Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Mjesec 0 3383 42661047 42639028 2026-07-26T17:45:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661047 wikitext text/x-wiki {{Satelit | naziv = Mjesec [[file:Moon decrescent symbol (bold).svg|24px|☾]] | slika = Moon PIA00304.jpg | opis_slike = Druga strana Meseca (njen najveći deo se nikada ne vidi sa Zemlje) | otkrio = | datum = | poluprečnik_orbite = 384.403 | periapsis = 362.570 | apoapsis =405.410 | ekscentricitet = 0.0549 | brzina_revolucija = | revolucija = | rotacija = | nagib = | srednji_poluprečnik = 1821.6 ± 0.5 | površina = | masa =7.3477 × 1022 | zapremina = | gustina = 3.3464 | gravitacija =1.622 | magnituda = −2.5 do −12.9 | albedo = 0.136 }} [[Datoteka:Moon nearside LRO.jpg|mini|300px|desno|Bliža strana Mjeseca koju stalno vidimo sa Zemlje.]] [[Datoteka:Moon Farside LRO.jpg|mini|300px|desno|Dalja strana Mjeseca od koje vidimo samo rubove (18%) sa Zemlje zbog pojave [[libracija|libracije]].]] '''Mjesec''' ([[ijekavski izgovor|ijek.]]) ili '''Mesec''' ([[ekavski izgovor|ek.]]) ([[latinski jezik|lat.]] ''Luna''), [[Zemlja (planet)|Zemljin]] [[prirodni satelit]] i ujedno najbliže [[nebesko tijelo]], udaljeno u prosjeku 384 401 [[km]], tako da svjetlost s Mjeseca na [[Zemlja|Zemlju]] stiže za 1,25 sekundi. Mjesec obilazi Zemlju po [[elipsa|eliptičnoj stazi]] srednjom brzinom od 1,02 [[Metar u sekundi|km/s]], i prelazi dnevni luk od 13° 10". <!-- Mjesečeva staza podliježe jakim temperaturnim vibracijama koje uzrokuje [[Sunce]], pa se nagib staze prema ekliptici u toku 173 dana mijenja od 5 stupnjeva do 5° 18'. - Tvrdnja da staza podliježe temperaturnim vibracijama nema smisla. Ne mogu pogoditi što je autor htio reći. --> Mjesec je čvrsto nebesko tijelo promjera 3 647&nbsp;km, te je po [[površina|površini]] 14 puta, po [[obujam|obujmu]] 50 puta, a po [[masa|masi]] 81 puta manje od Zemlje. [[Ubrzanje zemljine sile teže|Ubrzanje sile teže]] je na Mjesecu 6 puta manje nego na Zemlji. Mjesec se oko Zemlje obrne za 27 dana 7 sati 43 minute i 11.6 sekundi ([[siderički mjesec]]). Mjesec je najsjajnije nebesko tijelo nakon [[Sunce|Sunca]], svjetlost kojega odražava (ne stvara vlastitu [[svjetlost]] poput [[zvijezda]]). Puni Mjesec [[Prividna magnituda|prividne je zvjezdane veličine]] –12,74, [[albedo]] mu je 0,07, a [[kutni promjer]] se vidi pod [[kut]]om od približno 0,5°. Zemlji okreće stalno istu stranu, jer se obilazak i vrtnja odvijaju u istome smjeru, a vremena obilaska i okreta jednaka su, što je posljedica Zemljina plimnog utjecaja. Staza mu je nagnuta prema ravnini [[ekliptika|ekliptike]] za 5° 9'. Više od polovice površine Mjeseca vidi se zbog [[libracija|libracije]] (59%). [[Mjesečeve mijene]] promjene su Mjesečeve osvijetljenosti tijekom [[sinodički mjesec|sinodičkoga mjeseca]] (mladi Mjesec ili mlađak, prva četvrt, puni Mjesec ili uštap i posljednja ili zadnja četvrt), a nastaju zbog stalne promjene Mjesečeva položaja prema Zemlji i Suncu. Kada Mjesec uđe u Zemljinu sjenu, nastaje [[pomrčina Mjeseca]], a kada dođe u spojnicu ([[Mjesečevi čvorovi]]) između Zemlje i Sunca, nastaje [[pomrčina Sunca]]. Privlačne sile Mjeseca i Sunca uzrokuju na Zemlji [[morske mijene]] (plimu i oseku). Svojom privlačnošću Mjesec utječe na Zemljinu stazu oko Sunca ([[nutacija]]). [[Gustoća]] Mjeseca je 3,34 [[tona|t]]/[[Kubični metar|m³]], po čemu je drugi [[prirodni satelit]] u [[Sunčev sustav|Sunčevu sustavu]]. Njegovo gibanje u složenome [[gravitacija|gravitacijskom]] polju Zemlje i Sunca podložno je mnogobrojnim poremećajima. Mjesečeva udaljenost od Zemlje stalno se mijenja jer se Mjesec oko Zemlje giba po [[elipsa|elipsi]], a osim toga u duljim vremenskim razmacima njegova staza nema stalan oblik i veličinu. Prosječna je udaljenost 384 401 [[km]], što je najprije bilo točno izmjereno metodom [[paralaksa|dnevne paralakse]], zatim [[radar]]om i [[lidar]]om. Metodama [[nebeska mehanika|nebeske mehanike]] obrađuje se Mjesečevo gibanje u složenom gravitacijskom polju Sunca, Zemlje i [[planet]]a. Za razdoblje od 1750. do 2125. izračunano je da je Mjesec najbliže Zemlji, 356 375&nbsp;km, bio 4. siječnja 1912., a da će najdalje od Zemlje, 406 720&nbsp;km, biti 3. veljače 2125. Mjerenjem udaljenosti [[laser]]om (lidarom), zraka kojega se odbija od zrcala što su ga na Mjesecu postavili [[astronaut]]i [[Apollo 11|Apolla 11]], ustanovljeno je da se Mjesec prosječno godišnje udaljava od Zemlje 3.8 [[metar|cm]]. Na temelju toga opažanja postavljena je hipoteza da je Mjesec nastao sudarom Zemlje s [[planetoid]]om veličine [[Mars]]a prije više milijardi godina, te da će se, iako gravitacijski vezan za Zemlju, i dalje udaljavati. Takav postanak Mjeseca može objasniti sličnost njegova [[Geologija|geološkog]] sastava sa sastavom Zemlje. Kako Zemljina gravitacija utječe na Mjesec, tako i Mjesečeva gravitacija utječe na Zemlju i na stabilizaciju njezine osi rotacije, koja bi bez utjecaja Mjeseca imala mnogo veću [[Zemljina precesija|Zemljinu precesiju]], što bi uzrokovalo promjene [[Ledeno doba|glacijalnih i interglacijalnih geoloških razdoblja]] u mnogo kraćim razdobljima nego što su se one stvarno zbivale. Mjesec nema tekuće [[voda|vode]] ni značajne [[atmosfera|atmosfere]]. Gustoća je atmosfere mnogo puta manja od Zemljine, pa je po broju [[molekula]] u kubičnom centimetru (danju 10 000, noću 200 000) bliža gustoći molekula u međuplanetnom prostoru. [[Reljef]]ne su značajke Mjeseca [[Mjesečeva mora|mora]], visoravni i [[krater]]i, sa zamjetljivim posljedicama [[Tektonika ploča|tektonskih procesa]] i [[vulkan]]izma. [[Mjesečeva mora|Morem]] se nazivaju tamniji dijelovi (ravnice okružene planinskim lancima), iako na Mjesecu nema vode. Na oblikovanje površine bitno je utjecao udar velikih tijela, planetoida i meteorita, uz okolnosti određene stanjem unutrašnjosti i njezinim razvojem (hlađenje unutrašnjosti, vulkanski procesi). Površina je pokrivena slojem [[regolit]]a, sitnozrnatih rastresitih i poroznih odlomaka na kamenitoj podlozi. [[Temperatura]] površine mijenja se od –160&nbsp;°C noću do +120&nbsp;°C danju.<ref>'''mjesec''', [http://www.enciklopedija.hr//natuknica.aspx?ID=41316] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2014.</ref> == Postanak Mjeseca == [[Datoteka:Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|mini|300px|desno|Na temelju opažanja postavljena je [[hipoteza]] da je Mjesec nastao sudarom Zemlje s [[planetoid]]om veličine [[Mars]]a prije više milijardi godina.]] [[Datoteka:Moon names.svg|mini|300px|desno|Glavna [[Mjesečeva mora]] i [[Mjesečevi krateri]] na bližoj strani Mjeseca.]] [[Datoteka:MoonTopoLOLA.png|mini|300px|desno|[[Topografija]] Mjeseca.]] Starost Mjesečevih tala mjerena je [[radioaktivnost|radioaktivnom]] metodom i ustanovljena je u rasponu od 4,6 do 3,2 milijardi godina. Prije je već bila izmjerena dob [[meteorit]]a od 4,6 do 4,7 milijardi godina, pa se smatra da je to starost planetskog sustava. Najvjerojatnije je da su svi [[planet]]i nastali istodobno, iz prasunčeve maglice. Na Zemlji je najstarije stijenje datirano s 3,8 milijardi godina, što ne znači da je Zemlja mlađa, jer su promjene tla mogle i te kako sakriti tragove starosti. [[Geokronologija|Geološki procesi]] na Mjesecu odvijali su se drukčije nego na [[Zemlja|Zemlji]]. Kemijski sastav Mjesečeve i Zemljine tvari pokazuje sličnosti, ali i razlike. Na primjer, [[izotop]]ni je sastav [[kisik]]a u kori oba nebeska tijela jednak. No Mjesečevi materijali razlikuju se od Zemljinih bitno u tome što su u njima manje zastupljeni lako hlapljivi i lako taljivi elementi. Nema [[voda|vode]] ni [[Željezovi oksidi|željezovih oksida]]. Više [[hipoteza]] nastoji da objasni postanak Mjeseca. Manje su vjerojatne hipoteze o zahvatu Mjeseca koji je prethodno dogotovljen u nekom drugom području presunčeve maglice, te hipoteze o odvajanju Mjeseca od Zemlje zbog njezine brze vrtnje. Vjerojatnije je da je Mjesec nastao od [[satelit]]skog roja čvrstih čestica u Zemljinoj okolini. U osnovi te hipoteze je ideja da tijelo veće [[masa|mase]] “kupi” na sebe tijela manje mase i tako raste. Zamišljamo da se takvo veće tijelo udaljava od Zemlje zbog njezina plimnog utjecaja, učinak koji se i danas osjeća, te na spiralnom putu prikuplja tvar iz satelitskog roja. Kao spasonosna razrađuje se u posljednje vrijeme i ideja o [[tangenta|tangencijalnom]] udaru u Zemlju tijela čija je masa ne veća od desetine Zemljine, nakon čega razmrvljeni dio Zemlje prelazi u satelitski roj sudarom jako zagrijan i time dehidriran. Zatim se iz satelitskog roja stvara jedan [[prirodni satelit]]. Manja prosječna gustoća Mjeseca posljedica je toga što je stvoren od pripovršinskih slojeva Zemlje. Prema [[geologija|geološkim]] podacima, mjerenjima starosti donesenog materijala i znanja o građi unutrašnjosti može se napisati sljedeći scenarij o postanku Mjesečeve površine. [[Materijal]] iz kojeg se stvorio imao je manju [[gustoća|gustoću]] nego materijal iz kojeg se stvorila [[Zemljina kora]] i vanjski plašt. Pod udarcima padajućeg materijala Mjesec raste do današnje veličine i zagrijava se. Površinski sloj, dubok nekoliko stotina [[kilometar]]a, rastaljen je u prošlosti od -4,6 do -4,4 milijardi godina. Vrijeme teškog bombardiranja traje ukupno oko pola milijarde godina. U rastaljenom sloju tvari manje gustoće odvojile su se bliže površini. Padovi [[meteor]]a ostavljaju vidne tragove tek nakon što se hlađenjem ustalila kora, pa od -4,4 do -4,1 milijardi godina stvaraju nama poznati svojstven [[reljef]] Mjeseca. [[Tlak]]ovi koji se razvijaju prilikom udara lome [[tlo]] na velikim udaljenostima i do dubine od nekoliko kilometara. Veća tijela, planetoidi od desetak kilometara, izazivaju velika pustošenja i otvaraju velike udubine (bazene), oko kojih od potisnutog materijala nastaju prstenovi planina. Materijal rubnih planina Mora kiša star je 3,9 do 4,0 milijardi godina. Tako su nastali bazeni svih mora. [[Bazalt]]na ispuna pojavila se kasnije. Do globalnog utjecaja radioaktivnog zagrijavanja došlo je tek pošto se kora ohladila. Rastaljeni dio plašta probio se pod tlakom kroz raspukline do bazena i ispunio ih. [[Magma]] se ohladila i dala današnji izgled mora. Tok [[Lava|lave]] iz dubine kasnio je u stvari mnogo milijuna godina nakon iskopavanja bazena. Lava u Moru tišine stara je 3,7, u Oceanu oluja 3,3, a u Moru kiša 3,3 do 3,2 milijarde godina. Zatim se i plašt ohladio do velikih dubina. Stoga udarci meteora nisu više mogli dovesti do izlijevanja magme na površinu. Mlađi bazeni imaju površinu manje prekrivenu materijalom mora. Istočno more jedno je od takvih mlađih oblika. Pod udarcem, Mjesečeva je kora popucala u obliku kružnih valova tamo gdje se javila [[amplituda]] [[potres]]nih valova, te je u ta prstenasta područja, kao i u središnju jamu, iz rastaljene unutrašnjosti potekla magma. Izgled Mjeseca stvaran je zajedničkim djelovanjem vanjskih i unutarnjih [[sila]], meteorskih udara i procesa u unutrašnjosti Mjeseca. Ne zna se točno kada su nastali oblici nalik kalderama i kupolasti brežuljci. Plašt je tada morao biti rastaljen neposredno pod korom, ili su u kori postojali magmatski džepovi, vulkanska ognjišta. Poslije velikih katastrofa nastavljali su se manji udari, koji su rastresali već ispremiješanu površinu. Takvim prekapanjem razvio se sloj regolita na površini. U Mjesečevoj kori vidljiva je njezina [[povijest]]. Do promjena je dolazilo jedino novim udarima i nadolaženjem lave. U pojedinim primjerima dade se pratiti niz razvojnih stupnjeva. Udubina Mora kiša nastala je uslijed katastrofalnog udara nekog planetoida, tako da je materijal rasprsnut preko čitave površine Mjeseca. Prije nego što se u nastalu udubinu izlila lava, već su se pojavili novi krateri, kao Arhimeda. On nije mogao nastati prije bazena Mora kiša jer bi ga udar izbrisao; lava se morala pojaviti poslije jer ga je nadopunila i izravnala mu dno. Do sličnih zaključaka dovodi brojenje kratera na jednako velikim površinama. U Moru tišine mnogo je manje kratera nego u kopnima. More kiša i Ocean oluja imaju još manje kratera na površini, a prema radioaktivnom datiranju ona i jesu mlađa mora. Zanimljivo je da manji krateri nastaju češće na velikom krateru nego obratno. To svjedoči da su postupno, s vremenom, u prostoru među planetima preostajala sve sitnija tijela, pa je tako i s općim smanjenjem njihova broja, jenjavalo meteorsko bombardiranje.<ref>[[Vladis Vujnović]] : "Astronomija", Školska knjiga, 1989.</ref> == Fizičke osobine == [[Datoteka:Moon diagram.svg|mini|300px|desno|Unutrašnjost Mjeseca.]] [[Datoteka:MareSmithiiTG.jpg|mini|300px|desno|Slika pokazuje [[reljef]] (gore) i odgovarajuću [[gravitacija|gravitaciju]] (dolje) u Smythovom moru, što nam pokazuje prisustvo maskona (naziv dolazi od “koncentracije masa”) u samom središtu.]] [[Datoteka:Lunar Olivine Basalt 15555 from Apollo 15 in National Museum of Natural History.jpg|mini|300px|desno|[[Olivin]] ([[bazalt]]) koji je pokupio s Mjeseca [[Program Apollo|Apollo 15]].]] [[Datoteka:Aristarchus and Herodotus craters Apollo 15.jpg|mini|300px|desno|[[Aristarh (krater)|Krateri Aristarh]] (lijevo) i Herod (desno)]] [[Datoteka:Mare Imbrium-AS17-M-2444.jpg|mini|300px|desno|More kiša s kraterom Kopernik (na samom vrhu slike)]] === Unutrašnjost Mjeseca === Unutrašnjost Mjeseca mnogo je jednoličnija od Zemljine. Nema tako visokih [[tlak]]ova, ni [[temperatura]] i [[gustoća]] poput onih koje vladaju u središtu Zemlje. Zato je prosječna gustoća malena, manja nego ostalih nebeskih tijela sličnih Zemlji (terestičkih planeta). Oblik Mjeseca ne pokazuje spljoštenost zbog vrtnja. Srednja površina je [[sfera]] koja se najbolje uklapa u stvarnu površinu i pritom ostavlja jednako daleko vrhove brda i dna dolina, a ima polumjer od 1737&nbsp;km. Razlika vrhova i dolina nije veća od 12 do 14 [[km]]. ==== Mjesečeva kora ==== [[Astronaut]]i, a i neke letjelice bez posade postavljali su na Mjesec automatske [[Seizmologija|seizmometre]]. Opažanjem [[potres]]nih valova koji prolaze kroz Mjesečevu unutrašnjost, a i svestranim proučavanjem građe i oblika površinskih slojeva, nastala je predodžba o građi unutrašnjosti. Mjesečeva kora sastoji se od sloja [[gabro]]-anortozita, debelog 65 do 100&nbsp;km. Taj sloj plovi na [[bazalt]]u kao santa leda na vodi, jer je bazalt veće gustoće. Mora prestavljaju bazaltne bazene u kopnima. Nivo kopna viši je od srednjeg nivoa Mjesečeve sfere, a nivo mora niži. Unutrašnja građa Mjeseca poznata je u grubim crtama. Mjesec nema u sadašnjem trenutku neku veću geološku aktivnost. Osim lokalnih promjena na površini, koje dolaze zbog toplinske [[erozija|erozije]] (širenje i stezanje površinske tvari kod promjene temperature ili [[toplinsko istezanje]]), od erozije [[meteor]]ima, a koje se javljaju i kao urušavanje padina, prisutni su još neki procesi. Astronauti su mjerili nagla isplinjavanja tla (opaženi su teški [[plin]]ovi kao [[argon]]), a uređaji sa Zemlje i opažači mnogo su puta utvrdili lokalna zagrijavanja i bljeskove, ili pak zamagljivanje detalja. U dva su slučaja snimljeni [[Spektar (fizika)|spektri]] usijanih plinova (Nikolaj Aleksandrovič Kozirev, Krim), i to u središnjoj gori kratera Alfons. Neka mjesta pokazuju ponavljanje aktivnosti. Plinovi se mogu izdvajati iz materijala ispod površine zbog zagrijavanja [[radioaktivnost|radioaktivnim elementima]] koji imaju dugo [[vrijeme poluraspada]], a sami plinovi [[Fluorescencija|fluoresciraju]], potaknuti [[Sunčeva svjetlost|Sunčevom svjetlošću]]. ==== Mjesečev plašt ==== Unutrašnjost je mnogo jednoličnija no Zemljina i slojevi se manje razlikuju. Najveći dio Mjeseca je ukrućen. Ispod kore smješten je kruti plašt, koji se spušta do dubine od 800 do 900 [[km]]. Kora zajedno s tim plaštem podsjeća na Zemljinu [[litosfera|litosferu]]. U donjim dijelovima plašta nalaze se ognjišta Mjesečevih potresa, a većina su na bližoj strani Mjeseca. Posebnost tih potresa je u tome što su potaknuti Zemljinom plimnom silom. Kao što Mjesec proizvodi plimu na Zemlji, tako i Zemlja raspinje Mjesečevu kuglu. U trenutku kada je plimni val najveći i najmanji, a to se zbiva onda kada je Mjesec u [[perigej]]u i [[apogej]]u, oslobađaju se nagomilani naponi u unutrašnjosti i dolazi do [[potres]]a. Seizmički valovi, nasuprot zemaljskim, šire se uz mnogostruku jeku kroz velik dio obujma, i tlo titra po više sati. U onom dijelu kugle koji ne provodi poprečne (transverzalne) [[val]]ove potresa, već samo uzdužne (longitudinalne), tlo ne može biti kruto već rastaljeno, bar djelomice. Takva je situacija u područjima ispod plašta. Na nekim mjestima, uglavnom u području mora, postoje znatne [[gravitacija|gravitacijske]] anomalije: pojave jače gravitacijske sile. Pojačanje privlačne sile tumači se zgušćenjima smještenim u džepovima ispod kore. Zgušćenja su prozvana '''maskonima''' (naziv dolazi od “koncentracije masa”). Prilazeći maskonu, [[umjetni satelit]] se ubrzava i spušta za 50 do 100 [[metar]]a, a odlazeći, usporava se i diže. ==== Mjesečeva jezgra ==== O mogućoj jezgri znade se najmanje. Možda se ovdje nalazi malo zgušćenje [[željezo|željeza]] i sulfida. [[Temperatura]] može premašiti 1 000 do 1 200&nbsp;°C. Pojave u unutrašnjosti ne ovise samo o udaljenosti od površine, već i o tome na kojoj se strani nalaze, na strani bližoj ili daljoj od Zemlje. [[Težište|Centar mase]] Mjeseca ne nalazi se u centru Mjesečeve kugle, već je za 2&nbsp;km pomaknut u smjeru Zemlje. To znači da je tvar veće gustoće premještena unutar kugle u smjeru prema Zemlji, što je omogućeno uvijek jednakom [[orijentacija|orijentacijom]] Mjeseca u odnosu na Zemlju. Ne zna se zašto na bližoj strani Mjesec ima više mora. Prema jednoj ideji, zbog premještanja jezgre Mjeseca prema Zemlji dalja strana ima deblju koru, pa je tamo otežano stvaranje mora. Da bi more nastalo, [[bazalt]]na je [[magma]] trebala izbiti na površinu. === Mjesečev reljef === Mjesec je i [[reljef]]no vrlo zanimljivo nebesko tijelo. Prvi je crtež Mjeseca napravio [[Galileo Galilej|Galilej]] [[1609]]. Kartografiranjem Mjesečeve površine bavi se [[selenografija]]. Osnovna je razdioba na svjetlija kopna i tamnija mora. Mora su ravnice za 1 – 2&nbsp;km niže od srednje razine kopna, a i geološki im je sastav drugačiji. Fizička priroda Mjeseca mnogo je jednostavnija od Zemljine. Mjesec nema ni [[atmosfera|atmosferu]] ni tekuću [[voda|vodu]]. Zbog toga nema prijenosa materijala tla, koji se javlja u slučaju [[erozija|erozije]] vodom i vjetrom, a potom nema ni [[Taloženje|taloženja]] (sedimentiranja). Uz to, geološki su procesi mnogo manje prisutni. Nema boranja gorja i planinskih lanaca. Unatoč svemu, reljefni su oblici Mjeseca ne samo osebujni već i raznovrsni. Površina Mjeseca veoma je razvedena. Osnovna je podjela na svijetlija kopna i tamnija mora. Ne samo da između njih postoji razlika u odražavanju svjetlosti, već su Mjesečeva mora ravnice, za 1 do 2&nbsp;km niže od srednje razine kopna, a i geološki im je sastav drukčiji. Na kopnima ima mnogo više kratera odnosno kružnih oblika, nego što ih ima u morima. ==== Sastav Mjesečeve kore ==== Uzorci tla dopremljeni s Mjeseca (ukupno je dopremljeno gotovo 400 [[kg]]) znatno su obogatili poznavanje materijala u planetskom sustavu. Najrasprostranjenije stijene jesu [[bazalt]] i anortozit s [[gabro]]m. To su [[magmatske stijene]]. Bazalt ispunjava Mjesečeva mora. Anortozit i gabro su svijetli i stvaraju Mjesečeva kopna. Na Zemlji se anortozit javlja samo u nekim starijim slojevima, u starim kontinentalnim štitovima, dok je gabro šire rasprostranjen. Bazalt na Zemlji čini osnovu oceanskih ploča. Dalje dvije rasprostranjene vrste tla na Mjesecu su norit i kreep. Norit je bazalt s mnogo [[aluminij]]a, pa je time svijetliji od bazalta mora, a i nalazi se u području kopna. Kreep je u osnovi bazalt i norit, s povećanim sadržajem [[kalij]]a, [[Rijetki zemni metali|rijetkih zemalja]] i [[fosfor]]a, te pokazuje visok stupanj [[radioaktivnost]]i. Kreep je nepoznat na Zemlji (riječ je kovanica nastala od simbola elemenata K, P i skraćenice [[Engleski jezik|engleski riječi]] za rijetke zemlje: ''rare earth''). Uzorke tla donijele su letjelice s posadom (Apollo 11, 12, 15 i 17 iz mora, Apollo 14 i 16 s kopna) i letjelice bez posada (Luna 16 i 24 iz mora, Luna 20 s kopna). [[Minerali]] od kojih se tlo sastoji jesu [[Pirokseni|piroksen]], plagioklas, ilmenit i [[olivin]]. U usporedbi sa Zemljinim vrstama minerala ima mnogo manje (100 prema 3 000), a važan razlog koji je doveo do razlike je pomanjkanje [[kisik]]a i [[oksidacija|oksidacije]]. [[Voda]] se u malim količinama, kako je potvrđeno [[14. studenog]] [[2009.]], zadržala u Mjesečevim [[stijena]]ma. ==== Regolit ==== {{glavni|Regolit}} Neposredna površina Mjeseca vrlo je rastresita i šupljikava, porozna. [[Tlo]] je sastavljeno od sitne prašine, od čestica nastalih taljenjem mnogobrojnih zrnaca (tu su nađene i male [[staklo|staklaste]] kuglice), i od slijepljenih nehomogenih čestica. To je regolit. Doima se sivo i vrlo slabo odbija [[svjetlost]]. Zato je odrazna moć Mjeseca niska, pa u vidljivoj svjetlosti odbija samo 6%. Takvo tlo rezultat je udara [[meteor]]a i mikrometeora u uvjetima visokog [[vakuum]]a i struje čestica [[Sunčev vjetar|Sunčeva vjetra]]. Od mjesta do mjesta, debljina sloja kreće se od nekoliko [[centimetar]]a do najviše nekoliko desetina [[metar]]a. Vrlo slabo [[Prijenos topline|provodi toplinu]], pa se dnevna promjena temperature ne zapaža već na dubini od 0,8 do 1 m. Mjesečeva površina prekrivena je [[stijena]]ma koje su preoblikovane jedino udarcima padajućih tijela. Višestrukim lomljenjem i slijeganjem pod pritiskom (koji nastaje od siline udara) stvaraju se vezani, sitni kameni odlomci ili breča. Pod kilometarskim slojem breče mora da se nalazi osnovna stijena. Regolit je samo vanjski, usitnjeni i najporozniji izdanak breče. Srednja [[gustoća]] stijena Mjesečeve površine kreće se od 2,7 do 2,9 gustoće vode (anortozit) do 3,3 gustoće vode ([[bazalt]]). Kako je prosječna gustoća Mjeseca tek nešto veća od 3,3 gustoće vode, lako zaključujemo da je čitav Mjesec izgrađen od tvari poput bazalta. Od tvari isto takve gustoće građena je Zemljina kora i vanjski dijelovi njezina plašta. Čini se stoga da se Mjesečevoj tvari gustoća ne povećava s dubinom. Zato se lako može dogoditi da u samom središtu Mjeseca ne postoje elementi iz grupe željeza, kao što ih ima u središtu Zemlje. {| class="wikitable" style="float: right; clear: right; margin-left: 1em; text-align: center;" |+ Kemijski sastav Mjesečevog površinskog regolita (dobiven iz stijena Mjesečeve kore)<ref>{{cite book |author=Taylor, Stuart Ross |title=Lunar science: A post-Apollo view |year=1975 |page=64 |publisher=New York, Pergamon Press, Inc. |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1975lspa.book.....T/0000064.000.html |access-date=2015-02-25 |archive-date=2021-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217153346/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1975lspa.book.....T/0000064.000.html |url-status=dead }}</ref><!-- After Turkevich, A.L. (1973) PLC 4:1159; Moon. 8:365. --> ! rowspan="2"|Sastav ! rowspan="2"|Jednadžba ! colspan="2"|Sastav (težinski u %) |- ! style="font-size: smaller;" | Mora ! style="font-size: smaller;" | Kopna |- | style="text-align: left;" | [[Silicijev dioksid]] | SiO<sub>2</sub> | 45,4% | 45,5% |- | style="text-align: left;" | [[Aluminij]]ev oksid | Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> | 14,9% | 24,0% |- | style="text-align: left;" | [[Živo vapno]] | CaO | 11,8% | 15,9% |- | style="text-align: left;" | [[Željezovi oksidi|Željezov(II) oksid]] | FeO | 14,1% | 5,9% |- | style="text-align: left;" | [[Magnezij]]ev oksid | MgO | 9,2% | 7,5% |- | style="text-align: left;" | [[Titanijev dioksid]] | TiO<sub>2</sub> | 3,9% | 0,6% |- | style="text-align: left;" | [[Natrij]]ev oksid | Na<sub>2</sub>O | 0,6% | 0,6% |- ! colspan="2" | Ukupno ! 99,9% ! 100,0% |} ==== Mjesečeva mora ==== {{glavni|Mjesečeva mora}} Najniža područja Mjeseca su ogromne tamnosive površine koje se ponekad mogu zapaziti i golim okom. Te ravnice je Giovanni Riccioli ([[1598]]-[[1671]].) nazvao morima [[1651]]. iako u njima nema vode. [[Mjesečeva mora]] nisu jednolične ravnice, jer se u njima uočavaju nabori, koji ponekad sliče na zidove, dugačke po nekoliko stotina kilometara, i pukotine, koje sliče na riječna korita. Uz nazive mora ([[Latinski jezik|lat.]] ''mare'', ''maria'') koji su pridijeljeni u 17. stoljeću, pojedini dijelovi mora i tamnije, ili tamnijim prostorima prošarane površine, zovu se: zaljev (lat. ''sinus''), jezero (lat. ''lacus''), močvara (lat. ''palus''), dolina (lat. ''vallis'') i ravnica (lat. ''planitia''). Mora se lako uočavaju malim [[teleskop]]om i služe za početnu [[orijentacija|orijentaciju]]. One daju Mjesecu oznake koje golim okom povezujemo u prepoznatljive likove (“glava”, “zec na Mjesecu” i slično). Na vidljivoj polutki mora zauzimaju nešto više od 30% površine, na suprotnoj strani zauzimaju svega nekoliko postotaka. Nazivi mora većinom slijede meteorološke pojmove. Mora nisu jednoliko raspoređena po Mjesečevoj sferi. Osim najvećeg morskog prostranstva, Oceana oluja, koji je velik gotovo kao [[Sredozemno more]], sva ostala mora su kružnog oblika ili su dijelovi kruga. Time ona stvaraju najveće prstenaste strukture na Mjesecu, s jednostrukim, a katkada i s dvostrukim i višestrukim sistemom prstenova. Najveće kružno more je More kiša, s promjerom većim od 1000&nbsp;km. Obrubljeno je valom planina, među kojima su masivi nazvani po Zemljinim gorskim lancima: Alpe, Kavkaz, Apenini, Karpati. More nektara (700&nbsp;km) ograđeno je Pirinejima. Na zapadnom rubu jasno se ističe More kriza (500&nbsp;km). Neki kružni bazeni nisu jednoliko ispunjeni materijalom mora i pokazuju više koncentričnih prstenova. Takvo je Istočno more, djelomice vidljivo na nama istočnom rubu Mjeseca. Kordiljeri su u stvari vanjski, četvrti prsten tog bazena, koji se u cjelini otkriva tek iz putanje. Uopće, na daljoj strani Mjeseca nizine su manje prekrivene tamnim materijalom mora, pa se može reći da su to bazeni slični morima (talasoidi), kao na primjer: Hertzsprung, Apollo, Moskovsko more i još neke nizine. ==== Planinski vijenci ==== Po rubovima ravnica protežu se veliki planinski vijenci, koji nose imena planina na Zemlji (Alpe, Apenini, Karpati, Kavkaz, Pireneji itd.). Najviša točka Mjeseca nalazi se na planinama Leibniz, koje su na Mjesečevom južnom [[pol]]u, gdje neki vrhovi dosežu i 9000 m. [[Datoteka:LRO WAC North Pole Mosaic (PIA14024).jpg|mini|300px|desno|Mjesečev sjeverni pol.]] [[Datoteka:LRO WAC South Pole Mosaic.jpg|mini|300px|desno|Mjesečev južni pol.]] ==== Krateri ==== {{glavni|Mjesečevi krateri}} Na Mjesecu se mogu vidjeti i [[udarni krater|krateri]] koji nose imena po najpoznatijim svjetskim znanstvenicima. Najdublji je Newtonov ([[Isaac Newton]]), oko 7 250 m. Ti krateri su vrlo velikog promjera (do 300&nbsp;km). Iako im rubovi izgledaju strmi, oni su vrlo malog nagiba. To otkriće pripada Nijemcu [[Josef Hopmann|Josefu Hopmannu]], koji je izumio specijalne metode istraživanja pomoću dužina sjena. Nekih 30 tisuća kratera je otkriveno na Mjesecu. Jedan od njih [[Boscovich (Mjesečev krater)|Boscovich]] nosi ime [[Ruđer Bošković|Ruđera Boškovića]]. Kod pojedinih kratera su vidljive i uzdužne široke svijetle pruge ([[Nikola Kopernik|Kopernikov]] krater), za koje se smatra da su naslage pepela ili [[vulkan]]ske materije nastale u vrijeme hlađenja Mjeseca. Ovi krateri su nastali udaranjem mnogih tijela ([[asteroidi|planetoida]]) i [[meteoroid]]a u Mjesec. Na Mjesecu nema erozije pa se još uvijek vide. Prstenastim reljefnim oblicima u području kontinenata opći je, zajednički naziv: krater. Krater je ustvari udubina nastala nakon pada [[meteoroid]]a ili [[komet]]a na površinu Mjeseca. Najveći krateri, kojima promjer doseže do 300&nbsp;km, u stvari su kružne ravnice, obrubljene prstenom planina visokim nekoliko kilometara. Ravnica je tako velika da se zbog zakrivljenosti Mjesečeve kugle iz središta kratera rubovi uopće ne moraju vidjeti. Dno kružne ravnice nije mnogo niže od razine izvan prstena, ali zakrivljenost je ista kao i na ostalom dijelu Mjesečeve površine. Primjeri kružnih ravnica su Clavius (250&nbsp;km promjera, visine ruba od 0,5 do 1,5&nbsp;km), Ptolomej (150&nbsp;km), Grimaldi (220&nbsp;km), Platon (100&nbsp;km) na bližoj strani Mjeseca, te Ciolkovski (190&nbsp;km), Joliot (150&nbsp;km) i Lomonosov (90&nbsp;km) na daljoj strani Mjeseca. Ti su krateri ispunjeni materijalom mora. Oni veoma sliče na skrutnute vulkanske kaldere (grotla [[vulkan]]a). Kod nešto manjih prstenastih tvorevina u središtu ravnice javljaju se uzvišenja - osamljene gore. Takvi su krateri Kopernik (90&nbsp;km u promjeru, dubok 4&nbsp;km, središnje gore visoke 1,2&nbsp;km, a rubni prsten visok 1&nbsp;km nad okolinom), Tycho (85&nbsp;km u promjeru, dubok 4,8&nbsp;km, središnja gora 1,6&nbsp;km visoka). Unutarnji dijelovi kratera često se terasasto urušavaju, kao na primjer u [[Langrenus (krater)|Langrenusa]] (van Langren) koji u promjeru ima 130&nbsp;km. Obično, zidovi kratera nisu jako kosi; unutarnji nagnuti su do 20 - 30°, a vanjski 5 - 16°. Obujam potoline (dijela kratera ispod razine vanjskog terena) u pravilu je jednak obujmu zidova iznad razine vanjskog terena. Dubine kratera kreću se obično od 1,5 do 4,5&nbsp;km, a nađeno je i dno duboko 9&nbsp;km. Najveće visine usporedive su s [[Mount Everest]]om (eng. ''Mount Chomolungma''). Od mnogih se kratera radijalno pružaju svijetle zrake. Takvi su Kopernik, a posebno Tycho, čije su zrake začuđujuće duljine od više tisuća kilometara. Dobro se zapažaju kada na njih [[Sunčeva svjetlost]] pada strmo. Zrake su nastale od materijala koji se razdrobio prilikom meteorskog udara. U njima se razaznaju mnoge sekundarne jame, izbušene izbačenim kamenjem. Kratera manjih veličina ima jako puno, a kratera većih od kilometra ima milijun. Na daljoj strani Mjeseca ima 200 kratera većih od 50&nbsp;km. Krateri manji od 50 – 60&nbsp;km u pravilu nemaju središnjeg uzvišenja i rubovi im se oštro ocrtavaju. Dok se krateri veći od 20&nbsp;km nalaze u području kopna, s nekoliko iznimaka, pa su mora mnogo manje naseljena takvim kraterima, to kratera manjih od 20&nbsp;km ima posvuda jednoliko, i na kopnu i na moru. Oblik čaše koji imaju manji krateri jasno ukazuju na pad meteora kao na uzrok. Rubovi kratera manjih od 1&nbsp;km neznatno se dižu iznad okolnog tla. Oblik udarnog kratera posljedica je eksplozije. Tijelo koje pristiže iz svemira ne ruje po tlu, već eksplodira, ako mu je [[brzina]] veća od 5 [[Metar u sekundi|km/s]]. [[Kinetička energija]] tada je dovoljna da dođe do isparavanja čvrstog materijala (raspad [[Molekularne sile|molekularnih veza]] u materijalu) i do gibanja oslobođenih [[molekula]]. Meteor se eksplozivno raspada zajedno s tlom u koje udara. Oblik kratera zato je okrugao. Samo ako tijelo pada na Mjesec pod [[kut]]om manjim od 5°, eksplozija može dovesti do kratera izduženog u smjeru pada. [[Datoteka:Vallis Schroteri.jpg|mini|300px|desno| Dolina Schrotera duljine oko 200 km s grabom kojom je nekada možda tekla magma (mozaik snimka iz [[Program Apollo|Appola 15]]).]] ==== Posljedice tektonskih aktivnosti ==== Posljedice tektonskih aktivnosti zapažaju se u nekoliko pojava. To su doline, grabe (lat. ''rima'') i rasjedi (lat. ''rupes''). Jedna alpska dolina je duga 150&nbsp;km, široka 8&nbsp;km, a u osi joj se proteže graba, a pruža se poprijeko Alpi. Drugi primjer je Dolina Schrotera, koja polazi iz jednog omanjeg kratera i krivudajući proteže se u duljinu od 200&nbsp;km. Najveće je širine 10&nbsp;km a dubine 1&nbsp;km. I njezinim se dnom pruža graba, nalik riječnom koritu, kojim je nekada možda tekla [[magma]]. Grabe su obično vezane uz potoline (mora i dna kratera), te doline, a pružaju se ravno ili zavojito i više od 1 000&nbsp;km u duljinu. Ima ih veoma mnogo. Grabu Hadley ispitivali su izravno astronauti. Od rasjeda jedinstven je ''Rupes Recta'' (prijašnji naziv: ''Strmi zid''), koji se u Moru oblaka pruža u duljini većoj od 100&nbsp;km, a razlika nivoa iznosi 150 do 300 m. “Zid” se u stvari blago penje, pod kutom od desetak stupnjeva. Kao pojave koje najviše upućuju na vulkanske aktivnosti javljaju se blage uzvisine oblika kupole, često s vršnim udubljenjem. Kao posebna pojava reljefa javljaju se žile ili bila, valoviti nabori dugi do više stotina kilometara, smješteni jedino u morima. Zbog veoma blagih nagiba opažaju se samo kad ih Sunce rasvjetljava jako ukoso (kada se nalaze u blizini [[sumračnica|sumračnice]]. Vjerovatno su nastali kao valovi u magmi koja je naplavljivala morske doline. Žile su obično koncentrične s kružnim rubovima mora. ==== Selenologija ==== {{glavni|Selenografija}} '''Selenologija''' (grč. ''σελήνη'': Mjesec + -logija) je grana [[astronomija|astronomije]] koja proučava Mjesec, a posebno Mjesečevu geologiju. Opažanjem i mjerenjem pojava na površini bavi se grana selenologije, [[selenografija]]. Selenografske koordinate računaju se od središnjeg meridijana na istok i zapad (dužina), a od ekvatora na sjever i jug (širina). Ishodište je koordinata krater Mösting A. Zbog nepostojanja atmosfere i vode, na Mjesecu nema vodene i vjetrene [[erozija|erozije]]. Mjesec nema [[tektonika ploča|tektoniku ploča]], a kora mu je oblikovana vulkanskom djelatnošću i udarima meteoroida i planetoida. Unutrašnjost mu je diferencirana, a zbog malih se dimenzija rano ohladila. Mineraloški, Mjesec je mnogo siromašniji od Zemlje. Geološka svojstva istražuju se uz pomoć umjetnih satelita, te na temelju uzoraka kojih je prikupljeno nekoliko stotina kilograma. Na sloj pri površini i njegovu mikrostrukturu djeluje termička erozija (zbog znatne dnevne promjene temperature), zatim [[Sunčev vjetar]] i [[kozmičke zrake]].<ref>'''selenologija''', [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=55286] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2014.</ref> === Svojstva Mjesečeve atmosfere === Nebeska tijela poput Mjeseca i [[Merkur]]a nemaju [[atmosfera|atmosferu]]. Da bi se atmosfera zadržala, od najveće su važnosti toplinsko stanje i površinska [[akceleracija]]. Pri višoj temperaturi [[molekule]] [[plin]]a gibaju se većim brzinama nego pri nižim temperaturama. Svemirsko tijelo napuštaju molekule koje se gibaju u krajnjim slojevima atmosfere s brzinom većom od [[brzina oslobađanja|brzine oslobađanja]] (2,38&nbsp;km/s). Na Mjesecu nije bilo uvjeta da se zadrže laki plinovi. No nad njegovom površinom plina ipak ima, iako vrlo rijetkog. Ponajprije, samo se tlo isplinjuje (degazira). Zatim, ni međuplanetarni prostor nije sasvim prazan, u njemu ima plina i prašine. Snažan izvor plina je [[Sunce]], s kojega struji [[Sunčev vjetar]]. To je potok razrijeđenog plina koji izravno udara u osvijetljenu stranu Mjeseca, pa na njemu dovodi do [[tlak]]a od 10<sup>−7</sup> [[Paskal|Pa]] po danu do 10<sup>−10</sup> Pa po noći (na Zemlji je otprilike 10<sup>5</sup> Pa). To je ipak tako maleni tlak da s pravom kažemo da Mjesec nema atmosferu. [[Datoteka:Moon ER magnetic field.jpg|mini|300px|desno|Magnetsko polje na površini Mjeseca snimljeno sa svemirske letjelice ''Lunar Prospector''.]] Bez atmosfere tekućica na Mjesecu ne može postojati; [[voda]] bi se pod izravnim Sunčevim zrakama [[Isparavanje|isparila]], a zatim izgubila u [[svemir]]. Mjesečevo je tlo degazirano i suho, bezvodno. Dnevna prosječna prisutnost molekula plina u Mjesečevoj atmosferi ([[atom]]a po [[Kubični metar|kubičnom centimetru]]) je slijedeća: * [[argon]]: 40 000 * [[helij]]: od 2 000 do 40 000 * [[natrij]]: 70 * [[kalij]]: 17 * [[vodik]]: manje od 17.<ref>[http://www.agu.org/pubs/crossref/2005/2005JE002433.shtml] S. Lawson, W. Feldman, D. Lawrence, K. Moore, R. Elphic, and R. Belian:”Recent outgassing from the lunar surface: the Lunar Prospector alpha particle spectrometer”, Journal of Geophysical Research, 2005.</ref><ref>[http://www.agu.org/pubs/crossref/1999/1999RG900005.shtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606065857/http://www.agu.org/pubs/crossref/1999/1999RG900005.shtml |date=2011-06-06 }} S. Alan Stern: “The Lunar atmosphere: History, status, current problems, and context”, Rev. Geophys., 1999.</ref> === Magnetizam === Važno fizičko svojstvo svakog svemirskog tijela je njegov [[magnetizam]]. [[Magnetsko polje|Magnetsko je polje]] Mjeseca veoma slabo, deset tisuća puta slabije nego na Zemlji, a na površini ne pokazuje određen sjeverni i južni pol, što znači da nije dipolno polje. U Mjesečevu kamenju nađeni su tragovi magnetskog polja, jačeg od današnjeg. == Gibanje Mjeseca i pomrčine == [[Datoteka:Earth-Moon.PNG|mini|300px|desno|Sustav [[Zemlja]] - Mjesec.]] [[Datoteka:Mond Phasen.svg|mini|300px|desno]] [[Datoteka:Mond Grafik.svg|mini|300px|desno|[[Mjesečeve mijene]].]] [[Plimna sila|Plimne sile]] Zemlje su Mjesec s vremenom toliko usporile da se njegova brzina vrtnje prilagodila njegovom periodu ophoda oko Zemlje. To znači da se Mjesec okrene samo jedanput oko svoje osi tijekom obilaska oko Zemlje. Zbog toga se sa Zemlje može vidjeti samo jedna strana Mjeseca. [[Sovjetski Savez|Sovjetska]] je letjelica/sonda ''Luna 3'' ([[Ruski jezik|rus.]] ''Лунник'') [[1959]]. obišla Mjesec i dvjema fotokamerama ga snimila s daljine od 60 tisuća kilometara. Na osnovi tih fotografija, Sovjetska akademija znanosti je sastavila i izdala prvi atlas dijela Mjesečeve površine koji se ne vidi sa Zemlje. Mjesec također vremenski usporava brzinu vrtnje Zemlje, tako da se trajanje dana na Zemlji godišnje produžuje za 20 mikrosekundi. Pritom se energija vrtnje Zemlje pretvara u [[toplinska energija|toplinsku energiju]] i [[impuls]] okreta se prenosi na Mjesec, čije se staza godišnje udaljuje za 3,8 [[metar|cm]] od Zemlje. Ova pojava je utvrđena laserskim mjerenjima [[1995]]. Gibanje Mjeseca veoma je složeno. Putanja Mjeseca leži u ravnini nagnutoj prema ravnini [[ekliptika|ekliptike]], a pritom stalno mijenja položaj i putanja u ravnini i ta ravnina u prostoru. Os vrtnje nije okomita na ravninu putanje. Prividni kutni promjer Mjeseca podudara se s [[kutni promjer|kutnim promjerom]] Sunca, što je jedan od uvjeta za [[pomrčina|pomrčinu]]. Smjer obilaženja Mjeseca oko Zemlje podudara se sa smjerom Zemljinog obilaska oko Sunca (revolucije) i vrtnje (rotacije), a jednak je i smjer njegove vrtnje: to je smjer zakretanja desnog vijka koji napreduje prema sjeveru. === Mjesečeve mijene === {{glavni|Mjesečeve mijene}} Mjesec neprestano mijenja izgled i tako prolazi kroz Mjesečeve mijene ili faze. Promjene su uzrokovane njegovim gibanjem oko Zemlje. Sunčeve zrake uvijek obasjavaju jednu polovicu njegove sfere (globusa), ali se taj osvijetljeni dio površine sa Zemlje vidi pod različitim kutom. Kada se Mjesec nađe između Sunca i Zemlje, okrenuta nam je njegova tamna strana. Mjesec ćemo ugledati, u najboljem slučaju, jedan dan kasnije, i to kao “stari Mjesec u naručju mladoga”. Tu mijenu nazivamo '''mlađak'''. Osim tankog svijetlog srpa vidimo i onaj dio Mjeseca koji Sunce ne osvjetljuje izravno. Ta indirektna rasvjeta, nazvana pepeljastom svjetlošću, uzrokovana je svjetlinom Zemlje. Zemlja veoma dobro odbija [[Sunčeva svjetlost|Sunčevu svjetlost]], pa ona posredno obasjava i Mjesec. Poslije mlađaka Mjesec odmiče na [[istok]]. Mjesec zalazi nakon zalaska Sunca, pa je uvečer dobro zamjetljiv, a pri izlasku zamjećuje se slabo, jer se to zbiva danju. Kako Mjesec uvijek izbočenom stranom srpa gleda prema Suncu, to su u toj mijeni rogovi okrenuti prema istoku. Sedam dana nakon mlađaka nastupa '''prva četvrt'''. Granica svjetlosti i mraka prolazi polovicom vidljive strane; granica se naziva [[sumračnica|sumračnicom]] ili terminatorom. U razdoblju “rasta” Mjeseca izgled mu podsjeća na slovo D (“dobiva”), što nam služi da lakše pamtimo tu mijenu. 14 do 15 dana nakon mlađaka Mjesec se nalazi na nebu suprotno od Sunca i čitava mu je bliža strana osvijetljena; tu mijenu nazivamo '''uštap''' ili '''pun Mjesec'''. Dalja promjena odvija se kao i pri “porastu”, samo obrnutim redom. Rogovi srpa okrenuti su prema zapadu, pa Mjesec sliči slovu G (“gubi”). Ta se mijena naziva '''zadnja četvrt'''. Mjesec izlazi noću, prije izlaska Sunca. Dakako, Mjesec i zalazi prije Sunca, dakle danju. Dva ili tri dana Mjesec će biti nevidljiv ili teško vidljiv, da bi se u novoj mijeni opet počeo zapažati kao mladi srp. Smjer kojim sumračnica u toku mijena putuje preko vidljive strane Mjeseca pokazuje kako se Mjesec okreće oko osi. Za promatrača iz naših krajeva ([[sjeverna polutka]]) sumračnica putuje zdesna nalijevo. To znači da se Mjesec okreće suprotno, bližom stranom slijeva nadesno, što je smjer desnog vijka koji napreduje na sjever. Od mlađaka do uštapa sumračnica prestavlja mjesta gdje Sunce izlazi; promatraču na Mjesecu Sunce izlazi na istoku, E (taj smjer pokazuje prema nama zapadnoj strani [[obzor]]a). Od uštapa do mlađaka sumračnica prestavlja mjesta gdje Sunce zalazi; u smjeru pokretanja sumračnice nalazi se Mjesečev zapad, W. ==== Siderički i sinodički mjesec ==== [[Siderički mjesec|Siderički (zvjezdani) mjesec]] je vrijeme trajanja revolucije s obzirom na [[zvijezde]], a ujedno i vrijeme rotacije s obzirom na zvijezde. [[Sinodički mjesec]] je vrijeme trajanja revolucije i rotacije s obzirom na Sunce. Do te jednakosti perioda rotacije i revolucije došlo je u davno doba, zbog plime u Mjesečevu tlu, uzrokovane Zemljom. Rotacija nebeskog tijela koja je sinhronizirana s revolucijom zove se '''sinhrona rotacija'''. Siderički mjesec ili '''zvjezdani mjesec''' je razdoblje [[Mjesečeve mijene|Mjesečeva obilaska Zemlje]] s obzirom na [[zvijezde]] (27,321 662 [[dan|d]] = 27 [[dan|d]] 7 [[sat|h]] 43 [[minuta|min]] 11,6 [[sekunda|s]]). [[Sinodički mjesec]] je razdoblje promjene [[Mjesečeve mijene|Mjesečevih mijena]] koje odražava položaj Mjeseca prema [[Sunce|Suncu]], a iznosi 29,530 59 d = 29 d 12 h 44 min 3 s. Do suvremenih [[astronomija|astronomskih]] istraživanja to je bilo jedino vremensko razdoblje, vezano uz gibanje Mjeseca, koje se očituje u promjeni Mjesečeva izgleda ; jednoj od najuočljivijih prirodnih pojava velike praktične važnosti. Ta se promjena Mjesečevih mijena odražava i u mnogim prirodnim pojavama, među ostalim i psihofiziološkima i fiziološko-reproduktivnima. Od najstarijih civilizacija to se razdoblje nastoji uskladiti s trajanjem [[dan]]a i godine ([[kalendar]]). Kako je ravnanje po danima bilo uvijek osnovno u praktičnoj vremenskoj [[orijentacija|orijentaciji]], a sinodički mjesec ima preko pola dana više od 29 cijelih dana, trebalo je uskladiti te dvije veličine, i to je osnova mjesečeva ili [[lunarni kalendar|lunarnoga kalendara]]. Usklađivanje se postizalo mijenjanjem broja dana u [[Mjesec (razdoblje)|mjesecu]]. Za praktičnu vremensku orijentaciju važna je i izmjena [[godišnja doba|godišnjih doba]], koja su u vezi s položajem Sunca. Sunce prividno obiđe [[ekliptika|ekliptiku]] za jedne [[Tropska godina|tropske ili Sunčeve godine]], koja traje 365 d, 5 h, 48 min i 45,2 s. Kako ni tropska godina nema cijeli broj dana, morala se građanska [[godina]] sa cijelim brojem dana što bolje prilagoditi duljini tropske (sunčani ili [[solarni kalendar]]). To se postiglo mijenjanjem cijeloga broja dana u građanskoj godini prema različitim pravilima, pa odatle i različiti kalendari. Godine su se brojile od različitih početaka ([[Epoha (astronomija)|epoha]]), obično od nekoga značajnijeg događaja, pa se prema tome razlikuju različite [[era|ere]]. Gibanje Mjeseca oko Zemlje, kao ni gibanje Zemlje oko Sunca, ne odvija se jednolikim [[brzina]]ma. Stoga su navedeni sinodički i siderički periodi ophoda samo srednja vrijednost pravih vremena. Mjesec svaki sljedeći dan kasnije izlazi i kasnije zalazi, ali i kasnije prolazi mjesnim [[nebeski meridijan|nebeskim meridijanom]], gdje prolazi gornjom [[kulminacija|kulminacijom]]. Mjesec će kasniti u prosjeku 52 minute na dan. [[Datoteka:Moon phases en.jpg|mini|center|1000px|Razlika između [[Siderički mjesec|sideričkog]] i [[Sinodički mjesec|sinodičkog mjeseca]].]] [[Datoteka:Lunar eclipse diagram-en.svg|mini|300px|desno|Usporedba prividne Mjesečeve i Sunčeve putanje na [[nebeska sfera|nebeskoj sferi]].]] === Složeno gibanje Mjeseca === Mjesečeva staza leži u ravnini koja je prema ravnini [[ekliptika|ekliptike]] nagnuta pod kutom od 5° 9’. Zanimljiv je položaj Mjesečeve osi vrtnje i [[ekvator]]a u prostoru: os vrtnje otklonjena je od ravnine staze za 83° 20’. Od okomice na ravninu ekliptike, os Mjesečeve vrtnje otklonjena je svega 1° 31’, pa se Mjesec vrti praktički uspravno na ravninu ekliptike. Mjesečeva staza nije stalno istog položaja u ravnini. [[Elipsa]] se zakreće u istom smjeru u kojemu se Mjesec giba oko Zemlje. Velika os putanje (spojnica [[apogej]]a i [[perigej]]a) zakrene se za 40,68° na godinu. Za pun zakret elipse potrebno je 8 godina i 310 dana. Zbog tog zakretanja staze period prolaska elipsom, ili točnije, vremensko razdoblje između dva uzastopna prolaza Mjeseca perigejom, ne traje jednako kao i siderički mjesec, već duže, 27,55 dana. To je '''anomalistički mjesec'''. No to još nije sve. Gibajući se stazom, Mjesec prelazi s južne strane ekliptike na sjevernu i obratno. Tamo gdje staza prelazi na sjevernu stranu nalazi se '''uzlazni čvor''' ''Ω'', a tamo gdje prelazi sa sjeverne na južnu, '''silazni čvor''' ''Ʊ'' ([[Mjesečevi čvorovi]]). Linija koja povezuje čvorove, linija čvorova, nastaje kao presjecište ravnine staze i ravnine ekliptike. I to presjecište ne miruje, jer ni ravnina staze nije uvijek jednako položena. Ona se zakreće u prostoru za 19,355° na godinu (3’ 10,77” na dan). To znači da se za puni kut zakrene u vrijeme od 18,6 godina. To je period regresije čvorova. U njegovu se taktu mijenja utjecaj Mjeseca na [[Zemljina precesija|Zemljinu precesiju]], što se očituje u [[nutacija|nutaciji]]. Ravnina staze zakreće se tako da je njen nagib prema ekliptici ([[inklinacija]]) sačuvan. Smjer zakretanja suprotan je smjeru obilaženja Mjeseca oko Zemlje, odvija se od istoka prema zapadu; smjer je također suprotan godišnjem gibanju Sunca, što utječe na broj [[pomrčina]]. No zbog tog zakretanja linije čvorova, period prolaska Mjeseca kroz dani čvor (recimo uzlazni), kraći je od sideričkog mjeseca i iznosi 27,21 dan. To je '''drakonistički''' ili '''nodički mjesec''' (lat. ''nod'': čvor, ''draco'': zmaj; naziv je povezan s mitskim tumačenjem da pomrčinu Sunca uzrokuje [[zmaj]]). Drakonistički mjesec je važan zato što se pomrčine mogu dogoditi samo onda kada je Mjesec u blizini čvorova. Sve te složene pravilnosti uzrokovane su utjecajima drugih nebeskih tijela, a posebno Sunca na Mjesec. Druga tijela poremećuju gibanje Mjeseca oko Zemlje. Osim spomenutih, postoje i druge, manje ili više pravilne promjene. Tako se na primjer najmanja udaljenost Mjeseca od Zemlje ([[perigej]]) mijenja od 356 410&nbsp;km do 369 960&nbsp;km i najčešće poprima vrijednost od 363 300&nbsp;km. Najveća udaljenost ([[apogej]]) mijenja se od 404 180&nbsp;km do 406 740&nbsp;km, a najčešće poprima vrijednost 405 500&nbsp;km. Stoga se i [[elipsa|numerički ekscentricitet eliptične putanje]] mijenja, i to od 0,045 do 0,065. [[Inklinacija]] ravnine staze mijenja se za ±10’ u roku od 173 dana. Mjesec se giba u složenom [[gravitacija|gravitacijskom]] polju i stoga se mora očekivati da će se gibati na složen način. Kada bi na Mjesec djelovala jedino Zemljina privlačna sila, Mjesec bi se gibao po stalnoj elipsi s obzirom na Zemlju. Prosječna brzina gibanja Mjeseca oko Zemlje iznosi 1,02&nbsp;km/s. Ali Mjesec se giba i oko Sunca, dakle i u njegovu gravitacijskom polju. Štoviše, privlačna sila Sunca dva puta je veća nego privlačna sila Zemlje. Iako nije uobičajeno, možemo slobodno reći da se Mjesec giba oko Sunca, slično tome kako se Zemlja giba oko Sunca. Zemljina privlačna sila dakle u stvari poremećuje Mjesečevu stazu oko Sunca i prisiljava ga da obilazi i oko nje. Mjesec žuri pred Zemlju, zatim usporava i ide njezinim tragom; brzina gibanja Mjeseca oko Sunca mijenja se pri tome, približno, od 31&nbsp;km/s do 29&nbsp;km/s. Zbog takvih promjena brzine i zbog gibanja na različitim udaljenostima od Sunca (u nejednolikom gravitacijskom polju Sunca) nije teško prihvatiti činjenicu da se Mjesec i vlada na veoma složen način. [[Datoteka:Lunar libration with phase2.gif|mini|desno|300px|[[Libracija]]]] ==== Libracija ==== {{glavni|Libracija}} Dio Mjesečeve površine koju vidimo ovisi o načinu njegova gibanja i o geometrijskom odnosu Zemlje i Mjeseca. Iako je vrijeme vrtnje Mjeseca (period rotacije) jednak vremenu vremenu ophoda oko Zemlje (period revolucije), ipak vidimo oko 59% ukupne površine njegove kugle. Libracija (lat. ''libratio'': držanje u ravnoteži ili njihanje) je naziv za optičku promjenu, prividno njihanje Mjesečeva tijela prema nama kao promatračima. Zbog te pojave izniču na vidjelo područja s dalje strane Mjeseca: u području [[selenografija|selenografskih]] polova (libracija u širini), na istočnom i zapadnom rubu (libracija u dužini), a razlike se javljaju i zbog položaja promatrača na Zemlji (paralaktička libracija). Pri obilaženju oko Zemlje, Mjesec se diže na sjever od [[ekliptika|ekliptike]], pa na daljoj strani otkriva područja oko južnog pola, koja inače ne bismo vidjeli. Kada silazi južnije od ekliptike, tada nam se pruža pogled na dio površine s one strane sjevernog pola. Budući da je os otklonjena od okomice za 6° 40’, za isto toliko vidi se dalje od polova. Zbog malih promjena u položaju Mjesečeve osi i staze, kut može porasti na 6° 50’. Libracija u dužini posljedica je izduženosti Mjesečeve staze. Kako se Mjesec giba brže u [[perigej]]u (bliže Zemlji) no na većim udaljenostima, a pritom se vrti stalnom brzinom, to centralni [[meridijan]] neće stalno pokazivati u smjeru Zemlje. Zato ćemo povremeno vidjeti krajeve koji su od centralnog meridijana udaljeni istočno ili zapadno 7° 54’ više od 90°. [[Paralaksa|Paralaktička]] libracija nije uzrokovana gibanjem, već odnosom veličine Zemlje i Mjeseca, i njihovom udaljenošću. Zemlja je veća od Mjeseca, pa će promatrači sa suprotnih krajeva Zemlje vidjeti zajedno više od polovice Mjeseca. Isto to može ugledati jedan promatrač jer njega sama Zemljina vrtnja dovede iz jednog položaja u drugi. Stoga ćemo ujutro i navečer vidjeti različite rubove Mjeseca. === Pomrčine Sunca i Mjeseca === [[Datoteka:Lunar-eclipse-09-11-2003.jpeg|mini|desno|300px|Potpuna [[pomrčina Mjeseca]] snimljena 9. studenog 2003.]] Uzajamni položaji Sunca, Mjeseca i Zemlje dovode do [[pomrčina Sunca|pomrčine Sunca]] i [[pomrčina Mjeseca|Mjeseca]]. Potpune pomrčine se koriste u kozmičkoj geodeziji za vezivanje kontinentalnih trigonometrijskih mreža, koje pomažu u stvaranju jedinstvenog svjetskog znanstvenog sustava. U istu svrhu se koriste i pojave okultacija [[zvijezda]] (kad Mjesec tokom svojeg kretanja sakrije neke zvijezde). Privlačna sila Mjeseca, a u manjoj mjeri i Sunca (''lunisolarni utjecaj''), uzrokuje na Zemlji [[plima|plimu]] i [[oseka|oseku]] [[more|mora]] i [[jezero|jezera]], kao i "disanje" Zemljine kore što je 3 puta slabije od plime i oseke. Utjecaj mjeseca na ljude i druga bića je još uvijek nerazjašnjen, ali je sigurno da se [[kukci]] orijentiraju pomoću Mjeseca. Pomrčine Mjeseca, a pogotovo pomrčine Sunca, nalaze se među najdramatičnijim prirodnim pojavama. Pomrčine Sunca dovode do jakog pada dnevne rasvjete, a vid im je različit iz raznih točaka na Zemlji. '''Totalna''' ili '''potpuna pomrčina''' nastaje samo za promatrača koji se nalazi unutar Mjesečeve sjene. Tada je Sunčev krug potpuno zastrt Mjesecom. Pomrčina je '''prstenasta''' kada Mjesečeva sjena ne dostiže do površine Zemlje (kada se promatrač nalazi u smjeru Mjesečeve sjene), ali je vidni kut manji od vidnog kuta Sunca. Promatrač u polusjeni vidjet će Sunce samo djelomice prekriveno Mjesecom - to je '''djelomična pomrčina'''. Za vrijeme pomrčine, sjena se giba Zemljinom površinom od zapada prema istoku. Najprije se zamračuje zapadni rub Sunca. Totalna pomrčina traje najviše 7 minuta, a promjer sjene na Zemlji ne premašuje 270&nbsp;km. [[Pomrčina Mjeseca]] nastaje kada Mjesec uđe u Zemljinu sjenu. One se vide samo noću. Pomrčine Mjeseca mogu biti potpune i djelomične, a pritom svim promatračima izgledaju jednako. U sjenu najprije ulazi istočni rub Mjeseca. Potpuna pomrčina može trajati do 2 sata, jer je Mjesec nekoliko puta manji od presjeka Zemljine sjene (oko 2,7 puta manji, ovisno o udaljenosti). [[Pomrčina Sunca]] nastaje u vrijeme [[mlađak]]a, a [[pomrčina Mjeseca]] u vrijeme [[uštap]]a. No pomrčine se ne javljaju svakih mjesec dana. Da bi se pomrčina dogodila, moraju biti ispunjeni još neki uvjeti: Mjesec se mora nalaziti na stazi u blizini uzlaznog ili silaznog čvora. Da bi došlo do pomrčine, mora da se prožmu prividni [[krug]]ovi Sunca i Mjeseca. Kako i Sunce i Mjesec imaju [[kutni promjer]] od približno 0,5°, to promatrač sa Zemlje mora vidjeti razmak centara Sunca i Mjeseca pod kutom koji je manji od 0,5°. Da bi došlo do pomrčine Sunca, Mjesec mora biti u mijeni mlađaka, a Sunce ne smije biti dalje od 16,5° s bilo koje strane čvora. Kada se javi mlađak, a Sunce se nalazi unutar područja od 33° simetrično raspoložene oko čvora, do pomrčine Sunca mora doći. Sunce se dnevno giba nebom za nešto manje od 1° na istok, pa 33° prevali u 34 dana. Zato se, u ovisnosti o tome kako su vremenski raspoređene Mjesečeve mijene, u 34 dana jave jedan ili dva mlađaka, a time i jedna do dvije pomrčine Sunca. No područje pomrčina nalazi se i oko uzlaznog i oko silaznog čvora, a budući da u svakom čvoru mora doći bar jednom do pomrčine, to se u godini dana jave najmanje dvije pomrčine Sunca. katkada se godišnje jave četiri, a najviše pet pomrčina. Do pete pomrčine može doći zato što linija čvorova nije nepomična u prostoru. Kad bi linija čvorova bila nepomična, u Sunce bi bila uperena dva puta godišnje, i to u razmaku od točno pola godine; u tom bi se slučaju mogle pojaviti najviše 4 pomrčine Sunca godišnje. No kako se linija čvorova zakreće 19.3° na godinu, i to u smjeru nasuprot godišnjem gibanju Sunca, Sunce će kroz isti čvor proći prije isteka cijele godine, nakon 346.62 dana. To je '''eklipsna''' ili '''drakonistička godina'''. [[Tropska godina]] je od nje dulja za oko 19 dana. Pet pomrčina Sunca će se dogoditi samo ako prva pomrčina stigne neposredno početkom siječnja, druga odmah u slijedećem mlađaku, treća i četvrta pomrčina prije sredine godine, u lipnju, i peta 12 sinodičkih mjeseci (354 dana) poslije prve. Sljedeća pomrčina može se dogoditi dok je Sunce u blizini istog čvora, ali - iduća godina već je započela (354 d + 29,5 d > 365 d)! Pomrčina Mjeseca nastaje onda kada Mjesec uđe u Zemljinu sjenu. Na srednjoj daljini Mjeseca kutni promjer sjene iznosi 42’. Prividni polumjer Mjeseca je 15’. Da bi došlo do pomrčine, moraju se centri Mjeseca i Zemljine sjene naći na udaljenosti manjoj od 57’. U tom slučaju nema paralakse, prolaz kroz sjenu neće ovisiti o stajalištu promatrača na Zemlji - Mjesec mora ući u sjenu. Pomrčina će sigurno nastati kada je Mjesec pun, a Zemljina se sjena nalazi u području od 11° prije i poslije čvora. Brzina kojom se Zemljina sjena pomiče jednaka je brzini kojom se Sunce prividno giba nebom. Znači da će Zemljina sjena boraviti u pomrčinskom području 21 - 22 dana. Jasno je da se u vremenskom razdoblju od 22 dana ne mora pojaviti uštap. Uštap se ponavlja svakih 29.5 dana. Ako se uštap i pojavi, dolazi samo do jedne pomrčine, jer za drugu nema više vremena. Područje oko čvora Mjesečeve staze u kojoj se javljaju pomrčine Mjeseca manja je od područja u kojem se javljaju pomrčine Sunca. Neke godine mogu proći bez ijedne pomrčine Mjeseca, a nekih godina može ih biti čak tri. Tada se prva [[pomrčina]] javlja odmah početkom godine u blizini jednog čvora, druga pomrčina 6 sinodičkih mjeseci poslije (177 dana) u blizini drugog čvora, a treća 12 [[sinodički mjesec|sinodičkih mjeseci]] nakon prve pomrčine, opet u području prvog čvora, koji se zbog zakretanja linije čvorova gibao u susret Zemljinoj sjeni. '''Ukupan broj Sunčevih i Mjesečevih pomrčina godišnje ne može biti manji od 2, a veći od 7'''. Najmanje ima 2 pomrčine, i to obje Sunčeve. Najčešće se javljaju 2 Sunčeve i 2 Mjesečeve. Kod najvećeg broja pomrčina 3 su Mjesečeve, a 4 Sunčeve, ili 2 Mjesečeve i 5 Sunčevih. Ne mogu se javiti 8 pomrčina. Ako, naime, godina započne pomrčinom Mjeseca, prva Sunčeva pomrčina ne može nastati još 14,5 dana nakon toga (da bi Mjesec iz uštapa postao mlađakom), a tada je već kasno da se u istoj godini stigne do pete Sunčeve pomrčine. Pomrčine se ponavljaju u istom redoslijedu prilično točno nakon 18 [[Kalendarska godina|kalendarskih godina]] i 11.3 [[dan]]a (ili 10.3 dana ako razdoblje obuhvaća 5 [[Prijestupna godina|prijestupnih godina]]). Nastajanje pomrčina ovisi o 3 razdoblja: o razdoblju u kojemu se izmjenjuju Mjesečeve mijene (sinodičkom mjesecu S), o razdoblju u kojemu Mjesec prolazi kroz čvor (nodički ili drakonistički mjesec N) i o razdoblju u kojemu Sunce prolazi kroz dani čvor Mjesečeve staze (eklipsna ili drakonistička godina D). Slučajno se cijeli umnošci sinodičkih mjeseci, nodičkih mjeseci i eklipsnih godina gotovo točno podudaraju: :223 S ≑ 242 N ≑ 19 D :6585,32 d ≑ 6585,36 d ≑ 6585,78 d :18 tropskih godina i 11,3 dana jednako je 6585,6 d. == Istraživanja Mjeseca i boravak ljudi na Mjesecu == [[Datoteka:Apollo 11 first step.jpg|mini|300px|desno|Prvim čovjek na Mjesecu, koji su stupio na tlo 21. srpnja 1969. ([[Apollo 11]]) je Neila Armstronga, a slika prikazuje dok silazi niz ljestve na površinu Mjeseca.]] Na Mjesec je upućeno više od 50 [[svemirske letjelice|svemirskih letjelica]], a meko se spustilo dvadesetak. Letjelice su pripremljene za različite namjene i upućivane su u više mahova, iz [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]] i iz [[SAD|Sjedinjenih Američkih Država]]. Prva je [[13. srpnja]] [[1959]]. o tlo Mora kiša, pokraj kratera Arhimeda, tresnula ''Luna 2'' ([[Program Luna]]). ''Luna 3'' zaobišla je Mjesec i snimila dio obratne strane. Zatim se pomoću [[Program Ranger|Programa Rangera]] uspjelo ustanoviti kakvo je tlo. Prije lansiranja nije bila poznata debljina površinske prašine i nije se znalo hoće li letjelice u nju utonuti. Letjelice ''Ranger'' su udarale u površinu, šaljući snimke do posljednjeg trenutka. Snimke su otkrile detalje od 0,25 m. Kako su se približavali površini, vidio se sve veći broj sve manjih kratera. Trenutak sudara s Mjesecom kasnio je u usporedbi s proračunatim trenutkom, na osnovi čega je zaključeno da je geometrijski centar Mjeseca dalje od Zemlje nego centar mase ili [[težište]]. Prvo meko pristajanje uspjelo je tek nakon četvrtog pokušaja drugoj seriji iz programa Luna, i to ''Luni 9''. Ona je 3. veljače 1966. pristala u Ocean oluja. Mjesto silaska dobilo je u spomen naziv: ''Planitia Descensus''. Četiri snimke prikazale su prvi put panoramu Mjeseca. Sloj prašine od nekoliko centimetara nije omeo spuštanje letjelice. Istraživanje Mjeseca iz putanje započeto je 3. travnja 1966., kada je ''Luna 10'' postala prvim umjetnim Mjesečevim satelitom. Sovjeti su se za ispitivanje okoline Mjeseca koristili i letjelicama iz ''Programa Zond'', od kojih su se neke vratile na Zemlju. Serija američkih letjelica iz [[Program Surveyor|Programa Surveyor]], meko spuštenih na tlo, i serija letjelica u putanji, iz Programa ''Lunar Orbiter'', pripremala je dolazak ljudi. Letjelice u putanji mjerile su jakost gravitacijskog polja, brojnost [[meteor]]a i mikrometeora, jakost [[kozmičke zrake|kozmičkih zraka]], [[magnetsko polje]], Sunčevo zračenje, [[radioaktivnost]] tla nad kojim su nadlijetale, a snimale su i površinu radi izrade [[selenografija|selenografskih]] karata i geoloških istraživanja. [[Mjerni instrument]]i na tlu bili su daljinski upravljani, opremljeni televizijskim kamerama, uzimali su uzorke tla i ispitivali njegovu [[čvrstoća|čvrstoću]] i kemijski sastav. Prvim ljudima na Mjesecu, koji su stupili na tlo 21. srpnja 1969. ([[Apollo 11]]), prethodile su dvije istraživačke grupe s ljudskom posadom (''Apollo 8'', godine 1968., i ''Apollo 10'', godine 1969.), koje su Mjesec više puta obletjele. Na površinu Mjeseca je od 1969. do 1973. ukupno pristiglo 6 ljudskih istraživačkih grupa, dok se jedna grupa nije uspjela spustiti, već je Mjesec samo obletjela (''Apollo 13''). Dvije od šest grupa spustile su se u gorovita područja. Astronauti su uzimali uzorke tla, fotografirali, postavljali geofizičke uređaje, te ispitivali ponašanje materijala u Mjesečevim uvjetima. Mjesto spuštanja prvih ljudi u Moru tišine prozvano je ''Statio Tranquilitatis'', a omanja tri kratera dobila su imena Armstrong, Aldrin i Collins. Na Mjesecu nije nađen nikakav život. Svijet je savršeno sterilan, a [[mikroorganizmi]] ne mogu opstati u struji [[Sunčev vjetar|Sunčeva vjetra]] i neoslabljenih kozmičkih zraka. Bez atmosfere, svemirsko odijelo (eng. skafander) je obavezna oprema [[astronaut]]a. Usprkos tome što su opterećeni opremom, astronauti su se osjećali udobno, mogli su poskakivati do metra visine i potrkivati s brzinom od 2&nbsp;m/s. Ravnoteža im je manji problem nego na Zemlji, a kada su pali, udarac je blag zbog malog ubrzanja sile teže. Izgled okoline napadno se mijenja s nagibom Sunčeve svjetlosti. Kada je Sunce pri [[obzor]]u, udaljenosti je teško procijeniti, a nijanse predmeta su prigušeno zelene. S dizanjem Sunca predmeti postaju smeđi. U podne je okolina bliješteće bijela. Noći su prekrasne. Zemlja je 80 puta svjetlija od uštapa, a i zvijezde su sjajnije i ne titraju. Gibaju se preko obzora trideset puta sporije nego nad Zemljinim obzorom. Poslije 1969. nastavljena su ispitivanja s Programom Luna. Zajedno s iskopanim materijalom vratile su se ''Luna 16'' (1970.), ''Luna 20'' (1972.) i ''Luna 24'' (1976.). Letjelice ''Luna 17'' (1970.) i ''Luna 21'' (1973.) prenijele su pokretne laboratorije, ''Lunohod'' 1 i 2. ''Lunohod 1'' djelovao je deset mjeseci, a ''Lunohod 2'' pet mjeseci; pritom su prevalili 10 odnosno 37&nbsp;km. Te su lunarna vozila poslale velik broj podataka o morfologiji reljefa, fizičkom i kemijskom sastavu, o jakosti magnetskog polja, osvjetljenosti neba i odraznim svojstvima površine, te o kozmičkim zrakama i rendgenskom zračenju Sunca. Od 1976. zapaža se predah u istraživanju Mjeseca. Poslije 2004., [[Japan]], [[Kina]], [[Indija]], [[SAD]] i [[Europska svemirska agencija]] (ESA) su poslale letjelice u Mjesečevu putanju, koje su zapazile prisustvo vodenog leda unutar kratera u sjeni unutar Mjesečevog regolita. Kina je poslala u sklopu letjelice ''Chang’e 3'' i [[lunarno vozilo]] 14. prosinca 2013. == Vlasnička prava == [[Povelje o svemiru]] (eng. ''Outer Space Treaty'') zabranjuju državama koje su ratificirale navedene povelje, pravo na posjedovanje nebeskih tijela kao što je Mjesec. [http://www.oosa.unvienna.org/oosa/en/SpaceLaw/moon.html Ugovor] [[UN]]-a koji je stupio na snagu [[11. srpnja]] [[1984]]. godine vrijedi samo za države koje su ratificirale ili pristupile poveljama, tako i za privatne osobe koje su državljani tih zemalja. [[Hrvatska]] nije potpisnica, niti je pristupila navedenim poveljama, te nije preuzela obveznost [[SFRJ|jugoslavenskih]] ratifikacijskih instrumenata za svoje područje i svoje državljane. Usprkos tome, Dennis M. Hope je [[1980]]. godine prijavio svoja vlasnička prava na Mjesec u [[gruntovnica|gruntovnici]] [[San Francisco|San Francisca]]. Kako se nitko nije usprotivio tom njegovom potezu u vremenu od osam godina, koliko je vrijeme žalbe, Hope je osnovao ''Lunar Embassy legal'', pravni ured, koji ima pravo prodaje parcela na Mjesecu. UN i Međunarodna astronomska zajednica smatraju taj njegov potez prijevarom. == Reference == {{izvori}} == Povezano == * [[Mjesec (jedinica)|Meseci]] * [[Prolazne Mjesečeve pojave|Prijelazni Mjesečevi fenomeni]] * [[Mesečevi čvorovi]] * [[Njutnov krater]] * [[Lunar rekonesans orbiter]] == Vanjske veze == === Mesečeve faze === * [http://tycho.usno.navy.mil/vphase.html US Naval Observatory: faze Meseca za sve datume od 1800-2199.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117171739/http://tycho.usno.navy.mil/vphase.html |date=2015-11-17 }} * [http://www.moonphaseinfo.com/ Trenutna Mesečeva fata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180311085828/http://www.moonphaseinfo.com/ |date=2018-03-11 }} === Svemirske misije === * [http://www.lpi.usra.edu/research/lunar_orbiter/ Digitalni Mesečev fotografski atlas] * [http://www.apolloarchive.com/apollo_archive.html Arhiva Projekta Apolo] * [http://www.cmf.nrl.navy.mil/clementine/clib/ Clementine pretraživač Mesečevih slika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070407000411/http://www.cmf.nrl.navy.mil/clementine/clib/ |date=2007-04-07 }} === Nauka === * [http://www.solarviews.com/eng/moon.htm ''Mesec'' - Rosanna and Calvin Hamilton] * [https://web.archive.org/web/19961225224727/http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/luna.html ''Mesec'' - Bill Arnett] * [http://www.inconstantmoon.com ''Nestalni Mesec'' - Kevin Clarke] * [http://www.moonsociety.org The Udruženje za Mesec (neprofitni obrazovni sajt)] * [http://cps.earth.northwestern.edu/GHM/ ''Geološka istorija Meseca'' - Don Wilhelms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901210819/http://cps.earth.northwestern.edu/GHM/ |date=2006-09-01 }} * [http://isthis4real.com/orbit.xml ''Možete li postaviti Mesec u orbitu?'' Interaktivna simulacija)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060116064328/http://www.isthis4real.com/orbit.xml |date=2006-01-16 }} === Mit i folklor === * [http://www.straightdope.com/classics/a2_337.html ''Da li stvari polude kad je mesec pun?'' - Cecil Adams] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516205610/http://www.straightdope.com/classics/a2_337.html |date=2008-05-16 }} * [http://www.infoplease.com/spot/bluemoon1.html ''Jednom na plavom Mesec - Šta je plavi Mesec?'' - Ann-Marie Imbornoni] * [http://www.laputanlogic.com/articles/2004/04/05-0001.html ''Zec na Mesecu'' - John Hardy]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050524081922/http://www.laputanlogic.com/articles/2004/04/05-0001.html |date=2005-05-24 }} === Ostalo === * [http://webgis.wr.usgs.gov/the_moon.htm USGS Planetary GIS webserver - Mesec] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060823074030/http://webgis.wr.usgs.gov/the_moon.htm |date=2006-08-23 }} * [http://www.straightdope.com/classics/a2_110.html Zašto Mesec izgleda veći blizu horizonta?] * [http://www.lunarrepublic.com/atlas/index.shtml Lunarni navigator: Interaktivne mape Meseca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424001837/http://www.lunarrepublic.com/atlas/index.shtml |date=2012-04-24 }} Slobodan, interaktivan pristup mapama Mesečeve površine * [http://www.moonpeople.com Sveobuhvatni vodič kroz Mesec - moonpeople.com] * [http://www.traipse.com/earth_and_moon/index.html Udaljenost Zemlje i Meseca, ilustrovano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115035451/http://www.traipse.com/earth_and_moon/index.html |date=2006-01-15 }} * [http://www.ibiblio.org//e-notes/VRML/Globe/Globe.htm 3D VRML Mesečev globus] * [http://www.phy6.org/stargaze/Smoon4.htm Libracija Meseca] - Zašto Zemlja izgleda nešto veća od 50% Mesečeva površine. {{Sunčev sistem}} {{Commonscat|Moon}} [[Kategorija:Sunčev sistem]] [[Kategorija:Mjesec]] 2hd14blecbcuesrgivljiz296f3qty7 Most 0 4329 42661083 42460745 2026-07-26T21:15:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661083 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Vallorcine_footpath_bridge_2003-12-13.jpg|thumb|right|300px|Drveni most]] [[Datoteka:Ponrom.jpg|thumb|thumb|170px|[[Kamen]]i most]] '''Most''' je [[građevine|građevina]] napravljena radi prelaženja prirodnih i umjetnih prepreka. Svrha mosta je omogućiti prolaz [[čovjek|ljudima]] i [[vozilo|vozilima]]. Prvi mostovi bili su [[drvo (materijal)|drveni]] i [[kamen]]i, a sada su građeni od različitih materijala, kao što su [[čelik]], [[željezo]] (više ne), [[beton]], [[armirani beton]], prednapregnuti beton. I dalje se kao što su [[drvo (materijal)|drvo]] i [[kamen]]. Gradnja mostova tekla je stoljećima svojim polaganim razvojem, pretežito na osnovi iskustva s već izvedenih objekata. U početku, zadaci graditeljstva bili su ograničeni na pješačke prijelaze i manje mostove. Pojava željeznice i razvoj [[cestovni promet|cestovnog prometa]] uvjetovali su izgradnju mostova velikih otvora i duljina, koji su trebali biti brzo sagrađeni. Projektiranje mostova složen je građevinsko-tehnički zadatak, koji treba zadovoliti mnoge zahtjeve, a ne samo tehničko rješenje njegove nosive [[konstrukcija|konstrukcije]]. == Vrste mostova == [[Datoteka:Krk-Bridge-1990.jpg|thumb|desno|170px|thumb|Primjer lučnog mosta - [[Krčki most]]]] [[Datoteka:Cantilever Bridge (PSF).jpg|thumb|220px|thumb|Konzolni most]] [[Datoteka:Golden Gate Bridge architecture 16.jpg|thumb|thumb|140px|[[Viseći most]] [[Golden Gate (most)|Golden Gate]]]] [[Datoteka:Sisak_Railway_bridge.JPG|thumb|150px|thumb|Željeznički most kod [[Sisak|Siska]]]] * '''[[Viseći most]]ovi''' sastoje se od [[put|ceste]] obješene na nekoliko dugačkih željeznih [[kabl]]ova pričvršćenih na visoke [[toranj|tornjeve]]. Prvi takvi mostovi izrađivani su od užadi ili povijuša prekrivenim [[bambus]]ovim štapovima. Visećim se mostovima mogu premostiti najveće udaljenosti jer su prilično lagani. * '''Lučni mostovi''' imaju [[Luk (arhitektura)|luk]] koji, preko niza uspravnih [[stup]]ova, drži cestu te se proteže od jednog do drugog kraja [[obala|obale]]. Takvi su mostovi najsnažniji upravo zbog luka koji predstavlja jednu iznimno čvrstu konstrukciju. * '''Konzolni mostovi''' sastoje se od nekoliko konzola (uglavnom dvije) koje su učvršćene za betonske oslonce u [[rijeka (vodotok)|rijeci]], ali samo na jednome mjestu. Tako most, budući da su konzole u obliku [[romb]]a, ima oslonaca onoliko koliko ima konzola, izuzev dvije obale. Otuda i naziv ''konzola'', što znači ''pričvršćen na jednom kraju'', ''slobodno obješen''. Čest je i kratki središnji luk na mjestu gdje se dvije konzole mosta dodiruju. * '''Ovješeni most''' se također sastoji od tornjeva i na njih pričvršćenih kablova, samo što kablovi odozgo pridržavaju gotovo cijeli most. Kabela je manje i stupovi su niži kod ove vrste mosta. Ovakvi su mostovi u pitanju kada je potreban velik [[raspon]] između dvaju tornjeva. * '''Pomični most''' može se pomicati kako bi propustio neko [[plovilo]]. Najčešći su dvodijelni pomični mostovi, čija se dva kraka, svaki sa suprotne strane, podižu. Postoje i mnoge druge vrste pomičnih mostova, kao npr. oni koji se pomiču rotiranjem, koji se uranjaju u vodu, koji se uvlače, itd. * '''Gredni most''' čine više usporednih stupova u rijeci (ili na [[kopno|kopnu]]) koji podupiru most s cestom. === Vrste mostova prema namjeni === * [[pješak|pješački]] most * [[put|cestovni]] most * [[željeznica|željeznički]] most (uključujući i [[tramvaj]]ski most) * kombinirani most (moguća dvije ili više gornjih kombinacija) == Vanjske veze == {{Commonscat|Bridges}} * [http://www.structurae.de/en/ Structurae] - International Database and Gallery of Structures. * [http://www.asce.org/history/hp_bridges.html American Society of Civil Engineers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050214073036/http://www.asce.org/history/hp_bridges.html |date=2005-02-14 }} History and Heritage of Civil Engineering - Bridges * [http://www.brantacan.co.uk/bridges.htm Bridge Building — Art and Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140606044920/http://www.brantacan.co.uk/bridges.htm |date=2014-06-06 }} Comprehensive explanations about bridges. * [http://pghbridges.com/basics.htm Bridge Basics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811215347/http://pghbridges.com/basics.htm |date=2017-08-11 }} A guide to bridge terminology and styles * [http://www.chinapage.com/bridge/shanghai/lupu/lupu.html Shanghai lupu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060316052141/http://www.chinapage.com/bridge/shanghai/lupu/lupu.html |date=2006-03-16 }} Chinese bridge site showing suspended deck arch construction and completion. [[Kategorija:Mostovi| ]] [[Kategorija:Saobraćajna infrastruktura]] ieig2p2j0pp2xx0lmc35hcqd589h5sl John Paul Jones 0 9057 42661121 42603665 2026-07-27T02:59:55Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku John_Paul_Jones_by_Charles_Wilson_Peale,_c1781.jpg datotekom [[:File:John_Paul_Jones_by_Charles_Willson_Peale,_c1781.jpg|John_Paul_Jones_by_Charles_Willson_Peale,_c1781.jpg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; raz 42661121 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} [[Datoteka:John Paul Jones by Charles Willson Peale, c1781.jpg|right|200px|thumb|John Paul Jones]] '''John Paul Jones''' ([[Škotska]], [[6. 7.|6.7.]] [[1747]]. - [[Francuska]], [[18. 7.|18.7.]] [[1792]].) pridružio se [[1760]]. svom starijem bratu koji se nastanio u [[Virginia|Virginiji]]. U ranoj se mladosti prikljućuje trgovačkoj mornarici i u početku plovi sjevernim Atlantikom. Nakon služenja na brodovima koji su prevozili crno roblje, dobiva zapovjedništvo nad jednim [[brigantin]]om i počinje se baviti krijumčarenjem. Godine [[1775]]. pridružuje se [[sjedinjene Američke Države|američkoj]] pobunjeničkoj mornarici koja se tek stvar i dobiva čin drugog časnika jedne [[fregate]]. Dolazi u [[Nantes]] i [[Brest]], gusari protiv [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Britanaca]] i plijen doprema u Brest. Godine [[1779]]. zapovijeda brodom što ga je Francuska poklonila mladoj američkoj mornarici, a koji je sam prekrstio u ''Dobričina Richard'', u čast [[Benjamin Franklin|Benjaminu Franklinu]]. S posadom od 380 ljudi, brod u kolovozu 1799. diže sidro u [[Lorient]]u. U rujnu iste godine vodi slavnu bitku s britanskom fregatom ''Serapis''. Već na samom početku bitke, njegov brod počinje propuštati vodu i prijeti mu potonuće. Na poziv zapovjednika ''Serapisa'' Pearsona da se preda, Jones uzvraća:"Još se nisam ni počeo boriti!". Te riječi ostaju zauvijek zapisane u američkoj povijesti. Jones navodi ''Dobričinu Richarda'' uz bok ''Serapisa'' i uspijeva ga osvojiti. Slavodobitno se vraća u Lorient na fregati na kojoj se vijori američka zastava. Njegov je vlastiti brod naime potonuo. Neko vrijeme Jones ostaje u Francuskoj a onda odlazi u [[Rusija|Rusiju]] na dvor carice [[Katarina Velika|Katarine II]], koja ga imenuje admiralom. Umro je 1792. u Francuskoj. Njegov je pepeo kasnije prenesen u kapelu Pomorske akademije u [[Annapolis]]u. == Vanjske veze == {{Commonscat|John Paul Jones}} * [http://www.chinfo.navy.mil/navpalib/traditions/html/jpjones.html U.S. Navy - John Paul Jones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040627081052/http://www.chinfo.navy.mil/navpalib/traditions/html/jpjones.html |date=2004-06-27 }} - [http://www.history.navy.mil/faqs/faq58-1.htm FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011116194406/http://www.history.navy.mil/faqs/faq58-1.htm |date=2001-11-16 }} * [http://www.americanrevolution.org/jpj.html Excerpts form the Journals of my Campaign – John Paul Jones] * [http://www.jpj.demon.co.uk/jpjlife.htm John Paul Jones Museum]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023212600/http://www.jpj.demon.co.uk/jpjlife.htm |date=2013-10-23 }} * [http://www.americanrevwar.homestead.com/files/JONES.HTM John Paul Jones] * [http://seacoastnh.com/arts/please092201.html Unfurling the Flags of John Paul Jones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060819062717/http://www.seacoastnh.com/arts/please092201.html |date=2006-08-19 }} * [http://www.numa.net/articles/report_of_john_paul_jones.html Official report by Jones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050619083245/http://www.numa.net/articles/report_of_john_paul_jones.html |date=2005-06-19 }} from aboard ''Serapis'' in Holland (1779) * [http://www.usni.org/navalhistory/Articles04/NHBogleApr.htm The Best Quote Jones Never Wrote] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107010914/http://www.usni.org/navalhistory/Articles04/NHbogleapr.htm |date=2007-01-07 }} * [http://www.masshist.org/digitaladams/aea/browse/autobio2.html Adams Electronic Archive – Memoirs while commissioner (excerpts relating to the Ranger's historic missions)] * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=554 John Paul Jones at Find-A-Grave] {{Lifetime|1747|1792|Jones, John Paul}} [[Kategorija:Biografije, Sjedinjene Američke Države]] [[Kategorija:Škoti]] [[Kategorija:Pomorci]] [[Kategorija:Admirali]] [[Kategorija:Američki rat za nezavisnost]] f4w9kd3nqhqmt5lp40150sbqqi9z265 Moskovijum 0 9464 42661082 42456884 2026-07-26T21:09:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661082 wikitext text/x-wiki {| {{prettyinfobox}} align="right" | colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2" | {| align="center" border="0" | colspan="2" align="center" | [[flerovijum|Fl]] - '''Mc''' - [[livermorijum|Lv]] |- | rowspan="3" valign="center" | [[bizmut|Bi]]<br />'''Mc'''<br /> &nbsp; |- | align="center" | [[Datoteka:Mc-TableImage.svg|center|250px]]<br /><div style="text-align: center">[[periodni sistem elemenata|periodni sistem]]</div> |} |- ! colspan="2" align=center bgcolor="#ffc0c0" | <font color="black">'''Važnije osobine'''</font> |- | Ime, simbol,[[atomski broj]] | Moskovijum, Mc, 115 |- | Pripadnost skupu | verovatno [[slabi metali|slabih metala]] |- | grupa, perioda | [[15. grupa hemijskih elemenata|VA]], [[7. perioda hemijskih elemenata|7]] |- | [[atomska masa]] | 288 [[jedinica atomske mase|u]] (pretpostavlja se) |- | [[elektronska konfiguracija]] | <nowiki>[</nowiki>[[radon|Rn]]<nowiki>]</nowiki>5f<sup>14</sup>6d<sup>10</sup>7s<sup>2</sup>7p<sup>3</sup> |- | [[elektron|e]]<sup>-</sup> na [[energetski nivo|energetskim nivoima]] | 2, 8, 18, 32, 32, 18, 5 |- | [[oksidacioni broj]] | bez podataka |- | [[agregatna stanja|agregatno stanje]] | bez podataka |- | [[Elektronegativnost]] | bez podataka |} '''Moskovij/Moskovijum''' ('''Mc''') - je verovatno [[slabi metali|slab metal]]. Ime je privremeno dato od [[IUPAC]]a. == Historija == [[1. 2.|1. februara]] [[2004]]. godine tim sastavljen od [[Rusija|ruskih]] naučnika sa Instituta za ispitivanje atoma i [[sjedinjene Američke Države|američkih]] naučnika iz ''Lawrence Livermore National Laboratory'' je uspeo da dobije četri atoma ununpentijuma. == Vanjske veze == * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uup/index.html WebElements.com - Uup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080405173823/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uup/index.html |date=2008-04-05 }} * [http://www.apsidium.com/elements/115.htm Apsidium - Ununpentium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612001946/http://www.apsidium.com/elements/115.htm |date=2008-06-12 }} [[Kategorija:Slabi metali]] sh1tjno3eva6qg8hnbn53m29iy38317 Kuala Lumpur 0 42089 42661125 42433007 2026-07-27T07:24:39Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku Seal_of_Kuala_Lumpur_(1992-2019).svg datotekom [[:File:Coat_of_Arms_of_Kuala_Lumpur.svg|Coat_of_Arms_of_Kuala_Lumpur.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: Replace with latest logo). 42661125 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |official_name = Kuala Lumpur |native_name = |other_name = كوالا لومڤور |nickname = "KL" |motto = ''Maju dan makmur'' <br />([[Engleski jezik|engleski]]: Progress and Prosper) |website = http://www.kualalumpur.gov.my/ |image_skyline = Moonrise over kuala lumpur.jpg |imagesize = 250px |image_flag = Flag of Kuala Lumpur Malaysia.svg |275px |image_seal = Coat of Arms of Kuala Lumpur.svg |image_map = |pushpin_map = Malaysia |pushpin_label_position = right |map_caption = Položaj u [[Malezija|Maleziji]] |subdivision_type = [[Države svijeta|Zemlja]] |subdivision_type1 = [[Države Malezije|Država]] |subdivision_name = [[Malezija]] |subdivision_name1 = [[Federalna Teritorija (Malezija)|Federalna Teritorija]] |established_title = osnovan |established_date = 1857. |established_title2 = dobio status grada |established_date2 = 1972. |established_title3 = postao [[Federalna Teritorija]] |established_date3 = 1974. |leader_title = [[Gradonačelnik]] (''Datuk Bandar'') |leader_name = Datuk Abdul Hakim Borhan <br />od [[14.12.]] [[2006]]. |area_magnitude = |area_total_sq_mi = 95.18 |area_total_km2 = 243.65 |population_as_of = 2007. |population_footnotes = <ref name=wg>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1160302510&men=gcis&lng=en&des=gamelan&dat=32&srt=pnan&col=ohdq&pt=a&va=&geo=-152|title=Malaysia:Metropolitan areas|author=Helders, Stefan|work=World Gazetteer|accessdate=04. 