႈ'' [[astronomy]]) # ''On Generation and Corruption'' (ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈသၢႆပဵၼ်ၸူဝ်ႊပၢၼ်) # ''[[Meteorology]]'' (ငိူၼ်ႈငဝ်ႈလၢဝ်ၵႂၼ်း၊ ၶၢဝ်ႊၾႃႉ၊ ၽေးမူၺ်ႉ) * The Parva Naturalia (psychological works) # ''Sense and sensibilia'' (faculties, senses, mind, [[imagination]]) # ''On [[Memory]]'', # ''Sleep, Dreams, and Prophesy'' # ''Length of life'' * လိၵ်ႈလၢႆးလွင်ႈ [[Natural history|သၢႆးပိုၼ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်]] # ''History of Animals'' # ''On the parts of Animals'' # ''On the Movement of Animals'' # ''On the Progression of Animals'' # ''On the Generation of Animals'' # ''Problems'' * Philosophical works # ''[[Metaphysics]]'' (substance, cause, form, potentiality) # ''Nicomachean Ethics'' (soul, happiness, virtue, friendship) # ''Eudemian Ethics'', virtues & vices # ''Politics'' (best states, utopias) # ''[[Rhetorical Triangle|Rhetoric]]'' (debate) # ''Poetics'' (tragedy, epic poetry) * The Constitution of the Athenians * Fragments == Influence of Aristotle's work == {{Not Shan}} Aristotle is still one of the most influential people who ever lived. He contributed to almost every kind of knowledge in his day, and he started many new fields. : "It is doubtful whether any human being has ever known as much as he did".<ref name="Magee">Magee, Bryan 2010. ''The story of philosophy''. Dorling Kindersley, London, p34.</ref> Aristotle was the founder of formal [[logic]],<ref name="Guthrie">Guthrie W.K.C. 1981. ''A history of Greek philosophy''. vol VII: ''Aristotle: an encounter''. Cambridge.</ref> pioneered the study of [[zoology]], and helped to develop [[scientific method]].<ref>{{cite web |title=Aristotle (Greek philosopher) – Britannica Online Encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle |accessdate=2009-04-26 |publisher=Britannica.com}}</ref><ref name="Durant">{{cite book |last=Durant |first=Will |url=https://archive.org/details/storyofphilosoph0000unse |title=The story of philosophy |publisher=Simon & Schuster |year=1926 |isbn=978-0-671-73916-4 |location=New York}}</ref> Despite these achievements, Aristotle's [[Error|errors]] are thought by some, such as [[Peter Medawar]],<ref>Medawar P.B. & J.S. 1984. ''Aristotle to Zoos: a philosophical dictionary of biology''. Oxford. {{ISBN|9780192830432}}</ref> to have held back science considerably. [[Bertrand Russell]] notes that "almost every serious intellectual advance has had to begin with an attack on some Aristotelian doctrine". Russell also refers to Aristotle's ''Ethics'' as "repulsive", and calls his logic "as definitely antiquated as Ptolemaic astronomy". Russell says these errors make it difficult to do historical justice to Aristotle, until one remembers what an advance he made on his predecessors.<ref name="Russell">Bertrand Russell 1972. ''A history of western philosophy''. Simon & Schuster, N.Y.</ref> The immediate influence of Aristotle's work was felt as the Lyceum grew into the '''Peripatetic''' school of philosophers. Aristotle's influence over [[Alexander the Great]] is seen in the latter's bringing with him, on his expedition, biologists and researchers.<ref name="Guthrie" /> == ၽိုၼ်ဢိင် == <references group="upper-alpha" /> == လိင်ႉၶ်ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ == {{Sister project links | b=no | n=no | s=Author:Aristotle}} {{wikisource|works=or|lang=el| Αριστοτέλης | Ἀριστοτέλης}} {{Library resources box | by=yes | onlinebooks=yes | others=yes | about=yes | label=Aristotle| viaf= | lcheading= | wikititle= }} * [http://classics.mit.edu/Browse/browse-Aristotle.html Works by Aristotle] {{Social and political philosophy}} {{Authority control}} jeta9mbvls37u8lnnrlmebro8bzwo83 0 61607 155611 155598 2026-09-12T12:09:27Z ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း 6650 /* ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၽူႈၸၢႆး (ꧤိၵ်ၶု) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (41) ၸဝ်ႈ [2] */ 155611 wikitext text/x-wiki == ဢေႇတတၵ်ႈ == '''ဢေႇတတၵ်ႈ''' ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃႇလိလု။ ၵႂၢမ်းငဝ်ႈငႃႇပႃႇလိတေႉဝႃႈ '''ဢေတၻၷ်ၷ''' ၼႆယဝ်ႉ။ ( ဢေတတၷ်ၷ = (ဢေတံ+ဢၷ်ၷ) = ဢေတံ - ၵေႃႉၼႆႉ၊ ဢၷ်ၷ - ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ မျၢတ်ႈ တွၼ်းယဝ်ႉ။) တီႈပွင်ႇၽၢႆႇတႆးတေႉ ပဵၼ် '''တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၽြႃး မၵ်းမၼ်ႈပၼ်''' ၼႆယဝ်ႉ။<ref>https://shn.wiktionary.org/wiki/%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%82%87%E1%80%90%E1%80%90%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</ref> မိူဝ်ႈပၢၼ်[[ပိုၼ်းပုတ်ႉထ|ၿုတ်ႉထ]]ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်တီႈ ၼႂ်ႈတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈ တၵႃႇၸၢႆး တၵႃႇယိင်းၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ယွၼ်ႉလႆႈယွၼ်းသူးမႃး ထႅမ်ပႃႇရမီႇမႃးလၢႆၸၢတ်ႈလၢႆပၢၼ်လၢႆသႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇသေယဝ်ႉ ပႃႇရမီႇတဵမ်တၼ်း သိၼ်သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈတွၼ်း မီးတင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢမ်တူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႉယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပရိသတ်ႈတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ == ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၽူႈၸၢႆး (ꧤိၵ်ၶု) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (41) ၸဝ်ႈ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.24-26</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၽူႈၸၢႆး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (41) ၸဝ်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''[[ၸဝ်ႈၵွၼ်းတႆႇၺ|ၸဝ်ႈၵေၢꧣ်ꩦၺ်ၺ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷရတ်တၺ်ၺူ=ၽူႈဢၼ်ႁုႁၼ်သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃးဢွၼ်တၢင်းသုတ်း 2။ '''[[ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ|ၸဝ်ႈသႃရိပုတ်တရႃ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမႁႃပၺ်ၺႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၺၢၼ်ႇယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း 3။ '''[[ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ|ၸဝ်ႈမႁႃမေၢၷ်ၷလ်လႃၼ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢိၻ်ꩪိမၼ်တ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း 4။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵသ်သပ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꩪုတင်ၵꩪရ=ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈၵျၢင်ႉၵမ်ထုတင်ႇ13ပႃး တွၼ်းသုတ်း 5။ '''ၸဝ်ႈဢၼုရုၻ်ꩪႃ''' လႆႈႁပ်ႈၸုမ်ႈ ၻိၿ်ၿၸၵ်ၶုၺၢၼ်ႇ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇမိူၼ်မၢၵ်ႇတႃၽီ တွၼ်းသုတ်း 6။ '''ၸဝ်ႈꧤၻ်ၻိယ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢုၸ်ၸၵုလိၵ=ၸဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းသုင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသုတ်း (''ၸဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတႃႇ500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆႈသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။'') 7။ '''ၸဝ်ႈလၵုꧣ်ꩦၵꧤၻ်ၻိယ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမၺ်ꩡူသရ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးသဵင်လီၶိုၵ်ႉတွၼ်း 8။ '''ၸဝ်ႈပိꧣ်ꩦေႃလꧤႃရၻွႃꩡ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသီႁၼႃၻိၵ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးသဵင်လင် မိူၼ်သဵင်သၢင်ႈသီႈ (ၸဝ်ႈပိꧣ်ꩦေႃလၼႆႉ 9။ '''ၸဝ်ႈပုꧣ်ꧣ''' လႆႈႁပ်ႈၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ်ꩪမ်မၵထိၵ=ၸဝ်ႈဢၼ်ႁေႃးတြႃးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ 10။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵၸ်ၸႃၼ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မေႃဢဝ်လွင်ႈၵျၢပ်ႈ ၶႂၢင်ႈႁႂ်ႈမၼ်းၵႂၢင်ႈ 11။ '''ၸဝ်ႈၸူꩮပၼ်ထၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမၼေႃမယ ၵႃယဢၽိၼိမ်မိတ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸင်ႈဢဝ်ၸႂ်သေ ၽၢၼ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်တူၼ်း လႄႈ * ၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၸေတႃဝိဝꩦ်ꩦ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈရူႇပႃႇဝၸရသၢၼ်ႇ ('''သွင်ၸုမ်ႈ''') 12။ '''ၸဝ်ႈမႁႃပၼ်ထ'''ၵ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၺ်ၺႃဝိဝꩦ်ꩦၵုသလ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဢရူႇပႃႇဝၸရသၢၼ်ႇ 13။ '''ၸဝ်ႈသုꧤူတိ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢရꧣဝိႁႃရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇလူၺ်ႈလွင်ႈလွတ်ႈၵၢင်းၵိလေသႃႇ လႄႈ * ၸုမ်ႈဢၷ်ၷၻၵ်ၶိꧣေယျ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ထိူၵ်ႈႁပ်ႉၶူဝ်းလူႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ('''သွင်ၸုမ်ႈ''') 14။ '''ၸဝ်ႈရေဝတ''' ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပႃႇသႃးတေႃး လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢႃရၺ်ၺၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈပႃႇ 15။ '''ၸဝ်ႈၵင်ၶႃရေဝတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧢႃယီ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မူၼ်ႈၸွမ်းသၢၼ်ႇ 16။ '''ၸဝ်ႈၵေႃꩦိဝိသသေႃꧣ''' (''ၸဝ်ႈသေႃꧣ ၶိူဝ်းၵေႃလိဝိသ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈၼုမ်ႈဝႆၶူဝ်းမီးၵႃႈၶၼ် သွင်ပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉတႅင်းၵႃး'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢႃရၻ်ꩪဝီရိယ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ထိုင်တီႈယွတ်ႈ 17။ '''ၸဝ်ႈၵုꩦိၵꧣ်ꧣသေႃꧣ''' (''မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းယၢမ်ႈလႆႈတိုဝ်းပီႇႁူၵႃႈၶၼ် သိပ်းလၢၼ်ႉတႅင်းၵႃး'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၵလျႃꧣဝၢၵ်ၵရၼ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈဢဝ်သဵင်ၵႂၢမ်းဝၢၼ်ႁူသေ လၢတ်ႈၸႃၽတ်းႁေႃး 18။ '''ၸဝ်ႈသီဝလ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷလႃၽီ=ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈတွၼ်း ဢၼ်မီးလၢပ်ႈလႃႇၽၼမ်လိူင်ႇ 19။ '''ၸဝ်ႈဝၵ်ၵလိ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၻ်ꩪႃꩪိမုတ်တ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇႁႅင်းယႂ်ႇ 20။ '''ၸဝ်ႈရႃႁုလႃ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသိၷ်ၶႃၵႃမ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၵျၢင်ႉၵမ်သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းၵျၢင်ႉသိၵ်ႉၶႃႇသၢမ်ပိူင် 21။ '''ၸဝ်ႈရꩦ်ꩧပႃလ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၻ်ꩪႃပၿ်ၿꩡ်ꩡိတ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇသေ ၼုင်ႈရႁၢၼ်း 22။ '''ၸဝ်ႈၵေၢꧣ်ꩨၻႃၼ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꩪမသလႃၵ ၵꧣ်ႁၼ်တ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉတၢင်းလူႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းသလၢၵ်ႇ (''ၸူၵ်းမႄး'') 23။ '''ၸဝ်ႈဝင်ၷီသ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꩦိꧤႃဝၼဝၼ်တ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၽွႆႉမၢၵ်ႇဝွၵ်းၵႃႇထႃႇလင်ႇၵႃႇ 24။ '''ၸဝ်ႈဢုပသေၼ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးပုၼ်ႇၼႃး ဝင်ႇၵၼ်ႇတ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသမၼ်တပႃသႃၻိၵ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိမ်းႁွမ်းမီးလွင်ႈသတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် 25။ '''ၸဝ်ႈၻၿ်ၿ မလ်လပုတ်တ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်မၼ်ႇလႃႇ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ သေၼႃသၼ ပၺ်ၺႃပၵ=ၸဝ်ႈၵၼ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မေႃႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိူဝ်ႇပူ တီႈယူႇ တီႈၼွၼ်း 26။ '''ၸဝ်ႈပိလိၼ်ၻဝၸ်ꧡ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၵ်ၷ ၻေဝႃၼံ ပိယမၼႃပ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပဵၼ်တီႈၽီၶဝ်ႁၵ်ႉႁူမ်ၸူမ်းပႅင်း 27။ '''ၸဝ်ႈၻႃရုၸီရိယ''' ဢၼ်ယူႇတိူင်းၿႃႁိယ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၶိပ်ပႃꧤိၺ်ၺ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁုၸႅင်ႈႁၼ်ပွင်ႇတြႃးဝၢႆးဝၢႆးသေ လႆႈမၢၵ်ႈလႆႈၽူဝ်ႇ 28။ '''ၸဝ်ႈၵုမႃရၵသ်သပ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ၸိတ်တ ၵထိၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မေႃလၢတ်ႈမေႃႁေႃ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉလၢၵ်ႇလၢႆး 29။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵေၢꩦ်ꩧိတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ပꩦိသမ်ꧤိၻႃပတ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈၺၢၼ်ႇပတိသမ်ႇၽိတႃႇသီႇပိူင် 30။ '''ၸဝ်ႈဢႃၼၼ်ၻ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၿႁုသုတ=ၸဝ်ႈၵၼ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းႁုၼမ်၊ * ၸုမ်ႈဢၷ်ၷသတိမၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးသတိတြႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃလိမ်း ဢၼ်မေႃတွင်းၵိုမ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိုင်ၼၢၼ်း၊ * ဢၷ်ၷၷတိမၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၽၢႆ မေႃပွင်ႇၸႂ် တြႃးဢၼ်ၵူႈၶေႃႈ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃႈ၊ * ဢၷ်ၷꩪိတိမၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ် ဢူမ်ဢၢၼ်ႇ ၽတ်းႁေႃးၶေႃးသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ * ဢၷ်ၷဢုပꩦ်ꩧႃၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈလူလွမ်လုမ်းလႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ('''လႆႈႁပ်ႉႁႃႈၸုမ်ႈ''') 31။ '''ၸဝ်ႈဢုရုဝေလၵသ်သပ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမႁႃပရိသ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးလုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးပရိသတ်ႈမူႇၼႃ 32။ '''ၸဝ်ႈၵႃꩮုၻႃယီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၵုလပသႃၻ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ယုမ်ႇယမ်သႅၼ်ႈသႂ် 33။ '''ၸဝ်ႈၿႃၵုလ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဢပ်ပႃၿႃꩪိၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လွတ်ႈၵၢင်းတၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ (''ၸဝ်ႈပႃႇၵုလၼႆႉ တေႃးၼင်ႇတၢင်းပဵၼ်ႁဝ်ႁိူမ်ႉႁဝ်ၼွၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ''။) 34။ '''ၸဝ်ႈသေႃꧤိတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ပုၿ်ၿေၼိဝႃသ ဢၼုသ်ရၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈၶိုၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႈလွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 35။ '''ၸဝ်ႈဢုပႃလိ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဝိၼယꩪရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၸွမ်းပိူင် လွင်ႈဢူမ်ဢၢၼ်ႇ လွင်ႈလူင်ႇလႅၼ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်းဝိၼႄး 36။ '''ၸဝ်ႈၼၼ်ၻၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧤိၵ်ၶုၼေႃဝႃၻၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ် 37။ '''ၸဝ်ႈၼၼ်ၻ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢိၼ်ၻြိယၷုတ်တၻွႃရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈလူလွမ်ပႂ်ႉပႃးဢိၼ်ႇတရေႇႁူၵ်းဢၼ် 38။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵပ်ပိၼ်ၼ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧤိၵ်ၶုဝႃၻၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၽၢႆႇသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်ႈၶဝ် 39။ '''ၸဝ်ႈသႃၷတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷတေꩡေႃꩪႃတု ၵုသလ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းထၢတ်ႈၽၢႆႈ (တေႇၸေႃးထၢတ်ႈ) 40။ '''ၸဝ်ႈရႃꩪ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ပꩦိꧤႃၼေယျၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတြႃးမႂ်ႇ ၶေႃႈသွၼ်မႂ်ႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈၽုတ်းပေႃႇမႃး 41။ '''ၸဝ်ႈမေႃꧠရႃꩡ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ လူၶၸီဝရꩪရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းၽူႈၸိူဝ်ႈဢၼ် (တတ်း ယဵပ်ႉ ယွမ်ႉ)ၼုင်ႈဝႆ သင်ႇၵၢၼ်းပမ်ႉသၵူႇ။ == ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်း (ꧤိၵ်ၶုၼီ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (13) ၸဝ်ႈ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.27</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (13) ၸဝ်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''[[မႁႃႇပၸႃႇပတိ ၵေႃးတမီႇ|ၸဝ်ႈမႄႈၼႃႉ မႁႃပꩡႃပတိၷေႃတမီထေရီ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷရတ်တၺ်ၺူ=ရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုႁၼ်သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႄႈ ၸဝ်ႈဝႃႇယႂ်ႇသုတ်း 2။ '''ၸဝ်ႈၶေမႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမႁႃပၺ်ၺႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၺၢၼ်ႇယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 3။ '''ၸဝ်ႈဢုပ်ပလဝꧣ်ꧣထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢိၻ်ꩪိမၼ်တီ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသုတ်းၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 4။ '''ၸဝ်ႈပꩦႃၸႃရီထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဝိၼယꩪႃရီ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇဝိၼႄး ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 5။ '''ၸဝ်ႈꩪမ်မၻိၼ်ၼႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ꩪမ်မၵထိၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇႁေႃးတြႃး ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 6။ '''ၸဝ်ႈၼၼ်ၻႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ꧢႃယိၵႃ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇမူၼ်ႈၸွမ်းလွင်ႈၶဝ်ႈသၢၼ်ႇ ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 7။ '''ၸဝ်ႈသေႃꧣႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဢႃရၻ်ꩪဝီရိယႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်သုင်သုတ်း တဵမ်ထူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 8။ '''ၸဝ်ႈၿၵုလႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ၻိၿ်ၿၸၵ်ၶုၵႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇႁၼ်လႅင်း မိူၼ်မၢၵ်ႇတႃၽီတွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 9။ '''ၸဝ်ႈꧤၻ်ၻႃၵုꧣ်ꩦလၵေသႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၶိပ်ပႃꧤိၺ်ၺႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢင်းႁုလႅတ်းၽၢႆသုတ်းသေ လႆႈမၢၵ်ႈလႆႈၽူဝ်ႇဝၢႆးသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 10။ '''ၸဝ်ႈꧤၻ်ၻၵႃပိလႃၼီထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပုၿ်ၿေၼိဝႃသၺႃꧣီ=ၸဝ်ႈၸၢင်ႈၶိုၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႈလွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵျတွၼ်းသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 