12. 2007.|archiveurl=https://archive.today/20121205055022/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1160302510&men=gcis&lng=en&des=gamelan&dat=32&srt=pnan&col=ohdq&pt=a&va=&geo=-152|archivedate=2012-12-05|dead-url=yes}}</ref> |population_total = 1,887.674 ([[Popis urbanih područja u Maleziji po stanovništvu|1.]]) |population_metro = 7,2 miliona |population_density_sq_mi = 18912 |population_density_km2 = 7388 |population_blank1_title = [[demonim]] |population_blank1 = KL-iti / Kualalumpurci |timezone = [[Malezijsko standardno vrijeme|MST]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = nema |utc_offset_DST = +8 |blank_name = [[prosječno solarno vrijeme]] |blank_info = UTC + 06:46:48 |elevation_m = 21,95 |elevation_ft = 72 |latd = 3 |latm = 8 |lats = 00 |latNS = N |longd = 101 |longm = 42 |longs = 00 |longEW = E |postal_code_type = [[Popis poštanskih brojeva u Maleziji|Poštanski broj]] |postal_code = 50xxx to 60xxx<br />68xxx |blank1_name = [[Telefonski brojevi u Maleziji|Nacionalni pozivni broj]] <!-- refer to Warsaw --> |blank1_info = 03 |blank2_name = [[Malezijske registarske tablice vozila|Oznaka registarskih tablica]] |blank2_info = Wxx <small> (za sva vozila osim tzaksije) </small> <br /> HWx <small> (samo za taksije) </small> |blank3_name = [[ISO 3166-2]] |blank3_info = MY-14 |website = [http://www.kualalumpur.gov.my/ Official Kuala Lumpur Website] }} '''Kuala Lumpur''' ({{pronEng|ˈkwɑːləlʊmˈpʊər}},<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/kuala%20lumpur Kuala Lumpur]. Dictionary.com. Retrieved November 2007.</ref> [[Malajski jezik|malajski]] {{IPA|/kwɑlɑlʊmpʊ/}} i lokalno {{IPA|/kwɑləlʊmpɔili-ili čak {{IPA|/kɔlɔmpɔ/}}),<ref>{{cite web|title=Introduction to Kuala Lumpur|url=http://www.frommers.com/destinations/kualalumpur/0156010001.html|publisher=Frommer's|accessdate=11. 12. 2007.|archive-date=2007-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071224114156/http://frommers.com/destinations/kualalumpur/0156010001.html}}</ref> je [[glavni grad|glavni]] i najveći grad [[Malezija|Malezije]]. Samom gradu, s površinom od oko 244&nbsp;km<sup>2</sup>, je procijenjeno 1,6 miliona stanovnika godine 2006. Širi Kuala Lumpur, također poznat kao [[Dolina Klang]], je urbana aglomeracija od 7,2 miliona.<ref name=gazetteer>{{cite web|author=Helders, Stefan|title=World: metropolitan areas|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=npan&col=aohdq&pt=a&va=&srt=pnan|accessdate=13. 12. 2007.|work=World Gazetteer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930211424/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=npan&col=aohdq&pt=a&va=&srt=pnan|archivedate=2007-09-30|deadurl=yes}}</ref> To je najbrže rastuća metropolitanska oblast u državi, kako po broju stanovnika tako i po ekonomskim pokazateljima.<ref name=metro>{{cite news|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/8/13/business/18553100&sec=business|title=New growth corridors added|author=Ng, Angie|publisher=The Star Online|accessdate=14. 12. 2007.|archive-date=2007-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070615223303/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F8%2F13%2Fbusiness%2F18553100&sec=business}}</ref> Kuala Lumpur je sjedište [[Parlament Malezije|Parlamenta Malezije]], što je čini nacionalnom zakonodavnom prijestolnicim.<ref>{{cite web|title=Article 154(1)|work=Constitution of Malaysia|accessdate = 11. 12. 2007.|url=http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_Malaysia#Article_154}}</ref> U gradu su nekada bili i sjedišta izvršne i sudske grane federalne vlasti, ali su se ona preselila u [[Putrajaya|Putrajayu]] od 1999.<ref>{{cite web|publisher=Government of Malaysia|title=Putrajaya – Administrative Capital of Malaysia|accessdate=11. 12. 2007.|url=http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Government/AboutMsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/|archivedate=2007-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021194523/http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Government/AboutMsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/|deadurl=yes}}</ref> Dio federalnih sudova je ostao u glavnom gradu. Službena rezidencija [[Yang di-Pertuan Agong|malezijskoj kralja]] - [[Istana Negara (Kuala Lumpur)|Istana Negara]], se također nalazi u Kuala Lumpuru. Grad također služi kao kulturno i ekonomsko središte Malezije, s obzirom da je prijestolnica, ali i [[grad od primata]].<ref>{{cite web|author=Josh, Krist|title=Kuala Lumpur: The Heart of Malaysia|url=http://www.corporatemeetings.com/displayarticle.asp?id=8172|work=Meetings AsiaPacific|publisher=Meetings Media|accessdate = 13. 12. 2007.}}</ref> Kuala Lumpur je rangiran kao [[globalni grad|grad gama svijeta]] i jedini globalni grad u Maleziji.<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html|title=Inventory of World Cities|work=GaWC|accessdate=13. 03. 2008.|publisher=Loughborough University|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226033813/https://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html}}</ref> == Gradovi - pobratimi == * {{flagicon|Turska}} [[Ankara]], [[Turska]]<ref>{{cite news|author= Lam, Edwin Chong Wai|date = 24. 06. 2006.|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3201|title=Kuala Lumpur: the Scent of a City|publisher=Chessbase News|accessdate = 04. 12. 2007.}}</ref> * {{flagicon|Maroko}} [[Kazablanka]], [[Maroko]]<ref name="APCS"/> * {{flagicon|Iran}} [[Esfahan]], [[Iran]]<ref>{{cite web|date=2005|url=http://www.council.isfahan.ir/EStatic/WFESisterhood.aspx |title=Sisterhoods|work=Isfahan Islamic Council|accessdate = 04. 12. 2007.}}</ref> * {{flagicon|Malezija}} [[Malacca Town|Malacca]], [[Malezija]] (15.4. 1989.)<ref name=APCS>[http://www.urc.or.jp/summit/summit/map/more_e.php?id=0605&apcs_mbr=715654f62317576a55d2271bbc82c814 Kuala Lumpur fact file] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425175410/http://www.urc.or.jp/summit/summit/map/more_e.php?id=0605&apcs_mbr=715654f62317576a55d2271bbc82c814 |date=2011-04-25 }}, ''Asian-Pacific City Summit''. Retrieved on November 3, 2007.</ref> * {{flagicon|Iran}} [[Mašhad]], [[Iran]] (oktobar 2006.)<ref>{{cite news|title=Mashad-Kuala Lumpur Become Sister cities|date=14. 10. 2006.|url=http://kuala-lumpur-news.newslib.com/story/453-3234431/|publisher=FARS News Agency|accessdate=04. 12. 2007.|archivedate=2011-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714174230/http://kuala-lumpur-news.newslib.com/story/453-3234431/|deadurl=yes}}</ref> * {{flagicon|Japan}} [[Osaka]], [[Japan]]<ref name="APCS"/> == Izvori == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Kuala Lumpur}} * [http://www.kualalumpur.gov.my/ Official Kuala Lumpur Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507050128/http://www.kualalumpur.gov.my/ |date=2007-05-07 }} * [http://www.dbkl.gov.my/ Kuala Lumpur City Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110320022700/http://www.dbkl.gov.my/ |date=2011-03-20 }} * [http://www.itis.com.my/ ITIS Kuala Lumpur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201217193145/http://www.itis.com.my/ |date=2020-12-17 }} * {{Wikivoyage}} {{Glavni gradovi u Aziji}} {{Svjetska prijestolnica knjige}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Kuala Lumpur| ]] [[Kategorija:Gradovi u Maleziji]] [[Kategorija:Glavni gradovi u Aziji]] ctrots5hi82l0qpg5kb8zkug8jed7zb Milano 0 43570 42660998 42659974 2026-07-26T13:03:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660998 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} {{Naselje | ime =Milano | ime_genitiv =Milana | izvorno_ime =<small>''Comune di Milano''</small> | slika_panorama =Milano, Duomo, 2016-06 CN-03.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike =Milano, katedrala | slika_zastava =Flag of Milan.svg | slika_zastava_veličina =150px | slika_grb =CoA Città di Milano.svg | slika_grb_veličina =100px | slika_karta =Stadmilaanligging.png | veličina_karte =250px | opis_karte =Položaj Milana u Italiji | širina-stupnjevi = 45 | širina-minute = 27 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 9 | dužina-minute = 11 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Italija}} | utemeljenje_datum =oko 6. vijeka pne. | osnivač =Keltsko pleme Insubri | nazvan_po =''Mediolanum'' - [[Latinski jezik|latinski]] "usred ravnice" ili "usred polja" | dijelovi = | vrsta_dijelova =zone | d1 = <!-- do d50 --> | titula_vođe =gradonačelnik | ime_vođe =Giuseppe Sala | stranka_vođe = | površina_ukupna =183,77 km<sup>2</sup> | visina =120 m | stanovništvo_godina =2010. | stanovništvo_bilješke= | stanovništvo =1&nbsp;321&nbsp;113 | stanovništvo_gustoća =7189/km² | vremenska_zona =CET | utc_pomak =+1 | vremenska_zona_DST =CEST | utc_pomak_DST =+2 | poštanski_broj =20100, 20121-20162 | pozivni_broj =02 | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.comune.milano.it/ comune.milano.it ] | bilješke = }} '''Milano''' ([[Italijanski jezik|talijanski]] izgovor: [[Međunarodna fonetska abeceda|[miˈla(ː)no]]], [[Lombardski jezik|lombardski]]: ''Milan'', [[Njemački jezik|njemački]]: ''Mailand'') je grad u [[Italija|Italiji]], glavni grad regije [[Lombardija|Lombardije]] i milanske [[Talijanske pokrajine|Provincije]]. Grad naseljava oko 1,3 milijuna stanovnika, dok je gradsko područje peto najveće u [[Europska unija|Europskoj uniji]] s procjenjenim stanovništvom od 4,3 milijuna.<ref>[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas]</ref> Metropolitansko područje Milana, daleko najveće u Italiji, prema procjeni [[Organizacija za ekonomsku suradnju i razvoj|OECD]]-a sadrži 7,4 milijuna stanovnika.<ref>{{Cite web|url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF|format=PDF|title=Competitive Cities in the Global Economy|author=[[Organizacija za ekonomsku suradnju i razvoj|OECD]]|access-date=2009-04-30|archive-date=2008-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081001192936/http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF}}</ref> Grad je pod nazivom ''Mediolanum'' osnovao [[Kelti|keltski]] narod Insubri. 222 pr. Kr. osvajaju ga Rimljani, te je grad postao vrlo uspješan pod [[Rimsko Carstvo|Rimskim Imperijem]]. Kasnije su Milanom vladale porodice [[Visconti]] i [[Sforza]], [[Španjolska|Španjolci]] u 16. stoljeću i [[Austrija]]nci u 18. stoljeću. Godine 1796. Milano je osvojio [[Napoleon Bonaparte]] i ustanovio ga 1805. glavnim gradom [[Kraljevstvo Italija (1805.-1814.)|Kraljevstva Italije]].<ref name="britannica.com">{{Cite web|author=Britannica Concise Encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/382069/Milan# |title=Milan (Italy) - Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |day= |access-date=2010-01-03}}</ref><ref name="World">{{Cite web |url=http://www.worldtravelguide.net/city/82/city_guide/Europe/Milan.html |title=Milan Travel Guide |publisher=www.worldtravelguide.net |access-date=2010-01-04 }}</ref> U doba [[Romantizam|Romantizma]], Milano je bio važno kulturno središte Europe u kojem je djelovao niz umjetnika, skladatelja i značajnih književnih ličnosti. Za vrijeme [[Drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]], bio je teško pogođen savezničkim bombardiranjima, te je nakon njemačke okupacije 1943., postao središtem talijanskog otpora.<ref name="britannica.com"/> Unatoč tome, Milano je doživio poratni ekonomski napredak, koji je privukao brojne imigrante s juga Italije i inozemstva.<ref name="britannica.com"/> Kao u međunarodnom i [[Kozmopolitizam|kozmopolitskom]] gradu, 13.9% stanovništva je iz inozemstva.<ref name="Official ISTAT estimates">[http://demo.istat.it/str2008/index.html Official ISTAT estimates]</ref> Milano, jedan je od najvećih europskih transportnih<ref>{{Cite web |url=http://www.sacred-destinations.com/italy/milan |title=Milan, Italy - Milan Travel Guide |publisher=Sacred-destinations.com |day= |access-date=2010-01-03 |archive-date=2010-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507165039/http://www.sacred-destinations.com/italy/milan |url-status=dead }}</ref> i industrijskih centara, i jedan od najznačajnijih poslovnih i [[Financije|financijskih]] središta [[Europska unija|Europske unije]], s 26. najbogatijom gradskom ekonomijom prema kupovnoj moći,<ref>{{Cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/usb-purchasing-power.html |title=World's richest cities by purchasing power |publisher=City Mayors |day= |access-date=2010-01-03}}</ref> i [[Bruto domaći proizvod|BDP]]-om od 115 milijardi [[Američki dolar|američkih dolara]]. Metropolitansko područje Milana ima 4. najveći europski [[Bruto domaći proizvod|BDP]], s 241,2 milijarde [[Euro|eura]] 2004. Milano također ima jedan od najvećih BDP-a u Italiji po glavi stanovnika, od otprilike 35&nbsp;137 eura, što je 161,6% prosjeka u Europskoj uniji.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observatoribarcelona.org/eng/Indicadors.php?IdentificadorTema=1&Identificador=11 |access-date=2015-01-17 |archivedate=2007-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070806145437/http://www.observatoribarcelona.org/eng/Indicadors.php?IdentificadorTema=1&Identificador=11 |deadurl=yes }}</ref> Milano je cijenjen kao svjetsko središte [[Moda|mode]] i [[dizajn]]a, s velikim globalnim utjecajem u trgovini, [[Industrija|industriji]], [[Glazba|glazbi]], [[sport]]u, [[književnost]]i, [[umjetnost]]i i [[Mediji|masovnim medijima]], što gradu nosi status [[w:en:Global city|"Alfa globalnog grada"]].<ref name="lboro.ac.uk">{{Cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC - The World According to GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |day=2009-06-03 |access-date=2010-01-03 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html }}</ref> Lombardijski metropolis posebno je poznat po svojim [[Moda|modnim]] kućama i trgovinama, kao u čuvenoj ulici Montenapoleone, i Galeriji Viktora Emanuela (''Galleria Vittorio Emanuele''), koja se smatra najstarijim trgovačkim centrom u svijetu. Grad posjeduje bogato [[Kultura|kulturno]] nasljeđe i jedinstveno kulinarstvo s brojnim čuvenim jelima, kao božićni kolač ''[[panettone]]'', i ''[[Rižoto|risotto]] alla Milanese''. Također, Milano je veoma poznat po glazbenoj, posebno opernoj, tradiciji, kao dom više značajnih skladatelja, ([[Giuseppe Verdi]]) i teatara (''[[Teatro alla Scala]]''). Milano je poznat i po nekoliko značajnih muzeja, sveučilišta, akademija, palača, crkava i biblioteka (Akademija [[Brera]] i Castello Sforzesco), i po dva slavna nogometna tima: [[A.C. Milan|Milan]] i [[Internazionale Milano F.C.|Inter]]. Sve navedeno Milano čini jednom od najpopularnijih turističkih destinacija u Europi, s preko 1,9 milijuna posjetitelja 2008.<ref name="euromonitor1">{{Cite web|url=http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking |title=Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking > Euromonitor archive |publisher=Euromonitor.com |day=2008-12-12 |access-date=2010-01-03}}</ref> U Milanu je 1906. održana [[Svjetska izložba]], kojoj će grad ponovo biti domaćin 2015.<ref name="MilanTourist">{{Cite web |url=http://www.milan.world-guides.com/ |title=Milan Tourism and Tourist Information: Information about Milan Area, Italy |publisher=www.milan.world-guides.com |access-date=2010-01-04 |archive-date=2010-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100408130506/http://www.milan.world-guides.com/ }}</ref> Stanovnici Milana nazivaju se u jednini "Milanese" (tal. množina ''Milanesi'', ili neformalno ''Meneghini'' ili ''Ambrosiani''). Građani Milana svoj grad ponekad nazivaju "Moralnim glavnim gradom" (''Capitale morale'').<ref name="britannica.com"/> == Historija == === Etimologija === Riječ "Milano" vuče porijeklo od antičko [[Latinski jezik|latinskog]] naziva grada ''[[Mediolanum]]''. Taj naziv nose neki [[Galsko-rimska kultura|Galsko-rimski]] lokaliteti u [[Francuska|Francuskoj]], kao ''Mediolanum Santonum'' (Saintes) i ''Mediolanum Aulercorum'' (Evreux) te naizgled sadrži kelski element -lan, koji znači zatvoreni ili omeđeni teritorij (izvor [[Velški jezik|velške]] riječi "llan", znači svetilište ili crkva). Radi toga, ''Mediolanum'' može značiti središnje mjesto ili posebno svetilište određenog [[Kelti|keltskog]] plemena.<ref name="World"/> Izvor naziva i [[Divlja svinja|divlje svinje]] kao simbola grada maštovito su opisani u djelu ''Emblemata'' (1584.) Andree Alciata, prema kojem je za vrijeme radova na podizanju prvih zidina grada iskopana upravo jedna od tih životinja, dok je etimologija naziva ''Mediolanum'', protumačena kao "polu-vuna",<ref>''medius'' + ''lanum''; "etimologija" Alciata je namjerno nategnuta..</ref> Osnivanje Milana pripisuje se dvama keltskim narodima, Biturizima i Eduima, koji su na svojim simbolima isticali ovna i divlju svinju,<ref>''Bituricis vervex, Heduis dat sucula signum.''</ref> te je radi toga "simbol grada vunena divlja svinja, životinja dvostrukog oblika, s oštrom dlakom i mekanom vunom".<ref>''Laniger huic signum sus est, animálque biforme, Acribus hinc setis, lanitio inde levi.''</ref> Kao svoj izvor, Alciato navodi presvetog i učenog [[Sveti Ambrozije|Ambrozija]].<ref>{{Cite web|url=http://www.emblems.arts.gla.ac.uk/french/emblem.php?id=FALc002 |title=Alciato, '&#39;Emblemata'&#39;, Emblema II |publisher=Emblems.arts.gla.ac.uk |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> [[Njemački jezik|Njemački]] naziv Milana je ''Mailand'', dok je na lokalnom zapadno lombardijskom dijalektu naziv grada ''Milán''. === Rimsko doba === [[Datoteka:ImperialpalaceMilan.jpg|mini|lijevo|180px|Ruševine carske palače u Milanu, Ovdje su [[Konstantin I. Veliki|Konstantin]] i [[Licinije]] objavili [[Milanski edikt]].]] Oko 400. pr. Kr, keltski [[Insubri]] naselili su Milano i okolnu regiju. 222. pr. Kr, Rimljani su osvojili naselje, kojemu je dodijeljen naziv ''Mediolanum''. Nakon nekoliko stoljeća rimske uprave, 293. godine, car [[Dioklecijan]] Milano je proglasio prijestolnicom [[Zapadno Rimsko Carstvo|Zapadnog Rimskog Carstva]]. Dioklecijan je odlučio ostati u prijestolnici Istočnog Rimskog Carstva [[Nikomedija|Nikomediji]], dok njegov suvladar Maksimijan u zapadnom. [[Maksimijan]] je izgradio nekoliko divovskih spomenika, kao veliki cirkus (470 x 85 metara), ''Thermae Erculee'', veliki kompleks carskih palača i druge zgrade. [[Milanski edikt|Milanskim ediktom]] 313. godine, car [[Konstantin I. Veliki|Konstantin I.]] zajamčio je [[Kršćanstvo|kršćanima]] [[Sloboda vjeroispovjesti|slobodu vjeroispovjesti]]. Grad su 402. opkolili [[Vizigoti]], te je carska rezidencija preseljena u [[Ravenna|Ravennu]]. Pedeset godina kasnije, 452., [[Huni]] su opustošili grad. 539., [[Istočni Goti|Ostrogoti]] osvajaju i razaraju Milano za vrijeme takozvanog [[Gotski rat (535.-552.)|Gotskog rata]] protiv [[bizant]]skog cara [[Justinijan I. Veliki|Justinijana I.]] U ljeto 569., [[Langobardi]] (prema kojima je nazvana talijanska regija [[Lombardija]]) osvajaju Milano nadjačavši manju bizantsku vojsku u obrani grada. Neke od rimskih građevina ostale su u funkciji za vrijeme longobardske uprave.<ref>Vidi ''[[w:en:Versum de Mediolano civitate]]''.</ref> Milano se predao [[Franci]]ma 774., kada je [[Karlo Veliki]], u potpuno neobičnoj odluci, uzeo naslov "Kralja Longobarda" (prije toga germanska kraljevstva često su međusobno se osvajala, ali nitko nije prihvatio naslov kralja drugog naroda). Željezna kruna Longobarda datira iz tog perioda. Kasnije, Milano je bio dijelom [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]]. === Srednji vijek === [[Datoteka:IMG 3734 - Milano - Stemma visconteo- sull'Arcivescovado - Foto di Giovanni Dall'Orto - 15-jan-2007.jpg|mini|180px|''Biscione'', grb prodice Visconti, jedan od simbola Milana.]] Za vrijeme [[Srednji vijek|srednjeg vijeka]], Milano je napredovao kao trgovačko središte radi dominatnog položaja nad bogatom ravnicom rijeke Po i putevima iz Italije preko Alpa. Osvajački rat [[Fridrik I. Barbarossa|Fridrika I. Barbarosse]] protiv lombardskih gradova doveo je do razaranja većine Milana 1162. Nakon osnivanja Lombardskog Saveza 1167., Milano je preuzeo vodeću ulogu u tom udruženju. Kao rezultat nezavisnosti koju su lombardijski gradovi dobili Konstantskim mirom 1183., Milano je postao vojvodstvom. 1208., Rambertino Buvalelli služio je kao gradski [[Podestat|podestà]], 1242. Luca Grimaldi, dok je 1282. tu dužnost obavljao Luchetto Gattilusio. Taj položaj mogao je biti vrlo opasan u nasilnom političkom životu srednjevjekovne komune: 1252. milaneski [[Hereza|heretici]] ubili su crkvenog inkvizitora na riječnom prelazu obližnjeg ''contada''; ubojice su mitom si osigurale slobodu, te je u pratećoj pobuni ''podestà'' skoro linčovan. 1256., nadbiskup i vodeći plemići izbačeni su iz grada, 1259., članovi [[ceh]]ova izabrali su Martina della Torrea za ''Capitano del Popolo'', koji je silom preuzeo grad. Vladao je [[diktator]]ski, izbacio neprijatelje, popločao ulice, prokopao kanale i uspješno oporezovao cijeli kraj. Ipak, njegova vladavina dovela je milanesku riznicu do propasti; korištenjem često nemilosrdnih plaćeničkih jedinica dodatno je razgnjevilo narod, što je donijelo veću podršku Viscontima, tradicionalnim neprijateljima Della Torre. 22. lipnja [[1262.]] papa [[Urban IV.]] postavio je Ottonea Viscontija za milanskog nadbiskupa, nasuprot kandidata obitelji Della Torre, Raimonda della Torre, tada biskupa [[Como|Coma]], koji je tada započeo širiti tvrdnje o bliskosti Viscontijevaca s hereticima [[Katari]]ma, te ih optužio za veleizdaju. Viscontiji, koji su Della Torre optužili za iste zločine, prognani su iz Milana a njihova imovina je zaplijenjena. Prateći građanski rat, koji je trajao više od desetljeća. donijeo je još štete milanskoj populaciji i ekonomiji. Ottone Visconti predvodio je 1263. protiv grada grupu prognanika, ali nakon godina rastućeg nasilja na svim stranama, konačno, poslije pobjede u bitci kod Desija 1277. osvojio je grad za svoju obitelj. [[Dinastija]] [[Visconti]] uspjela je zauvijek izbaciti obitelj Della Torre, vladajući gradom i svojim posjedom do 15. stoljeća. Većina ranije povijesti Milana bila je priča o borbi između dvije političke frakcije - [[Gvelfi i Gibelini|Guelfa]] i [[Gvelfi i Gibelini|Gibelina]]. U većini slučajeva Guelfi si bili uspješni u Milanu. Ipak, porodica [[Visconti]] uspjela je domoći se vlasti (''[[signoria]]'') u Milanu, na temelju svog "Gibelinskog" prijateljstva s njemačkim carevima.<ref>Henry S. Lucas, ''The Renaissance and the Reformation'' (Harper & Bros.: New York, 1960) p. 37.</ref> 1395, jedan od njemačkih careva, Vaclav IV, uzdigao je Milano na razinu [[Milansko Vojvodstvo|vojvodstva]].<ref>''Ibid.'', p. 38.</ref> Također 1395. Gian Galeazzo Visconti postao je milanski vojvoda. Gibelinska obitelj Visconti zadržala je vlast u Milanu stoljeće i pol, od početka 14. stoljeća do sredine 15. stoljeća.<ref>Robert S. Hoyt & Stanley Chodorow ''Europe in the Middle Ages'' (Harcourt, Brace & Jovanovich: New York, 1976) p. 614.</ref> === Renesansa === [[Datoteka:Milano Castello 1.jpg|mini|lijevo|150px|''Castello Sforzesco'', rezidencija obitelji Sforza.]] 1447. milanski vojvoda Filippo Maria Visconti, umro je bez muškog nasljednika, te je radi kraja Viscontijevske linije uspostavljena Zlatna Ambrozijanska Republika (''Aurea Repubblica Ambrosiana''), nazvana po Sv. Ambroziju, svecu zaštitniku Milana.<ref>Henry S. Lucas, ''The Renaissance and the Reformation'' p. 268.</ref> Obije frakcije, i Guelfi i Gibelini, zajedno su radile na ostvarenju Ambrozijanske Republike u Milanu. Ipak, republika je propala [[1450.]] kada je Milano osvojio [[Francesco I Sforza|Francesco Sforza]], iz obitelji [[Sforza]], koji je Milano učinio jednim od vodećih gradova talijanske [[Renesansa|Renesanse]].<ref>''Ibid.''</ref> === Periodi španjolske, francuske i austrijske dominacije === [[Datoteka:Milano - Mappa della città nel 1621.jpg|mini|desno|150px|Milano u 17. stoljeću.]] Francuski kralj [[Luj XII., kralj Francuske|Luj XII.]], prvi je 1492. položio pravo na vojvodstvo. U to doba, Milano su branili švicarski plaćenici. Nakon pobjede Lujevog nasljednika Franje I. nad Švicarcima u [[Bitka kod Marignana|bitci kod Marignana]], vojvodstvo je obećano francuskom kralju [[Franjo I., kralj Francuske|Franji I.]] Kada je 1525. Habsburgovac [[Karlo V., car Svetog Rimskog Carstva|Karlo V.]] pobijedio Franju I. u bitci kod Pavije, sjeverna Italija, uključujući Milano, prešla je [[Habsburg]]ovcima.<ref>John Lothrop Motley, ''The Rise of the Dutch Republic'' Vol. II (Harper Bros.: New York, 1855) p. 2.</ref> 1556., Karlo V. je abdicirao u korist svog sina [[Filip II., španjolski kralj|Filipa II.]] i njegovog brata [[Ferdinand I., car Svetog Rimskog Carstva|Ferdinanda I.]] Karlovi talijanski posjedi, među kojima i Milano, prešli su Filipu II. i španjolskoj liniji Habsburga, dok je Ferdinandova austrijska linija dinastije vladala Svetim Rimskih Carstvom. Ipak, 1700. španjolska linija Habsburga je izumrla smrću [[Karlo II., španjolski kralj|Karla II.]] Nakon toga, 1701. započeo je rat za španjolsku baštinu s francuskom okupacijom svih španjolskih posjeda radi polaganja prava [[Filip V., španjolski kralj|Filipa V.]] na francuski tron. 1706., francuzi su poraženi u Ramilliesu i Torinu te su bili prisiljeni prepustiti sjevernu Italiju [[Habsburška Monarhija|austrijskim Habsburzima]]. 1713., [[Mirovni ugovor iz Utrechta|Utrechtskim mirom]] formalno je potvrđena austrijska suverenost nad većinom španjolskih posjeda u Italiji, uključujući [[Lombardija|Lombardiju]] i Milano. Radi talijanske kuge 1629.–1631. pomrlo je procijenjenih 60&nbsp;000 ljudi od ukupnog stanovništva od 130&nbsp;000. Taj slučaj smatra se jednom od posljednjih provala stoljetnih [[pandemija]] kuge koje su započele u [[Doba kuge|14. stoljeću]].<ref>Cipolla, Carlo M. ''Fighting the Plague in Seventeenth Century Italy''. Madison: University of Wisconsin Press, 1981.</ref> === 19. stoljeće === [[Datoteka:Episodio delle cinque giornate (Baldassare Verazzi).jpg|mini|desno|150px|Milanski [[domoljublje|patrioti]] bore se protiv [[Austrijsko Carstvo|austrijskih]] trupa za vrijeme [[Pet dana Milana]].]] [[Napoleon]] osvaja Lombardiju 1796. te je Milano proglašen glavnim gradom [[Cisalpinska Republika|Cisalpinske Republike]]. Kasnije je proglasio Milano glavnim gradom [[Kraljevstvo Italija (1805.-1814.)|Kraljevstva Italije]], dok je sam okrunjen u katedrali. Po završetku Napoleonove okupacije, [[Bečki kongres]] je 1815. Lombardiju, Milano i [[Veneto]] vratio Austriji .<ref>{{Cite web | last= Bloy| first = Marjie| authorlink =| coauthors =| title = The Congress of Vienna, 1 November 1814 — 8 June 1815| work =| publisher = The Victorian Web| day = 30. travnja 2002.| url = http://www.victorianweb.org/history/forpol/vienna.html| doi =| access-date = 2009-06-09}}</ref> U to doba, Milano je postao središtem lirske [[Opera|opere]], gdje je [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] napisao tri operna djela, dok je [[La Scala]] u samo nekoliko godina postala vodećim teatrom u svijetu,<ref>Mallach, Alan, [http://books.google.co.uk/books?id=foOntoqFSc0C&pg=RA1-PA165&dq=%22la+scala%22+opera++gambling&as_brr=3 ''The autumn of Italian opera''], University Press of New England, 2007, {{ISBN|1555536832}}</ref> s premijerama [[Vincenzo Bellini|Bellinija]], [[Gaetano Donizetti|Donizettija]], [[Gioachino Rossini|Rossinija]] i [[Giuseppe Verdi|Verdija]]. Ostala značajna kazališta 19. stoljeća bila su ''La Cannobiana'' i ''Teatro Carcano''. 18. ožujka, 1848. Milanezi su se pobunili protiv austrijske vlasti, za vrijeme takozvanih "[[Pet dana Milana]]" ([[Talijanski jezik|tal.]] ''Le Cinque Giornate''), te je feldmaršal [[Josef Radetzky|Radetzky]] bio prisiljen privremeno povući se iz grada. Ipak, nakon pobjede na talijanskim snagama kod Custoze 24. srpnja, Radetzky je ponovo uspostavio austrijsku kontrolu nad Milanom i sjevernom Italijom. Međutim, talijanski nacionalisti, predvođeni [[Kraljevina Sardinija|Kraljevinom Sardinijom]], pozivali su na izbacivanje Austrije u interesu [[Ujedinjenje Italije|talijanskog ujedinjenja]]. Sardinija i Francuska osnovali su savez i pobijedile Austriju u [[Bitka kod Solferina|bitci kod Solferina]] 1859.<ref name="Solferino">{{Cite web | title = Solferino | author = Graham J. Morris | url = http://www.battlefieldanomalies.com/solferino/08_the_battle.htm | access-date = 2009-06-09 | archive-date = 2009-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090630084539/http://www.battlefieldanomalies.com/solferino/08_the_battle.htm }}</ref> Nakon bitke, Milano i ostatak Lombardije priključeni su Kraljevini Sardiniji, koja je ubrzo stekla kontrolu na većinom Italije, te je 1861. preimenovana u [[Kraljevina Italija|Kraljevinu Italiju]]. Političko [[ujedinjenje Italije]] učvrstilo je trgovačku dominaciju Milana nad sjeverom Italije. Također je dovelo i do nagle izgradnje željeznica što je Milano razvilo kao željezničko čvorište. Brza industrijalizacija pozicionirala je Milano u središte vodeće talijanske industrijske regije, premda je [[1890-ih]] grad bio uzdrman masakrom ''Bava-Beccaris'', pobunom uzrokovanom visokom stopom [[Inflacija|inflacije]]. U međuvremenu, kako su milanske banke dominirale talijanskom financijskom sferom, grad je postao vodeći financijski centar u državi. [[Ekonomski rast]] Milana doveo je do rapidne ekspanzije gradskog područja i stanovništva krajem 19. i početkom 20. stoljeća.<ref name="World"/> === 20. stoljeće === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 102-12689, Mailand, Signallampen im Straßenverkehr.jpg|mini|lijevo|180px|Pogled na ''Piazza del Duomo'', početkom 20. stoljeća.]] 1919., [[Benito Mussolini]] organizirao je Crnokošuljaše, koji su formirali jezgru [[Talijanski fašizam|talijanskog fašističkog pokreta]]. 1922., Mussolini je iz Milana započeo svoj [[Marš na Rim]]. Za vrijeme [[Drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]] grad je pretrpio znatna razaranja od britanskih i američkih bombardiranja. Premda je Italija napustila rat 1943., Nijemci su do 1945. držali pod okupacijom većinu zemlje. Neka od najsnažnijih [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] bombardiranja odigrala su se 1944., većinom koncentrirana u okolici centralne željezničke stanice. 1943., porastao je otpor njemačkoj okupaciji te je u Milanu bilo znatnih borbi. Pri kraju rata, američka 1. oklopna divizija napredovala je prema Milanu u sklopu sjevernotalijanske operacije u proljeće 1945., ali prije ulaska u grad, članovi talijanskog pokreta otpora ustali su otvorenom pobunom i oslobodili grad. Nedaleko Milana, u mjestu Dongo, Mussolini i još nekoliko članova [[Talijanska Socijalna Republika|Talijanske Socijalne Republike]] (''Repubblica Sociale Italiana'', ili RSI) zarobiljeni su od pokreta otpora i pogubljeni. Dan kasnije, 29. travnja, 1945., tijela su dovedena i Milano i obješena naglavačke na trgu Piazzale Loreto. Nakon rata u gradu je bio smješten logor za Židove izbjegle iz Austrije. U doba "ekonomskog čuda" (''Boom economico'') 1950-ih i 1960-ih veliki val unutrašnje imigracije, posebno s juga Italije, naselio se u Milanu te je 1971. stanovništvo dostiglo 1 723 000. Populacija Milana započela je opadati krajem 1970-ih. U posljednjih 30 godina skoro jedna trećina ukupnog gradskog stanovništva preselila se u vanjska područja grada s novim predgrađima i manjim gradovima koji su nikli oko samog Milana. U isto doba grad je počeo privlačiti povećani tijek strane imigracije, što je posebno istaknuto naglim proširenjem kineske četvrti, okruga u okolici ulica ''Paolo Sarpi, Via Bramante, Via Messina'' i ''Via Rosmini'', nastanjenog [[Kinezi|kineskim]] imigrantima iz [[Zhejiang]]a, danas jednoj od najpitoresktnijih gradskih četvrti. U Milanu također živi trećina svih Filipinaca u Italiji, njih oko 30 000 i u stalnom porastu,<ref>{{Cite web | first =| authorlink =| coauthors =| title = Backgrounder: Profile of Filipinos in Northern Italy| work =| publisher = Republic of the Philippines Office of the Press Secretary| month = veljača | year = 2009.| url = http://www.ops.gov.ph/feb-visits2009/backgrounder.htm#Northern%20Italy| format =| doi =| access-date = 2009-06-21}}</ref> s prosječnom stopom nataliteta od 1000 rođenih godišnje.<ref>{{Cite web | last= Uy| first = Veronica| authorlink =| coauthors =| title = Filipinos populating Milan, as 3 are born there daily--exec| work =| publisher = INQUIRER.net| day = 29. travnja 2008.| url = http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20080429-133398/Filipinos-populating-Milan-as-3-are-born-there-daily--exec| format =| doi =| access-date = 2009-06-21}}</ref> Ukupno, stanovništvo Milana posljednjih se godina naizgled stabiliziralo, te je od 2001. zabilježen samo neznatni porast populacije. == Gradska uprava == [[Datoteka:Milan,_administrative_divisions_-_Nmbrs_-_colored.svg|mini|desno|180px|Devet milanskih okruga.]] === Politika === {{glavni|Gradonačelnik Milana}} Aktuelna gradonačelnica Milana je [[Letizia Moratti]], izabrana 30. svibnja, 2006., kao kandidat stranke [[Narod Sloboda]] (''Il Popolo della Libertà''). Od devet milanskih općina, u osam vlada koalicija desnog centra (1-8), dok u jednoj vlada koalicija lijevog centra (9). === Administrativna podjela === Milano je podijeljen na administrativna područja, ili ''Zone''. Do 1999., grad je bio podijeljen na 21 ''Zonu''; ali tada ih je gradska uprava odlučila smanjiti na 9. Danas, ''Zona 1'' je "povijesno središte" grada, područje unutar španjolskih zidina; dok ostalih osam pokrivaju područje od ''Zone 1'' do granica gradskog područja.<ref>{{Cite web |title=web site of Milan |url=http://www.comune.milano.it/dseserver/WebCity/Documenti.nsf/a05ac22aa8296639012567b6005b1193/24ebbbc42dccc2a0c1256d570040abac?OpenDocument |access-date=2015-01-17 |archivedate=2007-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070729092029/http://www.comune.milano.it/dseserver/WebCity/Documenti.nsf/a05ac22aa8296639012567b6005b1193/24ebbbc42dccc2a0c1256d570040abac?OpenDocument |deadurl=yes }}</ref> == Geografija == === Topografija === Milanska provincija smještena je u centralno-zapadnom području nizine rijeke [[Po]], između rijeka [[Ticino (rijeka)|Ticino]] i [[Adda]], i također između rijeke [[Po]] i prvih uzvisina [[Alpe|Alpa]]. Površina gradskog područja je 181&nbsp;km² dok je [[nadmorska visina]] 122 m. === Klima === Milano uživa [[Vlažna suptropska klima|vlažnu suptropsku klimu]] ([[Köppenova klasifikacija klime]] ''Cfa'')<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/32/World_Koppen_Map.png |access-date=2015-01-17 |archivedate=2013-09-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130901172138/http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/32/World_Koppen_Map.png |deadurl=yes }}</ref> s nekim [[Kontinentalna klima|kontinentalnim]] karakteristikama. To je uobičajeno za unutarnje ravnice sjeverne Italije, gdje prevladavaju vruća vlažna ljeta i hladne vlažne zime, za razliku [[Mediteranska klima|mediteranske klime]] karakteristične za ostatak Italije.<ref name="NatGeo">{{Cite web |url=http://travel.nationalgeographic.com/places/cities/city_milan.html |title=Milan, Italy facts, Milan, Italy travel videos, flags, photos - National Geographic |publisher=travel.nationalgeographic.com |access-date=2010-01-04 }}</ref> Prosječne su temperature -4/+6&nbsp;°C u siječnju i +15/+28&nbsp;°C u srpnju. Snježne padaline relativno su uobičajene po zimi, iako su posljednjih 15–20 godine opale po učestalosti i obimu. Povijesni prosjek u zoni Milana je između 35 i 45 [[cm]]; povremeno se događaju pojedine snježne oborine s preko 30–50&nbsp;cm u 1–3 dana, s rekordnih 80–100&nbsp;cm za vrijeme poznatog snijega siječnja 1985. Vlaga je dosta visoka tokom cijele godine te se godišnje padaline kreću oko 1000&nbsp;mm.<ref name="NatGeo"/> Prema stereotipnom imidžu, grad je često pokriven maglom karakterističnom za bazen rijeke Po, premda je uklanjanje rižinih polja kod južnih predgrađa, efekt otoka urbane vrućine i smanjenje razine zagađenja posljednih godina taj fenomen smanjilo, barem u središtu grada. {{Infobox vrijeme |mjesto =<!--Milano|-->Milano |Sij_sr_maks=6 |Velj_sr_maks=8 |Ožu_sr_maks=13 |Tra_sr_maks=16 |Svi_sr_maks=21 |Lip_sr_maks=25 |Srp_sr_maks=28 |Kol_sr_maks=28 |Ruj_sr_maks=24 |Lis_sr_maks=17 |Stu_sr_maks=11 |Pro_sr_maks=7 |God_sr_maks=17 |Sij_sr=2 |Velj_sr=5 |Ožu_sr=7 |Tra_sr=10 |Svi_sr=15 |Lip_sr=18.5 |Srp_sr=21.5 |Kol_sr=21.5 |Ruj_sr=18 |Lis_sr=11.5 |Stu_sr=5.5 |Pro_sr=4 |God_sr=11.6 |Sij_sr_min=-4 |Velj_sr_min=-3 |Ožu_sr_min=1 |Tra_sr_min=4 |Svi_sr_min=9 |Lip_sr_min=12 |Srp_sr_min=15 |Kol_sr_min=15 |Ruj_sr_min=12 |Lis_sr_min=6 |Stu_sr_min=0 |Pro_sr_min=-3 |God_sr_min=5 |Sij_obo=53 |Velj_obo=40 |Ožu_obo=73 |Tra_obo=83 |Svi_obo=104 |Lip_obo=85 |Srp_obo=72 |Kol_obo=80 |Ruj_obo=87 |Lis_obo=120 |Stu_obo=106 |Pro_obo=75 |God_obo=978 |Izvor=Weatherbase<ref>http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=66061&refer={{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Comune di Agrate Brianza<ref>http://www.comune.agratebrianza.mi.it/climatologia/ilclimadimilano.html</ref> }} == Znamenitosti == === Arhitektura === [[Datoteka:Santa Maria delle Grazie Milano 07-08-2007.JPG|mini|lijevo|180px|[[Crkva Svete Marije Milostive u Milanu|Santa Maria delle Grazie]].]] [[Datoteka:Lombardia Milano9 tango7174.jpg|mini|desno|180px|Romanička fasada drevne bazilike ''San Simpliciano''.]] Vrlo je malo ostataka [[Antički Rim|antičke rimske]] kolonije koja je kasnije postala glavnim gradom Zapadnog Rimskog Carstva. Tokom druge polovice [[4. stoljeće|4. stoljeća]], [[Sveti Ambrozije]], tadašnji biskup Milana, imao je snažan utjecaj na raspored grada, preoblikovao je centar (iako su katedrala i krstionica koje je dao izgraditi danas izgubljeni) i izgradio velike bazilike na gradskim vratima: ''Sant'Ambrogio, San Nazaro in Brolo, San Simpliciano'' i ''Sant'Eustorgio'', koje dograđivane i obnavljane tokom stoljeća postoje i danas kao najznačajnije crkve u Milanu.<ref name="MilanTourist"/> Najveći i najznačajniji primjer [[Gotička arhitektura|gotičke arhitekture]] u Italiji milanska je katedrala, četvrta najveća katedrala u svijetu<ref name="nytimes frommer's">{{Cite web |title = Duomo |work = Frommer's |url = http://travel.nytimes.com/travel/guides/europe/italy/milan/25103/duomo/attraction-detail.html |access-date = 2009-06-01 }}</ref> nakon [[Datoteka:Leonardo da vinci, Institut de France, Manoscritto B, c. 95r.jpg|mini|lijevo|180px|Crtež Leonarda da Vincija, iz perioda provedenog u Milanu.]] [[Bazilika Sv. Petra|bazilike Sv. Petra]] u [[Rim]]u, [[Seviljska katedrala|seviljske katedrale]] i [[Bazilika Majke Božje Kraljice mira u Yamoussoukru|bazilike Majke Božje Kraljice mira]] u [[Obala Bjelokosti|Obali Bjelokosti]].<ref name="nytimes frommer's"/> Izgrađena između 1386. i 1577., sadrži najveću svjetsku zbirku mramornih kipova, dok na vrhu šiljastog tornja ističe nadaleko vidljivu zlatnu statuu Svete Marije, lokalno poznatu kao ''Madunina'' (mala Madonna), jedan od simbola grada.<ref name="MilanTourist"/> [[Datoteka:Lombardia Milano3 tango7174.jpg|mini|desno|180px|Milanska katedrala: oltar ''Madonna dell'Albero''.]] Za vrijeme vladavine obitelji [[Sforza]] tokom 14. i 15. stoljeća, u Milanu je procvala umjetnost i arhitektura, te je grad postao jednim od središta talijanske [[Renesansa|renesanse]]. U to doba, stara viskontijevska tvrđava, današnji ''Castello Sforzesco'', proširena je i ukrašena kao sjedište renesansnog dvora okruženog ograđenim lovačkim parkom s divljači izlovljenom u okolici Seprija i jezera [[Como (jezero)|Como]]. Istaknuti arhitekti koji su sudjelovali u projetku uključuju [[Firenca|firentinca]] [[Filarete]]a, kojemu je naručenja gradnja visokog središnjeg tornja, i vojnog stručnjaka Bartolomea Gadia.<ref>[http://www.milanocastello.it/ing/lungaRicostruito.html ‘The Castle Reconstructed by the Sforza’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030830184307/http://www.milanocastello.it/ing/lungaRicostruito.html |date=2003-08-30 }}, Castello Sforzesco website.</ref> Politički savez između Francesca Sforze i firentinskog Cosima de’ Medicija povoljno je djelovao na arhitekturu, radi utjecaja [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschijevog]] renesansnog stila na izgradnju u Milanu. Prve su istaknute građevine koje karakterizira taj utjecaj palača Banke Medici (od koje je preostao samo glavni ulaz) i kapela središnjeg tlocrta Portinari, priključena na baziliku ''Sant'Eustorgio'', izgrađena za prvog upravitelja milanske podružnice banke. Filarete, za vrijeme boravka u Milanu, bio je odgovoran za veliku javnu bolnicu poznatu kao ''Ospedale Maggiore'', i za utjecajnu ''Treatise on Architecture'', koja je uključivala i plan za "idealni grad" u obliku zvijezde nazvan ''Sforzinda'' u čast Francesca Sforze. [[Leonardo da Vinci]], koji je u Milanu boravio od oko 1482. do francuske okupacije 1499., angažiran je 1487. radi projektiranja ''tiburija'', ili tornja na križanju transepta i glavnog broda u katedrali, premda njegov rad nije odabran.<ref>[http://www.universalleonardo.org/lifeevent.php?event=275 ‘First Milanese period 1481/2 - 1499 (1487)’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620105957/http://universalleonardo.org/lifeevent.php?event=275 |date=2010-06-20 }}, Universal Leonardo.</ref><ref>[http://www.universalleonardo.org/lifeevent.php?event=276 ‘First Milanese period 1481/2 - 1499 (1488)’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620105905/http://universalleonardo.org/lifeevent.php?event=276 |date=2010-06-20 }}, Universal Leonardo.</ref> Ipak, oduševljenje koje je dijelio s Filareteom za građevine sa središnjim tlocrtom dovelo je u tom periodu do mnogih arhitektonskih crteža koji su utjecali na rad [[Donato Bramante|Bramantea]] i drugih graditelja. Bramanteova ostvarenja u gradu, koja uključuju crkvu ''Santa Maria presso San Satiro'' (rekonstrukcija manje crkve iz 9. stoljeća), [[reflektorij]] crkve ''[[Crkva Svete Marije Milostive u Milanu|Santa Maria delle Grazie]]'' i tri [[Klaustar|klaustra]] u crkvi Svetog Ambrozija, dovela su također i do njegovih istraživanja ranokršćanske arhitekture u Milanu kao što je bazilika ''San Lorenzo''.<ref name="murray">{{cite book | first= Peter|last= Murray| year=1986| title= The Architecture of the Italian Renaissance| chapter=Milan: Filarete, Leonardo Bramante| editor= | others= | pages=105–120 | publisher= Thames and Hudson| id= | url= | authorlink= }}</ref> [[Datoteka:Milano - Palazzo Litta in un'incisione del Settecento.jpg|mini|lijevo|180px|''Palazzo Litta'' na gravuri iz 18. stoljeća]] [[Datoteka:XIX century print, Piazza della Scala, Milano.jpg|mini|lijevo|180px|''Teatro alla Scala'' u 19. stoljeću.]] [[Protureformacija]] bila je također period [[Španjolsko kolonijalno carstvo|španjolske dominacije]], označen dvama snažnim ličnostima: Sveti Karlo Borromeo, i njegov bratić kardinal Federico Borromeo. Oni se nisu građanima Milana nametnuli samo kao moralni vođe, već su dali i snažan poticaj kulturi, s osnivanjem Ambrozijanske biblioteke, u zgradi arhitekta Francesca Marie Richinija, kao i obližnju pinakoteku. U to doba, osim Richinija, graditelji [[Pellegrino Tibaldi]] i [[Galeazzo Alessi]] izgradili su mnogo [[barok]]nih crkava i palača.<ref name="MilanTourist"/><ref name="Wittkower">{{cite book | first= Rudolf|last= Wittkower| year=1993| title= Pelican History of Art| chapter= Art and Architecture Italy, 1600-1750| editor= | others=1980 | pages= | publisher= Penguin Books| id= | url= | authorlink= }}</ref> [[Datoteka:DSC02661 - Milano, Galleria Vittorio Emanuele II - Foto Giovanni Dall'Orto 20-jan 2007.jpg|mini|desno|180px|Galerija ''Vittorio Emanuele II''.]] Carica [[Marija Terezija Austrijska]] bila je zaslužna za znatne obnove provedene u Milanu tokom 18. stoljeća. Potakla je duboke društvene i građanske reforme, kao i izgradnju mnogih građevina koje su i danas na ponos gradu, kao čuveno kazalište ''Teatro alla Scala'', otvoreno 3. kolovoza, 1778., i danas jedna od vodećih svjetskih opernih kuća. Austrijska vladarica također je raznim projektima poticala i kulturu, kao pretvaranje starog [[Jezuit]]skog koledža u okrugu Brera, u znanstveni i kulturni centar s bibliotekom, astronomskim opservatorijem i [[Botanički vrt|botaničkim vrtom]], današnja umjetnička galerija i akademija lijepih umjetnosti Brera. Tokom druge polovice 19. stoljeća, Milano je preuzeo status glavnog [[Industrija|industrijskog]] grada [[Apeninski poluotok|poluotoka]], čiju su urbanizaciju nadahnule druge europske metropole, središta tehnoloških inovacija koja su simbolizirala [[Druga industrijska revolucija|drugu industrijsku revoluciju]] i sukladno, velike društvene promjene koje su pokrenule. Velika Galerija ''Vittorio Emanuele II'', natkriveni prolaz koji povezuje ''Piazza del Duomo'' i trg nasuprot teatru ''La Scala'', izgradio je između 1865. i 1877. Giuseppe Mengoni, u čast [[Viktor Emanuel II.|Viktora Emanuela II.]], prvog kralja ujedinjene Italije. Prolaz je pokriven lukom od [[Staklo|stakla]] i lijevanog željeza, često korišten dizajn u arkadama 19. stoljeća, kao ''Burlington Arcade'' u [[London]]u, prototipu niza većih trgovačkih arkada. Burni period 20. stoljeća, radi naglog ekonomskog razvoja praćenim povećanjem stanovništva i osnivanjem novih četvrti, ali također i snažnog poleta ka arhitektonskoj obnovi, stvorio je neka od vrhunskih [[Arhitektura|arhitektonskih]] djela u Milanu, kao Centralna željeznička stanica (1906. - 1931.), koja se ističe više svojim velikim dimenzijama nego mješavinom stilova, neboder ''Pirelli'' (1955.-59.) Gioa Pontija, ''Torre Velasca'' (1958.), nove stambene četvrti, u novije doba izgradnja sajamskog centra u Rhou, i prekvalifikacija nekadašnjih industrijskih zona u suvremene stambene i uslužne četvrti, kao poslovna i stambena četvrt ''City Life''.<ref name="MilanTourist"/> === Parkovi i vrtovi === [[Datoteka:9331 - Milano - Giardini Pubblici - Foto Giovanni Dall'Orto 22-Apr-2007 (ijs).jpg|mini|desno|175px|''Giardini Pubblici di Porta Venezia'', među najstarijim je javnim parkovima u Milanu.]] Unatoč činjenici da Milano raspolaže s vrlo malo zelenih površina u usporedbi s drugim gradovima iste veličine,<ref name="slideshare1">{{Cite web|url=http://www.slideshare.net/mtmexperience/tourist-characteristics-and-the-perceived-image-of-milan |title=Tourist Characteristics and the Perceived Image of Milan |publisher=Slideshare.net |day= |access-date=2010-01-03}}</ref> grad se ponosi velikom raznolikošću parkova i vrtova. Prvi javni parkovi bili su otvoreni 1857. i 1862. kao rad arhitekta Giuseppea Balzaretta, smješteni u "okrugu zelenih parkova" u zoni Piazzale Oberdan (Porta Venezia), Corso Venezia, Via Palestro i Via Manin.<ref name="aboutmilan1">{{Cite web|url=http://www.aboutmilan.com/gardens-and-parks-in-milan.html |title=Gardens and Parks in Milan |publisher=Aboutmilan.com |day= |access-date=2010-01-03}}</ref> Većinom su bili [[Neoklasicizam|neoklasičnog]] stila i predstavljali tradicionalne engleske parkove, sa velikim [[Botanika|botaničkim]] bogatstvom.<ref name="aboutmilan1"/> Najznačajni parkovi u Milanu su ''Parco Sempione'' (kraj dvorca ''Castello Sforzesco''), ''Parco Forlani, Giardini Pubblici, Giardino della Villa Comunale, Giardini della Guastalla'' i ''Parco Lambro''. ''Parco Sempione'' veliki je javni park, smješten između ''Castello Sforzesco'' i Slavoluka Mira (''Arco della Pace''), kraj trga Sempione. Izgradio ga je Emilio Alemagna i sadrži napoleonsku arenu, javni [[akvarij]] (''Civico Acquario di Milano''), toranj, izložbeni centar, nekoliko jezera i biblioteku.<ref name="aboutmilan1"/> ''Parco Forlani'' s 235 hektara najveći je park u Milanu,<ref name="aboutmilan1"/>, sadrži brežuljak i jezero. ''Giardini Pubblici'' (javni vrtovi) među najstarijim je postojećim parkovima u Milanu, osnovan 29. studenog, 1783., i dovršen oko 1790.<ref>{{Cite web|url=http://www.storiadimilano.it/citta/Porta_Orientale/giardini.htm |title=Storia di Milano ::: Giardini pubblici |publisher=Storiadimilano.it |day= |access-date=2010-01-03}}</ref> [[Engleska|Englesko]]-neoklasičnog je stila, s jezerom, prirodoslovnim muzejem (''Museo Civico di Storia Naturale di Milano'') i neoklasičnom ''Villa Reale''. ''Giardini della Guastalla'' također jedan je od najstarijih parkova u Milanu, koji se većim dijelom sastoji od ukrašenog ribnjaka. U Milanu se također nalaze i tri značajna botanička vrta: ''Orto Botanico Didattico Sperimentale dell'Università di Milano'' (manji botanički vrt kojim upravlja botanički institut), ''Orto Botanico di Brera'' (osnovan je 1774. na zahtjev carice Marije Terezije, i obnovljen 1998., nakon nekoliko godina zapuštenosti) i ''Orto Botanico di Cascina Rosa''. == Demografija == {{glavni|Demografija Milana}} {| {{prettytable}} align=right border=1 style="text-align:right" | colspan = 3 | <center>'''Stanovništvo kroz povijest'''</center> |- !God. !Stan. !%± |- |1861. |267&nbsp;618 |— |- |1871. |290&nbsp;514 |8,6% |- |1881. |354 041 |21,9% |- |1901. |538 478 |52,1% |- |1911. |701 401 |30,3% |- |1921. |818 148 |16,6% |- |1931. |960 660 |17,4% |- |1936. |1&nbsp;115&nbsp;768 |16,1% |- |1951. |1 274 154 |14,2% |- |1961. |1 582 421 |24,2% |- |1971. |1 732 000 |9,5% |- |1981. |1 604 773 |−7,3% |- |1991. |1 369 231 |−14,7% |- |2001. |1 256 211 |−8,3% |- |2009.<br>proc. |1 301 394 |3,6% |- | colspan = 3 | <center><small>''Izvor:[http://www.istat.it/ ISTAT] 2001.''</small></center> |- |} Prema procjeni iz travnja 2009. sam grad naseljava 1&nbsp;301&nbsp;394 stanovnika. Od najvećeg broja stanovnika, dosegnutog 1971., grad je izgubio skoro jednu trećinu populacije, većinom radi migracije u prigradska područja (''urban sprawl'') kao posljedica [[Deindustrijalizacija|deindustrijalizacije]] tokom posljednja tri desetljeća. Gradsko područje Milana, koje se uglavnom poklapa sa administrativnom [[Talijanske pokrajine|provincijom]], peto je najveće u E.U. s procijenjenim stanovništvom od 4,3 milijuna. Rast mnogih predgrađa i satelitskih naselja u okolici grada od velikog ekonomskog ''booma'' 1950-ih i 1960-ih, definirao je opseg i strukturu metropolitanskog područja, te svakodnevno kretanje ljudi izaziva predodžbu da su socioekonomske veze proširile se daleko iza granica grada i provincije, na područje preko cijelog središnjeg dijela regije Lombardije, s ukupno 7,4 milijuna stanovnika.<ref>[http://www.oecdbookshop.org/oecd/get-it.asp?REF=0406051E.PDF&TYPE=browse OECD Territorial Review - Milan, Italy]</ref><ref>{{Cite web |title=Competitiveness of Milan and its metropolitan area |url=http://urbact.eu/fileadmin/subsites/Metrogov/pdf/Milan_s2.pdf |access-date=2015-01-17 |archivedate=2008-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205140422/http://urbact.eu/fileadmin/subsites/Metrogov/pdf/Milan_s2.pdf |deadurl=yes }}</ref> Smatra se da je metropolitanska zona Milana dio urbanizacijskog koridora zapadne Europe nazvanog ''"Plava banana"'', europskog područja s najvećim stanovništvom i industrijskom gustoćom.<ref name="Gert">{{Cite web | author=Gert-Jan Hospers | year=2002. | title=Beyond the Blue Banana? Structural Change in Europe's Geo-Economy | format=PDF | work=42nd EUROPEAN CONGRESS of the Regional Science Association Young Scientist Session - Submission for EPAINOS Award August 27-31, 2002 - Dortmund, Germany | url=http://www.ersa.org/ersaconfs/ersa02/cd-rom/papers/210.pdf | access-date=2006-09-27 | archive-date=2007-09-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070929001624/http://www.ersa.org/ersaconfs/ersa02/cd-rom/papers/210.pdf }}</ref> === Imigracija === Od kraja drugog svjetskog rata, Milano je primio dva vala masovne [[Imigracija|imigracije]], prvi iz same Italije, drugi iz inozemstva. Oba vala korespondirala su s dvije različite ekonomske faze. Prva imigracija koincidirala je s ekonomskim "čudom" 1950-ih i 1960-ih, periodom izvanrednog rasta temeljenog na klasičnoj industriji i javnim radovima. Druga imigracija zbila se u pozadini vrlo različite ekonomije, koncentrirane oko usluga, male industrije i postindustrijskih aktivnosti. Prva imigracija ticala se Talijana, iz ruralnih krajeva, planina i gradova na jugu, istoku i drugih provincija [[Lombardija|Lombardije]]. Druga se ticala stranaca iz mnoštva zemalja, ali pretežno [[Sjeverna Afrika|Sjeverne Afrike]], [[Južna Afrika (regija)|Južne Afrike]], [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], [[Južna Amerika|Južne Amerike]], [[Azija|Azije]], [[Južna Azija|Južne Azije]], [[Oceanija|Oceanije]], [[Europa|Europe]], [[Europska unija|Europske unije]] i [[Istočna Europa|Istočne Europe]]. Do kraja 1990-ih, 10% stanovništva Milana odnosilo se na stranu imigraciju, velikom većinom zaposlenu u uslužnom sektoru niske razine (radnici u restoranima, čistači, kućna posluga) ili u tvornicama.<ref name=unpop>{{cite paper | url=http://www.feem.it/NR/Feem/resources/EURODIVPapers/ED2006-025.pdf | title=WMapping Diversity in Milan. Historical Approaches to Urban Immigration | format=PDF | publisher=Department of Italian, University College London | author=John Foot | date=2006 }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Do siječnja 2008. [[Istituto Nazionale di Statistica ISTAT|talijanski nacionalni statistički institut]] (''Istituto Nazionale di Statistica'' ISTAT) procijenio je da je u Milanu živjelo 181 393 ljudi rođenih u inozemstvu, ili 13,9% ukupnog stanovništva.<ref name="Official ISTAT estimates"/> == Ekonomija == [[Datoteka:Milano Banca Commerciale.JPG|mini|lijevo|180px|Komercijalna Banka (''Banca Commerciale''), jedna od najznačajnih u Milanu i Italiji.]] Milano, jedan je od najvećih svjetskih financijskih i poslovnih centara, s [[BDP]]-om 2004. od 241,2 milijarde [[Euro|Eura]].<ref>[[w:en:List of metropolitan areas in the European Union by GDP|List of metropolitan areas in the European Union by GRP]]</ref> Metropolitansko područje Milana ima 4. najveći BDP u Europi, koje bi kao zasebna država, zauzelo bi 28. mjesto među najvećim svjetskim ekonomijama, skoro kao cijelokupna Austrijska.<ref>[[w:en:List of countries by GDP (nominal)]]</ref> U gradu je sjedište talijanske [[Burza|burze]] (''Borsa Italiana''), dok je okolica grada (''Hinterland'') najveće industrijsko područje u Italiji. Peter J. Taylor i Robert E. Lang s ''Brookings Institution'', uključili su ga među deset "[[w:en:Global city|Alfa svjetskih gradova]]" u ekonomskom izvještaju ''"U.S. Cities in the 'World City Network"'' <ref>[http://www.brookings.edu/metro/pubs/20050222_worldcities.htm Key Findings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050223113811/http://www.brookings.edu/metro/pubs/20050222_worldcities.htm |date=2005-02-23 }}, {{PDFlink|[http://www.brookings.edu/dybdocroot/metro/pubs/20050222_worldcities.pdf Full Report]|940&nbsp;KB}}</ref>. Krajem 12. stoljeća cvao je obrt te je izrada [[oklop]]a bila najznačajnija industrija. U to doba, započeti su radovi na [[Navodnjavanje|navodnjavanjima]] koji i danas čine plodnom lombardijsku ravnicu. Razvoj [[Vuna|trgovine vunom]] dao je prvi poticaj proizvodnji [[Svila|svile]]. Kao i u [[venecija|Veneciji]] i [[Firenca|Firenci]], izrada luksuznih dobara bila je toliko značajna industrija da su u 16. stoljeću u Engleskoj takvi proizvodi nazivani “''milaner''” ili “''millaner''”, tj. profinjena roba kao [[nakit]], [[odjeća]], [[šešir]]i i sl. Do kraja 19. stoljeća, kasnija verzija termina, ''"millinery"'', označavala je izradu i prodaju šešira. [[Industrijska revolucija]] u [[Sjeverna Europa|Sjevernoj Europi]] pružila je novi značaj području sjeverno od Milana, na trgovačkom putu prema Alpama, te su izgrađeni [[mlin]]ovi na mnogim rijekama i potocima. Sredinom 19. stoljeća jefitnija svila počela se uvoziti iz Azije te je nametnik ''phylloxera'' uništavao svilu i proizvodnju [[Vino|vina]]. Radi toga više je zemlje dodijeljeno industijalizaciji. [[Tekstilna industrija|Tekstilnu industriju]] pratila je metalska, [[Strojarstvo|strojarska]] i izrada [[namještaj]]a. Danas, Milano je značajan centar proizvodnje tekstila i odjeće, automobila, kemijske industrije, industrijskih alata, teških strojeva, te izdavačke i glazbene industrije. Izložbeni centar sajma ''FieraMilano'' bio je poznat kao "''FieraMilanoCity''", danas porušen, osim nekoliko zgrada povijesne vrijednosti (uključući i [[velodrom]] iz 1920-ih), radi [[Urbanističko planiranje|razvoja nove četvrti]] ''CityLife'', na povoljnoj poziciji nedaleko središta grada. Novi sajamski prostor, u sjeverozapadnom predgrađu Rho, otvoren 2005., sajam ''Fiera Milano'' čini najvećom takvom manifestacijom u svijetu. === Moda === {{glavni|Moda u Milanu}} [[Datoteka:Via Monte Napoleone, Milan, Italy.jpg|mini|desno|150px|Via Montenapoleone, napoznatija milanska ulica s modnim trgovinama.]] Milano, zajedno s [[New York]]om, [[Pariz]]om i [[London]]om, cijenen je kao jedna od svjetskih prijestolnica [[Moda|mode]].<ref name="languagemonitor.com">{{Cite web|url=http://www.languagemonitor.com/popular-culture/fashion |title=The Global Language Monitor » Fashion |publisher=Languagemonitor.com |day=2009-07-20 |access-date=2010-01-03}}</ref> Većina glavnih talijanskih modnih marki, kao [[Valentino]], [[Gucci]], [[Versace]], [[Prada]], [[Armani]], [[Krizia]] i [[Dolce & Gabbana]], svoja sjedišta imaju u Milanu. Brojne međunarodne marke također imaju svoje trgovine u gradu, uključujući i glavnu trgovinu tvtrke Abercrombie & Fitch, koja je postala trgovačkom atrakcijom. U Milanu se dvaput godišnje održava, kao i u Parizu, Londonu, [[Tokyo|Tokiju]], New Yorku, [[Los Angeles]]u i Rimu, "tjedan mode", događaj na kojem se prikazuju najnovije kolekcije. Glavna je trgovačka četvrt "''quadrilatero della moda''" ("pravokutnik mode"), gdje se nalaze najprestižnije trgovačke ulice: Via Montenapoleone, Via della Spiga, Via Sant'Andrea, Via Manzoni i Corso Venezia. Osim toga, galerija Vittorio Emanuele II, Piazza del Duomo, Via Dante i Corso Buenos Aires, također su značajne trgovačke ulice i trgovi. === Mediji === [[Datoteka:IMG 4261 - Milano - Sede del Corriere della Sera in via Solferino - Foto Giovanni Dall'Orto 20-jan 2007.jpg|mini|150px|Sjedište čuvenog dnevnika ''Corriere della Sera'', u ulici Solferino.]] U Milanu baziraju mnoge lokalne i nacionalne komunikacijske usluge i kompanije, kao dnevni listovi, časopisi, [[Televizija|televizijske]] i [[radio]] stanice. Najpoznatiji su dnevni listovi ''[[Corriere della Sera]], Il Foglio, Il Giornale, Il Giorno, Il Manifesto'' i ''Libero'', sportski dnevni list ''[[La Gazzetta dello Sport]]'', poslovni dnevnici ''Il Sole 24 Ore'' i ''MF Milano Finanza'', časopisi ''La Settimana Enigmistica, Panorama, Gente, TV Sorrisi & Canzoni, AnnaBella, Grazia, Marie Claire'' i ''Oggi'', televizijska kuća ''Mediaset'' s tv kanalima ''Rete 4, Canale 5'' i ''Italia 1'', televizijski centri nacionalne medijske kuće ''[[RAI]]'', lokalna sjedišta kanala ''[[MTV]]'' i ''[[SKY]]'', kao i sjedišta televizija ''Fastweb TV, 7 Gold'', i ''Odeon Tv'', radio stanice ''R101, RTL 102.5, Radio 105 Network, Radio Monte Carlo, Radio 24, Radio DeeJay, Radio RockFM. Radio Italia solomusicaitaliana'' i ''Radio Popolare''. Također, u Milanu svoja sjedišta imaju diskografske kuće ''Eclectic Circus, BMG Ricordi/Best Sound, Dischi Ricordi, Numero Uno, Vox Pop, Mescal'' i ''Warner'', i izdavačke kuće ''Mondadori, Rcs MediaGroup'' (bivši ''Rizzoli''), ''Adelphi, Feltrinelli'' i ''Longanesi''. === Turizam === [[Datoteka:Sant'Ambrogio (Milan) - Atrium.jpg|mini|lijevo|180px|Bazilika Svetog Ambrozija.]] Milano je jedna od najznačajnijih [[Turizam|turističkih]] destinacija u Europskoj uniji, s 1902 milijuna posjetitelja 2007, i 1914 2008. godine, što grad čini 42. i 52. najposjećenijim gradom u svijetu.<ref name="euromonitor1"/> Prema jednom izvoru, 56% stranih posjetilaca dolazi iz Europe, dok je 44% turista iz Italije a 56% iz inozemstva.<ref name="slideshare1"/> Za Milano, najznačajnija su tržista iz Europske unije [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Velika Britanija]] (16%), [[Njemačka]] (9%) i [[Francuska]] (6%).<ref name="slideshare1"/> Prema istom istraživanju, većina posjetitelja iz [[SAD]]-a dolazi iz poslovnih razloga, dok [[Kina|Kinezi]] i [[Japan]]ci uglavnom iz razonode.<ref name="slideshare1"/> Grad se ponosi s nekoliko popularnih turističkih atrakcija, kao [[Milanska katedrala|katedrala]] i trg ''Piazza del Duomo'', kazalište ''Teatro alla Scala'', galerija ''Vittorio Emanuele II'', dvorac ''Castello Sforzesco'', ''Pinacoteca di Brera'' i ulica ''Via Montenapoleone'', ali posjećuju se i naizgled manje poznate znamenitosti kao Bazilika Svetog Ambrozija, ''Navigli'' (plovni kanali u okolici grada) i Akademija Brera.<ref name="slideshare1"/> Grad raspolaže brojnim hotelima, uključujući i ultra-luksuzni ''Town House Galleria'', vodeći svjetski hotel sa [[Kategorizacija hotela|sedam zvjezdica]], prema službenom rangiranju certifikacijske tvrtke ''Société Générale de Surveillance'', i također dio organizacije ''The Leading Hotels of the World''.<ref>{{Cite web |url=http://www.theage.com.au/travel/heaven-at-the-worlds-first-sevenstar-hotel-20090103-79de.html |title=Heaven at Milan's Town House Galleria hotel |publisher=The Age |day=7. siječnja 2009. |access-date=21. siječnja 2009.}}</ref> Prosječno trajanje boravka posjetitelja u Milanu je 3,43 dana, dok stranci ostaju duže vrijeme, njih 77% prosječno od 2 do 5 dana.<ref name="slideshare1"/> Od 75% gostiju koji odsjedaju u hotelima, 47% odsjeda u hotelima s 4 zvjezdice, dok hoteli s pet zvjezdica ili manje od 3 zvjezdice ugošćuju 11% i 15% gostiju. === Budućnost === U Milanu je u tijeku urbanistički redizajn. Razvijaju se građevinski projekti radi rehabilitacije neiskorištenih industrijskih zona na periferiji. Osim već navedenih projekata ''CityLife'' i novog sajma, sheme uključuju i dogradnju teatra ''La Scala'', četvrt ''Santa Giulia'', i projekt ''Porta Nuova'' u zoni Garibaldi-Repubblica. Sudjeluju mnogi čuveni arhitekti, kao [[Renzo Piano]], [[Norman Foster]], [[Zaha Hadid]], [[Massimiliano Fuksas]] i [[Daniel Libeskind]]. Projekti će izmijeniti izgled Milana, kojim više neće dominirati katedrala i neboder ''Pirelli''. U Milanu će se održati [[Svjetska izložba]] ''Expo 2015'', u za tu priliku obnovljenom gradu. == Kultura == {{glavni|Kultura u Milanu}} === Likovna umjetnost === [[Datoteka:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|mini|desno|180px| ''Vječanje Djevice'', [[Rafael]], ''Pinacoteca di Brera''.]] [[Datoteka:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|mini|lijevo|180px|[[Leonardo da Vinci|Leonardova]] [[Posljednja večera (Leonardo)|''Posljednja večera'']].]] Milano je kroz stoljeća bio značajan kulturni centar. U gradu djeluju brojni umjetnički instituti, akademije i galerije, kao Akademija Brera i Pinacoteca Ambrosiana. Umjetnost u Milanu procvala je u [[Srednji vijek|srednjem vijeku]], te s porodicom [[Visconti]] kao glavnim mecenama, grad je postao značajan centar [[Gotika|gotike]] i [[Gotička arhitektura|gotičke arhitekture]].<ref name="aboutmilan.com">{{Cite web|url=http://www.aboutmilan.com/art-and-culture-of-milan.html |title=Art and Culture of Milan: from the past to the contemporary |publisher=Aboutmilan.com |day= |access-date=2010-01-03}}</ref> Također, vladavina obitelji Sforza, između 14. i 15. stoljeća, bila je drugi period procvata umjetnosti i arhitekture. U to doba, ostvarena su neka od čuvenih renesanskih djela, kao [[Leonardo da Vinci|Leonardova]] [[Posljednja večera (Leonardo)|''Posljednja večera'']] i Codex Atlanticus. Osim Leonarda, u Milanu je djelovao i već spomenuti [[Donato Bramante|Bramante]], te je izgradio više sakralnih objekata. Barok, tokom 17. i 18. stoljeća, doveo je u Milano brojne izvanredne umjetnike, arhitekte i slikare tog doba, kao [[Caravaggio|Caravaggia]], čija se remek-djela ''Košara s voćem'' i ''Večera u Emausu'' čuvaju u Ambrozijanskoj biblioteci i Akademiji [[Brera]].<ref name="aboutmilan.com"/> Tokom [[Romantizam|romantizma]], Milano je postao značajni europski umjetnički centar, u doba kada je milanski romantizam bio pod utjecajem austrijske vlasti. Vjerojatno najpoznatije od svih djela romantičnog perioda čuvanih u Milanu je ''Poljubac'' [[Francesco Hayez|Francesca Hayeza]], izložen u Akademiji Brera.<ref name="aboutmilan.com"/> Milano i Italija u cjelini, bio je početkom 20. stolječa pod utjecajem [[Futurizam|Futurizma]]. [[Filippo Tommaso Marinetti]], osnivač talijanskog Futurizma napisao je 1909. u svom ''"Manifestu Futurizma"'' (''Manifesto Futuristico''), da je Milano bio "''grande...tradizionale e futurista''" ("grandiozan...tradicionalan i futuristički"). [[Umberto Boccioni]] također je bio značajan Futuristički umjetnik u Milanu.<ref name="aboutmilan.com"/> Danas, Milano ostaje značajan međunarodni centar moderne i suvremene umjetnosti, s brojnim izložbama.<ref name="aboutmilan.com"/> === Dizajn === Milano je značajno međunarodno središte industrijskog i modernog [[dizajn]]a, i cijenjen kao jedan od najutjecajnijih svjetskih gradova u tim sektorima.<ref name="wiley.com">{{Cite web |url=http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470026839.html |title=Design City Milan |publisher=Wiley |day= |access-date=2010-01-03 |archive-date=2010-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206052654/http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470026839.html }}</ref> Grad je posebno poznat po svojem visoko-kvalitetnom starom i modernom namještaju i industrijskim proizvodima. Sajam ''FieraMilano'', europski je najveći i jedan i svjetski najprestižnijih sajmova namještaja i dizajna.<ref name="wiley.com"/> Također, u Milanu se održavaju i druge manifestacije vezane uz dizajn i arhitekturu kao "''Fuori Salone''" i "''Salone del Mobile''". 1950-ih i 1960-ih, kao glavno industrijsko središte Italije i jedan od najnaprednijih i najdinamičnijih gradova kontinentalne europe, postao je, zajedno s [[Torino]]m, talijanska prijestolnica dizajna i arhitekture. Izgrađeni su neboderi kao toranj ''Pirelli'' i ''Torre Velasca'' te su između ostalih u gradu živjeli i radili dizajneri [[Bruno Munari]], [[Lucio Fontana]], Enrico Castellani i Piero Manzoni.<ref>{{Cite web |url=http://www.frieze.com/issue/article/milan_turin |title=Frieze Magazine &#124; Archive &#124; Milan and Turin |publisher=Frieze.com |day= |access-date=2010-01-03 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110123141/http://www.frieze.com/issue/article/milan_turin }}</ref> === Književnost === [[Datoteka:Francesco Hayez - Ritratto di Alessandro Manzoni.jpg|mini|desno|150px|[[Alessandro Manzoni]].]] Od kraja 18. stoljeća i tokom 19. stoljeća, Milano je bio važan centar intelektualne diskusije i književnih djelovanja. Doba [[Prosvjetiteljstvo|prosvjetiteljstva]] ovdje je naišlo na plodno tlo. [[Cesare Beccaria]], sa čuvenim traktatom ''"Dei delitti e delle pene"'' (''“O zločinima i kaznama”'') i Pietro Verri s časopisom ''Il Caffè'', bili su kadri vršiti znatan utjecaj na kulturu nove srednje klase, što je također bilo moguće i radi tolerantne austrijske uprave. Prvih godina 19. stoljeća, ideali Romanticizma utjecali su na kulturni život grada. Također, u Milanu su [[Giuseppe Parini]] i [[Ugo Foscolo]] objavili svoja najistaknutija djela, obožavani od mlađih pjesnika i učitelja etike. Foscolova poema ''Dei sepolcri'' bila je nadahnuta Napoleonskim zakonom koji je, protiv volje mnogih stanovnika, primjenjen i u Milanu. Trećeg desetljeća 19. stoljeća, [[Alessandro Manzoni]] je napisao svoj roman ''"[[Zaručnici (roman)|Zaručnici]]"'' (''"I Promessi Sposi"''), koji se smatra manifestom talijanskog Romantizma. Časopis ''"Il Conciliatore"'' objavljivao je članke Silvija Pellica, Giovannija Bercheta i Ludovica di Bremea, Romantičnih pjesnika i patriotskih političara. Nakon [[Ujedinjenje Italije|ujedinjenja Italije]] 1861., Milano je izgubio svoj politički značaj, premda je zadržao svojevrsni središnji položaj u kulturnim događajima. Prihvaćane su i razmatrane nove ideje i pokreti iz drugih zemalja Europe, te su [[Realizam (likovna umjetnost)|Realizam]] i [[Naturalizam]] stvorili talijanski pokret ''[[Verizam]]''. Najveći ''veristički'' pisac, [[Giovanni Verga]], rođen je na Siciliji ali je svoja najznačajnija djela napisao u Milanu. === Glazba i scenska umjetnost === [[Datoteka:Milano - Teatro alla Scala 3924.jpg|mini|lijevo|180px|Prestižna ''La Scala'', jedna od vodećih opernih kuća u svijetu.]] Milano je važan nacionalni i međunarodni centar scenske umjetnosti, ponajviše [[Opera|opere]]. U Milanu djeluje operna kuća [[La Scala]], jedna od najprestižnijih u svijetu,<ref>{{Cite web|last=Willey |first=David |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4430214.stm |title=Europe &#124; La Scala faces uncertain future |publisher=BBC News |day=2005-11-12 |access-date=2010-01-03}}</ref> gdje su kroz povijest održane premijere brojnih opera, kao ''[[Nabucco]]'' [[Giuseppe Verdi|Giuseppea Verdija]] 1842., ''La Gioconda'' [[Amilcare Ponchielli|Amilcara Ponchiellija]] 1876., ''[[Madama Butterfly]]'' 1904., i ''[[Turandot]]'' 1926. [[Giacomo Puccini|Giacoma Puccinija]], i u novije doba ''Teneke'', Fabija Vacchija 2007. Druga značajnija kazališta u Milanu su ''Teatro degli Arcimboldi, Teatro Dal Verme, Teatro Lirico'' i ''Teatro Regio Ducal''. U gradu također djeluju i renomirani simfonijski [[orkestar]] (''Orchestra Sinfonica di Milano Giuseppe Verdi'') i [[konzervatorij]], te je kroz povijest bio važan centar glazbene kompozicije; brojni su čuveni skladatelji i glazbenici, kao Gioseppe Caimo, Simon Boyleau, Hoste da Reggio, Giulio Gatti-Casazza, Paolo Cherici i Alice Edun, ili iz Milana ili svojim radom vezani uz Milano. Također, značajnu ulogu u glazbenom životu grada igra i čuvena izdavačka kuća ''Ricordi''. U gradu su također osnovani mnogi suvremeni ansambli i grupe, kao Dynamis Ensemble, Stormy Six i Camerata Mediolanense. Od brojnih pop-rock glazbenika i grupa iz Milana ili vezanih uz Milano, najznačaniji su: [[Adriano Celentano]], Articolo 31, Camaleonti, Dik Dik, Giorgio Gaber, Enzo Jannacci, [[Mina (pjevačica)|Mina]], Mogol, [[Ornella Vanoni]], 883, [[Paola & Chiara]], Enrico Ruggeri i Roberto Vecchioni. Na brojnim milanskim pozornicama godišnje se izvodi oko 300 predstava. U gradu su djelovale kazališne ličnosti svjetskog renomea: redatelj [[Giorgio Strehler]] (osnivač kazališta ''Teatro Piccolo''), glumac-književnik [[Dario Fo]], dobitnik [[Nobelova nagrada za književnost|Nobelove nagrade za književnost]] 1997, i redatelj i kazališni glumac [[Carmelo Bene]]. Milanska kazališta raspršena su po cijelom gradu. U Breri, četvrti poznatoj po noćnom životu, nalaze se tri. Druge scene mogu se naći i na glavnim gradskim avenijama i u manje poznatim, skrivenim ulicama. === Kulturne institucije, umjetničke galerije i muzeji === [[Datoteka:8829 - Milano - Via Manzoni - Palazzo Poldi Pezzoli - Foto Giovanni Dall'Orto 14-Apr-2007.jpg|mini|rdesno|175px|Muzej Poldi Pezzoli.]] [[Datoteka:DSC01667 Museo di storia naturale, Milano - Foto di G. Dall'Orto - 20-12-2006.jpg|mini|175px|Prirodoslovni muzej.]][[Datoteka:5267MilanoPalBrera.JPG|mini|desno|175px|''Pinacoteca di Brera''.]] U Milanu djeluje nekoliko kulturnih institucija, muzeja i galerija, među kojima ima i međunarodno vrlo značajnih.<ref>{{Cite web|url=http://www.aboutmilan.com/museums-in-Milan.html |title=Museums in Milan |publisher=Aboutmilan.com |day= |access-date=2010-01-03}}</ref> *Muzej Bagatti Valsecchi (''Museo Bagatti Valsecchi'') je neprofitna povijesna palača-muzej u okrugu ulice Montenapoleone<ref>http://www.museobagattivalsecchi.org/english/montenapoleone/{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> u središtu grada. Kolekcije talijanske renesansne i dekorativne umjetnosti baruna Bagatti Valsecchi, izložene su, kao što su i željeli, u njihovom domu. Radi toga, posjetitelji mogu razgledati ne samo umjetnička djela, već i autentične kućne ambijente, izraz aristokratskog ukusa Milana s kraja 19. stoljeća. Sadrži slike umjetnika [[Giovanni Bellini|Giovannija Bellinija]], [[Gentile Bellini|Gentilea Bellinija]], [[Giampietrino|Giampietrina]] i [[Lorenzo di Niccolò|Lorenza di Niccolòa]]. *Pinakoteka [[Brera]] (''Pinacoteca di Brera''), jedna je od najznačajnih umjetničkih galerija u Milanu, s vrhunskom kolekcijom talijanskog slikarstva, rezultatom kulturnog programa Akademije Brera, s kojom dijeli palaču. Sadrži remek-djela kao ''Pala di Brera'', [[Piero della Francesca|Piera della Francesce]]. *Dvorac Sforza (''Castello Sforzesco''), tvrđava je u Milanu koja sadrži brojne umjetničke kolekcije i izložbe. Najpoznatiji od aktuelnih muzeja je ''Pinacoteca del Castello Sforzesco'', s kolekcijom djela koja uključuju ''Pietà Rondanini'', posljednju skulpturu [[Michelangelo Buonarroti|Michelangela]], ''Madonna Trivulzio'' [[Andrea Mantegna|Andree Mantegne]], i rukopis ''Codex Trivulzianus'' [[Leonardo da Vinci|Leonarda da Vincija]]. Kompleks dvorca također uključuje Muzej antičke umjetnosti (''Museo d'arte antica''), Muzej namještaja (''Museo del Mobile''), Muzej glazbenih instrumenata i kolekcije primjenjene umjetnosti (''Raccolte d'Arte Applicata e Museo degli Strumenti Musicali''), Egipatski i pretpovijesni odjeli arheološkog muzeja (''Museo Egizio, Museo della Preistoria''), i Kolekcija litografija Achille Bertarelli (''Civica raccolta delle stampe Achille Bertarelli''). *Prirodoslovni Muzej (''Museo Civico di Storia Naturale di Milano''), osnovan 1838., kada je Giuseppe de Cristoforis poklonio gradu svoje kolkecije, Prvi direktor bio je Giorgio Jan. *Muzej znanosti i tehnologije "Leonardo da Vinci" (''Museo della Scienza e della Tecnologia "Leonardo da Vinci"'') nacionalni je muzej znanosti i tehnologije, posvećen slikaru i znanstveniku Leonardu Da Vinciju. *Muzej Poldi Pezzoli još je jedan značajan i prestižan muzej. Začetak muzeja u 19. je stoljeću kao privatna zbirka Gian Giacoma Poldi Pezzoli i njegove majke Rose Trivulzio, iz obitelji [[kondotjer]]a Gian Giacoma Trivulzija. Sadrži posebno bogatu kolekciju sjeverno talijanskih i [[Nizozemska|nizozemsko]]/[[Flandrija|flamanskih]] umjetnika. *Kazališni Muzej Scala (''Museo Teatrale alla Scala''), kazališni je muzej i biblioteka pridruženi teatru ''La Scala''. Premda se posebno usredotočuje na povijest [[Opera|opere]] i operne kuće, posvećen je i ukupnoj povijesti kazališta u Italiji, i uključuje posebne izložbe posvećene npr, ''Commediji dell'arte'' i slavnoj kazališnoj glumici [[Eleonora Duse|Eleonori Duse]]. *Muzej Risorgimenta (''Museo del Risorgimento''), muzej je posvećen povijesti [[Ujedinjenje Italije|ujedinjenja Italije]] od 1796. (Napoleonov prvi pohod u Italiji) do 1870. (pripajanje [[Rim]]a Kraljevini Italiji) i ulozi Milana u tim događajima (posebno u vezi [[Pet dana Milana]]). Smješten je u palači Moriggia, izgrađenoj u 18. stoljeću. Kolekcije uključuju ''Epizodu iz Pet Dana'' Baldassara Verazzija i [[:File:Francesco Hayez 047.jpg|portret]] iz 1840. cara [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinanda I. Austrijskog]], djelo [[Francesco Hayez|Francesca Hayeza]]. *''Triennale di Milano'' muzej je dizajna i izložbeni prostor lociran u ''Palazzo dell'Arte'' u ''Parco Sempione'', parku uz ''Castello Sforzesco'', gdje se održavaju izložbe i događaji posvećeni suvremenom talijanskom dizajnu, urbanizmu, arhitekturi, glazbi, medijiskim umjetnostima, naglašavajući povezanost umjetnosti i industrije. === Jezik === Osim [[Talijanski|talijanskog]], oko trećina stanovništva zapadne Lombardije govori zapadno lombardijskim jezikom, također poznatim i kao Insubrijski. U Milanu, neki od gradskih starosjedilaca znaju govoriti tradicionalnim milaneskim jezikom, gradskom varijantom zapadno-lombardijskog, koju ne treba miješati s regionalnim varijantama talijanskog jezika pod utjecajem milaneskog jezika. === Religija === [[Datoteka:Milano-san lorenzo02.jpg|mini|180px|Bazilika ''San Lorenzo''.]] Stanovništvo Milana, kao i Italije općenito, velikom je većinom [[Rimokatolička Crkva|katoličko]], te je u gradu sjedište katoličke nadbiskupije Milana. Druge religije zastupljene u Milanu uključuju: [[pravoslavlje]],<ref>{{Cite web|url=http://maps.google.it/maps?hl=it&um=1&ie=UTF-8&q=chiesa+ortodossa+milano&fb=1&view=text&sa=X&oi=local_group&resnum=1&ct=more-results&cd=1 |title=chiesa ortodossa milano - Google Maps |publisher=Maps.google.it |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> [[budizam]],<ref>{{Cite web|url=http://www.lankaramaya.com/ |title=Lankarama Buddhist Temple - Milan,Italy |publisher=Lankaramaya.com |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> [[judaizam]],<ref>{{Cite web|url=http://www.mosaico-cem.it/ |title=Jewish Community of Milan |publisher=Mosaico-cem.it |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> [[islam]]<ref>{{Cite web|url=http://orthodoxeurope.org/page/8/4.aspx |title=Islam in Italy » Inter-Religious Dialogue » OrthodoxEurope.org |publisher=OrthodoxEurope.org<! |day=2002-12-04 |access-date=2009-03-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.americanchronicle.com/articles/viewArticle.asp?articleID=7230 |title=Milan: The Center for Radical Islam in Europe |publisher=American Chronicle |day= |access-date=2009-03-13|archive-url=https://archive.today/20120720194131/http://www.americanchronicle.com/articles/view/7230|archive-date=2012-07-20}}</ref> i [[protestantizam]].<ref>{{Cite web |author=Cini |url=http://www.protestantiamilano.it/ |title=Centro Culturale Protestante - Protestanti a Milano delle Chiese Battiste Metodiste Valdesi |language={{It icon}} |publisher=Protestantiamilano.it |date= |accessdate=2009-03-13 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528114502/http://www.protestantiamilano.it/ }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.milanovaldese.it/ |title=Chiesa Evangelica Valdese - Milano |publisher=Milanovaldese.it |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> Milano kazakterizira vlastiti povijesni Katolički obred poznat kao [[Ambrozijanski obred]], (tal. ''Rito ambrosiano''). Neznatno se razlikuje od standardnog Katoličkog obreda (''Rimskog'', korištenog u svim ostalim zapadnim regijama), s nekim razlikama u [[Bogoslužje|liturgiji]], služenju mise i kalendaru (npr, datum početka [[Korizma|korizme]] slavi se nekoliko dana nakon uobičajenog datuma, tako da i karneval ima drukčije datume). Ambrozijanski obred također se prakticira u okolnim lokacijama Lombardije i [[Švicarska|švicarskom]] kantonu [[Ticino|Ticinu]]. Druge bitne razlike tiču se [[Liturgijska glazba|liturgijske glazbe]]. [[Gregorijanski koral]] u Milanu i okolnim područjima se ne koristi, radi vlastitog [[ambrozijanski koral|ambrozijanskog korala]], starijeg od gregorijanskog i definitivno ustanovljenog [[Tridentski sabor|Tridentskim saborom]] (1545.-1563.).<ref>{{Cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/01389a.htm |title=Catholic Encyclopedia: Ambrosian Chant |publisher=Newadvent.org |day=1907-03-01 |access-date=2009-03-13}}</ref> Radi očuvanja te glazbe, razvijeni su jedinstveni ''schola cantorum'', koledž, i institut u suradnji s ''[[Pontificio Istituto Ambrosiano di Musica Sacra]]'' (PIAMS) u Rimu.<ref>http://www.unipiams.org/en/1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091012143753/http://www.unipiams.org/en/1 |date=2009-10-12 }}.</ref> === Film === Među najznačajnije filmove snimljene, dlelomično ili kompletno, u Milanu, ubrajaju se: ''Miracolo a Milano'' (1951.), ''Totò, Peppino e... la malafemmina'' (1956.), ''Il grido'' (1957.), ''Il generale Della Rovere'' (1959.), ''Rocco e i suoi fratelli'' (1960.), ''Audace colpo dei soliti ignoti'' (1960.), ''La notte'' (1961.), ''Il posto'' (1961.), ''La classe operaia va in paradiso'' (1972.), ''Eccezzziunale... veramente'' (1982.), ''Marrakech Express'' (1989.), ''Nirvana'' (1997.). Iz Milana je i niz glumaca, posebno komičara, i redatelja. Najznačajniji su glumci: [[Diego Abatantuono]], [[Gino Bramieri]], [[Gian Maria Volonté]], [[Johnny Dorelli]], [[Alberto Lionello]], [[Mariangela Melato]], [[Franca Valeri]] i [[Greta Scacchi]], te redatelji [[Alberto Lattuada]], [[Luciano Emmer]] i [[Dino Risi]]. === Kulinarstvo === [[Datoteka:Panettone aufgeschnitten freigestellt.jpg|mini|desno|180px|''Panettone'', milanski tradicionalni božićni kolač.]] [[Datoteka:Milan Montenapoaleone 14.JPG|mini|lijevo|180px|Kolači i peciva iz ''Caffè Cova'', slastičarnice iz pomodne ''Via Montenapoleone''.]] Kao i većina talijanskih gradova, Milano i okolno područje ima svoju izvornu regionalnu [[Kulinarstvo|kuhinju]], koja, kako je to karakteristično za Lombardiju, češće koristi [[Riža|rižu]] nego tjesteninu, i uglavno ne upotrebljava [[Rajčica|rajčice]]. Milanska kuhinja uključuje ''"cotoletta alla milanese"'', pohani teleći (također je moguća svinjetina ili puretina) kotlet pržen na [[maslac]]u (neki ga smatraju austrijskog porijekla, radi sličnosti s [[beč]]kim "Wienerschnitzelom", dok drugi tvde upravo suprotno, da "Wienerschnitzel" vuče porijeklo od ''"cotolette alla milanese"''). Druga su karakteristična jela ''cassoeula'' (pirjani odresci svinjskih rebara u sosu s [[kupus]]om), ''ossobuco'' (pirjana teleća plećka u umaku zvanom ''gremolata''), ''[[Rižoto|risotto alla milanese]]'' (sa šafranom i goveđim mozgom), ''busecca'' (pirjani fileti s grahom) i ''brasato'' (pirjana govedina ili svinjetina s vinom i krumpirom). Sezonske slastice uključuju ''chiacchiere'' (kroštule posute šećerom) i ''tortelli'' (prženi kuglasti keksi) za [[karneval]], ''colomba'' (glazirani kolač u obliku goluba) za [[Uskrs]], ''pane dei morti'' (keksi s aromom cimeta) za [[Dušni dan]], i ''panettone'' za [[Božić]]. ''Salame milano'', salama s vrlo sitno mljevenom smjesom, raširena je širom Italije. Najpoznatiji milaneski sir je [[Gorgonzola]], nazvan po istoimenom obližnjem gradu, premda su danas najveći proizvođači Gorgonzole iz [[Pijemont]]a. === Sport === [[Nogomet]] je najpopularniji sport u Italiji. Milano je dom dvaju svjetski slavnih nogometnih klubova: [[A.C. Milan]] i [[Internazionale Milano F.C.]]. Prvi se uobičajeno naziva "Mìlan" (naglasak je na prvi slog, za razliku od engleskog naziva za grad), a drugi "Inter". Utakmica između ta dva tima poznata je kao Milanski derbi ili ''Derby della Madonnina'' (u čast jednoj od glavnih znamenitosti grada, statui [[Djevica Marija|Djevice Marije]] zvane "Madonnina", na vrhu milanske katedrale). Grad je bio domaćin, između ostalih događaja, [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|Svjetskom prvenstvu u nogometu]] [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Italija 1934.|1934.]] i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Italija 1990.|1990]], i [[Europsko prvenstvo u nogometu|Europskom prvenstvu u nogometu]] [[Europsko prvenstvo u nogometu - Italija 1980.|1980.]] Također, Milano je jedini grad u Europi čiji su nogometni klubovi osvojili Europski kup (danas [[UEFA Liga prvaka|Liga prvaka]]) i Interkontinentalni Kup (danas [[FIFA Svjetsko klupsko prvenstvo|Svjetsko klupsko prvenstvo]]). S ukupno devet naslova Lige prvaka, Milano, dijeli prvo mjesto s [[Madrid]]om, kao grad s najviše osvojenih naslova. Obije momčadi igraju na čuvenom [[San Siro|San Siru]], prema UEFA klasifikaciji, stadionu sa pet zvjezdica. Službeno nazvan ''Stadio Giuseppe Meazza'', San Siro raspolaže s 85 700 sjedećih mjesta i jedan je od najvećih u [[Serie A|talijanskoj prvoj ligi]]. Inter je jedini klub u Italiji koji je cijelu svoju povijest proveo u prvoj ligi, dok je Milan nakratko bio i u [[Serie B|drugoj]]. Mnogi poznati talijanski nogometaši i treneri rođeni su u Milanu, okolnom metropolitanskom području ili Lombardiji. Najpoznatiji su: Valentino Mazzola, [[Paolo Maldini]], [[Giuseppe Meazza]], Giacinto Facchetti, Luigi Riva, Gaetano Scirea, Giuseppe Bergomi, Walter Zenga, Antonio Cabrini, Roberto Donadoni, Gianluca Vialli, Silvio Piola, Gabriele Oriali i [[Giovanni Trapattoni]]. [[Datoteka:Fale F1 Monza 2004 40.jpg|mini|desno|180px|''Autodromo Nazionale Monza'', sjedište [[Velika nagrada Italije|Velike nagrade Italije]] u [[Formula 1|Formuli 1]].]] *Slavni ''Autodromo Nazionale Monza'' u obližnjoj [[Monza|Monzi]], jedna je od najstarijih svjetskih staza za automobilističke utrke, gdje se od 1949. svake godine u rujnu (s iznimkom 1980. kada je utrka održana u Imoli) održava [[Velika nagrada Italije]] u sklopu Svjetskog prvenstva [[Formula 1|Formule 1]]. Aktualni kapacitet je oko 137 000 gledatelja, premda je 1950. bio veći od 250 000. *[[Olimpia Milano]] je uspješan talijanski i europski [[košarka]]ški tim. Olimpia igra u dvorani ''Forum'' u predgrađu Assago (službeno nazvanoj ''Mediolanum Forum''). *Rhinos Milano American Football Club najstariji je klub [[Američki nogomet|američkog nogometa]] u Milanu, pobjednik četiri talijanska ''Super Bowla''. Jedan je od pet klubova koji su osnovali talijansku ligu američkog nogometa. *Amatori Rugby Milano osvojio je 18 nacionalnih prvenstava i najpoznatiji je [[ragbi]] tim u Italiji. *Više timova [[Hokej na ledu|hokeja na ledu]] iz Milana ukupno je osvojilo 30 nacionalnih prvenstava, dok je bivši Milano Vipers osvojio 5 uzastopnih, Alpsku ligu i više nacionalnih kupova. *Svake godine u Milanu se održava Trofeo Bonfiglio, za [[tenis]]ače mlađe od 18 godina, kao najznačajniji omladinski turnir u svijetu. Među bivše pobjednike ubrajaju se Jan Kodeš, [[Adriano Panatta]], Corrado Barazzutti, [[Björn Borg]], [[Ivan Lendl]], Guy Forget, Jim Courier, [[Goran Ivanišević]], Yevgeny Kafelnikov i [[Guillermo Coria]]. *Milanski [[maraton]] održava se svake godine u studenome. Također, masovna nenatjecateljska utrka hodača ''Stramilano'', na kojoj sudjeluje i do 50 000 ljudi, redovno se održava u proljeće. *U Milanu je sjedište talijanskog [[Bendi]] saveza. U skoro svim timskim sportovima, milanski su klubovi osvojili najmanje jedan nacionalni naslov. Mnogi klubovi iz metropolitanske zone Milana također su na vrhu raznih disciplina (Sesto San Giovanni u ženskoj košarci, Cernusco sul Naviglio u [[Hokej na travi|hokeju na travi]], Canottieri u [[Vaterpolo|vaterpolu]] i Legnano u američkom nogometu. Velika je tradicija i mačevanja, [[Gimnastika|gimnastike]] i [[Atletika|atletike]]. Vrlo važan sport za Milano je [[biciklizam]]. Milanski je sportski dnevni list ''Gazzetta dello Sport'' osnivač i organizator 4 najznačajnije biciklističke utrke koje se svake godine održavaju u Italiji: [[Giro d'Italia]], [[Milano - San Remo]], Milano-Torino i [[Giro di Lombardia]]. S iznimkom Milano-Torino, koja je posljednih desetljeća izgubila na prestižu, ostale tri utrke uključene su u najjači biciklistički razred [[UCI Pro-Tour]], i među najprestižnijima su u svijetu. U Milanu tradicionalno, osim rijetkih iznimaka (kao 2009., kada je cilj bio u Rimu) završava zadnja etapa utrke ''Giro d'Italia''. Osim cestovnog, Milano je vrlo značajan i za biciklizam na pisti, posebno na bivšem velodromu '' Maspes-Vigorelli'' gdje su se održavala brojna natjecanja, između kojih i svjetsko prvenstvo u biciklizmu na pisti. == Obrazovanje == [[Datoteka:polimi.jpg|mini|desno|180px|Glavna zgrada tehničkog sveučilišta (''Politecnico di Milano'').]] Sustav visokog obrazovanja u Milanu obuhvaća 39 sveučilišna središta, (44 fakulteta, 174 000 novih studenata godišnje, ili 10% ukupnog broja studenata u Italiji),<ref>{{Cite web|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDMHome|2=Milan|title=official website|publisher=Comune.milano.it|day=|access-date=2009-03-13|archive-date=2010-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414044059/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDMHome}}</ref> s najvećim brojem diplomiranih i postdiplomskih studenata (34 000 i više od 5000) u Italiji.<ref>{{Cite web |url=http://www.esfr.org/media/esfr-congress-milano-2010.pdf |title=European Society pieg.qxp |format=PDF |day= |access-date=2009-07-08 |archive-date=2009-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090704140328/http://www.esfr.org/media/esfr-congress-milano-2010.pdf |url-status=dead }}</ref> === Obrazovne institucije i sveučilišta === *Tehničko sveučilište (''Politecnico di Milano''), osnovan 29. studenog 1863., najstarije je sveučilište u Milanu. Eminentni profesori uključivali su matematičara Francesca Brioschija (prvi direktor), Luigija Cremonu i Giulija Nattu (dobitnik [[Nobelova nagrada za kemiju|Nobelove nagrade za kemiju]] 1963). Broj studenata je oko 40 000, što ''Politecnico di Milano'' čin najvećim tehničkim sveučilištem u Italiji.<ref>{{Cite web |url=http://www.polimi.it/english/about_the_university/?id_nav=-2 |title=Politecnico di Milano - POLInternational English - About the University |publisher=Polimi.it |day= |access-date=2009-03-13 |archive-date=2009-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304051831/http://www.polimi.it/english/about_the_university/?id_nav=-2 }}</ref> *Sveučilište u Milanu (''Università degli Studi di Milano, "Statale"'') osnovano 30 rujna 1923., državno je, i najveće sveučilište u regiji s oko 65&nbsp;000 studenata.<ref>{{Cite web|url=http://www.unimi.it/ENG/ |title=The University of Milan - Welcome |publisher=Unimi.it |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> *Sveučilište Milano-Bicocca (''Università degli Studi di Milano-Bicocca''), osnovano 10. lipnja 1998., najnovije je sveučilište u Milanu, namjenjen studentima sjeverne Italije, kao i rasterećenju povijesnog i pretijesnog Sveučilišta u Milanu. Pohađa ga oko 30 000 studenata.<ref>{{Cite web |author=PCAM |url=http://www.pcam-network.eu/milanobicocca.htm |title=PCAM - University of Milano-Bicocca |publisher=Pcam-network.eu |day= |access-date=2009-03-13 }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Datoteka:IMG 5741 - Milano - Ca' Granda - Facciata - Foto Giovanni Dall'Orto - 21-Feb-2007.jpg|mini|desno|180px|Središnja zgrada Sveučilišta u Milanu, izgrađena kao bolnica u doba renesanse.]] *Sveučilište Bocconi (''Università Commerciale Luigi Bocconi''), osnovan 1902., ''[[Wall Street Journal]]'' rangira među 20 najboljih poslovnih škola u svijetu. Privatno sveučilište specijalizirano za ekonomske, pravne i menadžerske znanosti.<ref>{{Cite web |url=http://mba.sdabocconi.it/home/main.php?id=12001&ym=2007-09 |title=Conferenze, ospiti, news ed eventi legati agli MBA della SDA Bocconi &#124; MBA SDA Bocconi |publisher=Mba.sdabocconi.it |day= |access-date=2009-03-13 |archive-date=2008-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409123912/http://mba.sdabocconi.it/home/main.php?id=12001&ym=2007-09 }}</ref> ''Forbes'' je Bocconi postavio na prvo mjesto u svijetu u specifičnoj kategoriji vrijednosti za novac.<ref>{{Cite web |url=http://www.oie.gatech.edu/sa/programs/show.html?id=bocc |title=Gatech :: OIE :: GT Study Abroad Programs |publisher=Oie.gatech.edu |day=2006-04-07 |access-date=2009-03-13 |archive-date=2008-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508020611/http://www.oie.gatech.edu/sa/programs/show.html?id=bocc }}</ref> *[[Katoličko Sveučilište Svetog Srca]] (''Università Cattolica del Sacro Cuore''), kojega je osnovao 1921. Agostino Gemelli, trenutno je najveće [[Katoličanstvo|katolički]] sveučilište u svijetu sa skoro 42 000 studenata.<ref>{{Cite web |url=http://www.unicatt.it/inaugurazione/2003/pdf/D1Rettore.pdf |title=Autore |format=PDF |day= |access-date=2009-07-08 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809033903/http://www.unicatt.it/inaugurazione/2003/pdf/D1Rettore.pdf }}</ref> *Slobodno Jezično i Komunikacijsko Sveučilište IULM (''Libera Università di Lingue e Comunicazione IULM''), osnovano 1968., specijalizirano je za istraživanja usluga, poslovne komunikacije, informatičke i komunikacijske tehnologije (ICT), turizam, modu, [[Kulturna baština| kulturnu baštinu]], strane jezike za biznis, ekonomiju, marketing i distribuciju. U dva kampusa u Milanu i Feltre, sveučilište pohađa skoro 10 000 studenata.<ref>{{Cite web |url=http://www.crui.it/marcopolo/eng/Libera%20Universit%C3%A0%20di%20Lingue%20e%20Comunicazione%20IULM_eng.htm |title=Libera Università di Lingue e Comunicazione IULM |publisher=Crui.it |day= |access-date=2009-03-13 |archive-date=2007-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026213121/http://www.crui.it/marcopolo/eng/Libera%20Universit%C3%A0%20di%20Lingue%20e%20Comunicazione%20IULM_eng.htm }}</ref> *Sveučilište Zdravlje-Život Svetog Rafaela (''Vita-Salute San Raffaele University''), osnovan je kao rezultat istraživačkog odjela bolnice Svetog Rafaela (''Istituto Scientifico Universitario San Raffaele'' ili '' Ospedale San Raffaele'').<ref>{{Cite web |url=http://www.unisr.it/view.asp?id=2395 |title=Vita-Salute San Raffaele University - Università Vita-Salute San Raffaele |publisher=Unisr.it |day= |access-date=2009-03-13 |archive-date=2006-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060813072806/http://www.unisr.it/view.asp?id=2395 }}</ref> [[Datoteka:Milano brera cortile.jpg|mini|desno|180px|Unutrašnje dvorište Akademije Brera-]] *Akademija lijepih umjetnosti Brera (''Accademia di Belle Arti di Brera''), cijenjena kao jedna od vodećih svjetskih akademskih institucija, javna je institucija posvećena istraživanju unutar kreativne umjetnosti ([[slikarstvo]], [[skulptura]], [[grafika]], [[fotografija]], video umjetnost, itd.) i povijesne kulturne discipline. To je akademska institucija s najvećom stopom internacionalizacije u Italiji s oko 3500 studenata od kojih preko 850 stranaca iz 49 zemalja. *Nova Akademija Lijepih Umjetnosti (''Nuova Accademia di Belle Arti'', NABA), osnovana 1980., privatna je akademija posvećena visokom umjetničkom i glazbenom obrazovanju. Prva je privatna umjetnička akademija u Italiji koju je priznalo Ministarstvo obrazovanja. Pohađa ju preko 1000 studenata iz cijele Italije i 40 zemalja svijeta.<ref>{{Cite web|url=http://www.naba.it/home_page.php |title=NABA Nuova Accademia di Belle Arti Milano |publisher=Naba.it |day= |access-date=2009-03-13}}</ref> *Europski Instut Dizajna (''Istituto Europeo di Design''), osnovan 1966., privatno je sveučilište specijaliziran za modu, [[industrijski dizajn]], unutrašnje uređenje, audio/vizuelni dizajn uključujući fotografiju, reklamne, marketinške i poslovne komunikacije. Pohađa ga preko 8000 studenata. *Milanski Konzervatorij Giuseppe Verdi (''Conservatorio di musica “Giuseppe Verdi” di Milano''), glazbeni je koledž ustanovljen kraljevskim dekretom 1807. S više od 1700 studentata, najveće je talijansko glazbeno sveučilište.<ref>{{Cite web |url=http://www.consmilano.it/erasmusEST.htm |title=Conservatorio di musica "G.Verdi" di Milano |publisher=Consmilano.it |day= |access-date=2009-03-13 |archive-date=2008-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080614182256/http://www.consmilano.it/erasmusEST.htm |url-status=dead }}</ref> == Transport == === Ceste === [[Datoteka:Milano-stazione101.jpg|mini|desno|180px|''Stazione Centrale'' u Milanu, glavni ulaz.]] [[Datoteka:DSC02042 Uscita Stazione centrale di Milano - Foto Giovanni Dall'Orto 1-1-2007.jpg|mini|180px|''Stazione Centrale'', natkriveni peroni.]] [[Datoteka:Aerial photograph of Milan Malpensa airport.jpg|mini|desno|180px|Zračna luka ''Malpensa''.]] [[Datoteka:Milano - mappa rete metropolitana (schematica).svg|mini|180px|Karta mreže milanskog metroa.]] Milano je izvanredno važan cestovni i [[Autocesta|autocestovni]] čvor, mjesto spajanja padske magistrale istok-zapad (A4, [[Torino]] - [[Trst]]) i pravca sjever-jug (A1, za [[Bologna|Bolognu]], Rim i [[Napulj]]). Druge važne autoceste koje dotiču Milano su A7, za [[Genova|Genovu]], i autoceste za jezera, A8 i A9. Autoceste, međusobno su povezane sistemom tri zaobilzanice, zapadna (A50), istočna (A51) i sjeverna (A52), s ukupnom dužinom od 74,4&nbsp;km. Ako se trima zaobilaznicama pribroji i gradski dio autoceste A4, sustav gradskih autocesta koje potpuno okružuju grad, dugačak je preko 100&nbsp;km. Milano je povezan mnogim državnim cestama, koje često u odjeljcima na ulasku u gradsko područje, poprimaju oblik brze ceste (''superstrada''). Među najbitinijima su ''Nuova Valassina'' (SS 36), Milano - Meda (SS 35), ''Nuova Paullese'' (SS 415) i ''Nuova Vigevanese'' (SS 494). Druge su državne ceste ''via Emilia'' (SS 9), ''Padana Superiore'' (SS 11), ''Strada del Sempione'' (SS 33), ''Varesina'' (SS 233) i ''Valtidone'' (SS 412). Glavne ceste i autoceste često su zagušene, radi visoke stope svakodnevnih putnika i korištenja osobnog prevoza u području Milana. Stoga, u projektu su tri nove autoceste: vanjska istočna zaobilaznica (''Tangenziale Est Esterna''), ''"BreBeMi"'' i ''Pedemontana'', osim radova na poboljšanju i ubrzavanju državnih cesta. Na dugi rok, previđena je izgradnja zapadne vanjske zaobilaznice, radi kompletiranja punog prstena, šireg u odnosu na aktuelne zabilaznice. === Željeznice === Milano je veoma važan [[Željeznica|željeznički]] čvor za putnički i teretni promet. Grad dotiču neke od najvažnijih željezničkih linija u Italiji: Milano - Torino, Milano - [[Venecija]], Milano - Genova i Milano - Bologna; polazno je mjesto dvije alpske linije - Simplon i Gotthardbahn i destinacija intenzivnog prometa svakodnevnih putnika. Milano opslužuju i dvije linije [[Vlak velikih brzina|velikih brzina]], Milano - Torino i Milano - Bologna. Od pet glavnih željezničkih stanica u Milanu, najprometnija je golema [[Stazione Centrale Milano|Centralna stanica]] (''Stazione centrale''), s dnevnim prometom 320 000 putnika<ref>{{Cite web |title=Dato di ''grandistazioni.it'' |url=http://www.grandistazioni.it/cms/v/index.jsp?vgnextoid=b0b0f42b3e09a110VgnVCM1000003f16f90aRCRD |access-date=2015-01-17 |archivedate=2011-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110924041558/http://www.grandistazioni.it/cms/v/index.jsp?vgnextoid=b0b0f42b3e09a110VgnVCM1000003f16f90aRCRD |deadurl=yes }}</ref>, što ju čini drugom najprometnijom u Italiji nakon ''Stazione Termini'' u Rimu. Na ''Stazione centrale'' završavaju dugačke međugradske linije i neke regionalne. Ostale važne stanice u Milanu su ''Porta Garibaldi, Lambrate'' i ''Rogoredo'', značajne posebno za regionalni promet. Također, Milano je središte regionalne željezničke mreže ''Ferrovie Nord Milano'', s čvorištem na stanici ''Cadorna''. Grad opslužuje i sistem prigradskih željeznica (''"linee S"''), koji jamči frekventne veze u krugu od oko 40&nbsp;km; oslonac mreže je obilazna podzemna pruga ''passante ferroviario'', koja prolazi kroz 9 kilometarski tunel ispod grada u smjeru sjeverozapad-jugoistok, sa tri povezne stanice s metroom. === Gradski prijevoz === Javnim prevozom upravlja ''Azienda Trasporti Milanesi'' (ATM), koja opslužuje grad i veći dio provincije. Veliki značaj imaju vozila na električni pogon. Mrežu [[Podzemna željeznica|podzemne željeznice]] čine 3 linije s ukupnom dužinom od 83&nbsp;km. [[Tramvaj]]sku mrežu čine 19 linije, s ukupnom dužinom od 160&nbsp;km.<ref>{{Cite web|url=http://world.nycsubway.org/eu/it/milan.html |title=world.nycsubway.org/Europe/Italy/Milan (Urban Trams) |publisher=World.nycsubway.org |day=2003-12-08 |access-date=2009-03-13}}</ref> 17 je gradskih linija i dvije međugradske: za Desio i Limbiate. Neki od tramvaja korišteni na linijama, posebno starija kola serije 1500, izrađena između 1928. i 1932. karakteristični su za Milano. Mreža [[trolejbus]]a omogućava efikasnu uslugu poprečnih linija. Također, kao dopuna navedenim uslugama, postoje i brojne [[autobus]]ne linije, razgranate posebno u periferijskim četvrtima. [[Taxi]] službe djeluju kao privatne tvrtke pod licencom gradske uprave. Svi taxiji bijele su boje. Premda je usluga vrlo kvalitetna, teško je pronaći slobodan taxi u špicama i skoro nemoguće za vrijeme čestih štrajkova javnog prevoza. Grad Milano opslužuju tri međunarodne zračne luke. [[Zračna luka Milano-Malpensa|Zračna luka Malpensa]], drugi najveći aerodrom u Italiji, udaljen je oko 50&nbsp;km od središnjeg Milana i povezan s centrom grada željeznicom "''Malpensa Express''". Godišnji promet je preko 23,8 milijuna putnika (2007.). [[Zračna luka Milano-Linate|Zračna luka Linate]], smještena uz samo gradsko područje, koristi se za domaće linije i kraće međunarodne letove, s preko 9 milijuna putnika 2007. Aerodrom Orio al Serio, kraj [[Bergamo|Bergama]], koriste [[Niskotarifna zrakoplovna tvrtka|niskotarifne]] kompanije (skoro 6 milijuna putnika 2007.). == Međunarodni odnosi == === Bratimljeni gradovi === Milano je bratimljen sa slijedećim gradovima:<ref name="Milan">{{Cite web|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate|title=''Milano - Città Gemellate''|publisher=[[copyright|©]] 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano)|access-date=2009-07-17|archive-date=2014-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410020744/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2FIn%20Comune%2FIn%20Comune%2FCitt%20Gemellate}}</ref> {| | valign = "top" | * {{flagicon|PER}} [[Arequipa]], [[Peru]] * {{flagicon|IRN}} [[Mašhad]], [[Iran]] * {{flagicon|UK}} [[Birmingham]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]<ref name="Birmingham">{{Cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/twins |title=Partner Cities |publisher=Birmingham City Council |access-date=2009-07-17 |archive-date=2009-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915223157/http://www.birmingham.gov.uk/twins }}</ref> * {{flagicon|KOL}} [[Bogotá]], [[Kolumbija]] * {{flagicon|SEN}} [[Dakar]], [[Senegal]] (od 1974.)<ref name="Milan"/> * {{flagicon|NJE}} [[Frankfurt]], [[Njemačka]] (od 1969.)<ref name="Milan"/><ref name="Frankfurt">{{Cite web|url=http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645|title=''Frankfurt -Partner Cities''|publisher=[[copyright|©]] 2008 [http://www.frankfurt.de Stadt Frankfurt am Main]|access-date=2008-12-05|archive-date=2015-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016002520/http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645}}</ref> * {{flagicon|MEX}} [[Guadalajara (Jalisco)|Guadalajara]], [[Meksiko]] * {{flagicon|PAL}} [[Betlehem]], [[Palestinska samouprava]] (od 2000.)<ref name="Milan"/><ref name="BethlehemTwinning">{{Cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=Bethlehem Municipality |publisher=www.bethlehem-city.org |access-date=2009-10-10 |archive-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php }}</ref><ref name="PalestineTwinning">{{Cite web|url=http://www.twinningwithpalestine.net/groupsinternational.html|title=Twinning with Palestine|access-date=2008-11-29|publisher=[[copyright|©]] 1998-2008 The Britain - Palestine Twinning Network|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210624/http://www.twinningwithpalestine.net/groupsinternational.html}}''</ref><ref>[http://www.bethlehem-city.org/English/Twinning/index.php The City of Bethlehem has signed a twinning agreements with the following cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228042036/http://www.bethlehem-city.org/English/Twinning/index.php |date=2007-12-28 }} Bethlehem Municipality.</ref> * {{flagicon|POLJ}} [[Krakov]], [[Poljska]] (od 2003.)<ref name="Kraków">{{Cite web|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/?LANG=UK&MENU=l&TYPE=ART&ART_ID=16|title=Kraków otwarty na świat|publisher=www.krakow.pl|access-date=2009-07-19|first=}}</ref> * {{flagicon|FRA}} [[Lyon]], [[Francuska]] (od 1967.)<ref name="Milan"/><ref name="Partner">{{Cite web|url=http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|title=''Partner Cities of Lyon and Greater Lyon''|publisher=[[copyright|©]] 2008 Mairie de Lyon|access-date=2008-11-29|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073808/https://www.lyon.fr/}}</ref> * {{flagicon|AUS}} [[Melbourne]], [[Australija]] (od 2004.)<ref name="Milan"/><ref name="Melbourne">{{Cite web|url=http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&pg=2979|title=City of Melbourne&nbsp;— International relations&nbsp;— Sister cities|publisher=City of Melbourne|access-date=2009-07-07|archive-date=2008-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926111720/http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&pg=2979}}</ref> * {{flagicon|JAP}} [[Osaka]], [[Japan]] (od 1981.)<ref name="Milan"/> * {{flagicon|RUS}} [[Sankt Peterburg]], [[Rusija]] (od 1961.)<ref name="Milan"/><ref>{{Cite web |url=http://eng.gov.spb.ru/figures/ities |title=Saint Petersburg in figures - International and Interregional Ties |publisher=Saint Petersburg City Government |access-date=2008-10-23 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224073839/http://eng.gov.spb.ru/figures/ities }}</ref> * {{flagicon|BRA}} [[São Paulo]], [[Brazil]] (od 1961.)<ref name="Milan"/><ref name="São Paulo">{{Cite web |url=http://www.netlegis.com.br/indexRJ.jsp?arquivo=/detalhesNoticia.jsp&cod=41796 |title=''São Paulo - Sister Cities Program'' |publisher=[[copyright|©]] 2005-2008 Fiscolegis - Todos os direitos reservados Editora de publicações periodicas - LTDA / [[copyright|©]] 2008 City of São Paulo |access-date=2008-12-09 |archive-date=2012-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517032850/http://www.netlegis.com.br/indexRJ.jsp?arquivo=%2FdetalhesNoticia.jsp&cod=41796 }}</ref> * {{flagicon|BRA}} [[Maceió]], [[Brazil]] * {{flagicon|KIN}} [[Šangaj]], [[Kina]] (od 1979.)<ref name="Milan"/> * {{flagicon|IZR}} [[Tel Aviv]], [[Izrael]] (od 1997.)<ref name="Milan"/> | valign="top" | * {{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Kanada]] (od 2003.)<ref name="Milan"/> * {{flagicon|SAD}} [[Chicago]], [[Sjedinjene Države]] (od 1962.)<ref name="Milan"/> * {{flagicon|TUR}} [[Samsun]], [[Turska]] * {{flagicon|CIP}} [[Nikozija]], [[Cipar]] Drugi oblici suradnje, partnerstva i prijateljstva: * {{flagicon|JOR}} [[Amman]], [[Jordan]] * {{flagicon|TAJ}} [[Bangkok]], [[Tajland]] * {{flagicon|SRB}} [[Beograd]], [[Srbija]] * {{flagicon|BRA}} [[Belo Horizonte]], [[Brazil]] * {{flagicon|ARG}} [[Buenos Aires]], [[Argentina]] * {{flagicon|JKO}} [[Daegu]], [[Južna Koreja]] * {{flagicon|KOL}} [[Medellín]], [[Kolumbija]] * {{flagicon|BJE}} [[Minsk]], [[Bjelorusija]] * {{flagicon|KAN}} [[Montreal]], [[Kanada]] * {{flagicon|BUG}} [[Sofija]], [[Bugarska]] * {{flagicon|HRV}} [[Zagreb]], [[Hrvatska]] |} == Povezano == * [[Lombardija]] * [[Milansko Vojvodstvo]] * [[Popis vladara Milana]] == Izvori == {{izvori|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Milan}} * [http://www.comune.milano.it Grad Milano - službena stranica ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010615132608/http://www.comune.milano.it/ |date=2001-06-15 }} * [http://www.dmoz.org/Regional/Europe/Italy/Regions/Lombardy/Localities/Milan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116144115/http://www.dmoz.org/Regional/Europe/Italy/Regions/Lombardy/Localities/Milan/ |date=2010-01-16 }} * [http://www.visitamilano.it/turismo visitamilano.it ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100123042915/http://www.visitamilano.it/turismo/ |date=2010-01-23 }} Službeni sajt provincije * [http://www.milanofoto.it/ milanofoto.it ] Foto arhiva * [http://www.teatroallascala.org/ ''Teatro alla Scala'' ] Službeni sajt * [http://www.milanoinfotourist.it/ milanoinfotourist.it ] * [http://www.atm-mi.it/ATM/eng/ ATM ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221212311/http://www.atm-mi.it/ATM/eng |date=2009-02-21 }} Javni prijevoz u Milanu. {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Milano| ]] [[Kategorija:Gradovi u Lombardiji‎]] 6wxg02zu4tczspiq8hbnror5xa86b18 Molino (socijalni centar) 0 43973 42661062 42251221 2026-07-26T19:14:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661062 wikitext text/x-wiki '''Molino''' je ime [[skvotiranje|skvotiranog]] samoupravnog socijalnog centra (''Centro Sociale Occupato Autogestito''), koji se nalazi u bivšoj gradskoj klanici u [[švajcarska|švajcarskom]] gradu [[Lugano (grad)|Lugano]]. Zauzimanju je prethodilo četrdeset godina zahtevanja od grada da im obezbedi autonomni prostor za kulturno-društvene aktivnosti. Iako prvi zahtevi sežu još u [[1960-e|1960-te]] godine, [[aktivisti]] nikada nisu dobili konkretan odgovor od gradskih vlasti. Početkom [[1990-e|1990-ih]] stvaraju Grupu za društveno-kulturnu samouravu, čiji je cilj iznalaženje javnog prostora. [[1996]]. podstaknuti [[zapatistička vojska nacionalnog oslobođenja|zapatističkim]] ustankom, osnovaju kolektiv Antagonistička istina i ubrzo zatim, 12. oktobra iste godine, aktivisti skvotiraju prostor za socijalni centar. [[1997]]. izbija požar u kome je izgoreo veći deo društvenog centra, ali na sreću, svih 200 ljudi unutra, uspevaju da se spasu. Posle požara, Molino se, zahvaljujući dogovoru sa gradskom vladom, premešta u drugi prostor, gde ostaje narednih pet godina. U tom periodu je nastalo na desetine inicijativa i radnih grupa, poput imigrantske, ženske, zapatističke, azilantske, za meditaciju, časopis, [[internet]], zadrugu i slično. 18. oktobra [[2004]], odred specijalaca, po naređenju gradske vlasti, rastura socijalni centar. Samoupravljači su se ponovo našli u situaciji bez prostora, i ponovo nekoliko meseci zahtevaju prostor i organizuju par protesnih manifestacija. Na kraju, suočena sa pretnjom demonstracijama za novogodišnje praznike, gradska vlada im daje prostor bivše klanice, kao privremeno rešenje. Skvoteri ubrzo preuređuju prostor i otvaraju info-šop, prostor za svirke, [[bioskop]], [[atelje]], radionice, kancelarije, [[kompjuter|računarski]] centar, laboratoriju, kafić i menzu. Iako organizuje besplatne filmske projekcije, jeftine koncerte i dele besplatnu hranu najugroženijima svaki dan, nikada nisu dobili prizanje od gradskih vlasti, koji nastavljaju da ignorišu njihovo iskustvo. Inače, njihova celokupna struktura je potpuno samofinansirajuća i funkcioniše jedino zahvaljujući upornosti stotina aktivista. == Povezano == * [[Skvotiranje u Italiji]] * [[Centro Popolare Autogestito]] * [[Leonkavalo]] == Vanjske veze == * [http://www.ecn.org/molino Sajt socijalnog centra Molino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061011024434/http://www.ecn.org/molino/ |date=2006-10-11 }} {{skvotovi}} [[Kategorija:Skvotovi]] siia0lzmw0nbiw4n84u175vkslz1gv2 Vlado Gotovac 0 56459 42661128 42448874 2026-07-27T10:16:56Z ~2026-33838-53 362805 /* */ 42661128 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Vladimir Gotovac | slika = | širina_slike = | opis = | datum_rođenja = 18. septembar 1930. | mjesto_rođenja = [[Imotski]], {{ZD|Jugoslavija|kingdom}} Kraljevina Jugoslavija<br />danas [[Hrvatska]] | datum_smrti = {{death date and age|2000|12|7|1930|9|18|df=y}} | mjesto_smrti = Rim, {{flag|Italija}} | zanimanje = pisac, politički aktivist | supružnik = | roditelji = | djeca = }} [[Datoteka:Bista Vlade, Gotovca, Imotski 5880.jpg|minijatura|Bista u Imotskom]] '''Vladimir "Vlado" Gotovac''' ([[Imotski]], [[18.9.]] [[1930]]. - [[Rim]], [[7.12.]] [[2000]].) je bio [[Hrvatska|hrvatski]] književnik i [[liberalizam|liberalni]] političar. Osnovnu školu pohađao je u [[Prnjavor]]u ([[Bosna i Hercegovina|BiH]]), [[Župa Biokovska|Župi Biokovskoj]] i [[Lovreć]]u, a [[Gimnazija|gimnaziju]] u Imotskom i [[Zagreb]]u gdje je maturirao na Klasičnoj gimnaziji. U ranoj mladosti je počeo pisati poeziju te se etablirao kao jedan od najpoznatijih pjesnika u drugoj polovici 20. vijeka. Osim toga se bavio i novinarstvom, a krajem 1960-ih se priključio pokretu čiji je cilj bio veća autonomija, odnosno nezavisnost Hrvatske u odnosu na [[SFRJ|tadašnju Jugoslaviju]], kasnije poznatom kao [[Hrvatsko proljeće]]. Gotovac se kao urednik [[Hrvatski tjednik|Hrvatskog tjednika]] prometnuo u jednog od najpoznatijih proljećara. Nakon sastanka u Karađorđevu je uhapšen te je pod optužbom za neprijateljsko djelovanje osuđen na zatvor gdje je proveo četiri godine. Godine [[1989]]. je bio među osnivačima [[HSLS|Hrvatskog socijalno liberalnog saveza]], frakcije unutar tadašnjeg [[SSRNH]] koja će se kasnije prometnuti u političku stranku HSLS. Nakon [[Parlamentarni izbori u Hrvatskoj 1990|parlamentarnih izbora]] 1990. godine je kraće vrijeme bio savjetnik u [[Hrvatska televizija|Hrvatskoj televiziji]]. Gotovac, koji je uživao reputaciju jednog od najboljih [[orator]]a u Hrvatskoj, poznat je po svom legendarnom govoru na Krešimirovu trgu u Zagrebu ispred ondašnje zgrade Komande 5. vojne oblasti Vojnog suda u Zagrebu [[30. kolovoza]] [[1991]], u povodu prosvjeda majki vojnika koji su početkom [[rat u Hrvatskoj|rata]] silom zadržani u ondašnjoj [[JNA]]. Godine [[1992]]. Gotovac je kao kandidat HSLS [[Parlamentarni izbori u Hrvatskoj 1992|izabran]] u Hrvatski sabor. Tamo se prometnuo u jednoj od najrječitijih i najvatrenijih kritičara [[Franjo Tuđman|Franje Tuđmana]], čiji je režim optuživao za autoritarnost. Kao jedan od najuglednijih opozicijskih političara, godine 1996. je izabran za čelnika HSLS. Međutim, za [[zagrebačka kriza|zagrebačke krize]] se ispostavilo kako mu nedostaju praktične političke vještine, te je ugled njegove stranke ozbiljno narušen pregovorima koje je vodio s vladajućom strankom [[HDZ]]. Na [[predsjednički izbori u Hrvatskoj 1997|izborima]] [[1997]]. se kandidirao za [[Predsjednik Republike Hrvatske|predsjednika Republike]]. Za vrijeme izbornog skupa u [[Pula|Puli]] ga je fizički napao i udarcem u glavu ozlijedio pripadnik elitne Tuđmanove gardijske jedinice. Incident nije imao efekta na izbore, gdje je završio na trećem mjestu iza Tuđmana i [[Socijaldemokratska partija Hrvatske|SDP]]-ovog kandidata [[Zdravko Tomac|Zdravka Tomca]]. Nakon toga je došlo do borbe za vlast između Gotovca i [[Dražen Budiša|Dražena Budiše]], koji se zalagao da se HSLS koalicijski veže uz HDZ. Gotovac, koji se tome protivio, je na stranačkoj konvenciji poražen, te je zajedno s pristašama izašao iz HSLS i formirao [[Liberalna stranka (Hrvatska)|Liberalnu stranku]], čiji je postao čelnik. Godine 2000. je umro u Rimu od posljedica [[hepatitis]]a. {{start box}} {{s-ppo}} {{succession box | title=Predsjednik [[Hrvatska socijalno liberalna stranka|Hrvatske socijalno liberalne stranke]] | before=[[Dražen Budiša]] | after=[[Dražen Budiša]] | years=februar 1996-novembar 1997. }} {{succession box | title=Predsjednik [[Liberalna stranka (Hrvatska)|Liberalne stranke]] | before=''položaj stvoren'' | after=[[Zlatko Kramarić]] | years=1997-maj 2000. }} {{end box}} {{Predsjednici HSLS-a}} {{Dobitnici nagrade Tin Ujević}} {{Lifetime|1930|2000|Gotovac, Vlado}} [[Kategorija:Hrvatski političari]] [[Kategorija:Hrvatski pjesnici]] [[Kategorija:Hrvatski pjesnici 20. stoljeća]] [[Kategorija:Članovi Hrvatske socijalno-liberalne stranke]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade Tin Ujević]] [[Kategorija:Jugoslavenski disidenti]] [[Kategorija:Krugovaši]] 238sja5lllf48g4raoag4vyhx1x3dls Josip Kraš 0 60277 42661066 41389501 2026-07-26T19:27:43Z Smolerov 116870 42661066 wikitext text/x-wiki {{Narodni heroj M |slika= [[Datoteka:Josip Kraš hi-res.jpg|minijatura|center]] |didaskalija=JOSIP KRAŠ |datum rođenja=[[26. 3.|26. mart]] [[1900]]. |mesto rođenja=selo Vuglovac, kod [[Ivanec]]a, [[Austro-Ugarska|Austro-ugarska]] |datum smrti=[[18. 10.|18. oktobar]] [[1941]]. |mesto smrti=[[Karlovac]], [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] |profesija=pekarski radnik |član KPJ od=[[1928]]. |za narodnog heroja proglašen=<br />[[26. 7.|26. jula]] [[1945]]. }} '''Josip Kraš''' ([[1900]]-[[1941]]) član [[Centralni komitet|CK]] [[Savez komunista Hrvatske|KPH]] i [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]], jedan od organizatora ustanka u [[Karlovac|Karlovcu]] i okolini i narodni heroj Jugoslavije. == Biografija == Rođen je [[26. 3.|26. marta]] [[1900]]. godine u selu [[Vuglovac|Vuglovcu]], kod [[Ivanec]]a, grada na severu [[Hrvatska|Hrvatske]]. Potiče iz radničke porodice, njegov otac Valentin je bio rudar. Godine [[1920]]. postao je član uprave Sindikata prehrambenih radnika u [[Zagreb]]u, a istovremeno je bio i tehnički urednik "[[Borba (novine)|Borbe]]" i njen kolporter koji ju je često u poslednji čas ilegalno izvlačio iz štamparije. Stalno je bio proganjan od policije, jedanaest puta hapšen, a posle definitivne zabrane izlaženja "[[Borba (novine)|Borbe]]", [[1929]]. godine, osuđen je od [[Sud za zaštitu države|Suda za zaštitu države]] na pet godina robije, koju je izdržao u [[Sremska Mitrovica|Sremskoj Mitrovici]]. Kao za sve komuniste, i za Kraša je robija bila samo nova politička škola, u kojoj je stekao solidno [[marksizam|marksističko]] obrazovanje. Godine [[1934]], posle izlaska iz zatvora, ponovo se aktivirao u Ujedinjenom radničkom sindikalnom savezu Jugoslavije u Zagrebu, a istovremeno održavao veze s rudarima u Ivancu, gde je organizovao štrajkove ([[1936]]. i [[1937]].) i osnovao partijsku ćeliju. Pred kraj [[1939]]. godine, upućen je u zatvor u [[Lepoglava|Lepoglavu]], ali je ubrzo pušten. Godine [[1940]], zbog organizovanja štrajka pekarskih radnika u [[Zagreb]]u, ponovno je uhapšen. Na Osnivačkom kongresu [[Savez komunista Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]], [[1937]]. godine, izabran je za Člana [[Centralni komitet|Centralnog komiteta]] [[Savez komunista Hrvatske|KP Hrvatske]], a na [[Peta zemaljska konferencija KPJ|Petoj zemaljskoj konferenciji KPJ]] u [[Zagreb]]u, oktobra [[1940]], za člana [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnog komiteta KPJ]]. U danima neposredno posle [[Aprilski rat|napada]] [[Treći rajh|Nacističke Nemačke]] na [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]], zajedno s [[Vladimir Bakarić|Vladimirom Bakarićem]], Kraš je posetio podbana dr. Svetozara Ivkovića, i tražio da se radnicima i svim antifašistima podeli oružje zbog odbrane zemlje, ali je bio odbijen. Posle okupacije Jugoslavije, u maju [[1941]]. godine, Kraš odlazi u [[Karlovac]] kao delegat [[Centralni komitet|Centralnog komiteta]] [[Savez komunista Hrvatske|KP Hrvatske]], da izvrši pripreme za oružani ustanak. Tu je osnovao Vojni komitet za [[Kordun]], [[Banija|Baniju]] i [[Gorski kotar]]. Nedugo posle Kraševog dolaska u [[Karlovac]], u gradu su formirane udarne omladinske trupe i počele oružane akcije. Oštećen je dalekovod [[Ozalj]]-[[Karlovac]]-[[Zagreb]], srušena pruga između Mostanja i Duge Rese, organizovana pobuna u [[Hrvatsko domobranstvo|domobranskom]] garnizonu, a istovremeno su radnici i omladinci upućivani u prve [[Spisak NOP odreda u Hrvatskoj 1941-1945|partizanske odrede]]. Kraš je [[18. 10.|18. oktobra]] [[1941]]. godine primećen na ulici i u borbi je ubijen s leđa od jednog [[ustaše]]. Za [[narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja]] proglašen je [[26. 7.|26. jula]] [[1945]]. godine. Sahranjen je u [[Grobnica narodnih heroja u Zagrebu|Grobnici narodnih heroja]] na [[Zagreb]]ačkom groblju [[Mirogoj]]. Godine [[1950]]. Fabrika za proizvodnju slatkiša "[[Kraš]]" dobija ime po Josipu Krašu, a [[1965]]. Opština [[Ivanec]] je od njegove rodne kuće napravila memorijalni muzej. == Literatura == * '''Narodni heroji Jugoslavije''', "Mladost" Beograd, 1975. godina {{Lifetime|1900|1941|Krasš, Josip}} [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]] lc02s4jve1ycpmccaeebw5qpg9cq04f Moapa 0 86748 42661049 42398594 2026-07-26T18:10:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661049 wikitext text/x-wiki '''Moapa''', jedno od [[pajuti|južnopajutskih]] plemena koji danas žive na rezervatu Moapa u južnoj [[nevada|Nevadi]], oko 8 milja (13&nbsp;km) zapadnioo od [[glendale, Nevada|Glendalea]]. U prošlosdti su živjeli od kombinacije obrade tla, [[lov]]a i sakupljanja. od 1830.-tih u kontaktu su sa Europljanima što dovodi do propasti njihove tradicionalne kulture i života. Mnogi obolijevaju od raznih bolesti, kao što su [[tuberkuloza]] i [[morbili|ospice]], te bježe u pustinju, i napuštaju poljodjelstvo. Godine [[1873]]. za Moape je izdvojeno područje od 39.000 četvornih milja, kojie je do [[1875]]. svedeno na rezervat od 1.000 [[aker]]a<ref>{{Cite web |url=http://www.moapapaiutes.com/tribal_history.htm |title=Moapa Paiutes |access-date=2010-08-06 |archive-date=2010-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126034259/http://moapapaiutes.com/tribal_history.htm |url-status=dead }}</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Pajuti]] [[Kategorija:Indijanci, Nevada]] c7djk05fkmbf7h1hfoj1rcwpi1lciw2 Milan Spasić 0 90274 42660997 42195119 2026-07-26T13:00:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660997 wikitext text/x-wiki {{Narodni heroj M |slika=[[Datoteka:Milan Spasić.jpg]] |didaskalija=Milan Spasić |datum rođenja=[[8. novembar]] [[1909]]. |mesto rođenja=[[Beograd]], [[Srbija]] |datum smrti=[[17. april]] [[1941]]. |mesto smrti=[[Boka Kotorska|Boka kotorska]], [[Kraljevina Jugoslavija]] |profesija=mornarički oficir |član KPJ od= |za narodnog heroja proglašen=[[10. 9.|10. septembra]] [[1973]]. }} '''Milan Spasić''' ([[Beograd]], [[Srbija]], [[8. novembar]] [[1909]]. – [[Boka Kotorska|Boka kotorska]], [[Kraljevina Jugoslavija]] [[17. april]] [[1941]]) bio je mornarički [[poručnik]] [[Jugoslovenska vojska|Kraljevske jugoslavenske vojske]], koji je za [[Aprilski rat|Aprilskog rata]] zajedno sa svojim kolegom [[Sergej Mašera|Sergejom Mašerom]] raznio i potopio [[Zagreb (razarač)|razarač ''Zagreb'']] da ne padne u ruke [[Kraljevina Italija|talijanskoj]] mornarici i pritom zajedno sa Mašerom poginuo. == Biografija == Milan Spasić je osnovno školovanje završio u rodnom [[Beograd]]u, tu je pohađao i gimnaziju koju je završio [[1929]]. s odličnim uspjehom. Nakon toga upisao se u VII klasu Pomorske vojne akademije, koja je tada bila u [[Dubrovnik]]u i trajala tri godine. Na Akademiji je ostao i na specijalizaciji za [[Torpedo|torpeda]] i [[Mina|mine]]. === Aprilski rat i pogibija === U trenutku izbijanja kratkotrajnog [[Aprilski rat|Aprilskog rata]] [[1941]]. godine Spasić je bio poručnik bojnog broda II. klase na tada jednom od najmodernijijih brodova jugoslavenske mornarice [[Zagreb (razarač)|razaraču ''Zagreb'']] stacioniranom u luci [[Dobro]]ta (uz razarače: [[TA-43|''Beograd'']] i [[Lubiana|''Ljubljana'']] to je bio vrh mornarice). Na brodu je bio oficir zadužen za torpeda i mine. Razarač ''Zagreb'', bio je cilj zračnog napada pet talijanskih bombardera već [[6. 4.|6. aprila]], ali kako je napad izvršen s velike visine ''Zagreb'' nije pretrpio nikakva oštećenja. ''Zagreb'' je ostao neoštećen i za slijedećeg zračnog napada 13. aprila. Već 15. aprila demoralizirana i razbijena [[Jugoslovenska vojska|Kraljevska jugoslavenska vojska]] zatražila je primirje. Posadama brodova stacioniranim u [[Boka Kotorska|Boki kotorskoj]] naređeno je da ne otvaraju vatru na [[sile Osovine|osovinske snage]], te da brodove i svoju opremu mirno predaju osovinskim snagama, strogo im je naređeno da ih ne uništavaju. Veći dio mornara iskrcan je na kopno. Već 17. aprila u Boku kotorsku počele su ulaziti [[Kraljevina Italija|talijanske snage]], tad je i preostalim članovima posade razarača ''Zagreb'' oko 14 h, toga dana naređeno da napuste brod. No, Spasić je zajedno sa svojim školskim kolegom [[poručnik]]om [[Sergej Mašera|Sergeјom Mašerom]] odlučio (izgleda bez nekog predhodnog razrađenog plana) odbiti naredbu svog prepostavljenog zapovjednika i ostao je na brodu, koji su nešto kasnije minirali običnim štapinima i potopili, ali uz najveću moguću žrtvu – vlastiti život. Nakon dvije eksplozije, razarač ''Zagreb'' je teško oštećen potonuo na plitko dno. Slijedećeg dana, ribari su u moru pronašli leš Milana Spasića, on je sahranjen [[19. 4.|19. aprila]] [[1941]]. na mornaričkom groblju u Savini pokraj [[Herceg Novi|Herceg Novog]] zajedno sa Mašerom (njegov leš nije pronađen). Na njihov posljednji ispraćaj došli su brojni stanovnici, ali i odred talijanske vojske, koji su bili impresionirani herojstvom Milana Spasića i Sergeja Mašere te su ih ispratili uz uobičajene vojne počasti. === Spasić i Mašera nakon smrti === Taj romantičarski čin, nalik na [[Antika|antičke]] junake poput [[Leonida I|Leonide]], mladih jugoslavenskih [[oficir]]a, izazvao je i veliku pažnju [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanske]] štammpe koja je puno pisala o tom činu. Britanci su već [[1942]]. u krugu svojih kasarni na [[Malta|Malti]] podigli spomen ploču posvećenu Mašeri i Spasiću.<ref>{{Cite web |title=Spasić i Mašera - put ka besmrtnosti, na portalu Brodovi.net |url=http://www.brodovi.net/?p=817 |access-date=2010-09-16 |archivedate=2009-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091214172941/http://www.brodovi.net/?p=817 |deadurl=yes }}</ref> Britanski publicist David Divine, je u svojoj knjizi “Navies in Exile“ (London : John Murray, 1944.) posebno istakao podvig Spasića i Mašere. Oni i njihov čin su nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] divinizirani ali gotovo isključivo po [[Zapadna Evropa|Zapadnoj Europi]]. U [[FNR Jugoslavija|FNR Jugoslaviji]] se o tom činu prvih poratnih godina uopće nije ništa govorilo, pisalo, a ni znalo, oni se valjda nisu uklapali u ideološki obrazac da su jedino [[Komunizam|komunisti]] imali ispravnu koncepciju i patriotsku svijest za otpor okupatorima, a Spasić i Mašera se nikako nisu uklapali u taj kalup, jer kako objasniti da su oficiri kraljevske vojske (kralj [[Petar II Karađorđević|Petar II]] je upravo tih godina optuživan za kolaboraciju s okupatorima preko [[Četnici|četnika]]) bili u stanju napraviti takav čin. O njima se počelo pisati tek [[1960|1960-ih]] nakon demokratizacije zemlje ([[Privredna reforma 1964.]]). [[Francuzi]] su snimili [[1968]]. igrani film ''Flammes sur l'Adriatique'' (Plamen nad Jadranom), posvećen tom događaju po scenariju [[Meša Selimović|Meše Selimovića]] u režiji Alexandra Astruca i Stjepana Čikeša.<ref>{{Cite web |url=http://www.cinema-francais.fr/les_films/films_a/films_astruc_alexandre/flammes_sur_l_adriatique.htm |title=O filmu Flammes sur l'Adriatique, na portalu Cinema-francais |access-date=2010-09-16 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201014334/http://www.cinema-francais.fr/les_films/films_a/films_astruc_alexandre/flammes_sur_l_adriatique.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.imdb.com/title/tt0142297/ O filmu Flammes sur l'Adriatique, na portalu Imdb]</ref> Na valu tih procesa i proglašeni [[narodni heroj Jugoslavije|narodnim herojima]] [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]] ukazom predsjednika [[Josip Broz Tito|Tita]] [[10. 9.|10. septembra]] [[1973]]. godine, povodom 30 godišnjice osnutka [[JRM]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/10.htm Spasić Save Milan na portalu Narodni heroji Jugoslavije]</ref> Nakon toga Spasić i Mašera dobili su po neku ulicu u većim jugoslavenskim gradovima. U [[Tivat|Tivtu]] im je podignut spomenik u gradskom parku. Danas se po njima zove hostel i đački dom pored [[Kotor]]a.<ref>{{Cite web |title=Youth Hostel „Spasić – Mašera” na portalu kongresniturizam.com |url=http://www.kongresniturizam.com/templejti/hostelkotor.php?id=385 |access-date=2010-09-16 |archivedate=2011-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713164303/http://www.kongresniturizam.com/templejti/hostelkotor.php?id=385 |deadurl=yes }}</ref> == Povezano == * [[Sergej Mašera]] * [[Zagreb (razarač)|Razarač ''Zagreb'']] == Izvori == {{reference}} == Literatura == * ''Narodni heroji Jugoslavije'', Mladost [[Beograd]], 1975. godina * ''Opća enciklopedija Jugoslavenskog leksikografskog zavoda'', [[Zagreb]] 1980. godina * Tomislav Grgurević: ''Podvig Spasića i Mašere'', 1983. Centar za kulturu, informisanje i dokumentaciju, [[Tivat]] == Vanjske veze == * [https://www.znaci.org/00001/10_241.htm Biografija Spasića na portalu Narodni heroji Jugoslavije] * [http://www.brodovi.net/?p=817 Spasić i Mašera - put ka besmrtnosti, na portalu Brodovi.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214172941/http://www.brodovi.net/?p=817 |date=2009-12-14 }} {{Lifetime|1909|1941|Spasić, Milan}} [[Kategorija:Biografije, Srbija]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]] b4cih1a9t54rvoxpishn1wx9onjrvs4 Morondava (rijeka) 0 124332 42661081 42386594 2026-07-26T21:01:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661081 wikitext text/x-wiki {{rijeka| ime = Morondava | slika = PanoMada RN35.jpg | Duljina = 200 | Nadmorska visina izvora = 400 | Nadmorska visina ušća = 0 | Prosječni istjek = | Površina porječja = 6 400 | Izvor = kod ''Andranomatavija'' {{coord|20|12|58|S|45|17|37|E}} | Ušće = kod grada [[Morondava|Morondave]] {{coord|20|29|59|S|44|26|58|E}} | Tip ušća = [[delta (slovo)|delta]] | Pritoke = ''lijeve'': Sakamali i Fanikai | Države kroz koje protječe = {{flag|Madagaskar}} | Gradovi kroz koje protječe = [[Morondava]] | Sliv = [[Mozambički kanal]] | Ulijeva se u = [[Mozambički kanal]] | Plovna od - do = | }} Rijeka '''Morondava''' je rijeka na zapadu Madagaskara duga oko 200&nbsp;km,<ref name=bok> [http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:KoeYmHYOyWsJ:www.madadoc.mg/v02045_RIV.pdf+Rivers+of+Madagascar&hl=hr&gl=hr&pid=bl&srcid=ADGEESh9lLje1Ow60b-2hQzy_NktQN7CF8Bg1ZgLK8QMLHpAc1dR1J6kGLxfx11bNtynZ0Pj5TMffFyXZVzJKybOdqUftqK6uTwTEiVhAKNcWb3yHSPTOG12egO7OmNe6RGT75LFfZLO&sig=AHIEtbT4ayNznDBwhNPqlfB2jXKIv1UaCw M. Aldegheri: Rivers and streams on Madagascar, na portalu google books (pristupljeno: 6. 9. 2011.)]</ref> koja utiče krod grada [[Morondava|Morondave]] u [[Mozambički kanal]] gdje ima [[delta (slovo)|deltu]]. == Geografija == Morondava izvire na obroncima Masiva Makai kod mjesta kod ''Andranomatavija'', odatle teče u smjeru jugoistoka, kao brzica u čvrsto formiranom koritu. Kod mjesta Ankilizati 88&nbsp;km od ušća, prima s lijeve strane najveće pritoke ''Sakamali'' i ''Fanikai'' i naglo skreće prema zapadu, zatim prelazi brdovitu kamenu barijeru od pješčenjaka-lapora i ulazi u obalnu [[Močvara|močvarnu]] nizinu ''Morondava''. [[Datoteka:Madagascar rivers.svg|thumb|left|200px|<small>Karta rijeka Madagaskara (Morondava je na karti lijevo)</small>]] Tu rijeka potpuno mijenja karakter, jako meandrira, i plavi, zatim kod grada [[Morondava|Morondave]] formira [[delta (slovo)|deltu]] i utječe u [[Mozambički kanal]] Ukupna površina porječja rijeke iznosi 6 400&nbsp;km².<ref name=bok/> == Napomene == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.africaimagelibrary.com/-/galleries/islands/madagascar/-/medias/26f54450-2237-11e0-9af9-6373db3df35e-traditional-fishing-in-the-morondava-river-morondava-madagascar Traditional fishing in the Morondava river (fotografija), sa portala africaimagelibrary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310122831/http://www.africaimagelibrary.com/-/galleries/islands/madagascar/-/medias/26f54450-2237-11e0-9af9-6373db3df35e-traditional-fishing-in-the-morondava-river-morondava-madagascar |date=2016-03-10 }} [[Kategorija:Rijeke na Madagaskaru]] <!--interwiki --> olukdb36hz33l3akl3x3d3cf3a1irzm Hoshi Ryokan 0 130990 42661002 42402420 2026-07-26T14:48:34Z 663highland 36157 42661002 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:260719 Houshi Awazu Onsen Komatsu Ishikawa pref Japan02s3.jpg|thumb|Glavni ulaz]] [[Datoteka:Spa bath at Hoshi Ryokan.jpg|right|thumb|Toplice u Hōshi Ryokanu zimi]] {{nihongo|'''Hōshi'''|法師}} je [[Ryokan (prenoćište)|ryokan]] (tradicionalno japansko prenoćište) smješteno u području Awazu Onsen u gradu [[Komatsu (Ishikawa)|Komatsu]] u [[japan]]skoj prefekturi [[Ishikawa (prefektura)|Ishikawa]]. Osnovano je [[717]]. godine, te, prema [[Guinessovi svjetski rekordi|Guinessovoj knjizi rekorda]] predstavlja najstariji [[hotel]] koji dan-danas posluje<ref>{{cite web | url = http://www.ho-shi.co.jp/jiten/Houshi_E/ | title = Hōshi | access-date = 2011-10-25 | archive-date = 2008-06-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080619144257/http://www.ho-shi.co.jp/jiten/Houshi_E/ | dead-url = yes }}</ref> odnosno [[Popis najstarijih kompanija|najstarije još uvijek poslujuće poduzeće]] nakon likvidacije [[Kongō Gumi]]ja godine [[2006]]. Hotel je vodila jedna te ista porodica kroz četrdeset šest generacija.<ref>{{Citation | title = Hoshi — The world's oldest hotel | accessdate = 10. 03. 2010. | journal = Getaway Fact sheets, Ninemsn | url = http://getaway.ninemsn.com.au/fsasia/japan/146373/hoshi-151-the-worlds-oldest-hotel | date = 21 September 2006 | archivedate = 2010-03-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100315102709/http://getaway.ninemsn.com.au/fsasia/japan/146373/hoshi-151-the-worlds-oldest-hotel | deadurl = yes }}</ref> == Povezano == * [[Kompanija]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.ho-shi.co.jp/jiten/Houshi_E/home.htm Official website in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080529061345/http://www.ho-shi.co.jp/jiten/Houshi_E/home.htm |date=2008-05-29 }} * [http://www.ho-shi.co.jp/ Official website in Japanese] * {{cite web | url = http://www.guinnessworldrecords.com/content_pages/record.asp?recordid=50075 | publisher = Guinness World Records | title = Oldest Hotel}} * {{cite web | url = http://www.henokiens.com/index_hoshi_gb.php | publisher = The Henokiens | title = Hōshi | access-date = 2011-10-25 | archivedate = 2007-10-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071030222642/http://www.henokiens.com/index_hoshi_gb.php | deadurl = yes }} {{coord|36.331698|N|136.448109|E|source:dewiki_region:JP-17_type:landmark|format=dms|display=title}} [[Kategorija:Nastanci 717.]] [[Kategorija:Hoteli u Japanu]] 11uajj3ftuu8gekh3p49275mwekyf3o Srbi u Hrvatskoj 0 160062 42661131 42584287 2026-07-27T10:49:17Z ~2026-41914-58 378512 42661131 wikitext text/x-wiki {{ambox | vrsta = sitnica | slika = [[File:Unbalanced_scales.svg|40px]] | tekst = '''[[Wikipedia:Neutralno gledište|Neutralnost]] ovog članka je [[Wikipedia:Spor oko nepristrasnosti članka|osporena]].'''<br/>Molimo da prije uređivanja članka sporne rečenice razmatrate na stranici za [[{{TALKPAGENAME}}|razgovor]]. }} '''Srbi''' su [[Južni Slaveni|južnoslavenski]] [[manajina|nacionalnu manjinu]] u [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]]. Po popisu stanovništva iz [[2001]]. Srba je bilo 201.631 i činili su 4,54% stanovništva Hrvatske.<ref name="DZS1">{{Cite web |title=Stanovništvo prema narodnosti, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/Graphs/narbars_body.html#IDX1 |access-date=2012-06-27 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621095636/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/Graphs/narbars_body.html#IDX1 }}</ref> U odnosu na [[1991]]. godinu, kada ih je bilo 581.663 i kada su u ukupnom broju stanovništva učestvovali sa 12,2%, broj Srba u Hrvatskoj je smanjen za dve trećine. Goleme demografske promene usled nase ( Srpske ) agresije na Hrvatsku, a najveći egzodus Srba iz Hrvatske odigrao se tokom [[Operacija Oluja|Operacije Oluja]]. [[Ustav Republike Hrvatske|Božićnim Ustavom]] iz 1990. godine [[Hrvatski Sabor|Sabor Republike Hrvatske]] je srpskom narodu ukinuo status konstitutivnog naroda u Hrvatskoj koji im je potvrđen odlukama trećeg zasjedanja [[ZAVNOH|ZAVNOH-a]], a koji im je bio priznat u Habsburškoj Monarhiji Vlaškim statutima i posle ponovljen kao jednakopravni narod s pismom Austro-Ugarskoj. Isti taj Ustav odluke ZAVNOHa spominje kao temelje državnosti no zanemaruje prvu odluku Deklaracije o osnovnim pravima naroda i građana demokratske Hrvatske: ''Hrvatski i srpski narod u Hrvatskoj potpuno su ravnopravni.'' Najpoznatiji Srbin iz Hrvatske je znanstvenik [[Nikola Tesla]]. == Demografija == [[Demografska historija Srba u Hrvatskoj]]{{Glavni članak|Demografska istorija Srba u Hrvatskoj}} Najveći broj Srba u Republici Hrvatskoj živi u [[Zagreb]]u.<ref name="DZS3">{{Cite web |title=Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_02/H01_02_02.html |access-date=2012-06-27 |archive-date=2019-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190519065506/https://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_02/H01_02_02.html }}</ref> Posle Zagreba, najveći broj Srba živi na [[Banija|Baniji]], [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]], [[Severna Dalmacija|Severnoj Dalmaciji]], [[Slavonija|Slavoniji]], zapadnom [[Srem]]u i [[Baranja|Baranji]].<ref name="DZS3">[Stanovništvo pprema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> Manji broj Srba živi u južnoj [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Bilogora|Bilogori]], [[Moslavina|Moslavini]], [[Gorski kotar|Gorskom kotaru]] i [[Istra|Istri]].<ref name="DZS3">[Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> 17 opština u Republici Hrvatskoj ima većinsko srpsko stanovništvo: * [[Dvor (grad)|Dvor]] i [[Vrginmost]] u [[Sisačko-moslavačka županija|Sisačko-moslavačkoj županiji]]; * [[Vojnić]] i [[Krnjak]] u [[Karlovačka županija|Karlovačkoj županiji]]; * [[Donji Lapac]] i [[Vrhovine (Lika)|Vrhovine]] u [[Ličko-senjska županija|Ličko-senjskoj županiji]]; * [[Erdut]], [[Jagodnjak]], i [[Šodolovci]] u [[Osječko-baranjska županija|Osječko-baranjskoj županiji]]; * [[opština Biskupija]], [[Civljane]], [[Ervenik]], i [[Kistanje]] u [[Šibensko-kninska županija|Šibensko-kninskoj županiji]]; * [[Borovo (Slavonija)|Borovo]], [[Markušica]], [[Negoslavci]], i [[Trpinja]] u [[Vukovarsko-sremska županija|Vukovarsko-sremskoj županiji]]. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine u četiri županije u ukupnom broju stanovnika Srbi učestvuju sa više od 10%: u [[Vukovarsko-sremska županija|Vukovarsko-sremskoj županiji]] (15,6%), [[Sisačko-moslavačka županija|Sisačko-moslavačkoj županiji]] (11,7%), [[Karlovačka županija|Karlovačkoj županiji]] (11,0%) i [[Ličko-senjska županija|Ličko-senjskoj županiji]] (11,5%).<ref name="DZS3">[Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001, Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> Broj Srba je 1991. bio puno veći, kada ih je bilo 581,663 <ref>[http://www.vojska.net/eng/armed-forces/croatia/about/population/ Population of Croatia 1931-2001<!-- Bot generated title -->]</ref> čineći 12,2% stanovništva Hrvatske. U popisu stanovništva 1971. je u [[Socijalistička Republika Hrvatska|SR Hrvatskoj]] zabeležen najveći broj Srba, njih 626,789 (preko 14% stanovništva).<ref>[http://www.osa.ceu.hu/files/holdings/300/8/3/text/85-4-120.shtml Yugoslavia Census<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Prema podacima Državnog zavoda za statistiku Hrvatske, [[Hrvatski jezik|hrvatskim]] kao maternjim jezikom govori 4.265.081 (96,12%) stanovnika Hrvatske, dok 44.629 (1,01%) stanovnika govori [[srpski jezik]] kao maternji<ref name="DZS2">{{Cite web |title=Stanovništvo prema materinskom jeziku po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_03/H01_02_03.html |access-date=2012-06-27 |archive-date=2014-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320141529/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_03/H01_02_03.html }}</ref>, što je značajno manje od 201.631 (4,54%), koliko se stanovnika Hrvatske nacionalno izjasnilo kao Srbi.<ref name="DZS3">[Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> Prema metodologiji hrvatskog Državnog zavoda za statistiku, pod maternjim jezikom se podrazumeva jezik koji je osoba naučila u ranom detinjstvu, odnosno, ako se u domaćinstvu govorilo nekoliko jezika jezik koji osoba smatra svojim maternjim.<ref name="DZS4">{{Cite web |title=Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske; Popis 2001., Metodološka objašnjenja, pod tačka 7. Definicije i objašnjenja uz iskazane rezultate Popisa 2001.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/census_met.htm |access-date=2012-06-27 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113160549/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/census_met.htm }}</ref> === Promene za vreme drugog svjetskog rata === {{main|Demografski gubici Jugoslavije u drugom svjetskom ratu}} Tokom drugog svjetskog rata broj Srba u Hrvatskoj je osjetno smanjen usled genocida i ratnih stradanja. Između predratnog popisa iz [[1931]]. i prvog posleratnog popisa iz [[1948]]. godine, broj Srba na području današnje Republike Hrvatske smanjen je za oko 90.000 ljudi: ::::::::{| class="wikitable" style="text-align:center; width:60%;" !Srbi ! class="background: red; color: purple" |[[Hrvatska]]<ref>[http://www.vojska.net/hrv/oruzane-snage/hrvatska/o/stanovnistvo/ Croatia Population 1931 – 2001] Retrieved 26 December 2010.</ref> |- |class="hintergrundfarbe6"| '''1931 popis stanovništva''' | style="text-align:right; width:100px;"| 633.000 |- |class="hintergrundfarbe6" | '''1948 popis stanovništva''' | style="text-align:right;"| 543.795 |- |class="hintergrundfarbe6" | '''Razlika''' | style="text-align:right;"| '''- 89,205''' |} === Promene za vreme građanskog rata u Hrvatskoj === [[Datoteka:Serbs in Croatia.jpg|minijatura|300px|Gradovi i općine u Hrvatskoj prema udjelu Srba u ukupnom stanovništvu prema popisu iz 2011.]] Najveći pad broja Srba u Hrvatskoj se dogodio za vreme [[Rat u Hrvatskoj|Rata u Hrvatskoj]] 1991-1995. Većina Srba, njih 200.000 (2005). nastavlja da i dalje živi u izbeglištvu u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], [[Srbija|Srbiji]] i [[Crna Gora|Crnoj Gori]].<ref>{{Cite web |title=Croatia: Operation "Storm" - still no justice ten years on {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |url=http://web.amnesty.org/library/index/engeur640022005 |access-date=2005-12-16 |archivedate=2005-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051216105101/http://web.amnesty.org/library/index/engeur640022005 |deadurl=no }}</ref> Prema popisu stanovništva iz 1991., poslednjem pre početka rata, u Hrvatskoj je živelo 581.663 Srba. U ukupnom stanovništvu Hrvatske, procentualno, [[Srbi]] i [[Hrvati]], odnosno pripadnici [[Pravoslavlje|pravoslavne]] i [[Rimokatolička crkva|katoličke]] veroispovesti su učestvovali sa: * Hrvati 78.1%, katolici 76.5% * Srbi 12.2%, pravoslavci 11.1% Za vreme rata, velike promene u prostornom rasporedu Srba u Hrvatskoj i njihovom broju dogodile se se u dva navrata: na početku, tokom 1991, i zatim na kraju rata, tokom 1995. godine. Posle [[Rat u Hrvatskoj|rata u Hrvatskoj]], udeo [[Srbi|Srba]] i [[Hrvati|Hrvata]], odnosno pripadnika [[Pravoslavlje|pravoslavne]] i [[Rimokatolička crkva|katoličke]] veroispovesti je sledeći: * Hrvati 89.6%, katolici 87.8% * Srbi 4.5%, pravoslavci 4.4% Na početku rata najveći deo Srba proteran je s područja [[Bilogora|Bilogore]] i Severozapadne [[Slavonija|Slavonije]], dok je na kraju rata, tokom 1995. u operacijama [[Operacija Bljesak|Bljesak]] i [[Operacija Oluja|Oluja]] većina srpskog stanovništva izbegla sa područja Zapadne [[Slavonija|Slavonije]], [[Banija|Banije]], [[Kordun]]a, [[Lika|Like]] i Severne [[Dalmacija|Dalmacije]]. == Historija == === Rani srednji vek === [[Datoteka:Манастирска црква у Крупи на Врбасу.jpg|mini|[[Manastir Krupa]] u [[Dalmacija|Dalmaciji]], sagrađen [[1317]]. godine, najstariji je sačuvani srpski manastir u Hrvatskoj.]] Srbi su se na teritorije koje su ušle u sastav Hrvatske posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], naselili i davno pre seobe pod vođstvom [[Arsenije Čarnojević|Arsenija Čarnojevića]] [[1690.]] godine. Argumenti drevnog prisustva Srba su u predajama Krajišnika. Apostol Pavle putovao je kroz rimsku provinciju Dalmaciju i zatekao kolonizovane Rimljane u primorskim i posavsko - podunavskim gradovima. U selima je sreo unuke domorodaca, desetkovanih u Panonskom ustanku 9. godine. Pavlova propovijed Jevanđelja je većinu domorodaca okrenula Hristu i ostavila dubok trag u predanju našeg naroda. Do ovih dana Krajišnici u blizini Kistanja su pokazivali kud je apostol Pavle prolazio. Rimokatolički poznavaoci Dalmacije od XVII stoljeća beležili su da pravoslavni manastir Krka čuva to predanje. Papa Jovan X potvrđuje ovo predanje po kome su Sloveni Dalmacije, dakle Srbi, od početka sabrani u apostolsku Crkvu. Već tada je uspostavljen srpski kontinuitet u Dalmaciji. Biograf Teodosije beleži da je Sveti Sava bio arhiepiskop Dalmacije i Dakije. O Srbima u Dalmaciji postoje drevna arheološka svedočanstva. Najstarija poznata potiču iz Resanovaca kod Grahova. Onde je otkrivena gromila iz poslednje četvrtine IV veka, direktno uz rimski put. Pisani podaci objašnjavaju pojavu te i drugih gromila, odatle i iz Crljivice. U delu cara Konstantina VII Porfirogenita (913-959) poznato je da Srbi vode poreklo iz zemlje Bojki (današnje razvođe Tise, Dnestra i Sana, u Galiciji). Član delegacije koja je pregovarala sa Hunima Prisk beleži da 434. Boiski (Bojki, odnosno neki Srbi), i sa njima drugi, prilaze Vizantiji, a Huni traže da ih Vizantija odbije. Očigledno su pred Hunima koji 375. provaljuju u Evropu krenuli u seobu na Dunavu i potom se naselili na tlu Dalmacije, kao rimski saveznici. Tokom V veka dešava se svega pojava novih forma posuđa, raširenih u VI veku. Među njima su neke posude prilagođene za drugačiji način spremanja hrane, na ognjištu. Menja se kultura rimskog doba u Dalmaciji. To je indikator vremena dolaska Srba sa severa. Istočni Goti su između 486. i 535. vladali važnim delovima Dalmacije ali nisu ostavili važnog fizičkog traga, nego samo pojedinačne grobne nalaze, na pravcu od Kašića do Sremske Mitrovice. Zdenko Vinski na Greblju u Kninu istraženih 218 grobova iz VI veka pripisuje starosedeocima, uz neznatno prisustvo predmeta germanskog porekla. Groblje odaje regionalne odlike, osobene za Dalmaciju VI veka. Verovatno su sahranjivani Srbi. U oblasti Knina do sada nisu ostavljene gromile uz crkve ranovizantiskog doba (Tepljuh, Sučević i Čuker u Mokrom Polju), kao u Cimešama kod Petrovca. Nova srpska plemena stižu po doseljavanju Avara u Panoniju. Isteravaju Langobarde u Italiju. Srbi se naseljavaju u Dalmaciji i na Dunavu kao vizantijski Krajišnici. Sa sobom su doneli prepoznatljivo grnčarstvo i obnavljaju običaj spaljivanja pokojnika sa konjem. Negdje u to vrijeme stiže još jedno slovensko pleme (Duljebi?) i naseljava se u primorju Dalmacije, između Splita i Trsta. Verovatno između 597. i 615. usledila je i avarska najezda na Dalmaciju. Stradalo je gradsko stanovništvo, pretežno latinskog jezika. Zbog potiskivanja Latina iz unutrašnjosti, došlo je do podele između Latina nastanjenih u primorskim gradovima i već bar tri veka starosedelačkih Srba-Slovena. Sve se završilo oko 615 srpsko-slovenskim osvajanjem glavnog grada Dalmacije Salone (Solin kod Splita). Napad je izazvan prethodnim napadom Latina iz Trilja na Slovene, vjerovatno Srbe nastanjene sa druge strane Cetine. 641 se primirilo neprijateljstvo između Srba i Latina, kada su solinskim izbeglicama u Dioklecijanovoj palati, na zahtjev vizantijskih careva, Srbi omogućili da iskopaju mošti mučenika iz Salone i prenesu ih u Split. Srbi su kao saveznici Vizantije, bili stari neprijatelji Langobarda u Italiji, koji su za saveznike našli Bugare. Napadom Bugara može da se veže skrivanje ostave bronzanih matrica za izradu ukrasa, nađene u selu Pliskovo kod Biskupije. Bugari su potom otišli za Italiju. Langobardi su ih naselili u Beneventu, odnosno u zaleđu Siponta gdje su Srbi probali da se nasele. Naseljaanjem su ugrožavali langobardsku vlast na jugu Italije. Srbi i Sloveni u Istri i primorju takođe su stupili u prijateljske odnose sa Vizantijom. Nema zasad drugih arheoloških podataka o ranom srednjem veku. Crkve ranovizantijskog doba, poput one u Cimešama kod Petrovca, a verovatno u Sučevićima - Mokrom Polju i Tepljuhu, nastavile su da žive. Ustanovljena je izgradnjazida oko veće gromile u Uzdolju u blizini otkrivene crkve, gdje je održavan kult pretka, najkasnije od VII veka, verovatno osnivača tamošnjeg naselja. Dr Velimir Branković pominje da su [[Južni Sloveni]], odnosno Srbi i [[Hrvati]] svoje prve države dobili u [[Panonija|Panoniji]] pod [[Vojimir]]om i [[Ljudevit Posavski|Ljudevitom Posavskim]] oko [[796]]. godine. Srbi su imali i pod [[Višeslav]]om i [[Radoslav]]om [[800]]. godine. Sudbonosno se stvari menjaju sa širenjem Franaka. Car Karlo Veliki i rimski papa želeli su da Dalmaciju uključe u granice zamišljenog obnovljenog Zapadnorimskog carstva. Franci su isprovokovali rat rat i napali 802. vizantijsku Dalmaciju (primorske gradove) i Srbiju pod knezom Višeslavom. Srbi su pružili najjači otpor napadu nadmoćnijeg neprijatelja. Pružen je u tvrđavama Bribir, Knin, Čuker kod Mokrog Polja, i dalje niz Unu. Mir je zaključen između Vizantije i Franačke 812. u Ahenu. Vizantiji su ostala ostrva između Istre i Trogira i primorski gradovi Zadar, Trogir i Split, u koje se tada u većem broju doseljavaju Srbi. Ostala je bez primorja od Istre do Nina, gdje su naseljeni franački saveznici Hrvati pod guduščanskim knezom Ljudemislom. Srbija je ostala bez svoje pokrajine Like, gde su naseljeni Guduščani pod knezom Bornom, bez prostora jugozapadno od Dinare sa Cetinom gde su naseljeni Hrvati sa severozapada Panonske nizine, i bez Zahumlja gdje su se naselili Liciki sa Visle. Franački baroni iz Knina su uspostavili u Biskupiji manastir sa crkvom franačke arhitekture, gdje su se sahranjivali. Iz Knina su vladali naseljenim Hrvatima. Drugo franačko groblje obrazovano je u Vrlici. I pre primanja hrišćanstva Srbi u Dubrovniku bili su Srbi. Hrvati dolaze sa područja preovlađujuće huno-bugarske kulture kao što je sahranjivanje pokojnika sa prilozima u hrani i doneli su nove navike u krajeve u koje su došli kao franački trabanti. Sredinom IX veka se Franačka podelila i država pod vođstvom franačkih barona Hrvatska uspela je da se osamostali. Kratkotrajno je ojačala tokom X veka uz pomoć Franačke i iznuđivala danak vizantijskim primorskim gradovima. Kada su Bugari napadali kneževinu Srbiju sa istoka i 924. čak uspjeli da je najvećim dijelom zauzmu, Hrvatska je upravo u vrijeme iskoristtila da zauzme i taj dio Srbije, Liku i Plivu. U Šipovu je otkriveno srpsko groblje, sa stavljanjem trizne u grob, u kome dolazi do privremenog prekida sahranjivanja u X stoljeću, baš kada je Hrvatska osvojila taj dio Srbije. Srpske izbjeglice u Hrvatskoj, koje beleži car Konstantin Porfirogenit posvedočene su nakitom iz Biskupije, nalik onom iz Matičana i Čečana na Kosovu. Natpisi sa pomenima vladara svedoče o hrvatskom osvajanju Kninske krajine. Raskolom u hrišćanskoj crkvi [[1054]]. godine nastala je podela između Srba i Hrvata na pravoslavce (istočne hrišćane) i katolike (zapadne hrišćane). Slabljenjem Franačke države tokom XI veka opada država Franačkih barona Hrvatska. Kninska krajina u vreme kraljeva Mihaila i Bodina, ako ne i cela Hrvatska, povremeno bivaju uključeni u granice Srbije. Arheološki potvrđuje glagoljičko - ćirilički natpis iz crkve na Kapitulu kod Knina koji svedoči o primjeni zabranjene slovenske službe u crkvi, zabranjene od pape. U to vreme Rim je vodio borbu da svuda svede liturgiju na jednu latinsku, i brisao je sve razlike. Zato su podržali Mađare da osvoje Dalmaciju i onemoguće ujedinjenje zapadnih predela Srbije sa maticom. Izgradnja crkvi sa poprečnim travejima u Uzdolju, Mokrom Polju i drugde svedoči o Bodinovoj vlasti. Mada se crkva podelila, u dubrovačkim katoličkim porodicama se vekovima posle slavila krsna slava i bili su sačuvani mnogi srpski običaji. Spajala ih je ljubav prema narodu, međusobno poštovanje i osećaj slobodoumlja. U srpskim državama [[Bodin]]a, [[Miroslav]]a i posebno [[Nemanjići|Nemanjića]] na [[Balkan]]u, slobodno je radila [[Katolička crkva]], dok je [[Pravoslavna crkva]] imala svoje centre u [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Slavonija|Slavoniji]], [[Južna Ugarska|Južnoj Ugarskoj (Vojvodini)]] i staroj (banskoj) Hrvatskoj: [[Mljet]], Krupa, Krka, [[Krušedol]], [[Hopovo]], [[Orahovica]], [[Marča]], [[Sremski Karlovci]]... Mada je papa podržavao Mađare i onemogućavao ujedinjenje, povratak srpskih pretežno stočarskih rodova nastavljen je pod mađarskom okupacijom. U XI-XII veku Mađarska je bila zemlja uglavnom slovenske kulture, gde pravoslavni dugo nisu bili proganjani. Srpkinja Jelena je bila žena kralja Bele II. Njen brat Beloš bio je namesnik njenom maloletnom sinu Gezi II (1141-1162) i ban Hrvatske. Na brdu Spas u Kninu u groblju iz XI-XII veka, korišćeno verovatno do tatarske najezde 1242, nađen je nakit koji u najvećoj meri odgovara onom otkrivenom u poslednje vreme u Podgorici, Čačku i kod Kruševca. Pravoslavna crkva svo vreme opstala je u Dalmaciji, što manastiri Krka, Dragović, Rmanj i brojne isposnice. Kaluđeri iz Krupe na Vrbasu osnivaju Krupu na Zrmanji, jer su se sklonili kod svojih. === Razvijeni srednji vek === U Dalmaciju se doseoba novih Srba u razvijenom srednjem veku desila u nekoliko talasa. 1305 se desila prva seoba Srba. Svoje hramove, imanja i kuće [[Srbi]] su već tada imali u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] još pre Kosovskog boja. [[Manastir Krupa]] podignut je [[1317]]. godine. Sledeća seoba je bila 1338. godine. Velikaš Mladen Šubić bio je te godine u sukobu s kninskim knezom Nelipićem. Od bosanskog bana Stevana Kotromanića Šubić je zatražio vojsku nego i narod koji će da naseli opustela mesta oko Skradina i reke Krke. Srbi su osnovali [[manastir Krka]] [[1345]]. godine. Sestra cara Dušana Jelna udala se za Mladena Šubića 1347 što je bio dalji podsticaj za doseljavanje Srba u severnu Dalmaciju. Nakon muževljeve smrti 1348. godine ona je postala gospodarka gradova Klisa i Skradina. Vojska srpskog cara pod dvoje njegovih vojvoda stigla je u Jelenine gradove u jesen ili zimu 1355. godine . Nije se u njima nije dugo zadržala, pošto je Dušan već bio mrtav. Vojska se vratila, a komandant vojsko Ðuraš Ilijić grad Skradin predao je Mlečanima. U okolinu Skradina i Klisa naselili su se Srbi, većinom iz Hercegovine. Srpski car Dušan je tada slao svoje mlade vlasteline u Dubrovnik, da se nauče zapadnjačkim načinima ophođenja. 1371 godine prešlo iz Bosne mnogo srpskog naroda prema podacima iz “Dalmatinske hronike” zadarskog nadbiskupa. Srbi su se nastanili u bregovitim stranama Dalmacije. Tih Srba, “Vlaha-šizmatika”, bivalo je sve više, tako da su zabeleženi u Zadru, Šibeniku, Obrovcu a stigli su i pred zidine grada Trogira. Bosansko srpski kralj Tvrtko 1390. zavladao je Dalmacijom i njena vrata doseljavanje Srba još su šire otvoren. Pod kraljem Tvrtkom Knin je opet bio u srpskoj državi. Mramorovi (stećci), poznati iz Biskupije, Uzdolja, uz Sveti Spas na Cetini i širom Krajine su svedočanstvo srpskog pravoslavnog stanovništva. Natpisi ukoliko ga imaju su ćirilički. U istraživanim grobovima zabeležena je trizna, i prepoznatljiva srpska grnčarija, poznata iz Mokrog Polja, Cetine i Bribira. Novi talasi Srba u Tvrtkovo vreme su stizali, naročito na prostore Knina. U vreme kralja Stevana Dabiše, Tvrtkovog nasljednika, 1394. i 1397. godine, kada su Turci izvršili prodore u Bosnu, došlo je do novog talasa iseljavanja Srba u Dalmaciju, naročito oko Knina, u Kninsko Polje, Golubić, Pađene, Polaču. Između dva napada Srbi su podigli manastir Dragović [[1395]] i tada je već u Dalmaciji bilo mnogo srpskih pravoslavnih hramova. Nova seoba bila je između 1413. i 1417. godine, kada je u Dalmaciju prešlo tako mnogo Srba, da se odatle moglo da dobije 5,000 dobrih vojnika. Organizovano doseljavanje Srba u Slavoniju vršeno je i za vreme vladavine [[Dragutin|kralja Dragutina]], a zatim [[Despot Stefan Lazarević|despota Stefana Lazarevića]] i [[Despot Đurađ Branković|despota Đurđa Brankovića]]. Ženidbom hrvatskog bana [[Urlih Celjski|Urliha Celjskog]] sa despotovom ćerkom [[Katarina Branković|Katarinom Branković]] [[1434]]. godine, Srbi se masovnije naseljavaju i u severnu Hrvatsku: [[Medvedgrad]] kod [[Zagreb]]a, [[Kalnik]], [[Križevci|Križevce]] i [[Koprivnica|Koprivnicu]]. Bili su to većinom vojnici, mladi, neoženjeni, koji su se tu i orodili sa Hrvatima, prelazili na katoličanstvo i njihovi potomci vremenom su postajali Hrvati. 1450. godine iz Bosne je prešao veći broj Srba u današnje Kotare i tada je naseljena Kula Atlagića, u kojoj je podignuta srpska pravoslavna crkva, kao i u Pađenima, Polači, Golubiću i Kninskom polju, kao najubedljiviji dokaz o prisustvu Srba u tom delu Dalmacije. Inače to su bila vremena u kojima je verska pripadnost bila mnogo izraženija nego nacionalna. Ljudi tog doba, dakle, više su se određivali po verskoj ili jezičkoj, odnosno plemenskoj pripadnosti. Naravno, bilo je i suprotnih migracija i dešavanja. O poreklu ovih davno doseljenih starih srpskih porodica u katoličku Hrvatsku svedoče samo još njihova nepromenjena prezimena, čuvena i u starom kraju: Brankovići, Borići, Ivkovići, Jugovići, Draškovići, Marčetići, Milićevići, Poznanovići, Radinovići... Promene su se u ovoj oblasti desile pošto su Srbiju (1459), Bosnu (1463), Hercegovinu (1482) i Zetu (1499) osvojili Turci a primorsku Dalmaciju zauzela Venecija. Masa iseljenika iz dinarske zone, naročito iz Bosne i Hercegovine, prodrla je u jadranske oblasti, na zemljište hrišćanske države, mletačke republike, i ovo je bilo od presudnog značaja za docniji razvitak primorja. Turci su se učvrstili u Bosni i osvojili od Ugarske i Mletačke republike delove Dalmacije i zatim sami sprovodili preseljavanje Srba u svoje pogranične oblasti. Poznato je da se sa svojom pratnjom u Dubrovniku nastanila srpska srednjovekovna vlastela koju su Turci lišili imanja, U pratnji je bilo guslara koji su pevali o slavi srpskih junaka. U 16. veku već po celoj Dalmaciji znanje o tome bilo rašireno. Doseljeni pravoslavci su kotlini između Drniša i Knina u dalmatinskoj Zagori dali su ime Kosovo, po polju na kome je bila čuvena bitka. Svi zagorski Srbi na tom Kosovu skupljaju se 15/28 juna svake godine. 1574 godine u jednom izveštaju mletačkog guvernera u Splitu, a reč je o podeli životnih namirnica stanovništvu: zabeleženo je da jedan slepac, stari uskok koga vodi unuka, vraća se s onim što je dobio pevajući pesmu o Kraljeviću Marku a narod je u horu prihvata: svi su je znali. Od 1523. do 1527. godine, iz Bosne, Hercegovine i Stare Srbije izvedena najveća seoba Srba u Dalmaciju u Kninsku krajinu, Bukovicu u Kotare. Doselelo više hiljada srpskih porodica sa mnogim sveštenicima u mjesta napuštena od starosedelaca Srba, prema Končarevićevom srpskom ljetopisu i zvaničnom izveštaju mletačkoj vladi iz 1527. godine. Tada su podignute mnoge pravoslavne crkve, primjerice u Biljanima, Ostrovici, Karinu, Ðevrskama, Kistanjama, Biovičinom Selu, Radučiću, Mokrom Polju, Žagroviću. Srpsko gospodarstvo nad Kalnikom trajalo je npr. čitavih sto godina, do [[1537.]] i [[Nikola Hercegović|Nikole Hercegovića]]. Zbog toga se srbstvo ponajbolje i očuvalo, tvrdi [[dr Velimir Branković]], baš u Slavonskoj krajini. Nedugo nakon srpske seobe, od 1537. do 1540. godine, došlo je do mletačko-turskog rata i podijele Dalmacije između Mletačke republike i Otomanskog carstva. Republika je zadržala uski primorski pojas s gradovima dok je Turskoj pripao kontinentalni dio koji obuhvata Kotare, Bukovicu, Kninsku krajinu u okviru novostvorenog Ličkog sandžaka, zatim Kosovo polje, Cetinsku krajinu i druge delove s druge strane reke Krke. Nema pouzdanih brojeva koliko je bilo Srba u turskoj Dalmaciji. Zvanični izveštaj za mletačku Dalmaciju iz 1575. godine pominje 40.656 duša, od kojih 13.297 Srba. Vatikan je u hrvatskom katolicizmu gledao kao jedno borbeno jezgro protiv šizmatika, a sa juga stvarao je slično jezgro, Arbanase. Arbanasi su sve vidnije pristajali uz tursku vlast i postajali sve oštrija snaga protiv Srba. Vatikan je u pokatoličavanju Arbanasa tražio saveznika protiv Srba, a ne saveznika koji bi bio udružen sa Srbima, pogodan za borbu protiv islamskog nadiranja. Takvom stavu Vatikana odgovarao je i onaj pokolj Srba u severnoj Albaniji (Skadar - Đakovica) još 1574. od strane sve izraženijih srpskih protivnika Albanaca. Na svim kontinentima je Vatikan uspeo da naturi katoličanstvo priznajući mu grubi feudalni poredak - uobraženost i nakićenost verskih vlastodržaca počev sa najvišeg mesta. Ispred svojih vrata, na istočnoj obali Jadrana, vekovima nije mogao da ispred svojih vrata, da uništi srpsko pravoslavlje i obrazuje ona katolička jezgra kao kod drugih naroda. Pokušali su da Srbe pridobiju za katoličku crkvu sa srpskom oznakom. Srpska masa imala je otpornost koju hrvatska masa nije imala. Sa tim Vatikani je malo ili delimice uspelo, pa je u celosti pridobijene Hrvate za katoličanstvo i pojedine povodljive Srbe proglašavao jednom nacijom - hrvatskom. Tako je stvarao na zapadnom Balkanu jedan čvrst katoličko-hrvatski sistem koji je vekovima sve upornije upućivan protiv Srba. === Kasni srednji vek === [[Turska|Turskom]] najezdom i razbijanjem starih srpskih država, Srbi su saterani na zapadne i severne granice Balkana. Dok ih je na jugu pratila nasilna [[islamizacija]], na severozapadu Srbi su bili pod udarom [[Germanizacija|germanizacije]] i [[Unijaćenje|unijaćenja]] i to u vreme mira. Decenije su prolazile bez znatnijeg pomeranja stanovništva. 