11။ '''ၸဝ်ႈယသေႃꩪရႃထေရီ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇႁုလႃႇ၊ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽတ်ႉတၵိၼ်ႇၸၼႃႇ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ မႁႃꧤိၺ်ၺပ်ပတ်တႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ ႁုႁၼ်လႆႈထိုင်ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သီႇဢသင်ႇၶျေႇလႄႈၼိုင်ႈသႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ 12။ '''[[ၵိသႃႇၵေႃးတမီႇ|ၸဝ်ႈၵိသႃၷေႃတမီ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷလူၶၸီဝရꩪႃရီ=ၸဝ်ႈဢၼ်တွၼ်းသုတ်း တီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼုင်ႈဝႆ သင်ႇၵၢၼ်းပမ်ႉသၵူႇ ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 13။ '''ၸဝ်ႈသိင်ၷေႃလမႃတုထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၻ်ꩪႃꩪိမုတ်တ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးႁႅင်းသတ်ႉထႃႇသုင်သုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ == တၵႃႇၸၢႆး (ဢုပႃသၵ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (10) ၵေႃႉ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.27</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ တၵႃႇၸၢႆး (ဢုပႃႇသၵ) ၶဝ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (10) ၵေႃႉ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''ၸၢႆးတၿုသ်သ လႄႈ ၸၢႆးꧤလ်လိၵ (''ၵူၼ်းၵႃႉသွင်ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ'')''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉသရꧣၵုင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ (''ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ်တၵႃႇၸၢႆး ဢၼ်လႆႈထူပ်းၺႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉႁႃပဵၼ်ၽြႃးသေ ယူႇသဝ်းတီႈတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉမၢၵ်ႇမိုၼ်ႈ ႁွင်ႉ မႆႉလၢင်းလွၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉ လႆႈဢဝ်တင်းၶဝ်ႈမုၼ်းၵၢပ်ႈလူႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်တင်းသဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်/ၽူမ်ႈ (သၢၼ်ႇတေႃႇ) ပႅတ်ႇသူႇ လႆႈၸုၼ်ႉပၼ်ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈလႆႈဢဝ်သဵၼ်ၶူၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပႅတ်ႇသူႇၼၼ်ႉ ပၢင်းမႃးတီႈမိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဝဵင်းဢုၵ်ႉၵလႃႇသေ မႃးထႃႇပၼႃႇဝႆႉတီႈၵွင်းမူးလူင် သူၺ်ႇတိၵူင်ႇယဝ်ႉ။'') 2။ '''[[သထေးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇ|သထေးလူင် ဢၼႃထပိၼ်]] ('''''ၸိုဝ်ႈတႄႉႁွင်ႉဝႃႈ သုၻတ်ꩪ''''')''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၻႃယၵ=ဢၼ်မီးတၢင်းလူႇၼမ်ႉလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 3။ '''သထေးလူင် ၸိတ်တ ('''''ဢၼ်ယူႇတီႈဝဵင်း မိတ်ႉသိၵႃသၼ်ႇတ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꩪမ်မၵထိၵ=ၽူႈဢၼ်ႁေႃးတြႃးၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 4။ '''ၸၢႆးႁတ်ထၵဢႃꩮႃဝၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်သီႇပိူင် ယိုၼ်ႈမႅင်ႇသေ တိုတ်ႉၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽၢႆႇႁဝ်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 5။ '''ၸၢႆးမႁႃၼႃမ''' ''(ၸဝ်ႈၸၢႆးသႃႇၵီႇ)'' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꧣီတၻႃယၵ=ၼႂ်းၽူႈမေႃလူႇ ၶူဝ်းလူႇတၢင်းတၢၼ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၵျၶႅမ်ႉဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၼၼ်ႉ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 6။ '''ၽူႈမၢၵ်ႈဢုၷ်ၷ''' ''(ယူႇဝဵင်းဝေႇသႃႇလီ)'' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမၼႃပၻႃယၵ=ၽူႈဢၼ်မေႃလူႇ တၢင်းလူႇဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 7။ '''ၽူႈမၢၵ်ႈဢုၷ်ၷ''' ''(ယူႇဝၢၼ်ႈႁတ်ထိၷႃမ)'' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသံꧠုပꩦ်ꩧႃၵ=ၽူႈဢၼ်မေႃလုမ်းလႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝေႇယႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 8။ '''သထေးသူရမ်ၿꩦ်ꩧ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဢဝေၸ်ၸ ပသၼ်ၼ=ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် ဢမ်ႇၶွၼ်းဢမ်ႇဝႆ ၵျလိူဝ်တွၼ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ (''ၼႂ်းဢတ်ႉထၵထႃႇတႄႉဝႃႈ သုရမ်ပꩦ်ꩧ ၼႆယဝ်ႉ။'') 9။ '''မေႃယႃလူင် ꩡီဝၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပုၷ်ၷလပသၼ်ၼ=ၽူႈဢၼ်မေႃးမီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် တီႈပုၵ်ႉၵူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းမီးၵုင်ႇသီႇလ ၵုင်ႇသမႃႇထိ ၵုင်ႇပၺ်ႇၺႃႇၶိုၵ်ႉၵျၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 10။ '''[[သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇထုၵ်ႇလီယိူင်ႈ|ၽူႈမၢၵ်ႈ ၼၵုလပိတႃ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဝိသ်သႃသၵ=ၽူႈဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ။ ''(ၽူႈမၢၵ်ႈၼၵုလပိတႃႇၼႆ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတေႇတေႇ လႆႈႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ တၵ်ႉၼႆဝႃႈ "လုၵ်ႈႁၵ်ႉဢိူၺ် ၸုတ်ႉပႅတ်ႈပေႃးတင်းမႄႈႁႄ မိူဝ်းထင်သဝ်းယူႇတီႈလႂ် တင်းႁိုင်တင်းႁီး" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ဝႃႈၼၼ်ၸိုင် မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၼေႃႇလွင်း ၽွင်းတိုၵ်ႉထႅမ်ပႃႇရမီႇ'' ''တႃႇပဵၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ ၽူႈမၢၵ်ႈၵေႃႉၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢၼ်ပေႃႈ တႃႇ 500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇ၊ လႆႈပဵၼ်ပၢၼ်လုင်း (ပီႈဢၢႆႈပေႃႈ) တႃႇ 500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇ၊ ပဵၼ်ဢၢဝ် (ၼွင်ႉၸၢႆးပေႃႈ) 500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶၼ်ႈၵၢင်၊ ပဵၼ်လုင်း (ပီႈဢၢႆႈမႄႈ)  500 ၸၢတ်ႈ သိုပ်ႇသိုပ်ႇတၢမ်းတၢမ်းသေ မီးတၢင်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼင်ႇၼႆလႄႈ လႆႈႁွင်ႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈႁၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။)'' == တၵႃႇယိင်း (ဢုပႃသိၵႃ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (10) ၵေႃႉ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.28</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ တၵႃႇယိင်း (ဢုပႃႇသိၵႃႇ) ၶဝ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (10) ၵေႃႉ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''ၼၢင်းသုꩡႃတႃ''' (''ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၽူႈမၢၵ်ႈလူင် သေၼိယ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပထမသရၼၷမၼ=ယိင်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉသရၼၵုင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 2။ '''[[မိၵႃႇရမႃႇတႃႇ ဝိသႃႇၶႃႇ|ၼၢင်းဝိသႃၶႃ]]''' (''ၸဝ်ႈတႃႇၼၵျွင်းလူင် ပုပ်ႉပႃႇရုံ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၻႃယိၵႃ=ၽူႈဢၼ်မီးတၢင်းလူႇၼမ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 3။ '''ၼၢင်းၶုꩡ်ꩡုတ်တရႃ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၿႁုသုတ=ၽူႈဢၼ်မီးတၢင်းႁုၼမ် တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ ၿႁုသုတၼမ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 4။ '''ၼၢင်းႁေႃၶမ်း သႃမႃဝတီ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်းလူင် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢုတေၼ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမေတ်တႃဝိႁႃရီ=ၽူႈဢၼ်ယူႇသဝ်းၸွမ်းမဵတ်ႉတႃႇတြႃး ၵျတွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 5။ '''ၼၢင်းဢုတ်တရႃ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း ၸၢႆးၼၼ်ႇတ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧢႃယီ=ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၶဝ်ႈသၢၼ်ႇ ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 6။ '''[[ၼၢင်းသုပ်ႉပဝႃႇသႃႇ မႄႈၸဝ်ႈသီႇဝလိ|ၼၢင်းသုပ်ပဝႃသႃ]]''' (''ၸဝ်ႈယိင်းၶိူဝ်းၵေႃးလိယ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꧣီတၻႃယိၵႃ=ၽူႈမေႃလူႇမေႃတၢၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မျၢတ်ႈဢၼ်လီဢၼ်ၵျၼၼ်ႉ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 7။ '''ၼၢင်းသုပ်ပိယႃ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၵိလႃၼုပꩦ်ꩧႃၵႃ=ၽူႈဢၼ်မေႃလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 8။ '''ၼၢင်းၵႃတိယႃၼီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢဝေၸ်ၸပသၼ်ၼ= ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် ဢမ်ႇၶွၼ်းဢမ်ႇဝႆ ၵျလိူဝ်တွၼ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 9။ '''[[သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇထုၵ်ႇလီယိူင်ႈ|ၼၢင်းၼၵုလမႃတႃ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဝိသ်သႃသိၵႃ=ၽူႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်သုတ်းတင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 10။ '''ၼၢင်းၵႃꩮီ''' (''ဢၼ်ယူႇတီႈဝဵင်းၵုလꧠရ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢၼုသ်သဝ ပသၼ်ၼ=ၼႂ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈသိုပ်ႇငိၼ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ လႆႈမီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် တီႈၼိူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ == ၽိုၼ်ဢိင် == pocathymdu2inz16wt01pwhlta8yuku 155616 155611 2026-09-12T12:14:43Z ၸဝ်ႈသြႃႇ ၶၢႆးတူၼ်ႈႁုင်း 6650 /* တၵႃႇၸၢႆး (ဢုပႃသၵ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (10) ၵေႃႉ [4] */ 155616 wikitext text/x-wiki == ဢေႇတတၵ်ႈ == '''ဢေႇတတၵ်ႈ''' ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းပႃႇလိလု။ ၵႂၢမ်းငဝ်ႈငႃႇပႃႇလိတေႉဝႃႈ '''ဢေတၻၷ်ၷ''' ၼႆယဝ်ႉ။ ( ဢေတတၷ်ၷ = (ဢေတံ+ဢၷ်ၷ) = ဢေတံ - ၵေႃႉၼႆႉ၊ ဢၷ်ၷ - ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ မျၢတ်ႈ တွၼ်းယဝ်ႉ။) တီႈပွင်ႇၽၢႆႇတႆးတေႉ ပဵၼ် '''တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၽြႃး မၵ်းမၼ်ႈပၼ်''' ၼႆယဝ်ႉ။<ref>https://shn.wiktionary.org/wiki/%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%82%87%E1%80%90%E1%80%90%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88</ref> မိူဝ်ႈပၢၼ်[[ပိုၼ်းပုတ်ႉထ|ၿုတ်ႉထ]]ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈမွပ်ႈပၼ်ၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်တီႈ ၼႂ်ႈတပေးသင်ႇၶႃႇလႄႈ တၵႃႇၸၢႆး တၵႃႇယိင်းၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ယွၼ်ႉလႆႈယွၼ်းသူးမႃး ထႅမ်ပႃႇရမီႇမႃးလၢႆၸၢတ်ႈလၢႆပၢၼ်လၢႆသႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇသေယဝ်ႉ ပႃႇရမီႇတဵမ်တၼ်း သိၼ်သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈတွၼ်း မီးတင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တၢမ်တူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵေႃႉယုၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပရိသတ်ႈတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။ == ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၽူႈၸၢႆး (ꧤိၵ်ၶု) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (41) ၸဝ်ႈ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.24-26</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၽူႈၸၢႆး ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (41) ၸဝ်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''[[ၸဝ်ႈၵွၼ်းတႆႇၺ|ၸဝ်ႈၵေၢꧣ်ꩦၺ်ၺ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷရတ်တၺ်ၺူ=ၽူႈဢၼ်ႁုႁၼ်သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃးဢွၼ်တၢင်းသုတ်း 2။ '''[[ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ|ၸဝ်ႈသႃရိပုတ်တရႃ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမႁႃပၺ်ၺႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၺၢၼ်ႇယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း 3။ '''[[ၸဝ်ႈသႃႇရိပုတ်ႉတရႃႇလႄႈ ၸဝ်ႈမွၵ်ႉၵလၢၼ်ႇ|ၸဝ်ႈမႁႃမေၢၷ်ၷလ်လႃၼ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢိၻ်ꩪိမၼ်တ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇလိူဝ်သုတ်း 4။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵသ်သပ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꩪုတင်ၵꩪရ=ၸဝ်ႈဢၼ်လႆႈၵျၢင်ႉၵမ်ထုတင်ႇ13ပႃး တွၼ်းသုတ်း 5။ '''ၸဝ်ႈဢၼုရုၻ်ꩪႃ''' လႆႈႁပ်ႈၸုမ်ႈ ၻိၿ်ၿၸၵ်ၶုၺၢၼ်ႇ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇမိူၼ်မၢၵ်ႇတႃၽီ တွၼ်းသုတ်း 6။ '''ၸဝ်ႈꧤၻ်ၻိယ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢုၸ်ၸၵုလိၵ=ၸဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းသုင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသုတ်း (''ၸဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းတႃႇ500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆႈသေ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။'') 7။ '''ၸဝ်ႈလၵုꧣ်ꩦၵꧤၻ်ၻိယ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမၺ်ꩡူသရ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးသဵင်လီၶိုၵ်ႉတွၼ်း 8။ '''ၸဝ်ႈပိꧣ်ꩦေႃလꧤႃရၻွႃꩡ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသီႁၼႃၻိၵ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးသဵင်လင် မိူၼ်သဵင်သၢင်ႈသီႈ (ၸဝ်ႈပိꧣ်ꩦေႃလၼႆႉ 9။ '''ၸဝ်ႈပုꧣ်ꧣ''' လႆႈႁပ်ႈၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ်ꩪမ်မၵထိၵ=ၸဝ်ႈဢၼ်ႁေႃးတြႃးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ 10။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵၸ်ၸႃၼ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မေႃဢဝ်လွင်ႈၵျၢပ်ႈ ၶႂၢင်ႈႁႂ်ႈမၼ်းၵႂၢင်ႈ 11။ '''ၸဝ်ႈၸူꩮပၼ်ထၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမၼေႃမယ ၵႃယဢၽိၼိမ်မိတ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸင်ႈဢဝ်ၸႂ်သေ ၽၢၼ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်တူဝ်တူၼ်း လႄႈ * ၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၸေတႃဝိဝꩦ်ꩦ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈရူႇပႃႇဝၸရသၢၼ်ႇ ('''သွင်ၸုမ်ႈ''') 12။ '''ၸဝ်ႈမႁႃပၼ်ထ'''ၵ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၺ်ၺႃဝိဝꩦ်ꩦၵုသလ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဢရူႇပႃႇဝၸရသၢၼ်ႇ 13။ '''ၸဝ်ႈသုꧤူတိ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢရꧣဝိႁႃရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇလူၺ်ႈလွင်ႈလွတ်ႈၵၢင်းၵိလေသႃႇ လႄႈ * ၸုမ်ႈဢၷ်ၷၻၵ်ၶိꧣေယျ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ထိူၵ်ႈႁပ်ႉၶူဝ်းလူႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ('''သွင်ၸုမ်ႈ''') 14။ '''ၸဝ်ႈရေဝတ''' ဢၼ်ယူႇၼႂ်းပႃႇသႃးတေႃး လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢႃရၺ်ၺၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇသဝ်းတီႈပႃႇ 15။ '''ၸဝ်ႈၵင်ၶႃရေဝတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧢႃယီ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မူၼ်ႈၸွမ်းသၢၼ်ႇ 16။ '''ၸဝ်ႈၵေႃꩦိဝိသသေႃꧣ''' (''ၸဝ်ႈသေႃꧣ ၶိူဝ်းၵေႃလိဝိသ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ယၢမ်ႈၼုမ်ႈဝႆၶူဝ်းမီးၵႃႈၶၼ် သွင်ပၢၵ်ႇလၢၼ်ႉတႅင်းၵႃး'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢႃရၻ်ꩪဝီရိယ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ထိုင်တီႈယွတ်ႈ 17။ '''ၸဝ်ႈၵုꩦိၵꧣ်ꧣသေႃꧣ''' (''မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းယၢမ်ႈလႆႈတိုဝ်းပီႇႁူၵႃႈၶၼ် သိပ်းလၢၼ်ႉတႅင်းၵႃး'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၵလျႃꧣဝၢၵ်ၵရၼ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈဢဝ်သဵင်ၵႂၢမ်းဝၢၼ်ႁူသေ လၢတ်ႈၸႃၽတ်းႁေႃး 18။ '''ၸဝ်ႈသီဝလ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷလႃၽီ=ၸဝ်ႈမျၢတ်ႈတွၼ်း ဢၼ်မီးလၢပ်ႈလႃႇၽၼမ်လိူင်ႇ 19။ '''ၸဝ်ႈဝၵ်ၵလိ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၻ်ꩪႃꩪိမုတ်တ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇႁႅင်းယႂ်ႇ 20။ '''ၸဝ်ႈရႃႁုလႃ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသိၷ်ၶႃၵႃမ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၵျၢင်ႉၵမ်သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇ တၢင်းၵျၢင်ႉသိၵ်ႉၶႃႇသၢမ်ပိူင် 21။ '''ၸဝ်ႈရꩦ်ꩧပႃလ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၻ်ꩪႃပၿ်ၿꩡ်ꩡိတ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇသေ ၼုင်ႈရႁၢၼ်း 22။ '''ၸဝ်ႈၵေၢꧣ်ꩨၻႃၼ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꩪမသလႃၵ ၵꧣ်ႁၼ်တ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉတၢင်းလူႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းပၢင်လူႇတၢၼ်းသလၢၵ်ႇ (''ၸူၵ်းမႄး'') 23။ '''ၸဝ်ႈဝင်ၷီသ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꩦိꧤႃဝၼဝၼ်တ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ၽွႆႉမၢၵ်ႇဝွၵ်းၵႃႇထႃႇလင်ႇၵႃႇ 24။ '''ၸဝ်ႈဢုပသေၼ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးပုၼ်ႇၼႃး ဝင်ႇၵၼ်ႇတ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသမၼ်တပႃသႃၻိၵ=ၸဝ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိမ်းႁွမ်းမီးလွင်ႈသတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် 25။ '''ၸဝ်ႈၻၿ်ၿ မလ်လပုတ်တ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၶုၼ်မၼ်ႇလႃႇ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ သေၼႃသၼ ပၺ်ၺႃပၵ=ၸဝ်ႈၵၼ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မေႃႁၢင်ႈႁႅၼ်းသိူဝ်ႇပူ တီႈယူႇ တီႈၼွၼ်း 26။ '''ၸဝ်ႈပိလိၼ်ၻဝၸ်ꧡ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၵ်ၷ ၻေဝႃၼံ ပိယမၼႃပ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပဵၼ်တီႈၽီၶဝ်ႁၵ်ႉႁူမ်ၸူမ်းပႅင်း 27။ '''ၸဝ်ႈၻႃရုၸီရိယ''' ဢၼ်ယူႇတိူင်းၿႃႁိယ လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၶိပ်ပႃꧤိၺ်ၺ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁုၸႅင်ႈႁၼ်ပွင်ႇတြႃးဝၢႆးဝၢႆးသေ လႆႈမၢၵ်ႈလႆႈၽူဝ်ႇ 28။ '''ၸဝ်ႈၵုမႃရၵသ်သပ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ၸိတ်တ ၵထိၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မေႃလၢတ်ႈမေႃႁေႃ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉလၢၵ်ႇလၢႆး 29။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵေၢꩦ်ꩧိတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ပꩦိသမ်ꧤိၻႃပတ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈၺၢၼ်ႇပတိသမ်ႇၽိတႃႇသီႇပိူင် 30။ '''ၸဝ်ႈဢႃၼၼ်ၻ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၿႁုသုတ=ၸဝ်ႈၵၼ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးတၢင်းႁုၼမ်၊ * ၸုမ်ႈဢၷ်ၷသတိမၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးသတိတြႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃလိမ်း ဢၼ်မေႃတွင်းၵိုမ်းၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁိုင်ၼၢၼ်း၊ * ဢၷ်ၷၷတိမၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၽၢႆ မေႃပွင်ႇၸႂ် တြႃးဢၼ်ၵူႈၶေႃႈ ဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃႈ၊ * ဢၷ်ၷꩪိတိမၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ် ဢူမ်ဢၢၼ်ႇ ၽတ်းႁေႃးၶေႃးသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊ * ဢၷ်ၷဢုပꩦ်ꩧႃၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈလူလွမ်လုမ်းလႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ('''လႆႈႁပ်ႉႁႃႈၸုမ်ႈ''') 31။ '''ၸဝ်ႈဢုရုဝေလၵသ်သပ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမႁႃပရိသ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်မီးလုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးပရိသတ်ႈမူႇၼႃ 32။ '''ၸဝ်ႈၵႃꩮုၻႃယီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၵုလပသႃၻ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ယုမ်ႇယမ်သႅၼ်ႈသႂ် 33။ '''ၸဝ်ႈၿႃၵုလ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဢပ်ပႃၿႃꩪိၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လွတ်ႈၵၢင်းတၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ (''ၸဝ်ႈပႃႇၵုလၼႆႉ တေႃးၼင်ႇတၢင်းပဵၼ်ႁဝ်ႁိူမ်ႉႁဝ်ၼွၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်ၼႆယဝ်ႉ''။) 34။ '''ၸဝ်ႈသေႃꧤိတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ပုၿ်ၿေၼိဝႃသ ဢၼုသ်ရၼ်တ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈၶိုၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႈလွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ 35။ '''ၸဝ်ႈဢုပႃလိ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဝိၼယꩪရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၸွမ်းပိူင် လွင်ႈဢူမ်ဢၢၼ်ႇ လွင်ႈလူင်ႇလႅၼ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်းဝိၼႄး 36။ '''ၸဝ်ႈၼၼ်ၻၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧤိၵ်ၶုၼေႃဝႃၻၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ် 37။ '''ၸဝ်ႈၼၼ်ၻ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢိၼ်ၻြိယၷုတ်တၻွႃရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈလူလွမ်ပႂ်ႉပႃးဢိၼ်ႇတရေႇႁူၵ်းဢၼ် 38။ '''ၸဝ်ႈမႁႃၵပ်ပိၼ်ၼ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧤိၵ်ၶုဝႃၻၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၽၢႆႇသင်ႇသွၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်ႈၶဝ် 39။ '''ၸဝ်ႈသႃၷတ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷတေꩡေႃꩪႃတု ၵုသလ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းထၢတ်ႈၽၢႆႈ (တေႇၸေႃးထၢတ်ႈ) 40။ '''ၸဝ်ႈရႃꩪ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ပꩦိꧤႃၼေယျၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတြႃးမႂ်ႇ ၶေႃႈသွၼ်မႂ်ႇ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈၽုတ်းပေႃႇမႃး 41။ '''ၸဝ်ႈမေႃꧠရႃꩡ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ လူၶၸီဝရꩪရ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းၽူႈၸိူဝ်ႈဢၼ် (တတ်း ယဵပ်ႉ ယွမ်ႉ)ၼုင်ႈဝႆ သင်ႇၵၢၼ်းပမ်ႉသၵူႇ။ == ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်း (ꧤိၵ်ၶုၼီ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (13) ၸဝ်ႈ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.27</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၶဝ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (13) ၸဝ်ႈ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''[[မႁႃႇပၸႃႇပတိ ၵေႃးတမီႇ|ၸဝ်ႈမႄႈၼႃႉ မႁႃပꩡႃပတိၷေႃတမီထေရီ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷရတ်တၺ်ၺူ=ရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁုႁၼ်သတ်ႉၸႃႇသီႇပႃး ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းလႄႈ ၸဝ်ႈဝႃႇယႂ်ႇသုတ်း 2။ '''ၸဝ်ႈၶေမႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမႁႃပၺ်ၺႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၺၢၼ်ႇယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 3။ '''ၸဝ်ႈဢုပ်ပလဝꧣ်ꧣထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢိၻ်ꩪိမၼ်တီ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢၼ်းၶူဝ်းယႂ်ႇသုတ်းၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 4။ '''ၸဝ်ႈပꩦႃၸႃရီထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဝိၼယꩪႃရီ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇဝိၼႄး ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 5။ '''ၸဝ်ႈꩪမ်မၻိၼ်ၼႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ꩪမ်မၵထိၵ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇႁေႃးတြႃး ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 6။ '''ၸဝ်ႈၼၼ်ၻႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ꧢႃယိၵႃ=ၸဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇမူၼ်ႈၸွမ်းလွင်ႈၶဝ်ႈသၢၼ်ႇ ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 7။ '''ၸဝ်ႈသေႃꧣႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဢႃရၻ်ꩪဝီရိယႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်သုင်သုတ်း တဵမ်ထူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 8။ '''ၸဝ်ႈၿၵုလႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ၻိၿ်ၿၸၵ်ၶုၵႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇႁၼ်လႅင်း မိူၼ်မၢၵ်ႇတႃၽီတွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 9။ '''ၸဝ်ႈꧤၻ်ၻႃၵုꧣ်ꩦလၵေသႃထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၶိပ်ပႃꧤိၺ်ၺႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးတၢင်းႁုလႅတ်းၽၢႆသုတ်းသေ လႆႈမၢၵ်ႈလႆႈၽူဝ်ႇဝၢႆးသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 10။ '''ၸဝ်ႈꧤၻ်ၻၵႃပိလႃၼီထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပုၿ်ၿေၼိဝႃသၺႃꧣီ=ၸဝ်ႈၸၢင်ႈၶိုၼ်းၶူၼ်ႉၶႆႈလွင်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵျတွၼ်းသုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 11။ '''ၸဝ်ႈယသေႃꩪရႃထေရီ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်မႄႈ ၸဝ်ႈရႃႇႁုလႃႇ၊ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၽတ်ႉတၵိၼ်ႇၸၼႃႇ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ မႁႃꧤိၺ်ၺပ်ပတ်တႃ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁၼ်ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈ ႁုႁၼ်လႆႈထိုင်ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သီႇဢသင်ႇၶျေႇလႄႈၼိုင်ႈသႅၼ်ၵမ်ႇၽႃႇ 12။ '''[[ၵိသႃႇၵေႃးတမီႇ|ၸဝ်ႈၵိသႃၷေႃတမီ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷလူၶၸီဝရꩪႃရီ=ၸဝ်ႈဢၼ်တွၼ်းသုတ်း တီႈဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼုင်ႈဝႆ သင်ႇၵၢၼ်းပမ်ႉသၵူႇ ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 13။ '''ၸဝ်ႈသိင်ၷေႃလမႃတုထေရီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသၻ်ꩪႃꩪိမုတ်တ=ၸဝ်ႈဢၼ်မီးႁႅင်းသတ်ႉထႃႇသုင်သုတ်း ၼႂ်းရႁၢၼ်းၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ == တၵႃႇၸၢႆး (ဢုပႃသၵ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (10) ၵေႃႉ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.27</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ တၵႃႇၸၢႆး (ဢုပႃႇသၵ) ၶဝ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (10) ၵေႃႉ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''ၸၢႆးတၿုသ်သ လႄႈ ၸၢႆးꧤလ်လိၵ (''ၵူၼ်းၵႃႉသွင်ပီႈၼွင်ႉဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ'')''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉသရꧣၵုင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ (''ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉ ပဵၼ်တၵႃႇၸၢႆး ဢၼ်လႆႈထူပ်းၺႃးၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉႁႃပဵၼ်ၽြႃးသေ ယူႇသဝ်းတီႈတႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉမၢၵ်ႇမိုၼ်ႈ ႁွင်ႉ မႆႉလၢင်းလွၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉ လႆႈဢဝ်တင်းၶဝ်ႈမုၼ်းၵၢပ်ႈလူႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈလႄႈ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵေႃႈ ဢဝ်တင်းသဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်/ၽူမ်ႈ (သၢၼ်ႇတေႃႇ) ပႅတ်ႇသူႇ လႆႈၸုၼ်ႉပၼ်ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်သွင်ပီႈၼွင်ႉၵေႃႈလႆႈဢဝ်သဵၼ်ၶူၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပႅတ်ႇသူႇၼၼ်ႉ ပၢင်းမႃးတီႈမိူင်းတႃႈၵုင်ႈ ဝဵင်းဢုၵ်ႉၵလႃႇသေ မႃးထႃႇပၼႃႇဝႆႉတီႈၵွင်းမူးလူင် သူၺ်ႇတိၵူင်ႇယဝ်ႉ။'') <ref>[[ပုတ်ႉထၵယႃႇ]]</ref> 2။ '''[[သထေးလူင် ဢၼႃႇထပိၼ်ႇ|သထေးလူင် ဢၼႃထပိၼ်]] ('''''ၸိုဝ်ႈတႄႉႁွင်ႉဝႃႈ သုၻတ်ꩪ''''')''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၻႃယၵ=ဢၼ်မီးတၢင်းလူႇၼမ်ႉလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 3။ '''သထေးလူင် ၸိတ်တ ('''''ဢၼ်ယူႇတီႈဝဵင်း မိတ်ႉသိၵႃသၼ်ႇတ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꩪမ်မၵထိၵ=ၽူႈဢၼ်ႁေႃးတြႃးၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 4။ '''ၸၢႆးႁတ်ထၵဢႃꩮႃဝၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်သီႇပိူင် ယိုၼ်ႈမႅင်ႇသေ တိုတ်ႉၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽၢႆႇႁဝ်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 5။ '''ၸၢႆးမႁႃၼႃမ''' ''(ၸဝ်ႈၸၢႆးသႃႇၵီႇ)'' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꧣီတၻႃယၵ=ၼႂ်းၽူႈမေႃလူႇ ၶူဝ်းလူႇတၢင်းတၢၼ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၵျၶႅမ်ႉဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးၼၼ်ႉ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 6။ '''ၽူႈမၢၵ်ႈဢုၷ်ၷ''' ''(ယူႇဝဵင်းဝေႇသႃႇလီ)'' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမၼႃပၻႃယၵ=ၽူႈဢၼ်မေႃလူႇ တၢင်းလူႇဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 7။ '''ၽူႈမၢၵ်ႈဢုၷ်ၷ''' ''(ယူႇဝၢၼ်ႈႁတ်ထိၷႃမ)'' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷသံꧠုပꩦ်ꩧႃၵ=ၽူႈဢၼ်မေႃလုမ်းလႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ဝေႇယႃႇသင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 8။ '''သထေးသူရမ်ၿꩦ်ꩧ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဢဝေၸ်ၸ ပသၼ်ၼ=ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် ဢမ်ႇၶွၼ်းဢမ်ႇဝႆ ၵျလိူဝ်တွၼ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ (''ၼႂ်းဢတ်ႉထၵထႃႇတႄႉဝႃႈ သုရမ်ပꩦ်ꩧ ၼႆယဝ်ႉ။'') 9။ '''မေႃယႃလူင် ꩡီဝၵ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပုၷ်ၷလပသၼ်ၼ=ၽူႈဢၼ်မေႃးမီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် တီႈပုၵ်ႉၵူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈရႁၢၼ်းမီးၵုင်ႇသီႇလ ၵုင်ႇသမႃႇထိ ၵုင်ႇပၺ်ႇၺႃႇၶိုၵ်ႉၵျၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ 10။ '''[[သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇထုၵ်ႇလီယိူင်ႈ|ၽူႈမၢၵ်ႈ ၼၵုလပိတႃ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဝိသ်သႃသၵ=ၽူႈဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၸၢႆးတင်းသဵင်ႈ။ ''(ၽူႈမၢၵ်ႈၼၵုလပိတႃႇၼႆ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတေႇတေႇ လႆႈႁၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ တၵ်ႉၼႆဝႃႈ "လုၵ်ႈႁၵ်ႉဢိူၺ် ၸုတ်ႉပႅတ်ႈပေႃးတင်းမႄႈႁႄ မိူဝ်းထင်သဝ်းယူႇတီႈလႂ် တင်းႁိုင်တင်းႁီး" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ဝႃႈၼၼ်ၸိုင် မိူဝ်ႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၼေႃႇလွင်း ၽွင်းတိုၵ်ႉထႅမ်ပႃႇရမီႇ'' ''တႃႇပဵၼ်ၽြႃးၼၼ်ႉ ၽူႈမၢၵ်ႈၵေႃႉၼႆႉ ယၢမ်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢၼ်ပေႃႈ တႃႇ 500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇ၊ လႆႈပဵၼ်ပၢၼ်လုင်း (ပီႈဢၢႆႈပေႃႈ) တႃႇ 500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇ၊ ပဵၼ်ဢၢဝ် (ၼွင်ႉၸၢႆးပေႃႈ) 500 ၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶၼ်ႈၵၢင်၊ ပဵၼ်လုင်း (ပီႈဢၢႆႈမႄႈ)  500 ၸၢတ်ႈ သိုပ်ႇသိုပ်ႇတၢမ်းတၢမ်းသေ မီးတၢင်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼင်ႇၼႆလႄႈ လႆႈႁွင်ႉၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈႁၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸင်ႇလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။)'' == တၵႃႇယိင်း (ဢုပႃသိၵႃ) ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈ (10) ၵေႃႉ <ref>ပပ်ႉဢင်ၵုတ်တရၼိၵႃယ ပႃႇလိၸဝ်ႈ Vol.1၊ ၸုမ်းသႃႇသၼႃႇ ဝဵင်းတႃႇၵုင်ႈ၊ ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈ 2024.p.28</ref> == ၼႂ်းပၢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၿုတ်ꩪၷေႃတမၼၼ်ႉ တၵႃႇယိင်း (ဢုပႃႇသိၵႃႇ) ၶဝ် ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၵုၼ်းဢေႇတတၵ်ႈတင်းမူတ်း မီး (10) ၵေႃႉ ၼင်ႇဢၼ်ၼႄဝႆႉတီႈတႂ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ 1။ '''ၼၢင်းသုꩡႃတႃ''' (''ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်းၽူႈမၢၵ်ႈလူင် သေၼိယ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပထမသရၼၷမၼ=ယိင်းဢၼ်လႆႈႁပ်ႉသရၼၵုင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 2။ '''[[မိၵႃႇရမႃႇတႃႇ ဝိသႃႇၶႃႇ|ၼၢင်းဝိသႃၶႃ]]''' (''ၸဝ်ႈတႃႇၼၵျွင်းလူင် ပုပ်ႉပႃႇရုံ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၻႃယိၵႃ=ၽူႈဢၼ်မီးတၢင်းလူႇၼမ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 3။ '''ၼၢင်းၶုꩡ်ꩡုတ်တရႃ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၿႁုသုတ=ၽူႈဢၼ်မီးတၢင်းႁုၼမ် တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ ၿႁုသုတၼမ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 4။ '''ၼၢင်းႁေႃၶမ်း သႃမႃဝတီ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်ၼၢင်းၸုမ်ႈမိူင်းလူင် ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢုတေၼ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷမေတ်တႃဝိႁႃရီ=ၽူႈဢၼ်ယူႇသဝ်းၸွမ်းမဵတ်ႉတႃႇတြႃး ၵျတွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ 5။ '''ၼၢင်းဢုတ်တရႃ''' (''ၵေႃႉပဵၼ်မေးၼၢင်း ၸၢႆးၼၼ်ႇတ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷꧢႃယီ=ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လွင်ႈၶဝ်ႈသၢၼ်ႇ ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 6။ '''[[ၼၢင်းသုပ်ႉပဝႃႇသႃႇ မႄႈၸဝ်ႈသီႇဝလိ|ၼၢင်းသုပ်ပဝႃသႃ]]''' (''ၸဝ်ႈယိင်းၶိူဝ်းၵေႃးလိယ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷပꧣီတၻႃယိၵႃ=ၽူႈမေႃလူႇမေႃတၢၼ်း ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မျၢတ်ႈဢၼ်လီဢၼ်ၵျၼၼ်ႉ တွၼ်းလိူဝ်သုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 7။ '''ၼၢင်းသုပ်ပိယႃ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷၵိလႃၼုပꩦ်ꩧႃၵႃ=ၽူႈဢၼ်မေႃလုမ်းလႃးၵူၼ်းပဵၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 8။ '''ၼၢင်းၵႃတိယႃၼီ''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢဝေၸ်ၸပသၼ်ၼ= ၽူႈဢၼ်မီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် ဢမ်ႇၶွၼ်းဢမ်ႇဝႆ ၵျလိူဝ်တွၼ်း ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 9။ '''[[သွင်ၵေႃႉၽူဝ်မေး ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇထုၵ်ႇလီယိူင်ႈ|ၼၢင်းၼၵုလမႃတႃ]]''' လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷ ဝိသ်သႃသိၵႃ=ၽူႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်သုတ်းတင်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႂ်းတၵႃႇယိင်းတင်းသဵင်ႈ 10။ '''ၼၢင်းၵႃꩮီ''' (''ဢၼ်ယူႇတီႈဝဵင်းၵုလꧠရ'') လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈ ဢၷ်ၷဢၼုသ်သဝ ပသၼ်ၼ=ၼႂ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈသိုပ်ႇငိၼ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈသေ လႆႈမီးၸႂ်သတ်ႉထႃႇၸိုမ်းသႂ် တီႈၼိူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်တွၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းတၵႃႇၼၢင်းယိင်းတင်းသဵင်ႈ == ၽိုၼ်ဢိင် == o8j77uah6rihcaxqy13xtwir5icw8cj 0 61614 155606 2026-09-12T11:59:23Z Saimawnkham 5 Saimawnkham ၶၢႆႉယဝ်ႉ ၼႃႈလိၵ်ႈ [[Aristotle]] တေႃႇ [[ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ]]: ဢၢပ်ႉတဵတ်ႉၸိုဝ်ႈ 155606 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဢႄးရိတ်ႉသတူဝ်ႇတႂ်ႇ]] lnfsucb3b5tad3l2yvdmaqi6vbyg3by 10 61615 155609 2026-09-12T12:07:53Z Saimawnkham 5 ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "[https://ftl.toolforge.org/cgi-bin/ftl?st={{#if:{{{lcheading|}}}||{{#if:{{{viaf|}}}|viaf|{{#if:{{{lccn|}}}|lccn|wp}} }} }}&su={{urlencode:{{#if:{{{lcheading|}}}|{{{lcheading}}}|{{#if:{{{viaf|}}}|{{{viaf}}}|{{#if:{{{lccn|}}}|{{{lccn}}}|{{#if:{{{wikititle|}}}|{{{wikititle}}}|{{PAGENAME}} }} }} }} }} }}{{#if:{{{library|}}}|&library={{urlencode:{{{library}}}}}|}} {{{label|Resources about this subject at your library}}}]..." 155609 wikitext text/x-wiki [https://ftl.toolforge.org/cgi-bin/ftl?st={{#if:{{{lcheading|}}}||{{#if:{{{viaf|}}}|viaf|{{#if:{{{lccn|}}}|lccn|wp}} }} }}&su={{urlencode:{{#if:{{{lcheading|}}}|{{{lcheading}}}|{{#if:{{{viaf|}}}|{{{viaf}}}|{{#if:{{{lccn|}}}|{{{lccn}}}|{{#if:{{{wikititle|}}}|{{{wikititle}}}|{{PAGENAME}} }} }} }} }} }}{{#if:{{{library|}}}|&library={{urlencode:{{{library}}}}}|}} {{{label|Resources about this subject at your library}}}]<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> pe6srcqtuqrk2cwwjg3dv64q932ino2 10 61616 155610 2026-09-12T12:08:38Z Saimawnkham 5 ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "{{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> The {{tl|Library link about}} template creates an external link to resources in a library about the topic of an article. More details can be found in the documentation for the related {{tl|Library resources box}} template. This is a relatively low-level template; most Wikipedia editors will want instead to use..." 155610 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> The {{tl|Library link about}} template creates an external link to resources in a library about the topic of an article. More details can be found in the documentation for the related {{tl|Library resources box}} template. This is a relatively low-level template; most Wikipedia editors will want instead to use one of the higher-level templates listed in [[#See also|this page's "See also" section]]. == လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link about |label= |library= |viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }} <!-- all parameters optional --> </syntaxhighlight> ==ပရႃႇမီႇတႃႇ== * <code>label=</code> If set, the value is used as the text of the link. Otherwise, generic text, or text based on the title of the page, is used. * <code>library=</code> If set, the destination library is specified by the value of this parameter. If it is not set, the user will go to their preferred library (if they have previously registered their preference), or be prompted to choose a library to go to (if they have not, or if their preference cookie has expired). This parameter is usually not used in the Wikipedia context, except with one of two special values: ** <code>OLBP</code> sends the user to the [[Online Books Page]] (though consider using the {{tl|Online books about}} template instead). ** <code>0CHOOSE0</code> prompts the user to choose a destination library, even if they have already registered a preference. * The <code>viaf</code>, <code>lccn</code>, <code>lcheading</code>, and <code>wikititle</code> parameters can be used to specify more precisely the topic to query in the destination library. They are used just as they are in the {{tl|Library resources box}} template; see that template's documentation for more details. == Examples == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link about}} </syntaxhighlight> The simplest template call generates a link to resources about the current article's topic at the user's preferred library, based on the title of the article. <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link about|label=What your library has on George Washington|viaf=31432428}} </syntaxhighlight> This generates a link to resources at the