1633. godine je zbog turskih zuluma iz Bosne i Srbije mnogo srpskih porodica prebegao je na mletačku teritoriju i naselio se na prostore oko Zadra, Šibenika i drugih gradova o čemu je zvanični izveštaj poslao lično dalmatinski providur Frančesko Zena. No petnaestak godina docnije kuga je pohodila je ove krajeve, naročito oko Šibenika, i odnijela na hiljade duša dok se dio stanovništva zbog gladi, odseleo u druge pokrajine. Pola veka docnije, u toku rata Svete lige protiv Turske, od 1683. do 1699. godine, došlo je do promene mletačko-turske granice u Dalmaciji. Republika je došla u posed Kninske krajine i potpuno zaokružila granice Dalmacije, koje će da zadrži do kraja mletačke vlasti na ovoj strani Jadranskog mora. === Od seobe 1690. do revolucije 1848. === U XVIII veku bile su nove seobe u mletačku severnu Dalmaciju. Dva izvora svedoče. Prvi potiče iz 1706. godine od vikara skradinskog biskupa, koji tvrdi da se u tridesetak sela Skradinske biskupije naselelo više od 10.000 šizmatika iz Panonije, koje je prevodilo njihovih dvadesetak kaluđera. Posle proterivanja Turaka muhamedanski Dinarci su retko ostajali u Zagori, ili su prelazili u hrišćanstvo kao na primer u selu Otonu). Mnogi su doseljeni pravoslavni dinarski Srib primili katoličku veru, naročito severno od Neretve, u okolini Makarske, Šibenika, u polju Dicmu od Splita, itd. Deo starog stanovništva Boke Kotorske iselio je u predeo severno od Trogira, npr. u selo Ubli. [[Reka Sava]] i [[Beograd]] su sredinom 18. veka bili granica dva carstva. Na prostorima Hrvatske i Slavonije, katoličko nasilje nad pravoslavcima imalo je za posledicu njihove sve češće pobune. Kada je [[1755.]] godine Zagreb preoteo manastir Marču, izbila je [[Severinska buna]], koju je vodio Srbin [[Petar Ljubojević]] iz okoline [[Bjelovar]]a. 1758, Dalmacija i Boka Kotorska imala je 51.268 pravoslavnih podanika što je bilo dve trećinu celokupne njene populacije, ostatak su bili Katolički Srbi, Talijani i nešto malo Grci poreklom iz mletačkih poseda na Kipru. Veći dio srpskog stanovništva nalazio se, naravno, u sjevernoj Dalmaciji oko Zadra, Knina i Benkovca. 1768-1774. u toku rusko-turskog rata dosta Srba iz Bosne prešlo je u Dalmaciju. Samo u Skradin se naselilo 400 duša i nepoznat broj ostao je u okolini Zadra, Šibenika i Knina. Osma decenija XVIII veka značila je da srpsko stanovništvo u sjevernoj Dalmaciji će da se proredi. Zbog iseljavanja do koga je došlo zbog gladi i verskog ugnjetavanja, a iz dela koji je bio pod Turcima, zbog njihovog zuluma nad hrišćanima. 1774 godine zabeležio je Arhimandrit manastira Krupe Gerasim Zelić da se zbog gladi u Tursku i u Austrijsku monarhiju, pnajviše u Srem iselelo oko 1.000 srpskih porodica. U izveštaju iz 1790 Generalni providur za Dalmaciju kaže da je na području Zadra u 12 pravoslavnih srpskih sela i 89 zaselaka bilo 24.313 duša. Bilo je to vreme pokreta za očuvanje srpskog nacionalnog bića u Dalmaciji, severnoj Hrvatskoj, Slavoniji i [[Podravina|Podravini]]. Krajem 18. veka tu su otvorene i prve srpske [[škola|škole]]. U tom periodu podignut je i najveći broj pravoslavnih [[Crkva (građevina)|crkava]], kao i [[bogoslovija|bogoslovije]] u [[Metak|Metku]], [[Zalužnica|Zalužnici]], [[Plaški|Plaškom]] i [[Karlovac|Karlovcu]]. Samo [[Gornjokarlovačka eparhija|episkop Gornjokarlovački]] [[Lukijan Mušicki]] osnovao je osamdeset srpskih škola. U [[Pakrac]]u je iz Bogoslovske škole kasnije izrasla srpska Učiteljska škola i sva ostala srednja učilišta, a u okviru njih i [[KUD Karadžić|KUD „Karadžić“]]. Tada je izlazio i srpski časopis „[[Dobri pastir]]“. Srbi u gradovima vrlo rano ulaze u modernizacijske procese. U krajiškom, povojačenom društvu su ti procesi znatno sporije napredovali, a činjenica je da je veći broj Srba u Hrvatskoj bio upravo iz seoskih sredina. Srbi u gradovima bili su disperzirani po čitavoj Hrvatskoj, što je otežavalo buđenje njihove nacionalne svesti. Ipak, Srem je izuzetak. Ovde najveći broj stanovnika i na selu i u gradovima predstavljaju Srbi, a budući da je bio podeljen između [[Vojna krajina|Vojne krajine]] i civilnog dela Hrvatske te se u njemu nalazilo i središte srpskoga pravoslavlja u Habsburškoj Monarhiji, bio je plodno tlo za razvitak narodnog preporoda. I u drugim gradovima, poput [[Vukovar]]a, [[Osijek]]a, [[Požega (Slavonska)|Požege]], [[Zagreb]]a i [[Karlovac|Karlovca]], Srbi su razvijali svoju nacionalnu svest, ali je zbog njihove relativno male zastupljenosti to bilo znatno slabije nego u sremskim središtima. Porazom Mletačke republike 1797. godine Dalmacija i Boka Kotorska dolaze su pod austrijsku, zatim pod francusku, a od 1813. godine, ponovo pod austrijsku vlast. 1835 je u Dalmaciji je bilo 71.426 pravoslavnih stanovnika srpske narodnosti. Kada u [[Zagreb]]u i drugim gradskim centrima počinje [[ilirski pokret]] suštinski se menjaju hrvatsko-srpski odnosi.<ref name="D. Roksandić 1991">D. Roksandić, Srbi u Hrvatskoj, Zagreb 1991.</ref> Panslavistički pokreti i demokratizacija kulture znatno utiču na odnose Hrvata i Srba. To je ujedno prelomna faza za integraciju srpske nacije u hrvatsko društvo. U tom smislu se, u vrlo kratkom periodu, prevladavaju verske netrpeljivosti te se stvaraju osnove za građanska prava. Istaknuti hrvatski Ilirci [[Janko Drašković]], [[Ljudevit Gaj]] i [[Ivan Kukuljević]] zalažu se za punu ravnopravnost „domorodaca“ obeju veroispovesti i versku trpeljivost. Mnogi Srbi učestvuju u hrvatskom narodnom preporodu i postaju njegovi najistaknutiji pristalice kao npr. [[Petar Preradović]] i [[Anastas Popović]]. === Revolucionarna 1848. godina === [[Datoteka:The_May_Assembly_1848_in_Sremski_Karlovci.jpg|mini|desno|300p|Majska skupština]] Saradnja Srba i Hrvata dosiže svoj vrhunac u [[Revolucija 1848/49.|revoluciji 1848. godine]]. Godine [[1848]]. i Srbi učestvuju u revolucionarnim i kontrarevolucionarnim gibanjima. Budući da su [[Mađari]] odbili srpske zahteve za priznavanjem prava narodnosti u okvirima narodno-crkvene autonomije i za slobodnom upotrebom „narodnog jezika“, Srbi su stali na stranu [[Habzburška monarhija|Austrije]]. U drugoj fazi pokreta održana je [[Majska skupština]] u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]] od [[13. maj|13]] do [[15. maj]]a. Na toj skupštini ističe se pravo srpskog naroda u Austriji i Ugarskoj na autonomni, politički i kulturni razvitak. Radi ostvarenja toga prava traži se ustrojstvo [[Srpska Vojvodina|Srpske Vojvodine]]. Istovremeno se izglasava zaključak da se bira srpski vojvoda, graničarski pukovnik [[Stevan Šupljikac]], da se mitropolit [[Josif Rajačić]] proglasi patrijarhom, da se proklamuje politički savez između Srpske Vojvodine i Hrvatske, Slavonije i Dalmacije „na osnovu slobode i savršene jednakosti“. Odluke Majske skupštine nisu smatrale zakonitim ni Mađari ni Austrijanci. Austrija je tek kasnije priznala legalitet ovim odlukama, prilikom obračuna s mađarskim pokretom. Nakon pobede nad Mađarima Austrija je, da bi oslabila mađarski položaj, dala Vojvodini status posebne krunske oblasti. Formirana pod imenom [[Srpska Vojvodina i Tamiški Banat|Srpska Vojvodstva i Tamiškog Banata]], kao autonomna jedinica, dejstvovala je u prvi mah umirujuće, jer je izgledalo da se njome ispunjavaju zahtevi Srba s Majske skupštine. Ipak, Srbi su tim činom bili izigrani. Srpski Vojvodinom upravljao je austrijski guverner, njeno središte se nalazilo u [[Temišvar]]u, u njenim školama i ustanovama obavezni jezik je bio nemački, a titulu njena vojvode nosio je sam car. Istovremeno, Hrvatski sabor, poduprt krajiškim težnjama, izradio je prvi program teritorijalne integracije [[Vojna krajina|Vojne krajine]] s građanskom Hrvatskom. Krajiški ustav utvrđuje da je Vojna krajina nerazdruživ deo Trojedne Kraljevine. Krajiški ustav precizirao je još dve odredbe: novi zakoni za Krajinu mogu se donositi samo u Hrvatskom saboru, a narodni se jezik uvodi u sve javne poslove Krajine iu njene škole. Osim toga, sva zemlja koju Krajišnici poseduju proglašena je „njihovom pravnom svojinom“. Austrija nakon poraza Mađara nije dopustila demobilizaciju Vojne krajine, što je hrvatski sabor takođe tražio. U Hrvatski sabor ulaze [[1848]]. godine i predstavnici Srba iz gradova građanske Hrvatske. Srpski kandidati predstavljaju gotovo polovinu saborskog zastupstva i najbrojniji su u onoj skupini zastupnika koja od početka zasedanja insistira na radikalnijim rešenjima otvorenih pitanja.<ref name="D. Roksandić 1991"/> Iste godine u aprilu [[1848]]. proglasili su [[Srbi u Dalmaciji|Srbi iz Dalmacije]] svoja zahtevanja. Tražili su, među ostalim, potpunu slobodu crkve, slobodan prelaz sa katoličke vere na pravoslavnu i obrnuto, državne plate za sveštenike, slobodu škola itd. Što se tiče [[Josip Jelačić|bana Josipa Jelačića]], njegov stav o „slogi i bratinstvu“ između Hrvata i Srba nikada nije dolazio u pitanje. O tome svedoči i njegov ćirilični proglas „Narodu srpskom i srpskom u Trojednoj Kraljevini Dalmacije, Hrvatske i Slavonije“ u vezi sa svojim imenovanjem za bana. === Od Revolucije 1848. do Prvog svetskog rata === [[Datoteka:Petar Preradović square in Zagreb.jpg|mini|desno|250p|Saborni hram Preobraženja Gospodnjeg u Zagrebu iz 1866. godine]] Nakon ovoga vrlo burnog perioda, koje je protkano uskom saradnjom Srba i Hrvata, dolazi period razvitka nacionalizama i kod jednih i kod drugih. Sve rasprave o etnogenezi Srba i Hrvata, o državnim tradicijama i prostorima jednih i drugih, o kulturnim sferama, nastaju upravo u vreme nakon [[1848]]. godine. Cvijić je utvrdeo da se uopšte u jadranskom varijetetu, javljaju neke osobine i neke podobnosti i ovo je stanovništvo, onako kao i ono u Šumadiji, Hercegovini i Crnoj Gori, jedna od najsnažnijih i najaktivnijih grupa među zapadnim Južnim Slovenima. Ipak, bez obzira na to, potres koji je pogodio Monarhiju [[Austro-ugarska nagodba|Austro-ugarskom]] i [[Hrvatsko-ugarsko kraljevstvo|Hrvatsko-ugarskom nagodbom]] ukazao je i Hrvatima i Srbima u Hrvatskoj da jedni bez drugih ne mogu funkcionisati, tj da mogu štititi svoje interese jedino ako nisu nacionalno konfrontirani. Godine [[1860]]. krajiški zastupnici ulaze u Hrvatski sabor, s pravom učestvovanja u raspravi o državnopravnim pitanjima. Sledeći je korak bilo demobilizaciju Vojne krajine [[1871]]. godine. U XIX veku nositelji srpske narodne misli u Dubrovniku bili su Srbi katolici. Značajan su činilac srpskog naroda. Otvoreno su se borili protiv poricanja o postojanju srpstva u Dubrovniku. Mada je u Dubrovniku stvorena praksa da se niko u grad ne prima za stalnog žitelja ako ne usvoji pravilo katoličke crkve, pokatoličeni pravoslavni Srbi ostajali su i dalje Srbi, čuvajući svoju tradiciju i svoje običaje. Srpska obeležja u Dubrovniku su svuda, u pesmama Srba Dubrovčana, u štampi XIX i početkom XX veka, u društvima koja su osnovana, u jeziku i književnosti starih Dubrovčana. Po svom nacionalnom karakteru dubrovačka književnost bila je srpska većim svojim delom. Pisana je štokavskim dijalektom pre nego što je taj dijalekat postao osnovica književnog jezika Srba. Srbi su vekovima pod pritiskom Vatikana da se pokatoliče, što je snažno prvi put kulminisalo u XIX veku. Srbi su snažno pritisnuti hrvatsko-arbanaškim makazama u službi Vatikana trpeli kroz vekove. Uz živu srpsku tradiciju vezanu za pravoslavnu veru i prošlost čuvala se kod Srba u Dubrovniku i hercegovačka nošnja pa je dubrovački nadbiskup morao da preduzima posebne mere protiv sveštenih lica koja nisu htela da odbace poznatu hercegovačku kapu. Čuvao se srpski narodni duh, narodna književnost, junačke i lirske pesme, pevanje uz gusle, pa se tragovi osećaju i u delima mnogih dubrovačkih pisaca. Matija Ban i Medo Pucić su burnih godina 1848/49. dubrvačko slovinstvo opravdano izjednačavali sa srpstvom, jer je dubrovačko slovinstvo uglavnom značilo što i srpstvo, sa onim nasleđem iz zaleđa, i da je u stvari tada samo dobilo svoje pravo ime. U vremnima bana [[Ivan Mažuranić|Ivana Mažuranića]] i bana [[Kuen Hedervari|Kuena Hedervarija]] Srbi dolaze na visoke funkcije u hrvatskom društvu. Sve tri najviše funkcije Civilne Hrvatske i Slavonije, osim banke, drže Srbi u vreme bana Mažuranića. Šef Odjeljenja za unutrašnje poslove i podban je [[Jovan Živković]]. Predsednik vrhovnog suda je [[Livije Radivojević]], a [[Nikola Krestić]] je predsednik Hrvatskog sabora. Za vreme Kuena Hedervarija deo Srba je pristajao uz njegovu promađarske politiku. Ipak, na izborima za crkveno-narodni sabor [[1897]]. godine koalicija srpskih liberala, radikala i samostalaca pobeđuje „Kuenove Srbe“ ostavljajući im jedva koji mandat. Službena ugarska politika podsticala je u vreme Kuena Hedervarija konflikte između Hrvata i Srba. Narodna slobodumna stranka [[Svetozar Miletić|Svetozara Miletića]], koja je svoj program osmislila u [[Ruma|Rumi]] [[1881]]. godine, insistira na jednakosti Srba i Hrvata u crkvenoj i školskoj autonomiji i na priznanju srpskog naroda u [[Austrougarska|Austrougarskoj]] tako da se u svakom zakonu spominje i srpski narod, a jezik da se naziva hrvatski ili srpski. Godine [[1887]]. zastupnici u Hrvatskom saboru potvrđuju crkveno-narodnu srpsku autonomiju. Ugledajući se na ugarski saborski član -{IX}- iz [[1868]]. godine, Srbi imaju autonomiju crkve i škole, obezbeđena im je ravnopravnost sa ostalim religijama, a isto se tako slobodno smeju služiti ćirilicom u čitavoj Kraljevini Slavoniji i Hrvatskoj, a u krajevima gde žive u povećanom broju mogu se služiti samo ćirilicom. Srbi u Hrvatskoj u zadnjim decenijama [[19. vek]]a inicijativama [[Vladimir Matijević|Vladimira Matijevića]] stvaraju niz jakih institucija kao što su [[Srpska banka]], [[Savez srpskih zemljoradničkih zadruga]] i [[Srpsko privredno društvo Privrednik (1897—1946)|Srpsko privredno društvo Privrednik]]. Od [[1884]]. godine izlazi i „Srbobran“, stranačko glasilo [[Srpska samostalna stranka|Srpske samostalne stranke]]. U prvim godinama [[20. vek]]a na području Dalmacije i Hrvatske nastaje Hrvatsko-srpska koalicija. Srbi Dubrovčani pokušavaju da smire srpsko-hrvatski spor i opredeljivali su se sve više za srpsko ime i za srpsku stranku. Pokretu su pristupili najširi krugovi: i trgovci, i radnici, i sveštenici katolički. Srpska kulturno-prosvetna društva u Dalmaciji nisu bila podeljena na društva Srba katolika i Srba pravoslavaca, nego su bila zajednička. U oktobru [[1905]]. potpisane su dve rezolucije, od kojih je Zadarsku potpisala srpska strana, a Riječku hrvatska, u kojima se ističe jedinstvo hrvatskog i srpskog naroda te njihova ravnopravnost. Srbi u Zadarskoj rezoluciji daju podršku Hrvatima za ujedinjenje Dalmacije i ostatka Hrvatske. [[Hrvatsko-srpska koalicija]] pobeđuje na izborima [[1905]]. i [[1906]]. godine, ali je do izbora [[1907]]. ona slomljena pod pritiscima iz [[Beč]]a i [[Budimpešta|Budimpešte]]. Ipak, koalicija se nije raspala ni u vreme velikih montiranih procesa protiv hrvatskih Srba ([[Veleizdajnički proces|Veleizdajnički]] i [[Fridjungov proces]]). Budući da su uticaji Miletićeva Srpske samostalne stranke, koja se nije slagala sa ugarskom službenom politikom, bili sve jači u narodnocrkvenim saborima, godine [[1912]]. ugarska vlada ukinula je srpsku autonomiju ukidanjem narodno-crkvenih sabora. U periodu između [[Aneksija Bosne i Hercegovine|aneksije Bosne i Hercegovine]] i početka [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]] dolazi do razvoja ekstremnih struja i kod Srba i kod Hrvata. [[Datoteka:Austria hungary 1911 and post war borders.jpg|mini|desno|250p|Po popisu stanovništva Ugarske iz 1910. godine, Srbi sačinjavaju oko 24 % stanovništva autonomne Hrvatske pod mađarskom upravom. Hrvatska tada nije uključivala Dalmaciju, ali je uključivala Srem.]] Kada su, [[Evropa|Evropu]] zahvatili novi ratovi, Beču nije odgovarala srpskohrvatska sloga, pa je Slavoniju i Vojvodinu prepustio uticaju militantne [[Budimpešta|Pešte]]. To mučno razdoblje potpune podložnosti Hrvatske [[Ugarska|ugarskim]] ([[mađari|mađarskim]]) interesima i novog nasilja nad Srbima trajalo je sve do [[1918]]. godine, jer je Austrougarska želela da reformu svoje monarhije izvrši na račun [[Sloveni|Slovena]], a pre svega, Srba. Posle atentata [[Gavrilo Princip|Gavrila Principa]] na prestolonaslednika [[Franc Ferdinand|Franca Ferdinanda]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], Srbi su u ovoj monarhiji, pa i tadašnjem hrvatskom prostoru postali „veleizdajnički narod“. Antisrpskih demonstracija, uz rušenje i skrnavljenje grobalja i crkava, bilo je u Zagrebu, [[Đakovo|Đakovu]], [[Petrinja|Petrinji]], Slavonskom Brodu, a manje u dalmatinskim gradovima [[Šibenik]]u, Splitu i Dubrovniku. Posle objave mobilizacije avgusta 1914. godine, Srbi su nasilno uzimani kao taoci, zatvarani u logore, čak i streljani, a mnogi su proterivani iz mesta stanovanja. Sve je to vršeno uz saglasnost hrvatskog [[Sabor]]a, pod optužbama za vređanje Cara i širenje srpske propagande. Došlo je čak i do javnih suđenja u Zagrebu, gde su na „crnu klupu“ seli [[Srđan Budisavljević]], poslanik [[Laza Popović]], [[Milan Teodorović]] i [[Đorđe Gavrilović]]. Tokom 1916. montiranih procesa bilo je i u Splitu, Zadru i Dubrovniku. Naredbom [[Ban]]a, ćirilica je zabranjena još na početku [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]], a potom i srpski listovi: ''Novi Srbobran'', ''Srpski Glas'' i ''Dubrovnik''. Za vreme Prvog svetskog rata velik broj hrvatskih Srba učestvuje u ratu na strani Austrougarske. Dobar je primer za to [[Svetozar Borojević]], koji je dostigao čin feldmaršala i bio jedan od retkih uspešnih austrijskih generala na bojištu. [[Majska deklaracija|Majskom deklaracijom]] i [[Krfska deklaracija|Krfskom deklaracijom]], koje su potpisane za vreme Prvog svetskog rata, otvaraju se mnoge mogućnosti, ali i pitanja u vezi s mogućom budućom zajedničkom državom južnih Slovena. === Period Kraljevine Jugoslavije (1918 — 1941) === Formiranjem Nacionalnog veća Slovenaca, Hrvata i Srba težilo se jednakosti u novonastaloj [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|Državi Slovenaca, Hrvata i Srba]]. [[Svetozar Pribićević]] održao je govor u [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]] [[29. oktobar|29. oktobra]] [[1918]]. godine na kojem je među ostalim izjavio da su u zajedničkoj državi Slovenci, Hrvati i Srbi potpuno jednak faktor i da su ta tri narodna imena izraz za jednu politiku i narodnu svest.<ref>''Glas Slovenaca, Hrvata i Srba'', br. 237 od 5. oktobra 1918.</ref> Na Svetozara Pribićevića i njegove sledbenike nakon ujedinjenja Države SHS sa [[Kraljevina Srbija u Prvom svetskom ratu|Kraljevinom Srbijom]] i [[Kraljevina Crna Gora|Kraljevinom Crnom Gorom]] u [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]] pada glavnina mržnje Hrvata zbog neravnopravnog, iznuđenog ujedinjenja, a potom i zbog političke, privredne i nacionalne represije velikih razmera koja je usledila odmah nakon ujedinjenja. Pribićević je u zajedničkoj vladi sa radikalom [[Nikola Pašić|Nikolom Pašićem]] izdržao svega godinu dana. Samostalna demokratska stranka, kako se zvala Pribićevića stranka, težila je integralnom jugoslovenstvu i jakoj nacionalnoj državi. Od [[1925]]. godine pa sve do [[1939]]. Samostalna demokratska stranka, kao najjača stranka hrvatskih Srba, ne izlazi iz opozicije, a i [[1939]]. godine se vraća na vlast kao koalicioni partner [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]] u [[Seljačko-demokratska koalicija|Seljačko-demokratskoj koaliciji]]. Pribićević će svoj život završiti zatvoren u [[Prag]]u [[1936]]. godine, ali će njegova ideja o saradnji hrvatskih i srpskih političara preživeti sve do Drugog svetskog rata. U Zagrebačkim puntikacijama iz [[1932]]. godine koje je donela Seljačko-demokratska koalicija, teži se federalnom uređenju [[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslavije]]. Prema etničkoj mapi srpskohrvatskog prostora centralne [[Jugoslavija|Jugoslavije]], koja je [[1936]]. godine rađena za potrebe [[Krunski savet|Krunskog saveta]] [[Knez Pavle Karađorđević|Kneza Pavla]], 90% stanovništva u [[Zapadna Slavonija|Zapadnoj Slavoniji]], [[Banija|Baniji]], [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]] i [[Dalmatinska Zagora|Dalmatinskoj Zagori]], činili su Srbi{{činjenica|date=09. 2009.}}. Tada je u granicama današnje Hrvatske bilo 1,2 miliona Srba. Pet godina kasnije, međutim, u [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisnoj Državi Hrvatskoj]] (NDH), nemački vojni predstavnik [[Glez fon Horstenau]] zapisao je u Zagrebu da Srbi u Hrvatskoj čine 31 odsto stanovništva i da su najviše koncentrisani u [[Savska banovina|Savskoj]], [[Vrbaska banovina|Vrbaskoj]] i [[Primorska banovina|Primorskoj banovini]]. U nemačkim službenim izvorima, u NDH je krajem [[1940]]. godine, živelo 1.847.000 Srba, a Hrvata tri miliona. Na teritoriji NDH postojalo je devet srpsko-pravoslavnih eparhija, od čega su četiri bile u Hrvatskoj: [[Slavonska eparhija|Slavonska]] u Pakracu, [[Zagrebačko-Ljubljanska eparhija|Zagrebačka]], [[Gornjokarlovačka eparhija|Gornjokarlovačka]] i [[Dalmatinska eparhija|Šibenska]]. Osnivanjem [[Komunistička partija Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]] [[1937]]. godine, sve je veći broj Srba seljaka okupljen u ovoj stranci. [[Sporazum Cvetković-Maček|Sporazumom Cvetković - Maček]] [[1939]]. godine u kojem učestvuje kao partner [[Hrvatska seljačka stranka]] i [[Samostalna demokratska stranka]], stvorena je [[Banovina Hrvatska]]. Jedan deo Srba nezadovoljan je tim rešenjem te traže stvaranje nove političke jedinice, Srpske krajine, sastavljene od delova Bosanske i Hrvatske krajine. Ipak, zbog vrlo male podrške toj grupi, do stvaranja takve jedinice nije došlo. === Genocid u NDH i oružani otpor (1941 — 1945) === {{main|Genocid u NDH|Ustanak u NDH|ZAVNOH}} Uspostavom [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]] [[1941]]. godine počelo je najtragičnije razdoblje u istoriji srpskog naroda u Hrvatskoj. Dolaskom [[Ante Pavelić]]a i [[ustaše|ustaša]] na vlast, Srbi su kao narod jednostavno bili potisnuti i podvrgnuti [[genocid]]u. To je ozakonjeno „Odredbama za obranu naroda i države“, zatim „Odredbom o zabrani ćirilice“ i „Naredbom o obeležavanju pravoslavaca“ trakom sa natpisom „P“, kao i „Odredbom za jezička pitanja“, koja je imala za cilj da da iskoreni [[srpski jezik|srpski]] iz [[hrvatski jezik|hrvatskog]] jezika. I kroz sve druge zakone koje je donosila vlada NDH, diskriminacija i genocid nad Srbima bio je legalizovan. Ustanak je planuo isprva u krajevima koji su bili naseljeni srpskim stanovništvom. Ipak, u otporu ustašama, nacistima i fašistima učestvovali su zajedno Srbi i Hrvati. Iz zajedničkog otpora neprijatelju rađa se prividno jedinstvena Jugoslavija, iako i Hrvati i Srbi u Hrvatskoj baštine traume izazvane strahotama iz Drugog svetskog rata. Dokumenti [[ZAVNOH]]-a potvrđuju Srbe iz Hrvatske zajedno sa Hrvatima kao konstituente u formiranju ZAVNOH-a i u donošenju svih njegovih dokumenata kojima je tokom [[Narodnooslobodilački rat|Narodnooslobodilačkog rata]] uspostavljena Demokratska Srbija (uz formiranje i djelovanje Srpskog kluba odbornika u okviru ZAVNOH-a).<ref>U Plitvičkoj rezoluciji od [[14. jun]]a [[1943]]. godine u tački 11 stoji da je ZAVNOH sastavljen od predstavnika hrvatskog i srpskog naroda, te nacionalnih manjina u Hrvatskoj, bez obzira na njihovu političku i versku pripadnost. Zato su se u ZAVNOH-u okupili i pristalice bivše [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]], [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]], [[Komunistička partija Hrvatske|Komunističke partije]], predstavnici narodnih udruženja kao „Seljačke sloge“, „Seljačkog kola“, „Privredne sloge“, sindikata itd., koji bez obzira na sve razlike stoje nepokolebljivo na stanovištu borbe protiv fašističkih okupatora i njihovih slugu i pomagača.</ref> Srpski klub vićnika ZAVNOH-a osnovan je [[10. novembar|10. novembra]] [[1943]]. godine, te je osnivanje Kluba dokaz pune ravnopravnosti i jednakosti Srba i Hrvata u Hrvatskoj.<ref>ZAVNOH, Zbornik dokumenata 1943, Zagreb 1964</ref> Povereništvo prosvete ZAVNOH-a uputilo je [[9. februar]]a [[1945]]. raspis narodnooslobodilački odborima o upotrebi pisama u osnovnim i srednjim školama u Hrvatskoj. U tome raspisu stoji da se u školama uče i ćirilica i latinica. Nesumnjivo je najvažniji dokument Trećeg zasedanja ZAVNOH-a Deklaracija o osnovnim pravima naroda i građana Demokratske Hrvatske, jer je on osnova ustavnopravnog razvoja [[Narodna Republika Hrvatska|NR/SR Hrvatske]] u čitavu poslijeratnom periodu. U Deklaraciji stoji da su hrvatski i srpski narod u Hrvatskoj potpuno su ravnopravni.<ref>ZAVNOH, Zbornik dokumenata 1944, (od 1. januara do 9. maja), Zagreb 1970.</ref> Osnivanjem Srpskog kluba vićnika ZAVNOH-a usledilo je, na polju kulture i osivanje Srpskog pevačkog društva „Obilić“, pokretanje lista „Srpska reč“, a [[14. novembar|14. novembra]] [[1944]]. godine u [[Glina (grad)|Glini]] osnovano je i [[Srpsko kulturno društvo Prosvjeta]]. === Period SFR Jugoslavije (1945 — 1990) === === Rat u Hrvatskoj (1990 — 1995) === {{glavni članak|Rat u Hrvatskoj|Republika Srpska Krajina|Erdutski sporazum}} Dana [[27. jun]]a [[1990.]] godine na osnovu 43. amandmana na [[Ustav]] Hrvatske, Skupština opštine [[Knin]] donela je odluku o formiranju Zajednice opština Severna Dalmacija i Lika, što je faktički bio zvaničan predlog zagrebačkim vlastima za uvođenje m srpske autonomije u Hrvatskoj. Tom prilikom je lider tek osnovane [[Srpska demokratska stranka (Hrvatska)|Srpske demokratske stranke]] dr. [[Jovan Rašković]] javno istakao da je Zajednica opština baza za uspostavljanje političkog, a i teritorijalnog jedinstva srpskog naroda i korak ka modernoj autonomiji. Dr. [[Milan Babić]], tadašnji predsednik opštine Knin, odricao je da je tu reč o stvaranju srpske države, govoreći da se samo radi o reakciji Srba na kroatizam i na torturu većine u hrvatskom Saboru. 25. decembra [[1990.]] godine Ustav Hrvatske je promijenjen, što su Srbi smatrali oduzimanjem prava konstitutivnoga naroda, iako je Ustav jamčio jednaka prava svim narodima, kako Srbima tako i Hrvatima i ostalima. Sabor 25. juna [[1991.]] godine, proglasio stvaranje nove nezavisne Hrvatske, došlo je do oružanih sukoba i otcepljenja prvo te Zajednice opština, a potom i delova [[Zapadna Slavonija|Zapadne Slavonije]], kao i Istočne Slavonije, Baranje i Zapadnog Srema u jedinstveno područje [[Republika Srpska Krajina|Republiku Srpsku Krajinu]], [[19. decembar|19. decembra]] [[1991.]] godine. Ovo područje naseljavalo je u toku [[Rat u Hrvatskoj|rata]] oko 360.000 stanovnika, a od strane međunarodne zajednice proglašena je UNPA (ružičastom) zaštićenom zonom. Babić je kasnije na [[MKSJ]]-u u Haagu priznao da ga je prevarila [[Slobodan Milošević|Miloševićeva]] [[Uloga srpskih medija u jugoslovenskim ratovima|propaganda]] te je izrazio žaljenje i molio Hrvate za oprost.<ref>{{cite web|title=Milan Babić: Priznanje krivice|url=http://www.icty.org/sid/208|date=27. januar 2004|publisher=MKSJ}}</ref> Godine [[1991]]. godine grupe intelektualaca i uglednih Srba iz Hrvatske pokreće inicijative u cilju sprečavanja rata i iznalaženja razrešenja konfliktne situacije u Republici Hrvatskoj mirnim putem. U tom kontekstu osniva se [[Srpski demokratski forum]]. U [[Zagreb]]u se obnavljaju i [[Srpsko kulturno društvo Prosvjeta]] i [[Srpsko privredno društvo Privrednik]] do kraja [[1993]]. godine. Osniva se i [[Srpska narodna stranka (Hrvatska)|Srpska narodna stranka]] koja s izbijanjem rata u Hrvatskoj postaje politička partija koja je zastupala interese Srba na područjima pod nadzorom hrvatske vlasti. Srpska narodna stranka je u periodu od [[1992]]. do [[1995]]. godine u [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]] imala 3 poslanika s [[Milan Đukić|Milanom Đukićem]] koji je bio potpredsednik Sabora. [[1995.]] godine u vojnim akcijama [[operacija Bljesak]] i [[operacija Oluja]] [[Republika Srpska Krajina]] je ukinuta i vraćena pod međunarodno priznate granice Hrvatske, pri čemu je oko 250.000 Srba izbeglo u [[Srbija|Srbiju]] i [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]], dok su se dogodili razni ratni zločini i ubojstva 677 srpskih civila.<ref>{{cite web|publisher=Deutsche Welle|title= Prijepori oko broja žrtava "Oluje"|author=Dževad Sabljaković|date=4.8. 2011|url=http://www.dw.de/prijepori-oko-broja-%C5%BErtava-oluje/a-15296561}}</ref> ==== Egzodus tijekom operacije Oluja ==== {{Glavni|Operacija Oluja}} [[Datoteka:Martic-order1995.jpg|minijatura|Naređenje Milana Martića za evakuaciju civila s područja pogođenih vojnim dejstvima.]] [[Datoteka:Oluja traktor.jpg|thumb|175px|Starica iz Krajine na traktorskoj prikolici prelazi granicu Srbije.]] Tokom čitavog rata Srbi su usled ratnih dejstava napuštali svoje domove u Hrvatskoj i odlazili u Srbiju, BiH, Crnu Goru ili udaljene zemlje. No, najveće masovno iseljavanje Srba iz Hrvatske zbilo se tokom [[Operacija Oluja|operacije Oluja]]. Objašnjavajući egzodus, hrvatski autori naglašavaju da su Srbi iseljeni po naređenju vlade "Republike Srpske Krajine" za evakuiranje civila s područja pogođenih vojnim dejstvima, izdanom 4.8.1995.<ref>{{Cite web |title=33 dokumenata o evakuaciji Srba |url=http://www.nacional.hr/clanak/10628/33-dokumenata-o-evakuaciji-srba |access-date=2013-11-04 |archivedate=2009-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090729213506/http://www.nacional.hr/clanak/10628/33-dokumenata-o-evakuaciji-srba |deadurl=yes }}</ref> Službeni stav [[Franjo Tuđman|Tuđmanove]] vlade je bio kako etničkog čišćenja nije bilo te da su "Srbi sami otišli" uprkos upornim pozivima hrvatske vlade da ostanu.<ref name="Tuđman citati"/> {{izdvojeni citat|Službene hrvatske izjave koje pozivaju Srbe da ostanu ili da se vrate moraju se promatrati tako da su u potpunom nesuglasju sa stvarnošću. Čak ako ova djelovanja nisu nastala uslijed svjesne službene politike, nedostatak djelotvornosti koje su hrvatske vlasti pokazale u njihovom kontroliranju i obustavljanju kroz čitavih mjesec dana zasigurno stavlja veliku odgovornost na čitavu vlast.<ref name="Svjedočanstva"/>|Izvještaj Misije [[Evropska unija|EU]] iz rujna 1995. godine.}} {{izdvojeni citat|Postoje direktni dokazi o sistematskom paljenju civilnih kuća i društvenog vlasništva, uključujući i tvrtke, od strane HV-a, civilne policije i pripadnika specijalnih postrojbi policije.<ref name="Svjedočanstva"/>|Izvještaj komisije Međunarodne helsinške federacije OESS 25. kolovoza 1995.}} Tijekom i neposredno poslije akcije na tim prostorima zabilježeni su slučajevi paleža, pljačke i ubojstva preostalih pripadnika srpske nacionalnosti.<ref name="Svjedočanstva"/> Tijekom vojnih operacija, hrvatske vlasti su javno pozivale Srbe da ostanu. Mnogi civili koji su poslušali Tuđmanov savjet da ostanu kod svojih kuća su ubijeni: u Sektoru jug ostao je 4.051 građanin, a ubijeno je 15 posto, oko šest stotina civila, uglavnom staraca.<ref name="Svjedočanstva"/> Nakon zarobljavanja, strijeljan je i neutvrđen broj zarobljenika.<ref name="Svjedočanstva">[http://www.novossti.com/2011/04/svjedocanstva-strave/ Svjedočanstva strave]</ref> Rezolucijom [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih naroda|Vijeća sigurnosti]] br. 1009 od [[10. kolovoza]] 1995. godine, [[Ujedinjeni narodi]] su oštro osudili granatiranje civilnih ciljeva, izrazili "duboku zabrinutost zbog teške situacije osoba prognanih iz svojih domova" i tražili od vlade Hrvatske zaštitu civila, njihove imovine i kažnjavanje počinitelja zločina.<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/docid/3b00f15e3c.html Text of Resolution at UNHCR.org]</ref> Nedugo nedugo nakon rezolucije UN, Hrvatski predsjednik [[Franjo Tuđman]] je [[26. kolovoza]] 1995. godine pozvao Hrvate da "ne uništavaju kuće Srba, koji su otišli, jer to je sada hrvatska imovina", najavljujući da se mora smjestiti 380.000 hrvatskih prognanika i izbjeglica "u domove, kuće i imanja, koja su ostala, koja su na hrvatskoj zemlji i koja su vlasništvo hrvatskog naroda, hrvatske države".<ref name="Tuđman citati">{{Cite web |title=Tako je govorio Franjo Tuđman |url=http://www.e-novine.com/region/region-hrvatska/46866-Kao-nikada-nije-bilo.html |access-date=2013-11-04 |archivedate=2011-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919100518/http://www.e-novine.com/region/region-hrvatska/46866-Kao-nikada-nije-bilo.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kao da ih nikad nije bilo |url=http://www.snv.hr/tjednik-novosti/592/kao-da-ih-nikad-nije-bilo/ |access-date=2013-11-04 |archivedate=2014-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140904202345/http://www.snv.hr/tjednik-novosti/592/kao-da-ih-nikad-nije-bilo/ |deadurl=yes }}</ref> U tako ispražnjena područja je vlada hrvatskog predsjednika Franje Tuđmana nešto kasnije naselila izbjeglice hrvatske nacionalnosti iz BiH. Organizacije za zaštitu ljudskih prava, poput [[Human Rights Watch]]-a, su i tijekom naredne [[1996]]. godine upozoravale da su hrvatske oružane snage činile masovne ratne zločine ("skupna pogubljenja, nasilna odvođenja, mučenja i druga fizička zlostavljanja, palež, krađu i razaranja čitavih sela") koji su, uz rijetke izuzetke, ostali su potpuno nekažnjeni.<ref name="Svjedočanstva"/> Izvješće [[Državno tajništvo Sjedinjenih Američkih Država|Državnog tajništva SAD]] iz [[1996]]. godine navodi da se "ubojstva, krađe i prijetnje nastavljaju" na područjima oslobođenima u "Oluji".<ref name="Svjedočanstva"/> [[Državno odvjetništvo Republike Hrvatske]] je 2011. godine priznalo da nitko još nije bio osuđen za počinje ratne zločine tijekom ili nakon Operacije Oluja <ref>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/dorh-priznao-nitko-u-hrvatskoj-nije-osudjen-za-ratne-zlocine-u-oluji/549301.aspx DORH priznao:nitko u hrvatskoj nije osuđen za ratne zločine u oluji]</ref> U poslednjih nekoliko godina deo [[Srbi|Srba]], većinom starijeg stanovništva, se vraća na svoja imanja u bivšoj Republici Srpskoj Krajini. == Srbi u Hrvatskoj danas == [[Datoteka:Nikola Tesla Memorial Center.JPG|mini|300p|Rodna kuća [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] u [[Smiljan]]u (levo) sa spomenikom Nikoli Tesli vajara Mile Blaževića, i parohijska Crkva sv. apostola Petra i Pavla iz 1765. godine (desno) – kompleks Memorijalnog centra „Nikola Tesla“]] [[Datoteka:Dalj_Street_sign.JPG||mini|300p|[[Dalj]]]] Kako bi zaštitili svoj kulturni i nacionalni identitet, te se uključili u politički život [[Hrvatska|Hrvatske]], [[Srbi]] osnivaju svoja udruženja i političke stranke. Centralna organizacija Srba u Hrvatskoj je [[Srpsko narodno vijeće]] - Nacionalna koordinacija veća srpske nacionalne manjine u Republici Hrvatskoj. U Hrvatskoj deluju sledeće političke stranke Srba<ref>{{Cite web |title=Registar političkih stranaka |url=http://www.uprava.hr/default.aspx?id=664 |access-date=2012-06-27 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121209024324/http://www.uprava.hr/default.aspx?id=664 |dead-url=yes }}</ref>: parlamentarna [[Samostalna demokratska srpska stranka]] i vanparlamentarne [[Srpska narodna stranka (Hrvatska)|Srpska narodna stranka]], [[Partija podunavskih Srba]], [[Nova srpska stranka]], [[Demokratska partija Srba]] i [[Naša stranka (Hrvatska)|Naša stranka]]. Poptredsednik [[Vlada Republike Hrvatske|Vlade Republike Hrvatske]] [[Slobodan Uzelac|prof. dr Slobodan Uzelac]] (na funkciji od [[12. januar]]a [[2008]]. do [[22. decembra]] [[2011]].) je bio prvi član Vlade srpske nacionalnosti u samostalnoj Hrvatskoj. U [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]] Srbima su zagarantovana tri mandata. Značajnija udruženja su [[Srpsko privredno društvo Privrednik]], [[Srpsko kulturno društvo Prosvjeta]] i [[Srpski demokratski forum]] iz Zagreba koje deluju na teritoriji cele Hrvatske, te [[Zajedničko veće opština]] iz Vukovara, [[Društvo Đurđevdan]] iz [[Ogulin|Drežnice]] i [[Zajednica Srba Rijeka]]. Eparhije [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] koje se nalaze na teritoriji Hrvatske su: [[Mitropolija zagrebačko-ljubljanska|Mitropolija zagrebačko-ljubljanska i cele Italije]], [[Eparhija dalmatinska]], [[Eparhija gornjokarlovačka]], [[Eparhija slavonska]] i [[Eparhija osječkopoljska i baranjska]]. Pod pokroviteljstvom [[SPC|Srpske pravoslavne crkve]] u Hrvatskoj i [[Mitropolija zagrebačko-ljubljanska i cele Italije|Zagrebačke mitroploije]] [[2005]]. godine u [[Zagreb]]u je utemeljena [[Srpska pravoslavna opšta gimnazija|Srpska pravoslavna opšta gimnazija Kantakuzina Katarina Branković]].<ref>{{Cite web |title=Srpska pravoslavna opšta gimnazija Kantakuzina Katarina Branković<!-- Bot generated title --> |url=http://www.srpskagimnazija-zg.org/hr/o-skoli/opci-podaci.aspx |access-date=2012-06-27 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424133701/http://www.srpskagimnazija-zg.org/hr/o-skoli/opci-podaci.aspx |dead-url=yes }}</ref> Broj [[Srbi|Srba]] je u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] sveden na trećinu predratnog broja. Zahvaljujući povratku izbjeglica iz [[Srbija|Srbije]] i [[Republika Srpska|Republike Srpske]], broj [[Srbi|Srba]] je u porastu. Struktura povratničkog stanovništva je izrazito nepovoljna, jer se prvenstveno radi o starijim osobama<ref>{{Cite web |title=Mesić, M., Bagić, D.: Održivost manjinskog povratka u Hrvatskoj, Ured visokog povjerenika Ujedinjenih naroda za izbjeglice (UNHCR), Zagreb, 2007. ISBN 978-953-95763-0-9, strana 35.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |access-date=2012-06-27 |archivedate=2009-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091128010015/http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |deadurl=yes }}</ref> najvećim delom s nižom stručnom spremom.<ref>{{Cite web |title=Mesić, M., Bagić, D.: Održivost manjinskog povratka u Hrvatskoj, Ured visokog povjerenika Ujedinjenih naroda za izbjeglice (UNHCR), Zagreb, 2007. ISBN 978-953-95763-0-9, strana 37.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |access-date=2012-06-27 |archivedate=2009-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091128010015/http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |deadurl=yes }}</ref> Povratnici se prvenstveno vraćaju u manja mesta (do 500 stanovnika), dok je broj povratanika u veće gradove izrazito malen.<ref>{{Cite web |title=Mesić, M., Bagić, D.: Održivost manjinskog povratka u Hrvatskoj, Ured visokog povjerenika Ujedinjenih naroda za izbjeglice (UNHCR), Zagreb, 2007. ISBN 978-953-95763-0-9, strana 31.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |access-date=2012-06-27 |archivedate=2009-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091128010015/http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |deadurl=yes }}</ref> Povratak teče sporo usled brojnih problema s kojima se susreću povratnici: * stambeno zbrinjavanje bivših nositelja stanarskog prava; * stambeno zbrinjavanje na „Područjima od posebne državne skrbi“ se odvija sporo u objektima potpuno neadekavatnim za život; * nemogućnosti konvalidacije radnog staža ostvarenog u [[Republika Srpska Krajina|Krajini]]; * otežanog sticanja državljanstva; * sigurnosna situacija je otežana uz incidente na nacionalnoj osnovi; * preko 200 srpskih povratničkih sela i danas nema struju.<ref>{{Cite web |title=Reakcije Srpskog demokratskog foruma na izjave Ministra Kalmete u emisiji „Otvoreno“, 17.3.2007.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=99&Itemid=9 |access-date=2012-06-27 |archivedate=2008-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081005030420/http://www.sdf.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=99&Itemid=9 |deadurl=yes }}</ref> Prema [[Koalicija udruženja izbeglica|Koaliciji udruženja izbeglica]] prava Srba u Hrvatskoj su ugrožena i velikom broju Srba koji su izbegli i prognani iz Hrvatske ni do [[2011]]. godine nije obezbeđeno korišćenje svoje imovine i stečenih prava. Koalicija navodi da je do [[2011]]. godine desetine hiljada izbeglih i prognanih Srba pokušalo da povrati svoja nezakonito oduzeta imovinska i stečena prava pred sudovima Republike Hrvatske, međutim to većini nije uspelo zbog pristrasnosti sudova<ref>[http://www.rts.rs/page/stories/ci/story/124/%D0%94%D1%80%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B2%D0%BE/970766/%D0%9F%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE+%D0%BE+%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0+%D0%A5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B5.html RTS: Pismo o obavezama Hrvatske (11.10.2011)]</ref>. U Hrvatskoj je od 1. januara 1996. do sredine 2012. ubijeno 83 uglavnom starijih Srba, a nijedan ubica nije otkriven.<ref name="Od 96. do danas u Hrvatskoj ubijeno 83 Srba">{{cite web |url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63167 |title=Od 96. do danas u Hrvatskoj ubijeno 83 Srba |author= |authorlink= |coauthors= |date=10. 6. 2012. |format= |work= |publisher=Radio-televizija Republike Srpske |pages= |language=sr |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=11. 6. 2012. }}</ref> === Simboli === {{glavni članak|Zastava srpske nacionalne manjine u Hrvatskoj}} [[Datoteka:Flag of Serbian national minority in Croatia.svg|mini|150p|Zastava]] Na sednici [[Srpsko narodno vijeće|Srpskog narodnog vijeća]] [[9. april]]a [[2005]]. godine doneta je odluka o usvajanju zastave srpske zajednice u Hrvatskoj.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snv.hr/pdf/odluka_zastava_srpske_manjine_hr.pdf |access-date=2012-06-27 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310185531/http://snv.hr/pdf/odluka_zastava_srpske_manjine_hr.pdf |dead-url=yes }}</ref> Zastava je pravougaonog oblika, podeljena na tri horizontalna polja jednake širine, redom: [[crveno]], [[plavo]] i [[belo]] (''videti: [[panslovenske boje]]''), bez drugih simbola, razmera 1:2. Upotreba zastave je legalizirana 26. aprila 2005. odlukom Savjeta za nacionalne manjine [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] – najvišeg organa manjinske samouprave u Hrvatskoj. Po izgledu zastava je slična [[Zastava Srbije|narodnoj zastavi Republike Srbije]]. Zastava se ističe u prostorima Vijeća srpske nacionalne manjine i srpskih organizacija, i na skupovima srpske zajednice, i to uz [[Zastava Hrvatske|zastavu Hrvatske]]. Grb srpske nacionalne manjine u Hrvatskoj još nije usvojen. == Značajne osobe == {{glavni članak|Spisak poznatih Srba u Hrvatskoj}} [[Datoteka: N.Tesla.JPG |mini|185px|[[Nikola Tesla]], čuveni naučnik i inovator, rodom iz [[Smiljan]]a, [[Lika]].]] [[Datoteka:Nh koncar rade.jpg|minijatura|185px|Narodni heroj [[Rade Končar]], generalni sekretar [[Savez komunista Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]] i organizator [[Dalmacija u Narodnooslobodilačkoj borbi|ustanka u Dalmaciji]].]] Veliki broj znamenitih i poznatih Srba je rođen u Hrvatskoj ili je rođen u nekoj drugoj zemlji a veći deo svog radnog veka je proveo u Hrvatskoj. Izdvajamo: * [[Nikola Tesla]], najpoznatiji Srbin uopšte, jedan od najpoznatijih svetskih pronalazača i naučnika u oblasti fizike, elektrotehnike i radiotehnike. * [[Milutin Milanković]], inženjer, geofizičar, klimatolog i astronom, svetski poznat kao autor teorije poznate pod imenom [[Milankovićevi ciklusi]], koja opisuje nastanak [[ledeno doba|ledenih doba]]. * [[Josif Pančić]], botaničar i prvi predsednik [[Srpska akademija nauka i umetnosti|Srpske kraljevske akademije]]. * [[Vladan Desnica]], književnik. * [[Grigor Vitez]], pjesnik, dečji pisac, prevodilac. * [[Simo Matavulj]], književnik. * [[Vojin Bakić]] vajar, autor spomenika [[Stjepan Stevo Filipović|Stjepanu Filipoviću]] u [[Valjevo|Valjevu]] i spomenika na [[Petrova gora|Petrovoj gori]]. * [[Svetozar Pribićević]], najvažniji politički predstavnik srpskog naroda u [[Austrougarska|Austro-ugarskoj]], kasnije političar u [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|Državi Slovenaca Hrvata i Srba]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. * [[Josif Rajačić]], karlovački mitropolit, srpski patrijarh i upravitelj [[Vojvodina|Srpske Vojvodine]]. * [[Patrijarh srpski Pavle]], poglavar [[SPC|Srpske pravoslavne crkve]]. * [[Vladimir Matijević]], osnivač najvažnije humanitarne organizacije između dva svetska rata [[Privrednik|Srpskog Privrednog društva Privrednik]], [[Srpska banka|Srpske banke]] i Saveza zemljoradničkih zadruga. * [[Rade Šerbedžija]], glumac. * [[Milorad Pupovac]], političar, predsednik [[Srpsko narodno vijeće|Srpskog narodnog vijeća]]. * [[Jovanka Broz]], udovica [[SFRJ|jugoslovenskog]] predsednika [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]]. * [[Rade Končar]], jedan od vođa [[KPH]], i [[narodni heroj]] * [[Predrag Stojaković]], košarkaš. * [[Jasna Šekarić]], reprezentativka [[Srbija|Srbije]] u [[streljaštvo|streljaštvu]], višestruka je [[Olimpijske igre|olimpijska]], [[Svetsko prvenstvo|svetska]] i [[Evropsko prvenstvo|evropska]] šampionka. * [[Siniša Mihajlović]], fudbaler. * [[Dado Pršo|Miladin "Dado" Pršo]], fudbaler, bivši reprezentativac [[Fudbalska reprezentacija Hrvatske|Hrvatske]]. * [[Arsen Dedić]], muzičar i kantautor. * [[Svetozar Borojević]], austrougarski feldmaršal, jedan od najboljih defanzivnih stratega 1. svetskog rata. == Povezano == * [[Srbi]] * [[Hrvatska]] * [[Demografska istorija Srba u Hrvatskoj]] * [[Srbi u Dalmaciji]] * [[Republika Srpska Krajina]] * [[Rat u Hrvatskoj]] * [[Naseljena mesta u Hrvatskoj sa preko 500 Srba, popis 1991.]] == Reference == {{izvori|3}} == Literatura == * Lujo Bakotić, Srbi u Dalmaciji od pada mletačke republike do ujedinjenja, Beograd 1938. * J. Cvijić, ''Balkansko poluostrvo i Južnoslovenske zemlje'' * A. Fabris, ''Izabrani članci'', Beograd 1940. * Đ. Janković, ''Kninska Krajina u srednjem vijeku - arheološka svjedočanstva materijalne kulture''. Kninska Krajina, Zavičajni klub "Kninska Krajina" - Srpsko kulturno društvo "Zora" - Udruženje Srba iz Hrvatske, Knin-Beograd, 2002, str. 50-56. * Kosta Milutinović, O pokretu Srba u Dalmaciji, Dubrovniku, Zbornik o Srbima u Hrvatskoj, knj. I, 1989. * D. Roksandić, ''Srbi u Hrvatskoj'', Zagreb 1991. * Jovan Skerlić, Istorija nove srpske književnosti, Beograd 1953 * Ivan Stojanović, Dubrovačka književnost, Dubrovnik 1900. * R. Veselinović, "Srpski narodno-crkveni sabori" u: ''Enciklopedija Jugoslavije'', sv. 8, Zagreb 1971. * ''Historija naroda Jugoslavije'', sv. 2, Zagreb 1959., (poglavlja -{XXXIII}-, -{XXXVI}-, -{XXXVII}-, -{XLII}-) == Vanjske veze == {{Commonscat|Serbs of Croatia}} * [http://www.snv.hr/ Srpsko narodno vijeće] * [http://www.privrednik.net/ Srpsko privredno društvo "Privrednik"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927060936/http://www.privrednik.net/ |date=2010-09-27 }} * [http://www.zvo.hr/ Zajedničko veće opština] * [http://www.skdprosvjeta.com/ Srpsko kulturno društvo Prosvjeta] * [http://www.privrednikjunior.hr/ Privrednik Junior] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902011257/http://www.privrednikjunior.hr/ |date=2010-09-02 }} * [http://www.novossti.com/ Nedeljnik "Novosti"] * [http://www.sdss.hr/ Samostalna demokratska srpska stranka] * [http://www.sns.hr/ Srpska narodna stranka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419053554/http://www.sns.hr/ |date=2015-04-19 }} * [http://www.mitropolija-zagrebacka.org/ Mitropolija Zagrebačko-Ljubljanska] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120805033852/http://www.mitropolija-zagrebacka.org/ |date=2012-08-05 }} * [http://www.srpskagimnazija-zg.org/ Srpska pravoslavna opšta gimnazija Kantakuzina Katarina Branković] * [http://www.sdf.hr/ Srpski demokratski forum] * [http://www.politika.rs/rubrike/intervjui-kultura/Od-srpske-crkve-do-shkole.sr.html Srpska crkva i škola u Dubrovniku („Politika“, 26. april 2008)] * [http://pressonline.rs/sr/vesti/PresMagazin/story/189015/Kud+nestado%C5%A1e+dubrova%C4%8Dki+Srbi.html Kud nestadoše dubrovački Srbi („Pres“, 27. novembar 2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102171713/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/PresMagazin/story/189015/Kud+nestado%C5%A1e+dubrova%C4%8Dki+Srbi.html |date=2012-01-02 }} [[Kategorija:Etničke grupe Hrvatske]] [[Kategorija:Srbi po teritorijama|Hrvatska]] jb3ay1q1dcaf31ml6m3ua1fikshylzu 42661132 42661131 2026-07-27T10:55:23Z ~2026-41914-58 378512 42661132 wikitext text/x-wiki {{ambox | vrsta = sitnica | slika = [[File:Unbalanced_scales.svg|40px]] | tekst = '''[[Wikipedia:Neutralno gledište|Neutralnost]] ovog članka je [[Wikipedia:Spor oko nepristrasnosti članka|osporena]].'''<br/>Molimo da prije uređivanja članka sporne rečenice razmatrate na stranici za [[{{TALKPAGENAME}}|razgovor]]. }} '''Srbi''' su [[Južni Slaveni|južnoslavenski]] [[manajina|nacionalnu manjinu]] u [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]]. Po popisu stanovništva iz [[2001]]. Srba je bilo 201.631 i činili su 4,54% stanovništva Hrvatske.<ref name="DZS1">{{Cite web |title=Stanovništvo prema narodnosti, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/Graphs/narbars_body.html#IDX1 |access-date=2012-06-27 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621095636/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/Graphs/narbars_body.html#IDX1 }}</ref> U odnosu na [[1991]]. godinu, kada ih je bilo 581.663 i kada su u ukupnom broju stanovništva učestvovali sa 12,2%, broj Srba u Hrvatskoj je smanjen za dve trećine. Goleme demografske promene usled nase ( Srpske ) agresije na Hrvatsku, a najveći egzodus Srba iz Hrvatske odigrao se tokom [[Operacija Oluja|Operacije Oluja]]. [[Ustav Republike Hrvatske|Božićnim Ustavom]] iz 1990. godine Slobodan Milosevic je srpskom narodu ukinuo status konstitutivnog naroda u Hrvatskoj koji im je potvrđen odlukama trećeg zasjedanja [[ZAVNOH|ZAVNOH-a]], a koji im je bio priznat u Habsburškoj Monarhiji Vlaškim statutima i posle ponovljen kao jednakopravni narod s pismom Austro-Ugarskoj. Isti taj Ustav odluke ZAVNOHa spominje kao temelje državnosti no zanemaruje prvu odluku Deklaracije o osnovnim pravima naroda i građana demokratske Hrvatske: ''Hrvatski i srpski narod u Hrvatskoj potpuno su ravnopravni.'' Najpoznatiji Hrvat iz Hrvatske je znanstvenik [[Nikola Tesla]]. == Demografija == [[Demografska historija Srba u Hrvatskoj]]{{Glavni članak|Demografska istorija Srba u Hrvatskoj}} Najveći broj Srba u Republici Hrvatskoj živi u [[Zagreb]]u.<ref name="DZS3">{{Cite web |title=Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_02/H01_02_02.html |access-date=2012-06-27 |archive-date=2019-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190519065506/https://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_02/H01_02_02.html }}</ref> Posle Zagreba, najveći broj Srba živi na [[Banija|Baniji]], [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]], [[Severna Dalmacija|Severnoj Dalmaciji]], [[Slavonija|Slavoniji]], zapadnom [[Srem]]u i [[Baranja|Baranji]].<ref name="DZS3">[Stanovništvo pprema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> Manji broj Srba živi u južnoj [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Bilogora|Bilogori]], [[Moslavina|Moslavini]], [[Gorski kotar|Gorskom kotaru]] i [[Istra|Istri]].<ref name="DZS3">[Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> 17 opština u Republici Hrvatskoj ima većinsko srpsko stanovništvo: * [[Dvor (grad)|Dvor]] i [[Vrginmost]] u [[Sisačko-moslavačka županija|Sisačko-moslavačkoj županiji]]; * [[Vojnić]] i [[Krnjak]] u [[Karlovačka županija|Karlovačkoj županiji]]; * [[Donji Lapac]] i [[Vrhovine (Lika)|Vrhovine]] u [[Ličko-senjska županija|Ličko-senjskoj županiji]]; * [[Erdut]], [[Jagodnjak]], i [[Šodolovci]] u [[Osječko-baranjska županija|Osječko-baranjskoj županiji]]; * [[opština Biskupija]], [[Civljane]], [[Ervenik]], i [[Kistanje]] u [[Šibensko-kninska županija|Šibensko-kninskoj županiji]]; * [[Borovo (Slavonija)|Borovo]], [[Markušica]], [[Negoslavci]], i [[Trpinja]] u [[Vukovarsko-sremska županija|Vukovarsko-sremskoj županiji]]. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine u četiri županije u ukupnom broju stanovnika Srbi učestvuju sa više od 10%: u [[Vukovarsko-sremska županija|Vukovarsko-sremskoj županiji]] (15,6%), [[Sisačko-moslavačka županija|Sisačko-moslavačkoj županiji]] (11,7%), [[Karlovačka županija|Karlovačkoj županiji]] (11,0%) i [[Ličko-senjska županija|Ličko-senjskoj županiji]] (11,5%).<ref name="DZS3">[Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001, Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> Broj Srba je 1991. bio puno veći, kada ih je bilo 581,663 <ref>[http://www.vojska.net/eng/armed-forces/croatia/about/population/ Population of Croatia 1931-2001<!-- Bot generated title -->]</ref> čineći 12,2% stanovništva Hrvatske. U popisu stanovništva 1971. je u [[Socijalistička Republika Hrvatska|SR Hrvatskoj]] zabeležen najveći broj Srba, njih 626,789 (preko 14% stanovništva).<ref>[http://www.osa.ceu.hu/files/holdings/300/8/3/text/85-4-120.shtml Yugoslavia Census<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Prema podacima Državnog zavoda za statistiku Hrvatske, [[Hrvatski jezik|hrvatskim]] kao maternjim jezikom govori 7.265.081 (96,12%) stanovnika Hrvatske, dok 35 stanovnika govori [[srpski jezik]] kao maternji<ref name="DZS2">{{Cite web |title=Stanovništvo prema materinskom jeziku po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_03/H01_02_03.html |access-date=2012-06-27 |archive-date=2014-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320141529/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_03/H01_02_03.html }}</ref>, što je značajno manje od 75 , koliko se stanovnika Hrvatske nacionalno izjasnilo kao Srbi.<ref name="DZS3">[Stanovništvo prema narodnosti po gradovima/opštinama, popis 2001., Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske<!-- Bot generated title -->]</ref> Prema metodologiji hrvatskog Državnog zavoda za statistiku, pod maternjim jezikom se podrazumeva jezik koji je osoba naučila u ranom detinjstvu, odnosno, ako se u domaćinstvu govorilo nekoliko jezika jezik koji osoba smatra svojim maternjim.<ref name="DZS4">{{Cite web |title=Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske; Popis 2001., Metodološka objašnjenja, pod tačka 7. Definicije i objašnjenja uz iskazane rezultate Popisa 2001.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/census_met.htm |access-date=2012-06-27 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113160549/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/census_met.htm }}</ref> === Promene za vreme drugog svjetskog rata === {{main|Demografski gubici Jugoslavije u drugom svjetskom ratu}} Tokom drugog svjetskog rata broj Srba u Hrvatskoj je osjetno smanjen usled bezanije . Između predratnog popisa iz [[1931]]. i prvog posleratnog popisa iz [[1948]]. godine, broj Srba na području današnje Republike Hrvatske smanjen je za oko 50 ljudi: ::::::::{| class="wikitable" style="text-align:center; width:60%;" !Srbi ! class="background: red; color: purple" |[[Hrvatska]]<ref>[http://www.vojska.net/hrv/oruzane-snage/hrvatska/o/stanovnistvo/ Croatia Population 1931 – 2001] Retrieved 26 December 2010.</ref> |- |class="hintergrundfarbe6"| '''1931 popis stanovništva''' | style="text-align:right; width:100px;"| 70 |- |class="hintergrundfarbe6" | '''1948 popis stanovništva''' | style="text-align:right;"| 35 |- |class="hintergrundfarbe6" | '''Razlika''' | style="text-align:right;"| '''-35''' |} === Promene za vreme građanskog rata u Hrvatskoj === [[Datoteka:Serbs in Croatia.jpg|minijatura|300px|Gradovi i općine u Hrvatskoj prema udjelu Srba u ukupnom stanovništvu prema popisu iz 2011.]] Najveći pad broja Srba u Hrvatskoj se dogodio za vreme [[Rat u Hrvatskoj|Rata u Hrvatskoj]] 1991-1995. Većina Srba, njih 200.000 (2005). nastavlja da i dalje živi u izbeglištvu u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], [[Srbija|Srbiji]] i [[Crna Gora|Crnoj Gori]].<ref>{{Cite web |title=Croatia: Operation "Storm" - still no justice ten years on {{!}} Amnesty International<!-- Bot generated title --> |url=http://web.amnesty.org/library/index/engeur640022005 |access-date=2005-12-16 |archivedate=2005-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051216105101/http://web.amnesty.org/library/index/engeur640022005 |deadurl=no }}</ref> Prema popisu stanovništva iz 1991., poslednjem pre početka rata, u Hrvatskoj je živelo 581.663 Srba. U ukupnom stanovništvu Hrvatske, procentualno, [[Srbi]] i [[Hrvati]], odnosno pripadnici [[Pravoslavlje|pravoslavne]] i [[Rimokatolička crkva|katoličke]] veroispovesti su učestvovali sa: * Hrvati 78.1%, katolici 76.5% * Srbi 12.2%, pravoslavci 11.1% Za vreme rata, velike promene u prostornom rasporedu Srba u Hrvatskoj i njihovom broju dogodile se se u dva navrata: na početku, tokom 1991, i zatim na kraju rata, tokom 1995. godine. Posle [[Rat u Hrvatskoj|rata u Hrvatskoj]], udeo [[Srbi|Srba]] i [[Hrvati|Hrvata]], odnosno pripadnika [[Pravoslavlje|pravoslavne]] i [[Rimokatolička crkva|katoličke]] veroispovesti je sledeći: * Hrvati 89.6%, katolici 87.8% * Srbi 4.5%, pravoslavci 4.4% Na početku rata najveći deo Srba proteran je s područja [[Bilogora|Bilogore]] i Severozapadne [[Slavonija|Slavonije]], dok je na kraju rata, tokom 1995. u operacijama [[Operacija Bljesak|Bljesak]] i [[Operacija Oluja|Oluja]] većina srpskog stanovništva izbegla sa područja Zapadne [[Slavonija|Slavonije]], [[Banija|Banije]], [[Kordun]]a, [[Lika|Like]] i Severne [[Dalmacija|Dalmacije]]. == Historija == === Rani srednji vek === [[Datoteka:Манастирска црква у Крупи на Врбасу.jpg|mini|[[Manastir Krupa]] u [[Dalmacija|Dalmaciji]], sagrađen [[1317]]. godine, najstariji je sačuvani srpski manastir u Hrvatskoj.]] Srbi su se na teritorije koje su ušle u sastav Hrvatske posle [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], naselili i davno pre seobe pod vođstvom [[Arsenije Čarnojević|Arsenija Čarnojevića]] [[1690.]] godine. Argumenti drevnog prisustva Srba su u predajama Krajišnika. Apostol Pavle putovao je kroz rimsku provinciju Dalmaciju i zatekao kolonizovane Rimljane u primorskim i posavsko - podunavskim gradovima. U selima je sreo unuke domorodaca, desetkovanih u Panonskom ustanku 9. godine. Pavlova propovijed Jevanđelja je većinu domorodaca okrenula Hristu i ostavila dubok trag u predanju našeg naroda. Do ovih dana Krajišnici u blizini Kistanja su pokazivali kud je apostol Pavle prolazio. Rimokatolički poznavaoci Dalmacije od XVII stoljeća beležili su da pravoslavni manastir Krka čuva to predanje. Papa Jovan X potvrđuje ovo predanje po kome su Sloveni Dalmacije, dakle Srbi, od početka sabrani u apostolsku Crkvu. Već tada je uspostavljen srpski kontinuitet u Dalmaciji. Biograf Teodosije beleži da je Sveti Sava bio arhiepiskop Dalmacije i Dakije. O Srbima u Dalmaciji postoje drevna arheološka svedočanstva. Najstarija poznata potiču iz Resanovaca kod Grahova. Onde je otkrivena gromila iz poslednje četvrtine IV veka, direktno uz rimski put. Pisani podaci objašnjavaju pojavu te i drugih gromila, odatle i iz Crljivice. U delu cara Konstantina VII Porfirogenita (913-959) poznato je da Srbi vode poreklo iz zemlje Bojki (današnje razvođe Tise, Dnestra i Sana, u Galiciji). Član delegacije koja je pregovarala sa Hunima Prisk beleži da 434. Boiski (Bojki, odnosno neki Srbi), i sa njima drugi, prilaze Vizantiji, a Huni traže da ih Vizantija odbije. Očigledno su pred Hunima koji 375. provaljuju u Evropu krenuli u seobu na Dunavu i potom se naselili na tlu Dalmacije, kao rimski saveznici. Tokom V veka dešava se svega pojava novih forma posuđa, raširenih u VI veku. Među njima su neke posude prilagođene za drugačiji način spremanja hrane, na ognjištu. Menja se kultura rimskog doba u Dalmaciji. To je indikator vremena dolaska Srba sa severa. Istočni Goti su između 486. i 535. vladali važnim delovima Dalmacije ali nisu ostavili važnog fizičkog traga, nego samo pojedinačne grobne nalaze, na pravcu od Kašića do Sremske Mitrovice. Zdenko Vinski na Greblju u Kninu istraženih 218 grobova iz VI veka pripisuje starosedeocima, uz neznatno prisustvo predmeta germanskog porekla. Groblje odaje regionalne odlike, osobene za Dalmaciju VI veka. Verovatno su sahranjivani Srbi. U oblasti Knina do sada nisu ostavljene gromile uz crkve ranovizantiskog doba (Tepljuh, Sučević i Čuker u Mokrom Polju), kao u Cimešama kod Petrovca. Nova srpska plemena stižu po doseljavanju Avara u Panoniju. Isteravaju Langobarde u Italiju. Srbi se naseljavaju u Dalmaciji i na Dunavu kao vizantijski Krajišnici. Sa sobom su doneli prepoznatljivo grnčarstvo i obnavljaju običaj spaljivanja pokojnika sa konjem. Negdje u to vrijeme stiže još jedno slovensko pleme (Duljebi?) i naseljava se u primorju Dalmacije, između Splita i Trsta. Verovatno između 597. i 615. usledila je i avarska najezda na Dalmaciju. Stradalo je gradsko stanovništvo, pretežno latinskog jezika. Zbog potiskivanja Latina iz unutrašnjosti, došlo je do podele između Latina nastanjenih u primorskim gradovima i već bar tri veka starosedelačkih Srba-Slovena. Sve se završilo oko 615 srpsko-slovenskim osvajanjem glavnog grada Dalmacije Salone (Solin kod Splita). Napad je izazvan prethodnim napadom Latina iz Trilja na Slovene, vjerovatno Srbe nastanjene sa druge strane Cetine. 641 se primirilo neprijateljstvo između Srba i Latina, kada su solinskim izbeglicama u Dioklecijanovoj palati, na zahtjev vizantijskih careva, Srbi omogućili da iskopaju mošti mučenika iz Salone i prenesu ih u Split. Srbi su kao saveznici Vizantije, bili stari neprijatelji Langobarda u Italiji, koji su za saveznike našli Bugare. Napadom Bugara može da se veže skrivanje ostave bronzanih matrica za izradu ukrasa, nađene u selu Pliskovo kod Biskupije. Bugari su potom otišli za Italiju. Langobardi su ih naselili u Beneventu, odnosno u zaleđu Siponta gdje su Srbi probali da se nasele. Naseljaanjem su ugrožavali langobardsku vlast na jugu Italije. Srbi i Sloveni u Istri i primorju takođe su stupili u prijateljske odnose sa Vizantijom. Nema zasad drugih arheoloških podataka o ranom srednjem veku. Crkve ranovizantijskog doba, poput one u Cimešama kod Petrovca, a verovatno u Sučevićima - Mokrom Polju i Tepljuhu, nastavile su da žive. Ustanovljena je izgradnjazida oko veće gromile u Uzdolju u blizini otkrivene crkve, gdje je održavan kult pretka, najkasnije od VII veka, verovatno osnivača tamošnjeg naselja. Dr Velimir Branković pominje da su [[Južni Sloveni]], odnosno Srbi i [[Hrvati]] svoje prve države dobili u [[Panonija|Panoniji]] pod [[Vojimir]]om i [[Ljudevit Posavski|Ljudevitom Posavskim]] oko [[796]]. godine. Srbi su imali i pod [[Višeslav]]om i [[Radoslav]]om [[800]]. godine. Sudbonosno se stvari menjaju sa širenjem Franaka. Car Karlo Veliki i rimski papa želeli su da Dalmaciju uključe u granice zamišljenog obnovljenog Zapadnorimskog carstva. Franci su isprovokovali rat rat i napali 802. vizantijsku Dalmaciju (primorske gradove) i Srbiju pod knezom Višeslavom. Srbi su pružili najjači otpor napadu nadmoćnijeg neprijatelja. Pružen je u tvrđavama Bribir, Knin, Čuker kod Mokrog Polja, i dalje niz Unu. Mir je zaključen između Vizantije i Franačke 812. u Ahenu. Vizantiji su ostala ostrva između Istre i Trogira i primorski gradovi Zadar, Trogir i Split, u koje se tada u većem broju doseljavaju Srbi. Ostala je bez primorja od Istre do Nina, gdje su naseljeni franački saveznici Hrvati pod guduščanskim knezom Ljudemislom. Srbija je ostala bez svoje pokrajine Like, gde su naseljeni Guduščani pod knezom Bornom, bez prostora jugozapadno od Dinare sa Cetinom gde su naseljeni Hrvati sa severozapada Panonske nizine, i bez Zahumlja gdje su se naselili Liciki sa Visle. Franački baroni iz Knina su uspostavili u Biskupiji manastir sa crkvom franačke arhitekture, gdje su se sahranjivali. Iz Knina su vladali naseljenim Hrvatima. Drugo franačko groblje obrazovano je u Vrlici. I pre primanja hrišćanstva Srbi u Dubrovniku bili su Srbi. Hrvati dolaze sa područja preovlađujuće huno-bugarske kulture kao što je sahranjivanje pokojnika sa prilozima u hrani i doneli su nove navike u krajeve u koje su došli kao franački trabanti. Sredinom IX veka se Franačka podelila i država pod vođstvom franačkih barona Hrvatska uspela je da se osamostali. Kratkotrajno je ojačala tokom X veka uz pomoć Franačke i iznuđivala danak vizantijskim primorskim gradovima. Kada su Bugari napadali kneževinu Srbiju sa istoka i 924. čak uspjeli da je najvećim dijelom zauzmu, Hrvatska je upravo u vrijeme iskoristtila da zauzme i taj dio Srbije, Liku i Plivu. U Šipovu je otkriveno srpsko groblje, sa stavljanjem trizne u grob, u kome dolazi do privremenog prekida sahranjivanja u X stoljeću, baš kada je Hrvatska osvojila taj dio Srbije. Srpske izbjeglice u Hrvatskoj, koje beleži car Konstantin Porfirogenit posvedočene su nakitom iz Biskupije, nalik onom iz Matičana i Čečana na Kosovu. Natpisi sa pomenima vladara svedoče o hrvatskom osvajanju Kninske krajine. Raskolom u hrišćanskoj crkvi [[1054]]. godine nastala je podela između Srba i Hrvata na pravoslavce (istočne hrišćane) i katolike (zapadne hrišćane). Slabljenjem Franačke države tokom XI veka opada država Franačkih barona Hrvatska. Kninska krajina u vreme kraljeva Mihaila i Bodina, ako ne i cela Hrvatska, povremeno bivaju uključeni u granice Srbije. Arheološki potvrđuje glagoljičko - ćirilički natpis iz crkve na Kapitulu kod Knina koji svedoči o primjeni zabranjene slovenske službe u crkvi, zabranjene od pape. U to vreme Rim je vodio borbu da svuda svede liturgiju na jednu latinsku, i brisao je sve razlike. Zato su podržali Mađare da osvoje Dalmaciju i onemoguće ujedinjenje zapadnih predela Srbije sa maticom. Izgradnja crkvi sa poprečnim travejima u Uzdolju, Mokrom Polju i drugde svedoči o Bodinovoj vlasti. Mada se crkva podelila, u dubrovačkim katoličkim porodicama se vekovima posle slavila krsna slava i bili su sačuvani mnogi srpski običaji. Spajala ih je ljubav prema narodu, međusobno poštovanje i osećaj slobodoumlja. U srpskim državama [[Bodin]]a, [[Miroslav]]a i posebno [[Nemanjići|Nemanjića]] na [[Balkan]]u, slobodno je radila [[Katolička crkva]], dok je [[Pravoslavna crkva]] imala svoje centre u [[Dalmacija|Dalmaciji]], [[Slavonija|Slavoniji]], [[Južna Ugarska|Južnoj Ugarskoj (Vojvodini)]] i staroj (banskoj) Hrvatskoj: [[Mljet]], Krupa, Krka, [[Krušedol]], [[Hopovo]], [[Orahovica]], [[Marča]], [[Sremski Karlovci]]... Mada je papa podržavao Mađare i onemogućavao ujedinjenje, povratak srpskih pretežno stočarskih rodova nastavljen je pod mađarskom okupacijom. U XI-XII veku Mađarska je bila zemlja uglavnom slovenske kulture, gde pravoslavni dugo nisu bili proganjani. Srpkinja Jelena je bila žena kralja Bele II. Njen brat Beloš bio je namesnik njenom maloletnom sinu Gezi II (1141-1162) i ban Hrvatske. Na brdu Spas u Kninu u groblju iz XI-XII veka, korišćeno verovatno do tatarske najezde 1242, nađen je nakit koji u najvećoj meri odgovara onom otkrivenom u poslednje vreme u Podgorici, Čačku i kod Kruševca. Pravoslavna crkva svo vreme opstala je u Dalmaciji, što manastiri Krka, Dragović, Rmanj i brojne isposnice. Kaluđeri iz Krupe na Vrbasu osnivaju Krupu na Zrmanji, jer su se sklonili kod svojih. === Razvijeni srednji vek === U Dalmaciju se doseoba novih Srba u razvijenom srednjem veku desila u nekoliko talasa. 1305 se desila prva seoba Srba. Svoje hramove, imanja i kuće [[Srbi]] su već tada imali u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] još pre Kosovskog boja. [[Manastir Krupa]] podignut je [[1317]]. godine. Sledeća seoba je bila 1338. godine. Velikaš Mladen Šubić bio je te godine u sukobu s kninskim knezom Nelipićem. Od bosanskog bana Stevana Kotromanića Šubić je zatražio vojsku nego i narod koji će da naseli opustela mesta oko Skradina i reke Krke. Srbi su osnovali [[manastir Krka]] [[1345]]. godine. Sestra cara Dušana Jelna udala se za Mladena Šubića 1347 što je bio dalji podsticaj za doseljavanje Srba u severnu Dalmaciju. Nakon muževljeve smrti 1348. godine ona je postala gospodarka gradova Klisa i Skradina. Vojska srpskog cara pod dvoje njegovih vojvoda stigla je u Jelenine gradove u jesen ili zimu 1355. godine . Nije se u njima nije dugo zadržala, pošto je Dušan već bio mrtav. Vojska se vratila, a komandant vojsko Ðuraš Ilijić grad Skradin predao je Mlečanima. U okolinu Skradina i Klisa naselili su se Srbi, većinom iz Hercegovine. Srpski car Dušan je tada slao svoje mlade vlasteline u Dubrovnik, da se nauče zapadnjačkim načinima ophođenja. 1371 godine prešlo iz Bosne mnogo srpskog naroda prema podacima iz “Dalmatinske hronike” zadarskog nadbiskupa. Srbi su se nastanili u bregovitim stranama Dalmacije. Tih Srba, “Vlaha-šizmatika”, bivalo je sve više, tako da su zabeleženi u Zadru, Šibeniku, Obrovcu a stigli su i pred zidine grada Trogira. Bosansko srpski kralj Tvrtko 1390. zavladao je Dalmacijom i njena vrata doseljavanje Srba još su šire otvoren. Pod kraljem Tvrtkom Knin je opet bio u srpskoj državi. Mramorovi (stećci), poznati iz Biskupije, Uzdolja, uz Sveti Spas na Cetini i širom Krajine su svedočanstvo srpskog pravoslavnog stanovništva. Natpisi ukoliko ga imaju su ćirilički. U istraživanim grobovima zabeležena je trizna, i prepoznatljiva srpska grnčarija, poznata iz Mokrog Polja, Cetine i Bribira. Novi talasi Srba u Tvrtkovo vreme su stizali, naročito na prostore Knina. U vreme kralja Stevana Dabiše, Tvrtkovog nasljednika, 1394. i 1397. godine, kada su Turci izvršili prodore u Bosnu, došlo je do novog talasa iseljavanja Srba u Dalmaciju, naročito oko Knina, u Kninsko Polje, Golubić, Pađene, Polaču. Između dva napada Srbi su podigli manastir Dragović [[1395]] i tada je već u Dalmaciji bilo mnogo srpskih pravoslavnih hramova. Nova seoba bila je između 1413. i 1417. godine, kada je u Dalmaciju prešlo tako mnogo Srba, da se odatle moglo da dobije 5,000 dobrih vojnika. Organizovano doseljavanje Srba u Slavoniju vršeno je i za vreme vladavine [[Dragutin|kralja Dragutina]], a zatim [[Despot Stefan Lazarević|despota Stefana Lazarevića]] i [[Despot Đurađ Branković|despota Đurđa Brankovića]]. Ženidbom hrvatskog bana [[Urlih Celjski|Urliha Celjskog]] sa despotovom ćerkom [[Katarina Branković|Katarinom Branković]] [[1434]]. godine, Srbi se masovnije naseljavaju i u severnu Hrvatsku: [[Medvedgrad]] kod [[Zagreb]]a, [[Kalnik]], [[Križevci|Križevce]] i [[Koprivnica|Koprivnicu]]. Bili su to većinom vojnici, mladi, neoženjeni, koji su se tu i orodili sa Hrvatima, prelazili na katoličanstvo i njihovi potomci vremenom su postajali Hrvati. 1450. godine iz Bosne je prešao veći broj Srba u današnje Kotare i tada je naseljena Kula Atlagića, u kojoj je podignuta srpska pravoslavna crkva, kao i u Pađenima, Polači, Golubiću i Kninskom polju, kao najubedljiviji dokaz o prisustvu Srba u tom delu Dalmacije. Inače to su bila vremena u kojima je verska pripadnost bila mnogo izraženija nego nacionalna. Ljudi tog doba, dakle, više su se određivali po verskoj ili jezičkoj, odnosno plemenskoj pripadnosti. Naravno, bilo je i suprotnih migracija i dešavanja. O poreklu ovih davno doseljenih starih srpskih porodica u katoličku Hrvatsku svedoče samo još njihova nepromenjena prezimena, čuvena i u starom kraju: Brankovići, Borići, Ivkovići, Jugovići, Draškovići, Marčetići, Milićevići, Poznanovići, Radinovići... Promene su se u ovoj oblasti desile pošto su Srbiju (1459), Bosnu (1463), Hercegovinu (1482) i Zetu (1499) osvojili Turci a primorsku Dalmaciju zauzela Venecija. Masa iseljenika iz dinarske zone, naročito iz Bosne i Hercegovine, prodrla je u jadranske oblasti, na zemljište hrišćanske države, mletačke republike, i ovo je bilo od presudnog značaja za docniji razvitak primorja. Turci su se učvrstili u Bosni i osvojili od Ugarske i Mletačke republike delove Dalmacije i zatim sami sprovodili preseljavanje Srba u svoje pogranične oblasti. Poznato je da se sa svojom pratnjom u Dubrovniku nastanila srpska srednjovekovna vlastela koju su Turci lišili imanja, U pratnji je bilo guslara koji su pevali o slavi srpskih junaka. U 16. veku već po celoj Dalmaciji znanje o tome bilo rašireno. Doseljeni pravoslavci su kotlini između Drniša i Knina u dalmatinskoj Zagori dali su ime Kosovo, po polju na kome je bila čuvena bitka. Svi zagorski Srbi na tom Kosovu skupljaju se 15/28 juna svake godine. 1574 godine u jednom izveštaju mletačkog guvernera u Splitu, a reč je o podeli životnih namirnica stanovništvu: zabeleženo je da jedan slepac, stari uskok koga vodi unuka, vraća se s onim što je dobio pevajući pesmu o Kraljeviću Marku a narod je u horu prihvata: svi su je znali. Od 1523. do 1527. godine, iz Bosne, Hercegovine i Stare Srbije izvedena najveća seoba Srba u Dalmaciju u Kninsku krajinu, Bukovicu u Kotare. Doselelo više hiljada srpskih porodica sa mnogim sveštenicima u mjesta napuštena od starosedelaca Srba, prema Končarevićevom srpskom ljetopisu i zvaničnom izveštaju mletačkoj vladi iz 1527. godine. Tada su podignute mnoge pravoslavne crkve, primjerice u Biljanima, Ostrovici, Karinu, Ðevrskama, Kistanjama, Biovičinom Selu, Radučiću, Mokrom Polju, Žagroviću. Srpsko gospodarstvo nad Kalnikom trajalo je npr. čitavih sto godina, do [[1537.]] i [[Nikola Hercegović|Nikole Hercegovića]]. Zbog toga se srbstvo ponajbolje i očuvalo, tvrdi [[dr Velimir Branković]], baš u Slavonskoj krajini. Nedugo nakon srpske seobe, od 1537. do 1540. godine, došlo je do mletačko-turskog rata i podijele Dalmacije između Mletačke republike i Otomanskog carstva. Republika je zadržala uski primorski pojas s gradovima dok je Turskoj pripao kontinentalni dio koji obuhvata Kotare, Bukovicu, Kninsku krajinu u okviru novostvorenog Ličkog sandžaka, zatim Kosovo polje, Cetinsku krajinu i druge delove s druge strane reke Krke. Nema pouzdanih brojeva koliko je bilo Srba u turskoj Dalmaciji. Zvanični izveštaj za mletačku Dalmaciju iz 1575. godine pominje 40.656 duša, od kojih 13.297 Srba. Vatikan je u hrvatskom katolicizmu gledao kao jedno borbeno jezgro protiv šizmatika, a sa juga stvarao je slično jezgro, Arbanase. Arbanasi su sve vidnije pristajali uz tursku vlast i postajali sve oštrija snaga protiv Srba. Vatikan je u pokatoličavanju Arbanasa tražio saveznika protiv Srba, a ne saveznika koji bi bio udružen sa Srbima, pogodan za borbu protiv islamskog nadiranja. Takvom stavu Vatikana odgovarao je i onaj pokolj Srba u severnoj Albaniji (Skadar - Đakovica) još 1574. od strane sve izraženijih srpskih protivnika Albanaca. Na svim kontinentima je Vatikan uspeo da naturi katoličanstvo priznajući mu grubi feudalni poredak - uobraženost i nakićenost verskih vlastodržaca počev sa najvišeg mesta. Ispred svojih vrata, na istočnoj obali Jadrana, vekovima nije mogao da ispred svojih vrata, da uništi srpsko pravoslavlje i obrazuje ona katolička jezgra kao kod drugih naroda. Pokušali su da Srbe pridobiju za katoličku crkvu sa srpskom oznakom. Srpska masa imala je otpornost koju hrvatska masa nije imala. Sa tim Vatikani je malo ili delimice uspelo, pa je u celosti pridobijene Hrvate za katoličanstvo i pojedine povodljive Srbe proglašavao jednom nacijom - hrvatskom. Tako je stvarao na zapadnom Balkanu jedan čvrst katoličko-hrvatski sistem koji je vekovima sve upornije upućivan protiv Srba. === Kasni srednji vek === [[Turska|Turskom]] najezdom i razbijanjem starih srpskih država, Srbi su saterani na zapadne i severne granice Balkana. Dok ih je na jugu pratila nasilna [[islamizacija]], na severozapadu Srbi su bili pod udarom [[Germanizacija|germanizacije]] i [[Unijaćenje|unijaćenja]] i to u vreme mira. Decenije su prolazile bez znatnijeg pomeranja stanovništva. 1633. godine je zbog turskih zuluma iz Bosne i Srbije mnogo srpskih porodica prebegao je na mletačku teritoriju i naselio se na prostore oko Zadra, Šibenika i drugih gradova o čemu je zvanični izveštaj poslao lično dalmatinski providur Frančesko Zena. No petnaestak godina docnije kuga je pohodila je ove krajeve, naročito oko Šibenika, i odnijela na hiljade duša dok se dio stanovništva zbog gladi, odseleo u druge pokrajine. Pola veka docnije, u toku rata Svete lige protiv Turske, od 1683. do 1699. godine, došlo je do promene mletačko-turske granice u Dalmaciji. Republika je došla u posed Kninske krajine i potpuno zaokružila granice Dalmacije, koje će da zadrži do kraja mletačke vlasti na ovoj strani Jadranskog mora. === Od seobe 1690. do revolucije 1848. === U XVIII veku bile su nove seobe u mletačku severnu Dalmaciju. Dva izvora svedoče. Prvi potiče iz 1706. godine od vikara skradinskog biskupa, koji tvrdi da se u tridesetak sela Skradinske biskupije naselelo više od 10.000 šizmatika iz Panonije, koje je prevodilo njihovih dvadesetak kaluđera. Posle proterivanja Turaka muhamedanski Dinarci su retko ostajali u Zagori, ili su prelazili u hrišćanstvo kao na primer u selu Otonu). Mnogi su doseljeni pravoslavni dinarski Srib primili katoličku veru, naročito severno od Neretve, u okolini Makarske, Šibenika, u polju Dicmu od Splita, itd. Deo starog stanovništva Boke Kotorske iselio je u predeo severno od Trogira, npr. u selo Ubli. [[Reka Sava]] i [[Beograd]] su sredinom 18. veka bili granica dva carstva. Na prostorima Hrvatske i Slavonije, katoličko nasilje nad pravoslavcima imalo je za posledicu njihove sve češće pobune. Kada je [[1755.]] godine Zagreb preoteo manastir Marču, izbila je [[Severinska buna]], koju je vodio Srbin [[Petar Ljubojević]] iz okoline [[Bjelovar]]a. 1758, Dalmacija i Boka Kotorska imala je 51.268 pravoslavnih podanika što je bilo dve trećinu celokupne njene populacije, ostatak su bili Katolički Srbi, Talijani i nešto malo Grci poreklom iz mletačkih poseda na Kipru. Veći dio srpskog stanovništva nalazio se, naravno, u sjevernoj Dalmaciji oko Zadra, Knina i Benkovca. 1768-1774. u toku rusko-turskog rata dosta Srba iz Bosne prešlo je u Dalmaciju. Samo u Skradin se naselilo 400 duša i nepoznat broj ostao je u okolini Zadra, Šibenika i Knina. Osma decenija XVIII veka značila je da srpsko stanovništvo u sjevernoj Dalmaciji će da se proredi. Zbog iseljavanja do koga je došlo zbog gladi i verskog ugnjetavanja, a iz dela koji je bio pod Turcima, zbog njihovog zuluma nad hrišćanima. 1774 godine zabeležio je Arhimandrit manastira Krupe Gerasim Zelić da se zbog gladi u Tursku i u Austrijsku monarhiju, pnajviše u Srem iselelo oko 1.000 srpskih porodica. U izveštaju iz 1790 Generalni providur za Dalmaciju kaže da je na području Zadra u 12 pravoslavnih srpskih sela i 89 zaselaka bilo 24.313 duša. Bilo je to vreme pokreta za očuvanje srpskog nacionalnog bića u Dalmaciji, severnoj Hrvatskoj, Slavoniji i [[Podravina|Podravini]]. Krajem 18. veka tu su otvorene i prve srpske [[škola|škole]]. U tom periodu podignut je i najveći broj pravoslavnih [[Crkva (građevina)|crkava]], kao i [[bogoslovija|bogoslovije]] u [[Metak|Metku]], [[Zalužnica|Zalužnici]], [[Plaški|Plaškom]] i [[Karlovac|Karlovcu]]. Samo [[Gornjokarlovačka eparhija|episkop Gornjokarlovački]] [[Lukijan Mušicki]] osnovao je osamdeset srpskih škola. U [[Pakrac]]u je iz Bogoslovske škole kasnije izrasla srpska Učiteljska škola i sva ostala srednja učilišta, a u okviru njih i [[KUD Karadžić|KUD „Karadžić“]]. Tada je izlazio i srpski časopis „[[Dobri pastir]]“. Srbi u gradovima vrlo rano ulaze u modernizacijske procese. U krajiškom, povojačenom društvu su ti procesi znatno sporije napredovali, a činjenica je da je veći broj Srba u Hrvatskoj bio upravo iz seoskih sredina. Srbi u gradovima bili su disperzirani po čitavoj Hrvatskoj, što je otežavalo buđenje njihove nacionalne svesti. Ipak, Srem je izuzetak. Ovde najveći broj stanovnika i na selu i u gradovima predstavljaju Srbi, a budući da je bio podeljen između [[Vojna krajina|Vojne krajine]] i civilnog dela Hrvatske te se u njemu nalazilo i središte srpskoga pravoslavlja u Habsburškoj Monarhiji, bio je plodno tlo za razvitak narodnog preporoda. I u drugim gradovima, poput [[Vukovar]]a, [[Osijek]]a, [[Požega (Slavonska)|Požege]], [[Zagreb]]a i [[Karlovac|Karlovca]], Srbi su razvijali svoju nacionalnu svest, ali je zbog njihove relativno male zastupljenosti to bilo znatno slabije nego u sremskim središtima. Porazom Mletačke republike 1797. godine Dalmacija i Boka Kotorska dolaze su pod austrijsku, zatim pod francusku, a od 1813. godine, ponovo pod austrijsku vlast. 1835 je u Dalmaciji je bilo 71.426 pravoslavnih stanovnika srpske narodnosti. Kada u [[Zagreb]]u i drugim gradskim centrima počinje [[ilirski pokret]] suštinski se menjaju hrvatsko-srpski odnosi.<ref name="D. Roksandić 1991">D. Roksandić, Srbi u Hrvatskoj, Zagreb 1991.</ref> Panslavistički pokreti i demokratizacija kulture znatno utiču na odnose Hrvata i Srba. To je ujedno prelomna faza za integraciju srpske nacije u hrvatsko društvo. U tom smislu se, u vrlo kratkom periodu, prevladavaju verske netrpeljivosti te se stvaraju osnove za građanska prava. Istaknuti hrvatski Ilirci [[Janko Drašković]], [[Ljudevit Gaj]] i [[Ivan Kukuljević]] zalažu se za punu ravnopravnost „domorodaca“ obeju veroispovesti i versku trpeljivost. Mnogi Srbi učestvuju u hrvatskom narodnom preporodu i postaju njegovi najistaknutiji pristalice kao npr. [[Petar Preradović]] i [[Anastas Popović]]. === Revolucionarna 1848. godina === [[Datoteka:The_May_Assembly_1848_in_Sremski_Karlovci.jpg|mini|desno|300p|Majska skupština]] Saradnja Srba i Hrvata dosiže svoj vrhunac u [[Revolucija 1848/49.|revoluciji 1848. godine]]. Godine [[1848]]. i Srbi učestvuju u revolucionarnim i kontrarevolucionarnim gibanjima. Budući da su [[Mađari]] odbili srpske zahteve za priznavanjem prava narodnosti u okvirima narodno-crkvene autonomije i za slobodnom upotrebom „narodnog jezika“, Srbi su stali na stranu [[Habzburška monarhija|Austrije]]. U drugoj fazi pokreta održana je [[Majska skupština]] u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]] od [[13. maj|13]] do [[15. maj]]a. Na toj skupštini ističe se pravo srpskog naroda u Austriji i Ugarskoj na autonomni, politički i kulturni razvitak. Radi ostvarenja toga prava traži se ustrojstvo [[Srpska Vojvodina|Srpske Vojvodine]]. Istovremeno se izglasava zaključak da se bira srpski vojvoda, graničarski pukovnik [[Stevan Šupljikac]], da se mitropolit [[Josif Rajačić]] proglasi patrijarhom, da se proklamuje politički savez između Srpske Vojvodine i Hrvatske, Slavonije i Dalmacije „na osnovu slobode i savršene jednakosti“. Odluke Majske skupštine nisu smatrale zakonitim ni Mađari ni Austrijanci. Austrija je tek kasnije priznala legalitet ovim odlukama, prilikom obračuna s mađarskim pokretom. Nakon pobede nad Mađarima Austrija je, da bi oslabila mađarski položaj, dala Vojvodini status posebne krunske oblasti. Formirana pod imenom [[Srpska Vojvodina i Tamiški Banat|Srpska Vojvodstva i Tamiškog Banata]], kao autonomna jedinica, dejstvovala je u prvi mah umirujuće, jer je izgledalo da se njome ispunjavaju zahtevi Srba s Majske skupštine. Ipak, Srbi su tim činom bili izigrani. Srpski Vojvodinom upravljao je austrijski guverner, njeno središte se nalazilo u [[Temišvar]]u, u njenim školama i ustanovama obavezni jezik je bio nemački, a titulu njena vojvode nosio je sam car. Istovremeno, Hrvatski sabor, poduprt krajiškim težnjama, izradio je prvi program teritorijalne integracije [[Vojna krajina|Vojne krajine]] s građanskom Hrvatskom. Krajiški ustav utvrđuje da je Vojna krajina nerazdruživ deo Trojedne Kraljevine. Krajiški ustav precizirao je još dve odredbe: novi zakoni za Krajinu mogu se donositi samo u Hrvatskom saboru, a narodni se jezik uvodi u sve javne poslove Krajine iu njene škole. Osim toga, sva zemlja koju Krajišnici poseduju proglašena je „njihovom pravnom svojinom“. Austrija nakon poraza Mađara nije dopustila demobilizaciju Vojne krajine, što je hrvatski sabor takođe tražio. U Hrvatski sabor ulaze [[1848]]. godine i predstavnici Srba iz gradova građanske Hrvatske. Srpski kandidati predstavljaju gotovo polovinu saborskog zastupstva i najbrojniji su u onoj skupini zastupnika koja od početka zasedanja insistira na radikalnijim rešenjima otvorenih pitanja.<ref name="D. Roksandić 1991"/> Iste godine u aprilu [[1848]]. proglasili su [[Srbi u Dalmaciji|Srbi iz Dalmacije]] svoja zahtevanja. Tražili su, među ostalim, potpunu slobodu crkve, slobodan prelaz sa katoličke vere na pravoslavnu i obrnuto, državne plate za sveštenike, slobodu škola itd. Što se tiče [[Josip Jelačić|bana Josipa Jelačića]], njegov stav o „slogi i bratinstvu“ između Hrvata i Srba nikada nije dolazio u pitanje. O tome svedoči i njegov ćirilični proglas „Narodu srpskom i srpskom u Trojednoj Kraljevini Dalmacije, Hrvatske i Slavonije“ u vezi sa svojim imenovanjem za bana. === Od Revolucije 1848. do Prvog svetskog rata === [[Datoteka:Petar Preradović square in Zagreb.jpg|mini|desno|250p|Saborni hram Preobraženja Gospodnjeg u Zagrebu iz 1866. godine]] Nakon ovoga vrlo burnog perioda, koje je protkano uskom saradnjom Srba i Hrvata, dolazi period razvitka nacionalizama i kod jednih i kod drugih. Sve rasprave o etnogenezi Srba i Hrvata, o državnim tradicijama i prostorima jednih i drugih, o kulturnim sferama, nastaju upravo u vreme nakon [[1848]]. godine. Cvijić je utvrdeo da se uopšte u jadranskom varijetetu, javljaju neke osobine i neke podobnosti i ovo je stanovništvo, onako kao i ono u Šumadiji, Hercegovini i Crnoj Gori, jedna od najsnažnijih i najaktivnijih grupa među zapadnim Južnim Slovenima. Ipak, bez obzira na to, potres koji je pogodio Monarhiju [[Austro-ugarska nagodba|Austro-ugarskom]] i [[Hrvatsko-ugarsko kraljevstvo|Hrvatsko-ugarskom nagodbom]] ukazao je i Hrvatima i Srbima u Hrvatskoj da jedni bez drugih ne mogu funkcionisati, tj da mogu štititi svoje interese jedino ako nisu nacionalno konfrontirani. Godine [[1860]]. krajiški zastupnici ulaze u Hrvatski sabor, s pravom učestvovanja u raspravi o državnopravnim pitanjima. Sledeći je korak bilo demobilizaciju Vojne krajine [[1871]]. godine. U XIX veku nositelji srpske narodne misli u Dubrovniku bili su Srbi katolici. Značajan su činilac srpskog naroda. Otvoreno su se borili protiv poricanja o postojanju srpstva u Dubrovniku. Mada je u Dubrovniku stvorena praksa da se niko u grad ne prima za stalnog žitelja ako ne usvoji pravilo katoličke crkve, pokatoličeni pravoslavni Srbi ostajali su i dalje Srbi, čuvajući svoju tradiciju i svoje običaje. Srpska obeležja u Dubrovniku su svuda, u pesmama Srba Dubrovčana, u štampi XIX i početkom XX veka, u društvima koja su osnovana, u jeziku i književnosti starih Dubrovčana. Po svom nacionalnom karakteru dubrovačka književnost bila je srpska većim svojim delom. Pisana je štokavskim dijalektom pre nego što je taj dijalekat postao osnovica književnog jezika Srba. Srbi su vekovima pod pritiskom Vatikana da se pokatoliče, što je snažno prvi put kulminisalo u XIX veku. Srbi su snažno pritisnuti hrvatsko-arbanaškim makazama u službi Vatikana trpeli kroz vekove. Uz živu srpsku tradiciju vezanu za pravoslavnu veru i prošlost čuvala se kod Srba u Dubrovniku i hercegovačka nošnja pa je dubrovački nadbiskup morao da preduzima posebne mere protiv sveštenih lica koja nisu htela da odbace poznatu hercegovačku kapu. Čuvao se srpski narodni duh, narodna književnost, junačke i lirske pesme, pevanje uz gusle, pa se tragovi osećaju i u delima mnogih dubrovačkih pisaca. Matija Ban i Medo Pucić su burnih godina 1848/49. dubrvačko slovinstvo opravdano izjednačavali sa srpstvom, jer je dubrovačko slovinstvo uglavnom značilo što i srpstvo, sa onim nasleđem iz zaleđa, i da je u stvari tada samo dobilo svoje pravo ime. U vremnima bana [[Ivan Mažuranić|Ivana Mažuranića]] i bana [[Kuen Hedervari|Kuena Hedervarija]] Srbi dolaze na visoke funkcije u hrvatskom društvu. Sve tri najviše funkcije Civilne Hrvatske i Slavonije, osim banke, drže Srbi u vreme bana Mažuranića. Šef Odjeljenja za unutrašnje poslove i podban je [[Jovan Živković]]. Predsednik vrhovnog suda je [[Livije Radivojević]], a [[Nikola Krestić]] je predsednik Hrvatskog sabora. Za vreme Kuena Hedervarija deo Srba je pristajao uz njegovu promađarske politiku. Ipak, na izborima za crkveno-narodni sabor [[1897]]. godine koalicija srpskih liberala, radikala i samostalaca pobeđuje „Kuenove Srbe“ ostavljajući im jedva koji mandat. Službena ugarska politika podsticala je u vreme Kuena Hedervarija konflikte između Hrvata i Srba. Narodna slobodumna stranka [[Svetozar Miletić|Svetozara Miletića]], koja je svoj program osmislila u [[Ruma|Rumi]] [[1881]]. godine, insistira na jednakosti Srba i Hrvata u crkvenoj i školskoj autonomiji i na priznanju srpskog naroda u [[Austrougarska|Austrougarskoj]] tako da se u svakom zakonu spominje i srpski narod, a jezik da se naziva hrvatski ili srpski. Godine [[1887]]. zastupnici u Hrvatskom saboru potvrđuju crkveno-narodnu srpsku autonomiju. Ugledajući se na ugarski saborski član -{IX}- iz [[1868]]. godine, Srbi imaju autonomiju crkve i škole, obezbeđena im je ravnopravnost sa ostalim religijama, a isto se tako slobodno smeju služiti ćirilicom u čitavoj Kraljevini Slavoniji i Hrvatskoj, a u krajevima gde žive u povećanom broju mogu se služiti samo ćirilicom. Srbi u Hrvatskoj u zadnjim decenijama [[19. vek]]a inicijativama [[Vladimir Matijević|Vladimira Matijevića]] stvaraju niz jakih institucija kao što su [[Srpska banka]], [[Savez srpskih zemljoradničkih zadruga]] i [[Srpsko privredno društvo Privrednik (1897—1946)|Srpsko privredno društvo Privrednik]]. Od [[1884]]. godine izlazi i „Srbobran“, stranačko glasilo [[Srpska samostalna stranka|Srpske samostalne stranke]]. U prvim godinama [[20. vek]]a na području Dalmacije i Hrvatske nastaje Hrvatsko-srpska koalicija. Srbi Dubrovčani pokušavaju da smire srpsko-hrvatski spor i opredeljivali su se sve više za srpsko ime i za srpsku stranku. Pokretu su pristupili najširi krugovi: i trgovci, i radnici, i sveštenici katolički. Srpska kulturno-prosvetna društva u Dalmaciji nisu bila podeljena na društva Srba katolika i Srba pravoslavaca, nego su bila zajednička. U oktobru [[1905]]. potpisane su dve rezolucije, od kojih je Zadarsku potpisala srpska strana, a Riječku hrvatska, u kojima se ističe jedinstvo hrvatskog i srpskog naroda te njihova ravnopravnost. Srbi u Zadarskoj rezoluciji daju podršku Hrvatima za ujedinjenje Dalmacije i ostatka Hrvatske. [[Hrvatsko-srpska koalicija]] pobeđuje na izborima [[1905]]. i [[1906]]. godine, ali je do izbora [[1907]]. ona slomljena pod pritiscima iz [[Beč]]a i [[Budimpešta|Budimpešte]]. Ipak, koalicija se nije raspala ni u vreme velikih montiranih procesa protiv hrvatskih Srba ([[Veleizdajnički proces|Veleizdajnički]] i [[Fridjungov proces]]). Budući da su uticaji Miletićeva Srpske samostalne stranke, koja se nije slagala sa ugarskom službenom politikom, bili sve jači u narodnocrkvenim saborima, godine [[1912]]. ugarska vlada ukinula je srpsku autonomiju ukidanjem narodno-crkvenih sabora. U periodu između [[Aneksija Bosne i Hercegovine|aneksije Bosne i Hercegovine]] i početka [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]] dolazi do razvoja ekstremnih struja i kod Srba i kod Hrvata. [[Datoteka:Austria hungary 1911 and post war borders.jpg|mini|desno|250p|Po popisu stanovništva Ugarske iz 1910. godine, Srbi sačinjavaju oko 24 % stanovništva autonomne Hrvatske pod mađarskom upravom. Hrvatska tada nije uključivala Dalmaciju, ali je uključivala Srem.]] Kada su, [[Evropa|Evropu]] zahvatili novi ratovi, Beču nije odgovarala srpskohrvatska sloga, pa je Slavoniju i Vojvodinu prepustio uticaju militantne [[Budimpešta|Pešte]]. To mučno razdoblje potpune podložnosti Hrvatske [[Ugarska|ugarskim]] ([[mađari|mađarskim]]) interesima i novog nasilja nad Srbima trajalo je sve do [[1918]]. godine, jer je Austrougarska želela da reformu svoje monarhije izvrši na račun [[Sloveni|Slovena]], a pre svega, Srba. Posle atentata [[Gavrilo Princip|Gavrila Principa]] na prestolonaslednika [[Franc Ferdinand|Franca Ferdinanda]] u [[Sarajevo|Sarajevu]], Srbi su u ovoj monarhiji, pa i tadašnjem hrvatskom prostoru postali „veleizdajnički narod“. Antisrpskih demonstracija, uz rušenje i skrnavljenje grobalja i crkava, bilo je u Zagrebu, [[Đakovo|Đakovu]], [[Petrinja|Petrinji]], Slavonskom Brodu, a manje u dalmatinskim gradovima [[Šibenik]]u, Splitu i Dubrovniku. Posle objave mobilizacije avgusta 1914. godine, Srbi su nasilno uzimani kao taoci, zatvarani u logore, čak i streljani, a mnogi su proterivani iz mesta stanovanja. Sve je to vršeno uz saglasnost hrvatskog [[Sabor]]a, pod optužbama za vređanje Cara i širenje srpske propagande. Došlo je čak i do javnih suđenja u Zagrebu, gde su na „crnu klupu“ seli [[Srđan Budisavljević]], poslanik [[Laza Popović]], [[Milan Teodorović]] i [[Đorđe Gavrilović]]. Tokom 1916. montiranih procesa bilo je i u Splitu, Zadru i Dubrovniku. Naredbom [[Ban]]a, ćirilica je zabranjena još na početku [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]], a potom i srpski listovi: ''Novi Srbobran'', ''Srpski Glas'' i ''Dubrovnik''. Za vreme Prvog svetskog rata velik broj hrvatskih Srba učestvuje u ratu na strani Austrougarske. Dobar je primer za to [[Svetozar Borojević]], koji je dostigao čin feldmaršala i bio jedan od retkih uspešnih austrijskih generala na bojištu. [[Majska deklaracija|Majskom deklaracijom]] i [[Krfska deklaracija|Krfskom deklaracijom]], koje su potpisane za vreme Prvog svetskog rata, otvaraju se mnoge mogućnosti, ali i pitanja u vezi s mogućom budućom zajedničkom državom južnih Slovena. === Period Kraljevine Jugoslavije (1918 — 1941) === Formiranjem Nacionalnog veća Slovenaca, Hrvata i Srba težilo se jednakosti u novonastaloj [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|Državi Slovenaca, Hrvata i Srba]]. [[Svetozar Pribićević]] održao je govor u [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]] [[29. oktobar|29. oktobra]] [[1918]]. godine na kojem je među ostalim izjavio da su u zajedničkoj državi Slovenci, Hrvati i Srbi potpuno jednak faktor i da su ta tri narodna imena izraz za jednu politiku i narodnu svest.<ref>''Glas Slovenaca, Hrvata i Srba'', br. 237 od 5. oktobra 1918.</ref> Na Svetozara Pribićevića i njegove sledbenike nakon ujedinjenja Države SHS sa [[Kraljevina Srbija u Prvom svetskom ratu|Kraljevinom Srbijom]] i [[Kraljevina Crna Gora|Kraljevinom Crnom Gorom]] u [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]] pada glavnina mržnje Hrvata zbog neravnopravnog, iznuđenog ujedinjenja, a potom i zbog političke, privredne i nacionalne represije velikih razmera koja je usledila odmah nakon ujedinjenja. Pribićević je u zajedničkoj vladi sa radikalom [[Nikola Pašić|Nikolom Pašićem]] izdržao svega godinu dana. Samostalna demokratska stranka, kako se zvala Pribićevića stranka, težila je integralnom jugoslovenstvu i jakoj nacionalnoj državi. Od [[1925]]. godine pa sve do [[1939]]. Samostalna demokratska stranka, kao najjača stranka hrvatskih Srba, ne izlazi iz opozicije, a i [[1939]]. godine se vraća na vlast kao koalicioni partner [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]] u [[Seljačko-demokratska koalicija|Seljačko-demokratskoj koaliciji]]. Pribićević će svoj život završiti zatvoren u [[Prag]]u [[1936]]. godine, ali će njegova ideja o saradnji hrvatskih i srpskih političara preživeti sve do Drugog svetskog rata. U Zagrebačkim puntikacijama iz [[1932]]. godine koje je donela Seljačko-demokratska koalicija, teži se federalnom uređenju [[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslavije]]. Prema etničkoj mapi srpskohrvatskog prostora centralne [[Jugoslavija|Jugoslavije]], koja je [[1936]]. godine rađena za potrebe [[Krunski savet|Krunskog saveta]] [[Knez Pavle Karađorđević|Kneza Pavla]], 90% stanovništva u [[Zapadna Slavonija|Zapadnoj Slavoniji]], [[Banija|Baniji]], [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]] i [[Dalmatinska Zagora|Dalmatinskoj Zagori]], činili su Srbi{{činjenica|date=09. 2009.}}. Tada je u granicama današnje Hrvatske bilo 1,2 miliona Srba. Pet godina kasnije, međutim, u [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisnoj Državi Hrvatskoj]] (NDH), nemački vojni predstavnik [[Glez fon Horstenau]] zapisao je u Zagrebu da Srbi u Hrvatskoj čine 31 odsto stanovništva i da su najviše koncentrisani u [[Savska banovina|Savskoj]], [[Vrbaska banovina|Vrbaskoj]] i [[Primorska banovina|Primorskoj banovini]]. U nemačkim službenim izvorima, u NDH je krajem [[1940]]. godine, živelo 1.847.000 Srba, a Hrvata tri miliona. Na teritoriji NDH postojalo je devet srpsko-pravoslavnih eparhija, od čega su četiri bile u Hrvatskoj: [[Slavonska eparhija|Slavonska]] u Pakracu, [[Zagrebačko-Ljubljanska eparhija|Zagrebačka]], [[Gornjokarlovačka eparhija|Gornjokarlovačka]] i [[Dalmatinska eparhija|Šibenska]]. Osnivanjem [[Komunistička partija Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]] [[1937]]. godine, sve je veći broj Srba seljaka okupljen u ovoj stranci. [[Sporazum Cvetković-Maček|Sporazumom Cvetković - Maček]] [[1939]]. godine u kojem učestvuje kao partner [[Hrvatska seljačka stranka]] i [[Samostalna demokratska stranka]], stvorena je [[Banovina Hrvatska]]. Jedan deo Srba nezadovoljan je tim rešenjem te traže stvaranje nove političke jedinice, Srpske krajine, sastavljene od delova Bosanske i Hrvatske krajine. Ipak, zbog vrlo male podrške toj grupi, do stvaranja takve jedinice nije došlo. === Genocid u NDH i oružani otpor (1941 — 1945) === {{main|Genocid u NDH|Ustanak u NDH|ZAVNOH}} Uspostavom [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]] [[1941]]. godine počelo je najtragičnije razdoblje u istoriji srpskog naroda u Hrvatskoj. Dolaskom [[Ante Pavelić]]a i [[ustaše|ustaša]] na vlast, Srbi su kao narod jednostavno bili potisnuti i podvrgnuti [[genocid]]u. To je ozakonjeno „Odredbama za obranu naroda i države“, zatim „Odredbom o zabrani ćirilice“ i „Naredbom o obeležavanju pravoslavaca“ trakom sa natpisom „P“, kao i „Odredbom za jezička pitanja“, koja je imala za cilj da da iskoreni [[srpski jezik|srpski]] iz [[hrvatski jezik|hrvatskog]] jezika. I kroz sve druge zakone koje je donosila vlada NDH, diskriminacija i genocid nad Srbima bio je legalizovan. Ustanak je planuo isprva u krajevima koji su bili naseljeni srpskim stanovništvom. Ipak, u otporu ustašama, nacistima i fašistima učestvovali su zajedno Srbi i Hrvati. Iz zajedničkog otpora neprijatelju rađa se prividno jedinstvena Jugoslavija, iako i Hrvati i Srbi u Hrvatskoj baštine traume izazvane strahotama iz Drugog svetskog rata. Dokumenti [[ZAVNOH]]-a potvrđuju Srbe iz Hrvatske zajedno sa Hrvatima kao konstituente u formiranju ZAVNOH-a i u donošenju svih njegovih dokumenata kojima je tokom [[Narodnooslobodilački rat|Narodnooslobodilačkog rata]] uspostavljena Demokratska Srbija (uz formiranje i djelovanje Srpskog kluba odbornika u okviru ZAVNOH-a).<ref>U Plitvičkoj rezoluciji od [[14. jun]]a [[1943]]. godine u tački 11 stoji da je ZAVNOH sastavljen od predstavnika hrvatskog i srpskog naroda, te nacionalnih manjina u Hrvatskoj, bez obzira na njihovu političku i versku pripadnost. Zato su se u ZAVNOH-u okupili i pristalice bivše [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]], [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]], [[Komunistička partija Hrvatske|Komunističke partije]], predstavnici narodnih udruženja kao „Seljačke sloge“, „Seljačkog kola“, „Privredne sloge“, sindikata itd., koji bez obzira na sve razlike stoje nepokolebljivo na stanovištu borbe protiv fašističkih okupatora i njihovih slugu i pomagača.</ref> Srpski klub vićnika ZAVNOH-a osnovan je [[10. novembar|10. novembra]] [[1943]]. godine, te je osnivanje Kluba dokaz pune ravnopravnosti i jednakosti Srba i Hrvata u Hrvatskoj.<ref>ZAVNOH, Zbornik dokumenata 1943, Zagreb 1964</ref> Povereništvo prosvete ZAVNOH-a uputilo je [[9. februar]]a [[1945]]. raspis narodnooslobodilački odborima o upotrebi pisama u osnovnim i srednjim školama u Hrvatskoj. U tome raspisu stoji da se u školama uče i ćirilica i latinica. Nesumnjivo je najvažniji dokument Trećeg zasedanja ZAVNOH-a Deklaracija o osnovnim pravima naroda i građana Demokratske Hrvatske, jer je on osnova ustavnopravnog razvoja [[Narodna Republika Hrvatska|NR/SR Hrvatske]] u čitavu poslijeratnom periodu. U Deklaraciji stoji da su hrvatski i srpski narod u Hrvatskoj potpuno su ravnopravni.<ref>ZAVNOH, Zbornik dokumenata 1944, (od 1. januara do 9. maja), Zagreb 1970.</ref> Osnivanjem Srpskog kluba vićnika ZAVNOH-a usledilo je, na polju kulture i osivanje Srpskog pevačkog društva „Obilić“, pokretanje lista „Srpska reč“, a [[14. novembar|14. novembra]] [[1944]]. godine u [[Glina (grad)|Glini]] osnovano je i [[Srpsko kulturno društvo Prosvjeta]]. === Period SFR Jugoslavije (1945 — 1990) === === Rat u Hrvatskoj (1990 — 1995) === {{glavni članak|Rat u Hrvatskoj|Republika Srpska Krajina|Erdutski sporazum}} Dana [[27. jun]]a [[1990.]] godine na osnovu 43. amandmana na [[Ustav]] Hrvatske, Skupština opštine [[Knin]] donela je odluku o formiranju Zajednice opština Severna Dalmacija i Lika, što je faktički bio zvaničan predlog zagrebačkim vlastima za uvođenje m srpske autonomije u Hrvatskoj. Tom prilikom je lider tek osnovane [[Srpska demokratska stranka (Hrvatska)|Srpske demokratske stranke]] dr. [[Jovan Rašković]] javno istakao da je Zajednica opština baza za uspostavljanje političkog, a i teritorijalnog jedinstva srpskog naroda i korak ka modernoj autonomiji. Dr. [[Milan Babić]], tadašnji predsednik opštine Knin, odricao je da je tu reč o stvaranju srpske države, govoreći da se samo radi o reakciji Srba na kroatizam i na torturu većine u hrvatskom Saboru. 25. decembra [[1990.]] godine Ustav Hrvatske je promijenjen, što su Srbi smatrali oduzimanjem prava konstitutivnoga naroda, iako je Ustav jamčio jednaka prava svim narodima, kako Srbima tako i Hrvatima i ostalima. Sabor 25. juna [[1991.]] godine, proglasio stvaranje nove nezavisne Hrvatske, došlo je do oružanih sukoba i otcepljenja prvo te Zajednice opština, a potom i delova [[Zapadna Slavonija|Zapadne Slavonije]], kao i Istočne Slavonije, Baranje i Zapadnog Srema u jedinstveno područje [[Republika Srpska Krajina|Republiku Srpsku Krajinu]], [[19. decembar|19. decembra]] [[1991.]] godine. Ovo područje naseljavalo je u toku [[Rat u Hrvatskoj|rata]] oko 360.000 stanovnika, a od strane međunarodne zajednice proglašena je UNPA (ružičastom) zaštićenom zonom. Babić je kasnije na [[MKSJ]]-u u Haagu priznao da ga je prevarila [[Slobodan Milošević|Miloševićeva]] [[Uloga srpskih medija u jugoslovenskim ratovima|propaganda]] te je izrazio žaljenje i molio Hrvate za oprost.<ref>{{cite web|title=Milan Babić: Priznanje krivice|url=http://www.icty.org/sid/208|date=27. januar 2004|publisher=MKSJ}}</ref> Godine [[1991]]. godine grupe intelektualaca i uglednih Srba iz Hrvatske pokreće inicijative u cilju sprečavanja rata i iznalaženja razrešenja konfliktne situacije u Republici Hrvatskoj mirnim putem. U tom kontekstu osniva se [[Srpski demokratski forum]]. U [[Zagreb]]u se obnavljaju i [[Srpsko kulturno društvo Prosvjeta]] i [[Srpsko privredno društvo Privrednik]] do kraja [[1993]]. godine. Osniva se i [[Srpska narodna stranka (Hrvatska)|Srpska narodna stranka]] koja s izbijanjem rata u Hrvatskoj postaje politička partija koja je zastupala interese Srba na područjima pod nadzorom hrvatske vlasti. Srpska narodna stranka je u periodu od [[1992]]. do [[1995]]. godine u [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]] imala 3 poslanika s [[Milan Đukić|Milanom Đukićem]] koji je bio potpredsednik Sabora. [[1995.]] godine u vojnim akcijama [[operacija Bljesak]] i [[operacija Oluja]] [[Republika Srpska Krajina]] je ukinuta i vraćena pod međunarodno priznate granice Hrvatske, pri čemu je oko 250.000 Srba izbeglo u [[Srbija|Srbiju]] i [[Republika Srpska|Republiku Srpsku]], dok su se dogodili razni ratni zločini i ubojstva 677 srpskih civila.<ref>{{cite web|publisher=Deutsche Welle|title= Prijepori oko broja žrtava "Oluje"|author=Dževad Sabljaković|date=4.8. 2011|url=http://www.dw.de/prijepori-oko-broja-%C5%BErtava-oluje/a-15296561}}</ref> ==== Egzodus tijekom operacije Oluja ==== {{Glavni|Operacija Oluja}} [[Datoteka:Martic-order1995.jpg|minijatura|Naređenje Milana Martića za evakuaciju civila s područja pogođenih vojnim dejstvima.]] [[Datoteka:Oluja traktor.jpg|thumb|175px|Starica iz Krajine na traktorskoj prikolici prelazi granicu Srbije.]] Tokom čitavog rata Srbi su usled ratnih dejstava napuštali svoje domove u Hrvatskoj i odlazili u Srbiju, BiH, Crnu Goru ili udaljene zemlje. No, najveće masovno iseljavanje Srba iz Hrvatske zbilo se tokom [[Operacija Oluja|operacije Oluja]]. Objašnjavajući egzodus, hrvatski autori naglašavaju da su Srbi iseljeni po naređenju vlade "Republike Srpske Krajine" za evakuiranje civila s područja pogođenih vojnim dejstvima, izdanom 4.8.1995.<ref>{{Cite web |title=33 dokumenata o evakuaciji Srba |url=http://www.nacional.hr/clanak/10628/33-dokumenata-o-evakuaciji-srba |access-date=2013-11-04 |archivedate=2009-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090729213506/http://www.nacional.hr/clanak/10628/33-dokumenata-o-evakuaciji-srba |deadurl=yes }}</ref> Službeni stav [[Franjo Tuđman|Tuđmanove]] vlade je bio kako etničkog čišćenja nije bilo te da su "Srbi sami otišli" uprkos upornim pozivima hrvatske vlade da ostanu.<ref name="Tuđman citati"/> {{izdvojeni citat|Službene hrvatske izjave koje pozivaju Srbe da ostanu ili da se vrate moraju se promatrati tako da su u potpunom nesuglasju sa stvarnošću. Čak ako ova djelovanja nisu nastala uslijed svjesne službene politike, nedostatak djelotvornosti koje su hrvatske vlasti pokazale u njihovom kontroliranju i obustavljanju kroz čitavih mjesec dana zasigurno stavlja veliku odgovornost na čitavu vlast.<ref name="Svjedočanstva"/>|Izvještaj Misije [[Evropska unija|EU]] iz rujna 1995. godine.}} {{izdvojeni citat|Postoje direktni dokazi o sistematskom paljenju civilnih kuća i društvenog vlasništva, uključujući i tvrtke, od strane HV-a, civilne policije i pripadnika specijalnih postrojbi policije.<ref name="Svjedočanstva"/>|Izvještaj komisije Međunarodne helsinške federacije OESS 25. kolovoza 1995.}} Tijekom i neposredno poslije akcije na tim prostorima zabilježeni su slučajevi paleža, pljačke i ubojstva preostalih pripadnika srpske nacionalnosti.<ref name="Svjedočanstva"/> Tijekom vojnih operacija, hrvatske vlasti su javno pozivale Srbe da ostanu. Mnogi civili koji su poslušali Tuđmanov savjet da ostanu kod svojih kuća su ubijeni: u Sektoru jug ostao je 4.051 građanin, a ubijeno je 15 posto, oko šest stotina civila, uglavnom staraca.<ref name="Svjedočanstva"/> Nakon zarobljavanja, strijeljan je i neutvrđen broj zarobljenika.<ref name="Svjedočanstva">[http://www.novossti.com/2011/04/svjedocanstva-strave/ Svjedočanstva strave]</ref> Rezolucijom [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih naroda|Vijeća sigurnosti]] br. 1009 od [[10. kolovoza]] 1995. godine, [[Ujedinjeni narodi]] su oštro osudili granatiranje civilnih ciljeva, izrazili "duboku zabrinutost zbog teške situacije osoba prognanih iz svojih domova" i tražili od vlade Hrvatske zaštitu civila, njihove imovine i kažnjavanje počinitelja zločina.<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/docid/3b00f15e3c.html Text of Resolution at UNHCR.org]</ref> Nedugo nedugo nakon rezolucije UN, Hrvatski predsjednik [[Franjo Tuđman]] je [[26. kolovoza]] 1995. godine pozvao Hrvate da "ne uništavaju kuće Srba, koji su otišli, jer to je sada hrvatska imovina", najavljujući da se mora smjestiti 380.000 hrvatskih prognanika i izbjeglica "u domove, kuće i imanja, koja su ostala, koja su na hrvatskoj zemlji i koja su vlasništvo hrvatskog naroda, hrvatske države".<ref name="Tuđman citati">{{Cite web |title=Tako je govorio Franjo Tuđman |url=http://www.e-novine.com/region/region-hrvatska/46866-Kao-nikada-nije-bilo.html |access-date=2013-11-04 |archivedate=2011-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919100518/http://www.e-novine.com/region/region-hrvatska/46866-Kao-nikada-nije-bilo.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kao da ih nikad nije bilo |url=http://www.snv.hr/tjednik-novosti/592/kao-da-ih-nikad-nije-bilo/ |access-date=2013-11-04 |archivedate=2014-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140904202345/http://www.snv.hr/tjednik-novosti/592/kao-da-ih-nikad-nije-bilo/ |deadurl=yes }}</ref> U tako ispražnjena područja je vlada hrvatskog predsjednika Franje Tuđmana nešto kasnije naselila izbjeglice hrvatske nacionalnosti iz BiH. Organizacije za zaštitu ljudskih prava, poput [[Human Rights Watch]]-a, su i tijekom naredne [[1996]]. godine upozoravale da su hrvatske oružane snage činile masovne ratne zločine ("skupna pogubljenja, nasilna odvođenja, mučenja i druga fizička zlostavljanja, palež, krađu i razaranja čitavih sela") koji su, uz rijetke izuzetke, ostali su potpuno nekažnjeni.<ref name="Svjedočanstva"/> Izvješće [[Državno tajništvo Sjedinjenih Američkih Država|Državnog tajništva SAD]] iz [[1996]]. godine navodi da se "ubojstva, krađe i prijetnje nastavljaju" na područjima oslobođenima u "Oluji".<ref name="Svjedočanstva"/> [[Državno odvjetništvo Republike Hrvatske]] je 2011. godine priznalo da nitko još nije bio osuđen za počinje ratne zločine tijekom ili nakon Operacije Oluja <ref>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/dorh-priznao-nitko-u-hrvatskoj-nije-osudjen-za-ratne-zlocine-u-oluji/549301.aspx DORH priznao:nitko u hrvatskoj nije osuđen za ratne zločine u oluji]</ref> U poslednjih nekoliko godina deo [[Srbi|Srba]], većinom starijeg stanovništva, se vraća na svoja imanja u bivšoj Republici Srpskoj Krajini. == Srbi u Hrvatskoj danas == [[Datoteka:Nikola Tesla Memorial Center.JPG|mini|300p|Rodna kuća [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] u [[Smiljan]]u (levo) sa spomenikom Nikoli Tesli vajara Mile Blaževića, i parohijska Crkva sv. apostola Petra i Pavla iz 1765. godine (desno) – kompleks Memorijalnog centra „Nikola Tesla“]] [[Datoteka:Dalj_Street_sign.JPG||mini|300p|[[Dalj]]]] Kako bi zaštitili svoj kulturni i nacionalni identitet, te se uključili u politički život [[Hrvatska|Hrvatske]], [[Srbi]] osnivaju svoja udruženja i političke stranke. Centralna organizacija Srba u Hrvatskoj je [[Srpsko narodno vijeće]] - Nacionalna koordinacija veća srpske nacionalne manjine u Republici Hrvatskoj. U Hrvatskoj deluju sledeće političke stranke Srba<ref>{{Cite web |title=Registar političkih stranaka |url=http://www.uprava.hr/default.aspx?id=664 |access-date=2012-06-27 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121209024324/http://www.uprava.hr/default.aspx?id=664 |dead-url=yes }}</ref>: parlamentarna [[Samostalna demokratska srpska stranka]] i vanparlamentarne [[Srpska narodna stranka (Hrvatska)|Srpska narodna stranka]], [[Partija podunavskih Srba]], [[Nova srpska stranka]], [[Demokratska partija Srba]] i [[Naša stranka (Hrvatska)|Naša stranka]]. Poptredsednik [[Vlada Republike Hrvatske|Vlade Republike Hrvatske]] [[Slobodan Uzelac|prof. dr Slobodan Uzelac]] (na funkciji od [[12. januar]]a [[2008]]. do [[22. decembra]] [[2011]].) je bio prvi član Vlade srpske nacionalnosti u samostalnoj Hrvatskoj. U [[Hrvatski sabor|Hrvatskom saboru]] Srbima su zagarantovana tri mandata. Značajnija udruženja su [[Srpsko privredno društvo Privrednik]], [[Srpsko kulturno društvo Prosvjeta]] i [[Srpski demokratski forum]] iz Zagreba koje deluju na teritoriji cele Hrvatske, te [[Zajedničko veće opština]] iz Vukovara, [[Društvo Đurđevdan]] iz [[Ogulin|Drežnice]] i [[Zajednica Srba Rijeka]]. Eparhije [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] koje se nalaze na teritoriji Hrvatske su: [[Mitropolija zagrebačko-ljubljanska|Mitropolija zagrebačko-ljubljanska i cele Italije]], [[Eparhija dalmatinska]], [[Eparhija gornjokarlovačka]], [[Eparhija slavonska]] i [[Eparhija osječkopoljska i baranjska]]. Pod pokroviteljstvom [[SPC|Srpske pravoslavne crkve]] u Hrvatskoj i [[Mitropolija zagrebačko-ljubljanska i cele Italije|Zagrebačke mitroploije]] [[2005]]. godine u [[Zagreb]]u je utemeljena [[Srpska pravoslavna opšta gimnazija|Srpska pravoslavna opšta gimnazija Kantakuzina Katarina Branković]].<ref>{{Cite web |title=Srpska pravoslavna opšta gimnazija Kantakuzina Katarina Branković<!-- Bot generated title --> |url=http://www.srpskagimnazija-zg.org/hr/o-skoli/opci-podaci.aspx |access-date=2012-06-27 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424133701/http://www.srpskagimnazija-zg.org/hr/o-skoli/opci-podaci.aspx |dead-url=yes }}</ref> Broj [[Srbi|Srba]] je u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] sveden na trećinu predratnog broja. Zahvaljujući povratku izbjeglica iz [[Srbija|Srbije]] i [[Republika Srpska|Republike Srpske]], broj [[Srbi|Srba]] je u porastu. Struktura povratničkog stanovništva je izrazito nepovoljna, jer se prvenstveno radi o starijim osobama<ref>{{Cite web |title=Mesić, M., Bagić, D.: Održivost manjinskog povratka u Hrvatskoj, Ured visokog povjerenika Ujedinjenih naroda za izbjeglice (UNHCR), Zagreb, 2007. ISBN 978-953-95763-0-9, strana 35.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |access-date=2012-06-27 |archivedate=2009-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091128010015/http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |deadurl=yes }}</ref> najvećim delom s nižom stručnom spremom.<ref>{{Cite web |title=Mesić, M., Bagić, D.: Održivost manjinskog povratka u Hrvatskoj, Ured visokog povjerenika Ujedinjenih naroda za izbjeglice (UNHCR), Zagreb, 2007. ISBN 978-953-95763-0-9, strana 37.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |access-date=2012-06-27 |archivedate=2009-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091128010015/http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |deadurl=yes }}</ref> Povratnici se prvenstveno vraćaju u manja mesta (do 500 stanovnika), dok je broj povratanika u veće gradove izrazito malen.<ref>{{Cite web |title=Mesić, M., Bagić, D.: Održivost manjinskog povratka u Hrvatskoj, Ured visokog povjerenika Ujedinjenih naroda za izbjeglice (UNHCR), Zagreb, 2007. ISBN 978-953-95763-0-9, strana 31.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |access-date=2012-06-27 |archivedate=2009-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091128010015/http://www.sdf.hr/korisni_sadrzaj/manjinski_povratak.pdf |deadurl=yes }}</ref> Povratak teče sporo usled brojnih problema s kojima se susreću povratnici: * stambeno zbrinjavanje bivših nositelja stanarskog prava; * stambeno zbrinjavanje na „Područjima od posebne državne skrbi“ se odvija sporo u objektima potpuno neadekavatnim za život; * nemogućnosti konvalidacije radnog staža ostvarenog u [[Republika Srpska Krajina|Krajini]]; * otežanog sticanja državljanstva; * sigurnosna situacija je otežana uz incidente na nacionalnoj osnovi; * preko 200 srpskih povratničkih sela i danas nema struju.<ref>{{Cite web |title=Reakcije Srpskog demokratskog foruma na izjave Ministra Kalmete u emisiji „Otvoreno“, 17.3.2007.<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sdf.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=99&Itemid=9 |access-date=2012-06-27 |archivedate=2008-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081005030420/http://www.sdf.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=99&Itemid=9 |deadurl=yes }}</ref> Prema [[Koalicija udruženja izbeglica|Koaliciji udruženja izbeglica]] prava Srba u Hrvatskoj su ugrožena i velikom broju Srba koji su izbegli i prognani iz Hrvatske ni do [[2011]]. godine nije obezbeđeno korišćenje svoje imovine i stečenih prava. Koalicija navodi da je do [[2011]]. godine desetine hiljada izbeglih i prognanih Srba pokušalo da povrati svoja nezakonito oduzeta imovinska i stečena prava pred sudovima Republike Hrvatske, međutim to većini nije uspelo zbog pristrasnosti sudova<ref>[http://www.rts.rs/page/stories/ci/story/124/%D0%94%D1%80%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B2%D0%BE/970766/%D0%9F%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE+%D0%BE+%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0+%D0%A5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B5.html RTS: Pismo o obavezama Hrvatske (11.10.2011)]</ref>. U Hrvatskoj je od 1. januara 1996. do sredine 2012. ubijeno 83 uglavnom starijih Srba, a nijedan ubica nije otkriven.<ref name="Od 96. do danas u Hrvatskoj ubijeno 83 Srba">{{cite web |url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63167 |title=Od 96. do danas u Hrvatskoj ubijeno 83 Srba |author= |authorlink= |coauthors= |date=10. 6. 2012. |format= |work= |publisher=Radio-televizija Republike Srpske |pages= |language=sr |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=11. 6. 2012. }}</ref> === Simboli === {{glavni članak|Zastava srpske nacionalne manjine u Hrvatskoj}} [[Datoteka:Flag of Serbian national minority in Croatia.svg|mini|150p|Zastava]] Na sednici [[Srpsko narodno vijeće|Srpskog narodnog vijeća]] [[9. april]]a [[2005]]. godine doneta je odluka o usvajanju zastave srpske zajednice u Hrvatskoj.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snv.hr/pdf/odluka_zastava_srpske_manjine_hr.pdf |access-date=2012-06-27 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310185531/http://snv.hr/pdf/odluka_zastava_srpske_manjine_hr.pdf |dead-url=yes }}</ref> Zastava je pravougaonog oblika, podeljena na tri horizontalna polja jednake širine, redom: [[crveno]], [[plavo]] i [[belo]] (''videti: [[panslovenske boje]]''), bez drugih simbola, razmera 1:2. Upotreba zastave je legalizirana 26. aprila 2005. odlukom Savjeta za nacionalne manjine [[Hrvatska|Republike Hrvatske]] – najvišeg organa manjinske samouprave u Hrvatskoj. Po izgledu zastava je slična [[Zastava Srbije|narodnoj zastavi Republike Srbije]]. Zastava se ističe u prostorima Vijeća srpske nacionalne manjine i srpskih organizacija, i na skupovima srpske zajednice, i to uz [[Zastava Hrvatske|zastavu Hrvatske]]. Grb srpske nacionalne manjine u Hrvatskoj još nije usvojen. == Značajne osobe == {{glavni članak|Spisak poznatih Srba u Hrvatskoj}} [[Datoteka: N.Tesla.JPG |mini|185px|[[Nikola Tesla]], čuveni naučnik i inovator, rodom iz [[Smiljan]]a, [[Lika]].]] [[Datoteka:Nh koncar rade.jpg|minijatura|185px|Narodni heroj [[Rade Končar]], generalni sekretar [[Savez komunista Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]] i organizator [[Dalmacija u Narodnooslobodilačkoj borbi|ustanka u Dalmaciji]].]] Veliki broj znamenitih i poznatih Srba je rođen u Hrvatskoj ili je rođen u nekoj drugoj zemlji a veći deo svog radnog veka je proveo u Hrvatskoj. Izdvajamo: * [[Nikola Tesla]], najpoznatiji Srbin uopšte, jedan od najpoznatijih svetskih pronalazača i naučnika u oblasti fizike, elektrotehnike i radiotehnike. * [[Milutin Milanković]], inženjer, geofizičar, klimatolog i astronom, svetski poznat kao autor teorije poznate pod imenom [[Milankovićevi ciklusi]], koja opisuje nastanak [[ledeno doba|ledenih doba]]. * [[Josif Pančić]], botaničar i prvi predsednik [[Srpska akademija nauka i umetnosti|Srpske kraljevske akademije]]. * [[Vladan Desnica]], književnik. * [[Grigor Vitez]], pjesnik, dečji pisac, prevodilac. * [[Simo Matavulj]], književnik. * [[Vojin Bakić]] vajar, autor spomenika [[Stjepan Stevo Filipović|Stjepanu Filipoviću]] u [[Valjevo|Valjevu]] i spomenika na [[Petrova gora|Petrovoj gori]]. * [[Svetozar Pribićević]], najvažniji politički predstavnik srpskog naroda u [[Austrougarska|Austro-ugarskoj]], kasnije političar u [[Država Slovenaca, Hrvata i Srba|Državi Slovenaca Hrvata i Srba]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. * [[Josif Rajačić]], karlovački mitropolit, srpski patrijarh i upravitelj [[Vojvodina|Srpske Vojvodine]]. * [[Patrijarh srpski Pavle]], poglavar [[SPC|Srpske pravoslavne crkve]]. * [[Vladimir Matijević]], osnivač najvažnije humanitarne organizacije između dva svetska rata [[Privrednik|Srpskog Privrednog društva Privrednik]], [[Srpska banka|Srpske banke]] i Saveza zemljoradničkih zadruga. * [[Rade Šerbedžija]], glumac. * [[Milorad Pupovac]], političar, predsednik [[Srpsko narodno vijeće|Srpskog narodnog vijeća]]. * [[Jovanka Broz]], udovica [[SFRJ|jugoslovenskog]] predsednika [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]]. * [[Rade Končar]], jedan od vođa [[KPH]], i [[narodni heroj]] * [[Predrag Stojaković]], košarkaš. * [[Jasna Šekarić]], reprezentativka [[Srbija|Srbije]] u [[streljaštvo|streljaštvu]], višestruka je [[Olimpijske igre|olimpijska]], [[Svetsko prvenstvo|svetska]] i [[Evropsko prvenstvo|evropska]] šampionka. * [[Siniša Mihajlović]], fudbaler. * [[Dado Pršo|Miladin "Dado" Pršo]], fudbaler, bivši reprezentativac [[Fudbalska reprezentacija Hrvatske|Hrvatske]]. * [[Arsen Dedić]], muzičar i kantautor. * [[Svetozar Borojević]], austrougarski feldmaršal, jedan od najboljih defanzivnih stratega 1. svetskog rata. == Povezano == * [[Srbi]] * [[Hrvatska]] * [[Demografska istorija Srba u Hrvatskoj]] * [[Srbi u Dalmaciji]] * [[Republika Srpska Krajina]] * [[Rat u Hrvatskoj]] * [[Naseljena mesta u Hrvatskoj sa preko 500 Srba, popis 1991.]] == Reference == {{izvori|3}} == Literatura == * Lujo Bakotić, Srbi u Dalmaciji od pada mletačke republike do ujedinjenja, Beograd 1938. * J. Cvijić, ''Balkansko poluostrvo i Južnoslovenske zemlje'' * A. Fabris, ''Izabrani članci'', Beograd 1940. * Đ. Janković, ''Kninska Krajina u srednjem vijeku - arheološka svjedočanstva materijalne kulture''. Kninska Krajina, Zavičajni klub "Kninska Krajina" - Srpsko kulturno društvo "Zora" - Udruženje Srba iz Hrvatske, Knin-Beograd, 2002, str. 50-56. * Kosta Milutinović, O pokretu Srba u Dalmaciji, Dubrovniku, Zbornik o Srbima u Hrvatskoj, knj. I, 1989. * D. Roksandić, ''Srbi u Hrvatskoj'', Zagreb 1991. * Jovan Skerlić, Istorija nove srpske književnosti, Beograd 1953 * Ivan Stojanović, Dubrovačka književnost, Dubrovnik 1900. * R. Veselinović, "Srpski narodno-crkveni sabori" u: ''Enciklopedija Jugoslavije'', sv. 8, Zagreb 1971. * ''Historija naroda Jugoslavije'', sv. 2, Zagreb 1959., (poglavlja -{XXXIII}-, -{XXXVI}-, -{XXXVII}-, -{XLII}-) == Vanjske veze == {{Commonscat|Serbs of Croatia}} * [http://www.snv.hr/ Srpsko narodno vijeće] * [http://www.privrednik.net/ Srpsko privredno društvo "Privrednik"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927060936/http://www.privrednik.net/ |date=2010-09-27 }} * [http://www.zvo.hr/ Zajedničko veće opština] * [http://www.skdprosvjeta.com/ Srpsko kulturno društvo Prosvjeta] * [http://www.privrednikjunior.hr/ Privrednik Junior] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902011257/http://www.privrednikjunior.hr/ |date=2010-09-02 }} * [http://www.novossti.com/ Nedeljnik "Novosti"] * [http://www.sdss.hr/ Samostalna demokratska srpska stranka] * [http://www.sns.hr/ Srpska narodna stranka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419053554/http://www.sns.hr/ |date=2015-04-19 }} * [http://www.mitropolija-zagrebacka.org/ Mitropolija Zagrebačko-Ljubljanska] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120805033852/http://www.mitropolija-zagrebacka.org/ |date=2012-08-05 }} * [http://www.srpskagimnazija-zg.org/ Srpska pravoslavna opšta gimnazija Kantakuzina Katarina Branković] * [http://www.sdf.hr/ Srpski demokratski forum] * [http://www.politika.rs/rubrike/intervjui-kultura/Od-srpske-crkve-do-shkole.sr.html Srpska crkva i škola u Dubrovniku („Politika“, 26. april 2008)] * [http://pressonline.rs/sr/vesti/PresMagazin/story/189015/Kud+nestado%C5%A1e+dubrova%C4%8Dki+Srbi.html Kud nestadoše dubrovački Srbi („Pres“, 27. novembar 2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102171713/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/PresMagazin/story/189015/Kud+nestado%C5%A1e+dubrova%C4%8Dki+Srbi.html |date=2012-01-02 }} [[Kategorija:Etničke grupe Hrvatske]] [[Kategorija:Srbi po teritorijama|Hrvatska]] kc0wactscjda4i97gaift0igtwxwg4k Mreža anarhosindikalista i anarhosindikalistkinja (MASA) 0 190922 42661089 41154582 2026-07-26T22:24:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661089 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politička stranka | ime = Mreža anarhosindikalista i anarhosindikalistkinja (MASA) | osnovana = [[2008|2008.]] | zemlja = {{HRV}} | glasilo = novine '''Štrajk''' | ideologija = [[anarho-sindikalizam|anarhosindikalizam]], [[anarho-komunizam]] | službena_stranica = http://www.masa-hr.org }} '''Mreža anarhosindikalista i anarhosindikalistkinja''' ('''MASA''') – (engl. ''Network of Anarcho-Syndicalists'') je [[anarho-sindikalizam|anarhosindikalistička]] organizacija, koja djeluje na prostoru [[Hrvatska|Republike Hrvatske]], te čiji je cilj stvaranje sindikalne konfederacije utemeljene na anarhosindikalističkim principima. == Osnivanje == U veljači [[2008]]. godine u [[Zadar|Zadru]] održan je Prvi nacionalni anarhosindikalistički sastanak. Iako je svrha ovog sastanka bila samo okupljanje i upoznavanje anarhista i anarhistkinja zainteresiranih za stvaranje anarhosindikalističke organizacije, na ovom je sastanku osnovana Mreža anarhosindikalista i anarhosindikalistkinja (MASA)<ref>N.R. ''Anarho-sindikalisti za socijalnu revoluciju'', 057 info, veljača 2008., preuzeto: 22. svibnja 2010., URL:http://www.057info.hr/vijesti/2008-02-25/anarho-sindikalisti-za-socijalnu-revoluciju</ref><ref>Ćosić, Mate. ''Bandiera nera la trionferà'', H-alter, ožujak 2009., preuzeto: 22. svibanja 2010., URL: http://www.h-alter.org/vijesti/ljudska-prava/bandiera-nera-la-trionfera {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100424143530/http://www.h-alter.org/vijesti/ljudska-prava/bandiera-nera-la-trionfera |date=2010-04-24 }}</ref>. Formalno, MASA je osnovana na 1. Kongresu koji je održan 12. travnja 2008. godine u [[Zagreb]]u<ref>MASA. ''1. nacionalni kongres MASA-e'', MASA, travanj 2008., preuzeto: 22. svibanj 2010., URL: http://www.masa-hr.org/povijest/1.%20kongres</ref>. Na 1. Kongresu izglasana je i prva verzija MASA-inog Statuta te su osnovane prve lokalne grupe. MASA je održala još tri Kongresa.<ref>MASA. ''2. nacionalni kongres MASA-e'', MASA, rujan 2008., preuzeto: 22. svibanj 2010., URL: http://www.masa-hr.org/povijest/2.%20kongres</ref><ref>MASA. ''Održan treći Kongres MASA-e'', MASA, ožujak 2009., preuzeto: 22. svibanj 2010., URL: http://www.masa-hr.org/content/odrzan-treci-kongres-masa-e</ref><ref>MASA. ''4. Kongres MASA-e'', MASA, ožujak 2010., preuzeto: 22. svibanj 2010., URL: http://www.masa-hr.org/content/4-kongres-masa-e</ref> == Organizacija == MASA nije [[sindikat]]. No, MASA svejedno ima strukturu koja se vrlo lako može primijeniti na anarhosindikalistički sindikat. U strukturu MASA-e utkani su temeljni principi [[anarho-sindikalizam|anarhosindikalizma]] i [[anarhizam|anarhizma]] uopće: [[autonomija]], [[federalizam]], [[direktna demokracija]], [[antiautoritarnost]], [[antihijerarhičnost]] i [[samoorganiziranje]]. MASA se sastoji od lokalnih grupa. Lokalna grupa formira se na području jednog ili više obližnjih mjesta gdje postoje najmanje tri člana MASA-e. Trenutno, MASA ima lokalne grupe u [[Zagreb]]u, [[Rijeka|Rijeci]], [[Pula|Puli]] i [[Split]]u, a neko je vrijeme postojala i lokalna grupa u [[Zadar|Zadru]]<ref>MASA kontakt, URL: http://www.masa-hr.org/kontakt</ref>. Lokalna grupa je osnovna organizacijska jedinica MASA-e i ima potpunu autonomiju djelovanja. Kako bi lakše funkcionirala, lokalna grupa ima svoje tajništvo koje se sastoji od tajnika i blagajnika. Te funkcije, kao i sve funkcije unutar MASA-e, isključivo su ''[[delegat]]ske'', a delegati su pod ''[[imperativni mandat|imperativnim mandatom]]''. Ljude na funkcijama lokalna grupa delegira za obavljanje određenog zadatka, ali sve se odluke donose u bazi, odnosno na sastanku lokalne grupe. Ako na nekom geografskom području postoje članovi MASA-e, ali ne mogu osnovati lokalnu grupu, ti članovi nazivaju se izoliranim članovima. Izolirani članovi su lokalni kontakt za određeno mjesto pa tako MASA ima lokalne kontakte u [[Karlovac|Karlovcu]], [[Osijek]]u, [[Slavonski Brod|Slavonskom Brodu]], [[Varaždin]]u, [[Zadar|Zadru]], [[Delnice|Delnicama]], [[Koprivnica|Koprivnici]], [[Dubrovnik]]u, te na otoku [[Brač]]u. Geografski najbliža lokalna grupa zadužena je za pomaganje izoliranim članovima u osnivanju svoje lokalne grupe. Jednom godišnje saziva se Kongres MASA-e koji je glavno tijelo odlučivanja unutar organizacije, a na njemu sudjeluju delegati lokalnih grupa i glasuju prema uputama svojih lokalnih grupa. Ti su delegati također pod imperativnim mandatom i isključivo prenose stavove svoje lokalne grupe. Na Kongresu MASA-e odlučuje se o svim bitnim pitanjima vezanim uz rad organizacije, primaju se nove lokalne grupe, usklađuje se rad lokalnih grupa, biraju se članovi Tajništva MASA-e, određuju se strategije organizacije i kroji se politika organizacije. U razdoblju između dva Kongresa MASA-e, odluke na razini cijele organizacije donose se na referendumu na koji izlazi svaki član MASA-e, a glasuje se po principu ''jedan član, jedan glas''. Tajništvo MASA-e određuje se na Kongresu MASA-e i ima jednogodišnji mandat. Svi članovi Tajništva su pod imperativnim mandatom te su zapravo delegati zaduženi za određeni sektor. Tajništvo se sastoji od nacionalnog tajnika koji zastupa MASA-u u Hrvatskoj i brine o koordinaciji lokalnih grupa, blagajnika koji sakuplja članarine članova MASA-e i brine o financijama organizacije te od internacionalnog tajnika koji je zadužen za komunikaciju s organizacijama u inozemstvu. MASA ima i različite komitete koji se mogu organizirati na nacionalnoj ili lokalnoj razini, a cilj im je dublje proučavanje određenog problema. Trenutno, MASA-a ima nformatički komitet koji održava internetsku stranicu i brine o elektronskoj komunikaciji, Izdavački komitet koji priređuje MASA-ine publikacije, Grafički komitet, Statutarni komitet koji se bavi priređivanjem i razradom MASA-inih dokumenata, poput Statuta<ref>Statut MASA-e, preuzeto: 22. svibnja 2010., URL: http://www.masa-hr.org/content/statut-masa-e</ref> ili Programske deklaracije<ref>Programska deklaracija MASA-e, preuzeto: 22. svibnja 2010., URL: http://www.masa-hr.org/content/programska-deklaracija-masa-e</ref>, Pravni komitet koji se bavi proučavanjem i razradom zakona te Komitet „Solidarnost“ čija je zadaća zaštita članova u slučaju represije. Isto tako, svaka lokalna grupa obvezna je imati introdukcijski komitet čija je zadaća sastajanje s potencijalnim članovima, ali i upućivanje novih članova u rad organizacije. == Štrajk == '''Štrajk''' je službeno glasilo MASA-e<ref>Štrajk online, URL: http://www.masa-hr.org/strajk</ref>. Prvi broj objavljen je 1. svibnja 2010. godine u nakladi od 2000 primjeraka. Drugi broj objavljen je 1. svibnja 2011. godine kao online izdanje. List pokriva aktualnosti koje se tiču radničke klase u cjelini, a u listu se mogu naći i analize, kritike i prijedlozi. MASA ističe kako je Štrajk važno sredstvo edukacije o anarhosindikalističkim alternativama upravljanja procesima proizvodnje i distribucije, te direktno-demokratskom upravljanju društvom i života zajednice. == Povezano == * [[Anarho-sindikalizam|Anarhosindikalizam]] * [[Anarho-komunizam]] * [[Anarhizam]] == Izvori == {{izvori}} == Literatura == * Katalenac, Juraj: ''Direktna akcija i direktna demokracija'', Štrajk 1 / 1. svibanj 2010., str. 4-5 == Vanjske veze == * [http://www.masa-hr.org/ Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121206023345/http://www.masa-hr.org/ |date=2012-12-06 }} [[Kategorija:Anarhizam]] [[Kategorija:Političke organizacije u Hrvatskoj]] bqyk9xtbmmbm77l58by2fcq710o098z Momoiro Clover Z 0 241762 42661065 42486895 2026-07-26T19:24:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661065 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | Ime = Momoiro Clover Z | Slika = Momoiro Clover Z LIVE 1.png | Img_alt = | Img_capt = Momoiro Clover Z, 6. avgust 2011. | Img_size = | Landscape = | Background = group_or_band | Alias = Momoclo (''Momokuro'')<br />MCZ | Porijeklo = [[Tokio]], [[Japan]] | Žanr = [[J-pop]], [[pop muzika|pop]] | Period_aktivnosti = {{start date|2005}}.–danas | Diskografska_kuća = [[King Records]] | Povezani_izvođači = | URL = [http://evilline.com/momoclo/global/ Službeni sajt] {{en}}<br />[http://www.youtube.com/user/stardustdigital/videos?sort=p Jutjubu] | Sadašnji_članovi = [[Kanako Momota]]<br />[[Šiori Tamai]]<br />[[Ajaka Sasaki]]<br />[[Momoka Arijasu]]<br />[[Reni Takagi]] | Bivši_članovi = [[Akari Hajami]]<br />[[Momoka Arijasu]]<br /><small>Više informacija nalazi se u sekciji<br />„[[#Bivše članice|Bivše članice]]“</small> }} {{nihongo|'''Momoiro Clover Z'''|ももいろクローバーZ|Momoiro Kurōbā Zetto|bukvalno „ružičasta djetelina Z“}} je [[japan]]ska pop grupa koja je osnovana 2008. godine.<ref name="yomiuri20110722">{{cite web|url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm|title=QUIRKY QUINTET / Momoiro Clover Z adding splash of color to music world|work=[[Jomiuri Šimbun]]|publisher=Daily Yomiuri Online|date=2011-07-22|archiveurl=https://www.webcitation.org/6ARcnu7q1?url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm|archivedate=2012-09-05|accessdate=2013-09-08|language=engleski<!--engelski jezik-->|deadurl=no}}</ref> == Sastav == {|class="wikitable" style="text-align:left" |- ! Ime ! Datum rođenja ! Boja ! Napomene |- | {{nihongo|[[Kanako Momota]]|百田 夏菜子|Momota Kanako}} |align="right"| 12. jul 1994. ({{godine|1994|7|12}} godina) |align="center" style="color:Black; background-color:#f66;"| '''Crvena''' | Liderka |- | {{nihongo|[[Šiori Tamai]]|玉井 詩織|Tamai Shiori}} |align="right"| 4. jun 1995. ({{godine|1995|6|4}} godina) |align="center" style="color:Black; background-color:#ff6;"| '''Žuta''' | Nadimak: Šiorin |- | {{nihongo|[[Ajaka Sasaki]]|佐々木 彩夏|Sasaki Ayaka}} |align="right"| 11. jun 1996. ({{godine|1996|6|11}} godina) |align="center" style="color:Black; background-color:#ff99cc"| '''Ružičasta''' | Nadimak: Arin |- | {{nihongo|[[Reni Takagi]]|高城 れに|Takagi Reni}} |align="right"| 21. jun 1993. ({{godine|1993|6|21}} godina) |align="center" style="color:Black; background-color:#c6f;"| '''Ljubičasta''' | Bivša liderka |} === Bivše članice === {|class="wikitable" style="text-align:left" |- ! Ime ! Datum rođenja ! Boja ! Napomene |- | {{nihongo|[[Akari Hajami]]|早見 あかり|Hayami Akari}} |align="right"| 17. mart 1995. ({{godine|1995|3|17}} godina) |align="center" style="color:Black; background-color:#6cf;"| '''Plava''' | Nadimak: Akarin |- | {{nihongo|[[Momoka Arijasu]]|有安 杏果|Ariyasu Momoka}} |align="right"| 15. mart 1995. ({{godine|1995|3|15}} godina) |align="center" style="color:Black; background-color:#6f6;"| '''Zelena''' | Najniža članica |} '''Other''' * {{nihongo|Runa Jumikava|弓川 留奈|Yumikawa Runa|4. februar 1994.}}<!--{{datum rođenja|1994|2|4}}--> * {{nihongo|Cukina Takai|高井 つき奈|Takai Tsukina|6. jul 1995.}}<!--{{datum rođenja|1995|7|6}}--> * {{nihongo|Miju Vagava|和川 未優|Wagawa Miyū|19. decembar 1993.}}<!--{{datum rođenja|1993|12|19}}--> * {{nihongo|Manami Ikura|伊倉 愛美|Ikura Manami|4. februar 1994.}}<!--{{datum rođenja|1994|2|4}}--> * {{nihongo|Sumire Fudžiširo|藤白 すみれ|Fujishiro Sumire|8. maj 1994.}}<!--{{datum rođenja|1994|5|8}}--> * {{nihongo|Jukina Kašiva|柏 幸奈|Kashiwa Yukina|12. avgust 1994.}}<!--{{datum rođenja|1994|8|12}}--> == Diskografija == === Singlovi === {|class="wikitable" style="text-align:center" !rowspan="2"| Redni<br />broj !rowspan="2"| Naziv !rowspan="2"| Datum izlaska<!--Datum izdanja--> !colspan="2"| Pozicija !rowspan="2"| Certifikacija<br /><small>([[Recording Industry Association of Japan|RIAJ]])</small> !rowspan="2"| Album |- ! <small>[[Oricon]]<br />Weekly<br />Singles<br />Chart</small><br /><ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/484876/ranking/cd_single/|title=ももいろクローバーＺのCDシングルランキング、ももいろクローバーＺのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2013-09-08|language=japanski<!--japanski jezik-->}}</ref> ! <small>''[[Billboard|Billboard<br />Japan]]''<br />Hot 100</small> |- !colspan="9"| Nezavisni singlovi |- | 1 |align="left"| {{nihongo|„Momoiro Punch“|ももいろパンチ|Momoiro Panchi}} |align="right"| 5. avgust 2009.<!--{{datum|2009|08|05}}--> | 23 | – | |rowspan="2"| ''Iriguchi<br />no Nai<br />Deguchi'' |- | 2 |align="left"| {{nihongo|„Mirai e Susume!“|未来へススメ！}} |align="right"| 11. novembar 2009.<!--{{datum|2009|11|11}}--> | 11 | – | |- !colspan="9"| Singlovi pod velikom izdavačkom kućom |- | 1 |align="left"| {{nihongo|„Ikuze! Kaitō Shōjo“|行くぜっ！怪盗少女}} * <small>Ponovo izdat 26. septembra 2012.<!--{{datum|2012|09|26}}--><br />kao „Ikuze! Kaitō Shōjo ~Special Edition~“<!--行くぜっ！怪盗少女 ～Special Edition～--></small> |align="right"| 5. maj 2010.<!--{{datum|2010|05|05}}--> | 3<br /><small>7*<small> | 19<br /><small>29*</small> | |rowspan="5" style="white-space:nowrap"| ''Battle<br />and<br />Romance'' |- | 2 |align="left"| {{nihongo|„Pinky Jones“|ピンキージョーンズ|Pinkī Jōnzu}} |align="right"| 10. novembar 2010.<!--{{datum|2010|11|10}}--> | 8 | 28 | |- | 3 |align="left"| {{nihongo|„Mirai Bowl / Chai Maxx“<br />&nbsp;|ミライボウル/Chai Maxx|Mirai Bōru / Chai Makkusu}} |align="right"| 7. mart 2011.<!--{{datum|2011|03|07}}--> | 3 | 12 | |- | 4 |align="left"| {{nihongo|„Z Densetsu: Owarinaki Kakumei“<br />&nbsp;|Z伝説 ～終わりなき革命～}} |rowspan="2" align="right"| 6. jul 2011.<!--{{datum|2011|07|06}}--> | 5 | 22 | |- | 5 |align="left"| {{nihongo|„D' no Junjō“|D'の純情}} | 6 | 59 | |- | 6 |align="left"| {{nihongo|„Rōdō Sanka“|労働賛歌}} |align="right"| 23. novembar 2011.<!--{{datum|2011|11|23}}--> | 7 | 13 | |rowspan="3"| ''5th<br />Dimension'' |- | 7 |align="left"| {{nihongo|„Mōretsu Uchū Kōkyōkyoku Dai 7 Gakushō „Mugen no Ai““<br />&nbsp;|猛烈宇宙交響曲・第七楽章「無限の愛」}} |align="right"| 7. mart 2012.<!--{{datum|2012|03|07}}--> | 5 | 2 | Zlatan<ref>{{cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201301.html|title=一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japanski|archive-date=2013-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130211020001/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201301.html}}</ref> |- | 8 |align="left"| {{nihongo|„Otome Sensō“|Z女戦争}} |align="right"| 27. jun 2012.<!--{{datum|2012|06|27}}--> | 3 | 3 | Zlatan<ref>{{cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201206.html|title=一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japanski|archive-date=2012-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120813170633/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201206.html}}</ref> |- | – |align="left"| {{nihongo|„Nippon Egao Hyakkei“|ニッポン笑顔百景}} * <small>Izdat pod imenom grupe {{nihongo|Momoclo Tei Ichimon|桃黒亭一門}} |align="right"| 5. septembar 2012.<!--{{datum|2012|09|05}}--> | 6 | – | | – |- | 9 |align="left"| {{nihongo|„Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo“<br />&nbsp;|サラバ、愛しき悲しみたちよ}} |align="right"| 21. novembar 2012.<!--{{datum|2012|11|21}}--> | 2 | 1 | Zlatan<ref>{{cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html|title=ゴールド等認定作品一覧　2012年8月|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japanski|archive-date=2012-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213025429/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html}}</ref> | ''5th<br />Dimension'' |} '''*''' u 2012. godine === Albumi === {|class="wikitable" style="text-align:center" !rowspan="2"| # !rowspan="2"| Album !rowspan="1"| Pozicija !rowspan="2"| Certifikacija<br /><small>([[Recording Industry Association of Japan|RIAJ]])</small> |- ! <small>[[Oricon]]<br />Weekly<br />Albums<br />Chart<br /></small><ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/484876/ranking/cd_album/|title=ももいろクローバーＺのCDアルバムランキング、ももいろクローバーＺのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2013-09-08|language=japanski<!--japanski jezik-->}}</ref> |- | 1 |align="left"| {{nihongo|''[[Battle and Romance]]''|バトル アンド ロマンス|Batoru ando Romansu}} * <small>Datum izlaska: 27. jul 2011.</small><!--{{datum|2011|07|27}}--> * <small>Izdavač: Starchild / King Records<br />&nbsp;(KICS-91678 (Limited A), KICS-91679 (Limited B), KICS-1678 (Regular))</small> | 3<br />2* | Zlatan<ref>{{cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html|title=一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japanski|archive-date=2012-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213025429/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html}}</ref> |- | 2 |align="left"| {{nihongo|''[[5th Dimension]]''|5TH DIMENSION|Fifusu Dimenshon}} * <small>Datum izlaska: 10. april 2013.</small><!--{{datum|2013|04|10}}--> * <small>Izdavač: Starchild / King Records</small> | 1 | Platinast |- | – |align="left"| {{nihongo|''Iriguchi no Nai Deguchi''|入口のない出口}} * <small>Kompilacija svih nezavisnih pesama grupe</small> * <small>Datum izlaska: 5. jun 2013.</small><!--{{datum|2013|06|05}}--> * <small>Izdavač: SDR (Stardust Records)</small> | 2 | |} '''*''' u 2013. godine == Videografija == [[Datoteka:Shrimp Jump.jpg|thumb|„Ikuze! Kaitō Shōjo“]] {|class="wikitable" style="text-align:left" |- ! Singl<br /># ! Naziv ! Službeni video<br />na [[YouTube]]-u |- !colspan="3"| Nezavisni singlovi |- |align="center"| 1 | „Momoiro Punch“ | |- |align="center"| 2 | „Mirai e Susume!“ | |- !colspan="3"| Singlovi pod velikom izdavačkom kućom |- |align="center"| 1 | „Ikuze! Kaitō Shōjo“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=u7z9M0vFPbI gledaj] |- |rowspan="3" align="center"| 2 | „Pinky Jones“<!-- (Web ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=qVn3_qeIrBA gledaj] |- | {{nihongo|„Coco Natsu“|ココ☆ナツ}} | |- | {{nihongo|„Kimi to Sekai“|キミとセカイ}} | |- |rowspan="2" align="center"| 3 | „Mirai Bowl“<!-- (Short ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=KUoy582ePlQ gledaj] |- | „Chai Maxx“<!-- (web ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=kI429sOiQ3w gledaj] |- |align="center"| 4 | „Z Densetsu: Owarinaki Kakumei“<!-- (Dorama-nashi Full)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=oCRlKdMnPLI gledaj] |- |align="center"| 5 | „D' no Junjō“<!-- (Full Version)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=UVKHgXoqyuc gledaj] |- |rowspan="2" align="center"| 6 | „Rōdō Sanka“<!-- (Uta nomi ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=GDhFNdmVR5U gledaj] |- | {{nihongo|„Santa-san“|サンタさん}} |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=LwMuHy8t_Vk gledaj] |- |align="center"| 7 | „Mōretsu Uchū Kōkyōkyoku Dai 7 Gakushō „Mugen no Ai““ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=TIokp4MonxE gledaj] |- |rowspan="3" align="center"| 8 | „Otome Sensō“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=-72Lje6nwg0 gledaj] |- | „PUSH“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=5degcfbioz4 gledaj] |- | {{nihongo|„Mite Mite Kocchichi“ (koreografski video)<br />&nbsp;|みてみて☆こっちっち}} |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=xmKFs6NWTDA gledaj] |- |rowspan="2" align="center"| 9 | „Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=OWSbfCPkTBk gledaj] |- | „Wee-Tee-Wee-Tee“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=01cKliHh2sM gledaj] |- |rowspan="2" align="center"| 2.<br />album | „Neo STARGATE“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=tiX22vnR-SU gledaj] |- | „BIRTH Ø BIRTH“ |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=TddL31RBOZo gledaj] |} == Nagrade == {| class="wikitable" ! Godina ! Nagrada ! Kategorija ! Nominirano djelo ! Rezultat |- |rowspan="1" align="center"| 2012 | 4th CD Shop Awards<ref name="natalie20120227">{{cite web|url=http://natalie.mu/music/news/65122|title=ももクロがCDショップ大賞受賞「次はノーベル賞！」|publisher=[[Natalie (sajt)|Natalie]]|date=2012-02-27|accessdate=2013-09-08|language=japanski|archive-date=2016-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307195300/http://natalie.mu/music/news/65122|url-status=dead}}</ref><ref name="eigacom20120228">{{cite web|url=http://eiga.com/news/20120228/17/|title=アイドル初の快挙！ ももクロ、CDショップ大賞受賞|publisher=Eiga.com|date=2012-02-28|accessdate=2013-09-08|language=japanski<!--japanski jezik-->}}</ref> | |rowspan="1" align="center"| ''[[Battle and Romance]]'' |align="center" style="background: #ccffcc"| Dobitnik |- |rowspan="1" align="center"| 2013 | 2013 MTV Video Music Awards Japan | Najbolja koreografija |rowspan="1" align="center"| „Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo“ |align="center" style="background: #ccffcc"| Dobitnik |} == Povezano == * [[Shiritsu Ebisu Chugaku]] * [[Team Syachihoko]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Momoiro Clover Z}} * [http://www.momoclo.net/ Službeni sajt] {{ja}} * [http://evilline.com/momoclo/global/ Službeni sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720024118/http://evilline.com/momoclo/global/ |date=2014-07-20 }} {{en}} * [http://www.youtube.com/user/stardustdigital/videos?sort=p Službeni kanal STARDUST DIGITAL na Jutjubu] * [http://www.ustream.tv/channel/momoclotv/ Momoiro Clover Z na Justrimu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121001124035/http://www.ustream.tv/channel/momoclotv |date=2012-10-01 }} [[Kategorija:Japanske muzičke grupe]] [[Kategorija:Pop-grupe]] j82yywwv2fuhw5wwjlyw6r5rlna1umr Moša Albahari 0 586754 42661088 42604912 2026-07-26T21:59:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661088 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Moša Albahari |slika = Moša Albahari.jpg |širina_slike = 150px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = |datum_rođenja = {{birth date|1913|12|31|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Sarajevo]], [[Austro-Ugarska]] |datum_smrti = {{death date and age|1942|11|22|1913|12|31|df=y}} |mjesto_smrti = [[Rim]], [[Kraljevina Italija]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]] |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]] |etnicitet = [[Jevreji u Bosni i Hercegovini|Jevrej]] |državljanstvo = [[Kraljevina Jugoslavija]] |ostala_imena = Viktoro Blecio |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = [[Filozofski fakultet u Zagrebu]] |poslodavac = |zanimanje = [[student]] |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = |partner = |djeca = |roditelji = Leon Albahari |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Moša Albahari''' ([[Sarajevo]], [[31. 12.]] [[1913]] - [[Rim]], [[Kraljevina Italija]], [[22. 11.]] [[1942]]) [[Komunistička partija Jugoslavije|jugoslavenski komunist]] i učesnik [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. == Biografija == Moša Albahari rođen je u sarajevskoj-[[Jevreji u Bosni i Hercegovini|jevreskoj]] porodici 31. 12. 1913 godine.<ref name="jr">Jaša Romano, 1980, str. 312</ref> [[1914]] godine Moša se sa obitelji preselio u Zagreb. [[1933]] pristupio je revolucionarnom omladinskom pokretu i postao član [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]] (SKOJ). Tijekom studija filozofije na [[Filozofski fakultet u Zagrebu|Filozofskom fakultetu u Zagrebu]] aktivno je sudjelovao u radu studentskog revolucionarnog pokreta, te je [[1934]] primljen u članstvo [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] (KPJ). Kao jedan od istaknutih studenata-komunista bio je [[1937]] godine izabran za voditelja partijske organizacije na [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilištu u Zagrebu]].<ref name="jr"/><ref>{{Cite web|title=Albahari, Moša (Maurizio, Moric)|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=396|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=24. 3. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420125539/https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=396|archive-date=2021-04-20|quote=|url-status=dead}}</ref> Bio je član uredništva listova "Novi student" i "Borbeni student", kao i član "Pučkog teatra". Vrlo aktivno je djelovao i u revolucionarnom udruženju "Svjetlost". [[1936]] Moša je bio izabran za člana odbora "Akademskoga filozofskog društva". Bio je jedan od osnivača "Akcijskog odbora hrvatskih studenata ljevičara" i kao član tog odbora organizirao je [[1937]] godine logorovanje studenata-komunista u [[Kranjska Gora|Kranjskoj Gori]]. Sljedeće godine bio je u delegaciji studenata-komunista, koja je posjetila [[Čehoslovačka|čehoslovačkog]] konzula i predložila odlazak studenata-komunista u [[Čehoslovačka|Čehoslovačku]] u cilju njezine obrane od [[Treći Reich|njemačke]] agresije. Godine [[1939]] bio je izabran za tajnika biroa Pokrajinskog komiteta SKOJ-a za Hrvatsku i tajnika Biroa partijskih organizacija svih fakulteta Zagrebačkog sveučilišta.<ref name="jr"/> Poslije [[Travanjski rat|Travanjskoga rata]] i okupacije [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] u kolovozu [[1941]] godine, Moša je u svojstvu delegata [[Centralni komitet|Centralnoga komiteta]] [[Komunistička partija Hrvatske|Komunističke partije Hrvatske]] (KPH), bio je upućen u [[Istra|Istru]] radi [[Istra u Narodnooslobodilačkoj borbi|organiziranja ustanka]]. Istog mjeseca organizirao je i prvi [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizanski]] logor na planini Tuhobiću u kojem je vršio dužnost zapovjenika. Ubrzo je u logoru formiran i partizanski odred "[[Božo Vidas Vuk]]" u kojem je izabran za zapovjednika. U borbi s talijanskim [[Fašizam|fašistima]], koji su napali logor [[12. 11.]] [[1941]] godine, Moša je bio ranjen i ilegalno prebačen u [[Sušak]] radi liječenja. Po izliječenju u veljači [[1942]] godine Okružni komitet KPH za Istru uputio ga je u [[Rijeka|Rijeku]] radi organiziranja partijskih organizacija koje su se rasformirale nakon jedne policijske provale. Moša se tada povezao sa riječkim radnicima i uspio aktivirati veći broj partijskih organizacija koje su se povezale s istarskim partizanima.<ref name="jr"/> Početkom lipnja [[1942]] formirao je Drugi partizanski odred pri Petoj operativnoj zoni Hrvatske. Nastavio je raditi na tom terenu kao politički pozadinski radnik. Prilikom jednog ilegalnog sastanka [[7. 7.]] [[1942]] godine talijanski karabinjeri su ga opkolili i u borbi s njima teško je ranjen u nogu, te nakon toga i zarobljen. Odveden je u [[Rim]], gdje mu je amputirana noga, a zatim je izveden pred specijalni sud, koji ga je [[21. 11.]] [[1942]] godine osudio na smrt. Strijeljan je ubrzo potom, pod lažnim imenom Viktoro Blecio ([[talijanski jezik|tal]]. ''Vittorio Bleccico''), jer Talijani nisu uspjeli doznati njegov pravi identitet. Moša je trenutku smrti imao samo 28 godina. Poslije oslobođenja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|Jugoslavije]] Mošini posmrtni ostaci su preneseni u Zagreb, te su sahranjeni na [[zagreb]]ačkom groblju [[Mirogoj]]u 23.03. 1950.<ref name="jr"/><ref>Gradska groblja Zagreb: Moša Albahari, Mirogoj RKT-102-II-497</ref> == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{Portal NOB}} * {{Cite book|last=Romano|first=Jaša|title=Jevreji Jugoslavije 1941-1945: žrtve genocida i učesnici narodnooslobodilačkog rata|year=1980|publisher=Jevrejski Istorijski Muzej, Saveza jevrejskih opština Jugoslavije|location=Beograd|isbn=|ref=harv}} {{Lifetime|1913|1942|Albahari, Moša}} [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] iyfmabvawx60yhxb2h6mqtdnzx7lb0f Milan Berkeš 0 993891 42660993 42426528 2026-07-26T12:47:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660993 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Milan Berkeš |slika = |širina_slike = 150px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = |datum_rođenja = {{birth date|1899|3|2|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Velika Kaniža]], [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarska Monarhija]] |datum_smrti = {{death date and age|1980|11|26|1899|3|2|df=y}} |mjesto_smrti = [[Zagreb]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]] |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]] |etnicitet = [[Židovi u Hrvatskoj|Židov]]<ref>Istraživački i dokumentacijski centar CENDO (Židovska općina Zagreb): Žrtve i preživjeli; Berkeš, mr.ph. Milan</ref><ref name="mirogoj">Gradska groblja Zagreb: Milan Berkeš, Mirogoj Ž-8-II/I-16</ref> |državljanstvo = SFR Jugoslavija |ostala_imena = |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = |poslodavac = |zanimanje = [[Farmacija|farmaceut]] |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = |partner = |djeca = |roditelji = Jašo Berkeš |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Milan Berkeš''' ([[Velika Kaniža]], [[Austro-Ugarska]], [[2. 3.]] [[1899]] - [[Zagreb]], [[26. 11.]] [[1980]]) [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] farmaceut, društveni radnik i dugogodišnji predsjednik "Saveza slijepih [[Socijalistička Republika Hrvatska|SR Hrvatske]]".<ref>{{Cite web|title=Povijest brige o slijepim osobama u Hrvatskoj i osnivanje Hrvatskog saveza slijepih|url=http://www.savez-slijepih.hr/hr/clanak/povijest-brige-o-slijepim-osobama-u-hrvatskoj-i-osnivanje-hrvatskog-saveza-slijepih-132/|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Hrvatski savez slijepih|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=11. 6. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131009053836/http://www.savez-slijepih.hr/hr/clanak/povijest-brige-o-slijepim-osobama-u-hrvatskoj-i-osnivanje-hrvatskog-saveza-slijepih-132/|archive-date=2013-10-09|quote=''U tom velikom poslu osobito se isticao kao organizator mr. Milan Berkeš, dugogodišnji rukovoditelj Saveza.''}}</ref> == Biografija == Mr. Milan Berkeš je rođen 2. 3. 1899 u Velikoj Kaniži u vrijeme [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske Monarhije]] (''danas dio [[Mađarska|Mađarske]]''). Studij farmacije završio je u Zagrebu [[1921]] godine. Između [[Prvi svjetski rat|Prvog]] i [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] bio je urednik "Farmaceutskog vjesnika" i predsjednik "Saveza apotekarskih suradnika [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]". Poslije rata radio je u Ministarstvu zdravlja [[Socijalistička Republika Hrvatska|NR Hrvatske]]. Od [[1949]] rukovodio je apotekarskom službom zagrebačke oblasti. Nakon automobilske nesreće je oslijepio, te je [[1953]] godine umirovljen. Poslije toga ističe se radom u socijalno-humanitarnim organizacijama. Bio je 10 godina predsjednik "Saveza slijepih SR Hrvatske". Jedan je od osnivača i prvi predsjednik republičkog "Društva za pomoć mentalno nedovoljno razvijenim osobama", a poslije i sekretar saveza takvih društava u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslaviji]]. Od [[1964]] godine bio je glavni urednik časopisa "Pregled problema mentalno retardiranih osoba". Bio je aktivan i u organiziranju borbe protiv alkoholizma i drugih oblika ovisnosti. Objavio je mnoge članke, prikaze i prijevode u časopisima "Farmaceutski vjesnik", "Farmaceutski glasnik", "Socijalna misao" i drugima.<ref>{{Cite web|title=Berkeš, Milan|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1799|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=24. 3. 2014|archive-url=|archive-date=|quote=}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Milan Berkeš je umro 26. 11. 1980 u Zagrebu i sahranjen je na židovskom dijelu zagrebačkog groblja [[Mirogoj]].<ref name="mirogoj"/> == Reference == {{reflist}} {{Lifetime|1899|1980|Berkeš, Milan}} [[Kategorija:Biografije, Mađarska]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Austrougarski Jevreji]] [[Kategorija:Sahranjeni na groblju Mirogoj u Zagrebu]] 89cxnkwtxjpl21obyxeuaqn8yhq6sjq Minaprin 0 1236366 42661008 42274356 2026-07-26T15:16:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661008 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image =Minaprine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Minaprin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Brantur, Cantor | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Minaprine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 25905-77-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AX07 | ATC_supplemental = | PubChem = 4199 | PubChemSubstance = 46505380 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00805 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4054 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 51038 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 278819 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=22 |N=4 |O=1 | molecular_weight = 298,383 | smiles = CC1=CC(=NN=C1NCCN1CCOCC1)C1=CC=CC=C1 | StdInChI = 1S/C17H22N4O/c1-14-13-16(15-5-3-2-4-6-15)19-20-17(14)18-7-8-21-9-11-22-12-10-21/h2-6,13H,7-12H2,1H3,(H,18,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LDMWSLGGVTVJPG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 122 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Minaprin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 298,383 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 50,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Minaprine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00805 Minaprine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903155155/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00805 |date=2014-09-03 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Morfolini]] [[Kategorija:Piridazini]] dp0lnz3l70ooo21fpqq624b3pivtc02 Mikofenolna kiselina 0 1236368 42660988 42283716 2026-07-26T12:26:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660988 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mycophenolicacid.svg | width = | alt = | image2 = Mycophenolic acid ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mikofenolna kiselina | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Melbex, Myfortic | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mycophenolic acid}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 13-17 sati | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 24280-93-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L04 | ATC_suffix = AA06 | ATC_supplemental = | PubChem = 446541 | PubChemSubstance = 46504559 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01024 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 393865 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 168396 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 866 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=20 |O=6 | molecular_weight = 320,337 | smiles = COC1=C(C\C=C(/C)CCC(O)=O)C(O)=C2C(=O)OCC2=C1C | StdInChI = 1S/C17H20O6/c1-9(5-7-13(18)19)4-6-11-15(20)14-12(8-23-17(14)21)10(2)16(11)22-3/h4,20H,5-8H2,1-3H3,(H,18,19)/b9-4+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HPNSFSBZBAHARI-RUDMXATFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 141 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mikofenolna kiselina''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 320,337 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Woodroffe R, Yao GL, Meads C, Bayliss S, Ready A, Raftery J, Taylor RS: Clinical and cost-effectiveness of newer immunosuppressive regimens in renal transplantation: a systematic review and modelling study. Health Technol Assess. 2005 May;9(21):1-179, iii-iv. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15899149 15899149]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 93,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mycophenolic acid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01024 Mycophenolic acid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140420144252/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01024 |date=2014-04-20 }} [[Kategorija:Inhibitori enzima]] [[Kategorija:Antibiotici]] [[Kategorija:Hemoterapijski agensi]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Izobenzofurani]] hra8cple9p0k610be254estzm7njoy1 Mivacurijum hlorid 0 1236369 42661040 42278923 2026-07-26T17:27:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661040 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mivacurium.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mivacurijum hlorid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mivacurium chloride}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 1,7 do 2,6 minuta | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 106791-40-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = AC10 | ATC_supplemental = | PubChem = 5281042 | PubChemSubstance = 46505071 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01226 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4444509 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07550 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 984 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=58 |H=80 |N=2 |O=14 | molecular_weight = 1029,261 | smiles = COC1=CC(C[C@@H]2C3=CC(OC)=C(OC)C=C3CC[N+]2(C)CCCOC(=O)CC\C=C\CCC(=O)OCCC[N+]2(C)CCC3=CC(OC)=C(OC)C=C3[C@H]2CC2=CC(OC)=C(OC)C(OC)=C2)=CC(OC)=C1OC | StdInChI = 1S/C58H80N2O14/c1-59(25-21-41-35-47(63-3)49(65-5)37-43(41)45(59)29-39-31-51(67-7)57(71-11)52(32-39)68-8)23-17-27-73-55(61)19-15-13-14-16-20-56(62)74-28-18-24-60(2)26-22-42-36-48(64-4)50(66-6)38-44(42)46(60)30-40-33-53(69-9)58(72-12)54(34-40)70-10/h13-14,31-38,45-46H,15-30H2,1-12H3/q+2/b14-13+/t45-,46-,59?,60?