user's preferred library about the holder of VIAF ID "31432428" (who happens to be George Washington). Using the VIAF ID makes this link less vulnerable to possible future changes in the Wikipedia article title (or in the Library of Congress authorized heading) for George Washington. The text of the link is "What your library has on George Washington". <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link about|library=0CHOOSE0 |lcheading=United States -- History -- Civil War, 1861-1865 |label=What different libraries have on the American Civil War}} </syntaxhighlight> This generates a link that prompts the user to choose a library to see what resources that have on the American civil war. The lcheading label is set to the Library of Congress authorized heading for that subject. The link text is "What different libraries have on the American Civil War". The 0CHOOSE0 value for the library parameter prevents the user from being taken directly to their preferred library. == တူၺ်းပႃး == * {{tl|Library resources box}} -- generates a sidebar box of various library links about this topic, using this and other templates. * {{tl|Library resources about}} -- generates various library links about this topic as inlined text, using this template. * {{tl|Online books about}} -- generates a link to free online books about this topic, with some explanatory context, using this template. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Category:Library external link templates]] [[Category:WikiProject Libraries templates]] }}</includeonly> 5z7aogdw698pkhqomuim75tt7lkuj6g 10 61617 155612 2026-09-12T12:10:42Z Saimawnkham 5 ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "{{side box |above=[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး|ငိူၼ်ႈတိုၼ်း ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ]] {{#ifeq: {{{about}}}|no||လွင်ႈ <br /> '''{{#if:{{{label|}}}|{{{label|}}}|{{PAGENAME}} }}''' }} <hr /> |text=<ul>{{#ifeq: {{{about}}}|no||{{#ifeq: {{{onlinebooks}}}|ye..." 155612 wikitext text/x-wiki {{side box |above=[[ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး:ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး|ငိူၼ်ႈတိုၼ်း ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ]] {{#ifeq: {{{about}}}|no||လွင်ႈ <br /> '''{{#if:{{{label|}}}|{{{label|}}}|{{PAGENAME}} }}''' }} <hr /> |text=<ul>{{#ifeq: {{{about}}}|no||{{#ifeq: {{{onlinebooks}}}|yes|<li>{{Library link about|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|library=OLBP|label=Online books}}</li>|{{#ifeq: {{{onlinebooksabout}}}|yes|<li>{{Library link about|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|library=OLBP|label=Online books}}</li>}}}} <li>{{Library link about|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|label=Resources in your library}}</li> {{#ifeq: {{{others}}}|no||<li>{{Library link about|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|library=0CHOOSE0|label=Resources in other libraries}}</li>}} }} </ul> |below={{#ifeq: {{{by}}}|yes|'''By {{{label|{{PAGENAME}}}}}''' {{plainlist}} {{#ifeq: {{{onlinebooks}}}|yes|* {{Library link by|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|library=OLBP|label=Online books}}|{{#ifeq: {{{onlinebooksby}}}|yes|* {{Library link by|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|library=OLBP|label=Online books}}}}}} * {{Library link by|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|label=Resources in your library}} {{#ifeq: {{{others}}}|no||* {{Library link by|lcheading={{{lcheading|}}}|viaf={{{viaf|}}}|lccn={{{lccn|}}}|wikititle={{{wikititle|}}}|library=0CHOOSE0|label=Resources in other libraries}} }} {{endplainlist}} }} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> fkom6u93zqd8benw6od14bkkypflopq 10 61618 155613 2026-09-12T12:11:58Z Saimawnkham 5 ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "{{Documentation subpage}} {{High-use}} The {{tl|Library resources box}} template provides a sidebar box of external links to resources in the user's preferred library about or by the topic of an article. The links go out to an external program ("FTL", currently hosted at the [[Online Books Page]] server at the [[University of Pennsylvania Libraries#Libraries| University of Pennsylvania Libraries]]) that formulates..." 155613 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} The {{tl|Library resources box}} template provides a sidebar box of external links to resources in the user's preferred library about or by the topic of an article. The links go out to an external program ("FTL", currently hosted at the [[Online Books Page]] server at the [[University of Pennsylvania Libraries#Libraries| University of Pennsylvania Libraries]]) that formulates an appropriate search request for a selected library's catalog or other discovery application. Users can register their preferred library with FTL for a one-click transition from Wikipedia to their library's relevant resources. Other links in this box allow the user to choose a different library, or (optionally) to see what books they can freely read online. You can request additional libraries to be added to FTL's knowledge base via [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/olbpcontact?type=library this form]. == လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library resources box |by= |onlinebooks= |others= |about= |label= |viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }} <!-- All parameters are optional; last four are mutually exclusive --> </syntaxhighlight> ==ပရႃႇမီႇတႃႇ== * <code>by=</code> If set to <code>yes</code>, links are shown for resources by the article's topic, as well as resources about article's topic. * <code>onlinebooks=</code> If set to <code>yes</code>, links are shown for free online books (as listed on the [[Online Books Page]]). It is best to check to see if any such books are listed there. (If not, eligible books [http://onlinebooks.library.upenn.edu/suggest.html may be suggested].) You can set <code>onlinebooksabout</code> to <code>yes</code>, instead of this parameter, to link to online books about (but not by) the subject, or set <code>onlinebooksby</code> to <code>yes</code>, instead of this parameter, to link to online books by (but not about) the subject. * <code>others=</code> If set to <code>no</code>, links are not shown to select other libraries. * <code>about=</code> If set to <code>no</code>, links are not shown for resources about the article's topic. (If by is not set to yes in this case, the box will be linkless.) * <code>label=</code> If set, the value is used in place of the article title on the label of the box. * The remaining parameters can be used to specify more precisely the topic to query in the destination library. By default, the FTL service will attempt to find a suitable library subject or author heading based on the title of the Wikipedia article, or use the article's title in a keyword query, but you can use one of the following parameters to more precisely direct the library query. No more than one of the following parameters should be used: ** <code>viaf=</code> The topic is identified by the supplied [[Virtual International Authority File]] identifier, if known. ** <code>lccn=</code> The topic is identified by the supplied [[Library of Congress Control Number]], if known. Currently only LCCNs for names are supported; we hope to add support for topical subjects, and titles, in the future. ** <code>lcheading=</code> The topic is identified by the supplied authorized name or subject heading from the [http://id.loc.gov/ Library of Congress Authorities]. ** <code>wikititle=</code> The topic should be based on the supplied Wikipedia page title, instead of the current Wikipedia page's title. == Examples == {{Library resources box|onlinebooks=yes|by=yes|viaf=31432428|label=George Washington}} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library resources box}} </syntaxhighlight> The simplest template call generates a sidebar box with links to resources at the user's preferred library, and at other libraries, based the title of the current Wikipedia article. Links about the topic are shown; links by the topic, and links to online books, are not shown. <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library resources box |onlinebooks=yes |by=yes |viaf=31432428 |label=George Washington}} </syntaxhighlight> This generates a sidebar box with links to online books, resources at the user's preferred library, and resources at other libraries, both about and by the assignee of VIAF ID "31432428" (who happens to be [[George Washington]]). Using the VIAF ID makes this link less vulnerable