/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ILVYCEVXHALBSC-OTBYEXOQSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mivacurijum hlorid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 58 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1029,261 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 30 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 6,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -16,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 144,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mivacurium chloride}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01226 Mivacurium chloride] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219061420/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01226 |date=2014-02-19 }} [[Kategorija:Mišićni relaksanti]] [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] [[Kategorija:Tetrahidroizohinolini]] 56blmh7plieh58s2mk5oxak2paebnvl Mitiglinid 0 1236370 42661030 42299190 2026-07-26T17:07:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661030 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mitiglinide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mitiglinid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mitiglinide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 145375-43-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A10 | ATC_suffix = BX08 | ATC_supplemental = | PubChem = 3047758 | PubChemSubstance = 46506527 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01252 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2310083 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 471498 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 315,407 | smiles = OC(=O)C(CC(=O)N1CC2CCCCC2C1)CC1=CC=CC=C1 | StdInChI = 1S/C19H25NO3/c21-18(20-12-15-8-4-5-9-16(15)13-20)11-17(19(22)23)10-14-6-2-1-3-7-14/h1-3,6-7,15-17H,4-5,8-13H2,(H,22,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WPGGHFDDFPHPOB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mitiglinid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 315,407 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 57,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mitiglinide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01252 Mitiglinide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227044722/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01252 |date=2014-02-27 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Izoindoli]] tvs5afnw7xuq02dwtc82be2cf3573zf Milnacipran 0 1236371 42661001 42274352 2026-07-26T14:12:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661001 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Milnacipran Enantiomers Structural Formulae V2.svg | width = | alt = | image2 = Milnacipran3Dan.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Milnacipran | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Dalcipran, Ixel, Savella, Toledomin | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Milnacipran}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 6-8 sati | excretion = Urinom (50%- 60%, 24% kao l-milnacipran i 31% kao d-milnacipran) <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 92623-85-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AX17 | ATC_supplemental = | PubChem = 65833 | PubChemSubstance = 46506141 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB04896 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59245 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 252923 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=22 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 246,348 | smiles = CCN(CC)C(=O)[C@@]1(C[C@@H]1CN)C1=CC=CC=C1 | StdInChI = 1S/C15H22N2O/c1-3-17(4-2)14(18)15(10-13(15)11-16)12-8-6-5-7-9-12/h5-9,13H,3-4,10-11,16H2,1-2H3/t13-,15+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GJJFMKBJSRMPLA-HIFRSBDPSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 179 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Milnacipran''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 246,348 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Leo RJ, Brooks VL: Clinical potential of milnacipran, a serotonin and norepinephrine reuptake inhibitor, in pain. Curr Opin Investig Drugs. 2006 Jul;7(7):637-42. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16869117 16869117]</ref><ref>Sato S, Yamakawa Y, Terashima Y, Ohta H, Asada T: Efficacy of milnacipran on cognitive dysfunction with post-stroke depression: preliminary open-label study. Psychiatry Clin Neurosci. 2006 Oct;60(5):584-9. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16958942 16958942]</ref><ref>Simon LS: Is milnacipran effective in treating pain in patients with fibromyalgia? Nat Clin Pract Rheumatol. 2006 Mar;2(3):126-7. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16932669 16932669]</ref><ref>Soya A, Terao T, Nakajima M, Kojima H, Okamoto T, Inoue Y, Iwakawa M, Shinkai K, Yoshimura R, Ueta Y, Nakamura J: Effects of repeated milnacipran administration on brain serotonergic and noradrenergic functions in healthy volunteers. Psychopharmacology (Berl). 2006 Sep;187(4):526-7. Epub 2006 Jul 8. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16830129 16830129]</ref><ref>King T, Rao S, Vanderah T, Chen Q, Vardanyan A, Porreca F: Differential blockade of nerve injury-induced shift in weight bearing and thermal and tactile hypersensitivity by milnacipran. J Pain. 2006 Jul;7(7):513-20. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16814690 16814690]</ref><ref>Moojen VK, Martins MR, Reinke A, Feier G, Agostinho FR, Cechin EM, Quevedo J: Effects of milnacipran in animal models of anxiety and memory. Neurochem Res. 2006 Apr;31(4):571-7. Epub 2006 May 9. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16758367 16758367]</ref><ref>Moret C, Charveron M, Finberg JP, Couzinier JP, Briley M: Biochemical profile of midalcipran (F 2207), 1-phenyl-1-diethyl-aminocarbonyl-2-aminomethyl-cyclopropane (Z) hydrochloride, a potential fourth generation antidepressant drug. Neuropharmacology. 1985 Dec;24(12):1211-9. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3005901 3005901]</ref><ref>Briley M, Prost JF, Moret C: Preclinical pharmacology of milnacipran. Int Clin Psychopharmacol. 1996 Sep;11 Suppl 4:9-14. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8923122 8923122]</ref><ref>Puozzo C, Panconi E, Deprez D: Pharmacology and pharmacokinetics of milnacipran. Int Clin Psychopharmacol. 2002 Jun;17 Suppl 1:S25-35. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12369608 12369608]</ref><ref>Leinonen E, Lepola U, Koponen H, Mehtonen OP, Rimon R: Long-term efficacy and safety of milnacipran compared to clomipramine in patients with major depression. Acta Psychiatr Scand. 1997 Dec;96(6):497-504. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9421348 9421348]</ref><ref>Papakostas GI, Fava M: A meta-analysis of clinical trials comparing milnacipran, a serotonin--norepinephrine reuptake inhibitor, with a selective serotonin reuptake inhibitor for the treatment of major depressive disorder. Eur Neuropsychopharmacol. 2007 Jan;17(1):32-6. Epub 2006 Jun 8. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16762534 16762534]</ref><ref>Kako Y, Niwa Y, Toyomaki A, Yamanaka H, Kitagawa N, Denda K, Koyama T: A case of adult attention-deficit/hyperactivity disorder alleviated by milnacipran. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2007 Apr 13;31(3):772-5. Epub 2007 Jan 12. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17300859 17300859]</ref><ref>Bernstein CD, Albrecht KL, Marcus DA: Milnacipran for fibromyalgia: a useful addition to the treatment armamentarium. Expert Opin Pharmacother. 2013 Mar 19. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23506481 23506481]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 1,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 46,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Milnacipran}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB04896 Milnacipran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140417220956/http://www.drugbank.ca/drugs/DB04896 |date=2014-04-17 }} {{Glutamatergični ligandi}} [[Kategorija:Inhibitori preuzimanja norepinefrina]] [[Kategorija:Selektivni inhibitori preuzimanja serotonina]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] 4kboy259a7smrjq3ucyoxot3c9mwiwn Mirabegron 0 1236372 42661014 42304309 2026-07-26T15:54:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661014 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mirabegron2DACS2.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mirabegron | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Betanis, Metmiga, Myrbetriq | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mirabegron}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 50 sati | excretion = Urinom <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 223673-61-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G04 | ATC_suffix = BD12 | ATC_supplemental = | PubChem = 9865528 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB08893 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8041219 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 65349 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=24 |N=4 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 396,506 | smiles = NC1=NC(CC(=O)NC2=CC=C(CCNC[C@H](O)C3=CC=CC=C3)C=C2)=CS1 | StdInChI = 1S/C21H24N4O2S/c22-21-25-18(14-28-21)12-20(27)24-17-8-6-15(7-9-17)10-11-23-13-19(26)16-4-2-1-3-5-16/h1-9,14,19,23,26H,10-13H2,(H2,22,25)(H,24,27)/t19-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PBAPPPCECJKMCM-IBGZPJMESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mirabegron''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 396,506 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Kashyap M, Tyagi P: The pharmacokinetic evaluation of mirabegron as an overactive bladder therapy option. Expert Opin Drug Metab Toxicol. 2013 May;9(5):617-27. doi: 10.1517/17425255.2013.786700. Epub 2013 Apr 4. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23550899 23550899]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 128,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mirabegron}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB08893 Mirabegron] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140322171836/http://www.drugbank.ca/drugs/DB08893 |date=2014-03-22 }} [[Kategorija:Mišićni relaksanti]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tiazoli]] cjxgmv1mlv7u68emxtfxqkvbchrwymm Mipomersen 0 1236373 42661013 42304307 2026-07-26T15:50:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661013 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mipomersen sodium colored.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mipomersen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mipomersen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Subkutano <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 1-2 meseca | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 629167-92-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C10 | ATC_suffix = AX11 | ATC_supplemental = | PubChem = 44564107 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB05528 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 502097 | synonyms = <!-- Chemical data --> | C=230 | H=305 | N=67 | Na=19 | O=122 | P=19 | S=19 | molecular_weight = 7594,80 g/mol | smiles = CC1=CN(C(=O)NC1=O)[C@H]2C[C@@H]([C@H](O2)COP(=O)([O-])S[C@H]3C[C@@H](O[C@@H]3COP(=O)([O-])S[C@H]4C[C@@H](O[C@@H]4COP(=O)([O-])S[C@H]5C[C@@H](O[C@@H]5COP(=O)([O-])S[C@H]6C[C@@H](O[C@@H]6COP(=O)([O-])S[C@H]7C[C@@H](O[C@@H]7COP(=O)([O-])S[C@H]8C[C@@H](O[C@@H]8COP(=O)([O-])S[C@H]9C[C@@H](O[C@@H]9COP(=O)([O-])S[C@@H]1[C@H](O[C@H]([C@@H]1OCCOC)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)COP(=O)([O-])S[C@@H]1[C@H](O[C@H]([C@@H]1OCCOC)N1C=C(C(=O)NC1=O)C)COP(=O)([O-])S[C@@H]1[C@H](O[C@H]([C@@H]1OCCOC)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)COP(=O)([O-])S[C@@H]1[C@H](O[C@H]([C@@H]1OCCOC)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)COP(=O)([O-])S[C@@H]1[C@H](O[C@H]([C@@H]1OCCOC)N1C=NC2=C1N=C(NC2=O)N)CO)N1C=NC2=C1N=CN=C2N)N1C=NC2=C1N=C(NC2=O)N)N1C=C(C(=O)NC1=O)C)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)N1C=C(C(=O)NC1=O)C)N1C=NC2=C1N=C(NC2=O)N)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)SP(=O)([O-])OC[C@@H]1[C@H](C[C@@H](O1)N1C=C(C(=O)NC1=O)C)SP(=O)([O-])OC[C@@H]1[C@H](C[C@@H](O1)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)SP(=O)([O-])OC[C@@H]1[C@H]([C@H]([C@@H](O1)N1C=NC2=C1N=C(NC2=O)N)OCCOC)SP(=O)([O-])OC[C@H]1[C@@H]([C@@H]([C@H](O1)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)OCCOC)SP(=O)([O-])OC[C@H]1[C@@H]([C@@H]([C@H](O1)N1C=NC2=C1N=CN=C2N)OCCOC)SP(=O)([O-])OC[C@H]1[C@@H]([C@@H]([C@H](O1)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)OCCOC)SP(=O)([O-])OC[C@H]1[C@@H]([C@@H]([C@H](O1)N1C=C(C(=NC1=O)N)C)OCCOC)O.[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+] | StdInChI = 1S/C230H324N67O122P19S19.19Na/c1-97-55-278(217(309)256-177(97)231)141-45-131(112(400-141)70-381-422(327,328)442-136-50-146(283-66-108(12)196(302)275-228(283)320)406-118(136)76-387-427(337,338)448-140-54-150(294-93-253-154-191(294)266-214(243)270-200(154)306)409-120(140)78-389-428(339,340)446-138-52-148(292-91-250-151-186(240)246-89-248-188(151)292)407-121(138)79-390-430(343,344)450-169-124(413-204(160(169)373-37-27-363-17)286-59-101(5)181(235)260-221(286)313)83-394-435(353,354)455-174-128(417-209(165(174)378-42-32-368-22)291-68-110(14)198(304)277-230(291)322)87-396-434(351,352)453-172-126(415-207(163(172)376-40-30-366-20)289-62-104(8)184(238)263-224(289)316)85-395-433(349,350)452-171-123(412-206(162(171)375-39-29-365-19)288-61-103(7)183(237)262-223(288)315)82-393-432(347,348)449-168-111(69-298)410-211(159(168)372-36-26-362-16)296-95-254-155-192(296)267-215(244)271-201(155)307)439-420(323,324)384-74-117-137(51-147(405-117)284-67-109(13)197(303)276-229(284)321)444-425(333,334)388-77-119-139(53-149(408-119)293-92-252-153-190(293)265-213(242)269-199(153)305)447-426(335,336)386-71-113-132(46-142(401-113)279-56-98(2)178(232)257-218(279)310)440-421(325,326)383-73-115-135(49-145(403-115)282-65-107(11)195(301)274-227(282)319)443-424(331,332)385-75-116-134(48-144(404-116)281-64-106(10)194(300)273-226(281)318)441-423(329,330)382-72-114-133(47-143(402-114)280-57-99(3)179(233)258-219(280)311)445-429(341,342)392-81-129-176(167(380-44-34-370-24)212(419-129)297-96-255-156-193(297)268-216(245)272-202(156)308)457-438(359,360)398-86-127-173(164(377-41-31-367-21)208(416-127)290-63-105(9)185(239)264-225(290)317)454-436(355,356)399-88-130-175(166(379-43-33-369-23)210(418-130)295-94-251-152-187(241)247-90-249-189(152)295)456-437(357,358)397-84-125-170(161(374-38-28-364-18)205(414-125)287-60-102(6)182(236)261-222(287)314)451-431(345,346)391-80-122-157(299)158(371-35-25-361-15)203(411-122)285-58-100(4)180(234)259-220(285)312;;;;;;;;;;;;;;;;;;;/h55-68,89-96,111-150,157-176,203-212,298-299H,25-54,69-88H2,1-24H3,(H,323,324)(H,325,326)(H,327,328)(H,329,330)(H,331,332)(H,333,334)(H,335,336)(H,337,338)(H,339,340)(H,341,342)(H,343,344)(H,345,346)(H,347,348)(H,349,350)(H,351,352)(H,353,354)(H,355,356)(H,357,358)(H,359,360)(H2,231,256,309)(H2,232,257,310)(H2,233,258,311)(H2,234,259,312)(H2,235,260,313)(H2,236,261,314)(H2,237,262,315)(H2,238,263,316)(H2,239,264,317)(H2,240,246,248)(H2,241,247,249)(H,273,300,318)(H,274,301,319)(H,275,302,320)(H,276,303,321)(H,277,304,322)(H3,242,265,269,305)(H3,243,266,270,306)(H3,244,267,271,307)(H3,245,268,272,308);;;;;;;;;;;;;;;;;;;/q;19*+1/p-19/t111-,112-,113-,114-,115-,116-,117-,118-,119-,120-,121-,122+,123-,124-,125+,126-,127+,128-,129-,130+,131+,132+,133+,134+,135+,136+,137+,138+,139+,140+,141-,142-,143-,144-,145-,146-,147-,148-,149-,150-,157+,158+,159-,160-,161+,162-,163-,164+,165-,166+,167-,168-,169-,170+,171-,172-,173+,174-,175+,176-,203+,204-,205+,206-,207-,208+,209-,210+,211-,212-;;;;;;;;;;;;;;;;;;;/m1.................../s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OSGPYAHSKOGBFY-KMHHXCEHSA-A | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mipomersen''' (ranije ''ISIS 301012'', prodajno ime ''Kynamro'') je kandidat [[Hipolipidemijski agens|leka za redukovanje holesterol]]. On je [[antisensna terapija|antisensni lek]] čija meta je [[informaciona RNK]] za [[apolipoprotein B]].<ref name="pmid18663084">{{cite journal |author=Merki E, Graham MJ, Mullick AE, ''et al.'' |title=Antisense oligonucleotide directed to human apolipoprotein B-100 reduces lipoprotein(a) levels and oxidized phospholipids on human apolipoprotein B-100 particles in lipoprotein(a) transgenic mice |journal=Circulation |volume=118 |issue=7 |pages=743–53 |year=2008 |month=August |pmid=18663084 |doi=10.1161/CIRCULATIONAHA.108.786822 |url=http://circ.ahajournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18663084}}</ref><ref name="pmid18690757">{{cite journal |author=El Harchaoui K, Akdim F, Stroes ES, Trip MD, Kastelein JJ |title=Current and future pharmacologic options for the management of patients unable to achieve low-density lipoprotein-cholesterol goals with statins |journal=Am J Cardiovasc Drugs |volume=8 |issue=4 |pages=233–42 |year=2008 |pmid=18690757 |doi= 10.2165/00129784-200808040-00003|url=}}</ref><ref name="pmid18549334">{{cite journal |author=Athyros VG, Kakafika AI, Tziomalos K, Karagiannis A, Mikhailidis DP |title=Antisense technology for the prevention or the treatment of cardiovascular disease: the next blockbuster? |journal=Expert Opin Investig Drugs |volume=17 |issue=7 |pages=969–72 |year=2008 |month=July |pmid=18549334 |doi=10.1517/13543784.17.7.969 |url=http://www.expertopin.com/doi/abs/10.1517/13543784.17.7.969}}</ref> On se administerira injekcijom jednom nedeljno.<ref>Kastelein JJ, Wedel MK, Baker BF, Su J, Bradley JD, Yu RZ, Chuang E, Graham MJ, Crooke RM: Potent reduction of apolipoprotein B and low-density lipoprotein cholesterol by short-term administration of an antisense inhibitor of apolipoprotein B. Circulation. 2006 Oct 17;114(16):1729-35. Epub 2006 Oct 9. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17030687 17030687]</ref><ref>Hair P, Cameron F, McKeage K: Mipomersen sodium: first global approval. Drugs. 2013 Apr;73(5):487-93. doi: 10.1007/s40265-013-0042-2. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23564617 23564617]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mipomersen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB05528 Mipomersen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228075851/http://www.drugbank.ca/drugs/DB05528 |date=2014-02-28 }} [[Kategorija:Hipolipidemijski agensi]] n4tvvev56hjxwgpkz531bamaqimdr3g Mikafungin 0 1236374 42660987 42299143 2026-07-26T12:15:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660987 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Micafungin.svg | width = | alt = | image2 = Micafungin ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mikafungin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Micafungin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 14-17 sati | excretion = Fekalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 235114-32-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J02 | ATC_suffix = AX05 | ATC_supplemental = | PubChem = 477468 | PubChemSubstance = 46508208 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01141 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2339421 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C15819 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 600520 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201351 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=56 |H=71 |N=9 |O=23 |S=1 | molecular_weight = 1270,274 | smiles = CCCCCOC1=CC=C(C=C1)C1=CC(=NO1)C1=CC=C(C=C1)C(=O)N[C@H]1C[C@@H](O)[C@@H](O)NC(=O)[C@@H]2[C@@H](O)[C@@H](C)CN2C(=O)[C@@H](NC(=O)[C@@H](NC(=O)[C@@H]2C[C@@H](O)CN2C(=O)[C@@H](NC1=O)[C@@H](C)O)[C@H](O)[C@@H](O)C1=CC(OS(O)(=O)=O)=C(O)C=C1)[C@H](O)CC(N)=O | StdInChI = 1S/C56H71N9O23S/c1-4-5-6-17-86-32-14-11-28(12-15-32)39-21-33(63-87-39)27-7-9-29(10-8-27)49(75)58-34-20-38(70)52(78)62-54(80)45-46(72)25(2)23-65(45)56(82)43(37(69)22-41(57)71)60-53(79)44(48(74)47(73)30-13-16-36(68)40(18-30)88-89(83,84)85)61-51(77)35-19-31(67)24-64(35)55(81)42(26(3)66)59-50(34)76/h7-16,18,21,25-26,31,34-35,37-38,42-48,52,66-70,72-74,78H,4-6,17,19-20,22-24H2,1-3H3,(H2,57,71)(H,58,75)(H,59,76)(H,60,79)(H,61,77)(H,62,80)(H,83,84,85)/t25-,26+,31+,34-,35-,37+,38+,42-,43-,44-,45-,46-,47-,48-,52+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PIEUQSKUWLMALL-YABMTYFHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mikafungin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 56 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1270,274 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Grover ND: Echinocandins: A ray of hope in antifungal drug therapy. Indian J Pharmacol. 2010 Feb;42(1):9-11. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20606829 20606829]</ref><ref>Bormann AM, Morrison VA: Review of the pharmacology and clinical studies of micafungin. Drug Des Devel Ther. 2009 Dec 29;3:295-302. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20054447 20054447]</ref><ref>Vehreschild JJ, Cornely OA: Micafungin sodium, the second of the echinocandin class of antifungals: theory and practice. Future Microbiol. 2006 Aug;1:161-70. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17661660 17661660]</ref><ref>Groll AH, Stergiopoulou T, Roilides E, Walsh TJ: Micafungin: pharmacology, experimental therapeutics and clinical applications. Expert Opin Investig Drugs. 2005 Apr;14(4):489-509. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15882123 15882123]</ref><ref>Chandrasekar PH, Sobel JD: Micafungin: a new echinocandin. Clin Infect Dis. 2006 Apr 15;42(8):1171-8. Epub 2006 Mar 14. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16575738 16575738]</ref><ref>Wiederhold NP, Lewis JS 2nd: The echinocandin micafungin: a review of the pharmacology, spectrum of activity, clinical efficacy and safety. Expert Opin Pharmacother. 2007 Jun;8(8):1155-66. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17516879 17516879]</ref><ref>Ikeda F, Tanaka S, Ohki H, Matsumoto S, Maki K, Katashima M, Barrett D, Aoki Y: Role of micafungin in the antifungal armamentarium. Curr Med Chem. 2007;14(11):1263-75. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17504145 17504145]</ref><ref>Sucher AJ, Chahine EB, Balcer HE: Echinocandins: the newest class of antifungals. Ann Pharmacother. 2009 Oct;43(10):1647-57. Epub 2009 Sep 1. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19724014 19724014]</ref><ref>Morris MI, Villmann M: Echinocandins in the management of invasive fungal infections, part 1. Am J Health Syst Pharm. 2006 Sep 15;63(18):1693-703. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16960253 16960253]</ref><ref>Morris MI, Villmann M: Echinocandins in the management of invasive fungal infections, Part 2. Am J Health Syst Pharm. 2006 Oct 1;63(19):1813-20. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16990627 16990627]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 23 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 16 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 18 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || -3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -10,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 518,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Micafungin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01141 Micafungin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130608082857/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01141 |date=2013-06-08 }} [[Kategorija:Antimikotici]] [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] [[Kategorija:Organosulfati]] [[Kategorija:Izoksazoli]] ki5nd4h00ll0hhi80d4pz7posbltkzv Mikonazol 0 1236376 42660990 42293792 2026-07-26T12:32:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660990 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Miconazole structure.png | width = | alt = | image2 = Miconazole ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mikonazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Daktarin, Femizol-M, M-zole 3 Combination Pack, M-zole 7 Dual Pack | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Miconazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Topikalno, intravaginalno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 22916-47-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A01 | ATC_suffix = AB09 | ATC_supplemental = , {{ATC|S02|AA13}} | PubChem = 4189 | PubChemSubstance = 46506017 | IUPHAR_ligand = 2449 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01110 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4044 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C08070 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 6923 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 91 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=14 |Cl=4 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 416,129 | smiles = ClC1=CC(Cl)=C(COC(CN2C=CN=C2)C2=C(Cl)C=C(Cl)C=C2)C=C1 | StdInChI = 1S/C18H14Cl4N2O/c19-13-2-1-12(16(21)7-13)10-25-18(9-24-6-5-23-11-24)15-4-3-14(20)8-17(15)22/h1-8,11,18H,9-10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BYBLEWFAAKGYCD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 159-163 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mikonazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 416,129 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 27,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Miconazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01110 Miconazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415181555/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01110 |date=2014-04-15 }} [[Kategorija:Antimikotici]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Imidazoli]] 0lwwpre9tmq0tvkc8myzf4kvvmwya7q Milrinon 0 1236377 42661003 42288722 2026-07-26T14:59:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661003 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Milrinone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Milrinon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Corotrop, Corotrope, Milrila, Primacor | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Milrinone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 2,3 h | excretion = Renalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 78415-72-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = CE02 | ATC_supplemental = | PubChem = 4197 | PubChemSubstance = 46507838 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00235 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4052 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07224 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 50693 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 189 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=9 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 211,219 | smiles = CC1=C(C=C(C#N)C(=O)N1)C1=CC=NC=C1 | StdInChI = 1S/C12H9N3O/c1-8-11(9-2-4-14-5-3-9)6-10(7-13)12(16)15-8/h2-6H,1H3,(H,15,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PZRHRDRVRGEVNW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 300 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Milrinon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 211,219 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 65,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Milrinone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00235 Milrinone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226171509/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00235 |date=2014-02-26 }} [[Kategorija:Vazodilatori]] [[Kategorija:Antiagregacijski lekovi]] [[Kategorija:Fosfodiesterazni inhibitori]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:Piridini]] 1kglenkc5ublzc0oooajzqop17n9xzm Minoksidil 0 1236378 42661011 42293824 2026-07-26T15:34:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661011 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Minoxidil structure.svg | width = 150 | alt = | image2 = Minoxidil-from-xtal-3D-balls.png | width2 = 140 | alt2 = | imagename = | drug_name = Minoksidil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Alopexil, Alostil, Amexidil, Apo-Gain | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Minoxidil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Topikalno, oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 4,2 h | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 38304-91-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C02 | ATC_suffix = DC01 | ATC_supplemental = , {{ATC|D11|AX01}} | PubChem = 4201 | PubChemSubstance = 46508344 | IUPHAR_ligand = 4254 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00350 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10438564 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 6942 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 802 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=15 |N=5 |O=1 | molecular_weight = 209,248 | smiles = NC1=CC(=NC(N)=[N+]1[O-])N1CCCCC1 | StdInChI = 1S/C9H15N5O/c10-7-6-8(12-9(11)14(7)15)13-4-2-1-3-5-13/h6H,1-5,10H2,(H2,11,12) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZFMITUMMTDLWHR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 248 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Minoksidil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 209,248 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Olsen EA, Whiting D, Bergfeld W, Miller J, Hordinsky M, Wanser R, Zhang P, Kohut B: A multicenter, randomized, placebo-controlled, double-blind clinical trial of a novel formulation of 5% minoxidil topical foam versus placebo in the treatment of androgenetic alopecia in men. J Am Acad Dermatol. 2007 Aug 28;. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17761356 17761356]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 93,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Minoxidil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00350 Minoxidil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419124333/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00350 |date=2014-04-19 }} [[Kategorija:Antihipertenzivi]] [[Kategorija:Vazodilatori]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Pirimidini]] i83em8ud9tsdtbys0q6hegka8zjejay Mitotan 0 1236379 42661033 42288754 2026-07-26T17:12:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661033 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mitotane.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mitotan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Chloditan, Chlodithan, Chlodithane, Khlodithan | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mitotane}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 18-159 dana | excretion = Bilijarno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 53-19-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = XX23 | ATC_supplemental = | PubChem = 4211 | PubChemSubstance = 46508319 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00648 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4066 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1670 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=10 |Cl=4 | molecular_weight = 320,041 | smiles = ClC(Cl)C(C1=CC=C(Cl)C=C1)C1=CC=CC=C1Cl | StdInChI = 1S/C14H10Cl4/c15-10-7-5-9(6-8-10)13(14(17)18)11-3-1-2-4-12(11)16/h1-8,13-14H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JWBOIMRXGHLCPP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 77 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mitotan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 320,041 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 0 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 0,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mitotane}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00648 Mitotane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413033405/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00648 |date=2014-04-13 }} [[Kategorija:Hemoterapijski agensi]] [[Kategorija:Hormonski agensi]] [[Kategorija:Organohloridi]] m5b53fixnd0hnu41wiaggz4nw10v80c Minociklin 0 1236382 42661010 42278899 2026-07-26T15:31:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661010 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Minocycline structure.svg | width = | alt = | image2 = Minocycline-from-xtal-PDB-2DRD-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Minociklin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Alti-Minocycline, Apo-Minocycline, Arestin, Dynacin | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Minocycline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 11-22 h | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 10118-90-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A01 | ATC_suffix = AB23 | ATC_supplemental = , {{ATC|J01|AA08}} | PubChem = 24960 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01017 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16735907 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07225 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 50694 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1434 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |N=3 |O=7 | molecular_weight = 457,476 | smiles = [H][C@@]12CC3=C(C(O)=CC=C3N(C)C)C(=O)C1=C(O)[C@]1(O)C(=O)C(C(N)=O)=C(O)[C@@H](N(C)C)[C@]1([H])C2 | StdInChI = 1S/C23H27N3O7/c1-25(2)12-5-6-13(27)15-10(12)7-9-8-11-17(26(3)4)19(29)16(22(24)32)21(31)23(11,33)20(30)14(9)18(15)28/h5-6,9,11,17,27,29-30,33H,7-8H2,1-4H3,(H2,24,32)/t9-,11-,17-,23-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DYKFCLLONBREIL-KVUCHLLUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Minociklin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 457,476 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Gough A, Chapman S, Wagstaff K, Emery P, Elias E: Minocycline induced autoimmune hepatitis and systemic lupus erythematosus-like syndrome. BMJ. 1996 Jan 20;312(7024):169-72. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8563540 8563540]</ref><ref>Chen M, Ona VO, Li M, Ferrante RJ, Fink KB, Zhu S, Bian J, Guo L, Farrell LA, Hersch SM, Hobbs W, Vonsattel JP, Cha JH, Friedlander RM: Minocycline inhibits caspase-1 and caspase-3 expression and delays mortality in a transgenic mouse model of Huntington disease. Nat Med. 2000 Jul;6(7):797-801. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10888929 10888929]</ref><ref>Tikka TM, Koistinaho JE: Minocycline provides neuroprotection against N-methyl-D-aspartate neurotoxicity by inhibiting microglia. J Immunol. 2001 Jun 15;166(12):7527-33. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11390507 11390507]</ref><ref>Nirmalananthan N, Greensmith L: Amyotrophic lateral sclerosis: recent advances and future therapies. Curr Opin Neurol. 2005 Dec;18(6):712-9. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16280684 16280684]</ref><ref>Song Y, Wei EQ, Zhang WP, Zhang L, Liu JR, Chen Z: Minocycline protects PC12 cells from ischemic-like injury and inhibits 5-lipoxygenase activation. Neuroreport. 2004 Oct 5;15(14):2181-4. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15371729 15371729]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 164,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Minocycline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01017 Minocycline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140418012202/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01017 |date=2014-04-18 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Tetraciklinski antibiotici]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] pyfrjs778y0g8o9tu21t6fkykhodnd9 Mikronomicin 0 1236389 42660991 42304288 2026-07-26T12:33:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660991 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Micronomicin.svg | width = 250px | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mikronomicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Micronomicin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 52093-21-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = S01 | ATC_suffix = AA22 | ATC_supplemental = | PubChem = 107677 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = S9AZ0R40QV | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08219 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>(2''R'',3''R'',4''R'',5''R'')-2-[(1''S'',2''S'',4''S'',6''R'')-4,6-diamino-3-[(2''R'',3''R'',6''S'')-3-amino-6-(methylaminomethyl)oxan-2-yl]oxy-2-hydroxycyclohexyl]oxy-5-methyl-4-methylaminooxane-3,5-diol</small> <!-- Chemical data --> |C=20 |H=41 |N=5 |O=7 | molecular_weight = 463,569 | smiles = CNC[C@@H]1CC[C@@H](N)[C@@H](OC2[C@@H](N)C[C@@H](N)[C@H](O[C@H]3OC[C@](C)(O)[C@H](NC)[C@H]3O)[C@H]2O)O1 | StdInChI = 1S/C20H41N5O7/c1-20(28)8-29-19(14(27)17(20)25-3)32-16-12(23)6-11(22)15(13(16)26)31-18-10(21)5-4-9(30-18)7-24-2/h9-19,24-28H,4-8,21-23H2,1-3H3/t9-,10+,11-,12+,13-,14+,15?,16-,17+,18+,19+,20-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DNYGXMICFMACRA-KVJMWFOWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mikronomicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 463,569 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 12 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 8 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 199,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Micronomicin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Micronomicin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] a8rzagut7cqpgor3n41muqxc6k2bjw4 Miltefozin 0 1236394 42661004 42299170 2026-07-26T14:59:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661004 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Miltefosine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Miltefozin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Miltefosine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 58066-85-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = XX09 | ATC_supplemental = | PubChem = 3599 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 3473 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 53EY29W7EC | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02494 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 75283 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 125 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=46 |N=1 |O=4 |P=1 | molecular_weight = 407,568 | smiles = CCCCCCCCCCCCCCCCOP(=O)([O-])OCC[N+](C)(C)C | StdInChI = 1S/C21H46NO4P/c1-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-20-25-27(23,24)26-21-19-22(2,3)4/h5-21H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PQLXHQMOHUQAKB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Miltefozin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 407,568 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 20 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 68,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Miltefosine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Miltefosine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] [[Kategorija:Organofosfati]] [[Kategorija:Cviterjoni]] sihgdmay5gwjvudn1dshfp4ew60p93g Minamestan 0 1236395 42661007 42304301 2026-07-26T15:13:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661007 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Minamestane.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Minamestan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Minamestane}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 105051-87-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65886 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59295 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=23 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 297,391 | smiles = C[C@@]12CC[C@H]3[C@@H](C=CC4=C(N)C(=O)C=C[C@@]34C)[C@@H]1CCC2=O | StdInChI = 1S/C19H23NO2/c1-18-10-8-15(21)17(20)14(18)4-3-11-12-5-6-16(22)19(12,2)9-7-13(11)18/h3-4,8,10-13H,5-7,9,20H2,1-2H3/t11-,12-,13-,18-,19+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DAKHYLIFCYPHQW-YMJGMLMDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Minamestan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 297,391 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 60,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Minamestane}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Minamestane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] leijcdbsl0pw5z30w1r9bqjv0ldsxna Minaksolon 0 1236396 42661006 42274355 2026-07-26T15:13:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661006 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Minaxolone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Minaksolon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Minaxolone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 62571-87-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71960 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 737SKC73L0 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05041 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>1-[(1''S'',2''S'',4''S'',5''S'',7''S'',10''S'',11''S'',14''S'',15''S'',17''R'')-17-(dimethylamino)-4-ethoxy-5-hydroxy-2,15-dimethyltetracyclo[8.7.0.0<sup>2,7</sup>.0<sup>11,15</sup>]heptadecan-14-yl]ethan-1-one</small> <!-- Chemical data --> |C=25 |H=43 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 405,614 | smiles = CCO[C@H]1C[C@@]2(C)[C@@H](CC[C@H]3[C@@H]4CC[C@H](C(=O)C)[C@@]4(C)C[C@H]([C@H]23)N(C)C)C[C@@H]1O | StdInChI = 1S/C25H43NO3/c1-7-29-22-14-24(3)16(12-21(22)28)8-9-17-19-11-10-18(15(2)27)25(19,4)13-20(23(17)24)26(5)6/h16-23,28H,7-14H2,1-6H3/t16-,17-,18+,19-,20+,21-,22-,23+,24-,25+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NCGLTZSBTFVVAW-KNXRZYMVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Minaksolon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 405,614 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Minaxolone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Minaxolone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] m873tpxx30hpnyfgrcia0ihzxo9wecb Miokamicin 0 1236397 42661012 42278901 2026-07-26T15:39:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661012 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Miocamycin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Miokamicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Miocamycin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 55881-07-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = FA11 | ATC_supplemental = | PubChem = 6475694 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16735908 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1091024 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=45 |H=71 |N=1 |O=17 | molecular_weight = 898,042 | smiles = CCC(=O)O[C@@H]1CC(=O)O[C@H](C)C\C=C\C=C\[C@H](OC(=O)C)[C@H](C)C[C@H](CC=O)[C@H](O[C@@H]2O[C@H](C)[C@@H](O[C@H]3C[C@](C)(OC(=O)C)[C@@H](OC(=O)CC)[C@H](C)O3)[C@@H]([C@H]2O)N(C)C)[C@H]1OC | StdInChI = 1S/C45H71NO17/c1-13-34(50)59-33-23-36(52)55-26(4)18-16-15-17-19-32(58-29(7)48)25(3)22-31(20-21-47)41(42(33)54-12)62-44-39(53)38(46(10)11)40(27(5)57-44)61-37-24-45(9,63-30(8)49)43(28(6)56-37)60-35(51)14-2/h15-17,19,21,25-28,31-33,37-44,53H,13-14,18,20,22-24H2,1-12H3/b16-15+,19-17+/t25-,26-,27-,28+,31+,32+,33-,37+,38-,39-,40-,41+,42+,43+,44+,45+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GQNZGCARKRHPOH-SKFPZTNMSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 220 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = Slightly soluble in water; Soluble in methanol, acetone and chloroform. | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Miokamicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 45 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 898,042 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 18 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 18 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 218,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Miocamycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Miocamycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aldehidi]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] capdzn5e3t5va4t57vyh2xfgk8h29hl Mirodenafil 0 1236398 42661022 42293836 2026-07-26T16:26:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661022 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mirodenafil.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mirodenafil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mirodenafil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 862189-95-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 12001014 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 504G362H0H | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=37 |N=5 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 531,667 | smiles = CCCOc1ccc(cc1C2=NC(=O)c3c(N2)c(CCC)cn3CC)S(=O)(=O)N4CCN(CCO)CC4 | StdInChI = 1S/C26H37N5O5S/c1-4-7-19-18-30(6-3)24-23(19)27-25(28-26(24)33)21-17-20(8-9-22(21)36-16-5-2)37(34,35)31-12-10-29(11-13-31)14-15-32/h8-9,17-18,32H,4-7,10-16H2,1-3H3,(H,27,28,33) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MIJFNYMSCFYZNY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mirodenafil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 531,667 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 124,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mirodenafil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mirodenafil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] elmy6n6ybcvsn5ppnwd5hsncm63ufrw Miroprofen 0 1236399 42661024 42278913 2026-07-26T16:31:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661024 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Miroprofen.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Miroprofen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Miroprofen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 55843-86-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 68752 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 61997 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = S00I5XG484 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Antopen; BRN 0888858; NSC 261037; Ro 07-0582; Y 9213; <small>2-[4-(1,7-diazabicyclo[4.3.0]nona-2,4,6,8-tetraen-8-yl)phenyl]propanoic acid</small> <!-- Chemical data --> |C=16 |H=14 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 266,295 | smiles = CC(C(=O)O)c1ccc(cc1)c2cn3ccccc3n2 | StdInChI = 1S/C16H14N2O2/c1-11(16(19)20)12-5-7-13(8-6-12)14-10-18-9-3-2-4-15(18)17-14/h2-11H,1H3,(H,19,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OJGQFYYLKNCIJD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Miroprofen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 266,295 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 54,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Miroprofen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Miroprofen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek-lat}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Imidazopiridini]] subh83xel0j847yntw7129dywe7zsf7 Mitoguazon 0 1236400 42661031 42283760 2026-07-26T17:08:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661031 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = mitoguazone.png | width = | alt = | image2 = mitoguazone_sf.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mitoguazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mitoguazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 459-86-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = XX16 | ATC_supplemental = | PubChem = 5351154 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = OD5Q0L447W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07258 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>2-<nowiki>[[</nowiki>(1''E'')-1-(Diaminomethylidenehydrazinylidene)propan-2-ylidene]amino]guanidine</small> <!-- Chemical data --> |C=5 |H=12 |N=8 | molecular_weight = 184,202 | smiles = C\C(=N/N=C(N)N)\C=N\N=C(N)N | StdInChI = 1S/C5H12N8/c1-3(11-13-5(8)9)2-10-12-4(6)7/h2H,1H3,(H4,6,7,12)(H4,8,9,13)/b10-2+,11-3+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MXWHMTNPTTVWDM-NXOFHUPFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mitoguazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 5 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 184,202 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 153,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mitoguazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mitoguazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] osc0k90wg3p97u9kijzwq6gtp4aqx1i Mitozolomid 0 1236401 42661034 42304319 2026-07-26T17:12:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661034 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mitozolomide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mitozolomid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mitozolomide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 85622-95-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71766 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = E3U7286V3W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 435951 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=7 |H=7 |Cl=1 |N=6 |O=2 | molecular_weight = 242,622 | smiles = NC(=O)c1ncn2C(=O)N(CCCl)N=Nc12 | StdInChI = 1S/C7H7ClN6O2/c8-1-2-14-7(16)13-3-10-4(5(9)15)6(13)11-12-14/h3H,1-2H2,(H2,9,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QXYYYPFGTSJXNS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mitozolomid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 242,622 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 105,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mitozolomide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mitozolomide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] 8kli4ar8p7u1jq47oyqurvsc4ip7sa0 Mitratapid 0 1236402 42661037 42304320 2026-07-26T17:14:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661037 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mitratapide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mitratapid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mitratapide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 179602-65-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = A08 | ATC_suffix = AB90 | ATC_supplemental = | PubChem = 213047 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = FVW7T75XP4 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Mitratapid; R103757 <!-- Chemical data --> |C=36 |H=41 |Cl=1 |N=8 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 717,280 | smiles = CC[C@@H](C)N1N=CN(C1=O)c2ccc(cc2)N3CCN(CC3)c4ccc(OC[C@@H]5CO[C@](CSc6nncn6C)(O5)c7ccc(Cl)cc7)cc4 | StdInChI = 1S/C36H41ClN8O4S/c1-4-26(2)45-35(46)44(25-39-45)31-11-9-29(10-12-31)42-17-19-43(20-18-42)30-13-15-32(16-14-30)47-21-33-22-48-36(49-33,27-5-7-28(37)8-6-27)23-50-34-40-38-24-41(34)3/h5-16,24-26,33H,4,17-23H2,1-3H3/t26-,33-,36-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HQSRVYUCBOCBLY-XOOFNSLWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mitratapid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 36 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 717,280 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 10 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 126,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mitratapide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mitratapide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Dioksolani]] [[Kategorija:Ketali]] jwudtjxhxyar7eid6je1bzevkwdl98m Mizolastin 0 1236403 42661042 42274369 2026-07-26T17:29:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661042 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = mizolastine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mizolastin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mizolastine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 108612-45-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R06 | ATC_suffix = AX25 | ATC_supplemental = | PubChem = 65906 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 244O1F90NA | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01117 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 94454 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=25 |F=1 |N=6 |O=1 | molecular_weight = 432,493 | smiles = CN(C1CCN(CC1)c2nc3ccccc3n2Cc4ccc(F)cc4)C5=NC=CC(=O)N5 | StdInChI = 1S/C24H25FN6O/c1-29(23-26-13-10-22(32)28-23)19-11-14-30(15-12-19)24-27-20-4-2-3-5-21(20)31(24)16-17-6-8-18(25)9-7-17/h2-10,13,19H,11-12,14-16H2,1H3,(H,26,28,32) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PVLJETXTTWAYEW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mizolastin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 432,493 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 65,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mizolastine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mizolastine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Pirimidoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Benzimidazoli]] hhb03aw1hqkm2t23twq4p6w7tyoxi4s Miristicin 0 1236404 42661020 42304312 2026-07-26T16:16:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661020 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Myristicin.svg | width = | alt = | image2 = Myristicin-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Miristicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Myristicin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 607-91-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 4276 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4125 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C10480 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 481044 | synonyms = 3-methoxy,4,5-methylenedioxy-allylbenzene <!-- Chemical data --> |C=11 |H=12 |O=3 | molecular_weight = 192,211 | smiles = COc1cc(CC=C)cc2OCOc12 | StdInChI = 1S/C11H12O3/c1-3-4-8-5-9(12-2)11-10(6-8)13-7-14-11/h3,5-6H,1,4,7H2,2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BNWJOHGLIBDBOB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Miristicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 192,211 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 27,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Myristicin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Myristicin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] dvc5x90ro36g216zln3nbb341fi6dhx Mirofin 0 1236405 42661023 42274358 2026-07-26T16:26:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661023 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Myrophine_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mirofin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Myrophine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 467-18-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 635600 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 417TUP54OL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 59860 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Myristylbenzylmorphine <!-- Chemical data --> |C=38 |H=51 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 585,816 | smiles = CCCCCCCCCCCCCC(=O)OC1C=CC2C3Cc4ccc(OCc5ccccc5)c6OC1C2(CCN3C)c46 | StdInChI = 1S/C38H51NO4/c1-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-16-19-34(40)42-33-23-21-30-31-26-29-20-22-32(41-27-28-17-14-13-15-18-28)36-35(29)38(30,37(33)43-36)24-25-39(31)2/h13-15,17-18,20-23,30-31,33,37H,3-12,16,19,24-27H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GODGZZGKTZQSAL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mirofin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 38 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 585,816 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 17 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 9,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 48,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Myrophine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Myrophine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] 5hfzj04zxtce0hhdtxgaqknandnf76x Moksifloksacin 0 1236415 42661059 42288779 2026-07-26T19:03:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661059 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = 7-[(4aS,7aS)-oktahidro-1H-pirolo[3,4-b]piridin-6-il]-1-ciklopropil-6-fluoro-8-metoksi-4-okso-1,4-dihidrohinolin-3-karboksilna kiselina | image = Moxifloxacin Structural Formulae V.1.svg | width = | alt = | image2 = Moxifloxacin-cation-from-xtal-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moksifloksacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Avelox, Avelox I.V., Vigamox | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moxifloxacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Intravenozno; Oftalmički; Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 11,5-15,6 sati | excretion = Oko 45% se izlučuje kao nepromenjen lek <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 354812-41-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = MA14 | ATC_supplemental = , {{ATC|S01|AE07}} | PubChem = 152946 | PubChemSubstance = 46508509 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00218 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 134802 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07663 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=24 |F=1 |N=3 |O=4 | molecular_weight = 401.4314 | smiles = [H][C@]12CN(C[C@@]1([H])NCCC2)C1=C(F)C=C2C(=O)C(=CN(C3CC3)C2=C1OC)C(O)=O | StdInChI = 1S/C21H24FN3O4/c1-29-20-17-13(19(26)14(21(27)28)9-25(17)12-4-5-12)7-15(22)18(20)24-8-11-3-2-6-23-16(11)10-24/h7,9,11-12,16,23H,2-6,8,10H2,1H3,(H,27,28)/t11-,16+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FABPRXSRWADJSP-MEDUHNTESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 238-242 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moksifloksacin''' je sintetički fluorohinolonski antibiotski agens. Ovaj lek je razvila kompanija [[Bajer AG]] (inicijalno se zvao BAY 12-8039). On je u prodaji širom sveta u obliku [[Hidrohloridna so|hidrohlorida]] pod imenom Avelox.<ref>Ginsburg AS, Hooper N, Parrish N, Dooley KE, Dorman SE, Booth J, Diener-West M, Merz WG, Bishai WR, Sterling TR: Fluoroquinolone resistance in patients with newly diagnosed tuberculosis. Clin Infect Dis. 2003 Dec 1;37(11):1448-52. Epub 2003 Nov 4. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14614666 14614666]</ref><ref>{{cite journal |title = DrugBank 3.0: a comprehensive resource for omics research on drugs |author = Knox C, Law V, Jewison T, Liu P, Ly S, Frolkis A, Pon A, Banco K, Mak C, Neveu V, Djoumbou Y, Eisner R, Guo AC, Wishart DS |journal = Nucleic Acids Res. |year = 2011 |volume = 39 |issue = Database issue |pages = D1035-41 | pmid =21059682}}</ref><ref>{{cite journal |title = DrugBank: a knowledgebase for drugs, drug actions and drug targets |author = Wishart DS, Knox C, Guo AC, Cheng D, Shrivastava S, Tzur D, Gautam B, Hassanali M |journal = Nucleic Acids Res |year = 2008 |volume = 36 |issue = Database issue |pages = D901-6 |pmid = 18048412}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moxifloxacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00218 Moxifloxacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131201111114/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00218 |date=2013-12-01 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Antiinfektivi]] [[Kategorija:Antibiotici]] [[Kategorija:Hinoloni]] c8fsl6fakxpqmb6vgt0a2nxln5gkqz7 Mupirocin 0 1236416 42661091 42293889 2026-07-26T23:56:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661091 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mupirocin structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mupirocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Bactoderm, Bactroban, Bactroban Nasal, Centany | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mupirocin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = topikalno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 20 do 40 minuta | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 12650-69-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D06 | ATC_suffix = AX09 | ATC_supplemental = , {{ATC|R01|AX06}} | PubChem = 446596 | PubChemSubstance = 46505594 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00410 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 393914 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C11758 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 719 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=44 |O=9 | molecular_weight = 500,622 | smiles = C[C@H](O)[C@H](C)[C@@H]1O[C@H]1C[C@H]1CO[C@@H](C\C(C)=C\C(=O)OCCCCCCCCC(O)=O)[C@H](O)[C@@H]1O | StdInChI = 1S/C26H44O9/c1-16(13-23(30)33-11-9-7-5-4-6-8-10-22(28)29)12-20-25(32)24(31)19(15-34-20)14-21-26(35-21)17(2)18(3)27/h13,17-21,24-27,31-32H,4-12,14-15H2,1-3H3,(H,28,29)/b16-13+/t17-,18-,19-,20-,21-,24+,25-,26-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MINDHVHHQZYEEK-HBBNESRFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 77-78 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mupirocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 500,622 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 17 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 146,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mupirocin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00410 Mupirocin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120928091510/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00410 |date=2012-09-28 }} [[Kategorija:Antibiotici inhibitori proteinske sinteze]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Epoksidi]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 6zl23pxperzpulxi02iweupl17q1tuo Montelukast 0 1236417 42661072 42299231 2026-07-26T20:03:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661072 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Montelukast skeletal.svg | width = | alt = | image2 = Montelukast 3D ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Montelukast | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Montair, Singulair, Singular | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Montelukast}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 2,7-5,5 sati | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 158966-92-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R03 | ATC_suffix = DC03 | ATC_supplemental = | PubChem = 5281040 | PubChemSubstance = 46505585 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00471 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4444507 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07482 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 6992 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 787 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=35 |H=36 |Cl=1 |N=1 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 586,183 | smiles = OC(=O)CC1(CC1)CS[C@H](CCC1=CC=CC=C1C(O)(C)C)C1=CC=CC(\C=C\C2=NC3=C(C=CC(Cl)=C3)C=C2)=C1 | StdInChI = 1S/C35H36ClNO3S/c1-34(2,40)30-9-4-3-7-25(30)13-17-32(41-23-35(18-19-35)22-33(38)39)27-8-5-6-24(20-27)10-15-29-16-12-26-11-14-28(36)21-31(26)37-29/h3-12,14-16,20-21,32,40H,13,17-19,22-23H2,1-2H3,(H,38,39)/b15-10+/t32-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UCHDWCPVSPXUMX-TZIWLTJVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Montelukast''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 35 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 586,183 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 8,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -13,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 95,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Montelukast}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00471 Montelukast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209044104/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00471 |date=2017-12-09 }} [[Kategorija:Antiasmatični lekovi]] [[Kategorija:Antiaritmici]] [[Kategorija:Leukotrienski antagonisti]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tioetri]] 2zesxpkfngqrf6uadxbn1f88xd1uhkr Monobenzon 0 1236418 42661068 42299219 2026-07-26T19:39:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661068 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Monobenzone.svg | width = | alt = | image2 = Monobenzone-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Monobenzon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Agerite, AgeRite Alba, Alba, Alba-Dome | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Monobenzone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = topikalnо <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 103-16-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D11 | ATC_suffix = AX13 | ATC_supplemental = | PubChem = 7638 | PubChemSubstance = 46507466 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00600 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7356 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C14244 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 34380 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1388 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=12 |O=2 | molecular_weight = 200,233 | smiles = OC1=CC=C(OCC2=CC=CC=C2)C=C1 | StdInChI = 1S/C13H12O2/c14-12-6-8-13(9-7-12)15-10-11-4-2-1-3-5-11/h1-9,14H,10H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VYQNWZOUAUKGHI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 122 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Monobenzon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 200,233 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Monobenzone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00600 Monobenzone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103221239/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00600 |date=2015-01-03 }} [[Kategorija:Dermatološki lekovi]] [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] q8sfndz2puvrzms4ck03u8tj2ftqsyo Modafinil 0 1236419 42661050 42274372 2026-07-26T18:16:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661050 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Modafinil2DACS.svg | width = | alt = | image2 = Modafinil3Dan2.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Modafinil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Modiodal, Provigil, Sparlon | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Modafinil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 23-215 sati | excretion = Glavni način eliminacije je metabolizam (~90%) <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 68693-11-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = BA07 | ATC_supplemental = | PubChem = 4236 | PubChemSubstance = 46504648 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00745 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4088 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1373 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=15 |N=1 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 273,350 | smiles = NC(=O)CS(=O)C(C1=CC=CC=C1)C1=CC=CC=C1 | StdInChI = 1S/C15H15NO2S/c16-14(17)11-19(18)15(12-7-3-1-4-8-12)13-9-5-2-6-10-13/h1-10,15H,11H2,(H2,16,17) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YFGHCGITMMYXAQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 164-166 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Modafinil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 273,350 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>Lindsay SE, Gudelsky GA, Heaton PC: Use of modafinil for the treatment of attention deficit/hyperactivity disorder. Ann Pharmacother. 2006 Oct;40(10):1829-33. Epub 2006 Sep 5. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16954326 16954326]</ref><ref>Ishizuka T, Sakamoto Y, Sakurai T, Yamatodani A: Modafinil increases histamine release in the anterior hypothalamus of rats. Neurosci Lett. 2003 Mar 20;339(2):143-6. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12614915 12614915]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == [[File:Modalert.jpg|thumb|Modafinil (Modalert 200)]] {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 79,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Modafinil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00745 Modafinil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415201255/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00745 |date=2014-04-15 }} [[Kategorija:Stimulanti]] [[Kategorija:Neuroprotektivni agensi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoksidi]] dswwqgkxd6gbll4uo2soce0utvi5upy Mometazon furoat 0 1236420 42661064 42288783 2026-07-26T19:23:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661064 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mometasone furoate.png | width = | alt = | image2 = Mometasone furoate ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mometazon furoat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Asmanex, Asmanex Twisthaler, Elocom, Elocon | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mometasone furoate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = topikalnо <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 5,8 sati | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 105102-22-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D07 | ATC_suffix = AC13 | ATC_supplemental = , {{ATC|R03|BA07}} | PubChem = 441336 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00764 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 390091 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07816 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 6970 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1161 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=28 |Cl=2 |O=4 | molecular_weight = 427,361 | smiles = [H][C@@]12C[C@@H](C)[C@](O)(C(=O)CCl)[C@@]1(C)C[C@H](O)[C@@]1(Cl)[C@@]2([H])CCC2=CC(=O)C=C[C@]12C | StdInChI = 1S/C22H28Cl2O4/c1-12-8-16-15-5-4-13-9-14(25)6-7-19(13,2)21(15,24)17(26)10-20(16,3)22(12,28)18(27)11-23/h6-7,9,12,15-17,26,28H,4-5,8,10-11H2,1-3H3/t12-,15+,16+,17+,19+,20+,21+,22+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QLIIKPVHVRXHRI-CXSFZGCWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 218-220 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mometazon furoat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 427,361 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 74,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mometasone furoate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00764 Mometasone furoate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208125218/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00764 |date=2013-12-08 }} [[Kategorija:Antiinflamatorni agensi]] [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Glukokortikoidi]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organohloridi]] 6tj6kgbg2222cumjdy9jhbjxfhpkpij Muromonab-CD3 0 1236422 42661093 42283826 2026-07-27T00:14:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661093 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Muromonab-CD3 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Muromonab-CD3}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 0,8 sati | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 140608-64-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L04 | ATC_suffix = AA02 | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00075 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201608 | synonyms = <!-- Chemical data --> | C=6460 | H=9946 | N=1720 | O=2043 | S=56 | molecular_weight = 146.091 | smiles = | StdInChI = | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 61 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Muromonab-CD3''' (''Orthoclone OKT3'') je [[imunosupresant|imunosupresivni]] lek koji redukuje [[odbacivanje transplantata|akutno odbacivanje]] kod pacijenata sa [[Transplantacija|transplantiranim organima]].<ref name="pmid12588325">{{cite journal |author=Midtvedt K, Fauchald P, Lien B, ''et al.'' |title=Individualized T cell monitored administration of ATG versus OKT3 in steroid-resistant kidney graft rejection |journal=Clinical transplantation |volume=17 |issue=1 |pages=69–74 |year=2003 |month=February |pmid=12588325 |url=http://www.blackwell-synergy.com/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=0902-0063&date=2003&volume=17&issue=1&spage=69 }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Mutschler">{{cite book|last=Mutschler|first=Ernst|coauthors=Gerd Geisslinger, Heyo K. Kroemer, Monika Schäfer-Korting|title=Arzneimittelwirkungen|publisher=Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft|location=Stuttgart|date=2001|edition=8|page=937|isbn=3-8047-1763-2|language=German}}</ref> On je [[monoklonalno antitelo]] čija meta je [[CD3 (imunologija)|CD3]] receptor, [[membranski protein]] na površini [[T ćelija]]. On je bio prvo monoklonalno antitelo koje je odobreno za kliničku primenu na ljudima.<ref name="Mutschler" /><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Muromonab-CD3}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00075 Muromonab-CD3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413221339/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00075 |date=2014-04-13 }} {{Imunosupresanti}} [[Kategorija:Imunomodulatorni lekovi]] [[Kategorija:Imunosupresanti]] mpg9802og8f3j329r9wxlnu453zfd66 Monoetanolamin oleat 0 1236423 42661069 42299220 2026-07-26T19:41:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661069 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Monoethanolammonium oleate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Monoetanolamin oleat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Ethamolin, Monolate, Moramin, Neosclerol | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Monoethanolamine oleate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Intravenozno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2272-11-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C05 | ATC_suffix = BB01 | ATC_supplemental = | PubChem = 5282489 | PubChemSubstance = 99443246 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB06689 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4445632 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=41 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 343,544 | smiles = NCCO.CCCCCCCC\C=C/CCCCCCCC(O)=O | StdInChI = 1S/C18H34O2.C2H7NO/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18(19)20;3-1-2-4/h9-10H,2-8,11-17H2,1H3,(H,19,20);4H,1-3H2/b10-9-; | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KGWDUNBJIMUFAP-KVVVOXFISA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Monoetanolamin oleat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 343,544 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>NOORDIJK JA: [Monoethanolamine oleate.] Ned Tijdschr Geneeskd. 1950 Apr 22;94(16):1110-1. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15416877 15416877]</ref><ref>Howard ER, Stamatakis JD, Mowat AP: Management of esophageal varices in children by injection sclerotherapy. J Pediatr Surg. 1984 Feb;19(1):2-5. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6607986 6607986]</ref><ref>PACCA ML: [Antihyaluronidase activity of monoethanolamine oleate.] Boll Soc Ital Biol Sper. 1951 Mar-Apr;27(4):576-9. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14869471 14869471]</ref><ref>Zuberi BF, Baloch Q: Comparison of endoscopic variceal sclerotherapy alone and in combination with octreotide in controlling acute variceal hemorrhage and early rebleeding in patients with low-riskcirrhosis. Am J Gastroenterol. 2000 Mar;95(3):768-71. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10710072 10710072]</ref><ref>VOIGT J: [Allergy to varex (monoethanolamine oleate).] Ugeskr Laeger. 1954 Mar 25;116(12):452-7. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13169341 13169341]</ref><ref>Meirelles-Santos JO, Carvalho AF Jr, Callejas-Neto F, Magna LA, Yamanaka A, Zeitune JM, Brandalise NA, Ferraz JG: Absolute ethanol and 5% ethanolamine oleate are comparable for sclerotherapy of esophageal varices. Gastrointest Endosc. 2000 May;51(5):573-6. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10805844 10805844]</ref><ref>Masaki M, Mitsuhashi H, Kondo Y, Suzuki S, Wada T: [Effects of embolizing agent (ethanolamine oleate; EO) on esophageal varices with special reference to endothelial injury] Nippon Shokakibyo Gakkai Zasshi. 1984 Jun;81(6):1491. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6471550 6471550]</ref><ref>Seidman E, Weber AM, Morin CL, Ethier R, Lamarche JB, Guerguerian AJ, Geoffroy G, Roy CC: Spinal cord paralysis following sclerotherapy for esophageal varices. Hepatology. 1984 Sep-Oct;4(5):950-4. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6332769 6332769]</ref><ref>Takuma Y, Nouso K, Takayama H, Makino Y, Saito S, Tanaka S, Ogata M, Ohta T, Kubota J, Iwamuro M: Gastric ulcer after prophylactic balloon-occluded retrograde transvenous obliteration. J Gastroenter ol. 2007 Mar;42(3):257-60. Epub 2007 Mar 30. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17380286 17380286]</ref><ref>VOIGT J: [Fatal allergic shock after injection of Varex (monoethanolamine-oleate). On the risks of injection treatment.] Ugeskr Laeger. 1963 Jun 21;125:896-8. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13997698 13997698]</ref><ref>Yamamoto K, Sakaguchi H, Anai H, Tanaka T, Morimoto K, Kichikawa K, Uchida H: Sclerotherapy for simple cysts with use of ethanolamine oleate: preliminary experience. Cardiovasc Intervent Radiol. 2005 Nov-Dec;28(6):751-5. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16132390 16132390]</ref><ref>Kang JH, Kambayashi J, Sakon M, Shiozaki H, Ogawa Y, Ohshiro T, Mori T: Mechanism of the haemostatic effect of ethanolamine oleate in the injection sclerotherapy for oesophageal varices. Br J Surg. 1987 Jan;74(1):50-3. [[PubMed|PMID]] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3828735 3828735]</ref><ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 16 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 83,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Monoethanolamine oleate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB06689 Monoethanolamine oleate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616072618/http://www.drugbank.ca/drugs/DB06689 |date=2013-06-16 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Amini]] 6io3542781ehibeaa6opj4kfpsnh7vh Moracizin 0 1236424 42661073 42299232 2026-07-26T20:27:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661073 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Moricizin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moracizin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moracizine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 2 h | excretion = Renalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 31883-05-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C01 | ATC_suffix = BG01 | ATC_supplemental = | PubChem = 34633 | PubChemSubstance = 46509072 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB00680 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 31872 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07743 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 6997 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1075 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=25 |N=3 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 427,517 | smiles = CCOC(=O)NC1=CC2=C(SC3=CC=CC=C3N2C(=O)CCN2CCOCC2)C=C1 | StdInChI = 1S/C22H25N3O4S/c1-2-29-22(27)23-16-7-8-20-18(15-16)25(17-5-3-4-6-19(17)30-20)21(26)9-10-24-11-13-28-14-12-24/h3-8,15H,2,9-14H2,1H3,(H,23,27) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FUBVWMNBEHXPSU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 156-157 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moracizin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 427,517 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 96,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moracizine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00680 Moracizine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140405093104/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00680 |date=2014-04-05 }} [[Kategorija:Antiaritmici]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Morfolini]] dc1j7pbe37wifureb6qkka4vr20xa5b Molindon 0 1236425 42661061 42274380 2026-07-26T19:12:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661061 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Molindone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Molindon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Molindone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = Renalno, fekalno <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 7416-34-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = AE02 | ATC_supplemental = | PubChem = 23897 | PubChemSubstance = 46504744 | IUPHAR_ligand = 207 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01618 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 22342 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = C07230 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 460 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=24 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 276,374 | smiles = CCC1=C(C)NC2=C1C(=O)C(CN1CCOCC1)CC2 | StdInChI = 1S/C16H24N2O2/c1-3-13-11(2)17-14-5-4-12(16(19)15(13)14)10-18-6-8-20-9-7-18/h12,17H,3-10H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KLPWJLBORRMFGK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 180.5 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Molindon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 276,374 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 45,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Molindone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01618 Molindone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108190430/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01618 |date=2014-01-08 }} {{Antipsihotici}} [[Kategorija:Antipsihotici]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Morfolini]] 1otszrqtmyrburf4p3iydq2h9xjw4za Moklobemid 0 1236426 42661054 42274375 2026-07-26T18:53:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661054 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Moclobemide.svg | width = | alt = | image2 = Moclobemide3Dan.