to possible future changes in the Wikipedia article title (or in the Library of Congress authorized heading) for George Washington. This is the code used to generate the box appearing in the top right corner of this section. (Because this page is not titled "George Washington", we also used a label argument to make that name appear in the box label. If this page were titled "George Washington", we would not need to use that label argument to make his name appear.) <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library resources box|onlinebooks=yes|label=the Underground Railroad}} </syntaxhighlight> This generates a sidebar box with links to online books, resources at the user's preferred library, and resources at other libraries, about the [[Underground Railroad]] (if it is placed on a page titled "Underground Railroad", or the additional parameter <code>wikititle</code> is set to <code>Underground Railroad</code>). The label parameter in this case makes the box label render as "About the Underground Railroad" instead of "About Underground Railroad". <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library resources box |onlinebooks=yes |lcheading=World War, 1914-1918 -- Personal narratives |label=World War I (in personal accounts)}} </syntaxhighlight> This generates a sidebar box with links to online books, resources at the user's preferred library, and resources at other libraries, that are personal accounts of World War I. The lcheading parameter is used to explicitly specify a Library of Congress subject heading to use for the library links. (Note that we mark subdivisions in LC subject headings with two hyphens, preferably surrounded by spaces.) We also include a label parameter to label the concept using more everyday language. == Placement == From my understanding of Wikipedia conventions, this box should normally be placed in the External links section, the Further reading section, or the last section of the article. (There might also be other appropriate selections.) The box should be inserted at the start of the section before any section text (but after any sidebar boxes that take priority over this one). If the box cannot cleanly fit in the appropriate section, consider instead using one or more of the inline text templates mentioned in the ''See also'' section below. == See also == * {{tl|Library resources about}}—generates the same About links that this box does, but as inlined text instead of in a box. * {{tl|Library resources by}}—generates the same By links that this box does, but as inlined text instead of in a box. * {{tl|Library link about}}—generates a single About link as inlined text. Used by this template. * {{tl|Library link by}}—generates a single By link as inlined text. Used by this template. * {{tl|Archival records}}—lists archival holdings. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Library external link templates]] [[Category:WikiProject Libraries sidebars]] }}</includeonly> 1mpv93de9tx0h2rffge7pwnp1b3i2dk 10 61619 155614 2026-09-12T12:12:42Z Saimawnkham 5 ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "[https://ftl.toolforge.org/cgi-bin/ftl?at={{#if:{{{lcheading|}}}||{{#if:{{{viaf|}}}|viaf|{{#if:{{{lccn|}}}|lccn|wp}} }} }}&au={{urlencode:{{#if:{{{lcheading|}}}|{{{lcheading}}}|{{#if:{{{viaf|}}}|{{{viaf}}}|{{#if:{{{lccn|}}}|{{{lccn}}}|{{#if:{{{wikititle|}}}|{{{wikititle}}}|{{PAGENAME}} }} }} }} }} }}{{#if:{{{library|}}}|&library={{urlencode:{{{library}}}}}|}} {{{label|Resources by this author at your library}}}]<noi..." 155614 wikitext text/x-wiki [https://ftl.toolforge.org/cgi-bin/ftl?at={{#if:{{{lcheading|}}}||{{#if:{{{viaf|}}}|viaf|{{#if:{{{lccn|}}}|lccn|wp}} }} }}&au={{urlencode:{{#if:{{{lcheading|}}}|{{{lcheading}}}|{{#if:{{{viaf|}}}|{{{viaf}}}|{{#if:{{{lccn|}}}|{{{lccn}}}|{{#if:{{{wikititle|}}}|{{{wikititle}}}|{{PAGENAME}} }} }} }} }} }}{{#if:{{{library|}}}|&library={{urlencode:{{{library}}}}}|}} {{{label|Resources by this author at your library}}}]<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> q4g8auyr30tn50hqqyivvs2hunef7jk 10 61620 155615 2026-09-12T12:13:21Z Saimawnkham 5 ၵေႃႇသၢင်ႈၼႃႈလိၵ်ႈဝႆႉ တင်း "{{Documentation subpage}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> The {{tl|Library link by}} template creates an external link to resources in a library by the topic of an article. More details can be found in the documentation for the related {{tl|Library resources box}} template. This is a relatively low-level template; most Wikipedia editors will want instead to use one of the higher-l..." 155615 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> The {{tl|Library link by}} template creates an external link to resources in a library by the topic of an article. More details can be found in the documentation for the related {{tl|Library resources box}} template. This is a relatively low-level template; most Wikipedia editors will want instead to use one of the higher-level templates listed in the See Also section. == လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link by |label= |library= |viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }} <!-- all parameters optional --> </syntaxhighlight> ==ပရႃႇမီႇတႃႇ== * <code>label=</code> If set, the value is used as the text of the link. Otherwise, generic text, or text based on the title of the page, is used. * <code>library=</code> If set, the destination library is specified by the value of this parameter. If it is not set, the user will go to their preferred library (if they have previously registered their preference), or be prompted to choose a library to go to (if they have not, or if their preference cookie has expired). This parameter is usually not used in the Wikipedia context, except with one of two special values: ** <code>OLBP</code> sends the user to the [[Online Books Page]] (though consider using the {{tl|Online books about}} template instead). ** <code>0CHOOSE0</code> prompts the user to choose a destination library, even if they have already registered a preference. * The <code>viaf</code>, <code>lccn</code>, <code>lcheading</code>, and <code>wikititle</code> parameters can be used to specify more precisely the topic to query in the destination library. They are used just as they are in the {{tl|Library resources box}} template; see that template's documentation for more details. == တူဝ်ယၢင်ႇ == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link by}} </syntaxhighlight> The simplest template call generates a link to resources by the current article's topic at the user's preferred library, based on the title of the article. <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link by|label=What your library has by George Washington|viaf=31432428}} </syntaxhighlight> This generates a link to resources at the user's preferred library by the holder of VIAF ID "31432428" (who happens to be George Washington). Using the VIAF ID makes this link less vulnerable to possible future changes in the Wikipedia article title (or in the Library of Congress authorized heading) for George Washington. The text of the link is "What your library has by George Washington". <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Library link by|library=0CHOOSE0 |lccn=n83057208 |label=What different libraries have by Alice Duer Miller}} </syntaxhighlight> This generates a link that prompts the user to choose a library to see what resources that have on the American civil war. The lccn label is set to the Library of Congress control number for Alice Duer Miller. The link text is "What different libraries have by Alice Duer Miller". The 0CHOOSE0 value for the library parameter prevents the user from being taken directly to their preferred library. == See also == * {{tl|Library resources box}} -- generates a sidebar box of various links to library resources by and about this topic, using this and other templates. * {{tl|Library resources by}} -- generates various links to library resources by this topic as inlined text, using this template. * {{tl|Online books by}} -- generates a link to free online books by this topic, with some explanatory context, using this template. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Category:Library external link templates]] [[Category:WikiProject Libraries templates]] }}</includeonly> 41ig5jzl8kl67yykujbx1dg83zl959w 14 61621 155618 2026-09-12T12:16:23Z Saimawnkham 5 added [[Category:သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 155618 wikitext text/x-wiki [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:သႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထ]] go9zcmkmtrnbj0e8ykrv0220ro2m9vz