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moklobemid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = Aurorix, Manerix | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moclobemide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = Oralno <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = 1-2 h | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 71320-77-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N06 | ATC_suffix = AG02 | ATC_supplemental = | PubChem = 4235 | PubChemSubstance = 46504667 | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = DB01171 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4087 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 86304 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=17 |Cl=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 268,739 | smiles = ClC1=CC=C(C=C1)C(=O)NCCN1CCOCC1 | StdInChI = 1S/C13H17ClN2O2/c14-12-3-1-11(2-4-12)13(17)15-5-6-16-7-9-18-10-8-16/h1-4H,5-10H2,(H,15,17) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YHXISWVBGDMDLQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moklobemid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 268,739 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|Å<sup>2</sup>]]) || 41,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moclobemide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01171 Moclobemide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140423155003/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01171 |date=2014-04-23 }} [[Kategorija:Inhibitori monoaminske oksidaze]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Morfolini]] c9za20yp9ab8qunsl3k6moh68lo8z38 Mizoribin 0 1236427 42661043 42432812 2026-07-26T17:29:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661043 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mizoribine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mizoribin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mizoribine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 50924-49-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 104762 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4JR41A10VP | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01392 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>1-[(2''R'',3''R'',4''S'',5''R'')-3,4-dihydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]-5-hydroxyimidazole-4-carboxamide</small> <!-- Chemical data --> |C=9 |H=13 |N=3 |O=6 | molecular_weight = 259,216 | smiles = NC(=O)c1ncn(C2OC(CO)C(O)C2O)c1O | StdInChI = 1S/C9H13N3O6/c10-7(16)4-8(17)12(2-11-4)9-6(15)5(14)3(1-13)18-9/h2-3,5-6,9,13-15,17H,1H2,(H2,10,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HZQDCMWJEBCWBR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mizoribin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 259,216 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 151,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mizoribine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mizoribine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Imidazoli]] 7jfvxaqan54b5u279febf1qz01fperf Mofebutazon 0 1236431 42661051 42278935 2026-07-26T18:29:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661051 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mofebutazone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mofebutazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mofebutazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AA02 | ATC_supplemental = {{ATC|M02|AA02}} | PubChem = 16639 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = SPW36WUI5Z | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07262 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=16 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 232,278 | smiles = CCCCC1C(=O)NN(C1=O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C13H16N2O2/c1-2-3-9-11-12(16)14-15(13(11)17)10-7-5-4-6-8-10/h4-8,11H,2-3,9H2,1H3,(H,14,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = REOJLIXKJWXUGB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mofebutazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 232,278 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 49,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mofebutazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mofebutazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Nesteroidni antiinflamatorni lek}} [[Kategorija:Acetamidi]] 158lt5t6kyepv6a90ih229kltg1hd6f Mofegilin 0 1236432 42661052 42278936 2026-07-26T18:29:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661052 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mofegiline.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mofegilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mofegiline}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 119386-96-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6437850 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4942371 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1FMJ6D8Y1B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = MDL-72,974A <!-- Chemical data --> |C=11 |H=13 |F=2 |N=1 | molecular_weight = 197,224 | smiles = NC\C(=C\F)\CCc1ccc(F)cc1 | StdInChI = 1S/C11H13F2N/c12-7-10(8-14)2-1-9-3-5-11(13)6-4-9/h3-7H,1-2,8,14H2/b10-7+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VXLBSYHAEKDUSU-JXMROGBWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mofegilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 197,224 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mofegiline}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mofegiline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] c8t4c0c2g2lt5kkpymazpqjd2ge7fu8 Mofezolak 0 1236433 42661053 42309083 2026-07-26T18:29:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661053 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mofezolac.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mofezolak | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mofezolac}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 78967-07-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 4237 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = RVJ0BV3H3Y | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01718 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=17 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 339,342 | smiles = COc1ccc(cc1)c2noc(CC(=O)O)c2c3ccc(OC)cc3 | StdInChI = 1S/C19H17NO5/c1-23-14-7-3-12(4-8-14)18-16(11-17(21)22)25-20-19(18)13-5-9-15(24-2)10-6-13/h3-10H,11H2,1-2H3,(H,21,22) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DJEIHHYCDCTAAH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mofezolak''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 339,342 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 81,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mofezolac}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mofezolac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Izoksazoli]] qgcnko2h1lmfvv5yploqka4s9snn8v5 Molracetam 0 1236434 42661063 42309106 2026-07-26T19:19:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661063 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Molracetam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Molracetam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Molracetam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 94746-78-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 779179 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R47KMF9589 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=25 |N=3 |O=4 | molecular_weight = 347,409 | smiles = COc1ccc(cc1)C(=O)N2CCN(CC(=O)N3CCOCC3)CC2 | StdInChI = 1S/C18H25N3O4/c1-24-16-4-2-15(3-5-16)18(23)21-8-6-19(7-9-21)14-17(22)20-10-12-25-13-11-20/h2-5H,6-14H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PSWBKVWMVVCATC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Molracetam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 347,409 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 62,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Molracetam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Molracetam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Morfolini]] 5ex28v8moztl18u0vw8gqx5s1zabdgl Monoktanoin 0 1236435 42661071 42304342 2026-07-26T19:41:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661071 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Monoctanoin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Monoktanoin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Monoctanoin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 502-54-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3033877 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2298454 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = VFU0OU98LO | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 1-Mono-octanoin; Glycerol monoctanoate; 1-Monocaprylin; 1-Monocapryloyl-rac-glycerol; 1-Monooctanoin; 1-Monooctanoylglycerol; Caprylic acid α-monoglyceride; <small>DL</small>-1-Monooctanoin; Glyceryl 1-monooctanoate; Octanoic acid 1-monoglyceride; α-Monocaprylin <!-- Chemical data --> |C=11 |H=22 |O=4 | molecular_weight = 218,290 | smiles = CCCCCCCC(=O)OCC(O)CO | StdInChI = 1S/C11H22O4/c1-2-3-4-5-6-7-11(14)15-9-10(13)8-12/h10,12-13H,2-9H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GHBFNMLVSPCDGN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Monoktanoin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 218,290 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 66,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Monoctanoin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Monoctanoin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] 2isk3aki5937yjccpip2ihvl46dt4vs Monokserutin 0 1236436 42661070 42304341 2026-07-26T19:41:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661070 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Monoxerutin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Monokserutin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Monoxerutin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 23869-24-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C05 | ATC_suffix = CA02 | ATC_supplemental = | PubChem = 9852585 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = EKF7043SBU | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07179 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Rutilemone<br />Varemoid<br />Paroven<br />Relvene<br />Monoxerutinum<br />Monoxerutina<br />Monoxerutine <!-- Chemical data --> |C=29 |H=34 |O=17 | molecular_weight = 654,570 | smiles = CC1OC(OCC2OC(OC3=C(Oc4cc(OCCO)cc(O)c4C3=O)c5ccc(O)c(O)c5)C(O)C(O)C2O)C(O)C(O)C1O | StdInChI = 1S/C29H34O17/c1-10-19(34)22(37)24(39)28(43-10)42-9-17-20(35)23(38)25(40)29(45-17)46-27-21(36)18-15(33)7-12(41-5-4-30)8-16(18)44-26(27)11-2-3-13(31)14(32)6-11/h2-3,6-8,10,17,19-20,22-25,28-35,37-40H,4-5,9H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MBHXKZDTQCSVPM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Monokserutin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 654,570 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 17 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 10 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 274,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Monoxerutin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Monoxerutin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Aldoheksoze]] [[Kategorija:Flavonoli]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] [[Kategorija:Hromeni]] ateqpuu3s7z6z4ezezzw3650g2xs9ug Morazon 0 1236437 42661074 42274387 2026-07-26T20:41:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661074 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Morazone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Morazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Morazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 6536-18-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 39609 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 36216 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 870Q5BL2FN | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=27 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 377,479 | smiles = CC1C(OCCN1CC2=C(C)N(C)N(C2=O)c3ccccc3)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C23H27N3O2/c1-17-21(23(27)26(24(17)3)20-12-8-5-9-13-20)16-25-14-15-28-22(18(25)2)19-10-6-4-7-11-19/h4-13,18,22H,14-16H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OOGNFQMTGRZRAB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Morazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 377,479 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 36,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Morazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Morazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Morfolini]] prw3t965skb56z4l5ge6phuof99z8rb Morklofon 0 1236438 42661079 42304354 2026-07-26T20:57:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661079 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Morclofone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Morklofon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Morclofone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = DB25 | ATC_supplemental = | PubChem = 35949 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 33063 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = VY62TIB872 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07395 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=24 |Cl=1 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 405,872 | smiles = COc1cc(cc(OC)c1OCCN2CCOCC2)C(=O)c3ccc(Cl)cc3 | StdInChI = 1S/C21H24ClNO5/c1-25-18-13-16(20(24)15-3-5-17(22)6-4-15)14-19(26-2)21(18)28-12-9-23-7-10-27-11-8-23/h3-6,13-14H,7-12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KVCJCEKJKGLBOK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Morklofon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 405,872 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 57,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Morclofone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Morclofone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Benzofenoni]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Morfolini]] 3bvg6kgeks5ckc8znra7cvrxtdbxutc Morinamid 0 1236439 42661078 42309130 2026-07-26T20:57:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661078 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Morinamide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Morinamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Morinamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 952-54-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J04 | ATC_suffix = AK04 | ATC_supplemental = | PubChem = 70374 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8CFL28PA3W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07248 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=14 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 222,244 | smiles = O=C(NCN1CCOCC1)c2cnccn2 | StdInChI = 1S/C10H14N4O2/c15-10(9-7-11-1-2-12-9)13-8-14-3-5-16-6-4-14/h1-2,7H,3-6,8H2,(H,13,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GVTLAVKAVSKBKK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Morinamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 222,244 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 67,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Morinamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Morinamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Morfolini]] [[Kategorija:Pirazini]] 0oqdpjpcmrvtoz1xuwb4qtpncfdu7vf Morniflumat 0 1236440 42661080 42299234 2026-07-26T20:58:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661080 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = morniflumate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Morniflumat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Morniflumate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 65847-85-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M01 | ATC_suffix = AX22 | ATC_supplemental = | PubChem = 72106 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 65089 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R133MWH7X1 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05078 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=20 |F=3 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 395,376 | smiles = FC(F)(F)c1cccc(Nc2ncccc2C(=O)OCCN3CCOCC3)c1 | StdInChI = 1S/C19H20F3N3O3/c20-19(21,22)14-3-1-4-15(13-14)24-17-16(5-2-6-23-17)18(26)28-12-9-25-7-10-27-11-8-25/h1-6,13H,7-12H2,(H,23,24) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LDXSPUSKBDTEKA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Morniflumat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 395,376 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 63,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Morniflumate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Morniflumate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Morfolini]] [[Kategorija:Piridini]] 9un98d52ykotf0x2mlhouubtjlnh5yh Morferidin 0 1236442 42661076 42283793 2026-07-26T20:50:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661076 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Morpheridine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Morferidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Morpheridine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 469-81-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 61121 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 55069 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1854GKB41Y | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=30 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 346,464 | smiles = CCOC(=O)C1(CCN(CCN2CCOCC2)CC1)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C20H30N2O3/c1-2-25-19(23)20(18-6-4-3-5-7-18)8-10-21(11-9-20)12-13-22-14-16-24-17-15-22/h3-7H,2,8-17H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JDEDMCKQPKGSAX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Morferidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 346,464 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 42,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Morpheridine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Morpheridine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Morfolini]] s3tzuyk8zggj8kqyywl6iylcdjb05ta Morfin metilbromid 0 1236443 42661077 42309128 2026-07-26T20:50:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661077 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Morphine methylbromide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Morfin metilbromid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Morphine methylbromide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 125-23-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5362445 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Morphine bromomethylate; Morphine methobromide; Morphosan <!-- Chemical data --> |C=18 |H=22 |Br=1 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 380,276 | smiles = [Br-].C[N+]1(C)CC[C@]23[C@H]4Oc5c(O)ccc(C[C@@H]1[C@@H]2C=C[C@@H]4O)c35 | StdInChI = 1S/C18H21NO3.BrH/c1-19(2)8-7-18-11-4-6-14(21)17(18)22-16-13(20)5-3-10(15(16)18)9-12(11)19;/h3-6,11-12,14,17,21H,7-9H2,1-2H3;1H/t11-,12+,14-,17-,18-;/m0./s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KQUQZJSQMSHWHP-SCLAZZCHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Morfin metilbromid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 380,276 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -2,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 92,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Morphine methylbromide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Morphine methylbromide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] [[Kategorija:Bromidi]] 2clbeossw9442onpxu9ejyx76q79yym Moteksafin gadolinijum 0 1236444 42661084 42304360 2026-07-26T21:31:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661084 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = Motexafin gadolinium 3D sticks.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moteksafin gadolinijum | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Motexafin gadolinium}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 156436-89-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 158385 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 139341 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05080 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 50161 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=52 |H=72 |Gd=1 |N=5 |O=14 | molecular_weight = 1148,403 | smiles = [Gd+3].CCC1=C(CC)c2cc3nc(cnc4cc(OCCOCCOCCOC)c(OCCOCCOCCOC)cc4ncc5nc(cc1[n-]2)C(=C5C)CCCO)C(=C3CCCO)C.CC(=O)[O-].CC(=O)[O-] | StdInChI = 1S/C48H66N5O10.2C2H4O2.Gd/c1-7-35-36(8-2)40-28-42-38(12-10-14-55)34(4)46(53-42)32-50-44-30-48(63-26-24-61-22-20-59-18-16-57-6)47(62-25-23-60-21-19-58-17-15-56-5)29-43(44)49-31-45-33(3)37(11-9-13-54)41(52-45)27-39(35)51-40;2*1-2(3)4;/h27-32,54-55H,7-26H2,1-6H3;2*1H3,(H,3,4);/q-1;;;+3/p-2/b39-27-,40-28-,41-27-,42-28-,45-31-,46-32-,49-31+,49-43+,50-32+,50-44+;;; | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VAZLWPAHMORDGR-WRIGXHCHSA-L | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moteksafin gadolinijum''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 52 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1148,403 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 19 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 28 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 310,5 |} == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Motexafin gadolinium}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Motexafin gadolinium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Jedinjenja gadolinijuma]] 91s0pb5sz9pvqthsrbax2fo5mt67z2n Motrazepam 0 1236445 42661085 42309134 2026-07-26T21:34:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661085 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Motrazepam.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Motrazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Motrazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 29442-58-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65764 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 36YG4ZMR69 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=15 |N=3 |O=4 | molecular_weight = 325,319 | smiles = COCN1C(=O)CN=C(c2ccccc2)c3cc(ccc13)[N+](=O)[O-] | StdInChI = 1S/C17H15N3O4/c1-24-11-19-15-8-7-13(20(22)23)9-14(15)17(18-10-16(19)21)12-5-3-2-4-6-12/h2-9H,10-11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CWCAUFWLFIUQHP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Motrazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 325,319 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 87,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Motrazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Motrazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] pzpilhi7tjbrzu9q4x9khc58dflbf6s Moksastin 0 1236446 42661055 42274377 2026-07-26T19:03:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661055 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Moxastine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moksastin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moxastine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3572-74-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 19142 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = ZSJ254W6SF | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=23 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 269,381 | smiles = CN(C)CCOC(C)(c1ccccc1)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C18H23NO/c1-18(20-15-14-19(2)3,16-10-6-4-7-11-16)17-12-8-5-9-13-17/h4-13H,14-15H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BBIMHFSPNXQFAH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moksastin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 269,381 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moxastine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Moxastine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici-lat}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] 3jzotazltucwrvapeeyqhn81rwpjdmh Moksaverin 0 1236447 42661056 42304327 2026-07-26T19:03:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661056 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Moxaverine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moksaverin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moxaverine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 10539-19-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AD30 | ATC_supplemental = | PubChem = 70882 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = P3P08Y1XJ4 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07089 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=21 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 307,386 | smiles = CCc1cc2cc(OC)c(OC)cc2c(Cc3ccccc3)n1 | StdInChI = 1S/C20H21NO2/c1-4-16-11-15-12-19(22-2)20(23-3)13-17(15)18(21-16)10-14-8-6-5-7-9-14/h5-9,11-13H,4,10H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MYCMTMIGRXJNSO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moksaverin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 307,386 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 31,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moxaverine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Moxaverine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Izohinolini]] [[Kategorija:Antispazmodici]] blgzwbfgvrfkqdi7b265c4s5ac9125t Moksazocin 0 1236449 42661057 42309088 2026-07-26T19:03:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661057 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = moxazocine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moksazocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moxazocine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 58239-89-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16737008 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=25 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 287,397 | smiles = CO[C@@H]1[C@H]2Cc3ccc(O)cc3[C@@]1(C)CCN2CC4CC4 | StdInChI = 1S/C18H25NO2/c1-18-7-8-19(11-12-3-4-12)16(17(18)21-2)9-13-5-6-14(20)10-15(13)18/h5-6,10,12,16-17,20H,3-4,7-9,11H2,1-2H3/t16-,17-,18-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IOZWXJXXVLARQC-KZNAEPCWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moksazocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 287,397 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moxazocine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Moxazocine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] pbmy2rokby60rdb3zun3n6dszdbpp91 Moksidektin 0 1236450 42661058 42309089 2026-07-26T19:03:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661058 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Moxidectin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moksidektin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moxidectin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 113507-06-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P54 | ATC_suffix = AB02 | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16736424 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = NGU5H31YO9 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05084 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=37 |H=53 |N=1 |O=8 | molecular_weight = 639,819 | smiles = CO\N=C/1\C[C@@]2(C[C@@H]3C[C@@H](C\C=C(/C)\C[C@@H](C)\C=C\C=C\4/CO[C@@H]5[C@H](O)C(=C[C@@H](C(=O)O3)[C@@]45O)C)O2)O[C@@H]([C@H]1C)\C(=C\C(C)C)\C | StdInChI = 1S/C37H53NO8/c1-21(2)14-25(6)33-26(7)31(38-42-8)19-36(46-33)18-29-17-28(45-36)13-12-23(4)15-22(3)10-9-11-27-20-43-34-32(39)24(5)16-30(35(40)44-29)37(27,34)41/h9-12,14,16,21-22,26,28-30,32-34,39,41H,13,15,17-20H2,1-8H3/b10-9+,23-12+,25-14+,27-11+,38-31-/t22-,26-,28+,29-,30-,32+,33+,34+,36+,37-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YZBLFMPOMVTDJY-QRYYGPCOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moksidektin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 37 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 639,819 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 116,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moxidectin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Moxidectin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Spiro jedinjenja]] [[Kategorija:Ketali]] ajkxtu0um0uttycg9e0qgekkdfld9ud Moksonidin 0 1236451 42661060 42278944 2026-07-26T19:03:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661060 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Moxonidine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Moksonidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Moxonidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 75438-57-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C02 | ATC_suffix = AC05 | ATC_supplemental = | PubChem = 4810 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4645 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = CC6X0L40GW | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05087 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 19236 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=12 |Cl=1 |N=5 |O=1 | molecular_weight = 241,677 | smiles = COc1nc(C)nc(Cl)c1NC2=NCCN2 | StdInChI = 1S/C9H12ClN5O/c1-5-13-7(10)6(8(14-5)16-2)15-9-11-3-4-12-9/h3-4H2,1-2H3,(H2,11,12,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WPNJAUFVNXKLIM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Moksonidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 241,677 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 71,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Moxonidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Moxonidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Simpatolitički antihipertenzivi}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Imidazolini]] [[Kategorija:Pirimidini]] avkdi10td6d34nuxm1eogl6c7cfxx77 Mubritinib 0 1236454 42661090 42309144 2026-07-26T23:03:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661090 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Mubritinib.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Mubritinib | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Mubritinib}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 366017-09-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6444692 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4948554 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = V734AZP9BR | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=23 |F=3 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 468,471 | smiles = FC(F)(F)c1ccc(\C=C\c2occ(COc3ccc(CCCCn4ccnn4)cc3)n2)cc1 | StdInChI = 1S/C25H23F3N4O2/c26-25(27,28)21-9-4-20(5-10-21)8-13-24-30-22(18-34-24)17-33-23-11-6-19(7-12-23)3-1-2-15-32-16-14-29-31-32/h4-14,16,18H,1-3,15,17H2/b13-8+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZTFBIUXIQYRUNT-MDWZMJQESA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Mubritinib''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 468,471 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 66,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mubritinib}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Mubritinib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Oksazoli]] 44kdodil544e884jdjdwm2rcf1rr4lm Muraglitazar 0 1236455 42661092 42309152 2026-07-26T23:57:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661092 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Muraglitazar.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Muraglitazar | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Muraglitazar}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 331741-94-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 206044 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W1MKM70WQI | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05091 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 557580 | synonyms = <small>2-[(4-Methoxyphenoxy)carbonyl-<nowiki>[[</nowiki>4-[2-(5-methyl-2-phenyl-1,3-oxazol-4-yl)ethoxy]phenyl]methyl]amino]acetic acid</small> <!-- Chemical data --> |C=29 |H=28 |N=2 |O=7 | molecular_weight = 516,542 | smiles = COc1ccc(OC(=O)N(CC(=O)O)Cc2ccc(OCCc3nc(oc3C)c4ccccc4)cc2)cc1 | StdInChI = 1S/C29H28N2O7/c1-20-26(30-28(37-20)22-6-4-3-5-7-22)16-17-36-24-10-8-21(9-11-24)18-31(19-27(32)33)29(34)38-25-14-12-23(35-2)13-15-25/h3-15H,16-19H2,1-2H3,(H,32,33) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IRLWJILLXJGJTD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Muraglitazar''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 516,542 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 111,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Muraglitazar}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Muraglitazar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Oksazoli]] rmzugcqnsdiaeidfmln8203t5mhzooz Muzolimin 0 1236456 42661096 42304374 2026-07-27T00:54:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661096 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Muzolimine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Muzolimin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Muzolimine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C03 | ATC_suffix = CD01 | ATC_supplemental = | PubChem = 41386 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 07Z36289ZX | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05093 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=11 |Cl=2 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 272,131 | smiles = CC(N1N=C(N)CC1=O)c2ccc(Cl)c(Cl)c2 | StdInChI = 1S/C11H11Cl2N3O/c1-6(16-11(17)5-10(14)15-16)7-2-3-8(12)9(13)4-7/h2-4,6H,5H2,1H3,(H2,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RLWRMIYXDPXIEX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Muzolimin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 272,131 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 58,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Muzolimine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Muzolimine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] 7om2fgq3ogcc2yq9twwf9hh974d5lwj N,alfa-Dietilfeniletilamin 0 1236482 42661099 42309172 2026-07-27T01:30:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661099 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N,α-Diethylphenylethylamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N,alfa-Dietilfeniletilamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N,alpha-Diethylphenylethylamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 119486-07-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 14833603 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = N,α-DEPEA <!-- Chemical data --> |C=12 |H=19 |N=1 | molecular_weight = 177,286 | smiles = CCNC(CC)Cc1ccccc1 | StdInChI = 1S/C12H19N/c1-3-12(13-4-2)10-11-8-6-5-7-9-11/h5-9,12-13H,3-4,10H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KHWYSUBVXWWBRB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N,alfa-Dietilfeniletilamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 177,286 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N,alpha-Diethylphenylethylamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N,alpha-Diethylphenylethylamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] as7lbibg0xxgtlh8uxwe108mpp0y0al N,O-Dimetil-4-(2-naftil)piperidin-3-karboksilat 0 1236483 42661098 42309171 2026-07-27T01:30:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661098 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = MMNPC.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N,O-Dimetil-4-(2-naftil)piperidin-3-karboksilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N,O-Dimethyl-4-(2-naphthyl)piperidine-3-carboxylate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10684403 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=21 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 283,365 | smiles = COC(=O)C1CN(C)CCC1c2ccc3ccccc3c2 | StdInChI = 1S/C18H21NO2/c1-19-10-9-16(17(12-19)18(20)21-2)15-8-7-13-5-3-4-6-14(13)11-15/h3-8,11,16-17H,9-10,12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HGWWVVYOQKETON-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N,O-Dimetil-4-(2-naftil)piperidin-3-karboksilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 283,365 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 29,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N,O-Dimethyl-4-(2-naphthyl)piperidine-3-carboxylate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N,O-Dimethyl-4-(2-naphthyl)piperidine-3-carboxylate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Naftalini]] cmxqgnoi4dgoyq4k4flbmhkns00l0k0 N1-Metil-lizerginska kiselina dietilamid 0 1236484 42661114 42304404 2026-07-27T01:40:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661114 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = MLD-41.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N1-Metil-lizerginska kiselina dietilamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N1-Methyl-lysergic acid diethylamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4238-85-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 165200 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 144824 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = MLD-41, N1- Methyl- Lysergic Acid Diethylamide <!-- Chemical data --> |C=21 |H=27 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 337,459 | smiles = CCN(CC)C(=O)[C@H]1CN(C)[C@@H]2Cc3cn(C)c4cccc(C2=C1)c34 | StdInChI = 1S/C21H27N3O/c1-5-24(6-2)21(25)15-10-17-16-8-7-9-18-20(16)14(12-22(18)3)11-19(17)23(4)13-15/h7-10,12,15,19H,5-6,11,13H2,1-4H3/t15-,19-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VQZYKSWQIQANKB-DNVCBOLYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N1-Metil-lizerginska kiselina dietilamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 337,459 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 28,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N1-Methyl-lysergic acid diethylamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N1-Methyl-lysergic acid diethylamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Lisergamidi]] k9o3nzdhykcwzyff27egjf3e3xezmsl N-Acetilprokainamid 0 1236486 42661100 42299264 2026-07-27T01:30:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661100 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Acetyl procainamide.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Acetilprokainamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Acetylprocainamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 32795-44-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 4342 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4189 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1097 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=23 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 277,362 | smiles = CCN(CC)CCNC(=O)c1ccc(cc1)\N=C(/C)\O | StdInChI = 1S/C15H23N3O2/c1-4-18(5-2)11-10-16-15(20)13-6-8-14(9-7-13)17-12(3)19/h6-9H,4-5,10-11H2,1-3H3,(H,16,20)(H,17,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KEECCEWTUVWFCV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Acetilprokainamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 277,362 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 64,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Acetylprocainamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Acetylprocainamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Benzamidi]] prrzq458h906q4248s8l4vgrfza6n97 N-Desalkilflurazepam 0 1236499 42661104 42309177 2026-07-27T01:35:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661104 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Desalkylflurazepam.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Desalkilflurazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Desalkylflurazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201372 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=15 |Cl=1 |F=1 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 331,772 | smiles = NCCN1C(=O)CN=C(c2ccccc2F)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C17H15ClFN3O/c18-11-5-6-15-13(9-11)17(12-3-1-2-4-14(12)19)21-10-16(23)22(15)8-7-20/h1-6,9H,7-8,10,20H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MVAUDJDXZPBWOW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Desalkilflurazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 331,772 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 58,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Desalkylflurazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Desalkylflurazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodiazepini]] ox07zs4lxgslgtc4dhln7rs3bo2zhlr N-Etil-3-piperidil benzilat 0 1236500 42661105 42274413 2026-07-27T01:35:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661105 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Ethylpiperidinylbenzilate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Etil-3-piperidil benzilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Ethyl-3-piperidyl benzilate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3567-12-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 62504 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 56281 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 342669 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 339,428 | smiles = CCN1CCCC(C1)OC(=O)C(O)(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C21H25NO3/c1-2-22-15-9-14-19(16-22)25-20(23)21(24,17-10-5-3-6-11-17)18-12-7-4-8-13-18/h3-8,10-13,19,24H,2,9,14-16H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OJYOTLHNSMYONM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Etil-3-piperidil benzilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 339,428 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Ethyl-3-piperidyl benzilate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Ethyl-3-piperidyl benzilate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] owg9breliz1u32d30py5ie58okk2iki N-Etilnorketamin 0 1236501 42661107 42309179 2026-07-27T01:37:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661107 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Ethylnorketamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Etilnorketamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Ethylnorketamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1354634-10-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 57483649 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=18 |Cl=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 251,752 | smiles = CCNC1(CCCCC1=O)c2ccccc2Cl | StdInChI = 1S/C14H18ClNO/c1-2-16-14(10-6-5-9-13(14)17)11-7-3-4-8-12(11)15/h3-4,7-8,16H,2,5-6,9-10H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ITBBBZIIFJJMDU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Etilnorketamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 251,752 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 29,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Ethylnorketamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Ethylnorketamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Dizajnirane droge]] 6puozanlyo88hkvhkwzyk35qsk6efv1 N-Etiltriptamin 0 1236502 42661108 42299267 2026-07-27T01:37:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661108 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Ethyltryptamine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Etiltriptamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Ethyltryptamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 61-53-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6092 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5867 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=16 |N=2 | molecular_weight = 188,269 | smiles = CCNCCc1c[nH]c2ccccc12 | StdInChI = 1S/C12H16N2/c1-2-13-8-7-10-9-14-12-6-4-3-5-11(10)12/h3-6,9,13-14H,2,7-8H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TZWUSTVNAVKAPA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 87 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Etiltriptamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 188,269 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 27,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Ethyltryptamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Ethyltryptamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Indoli]] [[Kategorija:Psihodelični triptamini]] 94c9mndv9bffbs0k3hzvx193m50x87i N-Metil-3-piperidil benzilat 0 1236503 42661112 42283834 2026-07-27T01:39:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661112 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Methylpiperidinylbenzilate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Metil-3-piperidil benzilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Methyl-3-piperidyl benzilate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3321-80-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 62495 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 56274 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 139948 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=23 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 325,402 | smiles = CN1CCCC(C1)OC(=O)C(O)(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C20H23NO3/c1-21-14-8-13-18(15-21)24-19(22)20(23,16-9-4-2-5-10-16)17-11-6-3-7-12-17/h2-7,9-12,18,23H,8,13-15H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZBEILXWHVSVDBN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Metil-3-piperidil benzilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 325,402 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Methyl-3-piperidyl benzilate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Methyl-3-piperidyl benzilate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] dhf8x3tjj04mgctnut6o5x69gnrnd71 N-Metilkarfentanil 0 1236504 42661113 42309183 2026-07-27T01:39:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661113 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-methylcarfentanil_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Metilkarfentanil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Methylcarfentanil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 26231037 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=24 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 304,384 | smiles = CCC(=O)N(c1ccccc1)C2(CCN(C)CC2)C(=O)OC | StdInChI = 1S/C17H24N2O3/c1-4-15(20)19(14-8-6-5-7-9-14)17(16(21)22-3)10-12-18(2)13-11-17/h5-9H,4,10-13H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KKEVIELPQLXPRR-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Metilkarfentanil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 304,384 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 49,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Methylcarfentanil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Methylcarfentanil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] ger6iq2cpis1dkvk24sfte56qx4pjno N-Fenetilnordesomorfin 0 1236505 42661109 42309180 2026-07-27T01:37:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661109 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Phenethylnordesomorphine_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Fenetilnordesomorfin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Phenethylnordesomorphine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 26231038 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=27 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 361,477 | smiles = Oc1ccc2C[C@@H]3[C@@H]4CCC[C@@H]5Oc1c2[C@@]45CCN3CCc6ccccc6 | StdInChI = 1S/C24H27NO2/c26-20-10-9-17-15-19-18-7-4-8-21-24(18,22(17)23(20)27-21)12-14-25(19)13-11-16-5-2-1-3-6-16/h1-3,5-6,9-10,18-19,21,26H,4,7-8,11-15H2/t18-,19+,21-,24-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JZVQXSYNZPVRTQ-ORVPSHMPSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Fenetilnordesomorfin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 361,477 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Phenethylnordesomorphine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Phenethylnordesomorphine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] pmxyx8gkxfjkh6o9bebaaf8xdhopecs N-Fenetilnormorfin 0 1236506 42661110 42274416 2026-07-27T01:37:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661110 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Phenethylnormorphine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = N-Fenetilnormorfin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|N-Phenethylnormorphine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 46908217 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 375,460 | smiles = OC1C=CC2C3Cc4ccc(O)c5OC1C2(CCN3CCc6ccccc6)c45 | StdInChI = 1S/C24H25NO3/c26-19-8-6-16-14-18-17-7-9-20(27)23-24(17,21(16)22(19)28-23)11-13-25(18)12-10-15-4-2-1-3-5-15/h1-9,17-18,20,23,26-27H,10-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BXKJGGVENHTVBF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''N-Fenetilnormorfin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 375,460 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 52,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Phenethylnormorphine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ N-Phenethylnormorphine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] dsbfe0o3x0wv2rk5hr5ke2532ylffmu NAPQI 0 1236527 42661115 42304406 2026-07-27T01:41:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661115 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = N-Acetyl-p-benzochinonimin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = NAPQI | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|NAPQI}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 50700-49-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 39763 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 36356 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G6S9BN13TI | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 29132 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 33232 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=7 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 149,147 | smiles = CC(=O)N=C1C=CC(=O)C=C1 | StdInChI = 1S/C8H7NO2/c1-6(10)9-7-2-4-8(11)5-3-7/h2-5H,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = URNSECGXFRDEDC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''NAPQI''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 149,147 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 46,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|NAPQI}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ NAPQI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Ketoni]] ju0i3nzw7m95uqlepkbtmxcht26wlcj NBOH-2C-CN 0 1236533 42661116 42309187 2026-07-27T01:42:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661116 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = NBOH-2CCN_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = NBOH-2C-CN | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|NBOH-2C-CN}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1391489-32-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=20 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 312,363 | smiles = COc1cc(C#N)c(OC)cc1CCNCc2ccccc2O | StdInChI = 1S/C18H20N2O3/c1-22-17-10-15(11-19)18(23-2)9-13(17)7-8-20-12-14-5-3-4-6-16(14)21/h3-6,9-10,20-21H,7-8,12H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VWEDZTZAXHMZIL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''NBOH-2C-CN''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 312,363 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 74,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|NBOH-2C-CN}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ NBOH-2C-CN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:2C (psihodelici)]] f7sslecuf9b7e9mjtnmwg4l1tpj1kw3 NBOMe-2C-D 0 1236534 42661117 42309188 2026-07-27T01:42:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661117 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = NBOMe-2CD_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = NBOMe-2C-D | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|NBOMe-2C-D}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1354632-02-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=25 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 315,407 | smiles = COc1ccccc1CNCCc2cc(OC)c(C)cc2OC | StdInChI = 1S/C19H25NO3/c1-14-11-19(23-4)15(12-18(14)22-3)9-10-20-13-16-7-5-6-8-17(16)21-2/h5-8,11-12,20H,9-10,13H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UTVHBNXCFSATDB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''NBOMe-2C-D''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 315,407 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 39,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|NBOMe-2C-D}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ NBOMe-2C-D] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Psihodelični fenetilamini]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] i8ly4zit6vkssm8cmmrz41nfejlzt3a NEFA (lek) 0 1236538 42661118 42274434 2026-07-27T01:43:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661118 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = NEFA.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = NEFA (lek) | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|NEFA (drug)}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=19 |N=1 | molecular_weight = 213,318 | smiles = CCNC12CC=CCC1Cc3ccccc23 | StdInChI = 1S/C15H19N/c1-2-16-15-10-6-5-8-13(15)11-12-7-3-4-9-14(12)15/h3-7,9,13,16H,2,8,10-11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DRCWOKJLSQUJPZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''NEFA (lek)''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 213,318 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 12,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|NEFA (drug)}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ NEFA (drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Fluoreni]] q883cnww5s9uihklr1hmt5prko2tfhs NESS-0327 0 1236575 42661119 42441707 2026-07-27T01:43:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661119 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = NESS-0327.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = NESS-0327 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|NESS-0327}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10435654 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=23 |Cl=3 |N=4 |O=1 | molecular_weight = 489,825 | smiles = Clc1ccc(c(Cl)c1)n2nc(C(=O)NN3CCCCC3)c4CCCc5cc(Cl)ccc5c24 | StdInChI = 1S/C24H23Cl3N4O/c25-16-7-9-18-15(13-16)5-4-6-19-22(24(32)29-30-11-2-1-3-12-30)28-31(23(18)19)21-10-8-17(26)14-20(21)27/h7-10,13-14H,1-6,11-12H2,(H,29,32) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NCXBPZJQQSNIRA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''NESS-0327''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 489,825 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 50,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|NESS-0327}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ NESS-0327] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organohloridi]] n4njxj488t9bwgtmygf9yquez71fzyh NESS-040C5 0 1236576 42661120 42309191 2026-07-27T01:43:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661120 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = NESS-040C5_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = NESS-040C5 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|NESS-040C5}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1445751-90-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=27 |H=33 |N=3 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 447,635 | smiles = CC(C)C1CCC(C)CC1NC(=O)c2nn(Cc3ccc(C)cc3)c4c2Cc5ccsc45 | StdInChI = 1S/C27H33N3OS/c1-16(2)21-10-7-18(4)13-23(21)28-27(31)24-22-14-20-11-12-32-26(20)25(22)30(29-24)15-19-8-5-17(3)6-9-19/h5-6,8-9,11-12,16,18,21,23H,7,10,13-15H2,1-4H3,(H,28,31) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WUNMBICZGWWVBY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''NESS-040C5''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 27 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 447,635 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 75,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|NESS-040C5}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ NESS-040C5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] 23dbgyj4hc7glrcbca4dlvkr6bttk2o Milan Graf 0 1264127 42660996 42388365 2026-07-26T12:54:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660996 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Milan Graf |slika = Milan Graf.jpg |širina_slike = 125px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = |datum_rođenja = {{birth date|1892|6|24|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Koprivnica]], [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarska Monarhija]] |datum_smrti = {{death date and age|1975|10|2|1892|6|24|df=y}} |mjesto_smrti = [[Zagreb]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]], Zagreb |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]] |etnicitet = [[Židovi u Hrvatskoj|Židov]]<ref name="ok">Ognjen Kraus, 1998, str. 243, 264</ref><ref name="cendo">Istraživački i dokumentacijski centar CENDO (Židovska općina Zagreb): Žrtve i preživjeli; Graf Milan</ref> |državljanstvo = SFR Jugoslavija |ostala_imena = |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = Muzička akademija u [[Beč]]u |poslodavac = |zanimanje = |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = |partner = |djeca = |roditelji = Edmund Graf<br>Hermina (Nemšić) Graf |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = počasna plaketa [[Međunarodni olimpijski komitet|Međunardnog olimpijskog komiteta]] |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Milan Graf''' ([[Koprivnica]], [[24. 6.]] [[1892]] - [[Zagreb]], [[2. 10.]] [[1975]]), [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] nogometaš, igrač i trener [[1. HŠK Građanski Zagreb]], muzičar, sportski novinar i prvi međunarodni nogometni sudac [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]] tj. [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. == Biografija == === Podrijetlo, školovanje i sportska karijera === Prof. Milan Graf je rođen 24. 6. 1892 u Koprivnici u [[Židovi u Hrvatskoj|židovskoj]] porodici Edmunda i Hermine Graf.<ref name="ok"/><ref name="cendo"/> Porodica Graf je u u centru Koprivnice posjedovala kavanu "Mundi" u kojoj se okupljala gospodarska i kulturna "krema" grada.<ref>Podravina (Časopis za multidisciplinarna istraživanja); Ljiljana Dobrovšak; ''Židovi i njihov utjecaj na transformaciju naselja podravskog višegraničja krajem 19. i početkom 20. stoljeća''; stranica 32; vol. 3, septembar / oktobar 2004, Koprivnica.</ref> Prof. Graf je u rodnome gradu pohađao srednju školu i gimnaziju. Sportom se počeo baviti [[1906]] godine u Koprivnici igrajući nogomet u "Đačkom športskom klubu". Prvu glazbenu pouku dobio je od koprivničkoga gradskog dirigenta i orguljaša [[Tomo Šestak|Tome Šestaka]], te je potom u Zagrebu, usporedo sa srednjom školom, učio violinu.<ref name="lzmk">{{Cite web|title=Graf, Milan|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=7435|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=11. 4. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305211601/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=7435|archive-date=2016-03-05|quote=|url-status=dead}}</ref> Usporedo je, kao gimnazijalac u Zagrebu, igrao nogomet na poznatom igralištu "[[Srednjoškolsko igralište Elipsa|Elipsa]]".<ref name="pgnkd">{{Cite web|title=Osoblje i treneri; Milan Graf|url=http://povijest.gnkdinamo.hr/osoblje/treneri-kroz-povijest.html|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=GNK Dinamo|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=29. 9. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116190538/http://povijest.gnkdinamo.hr/osoblje/treneri-kroz-povijest.html|archive-date=2017-11-16|quote=}}</ref> Za vrijeme studija igrao je u [[SK Rapid Wien|Rapidu]], a prije toga za zagrebački 1. HŠK Građanski. Bivši austrijski nogometaš [[Dionys Schönecker]], tada kao sudac Austrijskog nogometnog saveza, je predložio prof. Grafu da postane sudac.<ref name="mb">{{Cite web|title=Sport i glazba Milana Grafa|url=http://www.hzsn.hr/index.php/omilka-babovi/817-sport-i-glazba-milana-grafa|author=Milka Babović|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Hrvatski zbor sportskih novinara|format=|work=|pages=|day=|month=|year=13. 6. 2013|access-date=11. 4. 2014|archive-url=https://archive.today/20140410222255/http://www.hzsn.hr/index.php/omilka-babovi/817-sport-i-glazba-milana-grafa|archive-date=11. 4. 2014|quote=}}</ref> U Beču je 1912 postao prvi ispitani međunarodni sudac iz Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref name="hzsn">Sjećanje na novinarstvo - 60. obljetnica HZSN-a (Hrvatski zbor sportskih novinara); Jovan Kosijer; Novinarstvo im nije bilo jedino zanimanje - Milan Graf; stranica 49; rujan 2009.</ref> [[1919]] godine, prof. Graf je u Zagrebu sa [[Mirko Pandaković|Mirkom Pandakovićem]] i [[Pavao Kauder|Pavom Kaudersom]] osnovao stručnu organizaciju nogometnih sudaca koja se kasnije razvila u [[Savez nogometnih sudaca Jugoslavije]]. Ujedno je bio član 1. HŠK Građanskog, u kojem je od 1918 do 1919 godine bio vođa-trener nogometne sekcije, te poslije tajnik za međunarodne poslove.<ref name="lzmk"/><ref name="pgnkd"/> Sudjelovao je 1919 u osnivanju [[Nogometni savez Jugoslavije|Nogometnog saveza Jugoslavije]], te je bio član njegova Upravnog odbora. Pokretač je prve redovite sportske rubrike u zagrebačkom dnevniku "Novosti" 1919 godine. 1919 sudjelovao u osnivanju njemačkoga sportskog lista "Der Kicker" u kojem je surađivao do smrti. Bio je i član austrijskog sudačkog kolegija.<ref name="lzmk"/> Od 1919 godine do [[1941]] godine bio je član [[Jugoslavenski olimpijski komitet|Jugoslavenskog olimpijskog komiteta]] (JOK). Kao član JOK-a vodio je nogometaše Kraljevine Jugoslavije na [[Olimpijada 1924|VIII. Olimpijske igre]] u [[Pariz]]u [[1924]] godine, te je tako u [[Pariz]]u svjedočio nastanku [[Međunarodna udruga sportskih novinara|Međunarodne udruge sportskih novinara]] (AIPS).<ref name="lzmk"/><ref name="hzsn"/> Vodio je reprezentaciju i na [[Olimpijada 1928|IX. Olimpijskim igrama]] u [[Amsterdam]]u [[1928]] godine. Ujedno je bio i jedini predstavnik Kraljevine Jugoslavije na službenim sastancima [[Međunarodni olimpijski komitet|Međunardnog olimpijskog komiteta]] i [[FIFA]]-e. Primio je počasnu plaketu Međunarodnog olimpijskog komiteta.<ref name="pgnkd"/> Prof. Graf je između 1919 i [[1929]] bio glavni urednik "Sportske novine". Bio je prvim dopisnim suradnikom brojnih sportskih novina, uključujući i talijansku "La Gazette dello Sport" iz Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (kasnije Kraljevina Jugoslavija).<ref name="hzsn"/> Bio je i stalni dopisnik lista "Sport-Zürich", te suradnik listova "Arbeiter Zeitung", "Sport Tagblatt" i "Weltpresse" svi iz Beča, "L’Auto" iz Pariza, "Barca" i "Jornada deportiva" iz [[Barcelona|Barcelone]], "Football" iz [[Sydney]]a, "Prager Presse" iz [[Prag]]a, "Przegląd sportowy" iz [[Varšava|Varšave]], "Sport Information" [[Karlsruhe]]a i "Sport-Magazin" [[Zürich]]a.<ref name="lzmk"/> Posljednje sportske članke je objavio pred smrt u periodici "Povijest sporta" iz [[1975]], gdje mu je ujedno posmrtno objavljen tekst "O našim prvim nogometnim sucima" ([[1976]], br. 26).<ref name="lzmk"/> === Muzička karijera === Nakon mature, od [[1912]] studirao je violinu kod [[Arnold Rosé|Arnolda Roséa]] na Muzičkoj akademiji u [[Beč]]u. Diplomirao je [[1917]] godine.<ref name="lzmk"/> Uz nogomet, prof. Graf je 1919 bio među četiri utemeljitelja [[Zagrebački kvartet|Zagrebačkog kvarteta]], te ujedno član i glavni tajnik.<ref name="lzmk"/><ref name="hzsn"/> [[1920]] bio je suosnivatelj i prvi tajnik [[Savez muzičara Jugoslavije|Saveza muzičara Jugoslavije]]. Od [[1918]] do [[1941]] predavao je violinu na srednjoj školi [[Muzička akademija u Zagrebu|Muzičke akademije u Zagrebu]]. Istodobno je od 1918 do [[1956]] (s kraćim prekidima) bio član, te solist opernog orkestra [[Hrvatsko narodno kazalište u Zagrebu|Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu]]. Od 1956 do [[1962]] Milan je bio stalni član [[Zagrebačka filharmonija|Zagrebačke filharmonije]]. Pisao je za "Novosti" ([[1911]]–[[1914|14]], [[1916]]–19, [[1921]]–[[1925|25]], [[1931]], [[1935]], [[1937]]–[[1940|40]]), "Agramer Tagblatt" ([[1922]]), "Zagreber Tagblatt" ([[1923]]–25) i "Morgenblatt" (1940–41). Surađivao je u časopisima "Naša muzika" (1924), "Muzičar" ([[1928]]–[[1929|29]]) i "Zvuk" ([[1932]]–[[1933|33]]). Od [[1950]]-ih je bio stalni dopisnik inozemnih časopisa "Guide de Concert" iz Pariza, "Music and Musicians" i "Opera" iz [[London]]a, "Musica" iz [[Kassel]]a, "Musical Courier" iz [[New York]]a i "Das Orchester" iz [[Mainz]]a, u kojima je izvješćivao o glazbenim događajima u Jugoslaviji. U mlađim je godinama skladao uglavnom violinske skladbe. Revêrie za violinu i glasovir tiskana je u Zagrebu, 1920 godine. Dao je znatan prinos zagrebačkom glazbenom životu kao organizator, komorni glazbenik i promicatelj jugoslavenske glazbe.<ref name="lzmk"/> === Smrt i pokop === Prof. Milan Graf je umro 2. 10. 1975 u Zagrebu i sahranjen je na zagrebačkom groblju [[Mirogoj]].<ref>Gradska groblja Zagreb: Prof. Milan Graf, Mirogoj RKT-34-II/I-166</ref> == Priznanja == Za zasluge u sportu predsjednik [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]], [[Josip Broz Tito]], je [[1970]] odlikovao prof. Grafa [[Orden zasluga za narod|Ordenom zasluga za narod]] sa srebrnom zvijezdom.<ref name="mb"/> Među više drugih priznanja i nagrada prof. Graf je primio počasnu plaketu Međunarodnog olimpijskog komiteta.<ref name="lzmk"/> == Odlikovanja == * [[Datoteka:Order of merits for the people with silver star RIB.gif|40px]] [[Orden zasluga za narod|Orden zasluga za narod sa srebrnom zvijezdom]] dodijeljen [[1970]] godine.<ref name="mb"/> == Reference == {{reflist}} == Literatura == * {{Cite book|last=Kraus|first=Ognjen|title=Dva stoljeća povijesti i kulture Židova u Zagrebu i Hrvatskoj.|year=1998|publisher=Židovska općina Zagreb|location=Zagreb|isbn=953-96836-2-9|ref=harv}} {{Lifetime|1892|1975|Graf, Milan}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Biografije, Koprivnica]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Austrougarski Jevreji]] [[Kategorija:Jugoslavenski novinari]] [[Kategorija:Jugoslavenski fudbaleri]] [[Kategorija:Jugoslavenski fudbalski treneri]] [[Kategorija:Jugoslavenski muzičari]] [[Kategorija:GNK Dinamo Zagreb]] [[Kategorija:Sahranjeni na groblju Mirogoj u Zagrebu]] 3jqcakjjna941muo6mcq78wge8vqcyl Mimosin 0 1270843 42661005 42299173 2026-07-26T15:13:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661005 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB01055 | Name = Mimosin | ImageFile = L-Mimosine.png | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = (2S)-2-amino-3-(3-hidroksi-4-okso-1,4-dihidropiridin-1-il)propanoinska kiselina | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 500-44-7 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 440473 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 389405 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB01055 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = N[C@@H](CN1C=CC(=O)C(O)=C1)C(O)=O | InChI = | StdInChI = 1S/C8H10N2O4/c9-5(8(13)14)3-10-2-1-6(11)7(12)4-10/h1-2,4-5,12H,3,9H2,(H,13,14)/t5-/m0/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = WZNJWVWKTVETCG-YFKPBYRVSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=8 |H=10 |N=2 |O=4 | MolarMass = 198.176 | Appearance = | Density = | MeltingPt = 228 | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''Mimosin''' (''3-hidroksi-4-okso-1(4H)-piridinealanin'', ''leucenol'', ''β-3-hidroksi-4 piridon'' [[aminokiselina]]) je [[alkaloid]]. On je [[Toksin|toksična]] neproteinska slobodna aminokiselina, koja je hemijski slična sa [[tirozin]]om. Ovaj materijal je prvi put izolovan iz ''[[Mimosa pudica]]''.<ref>Mascré, ''Compt. rend.,'' 1937, '''204,''' 890.</ref><ref>{{cite journal |title = The Structure of Leucenol. I | doi = 10.1021/ja01217a032 | last1 = Adams | first1 = Roger | last2 = Cristol | first2 = Stanley J. | last3 = Anderson | first3 = Arthur A. | last4 = Albert | first4 = Alfred A. | journal = J. Am. Chem. Soc. | year = 1945 | volume = 67 | pages = 89}}</ref><ref>{{cite journal |title = DrugBank 3.0: a comprehensive resource for omics research on drugs |author = Knox C, Law V, Jewison T, Liu P, Ly S, Frolkis A, Pon A, Banco K, Mak C, Neveu V, Djoumbou Y, Eisner R, Guo AC, Wishart DS |journal = Nucleic Acids Res. |year = 2011 |volume = 39 |issue = Database issue |pages = D1035-41 | pmid =21059682}}</ref><ref>{{cite journal |title = DrugBank: a knowledgebase for drugs, drug actions and drug targets |author = Wishart DS, Knox C, Guo AC, Cheng D, Shrivastava S, Tzur D, Gautam B, Hassanali M |journal = Nucleic Acids Res |year = 2008 |volume = 36 |issue = Database issue |pages = D901-6 |pmid = 18048412}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mimosine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB01055 Mimosine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301114132/http://www.drugbank.ca/drugs/DB01055 |date=2014-03-01 }} [[Kategorija:Hemoterapijski agensi]] [[Kategorija:Aminokiseline]] [[Kategorija:4-Piridoni]] kkbeweimqyd7aur2h5xlc24cxxg72f2 Miricetin 0 1270844 42661018 42299179 2026-07-26T16:08:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661018 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB02375 | Name = Miricetin | ImageFile = Myricetin.png | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 529-44-2 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 5281672 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 4444991 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB02375 | KEGG = C10107 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 18152 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 164 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = OC1=CC(O)=C2C(OC(=C(O)C2=O)C2=CC(O)=C(O)C(O)=C2)=C1 | InChI = 1S/C15H10O8/c16-6-3-7(17)11-10(4-6)23-15(14(22)13(11)21)5-1-8(18)12(20)9(19)2-5/h1-4,16-20,22H | StdInChI = 1S/C15H10O8/c16-6-3-7(17)11-10(4-6)23-15(14(22)13(11)21)5-1-8(18)12(20)9(19)2-5/h1-4,16-20,22H | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = IKMDFBPHZNJCSN-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=15 |H=10 |O=8 | MolarMass = 318,235 | Appearance = | Density = | MeltingPt = 357 | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''Miricetin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 318,235 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 6 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 147,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|Myricetin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB02375 Myricetin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150109142911/http://www.drugbank.ca/drugs/DB02375 |date=2015-01-09 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Flavonoli]] hpxg80xdg8w9hy4sv7d4vu0zsr8r1k3 Miksotiazol 0 1270845 42660992 42304289 2026-07-26T12:35:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660992 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB04741 | Name = Miksotiazol | ImageFile = Myxothiazol Structural Formula V.1.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 76706-55-3 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 10972974 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB04741 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 25461 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = CO[C@@H](\C=C\C1=CSC(=N1)C1=CSC(=N1)[C@@H](C)\C=C\C=C\C(C)C)[C@@H](C)C(\OC)=C/C(N)=O | InChI = | StdInChI = 1S/C25H33N3O3S2/c1-16(2)9-7-8-10-17(3)24-28-20(15-33-24)25-27-19(14-32-25)11-12-21(30-5)18(4)22(31-6)13-23(26)29/h7-18,21H,1-6H3,(H2,26,29)/b9-7+,10-8+,12-11+,22-13+/t17-,18+,21-/m0/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = XKTFQMCPGMTBMD-FYHMSGCOSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=25 |H=33 |N=3 |O=3 |S=2 | MolarMass = 487,678 | Appearance = | Density = | MeltingPt = | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''Miksotiazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 487,678 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 143,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|Myxothiazol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB04741 Myxothiazol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151007113533/http://www.drugbank.ca/drugs/DB04741 |date=2015-10-07 }} [[Kategorija:Antimikotici]] [[Kategorija:Antibiotici]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Tiazoli]] 092zuqvfvfpz2f2rgfzwi1ibb6r9c5s Mitomicin 0 1270846 42661032 42283762 2026-07-26T17:10:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661032 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB00305 | Name = Mitomicin | ImageFile = Mitomycin.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = Mitomycin ball-and-stick.png | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = Ametycin, Ametycine, Mit-C, Mito-C | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 50-07-7 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 5746 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 5544 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB00305 | KEGG = C06681 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 27504 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 105 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = L01 | ATCCode_suffix = DC03 | ATC_Supplemental = | SMILES = CO[C@]12[C@H]3N[C@H]3CN1C1=C([C@H]2COC(N)=O)C(=O)C(N)=C(C)C1=O | InChI = 1S/C15H18N4O5/c1-5-9(16)12(21)8-6(4-24-14(17)22)15(23-2)13-7(18-13)3-19(15)10(8)11(5)20/h6-7,13,18H,3-4,16H2,1-2H3,(H2,17,22)/t6-,7+,13+,15-/m1/s1 | StdInChI = 1S/C15H18N4O5/c1-5-9(16)12(21)8-6(4-24-14(17)22)15(23-2)13-7(18-13)3-19(15)10(8)11(5)20/h6-7,13,18H,3-4,16H2,1-2H3,(H2,17,22)/t6-,7+,13+,15-/m1/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = NWIBSHFKIJFRCO-WUDYKRTCSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=15 |H=18 |N=4 |O=5 | MolarMass = 334,327 | Appearance = | Density = | MeltingPt = >360 | Melting_notes = | BoilingPt = 534 | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = topikalno | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = 8-48 min | ProteinBound = | Excretion = Renalno | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''Mitomicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 334,327 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 146,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|Mitomycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB00305 Mitomycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140511031006/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00305 |date=2014-05-11 }} [[Kategorija:Antibiotici inhibitori nukleinske kiseline]] [[Kategorija:Hemoterapijski agensi]] [[Kategorija:Alkilirajući agensi]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Ketoni]] oiuz9ww9c4o232gkp42d1hjy2ddfy9y Monastrol 0 1270888 42661067 42299217 2026-07-26T19:31:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661067 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB04331 | Name = Monastrol | ImageFile = | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = Monastrol.svg | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = Monastrol.3D.png | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 794323 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 694709 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB04331 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 236789 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = [H][C@]1(NC(=S)NC(C)=C1C(=O)OCC)C1=CC=CC(O)=C1 | InChI = 1S/C14H16N2O3S/c1-3-19-13(18)11-8(2)15-14(20)16-12(11)9-5-4-6-10(17)7-9/h4-7,12,17H,3H2,1-2H3,(H2,15,16,20) | StdInChI = 1S/C14H16N2O3S/c1-3-19-13(18)11-8(2)15-14(20)16-12(11)9-5-4-6-10(17)7-9/h4-7,12,17H,3H2,1-2H3,(H2,15,16,20)/t12-/m0/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = LOBCDGHHHHGHFA-LBPRGKRZSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=14 |H=16 |N=2 |O=3 |S=1 | MolarMass = 292,353 | Appearance = | Density = | MeltingPt = | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''Monastrol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 292,353 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 102,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|Monastrol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB04331 Monastrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024142532/http://www.drugbank.ca/drugs/DB04331 |date=2015-10-24 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] 0xbctde7g8fecez8fqtzab9qebddkk5 N-Acil homoserinski lakton 0 1271033 42661101 42309176 2026-07-27T01:32:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661101 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB02624 | Name = N-Acil homoserinski lakton | ImageFile = N-Acyl Homoserine Lactone.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 1192-20-7 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 7057884 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 66194 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB02624 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 17289 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = N[C@@H]1CCOC1=O | InChI = | StdInChI = 1S/C4H7NO2/c5-3-1-2-7-4(3)6/h3H,1-2,5H2/t3-/m1/s1 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = QJPWUUJVYOJNMH-GSVOUGTGSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=4 |H=7 |N=1 |O=2 | MolarMass = 101,104 | Appearance = | Density = | MeltingPt = | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''N-Acil homoserinski lakton''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 101,104 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || -0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 0,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 52,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Acyl homoserine lactone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB02624 N-Acyl homoserine lactone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305005315/http://www.drugbank.ca/drugs/DB02624 |date=2016-03-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Laktoni]] [[Kategorija:Amini]] jk5hfo7yerjrlbn2svevzbdqvgaa5p6 N-Cikloheksil-2-aminoetansulfonska kiselina 0 1271034 42661103 42304382 2026-07-27T01:35:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661103 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB03309 | Name = N-Cikloheksil-2-aminoetansulfonska kiselina | ImageFile = N-Cyclohexyl-2-aminoethanesulfonic acid.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 66898 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 60260 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB03309 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = OS(=O)(=O)CCNC1CCCCC1 | InChI = 1/C8H17NO3S/c10-13(11,12)7-6-9-8-4-2-1-3-5-8/h8-9H,1-7H2,(H,10,11,12) | StdInChI = 1S/C8H17NO3S/c10-13(11,12)7-6-9-8-4-2-1-3-5-8/h8-9H,1-7H2,(H,10,11,12) | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = MKWKNSIESPFAQN-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=8 |H=17 |N=1 |O=3 |S=1 | MolarMass = 207,290 | Appearance = | Density = | MeltingPt = | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''N-Cikloheksil-2-aminoetansulfonska kiselina''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 207,290 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 74,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Cyclohexyl-2-aminoethanesulfonic acid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB03309 N-Cyclohexyl-2-aminoethanesulfonic acid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141115201922/http://www.drugbank.ca/drugs/DB03309 |date=2014-11-15 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] dsodpabf1n00d7w3wkc88ynka3yli59 N-Formilpiperidin 0 1271036 42661111 42304385 2026-07-27T01:39:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661111 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB04113 | Name = N-Formilpiperidin | ImageFile = N-Formylpiperidine.png | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 17429 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 16486 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB04113 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = O=CN1CCCCC1 | InChI = 1S/C6H11NO/c8-6-7-4-2-1-3-5-7/h6H,1-5H2 | StdInChI = 1S/C6H11NO/c8-6-7-4-2-1-3-5-7/h6H,1-5H2 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = FEWLNYSYJNLUOO-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=6 |H=11 |N=1 |O=1 | MolarMass = 113,158 | Appearance = | Density = | MeltingPt = | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''N-Formilpiperidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 6 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 113,158 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 20,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Formylpiperidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB04113 N-Formylpiperidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151123020820/http://www.drugbank.ca/drugs/DB04113 |date=2015-11-23 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Piperidini]] f9fdbbhfxacnhqo2twscd0qgsun0jus N-Butilamin 0 1271038 42661102 42651622 2026-07-27T01:33:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661102 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB03659 | Name = N-Butilamin | ImageFile = N-Butylamine.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 109-73-9 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 8007 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 7716 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB03659 | KEGG = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 43799 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 13968 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = CCCCN | InChI = 1S/C4H11N/c1-2-3-4-5/h2-5H2,1H3 | StdInChI = 1S/C4H11N/c1-2-3-4-5/h2-5H2,1H3 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = HQABUPZFAYXKJW-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=4 |H=11 |N=1 | MolarMass = 73,137 | Appearance = | Density = | MeltingPt = -49.1 | Melting_notes = | BoilingPt = 77 | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''N-Butilamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 73,137 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-butylamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB03659 N-Butylamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304063001/http://www.drugbank.ca/drugs/DB03659 |date=2016-03-04 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Hemikalije lošeg mirisa]] jxmto6gjosh0op8nsuq9kpf2kljvep5 N-Etilmaleimid 0 1271040 42661106 42299266 2026-07-27T01:37:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661106 wikitext text/x-wiki {{Chembox-lat | Watchedfields = | verifiedrevid = DB02967 | Name = N-Etilmaleimid | ImageFile = N-Ethylmaleimide Structural Formula V.1.svg | ImageSize = | ImageAlt = | ImageCaption = | ImageFile1 = | ImageSize1 = | ImageAlt1 = | ImageCaption1 = | ImageFile2 = | ImageSize2 = | ImageAlt2 = | ImageCaption2 = | ImageFile3 = | ImageSize3 = | ImageAlt3 = | ImageCaption3 = | ImageFile4 = | ImageSize4 = | ImageAlt4 = | ImageCaption4 = | ImageFileL1 = | ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL1 = | ImageAltL1 = | ImageCaptionL1 = | ImageFileR1 = | ImageFileR1_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR1 = | ImageAltR1 = | ImageCaptionR1 = | ImageFileL2 = | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeL2 = | ImageAltL2 = | ImageCaptionL2 = | ImageFileR2 = | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|}} | ImageSizeR2 = | ImageAltR2 = | ImageCaptionR2 = | IUPACName = | IUPACName_hidden = yes | SystematicName = | OtherNames = | Section1 = {{Chembox Identifiers-lat | Abbreviations = | CASNo = 128-53-0 | CASNo_Comment = | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | CASNos = | CASOther = | PubChem = 4362 | PubChem_Ref = {{Pubchemcite|correct|Pubchem}} | PubChem_Comment = | PubChem5 = | PubChem5_Comment = | PubChemOther = | ChemSpiderID = 4209 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID_Comment = | ChemSpiderID5 = | ChemSpiderIDOther = | EINECS = | EC-number = | EINECSCASNO = | UNNumber = | UNII = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | DrugBank = DB02967 | KEGG = C02441 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | MeSHName = | ChEBI = 7269 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 8211 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | RTECS = | ATCvet = | ATCCode_prefix = | ATCCode_suffix = | ATC_Supplemental = | SMILES = CCN1C(=O)C=CC1=O | InChI = 1/C6H7NO2/c1-2-7-5(8)3-4-6(7)9/h3-4H,2H2,1H3 | StdInChI = 1S/C6H7NO2/c1-2-7-5(8)3-4-6(7)9/h3-4H,2H2,1H3 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = HDFGOPSGAURCEO-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | Beilstein = | Gmelin = | 3DMet = }} | Section2 = {{Chembox Properties-lat |C=6 |H=7 |N=1 |O=2 | MolarMass = 125,125 | Appearance = | Density = | MeltingPt = 45.5 | Melting_notes = | BoilingPt = | Boiling_notes = | LogP = | VaporPressure = | HenryConstant = | AtmosphericOHRateConstant = | pKa = | pKb = | Solubility = | SolubleOther = | Solvent = | Sheet Resistance = | Methacrylate Equiv Wt = | Bulk Conductivity = }} | Section3 = {{Chembox Structure-lat | CrystalStruct = | Coordination = | MolShape = }} | Section4 = {{Chembox Thermochemistry-lat | DeltaHc = | DeltaHf = | Entropy = | HeatCapacity = }} | Section5 = {{Chembox Pharmacology-lat | AdminRoutes = | Bioavail = | Metabolism = | HalfLife = | ProteinBound = | Excretion = | Legal_status = | Legal_US = | Legal_UK = | Legal_AU = | Legal_CA = | PregCat = | PregCat_AU = | PregCat_US = }} | Section6 = {{Chembox Explosive-lat | ShockSens = | FrictionSens = | ExplosiveV = | REFactor = }} | Section7 = {{Chembox Hazards-lat | ExternalMSDS = | EUClass = | EUIndex = | MainHazards = | NFPA-H = | NFPA-F = | NFPA-R = | NFPA-O = | RPhrases = | SPhrases = | RSPhrases = | FlashPt = | Autoignition = | ExploLimits = | LD50 = | PEL = }} | Section8 = {{Chembox Related-lat | OtherAnions = | OtherCations = | OtherFunctn = | Function = | OtherCpds = }} }} '''N-Etilmaleimid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 6 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 125,125 [[Jedinica atomske mase|Da]].<ref>{{Cite pmid|21059682|noedit}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412|noedit}}</ref> == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Ангстрем (јединица)|Å<sup>2</sup>]]) || 37,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Clayden1st}} * {{March6th}} * {{Katritzky2nd}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Hemija}} {{Commonscat-lat|N-Ethylmaleimide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/DB02967 N-Ethylmaleimide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923231701/http://www.drugbank.ca/drugs/DB02967 |date=2015-09-23 }} [[Kategorija:Inhibitori enzima]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Imidi]] [[Kategorija:Maleimidi]] ouablsfqqbtp3xrxjfpzcxe2bvp4bge Mineralni askorbat 0 1296125 42661009 42183643 2026-07-26T15:19:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661009 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:L-Ascorbic acid.svg|thumb|right|[[Askorbinska kiselina]]]] '''Mineralni askorbati''' su soli [[askorbinska kiselina|askorbinske kiseline]] ([[vitamin C|vitamina C]]).<ref>{{cite web |title=The Many Faces of Vitamin C by Thomas Levy |url=http://nutriforce.cn/Tom%20Levy/many_faces_of_vitamin_c_by_t.htm |access-date=2014-04-22 |archive-date=2015-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109022425/http://nutriforce.cn/Tom%20Levy/many_faces_of_vitamin_c_by_t.htm |dead-url=yes }}</ref> Oni su prahovi proizvedeni reakcijom askorbinske kiseline sa mineralnim [[karbonat]]ima u vodenim rastvorima, otparavanjem [[ugljen dioksid]]a, sušenjem reakcionog produkta, i mlevenjem osušenog precipitata do željene veličine čestica. Izvor mineralnih [[karbonat]]a može da bude [[kalcijum karbonat]], [[kalijum karbonat]], [[natrijum bikarbonat]], [[magnezijum karbonat]], kao i mnoge druge mineralne forme. Askorbati su visoko reaktivni [[antioksidans]]i koji se koriste kao [[Konzervansi|prehrambeni prezervativi]].<ref>UK Food Standards Agency: {{cite web |url=http://www.food.gov.uk/safereating/chemsafe/additivesbranch/enumberlist |title=Current EU approved additives and their E Numbers |accessdate=27. 10. 2011. |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007124435/http://www.food.gov.uk/safereating/chemsafe/additivesbranch/enumberlist |url-status=dead }}</ref> Askorbatne soli mogu da budu bolje tolerisane od slabo kisele askorbinske kiseline. Primeri mineralnih askorbata su: * [[Mononatrijum askorbat]] ([[E broj|E301]])<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jcp.20286 |author=Kang JS, Cho D, Kim YI, Hahm E, Kim YS, Jin SN, Kim HN, Kim D, Hur D, Park H, Hwang YI, Lee WJ. |title=Sodium ascorbate (vitamin C) induces apoptosis in melanoma cells via the down-regulation of transferrin receptor dependent iron uptake|journal=J Cell Physiol |volume=204 |issue=1 |pages=192–7 |year=2005 |month=July |pmid=15672419 |url=}}</ref> * [[Kalcijum diaskorbat]] ([[E broj|E302]]) * [[Monokalijum askorbat]] ([[E broj|E303]]) * Magnezijum diaskorbat == Reference == {{reflist|2}} == Povezano == * [[Vitamin C]] * [[Askorbinska kiselina]] * [[Askorbil palmitat]] * [[Askorbil stearat]] [[Kategorija:Prehrambeni antioksidansi]] [[Kategorija:Askorbati]] r43tq6sjwijam2ttcqqsrvse6iic42y Mutzschen 0 1360934 42661094 42519036 2026-07-27T00:44:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661094 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Mucšen | izvorni_naziv = ''Mutzschen'' | slika = | opis_slike = Mucšen | gradska_zastava = | grb = Wappen mutzschen.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Saksonija]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 2.228<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 76 | aglomeracija = | površina = 29,4 | gšir = 51.26667 | gduž = 12.9 | nadmorska_visina = 169 | registarska_oznaka = L (alt: MTL) | pozivni_broj = 034385 | poštanski_kod = 04688 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.mutzschen.de/ www.mutzschen.de] | gradonačelnik = ''Carsten Graf'' | stranka = | ije = da }} '''Mucšen''' ({{jez-nem|Mutzschen}}) je grad u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Saksonija]]. Jedno je od 41 opštinskog središta okruga [[Okrug Lajpcig|Lajpcig]]. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.228 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 14729280. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Mutzschen_in_L.svg|mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Lajpcig]] Mucšen se nalazi u saveznoj državi [[Saksonija]] u okrugu Lajpcig. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 169 metara. Površina opštine iznosi 29,4&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.228 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 76 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Mutzschen}} * [http://www.mutzschen.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220001019/http://mutzschen.de/ |date=2009-02-20 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Lajpcig}} [[Kategorija:Gradovi u Saksoniji|Mucšen]] fbjbo0s6ud6y54w9ymfvrsu9tuzq3dw Heinersreuth 0 1362798 42661124 42531558 2026-07-27T06:51:09Z Gliwi 135182 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Heinersreuth.png]] → [[File:DEU Heinersreuth COA.svg]] PNG → SVG 42661124 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Hajnersrojt | izvorni_naziv = ''Heinersreuth'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = DEU Heinersreuth COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 3.751<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 256 | aglomeracija = | površina = 14,6 | gšir = 49.96746 | gduž = 11.53259 | nadmorska_visina = 340 | registarska_oznaka = BT | pozivni_broj = 0921,09203 | poštanski_kod = 95500 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.heinersreuth.de/ www.heinersreuth.de] | gradonačelnik = ''Hans Dötsch'' | stranka = SPD | ije = da }} '''Hajnersrojt''' ({{jez-nem|Heinersreuth}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 33 opštinska središta okruga [[Okrug Bajrojt|Bajrojt]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 3.751 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9472150. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Heinersreuth in BT.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Bajrojt]] Hajnersrojt se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Bajrojt. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 340 metara. Površina opštine iznosi 14,6&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.751 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 256 stanovnika/km². == Međunarodna saradnja == <div style="width:30%"> {{partnerstvo_gradova_zaglavlje}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Fering]]|[[Austrija]]|partnerstvo|[[1991]]}} {{partnerstvo_gradova_podnožje|Izvor<ref>[http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Heinersreuth&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche Savjet opština i regiona Evrope - Pregled međuopštinske saradnje], Pristupljeno 30. 6. 2010.</ref>}} </div> == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Heinersreuth}} * [http://www.heinersreuth.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Bajrojt}} jfqnypu4xlmnj2bto023qwfr47t0hf7 Ribariće 0 1777042 42661086 42488154 2026-07-26T21:35:03Z ~2026-41666-12 378389 raski okrug ->Sandzak 42661086 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Ribariće |slika=Ribariće6.JPG |opis_slike= |okrug=Sandzak |opština=Tutin |nadm visina=726 |populacija=885 |poštanski kod=36309 |pozivni broj=020 |registarska oznaka=TT |gšir=42.97 |gduž=20.453833 }} '''Ribariće''' je naselje u [[Srbija|Srbiji]] u [[opština Tutin|opštini Tutin]] u [[Raški okrug|Raškom okrugu]]. Naselje se nalazi na mestu gde [[Ibar]] izlazi iz Ribarićske klisure i gde nastaje erozivno proširenje nastalo delovanjem i Crne reke i Paljevske reke. Selo je na kraju jezera [[Gazivode (jezero)|Gazivode]]. Saobraćajni položaj Ribarića je izuzetno povoljan jer se u njemu odvajaju putevi za [[Crna Gora|Crnu Goru]], [[Kosovo i Metohija|Kosovo i Metohiju]] i [[Novi Pazar]] i Dolinu Ibra. Ime naselja ukazuje na glavnu karakteristiku starog stanovništva a to je ribolov. Dva ''latinska'' groblja koja se nalaze u Ribariću ukazuju da je stanovništvo plemena [[Hoti (pleme)|Hoti]] koje se ovde nastanilo iz okoline [[Skadar|Skadra]] i do kojeg potiču današnji bošnjački rodovi: Berovići, Imberovići, Demirovići i Ramićevići, bilo [[Katolička crkva|katoličke vere]]. U Popiću i ispod manastira [[Manastir Crna Reka|Crne Reke]] uočavaju se tragovi starijeg srpskog stanovništva. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] bilo je 885 stanovnika (prema popisu iz [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|1991.]] bilo je 957 stanovnika). == Demografija == U naselju Ribariće živi 599 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 30,0 godina (29,3 kod muškaraca i 30,7 kod žena). U naselju ima 181 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,82. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Bošnjaci]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:1148 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:764 color:gray1 from:start till:end bar:382 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,89)(77,103) color:blue width:2 points:(77,103)(100,111) color:blue width:2 points:(100,111)(128,122) color:blue width:2 points:(128,122)(157,156) color:blue width:2 points:(157,156)(185,161) color:blue width:2 points:(185,161)(217,151) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=470 |p1953=567 |p1961=620 |p1971=691 |p1981=921 |p1991=957 |p1991n=943 |p2002s=1009 |p2002=885 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Bošnjaci]]|yellow|829|93.67}} {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|blue|34|3.84}} {{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|red|8|0.90}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|green|4|0.45}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|orange|1|0.11}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|cyan|9|1.01}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|6|9.52|12.69|8}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|4|6.34|6.34|4}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|1|1.58|6.34|4}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|8|12.69|12.69|8}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|17|26.98|28.57|18}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|10|15.87|11.11|7}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|10|15.87|11.11|7}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|24|38.09|38.09|24}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|35|55.55|50.79|32}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|23|36.50|52.38|33}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|31|49.20|33.33|21}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|24|38.09|42.85|27}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|36|57.14|65.07|41}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|53|84.12|71.42|45}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|45|71.42|79.36|50}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|53|84.12|58.73|37}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|32|50.79|39.68|25}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|45|71.42|58.73|37}} |prosekm=29.3 |prosekž=30.7 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|75|81|106|116|166|178|181|9|11|20|40|38|33|16|8|3|3|4.82}} {{BrakNaseljaSrbija|327|127|185|6|1|8|329|108|202|17|1|1}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|88|16|-|-|9|-|7|16|4|13|72|49|-|-|4|-|-|1|2|-|160|65|-|-|13|-|7|17|6|13|-|-|4|10|1|5|-|-|3|-|-|-|7|7|1|-|-|1|-|-|4|17|8|6|-|-|4}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Ribarice2.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=42.97,20.453833&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/srbija/ribarice-42-58-20-n-20-27-23-e/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=42.97&longitude=20.453833&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Opština Tutin}} [[Kategorija:Opština Tutin]] [[Kategorija:Naselja u Raškom upravnom okrugu]] 8ixtmwf2b82fb7o61f9mi75ahgmgl9c 42661087 42661086 2026-07-26T21:37:11Z ~2026-41666-12 378389 42661087 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Ribariće |slika=Ribariće6.JPG |opis_slike= |okrug=Sandzak |opština=Tutin |nadm visina=726 |populacija=885 |poštanski kod=36309 |pozivni broj=020 |registarska oznaka=TT |gšir=42.97 |gduž=20.453833 }} '''Ribariće''' je naselje u [[Srbija|Srbiji]] u [[opština Tutin|opštini Tutin]] u [[Sandžak|Sandžaku]]. Naselje se nalazi na mestu gde [[Ibar]] izlazi iz Ribarićske klisure i gde nastaje erozivno proširenje nastalo delovanjem i Crne reke i Paljevske reke. Selo je na kraju jezera [[Gazivode (jezero)|Gazivode]]. Saobraćajni položaj Ribarića je izuzetno povoljan jer se u njemu odvajaju putevi za [[Crna Gora|Crnu Goru]], [[Kosovo i Metohija|Kosovo i Metohiju]] i [[Novi Pazar]] i Dolinu Ibra. Ime naselja ukazuje na glavnu karakteristiku starog stanovništva a to je ribolov. Dva ''latinska'' groblja koja se nalaze u Ribariću ukazuju da je stanovništvo plemena [[Hoti (pleme)|Hoti]] koje se ovde nastanilo iz okoline [[Skadar|Skadra]] i do kojeg potiču današnji bošnjački rodovi: Berovići, Imberovići, Demirovići i Ramićevići, bilo [[Katolička crkva|katoličke vere]]. U Popiću i ispod manastira [[Manastir Crna Reka|Crne Reke]] uočavaju se tragovi starijeg srpskog stanovništva. Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] bilo je 885 stanovnika (prema popisu iz [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|1991.]] bilo je 957 stanovnika). == Demografija == U naselju Ribariće živi 599 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 30,0 godina (29,3 kod muškaraca i 30,7 kod žena). U naselju ima 181 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,82. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Bošnjaci]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:1148 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:764 color:gray1 from:start till:end bar:382 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,89)(77,103) color:blue width:2 points:(77,103)(100,111) color:blue width:2 points:(100,111)(128,122) color:blue width:2 points:(128,122)(157,156) color:blue width:2 points:(157,156)(185,161) color:blue width:2 points:(185,161)(217,151) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=470 |p1953=567 |p1961=620 |p1971=691 |p1981=921 |p1991=957 |p1991n=943 |p2002s=1009 |p2002=885 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Bošnjaci]]|yellow|829|93.67}} {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|blue|34|3.84}} {{Vrsta sa postotkom|[[Muslimani]]|red|8|0.90}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|green|4|0.45}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|orange|1|0.11}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|cyan|9|1.01}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|6|9.52|12.69|8}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|4|6.34|6.34|4}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|1|1.58|6.34|4}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|8|12.69|12.69|8}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|17|26.98|28.57|18}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|10|15.87|11.11|7}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|10|15.87|11.11|7}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|24|38.09|38.09|24}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|35|55.55|50.79|32}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|23|36.50|52.38|33}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|31|49.20|33.33|21}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|24|38.09|42.85|27}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|36|57.14|65.07|41}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|53|84.12|71.42|45}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|45|71.42|79.36|50}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|53|84.12|58.73|37}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|32|50.79|39.68|25}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|45|71.42|58.73|37}} |prosekm=29.3 |prosekž=30.7 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|75|81|106|116|166|178|181|9|11|20|40|38|33|16|8|3|3|4.82}} {{BrakNaseljaSrbija|327|127|185|6|1|8|329|108|202|17|1|1}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|88|16|-|-|9|-|7|16|4|13|72|49|-|-|4|-|-|1|2|-|160|65|-|-|13|-|7|17|6|13|-|-|4|10|1|5|-|-|3|-|-|-|7|7|1|-|-|1|-|-|4|17|8|6|-|-|4}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Ribarice2.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=42.97,20.453833&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/srbija/ribarice-42-58-20-n-20-27-23-e/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=42.97&longitude=20.453833&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Opština Tutin}} [[Kategorija:Opština Tutin]] [[Kategorija:Naselja u Raškom upravnom okrugu]] tdtf9b7jxgcgz7dlpzqzlr02w3076nr Colonnetta di Prodo, Terni 0 2319244 42661048 42057780 2026-07-26T18:09:23Z LigaDue 34119 slika 42661048 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Colonnetta di Prodo | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Umbria]] | okrug = [[Terni (provincija)|Terni]] | slika = ColonnettaDiProdoOrvieto3.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 311 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 42.7547 | gduž = 12.1959 | nadmorska_visina = 556 | geonameid = 8128526 }} '''Colonnetta di Prodo''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Terni (provincija)|Terni]], u regiji [[Umbria]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 311 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 556 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Colonnetta di Prodo}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Terni}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Terni]] 6uysd4rr78c3hiia1p8ginhh4w39nlq Prato, Terni 0 2319918 42661044 42079266 2026-07-26T17:29:15Z LigaDue 34119 commonscat, slika 42661044 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Prato | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Umbria]] | okrug = [[Terni (provincija)|Terni]] | slika = PratoOrvietoMadonnaDellaNeve1.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 5 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 42.76256 | gduž = 12.22127 | nadmorska_visina = 479 | geonameid = 8984146 }} '''Prato''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Terni (provincija)|Terni]], u regiji [[Umbria]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 5 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 479 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Prato (Orvieto)}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Terni}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Terni]] 9an61b5ii9aimlwsn3gqa9tlbkpd5i0 Oddino, Torino 0 2320268 42660989 42073632 2026-07-26T12:32:13Z MrKeefeJohn 122587 Angrogna_Odin_school_museum_(01).jpg 42660989 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Oddino | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Piemonte]] | okrug = [[Torino (provincija)|Torino]] | slika = Angrogna_Odin_school_museum_(01).jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 26 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 44.84933 | gduž = 7.21713 | nadmorska_visina = 849 | geonameid = 8971648 }} '''Oddino''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Torino (provincija)|Torino]], u regiji [[Piemonte]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 26 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 849 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Oddino}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Torino}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Torino]] q2rqq1wvgpx9cjl6nmw6hrl1xod79vb Serre, Torino 0 2322072 42660994 42087054 2026-07-26T12:51:08Z MrKeefeJohn 122587 Serre, Androgna, Piedmont.jpg 42660994 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Serre | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Piemonte]] | okrug = [[Torino (provincija)|Torino]] | slika = Serre, Androgna, Piedmont.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 25 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 44.85125 | gduž = 7.21328 | nadmorska_visina = 855 | geonameid = 8972267 }} '''Serre''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Torino (provincija)|Torino]], u regiji [[Piemonte]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 25 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 855 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Serre}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Torino}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Torino]] 2sppuobof6gy0rx7oxpve8ob0hs18x6 Mitraljeza 0 4028706 42661036 42251188 2026-07-26T17:14:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661036 wikitext text/x-wiki {{naslov u kurzivu}} {{Infobox Song | Name = Mitraljeza | Cover = Yugoslav Partisan MG nest over Dubrovnik.png | Caption = Partizan sa mitraljezom uoči oslobođenja Dubrovnika. | Genre = [[Partizanske pesme|partizanska pjesma]] | Artist = | Published = | Released = [[1944]]. | Writer = [[Vladimir Nazor]] | Composer = [[Natko Devčić]]<br>[[Nikola Hercigonja]] }} '''''Mitraljeza''''', [[partizanska pjesma]] koju je napisao [[Vladimir Nazor]], a uglazbilo ju je više kompozitora. Za mješoviti zbor komponirao [[Natko Devčić]] 1944.<ref>{{cite web |url=http://www.zamp.hr/baza-autora/djelo/pregled/154007065 |title=Mitraljeza |accessdate=12. aprila 2015. |work= |publisher=HDS ZAMP |date=}}</ref><ref>{{cite web |first=Nikša |last=Gligo |url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4672 |title=Natko, Devčić |accessdate=12. aprila 2015. |work=Hrvatski biografski leksikon |publisher=LZMK |date=1993. |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402184303/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4672 |url-status=dead }}</ref> Postoji i verzija koju je komponovao [[Nikola Hercigonja]].<ref name="NOB 1982">Muzika i muzičari u NOB, zbornik sećanja (str. 164), Beograd 1982.</ref> Postoji i verzija koju je skladao [[Miroslav Špiler]].<ref>"Na putu prema Otočcu dobio sam Nazorov tekst »Mitraljeza«, koji sam onda komponovao."; Muzika i muzičari u NOB, zbornik sećanja (str. 329), Beograd 1982.</ref> Pjesma govori o ljubavi i vezanosti partizanskog mitraljesca za svoje oružje - [[mitraljez]]. Pesma se ponekad navodi i kao '''''Mitraljezac'''''.<ref>https://znaci.org/00001/33_18.pdf</ref> == Nastanak pjesme == Pesnik [[Vladimir Nazor]], odlazi iz Zagreba u partizane decembra 1942. godine, a već početkom 1943. godine napisao je neke od najpoznatijih partizanskih pesama. Njegove pesme su putem partijske tehnike umnožene i podeljene partizanskim kompozitorima, koji su ih potom uglazbili. Mnoge od njih su postale su popularne [[masovne pesme]]. == Tekst pesme == {{col-begin|width=50%}} {{col-2}} <poem style="font-style: italic"> Ostavi me Kata, Pa Anđa, pa Reza, Al' me ne ostavi Moja mitraljeza. Ja ću s njom da sklopim Najvjerniji brak, Samo nek' mi pjeva: Traka, traka, trak! O remenu visi, Na srcu mi spava. Kad fašiste gonim, Šest mi krila dava. </poem> {{col-break}} <poem style="font-style: italic"> Njezin gvoz je topal, Njen je teret lak, A grlo joj klikće: Traka, traka, trak! Moja mitraljeza Zna vrhunce gora I staze do rijeka I klance do mora. Odasvuda tjera Crnih vrana grak Njezin uzvik gromki: Traka, traka, trak! </poem> {{col-end}} == Skladanje == [[Oskar Danon]] se ovako toga priseća skladanja Nazorovih pesama, tokom boravka u istočnoj Bosni: {{citiranje|U bolnici kod [[Manastir Lovnica|manastira Lovnice]], gdje sam ležao bolestan od malarije, dobio sam od nekih boraca Narozove stihove: »''[[Sve što bilo pod pepelom]]''«, »''[[Uz Tita i Staljina|Uz Tita i Staljina, dva junačna sina]]''«, »''[[Crvena zvijezda (pjesma)|Zvijezda Danica]]''« i »''Ostavi me Kata i Reza, al me ne ostavi mitraljeza''«. Napisao sam na njih muziku. Čim sam ozdravio, otišao sam u zaselak Zekiće i [[Rodoljub Čolaković|drugu Roćku]] otpjevao ove pjesme.<ref name="Danon">[https://znaci.org/00003/750.php?broj=636&go!=go! Oskar Danon: S pjesmom po šumama i gorama istočne Bosne]</ref>|[[Oskar Danon]]}} Na drugom kraju BiH, [[Nikola Hercigonja]] je takođe komponovao Nazorove pesme u partizanima: {{citiranje|U [[Livno|Livnu]] sam od Veselina Masleše dobio prve Nazorove partizanske pesme — kopiju onog primerka koji je dat »Borbi«. Bile su četiri: »[[Drug Tito (pjesma)|Drug Tito]]« (»Sve što ј’ bilo pod pepelom)«, »[[Crvena zvijezda (pjesma)|Crvena zvijezda]]« (»S Dona, Volge i Urala«), »[[Pjesma o pesti|Uz Tita i Staljina]]« (kasnije — »Uz maršala Tita«) i »Mitraljeza«. Komponovao sam sve četiri. Mislim da smo i pevali sve četiri (a [[Kazalište narodnog oslobođenja|drugovi iz pozorišta]] i publika vrlo su lepo prihvatili pesmu »Drug Tito«, koja je ostala stalno na našem repertoaru).<ref name="NOB 1982">Muzika i muzičari u NOB, zbornik sećanja (str. 164), Beograd 1982.</ref>|[[Nikola Hercigonja]]}} U [[Hrvatska|Hrvatskoj]] je iste pesme skladao [[Miroslav Špiler]]: {{citiranje|Spomenuo sam već: na putu prema [[Otočac|Otočcu]] dobio sam Nazorov tekst »Mitraljeza«, koji sam onda komponovao. A kad sam već bio u Otočcu, stigao je onaj njegov tekst »Drug Tito«, za koji sam takođe napisao muziku.<ref>Muzika i muzičari u NOB, zbornik sećanja (str. 329), Beograd 1982.</ref>|[[Miroslav Špiler]]}} == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == * {{YouTube|1jlnJecVI-M|''Mitraljeza''}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Pjesme 1944.]] [[Kategorija:Partizanske pjesme]] svyev9r5kfpfuj8am0jg5wdsgf3fw2i Märsta 0 4536880 42661097 42403781 2026-07-27T01:18:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661097 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Märsta | ime_genitiv =Märste | izvorno_ime = | slika_panorama =Märsta_från_luften_nr_2_Publish.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Pogled na grad iz zraka | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Švedska | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =37 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =51 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Uppland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Stockholm (grofovija)|Stockholm]] | lokacija3_ime =[[Švedske općine|Općina]] | lokacija3_info =[[Sigtuna (općina)|Sigtuna]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 7.64 [[km²]] | površina_šira =327.87 [[km²]] | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =24,068<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =3,150.3 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire =39,990<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =122 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.sigtuna.se/ www.sigtuna.se/] | bilješke = }} '''Märsta''' (čita se je ''Mersta'') je [[grad]] od 24,068 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-stockholm.php | title =Sweden: Stockholm | accessdate = 12. 07. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]], on je i [[državna uprava|administrativni]] centar [[Sigtuna (općina)|Općine Sigtuna]] od 39,990 stanovnika. == Geografija == Märsta leži u [[Stockholm (grofovija)|Grofoviji Stockholm]], nedaleko od [[zaljev]]a Skarven na [[Mälaren|Jezeru Mälaren]], udaljena oko 37 [[km]] [[sjever]]no od [[Stockholm]]a i oko 33 [[km]] [[jug|južno]] od [[Uppsala|Uppsale]]. Ona je danas zapravo samo [[predgrađe]] [[metropola|metropolitanskog]] [[Stockholm]]a, u kom se nalazi i glavni stockholmski [[aerodrom]] [[Arlanda]] (4&nbsp;km od centra). ==Historija== Märsta se prvi put spominje tek [[1636]]. i to kao svarište za kočije na putu iz Stockholma za [[Uppsala|Uppsalu]].<ref name=his/> Märsta je poznata u Švedskoj po tome što je upravo u njoj [[1853]].započeo s radom prvi [[telegraf]], koji je [[16. jul]]a te iste godine inauguriran na liniji Stockholm - Uppsala.<ref name=his/> Grad je počeo izrastati tek nakon [[1866]]. kad je do njega stigla [[željeznička pruga]] na pravcu prema [[Uppsala|Uppsali]]. Nakon tog otvorena je prva [[pilana]], koja je na tom mjestu radila sve do [[1962]]. Od [[1971]]. kad je formirana [[Sigtuna (općina)|Općina Sigtuna]], ujedinjenjem Märste i [[Sigtuna|Sigtune]] - Märsta je postala i [[glavni grad|administrativni centar]] te općine.<ref name=his>{{cite web | url =http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/Märsta/historia.htm | title =''Märstas historia'' | accessdate =12. 07. 2015 | language =švedski | publisher =Urbanhistory }}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Privreda == Märsta je danas [[industrija|industrijski]] grad u kom je najveći pogon tvornica [[boja]] Becker. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Märsta}} * [http://www.sigtuna.se/ ''Službene stranice općine Sigtuna''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417153938/http://www.sigtuna.se/Om-Sigtuna-kommun/Suomeksi/ |date=2016-04-17 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Gradovi u Švedskoj]] 6nddsm6hi1yru4hmjcpjzx9yho02u2l Muzika u Bosni i Hercegovini 0 4550619 42661095 42584208 2026-07-27T00:53:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661095 wikitext text/x-wiki [[Bosna i Hercegovina]] pripada krugu zemalja u kojem [[muzika]] ima dugu i vrijednu tradiciju koja se i danas njeguje. Tradicionalna muzika Bosne je mješavina raznih balkanskih uticaja, u kojoj se susreću najrazličitiji motivi i žanrovi. Najčuvenija je [[sevdalinka]], ljubavna pjesma karakterističnog izraza, koja u Bosni ima veoma dugu tradiciju, a odlikuje je sentimentalna muzikalnost i poetski, romantični tekst [[Melanholija|melanholičnog]] ugođaja. To ni ne čudi, jer je u osnovi turske riječi "sevdah" - ljubav. Uporedo s tradicionalnom vrstom muzike, zadnjih su se decenija u Bosni i Hercegovini razvili i novi muzički žanrovi ([[pop]], [[šlager]], [[šansona]], [[jazz]], [[rock'n'roll]], [[heavy metal]], [[hip hop]], [[House muzika|house]], [[techno]]). Muzika u BiH se može podijeliti u nekoliko kategorija. == Sevdalinka == {{Glavni|Sevdalinka}} [[Sevdalinka]] je tradicionalna bosanska pjesma i zaštitni znak bosanskog kulturnog miljea. Osnivač joj je Omer Povrić. Nastala je u osmansko doba, kada je kod [[Bošnjaci|Bošnjaka]] sa orijentalnim načinom života i [[islam]]om došla i izrazita karakterizacija među polovima. U ovom okružju nastaju prve sevdalinke, ljubavne pjesme, uglavnom melanholičnog i sjetnog raspoloženja (sevdah = ljubav). S vremenom sevdalinke postaju pjesme u kojima se nepoznati narodni pjesnik dotiče i važnijih historijskih zbivanja, ali i trenutaka iz bosanske svakodnevnice. Sevdalinke se kao tekstualno-muzički žanr prvobitno nisu zapisivale, nego su se prenosile s koljena na koljeno, te su stoga moguće dvije ili više (tekstualnih) verzija jedne pjesme. One su se pjevale na skoro svim važnijim događajima, a izvodile su se obično uz narodne muzičke instrumente [[saz]] i/ili [[šargija|šargiju]]. Od svih izvođača tradicionalne pjesme u Bosni i Hercegovini najviše se ističu interpretatori tradicionalne gradske ljubavne pjesme [[sevdalinka|sevdalinke]] koji su rasli u okrilju nekadašnjeg ansambla muzičkog programa Radiotelevizije Sarajevo. Sa valova radija svoje su velike karijere u bivšoj Jugoslaviji počeli šampioni sevdalinke, kao što su: [[Zaim Imamović]], [[Safet Isović]], [[Nada Mamula]], [[Beba Selimović]], [[Zehra Deović]], [[Nedžad Salković]], a danas zvuke sevdalinke svijetom pronose veoma uspješni ansambli poput mostarkog "[[Mostar Sevdah Reunion]]a", te [[Jadranka Stojaković]] i [[Nedžad Imamović]]. ===Revitalizacija sevdalinke=== U poslijeratnom razdoblju došlo je do potrebe buđenja ugrožene tradicije. Tradicionalna bosanska pjesma [[sevdalinka]] je svakako jedna od tradicija koja se nikako nije smjela izgubiti u naletu nagle promjene vrijednosti. Za to su se pobrinuli ljubitelji i muzičari ovog muzičkog pravca mlađe generacije, koji nerijetko daju novi, svježi duh ovoj tradiciji. Novi predstavnici očuvanja sevdaha su: [[Amira Medunjanin]], [[Damir Imamović]], [[Vanja Muhović i Divanhana]]. == Narodna muzika == Tokom [[1970te|1970-ih]] muzički krajolik Bosne i Hercegovine sve je više pod utjecajem narodne muzike, koja je uz pratnju harmonike i nerijetko velikog ansambla na tren osvojila uglavnom ruralne i manje obrazovane dijelove stanovništva zemlje. Narodne pjesme su se sprva još i orijentirale prema sevdalinci, koja je bila neka vrsta rodonačelnika, ali s komercijalizacijom ove vrste muzike i pojavom turbo folka iz Srbije narodna muzika neminovno gubi na kvalitetu, potencirajući umjesto (prvu) "klasu" tek (jeftinu) "masu". Narodna muzika može se podijeliti u dvije kategorije: ===(Izvorna) Narodna muzika === Narodna muzika, novokomponovana muzika ili jednostavno folk (njem. ''Volk'' - narod) naziv je muzičkog žanra koji se u Bosni pojavio tokom [[1970te|1970-ih]], a znatnije proširio u narednih 20-ak godina, da bi u potpunosti preuzeo primat na muzičkoj sceni. Ovo je svojevrstan oblik narodne muzike, koji se još aktivno oslanjao na tradicionalnu sevdalinku. Autori kompozicija bila su poznata imena domaće muzičke scene, a tekstovi su, baš kao i u sevdalinkama, bili uglavnom ljubavnog ili domoljubnog/lokalpatriotskog karaktera, u kojima se slavila Bosna i život njenih gradova. Pjesme su se izvodile uz veliki ansambl narodnih instrumenata, gdje je harmonika imala glavnu ulogu. Slušajući danas te prvobitne pjesme narodne, novokomponovane muzike iz [[1970te|1970-ih]], stiče se dojam kako se radi o klasičnoj (narodnoj) šansoni, gdje su autor i izvođač pazili na svaki detalj: od muzike, teksta i aranžmana, preko izbora ansambla i pratećih vokala, do same izvedbe izvođača. Procvatu i općem prihvatanju narodne muzike u društvu pridonijeli su ne samo diskografska industrija sa "SarajevoDiskom" na čelu, nego i domaći festivali narodne muzike na Ilidži i u Vogošći, te program Radiotelevizije Sarajevo, sa emisijama poput "U đul-bašči", "Filigran" i druge. Narodna i tradicionalna muzika, uz koju je išao i (plesni) folklor obojen raznim etno-motivima balkanske i orijentalne muzike, čine bosansku muzičku scenu još raznovrsnijom i unikatnijom. Prvu ligu pjevača narodne i novokomponovane muzike danas čine: [[Halid Bešlić]], [[Haris Džinović]], [[Hanka Paldum]], Fahreta Jahić alias [[Lepa Brena]] i drugi, koji uživaju veliku popularnost, ne samo u BiH, nego i u zemljama regije. === Turbo folk === Ozbiljni muzički kritičari pojavu turbo folka nazivaju pojavom općenarodnog kiča i muzičkog šunda, čije je porijeklo [[Srbija]]. U govoru urbanih masa u jugoistočnoj Evropi turbo folk se pejorativno naziva još i ''ćirilica''. Ova vrsta muzike izrazito je komercijalna i sa općim propastom tranzicijskih društava od [[Hrvatska|Hrvatske]], preko [[Bosna i Hercegovina|Bosne]], do [[Srbija|Srbije]] i [[Makedonija|Makedonije]] proširila se i u sredine i do ljudi koji takvu vrstu muzike ne bi slušali u normalnim građanskim uvjetima. Turbo folk je muzika sive mase slušalaca, koji su s ratovima na Balkanu izgubili svaku iluziju i nade u život kakav su naprimjer vodili njihovi roditelji za vrijeme socijalističke [[Jugoslavija|Jugoslavije]], kada su urbane slušaoce orijentirali prema ozbiljnoj muzici ili prema festivalima [[Festival San Remo|Sanremo]] i [[Eurosong]]. Turbo folk na muzički način oslikava sistem poremećenih vrijednosti na jugoistoku [[Evropa|Evrope]]. Predstavnici turbo folka u Bosni i Hercegovini su: [[Šemsa Suljaković]], [[Ferid Avdić]], [[Kemal Malovčić]], [[Asim Bajrić]] i drugi. ==Pop muzika == Za vrijeme [[bivša Jugoslavija|bivše Jugoslavije]], pogotovo tokom [[1960te|1960-ih]], [[1970te|1970-ih]] i [[1980te|1980-ih]] godina, zabavna muzika je bila muzika srednje klase bosanskohercegovačkog građanstva kao i novih intelektualnih slojeva društva koji su se htjeli osloboditi "ruralnog i nazadnog". Poklonici zabavne muzike su živjeli uglavnom u urbanim centrima države, a [[Sarajevo]] je na mapi zabavno-muzičkih zbivanja u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]] bilo jednako važno kao i [[Split]], [[Zagreb]] i [[Beograd]]. Zabavna muzika se na BiH sceni pojavila veoma stidljivo, a razlog je bio to što joj je nedostajala muzička infrastruktura, odnosno državni radio i televizija, lokalne radio stanice, domaći festivali, revijalni mediji, te diskografske kuće. Stvaranjem ovog okruženja, čije su koordinate činili [[RTV Sarajevo]], diskografske kuće "[[Diskoton]]" i "[[Sarajevodisk]]", festivali poput "[[Vaš šlager sezone|Vašeg šlagera sezone]]" i revije "[[Ven]]", stvoren je put bržem razvoju zabavne muzike u Bosni i Hercegovini. [[Sarajevo]] je postalo muzički centar iz kojeg su potekla velika imena zabavne muzike i šlageristike. Najznačajniji predstavnici među solistima su [[Sabahudin Kurt]], [[Mahir Paloš]], [[Davorin Popović]], [[Kemal Monteno]], [[Zdravko Čolić]], [[Jadranka Stojaković]], [[Neda Ukraden]], [[Željko Bebek]], [[Mladen Vojičić Tifa]], [[Alen Islamović]], [[Dino Merlin]], [[Ismeta Krvavac]], [[Jasna Gospić]], [[Zerina Cokoja]], [[Mugdim Avdić Henda]] kao i [[Amila Glamočak]], [[Alma Čardžić]], [[Mija Martina]], [[Igor Vukojević]], [[Boris Režak]], [[Al Dino]], [[Tinka Milinović]] te [[Rezonansa]], [[Kamen na kamen]], [[Mirzino jato]], [[Konvoj]], [[Erogene Zone]], [[Fuad Backović Deen]] i drugi. Iz Bosne i Hercegovine porijeklo vuku i: [[Dragan Stojnić]], [[Ibrica Jusić]], [[Krunoslav Slabinac]], [[Bisera Veletanlić]], [[Senka Veletanlić]], [[Ivo Fabijan]], [[Boris Novković]], [[Ivan Mikulić]], [[Romana]], "[[Feminnem]]", [[Ružica Čavić]]. U [[bivša Jugoslavija|bivšoj Jugoslaviji]], a i danas, [[Bosna i Hercegovina]] se izdvaja cijelim nizom veoma uspješnih pop i rock sastava među kojima su najpopularniji: "[[Indexi]]", "[[Bijelo dugme]]", "[[Ambasadori]]", "[[Teška industrija (grupa)|Teška industrija]]", "[[Plavi orkestar]]", "[[Crvena jabuka]]", "[[Zabranjeno Pušenje]]", "[[Divlje Jagode]]", "[[Dino Merlin]]", "[[Hari Mata Hari]]" i drugi. == rok muzika == Bosna i Hercegovina je i jedna od prvih zemalja alternativne i urbane kulture u regiji, koja se može pohvaliti veoma kreativnom i mladom scenom. Ovdje u prvom redu valja spomenuti hip-hop pjevača Edina Osmića, poznatijeg kao [[Edo Maajka]], čija slava prelazi i područje Balkana. Ostali važniji MC-iji su: [[Frenkie]], [[Sani]], [[Mayer]], [[Hamaz]], [[Billy]], te grupe: "[[Mučenička grupa]]", "[[Disciplinska komisija]]", i druge. == [[Punk muzika]] == [[Punk]], izvorno iz engleskog jezika, starija je nego što se misli. Pojavljuje se već u nekim djelima [[Shakespeare]]-a i označava prostitutku. Punk uglavnom i danas označava nešto bezvrijedno, nisko. Danas, i u kontekstu muzike, pod riječju [[Punk]] se podrazumijeva osoba koja se ne prilagođava važećim društvenim normama. U sferi muzike, naziv punk-rock je uveden od strane Lenny Kaye-a, gitariste grupe [[Patti Smith|Patti Smith group]]. Kao muzički pokret, subkultura, podvrsta rock muzike Punk sredinom '70-ih godina [[20. vijek]]a nastala u [[Engleska|Engleskoj]] i uskoro doživljava svoj međunarodni proboj, posebno u [[SAD|Americi]]. Predstavnici ovog muzičkog pravca u Bosni i Hercegovini su: [[Ofsajd (grupa)|Ofsajd]] == Heavy metal == Heavy metal je vrsta muzike karakterizirana agresivnim i brzim ritmovima, gitarističkim distorzijama i virtuoznim solažama. Korijeni heavy metala leže u [[hard rock]]u usmjerenom na gitaru i bubnjeve. Heavy metal je na vrhuncu bio tokom [[1980te|osamdesetih]]. Predstavnici su: [[Formula 4]] === Progresivni metal === [[Progresivni metal]] je žešća verzija progresivnog rocka, koja se karakterizira korištenjem kompleksnih kompozicionih struktura, neobičnih ritmova i virtuoznog [[instrument]]alnog sviranja. Visoki nivo muzičke vještine je često kombiniran sa pjevanjem koja ima formu epičkog tekstualnog koncepta, koji često rezultira podugačkim [[pjesma]]ma i koncepcijskim albumima. Zbog ovih faktora, progresivni metal se vrlo rijetko čuje na standardnim radio stanicama i [[televizija|televizijskim]] programima. === Noise === {{Glavni|Noise muzika}} Noise, buka ili po nekim teoretičarima sam "zvuk" u svojoj primarnoj verziji. Neki smatraju da noise uopće nije muzika. Treba napomenuti da se ovaj zvuk ne može jednostavno klasificirati, pa se preporuča konzumiranje buke kao jednog od najinteresantnijih pristupa muzici. U Bosni i Hercegovini neki su bendovi dosegli interesantan i zavidan nivo buke, oslanjajući se na iskustva noise-a kao stilskog backgrounda, mada ne i samo njega, a to su: New faraday collision, Temple Texas, Viktor Liebezeit, Idlness Distribution, Dlake, Vuneny, Rupa u zidu, [[Damir Avdić-Diplomatz]], Caviar spectator trio, Luxusmahr, [[SCH]]. Od 2002. do 2006. u Sarajevu je i djelovala neprofitna izdavačka kuća [[Casasaur]], bazirana uglavnom na noise-u iz Sarajeva. == Vanjske veze == {{Commonscat|Music of Bosnia and Herzegovina}} * [http://unsa.ba/s/index.php?option=com_content&task=view&id=1149&lang=english Predstavljanje knjige „Historija muzike u Bosni i Hercegovini“ (en)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305043017/http://unsa.ba/s/index.php?option=com_content&task=view&id=1149&lang=english |date=2014-03-05 }} * http://mas.unsa.ba/new/content/blogcategory/53/71/lang,bh/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223162503/http://mas.unsa.ba/new/content/blogcategory/53/71/lang,bh/ |date=2011-02-23 }} * http://www.dnevni-list.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=24387:prve-opere-prvi-koncerti-prvi-kompozitori&catid=7:kultura&Itemid=8 * http://mas.unsa.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=96&Itemid=94 * http://www.gracanickiglasnik.ba/wp-content/uploads/2013/01/Pages-from-gg29-5.pdf * http://www.slobodnaevropa.org/content/historija_muzike_u_bih/24443989.html * http://www.sutra.ba/novost/50976/Predstavljena-prva-knjiga-posvecena-Historiji-muzike-u-BiH {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304221045/http://www.sutra.ba/novost/50976/Predstavljena-prva-knjiga-posvecena-Historiji-muzike-u-BiH |date=2016-03-04 }} * http://www.ictmusic.org/group/104/post/8th-symposium-ictm-study-group-maqam * http://www.mas.unsa.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=96&Itemid=94 * http://www.muzikolosko-drustvo.ba/bos/o-nama/muzikolosko-drustvo/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150506144617/http://www.muzikolosko-drustvo.ba/bos/o-nama/muzikolosko-drustvo/ |date=2015-05-06 }} * http://www.culturenet.hr/default.aspx?id=23747 * https://www.facebook.com/SeminarFolkloraHrvataUBih * http://www.zemaljskimuzej.ba/etnologija/aktivnosti.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823073302/http://www.zemaljskimuzej.ba/etnologija/aktivnosti.php |date=2011-08-23 }} * http://www.radiosarajevo.ba/novost/48364/sample.swf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305022803/http://www.radiosarajevo.ba/novost/48364/sample.swf |date=2016-03-05 }} * http://sevdalinke.blogspot.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140602010226/http://sevdalinke.blogspot.com/ |date=2014-06-02 }} * http://ibn-sina.net/bs/component/content/article/1571-poetsko-uoblienje-teme-i-motivi-bonjake-uspavanke.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801221337/http://ibn-sina.net/bs/component/content/article/1571-poetsko-uoblienje-teme-i-motivi-bonjake-uspavanke.html |date=2013-08-01 }} * [http://www.uhv.sav.sk/popularis/STUDIA/simp_18/abstracts/15.htm http://www.uhv.sav.sk/ "Tepsijanje" (en)] * [http://dzematrahic.ba/new/index.php?option=com_content&view=article&id=1564:tepsijanje&catid=61:iz-svijeta&Itemid=87 http://dzematrahic.ba/ Tepsijanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306035944/http://dzematrahic.ba/new/index.php?option=com_content&view=article&id=1564:tepsijanje&catid=61:iz-svijeta&Itemid=87 |date=2016-03-06 }} * [http://www.bhdani.com/default.asp?kat=txt&broj_id=761&tekst_rb=19 Zašto BiH nema svog Bacha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508142825/http://bhdani.com/default.asp?kat=txt&broj_id=761&tekst_rb=19 |date=2013-05-08 }} * http://www.riznicasrpska.net/muzika/index.php?topic=668.0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171008130055/http://www.riznicasrpska.net/muzika/index.php?topic=668.0 |date=2017-10-08 }} [[Kategorija:Bosanskohercegovačka muzika| ]] [[Kategorija:Muzika po državama|Bosna i Hercegovina]] njmhlqmpeuv2li82x5mwgffnkcwuyga Fertőd 0 4562838 42661000 42401962 2026-07-26T14:11:29Z Carsten Steger 165163 Aerial image of Esterházy Palace inserted. 42661000 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Fertőd | ime_genitiv = | izvorno_ime = | slika_panorama =Aerial image of Esterházy Palace, Fertőd (view from the southeast).jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Dvorac]] [[Esterházy]] | slika_zastava=Flag of Fertőd.svg | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb =HUN Fertőd Címer.svg | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Mađarska | širina-stupnjevi =47 | širina-minute =37 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =16 | dužina-minute =52 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Mađarska}} | lokacija1_ime =[[Županije u Mađarskoj|Županija]] | lokacija1_info =[[Győr-Moson-Sopron]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe =Zoltán Bognár | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 48.53 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2015]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =3,360<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća = 69.2 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = 9431 | pozivni_broj=099 | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.fertod.hu/ www.fertod] | bilješke = }} '''Fertőd''' je [[grad]] na [[zapad]]u [[Mađarska|Mađarske]] od 3,360 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/hungary-gyormosonsopron.php | title =Hungary:Győr-Moson-Sopron | accessdate = 18. 05. 2016. | language=engleski | publisher=City population}}</ref>, koji [[državna uprava|administrativno]] podpada pod [[Győr-Moson-Sopron|Županiju Győr-Moson-Sopron]]. == Geografija == Fertőd leži nedaleko od [[Nežidersko jezero|Nežiderskog jezera]] i [[austrija|austrijske]] [[granica|granice]], udaljen 26 [[km]] [[istok|istočno]] od [[Sopron]]a. Danas je gotovo spojen sa susjednim [[Fertőszentmiklós]]om, koji leži [[jug|južnije]], od kog ga dijeli [[rokoko]] [[Dvorac]] [[Esterházy]]. ==Historija== Fertőd je novi [[grad]] nastao [[1950]]. ujedinjenjem [[selo|naselja]] ''Eszterháza'' i ''Süttör''. Süttör je prvi put dokumentiran [[1313]]. pod imenom ''Sehter''. Tokom [[14. vijek|14.]] - [[15. vijek]]a taj kraj je često mjenjao gospodare, od porodice Kanjiža, palatina Tome Nadaždija, Imre Međerija do Antala [[Esterházy]]a koji ga uspio pretvoriti u trajni porodični [[feud]]. [[Esterházy]]ji su od [[1762]]. do [[1766]]. podigli [[dvorac]], pa je [[selo]] izraslo pored njega - [[1906]]. službeno postalo Eszterháza. == Pobratimski gradovi == * {{flag|Nizozemska}}, [[Millingen am Rhein]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Fertőd}} * [http://www.fertod.hu/ ''Službene stranice Fertőda''] {{hu icon}} [[Kategorija:Gradovi u Mađarskoj]] [[Kategorija:Naselja u Županiji Győr-Moson-Sopron]] {{geog-stub}} pvlb1q1njgrmzl11xf98ile9igzrgou More than Honey 0 4601161 42661075 42639048 2026-07-26T20:47:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661075 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = doku | naslov = More than Honey | zemlja = {{flagcountry|ŠVI}}<br>{{flagcountry|NJE}}<br>{{flagcountry|AUT}} | premijera = {{Filmdate|2012|8|11|[[Filmski festival u Locarnu|Locarno]]|df=y}} | trajanje = 90 min. | jezik = [[njemački jezik]]<br>[[švicarski njemački]]<br>[[engleski jezik|engleski]]<br>[[mandarinski jezik|mandarinski]] | režija = [[Markus Imhoof]] | scenario = Markus Imhoof | producent = [[Pierre-Alain Meier]]<br> [[Thomas Kufus]]<br> [[Helmut Grasser]] | muzičar = [[Peter Scherer (muzičar)|Peter Scherer]] | fotografija = [[Jörg Jeshel]]<br>[[Attila Boa]] | montaža = [[Anne Fabini]] }} '''''Više od meda''''' ({{jez-en|More than Honey}}) je švajcarski dokumentarni film koji je režirao [[Markus Imhof]], 2012. godine.<ref name="automatski generisano1">[http://www.imdb.com/title/tt2263058/?ref_=nm_flmg_dr_1 More Than Honey (2012) - IMDb<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Film se bavi masovinim umiranjem pčela, kojim je prema nekim podacima pogođeno oko 40% do 50% pčela širom sveta, u nekim zemljama taj broj dostiže i 70%.<ref>[http://www.nytimes.com/2013/03/29/science/earth/soaring-bee-deaths-in-2012-sound-alarm-on-malady.html Soaring Bee Deaths in 2012 Sound Alarm on Malady - The New York Times<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref><ref>[http://tris.com.hr/2014/01/znanost-i-dalje-bez-odgovora-zasto-nestaju-pcele/ TRIS portal – Šibenik – Znanost i dalje bez odgovora: Zašto nestaju pčele?<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Budući da oko 1/3 sve hrane koju čovek jede ne bi bilo bez pčelinjeg oprašivanja, ako se nestajanje pčela nastavi, to bi moglo da dovede do katastrofalnih posledica po čoveka.<ref>{{Cite web |url=http://www.vesti-online.com/Slobodno-Vreme/Nauka-i-tehnologija/337973/Kako-bi-izgledao-svet-bez-pcela |title=Vesti online / Slobodno Vreme / Nauka i tehnologija / Kako bi izgledao svet bez pčela?<!-- Botovski generisani naziv --> |access-date=2017-07-13 |archive-date=2014-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326025137/http://www.vesti-online.com/Slobodno-Vreme/Nauka-i-tehnologija/337973/Kako-bi-izgledao-svet-bez-pcela |url-status=dead }}</ref> Film je sniman u [[Švajcarska|Švajcarskoj]], [[Kalifornija|Kaliforniji]], [[Kina|Kini]] i [[Australija|Australiji]].<ref name="automatski generisano1" /> == Radnja == Radnja filma počinje u Švajcarskoj gde se prikazije starac koji se još uvek bavi tradicionalnim pčelarstvom, sa tradicionalnim vrstama pčela karakterističnim za Alpe. Nakon toga se prikazuje industrijsko pčelarstvo u Kaliforniji, sa ogromnim brojem košnica gde pčelar ima jako malo kontakta sa pčelama. Zatim se prikazuju masovna umiranja pčelinjih društava, kojima su podjednako pogođeni oni koji se bave industrijskim i tradicionalnim pčelarstvom, kao i bolesti, paraziti i pesticidi koji su odgovorni za bolesti pčela. Prikazuju se neke oblasti u Kini koje su uticajem čoveka u potpunosti ostale bez pčela, tako da se tamo oprašivanje voća vrši ručno. Nakon toga se govori o afrikanizovanim pčelama, koje nose nadimak "pčele ubice", kao i masovnoj histeriji u SAD, nakon njihovog pojavljivanja. Prikazuju se pčelari koji se bave uzgojem afrikanizovanih pčela (pčela ubica), koje su otpornije na bolesti i daju više meda od običnih pčela, ali su takođe i agresivnije. Takođe je i njima teže manipulisati od ostalih pčela, tako da neki uzgajivači ovih pčela smatraju da su afrikanizovane pčele samo korak dalje u evoluciji. == Teorije iznete u filmu == U filmu se prikazuje ples pčela, za koji se smatra da je način na koji pčele daju informacije odnosno neku vrstu koordinata o mestu o kome govore, bilo da se radi o novom mestu za rojenje ili o mestu gde se nalazi polen. Takođe u filmu se pojavljuje i teorija nemačkog neurobiologa Randolfa Menzela, prema kojoj je košnica jedan super organizam, u kome se svaka pčela ponaša kao jedna ćelija, tako da jedna prosečna košnica ima 50.000 pčela koje zajedno imaju 500 milijardi nervnih ćelija, primera radi mozak čoveka ima u proseku 100 milijardi nervnih ćelija.<ref>[http://www.nytimes.com/2013/06/12/movies/more-than-honey-a-documentary-by-markus-imhoof.html?_r=0 ‘More Than Honey,’ a Documentary by Markus Imhoof - The New York Times<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> == Nagrade == * Bavarska filmska nagrada za najbolji dokumentarac;<ref name="automatski generisano2">[http://www.imdb.com/title/tt2263058/awards?ref_=tt_awd More Than Honey - Awards - IMDb<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> * Nemačka filmska nagrada na najbolji dokumentarac;<ref name="automatski generisano2" /> * Švajcarska filmska nagrada za najbolji dokumentarac;<ref name="automatski generisano2" /> * Švajcarska filmska nagrada za najbolju filmsku muziku;<ref name="automatski generisano2" /> * Nagrada međunarodnog bečkog festivala, za najbolji dizajn zvuka.<ref name="automatski generisano2" /> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb title|2263058}} * [http://www.morethanhoney.ch/ ''More than Honey'' Offizielle Webseite des Films] * [http://www.tier-im-fokus.ch/rezension/imhoof/ Film- und Buchbesprechung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316154917/http://www.tier-im-fokus.ch/rezension/imhoof/ |date=2016-03-16 }} von Tobias Sennhauser bei [[tier-im-fokus.ch]] * [http://www.ideaplus.rs.ba/med.htm Више од меда (ideaplus.rs.ba)] * [http://filmovanje.com/movie/oskar-2014/item/more-than-honey Више од меда (filmovanje.com)] [[Kategorija:Švicarski filmovi]] [[Kategorija:Njemački filmovi]] [[Kategorija:Austrijski filmovi]] [[Kategorija:Dokumentarni filmovi]] m2s926xncimc44ytl2x214py6mvp0ou Goce Todorovski 0 4625814 42661123 42297987 2026-07-27T06:46:37Z ~2026-41782-25 378473 /* */ 42661123 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumac | ime = Goce Todorovski | slika = Гоце Тодоровски.jpg | opis_slike = | datum_rođenja = {{bda|1951|7|6|df=y}} | mesto_rođenja = [[Kičevo (grad)|Kičevo]], [[NR Makedonija]], [[FNRJ]] | zanimanje = glumac }} '''Goce Todorovski''' ([[Kičevo (grad)|Kičevo]], [[6. jul]] [[1951]]) je bio makedonski [[film]]ski i [[pozorište|pozorišni]] [[glumac]], najpoznatiji po komičnim ulogama. == Filmografija == {{Filmografija-domaći|glumca=Goce Todorovskog}} |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970.-te[[#1|&#9650;]]<div id="1970"/> |- | 1976. || [[Cimerite od soba 306]] TV film || / |- | 1977. || [[Itar Pejo]] TV serija || / |- | 1979. || [[Naši godini]] TV serija || Cune |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980.-te[[#1|&#9650;]]<div id="1980"/> |- | 1980. || [[Učitelot (TV film)|Učitelot]] TV film || / |- | 1981. || [[Crveni konj]] || / |- | 1981. || [[Bulki kraj šinite]] TV serija || / |- | 1981. || [[Sedam sekretara SKOJ-a (TV serija)|Sedam sekretara SKOJ-a]] TV serija || / |- | 1983. || [[Zapisnik (TV film)|Zapisnik]] TV film || / |- | 1983. || [[Crveniot konj]] TV serija || / |- | 1984. || [[Junačko koleno]] TV serija || Kire |- | 1984. || [[Komedijanti]] TV serija || Džandarot |- | 1984. || [[Let vo mesto]] TV film || Angele |- | 1984. || [[Hihiriku - 5 godini]] TV film || / |- | 1984 1985. || [[Legendi i predanija]] TV serija || / |- | 1985. || [[Na naš način]] TV serija || / |- | 1985. || [[Busava azbuka]] TV serija || / |- | 1985. || [[Ajde da se družime]] TV serija || Goce Skokale |- | 1986. || [[Srećna nova ’49.]] || Todor |- | 1986. || [[Solunski patrdii]] TV serija || Čande |- | 1987. || [[Treto doba]] TV serija || / |- | 1987. || [[Trst via Skopje]] TV serija || Laki Selimovski |- | 1987. || [[Učilište za klovnovi]] TV serija || / |- | 1987. || [[Teatarče Levo kose]] TV serija || / |- | 1988. || [[Vikend mrtvaca]] || Acko |- | 1989. || [[Tvrdokorni]] TV serija || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990.-te[[#1|&#9650;]]<div id="1990"/> |- | 1990. || [[Vikend na mrtovci]] TV serija || Acko |- | 1991. || [[Poštar (TV film)|Poštar]] TV film || Lovec 2 |- | 1991. || [[Eleliga pepeliga]] TV serija || / |- | 1991. || [[Bolva v’uvo]] TV film || / |- | 1986 1992. || [[Makedonski narodni prikazni]] TV serija || / |- | 1992. || [[Vreme, život (film)|Vreme, život]] || Ton majstor |- | 1992. || [[Čudovista vo našiot grad]] TV serija || / |- | 1993. || [[Grev ili špricer]] TV film || Trenerot Pero |- | 1998. || [[Salon Harmoni]] TV serija || Fidanco |- | 1999. || [[Kaca]] TV film || Mitre |- | 1999. || [[Hihiriku - 20 godini]] TV film || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000.-te[[#1|&#9650;]]<div id="2000"/> |- | 2000. || [[Pogrešno vreme]] TV serija || Petko |- | 2001. || [[Nokj sproti Sveti Vasilij]] TV film || Doktorot |- | 1993 2003. || [[Makedonski narodni prikazni 2]] TV serija || / |- | 2003. || [[Bitolski lakrdii]] TV serija || / |- | 2004. || [[Hihiriku - 25 godini]] TV film || / |- | 2007. || [[Naglavce]] || Customs Officer |- | 2009. || [[Balkan Bend]] TV serija || Goca |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010.-te[[#1|&#9650;]]<div id="2010"/> |- | 2009 2010. || [[Narodni prikazni]] TV serija || / |- | 2010. || [[Carskata e posledna]] TV film || / |- | 2010. || [[Azilanti]] TV serija || Slave Skener |- | 2010 2017. || [[Makedonski stari prikazni]] TV serija || / |- | 2010 2015. || [[Makedonski narodni prikazni 3]] TV serija || / |- | 2013 2014. || [[Tvrdokorni]] TV serija || Sinaz Efendi / Selanecot / Prodavac / ... |- | 2015. || [[Zbor (film)|Zbor]] TV-film || / |- | 2018. || [[Ruganje so Hristos]] TV-film || |- | 2019. || [[Prespav]] TV-serija || Selanec |-style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020.-te |- | 2020. || [[Zoki Poki]] TV-serija || Dedoto |- | 2021-2023. || [[Makedonski narodni prikazni]] TV-serija |- | 2022. || [[Rucek]] TV-film || |- | 2022-2023. || [[Bistra voda]] TV-serija || |} == Vanjske veze == * {{IMDb ime|id=1229797|name=Goce Todorovski}} {{Lifetime|1951||Todorovski, Goce}} [[Kategorija:Makedonski glumci]] [[Kategorija:Jugoslavenski glumci]] [[Kategorija:Biografije, Kičevo]] 2b4pv006rcpyzmpvvn2m0icqge0koua Wikipedija:Kontakt 4 4672726 42661126 41855142 2026-07-27T10:09:07Z Aca 108187 /* */ forum više ne postoji 42661126 wikitext text/x-wiki [[Slika:Contactus-wmcolors.png|desno|'''Kontaktirajte nas''']] Za kontakt sa urednicima ili administratorima Wikimedija projekata na srpskohrvatskom jeziku, pogledajte tabelu ispod. {| class="wikitable" |- bgcolor="#ebf5ff" ! style="width:220px" | Platforma ! style="width:300px" | Poveznica ! style="width:250px" | Napomena |- | Kanal sh.WP na IRC-u || '''[irc://irc.freenode.net/wikipedia-sh #wikipedia-sh]''' || Pogledajte [[Wikipedia:IRC|tehničke detalje]]. |- | Server sh.WP na Discordu || '''[[Wikipedia:Discord]]''' || Preporučuje se da je nadimak (''nickname'') istovjetan korisničkom imenu s Wikipedije. |} Ako želite direktno ustupiti u kontakt sa Wikimedija Fondacijom, pogledajte [https://wikimediafoundation.org/about/contact/ ovu stranicu]. == Zatražite pomoć == * [[Wikipedia:Portal zajednice|Portal zajednice]] == Društvene mreže == * [https://www.facebook.com/sh.wikipedia/ @sh.wikipedia na Facebooku] * [https://twitter.com/sh_wikipedija @sh_wikipedija na Twitteru] [[Kategorija:Wikipedija|Kontakt]] 2vhlrasr187ep1e5mbvnutflpaulnbo 42661127 42661126 2026-07-27T10:13:22Z Aca 108187 /* */ 42661127 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Contactus-wmcolors.png|desno|'''Kontaktirajte nas''']] Za kontakt s urednicima Wikipedije na srpskohrvatskom jeziku, pogledajte tabelu ispod. {| class="wikitable" |- bgcolor="#ebf5ff" ! style="width:220px" | Platforma ! style="width:300px" | Veza ! style="width:250px" | Napomena |- | Kanal na IRC-u || '''[irc://irc.freenode.net/wikipedia-sh #wikipedia-sh]''' || Pogledajte [[Wikipedia:IRC|tehničke detalje]]. |- | Server na Discordu || '''[[Wikipedija:Discord]]''' || Preporučuje se da je nadimak (''nickname'') istovjetan korisničkom imenu s Wikipedije. |} Ako želite direktno stupiti u kontakt s Fondacijom Wikimedija, pogledajte [https://wikimediafoundation.org/about/contact/ ovu stranicu]. == Zatražite pomoć == * [[Wikipedia:Portal zajednice|Portal zajednice]] == Društvene mreže == * [https://www.facebook.com/sh.wikipedia/ @sh.wikipedia na Facebooku] * [https://twitter.com/sh_wikipedija @sh_wikipedija na Twitteru] [[Kategorija:Wikipedija|Kontakt]] hna8kvtbkog1vbwl5tk2dmu1a65n8zi 42661129 42661127 2026-07-27T10:26:18Z Aca 108187 /* */ popravak 42661129 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Contactus-wmcolors.png|desno|'''Kontaktirajte nas''']] Za kontakt s urednicima Wikipedije na srpskohrvatskom jeziku, pogledajte tabelu ispod. {| class="wikitable" |- ! Platforma ! Direktna veza |- | [[Wikipedija:Discord|Discord]] | '''[https://discord.gg/khcKdUUxYY direktna veza]''' |- | [[Wikipedija:IRC|IRC]] | '''[https://web.libera.chat/?channel=#wikipedia-sh #wikipedia-sh]''' |} Ako želite direktno stupiti u kontakt s Fondacijom Wikimedija, pogledajte [https://wikimediafoundation.org/about/contact/ ovu stranicu]. == Zatražite pomoć == * [[Wikipedia:Portal zajednice|Portal zajednice]] == Društvene mreže == * [https://www.facebook.com/sh.wikipedia/ @sh.wikipedia na Facebooku] * [https://twitter.com/sh_wikipedija @sh_wikipedija na Twitteru] [[Kategorija:Wikipedija|Kontakt]] eqlt3t2pkzyrxtbxif0fof121odit1x 42661130 42661129 2026-07-27T10:36:14Z Aca 108187 status 42661130 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Contactus-wmcolors.png|desno|'''Kontaktirajte nas''']] Za kontakt s urednicima Wikipedije na srpskohrvatskom jeziku, pogledajte tabelu ispod. {| class="wikitable" |- ! Platforma ! Direktna veza ! Status |- | [[Wikipedija:Discord|Discord]] | '''[https://discord.gg/khcKdUUxYY direktna veza]''' | Aktivan |- | [[Wikipedija:IRC|IRC]] | '''[https://web.libera.chat/?channel=#wikipedia-sh #wikipedia-sh]''' | Slabo aktivan |} Ako želite direktno stupiti u kontakt s Fondacijom Wikimedija, pogledajte [https://wikimediafoundation.org/about/contact/ ovu stranicu]. == Zatražite pomoć == * [[Wikipedia:Portal zajednice|Portal zajednice]] == Društvene mreže == * [https://www.facebook.com/sh.wikipedia/ @sh.wikipedia na Facebooku] * [https://twitter.com/sh_wikipedija @sh_wikipedija na Twitteru] [[Kategorija:Wikipedija|Kontakt]] efwkyv5jg9zt9sot4wm3d5u0jh6trvq Daizen Maeda 0 4675726 42661026 42637476 2026-07-26T16:39:46Z Edgar Allan Poe 29250 42661026 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Daizen Maeda<br>{{small|前田 大然}} | slika = Celtic-20240722-018 (cropped).jpg | punoime = | nadimak = | datumrođenja = [[20. listopada]] [[1997.]] | rodnigrad = {{flagicon|JAP}} [[Taishi, Osaka|Taishi]] | rodnadržava = [[Japan]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.73 m | pozicija = krilo, napadač | trenutniklub = {{flagicon|ENG}} [[Ipswich Town F.C:|Ipswich Town]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2016 – 2021 | klubovi1 = {{flagicon|JAP}} [[Matsumoto Yamaga FC|Matsumoto Yamaga]] | nastupi(golovi)1 = 55 (8) | godine2 = 2017 | klubovi2 = → {{flagicon|JAP}} [[Mito HollyHock]] | nastupi(golovi)2 = 36 (13) | godine3 = 2019 – 2020 | klubovi3 = → {{flagicon|POR}} [[C.S. Marítimo|Marítimo]] | nastupi(golovi)3 = 23 (3) | godine4 = 2020 | klubovi4 = {{nowrap|→ {{flagicon|JAP}} [[Yokohama F. Marinos]]}} | nastupi(golovi)4 = 23 (3) | godine5 = {{nowrap|2021 – 2022}} | klubovi5 = {{flagicon|JAP}} [[Yokohama F. Marinos]] | nastupi(golovi)5 = 36 (23) | godine6 = 2022 | klubovi6 = → {{flagicon|ŠKO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] | nastupi(golovi)6 = 16 (6) | godine7 = 2022 – 2026 | klubovi7 = {{flagicon|ŠKO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] | nastupi(golovi)7 = 133 (44) | godine8 = 2026 – | klubovi8 = {{flagicon|ENG}} [[Ipswich Town F.C:|Ipswich Town]] | nastupi(golovi)8 = 0 (0) | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | godine16 = | klubovi16 = | nastupi(golovi)16 = | godine17 = | klubovi17 = | nastupi(golovi)17 = | godine18 = | klubovi18 = | nastupi(golovi)18 = | godine19 = | klubovi19 = | nastupi(golovi)19 = | godine20 = | klubovi20 = | nastupi(golovi)20 = | godine21 = | klubovi21 = | nastupi(golovi)21 = | godine22 = | klubovi22 = | nastupi(golovi)22 = | godine23 = | klubovi23 = | nastupi(golovi)23 = | godine24 = | klubovi24 = | nastupi(golovi)24 = | godine25 = | klubovi25 = | nastupi(golovi)25 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2019 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|JAP}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 30 (5) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 26.7.2026 | zadnjiuređajrep = }} '''Daizen Maeda''' ([[japanski]]: 前田 大然; [[Taishi, Osaka|Taishi]], [[20. listopada]] [[1997.]]), [[japan]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra kao krilo ili kao napadač. Od [[2026.]] godine igra za [[Ipswich Town F.C:|Ipswich Town]], odakle je prešao iz [[Celtic FC|Celtica]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Japana|reprezentaciju Japana]] debitirao je [[2019.]] godine, a prvo veliko natjecanje bilo mu je [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] godine, na kojemu je postigao i pogodak. {{Sastav Japan 2022 SP}} {{Sastav Japan 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1997||Maeda, Daizen}} [[Kategorija:Japanski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Celtica]] op9kzntx9qnc75bsmea4h1l5umivvbb 42661027 42661026 2026-07-26T16:41:04Z Edgar Allan Poe 29250 +[[Kategorija:Fudbaleri Ipswich Towna]]; +[[Kategorija:Olimpijci na Ljetnim olimpijskim igrama 2000.]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42661027 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Daizen Maeda<br>{{small|前田 大然}} | slika = Celtic-20240722-018 (cropped).jpg | punoime = | nadimak = | datumrođenja = [[20. listopada]] [[1997.]] | rodnigrad = {{flagicon|JAP}} [[Taishi, Osaka|Taishi]] | rodnadržava = [[Japan]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.73 m | pozicija = krilo, napadač | trenutniklub = {{flagicon|ENG}} [[Ipswich Town F.C:|Ipswich Town]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2016 – 2021 | klubovi1 = {{flagicon|JAP}} [[Matsumoto Yamaga FC|Matsumoto Yamaga]] | nastupi(golovi)1 = 55 (8) | godine2 = 2017 | klubovi2 = → {{flagicon|JAP}} [[Mito HollyHock]] | nastupi(golovi)2 = 36 (13) | godine3 = 2019 – 2020 | klubovi3 = → {{flagicon|POR}} [[C.S. Marítimo|Marítimo]] | nastupi(golovi)3 = 23 (3) | godine4 = 2020 | klubovi4 = {{nowrap|→ {{flagicon|JAP}} [[Yokohama F. Marinos]]}} | nastupi(golovi)4 = 23 (3) | godine5 = {{nowrap|2021 – 2022}} | klubovi5 = {{flagicon|JAP}} [[Yokohama F. Marinos]] | nastupi(golovi)5 = 36 (23) | godine6 = 2022 | klubovi6 = → {{flagicon|ŠKO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] | nastupi(golovi)6 = 16 (6) | godine7 = 2022 – 2026 | klubovi7 = {{flagicon|ŠKO}} [[Celtic F.C.|Celtic]] | nastupi(golovi)7 = 133 (44) | godine8 = 2026 – | klubovi8 = {{flagicon|ENG}} [[Ipswich Town F.C:|Ipswich Town]] | nastupi(golovi)8 = 0 (0) | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | godine16 = | klubovi16 = | nastupi(golovi)16 = | godine17 = | klubovi17 = | nastupi(golovi)17 = | godine18 = | klubovi18 = | nastupi(golovi)18 = | godine19 = | klubovi19 = | nastupi(golovi)19 = | godine20 = | klubovi20 = | nastupi(golovi)20 = | godine21 = | klubovi21 = | nastupi(golovi)21 = | godine22 = | klubovi22 = | nastupi(golovi)22 = | godine23 = | klubovi23 = | nastupi(golovi)23 = | godine24 = | klubovi24 = | nastupi(golovi)24 = | godine25 = | klubovi25 = | nastupi(golovi)25 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2019 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|JAP}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 30 (5) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 26.7.2026 | zadnjiuređajrep = }} '''Daizen Maeda''' ([[japanski]]: 前田 大然; [[Taishi, Osaka|Taishi]], [[20. listopada]] [[1997.]]), [[japan]]ski nogometaš i reprezentativac koji igra kao krilo ili kao napadač. Od [[2026.]] godine igra za [[Ipswich Town F.C:|Ipswich Town]], odakle je prešao iz [[Celtic FC|Celtica]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Japana|reprezentaciju Japana]] debitirao je [[2019.]] godine, a prvo veliko natjecanje bilo mu je [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] godine, na kojemu je postigao i pogodak. {{Sastav Japan 2022 SP}} {{Sastav Japan 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1997||Maeda, Daizen}} [[Kategorija:Japanski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Celtica]] [[Kategorija:Fudbaleri Ipswich Towna]] [[Kategorija:Olimpijci na Ljetnim olimpijskim igrama 2000.]] d3v3cyvqfvxl07se96slqpmnaksgckz Lista Jugoslavena 0 4676818 42661122 42658844 2026-07-27T04:34:38Z Dwina744 178014 +J. Jelačić 42661122 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=peric1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=osavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=ilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] ckd51gjoxdpu6qjvy3t04qe9brukqt1 Milan Durman 0 4703077 42660995 42649318 2026-07-26T12:51:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42660995 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Milan Durman | slika = Milan Durman.png | opis_slike=Milan Durman, fotografija iz 1927. godine | datum_rođenja =[[18. oktobra]] [[1902]]. | mesto_rođenja =[[Gornji Javoranj]] | država_rođenja ={{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[13. aprila]] [[1941]]. ('''38''' god.) | mesto_smrti =[[Sarajevo]] | država_smrti ={{zas|Kraljevina Jugoslavija}} [[Kraljevina Jugoslavija]] | profesija=književnik, novinar, istoričar |SKOJ=[[1920]]. |KPJ=[[1922]]. }} '''Milan Durman''' ([[ćirilica]]: Милан Дурман; [[Gornji Javoranj]] kraj [[Dvor (Hrvatska)|Dvora na Uni]], [[18. oktobra]] [[1902]]. – [[Sarajevo]], [[13. aprila]] [[1941]].) bio je istaknuti jugoslovenski [[revolucionar]], književnik, istoričar, a kasnije [[Buržoazija|građanski]] političar, iz redova [[Srbi u Hrvatskoj|hrvatskih Srba]]. Dvadesetih je bio jedan od vodećih članova [[SKOJ|SKOJ-a]], a sa Komunističkom partijom raskinuo je u vreme [[Narodni front|Narodnog fronta]], te je od [[1937]]. godine bio jedna od vodećih ličnosti [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]] (SDS). Bio je jedan od prvih jugoslovenskih [[Marksizam|marksističkih]] teoretičara [[Fašizam|fašizma]], aktivni učesnik Sukoba na književnoj levici i autor prve studije o Buni [[Matija Gubec|Matije Gupca]] iz socijalističke perspektive. Poginuo je tokom [[Nacistička Nemačka|nacističkog]] [[Aprilski rat|bombardovanja Sarajeva]] 1941. godine. == Biografija == Rođen je u Gornjem Javornju, opština Dvor na Uni, 18. oktobra 1902. godine, u [[Srbi|etnički srpskoj]] i relativno imućnoj porodici. Otac Vaso bio je [[Šumarstvo|šumar]], a majka Milka, rođ. Gagić, bila je domaćica. Pučku školu završio je u rodnom mestu [[1913]]. godine, a malu realnu gimnaziju u [[Bosanski Petrovac|Bosanskom Petrovcu]] [[1919]]. godine.{{sfn|Joka|1991|p=653}} === Skojevac === Nakon završene realne gimnazije, sedamnaestogodišnji Durman seli se u [[Zagreb]], gde završava višu gimnaziju, i potom upisuje [[Pravni fakultet u Zagrebu|Pravni fakultet]]. Tokom studija, upoznaje mladog komunistu i studenta filozofije [[Akif Šeremet|Akifa Šeremeta]], koji postaje njegov blizak prijatelj i politički mentor. Zahvaljujući uticaju Šeremeta, Durman postaje član [[SKOJ]]-a, najverovatnije [[1920]]. godine.{{sfn|Joka|1991|p=653}}<ref>[https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Dragutin Dakić, "Proboj iz Kerestinca", u ''Zagreb 1941-1945, Zbornik sjećanja: Tom 1'' (Zagreb: Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske, 1982), 276.]</ref> U proleće [[1922]]. godine, bio je jedan od osnivača prve ilegalne štamparije SKOJ-a u Zagrebu,{{sfn|Petrović|1962|p=54}} a u junu je prvi put uhapšen, zajedno sa [[Stjepan Cvijić|Stjepanom Cvijićem]] i [[Janko Mišić|Jankom Mišićem]].<ref>[https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 142.]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U novembru 1922. godine, Durman piše svoje prvo istaknutije teorijsko delo. U časopisu ''[[Milan Ćurčin|Nova Evropa]]'' objavljuje članak "Radnička klasa i fašizam", u kojem direktno vezuje fašizam za opasnost od socijalističke revolucije, te tvrdi da se fašistički pokreti pojavljuju tamo gde je država preslaba da se sama od sebe odupre organizovanom [[Radnički pokret|radničkom pokretu]]. Stoga jasno identifikuje fašizam kao klasni pokret [[Buržoazija|buržoazije]]. Međutim, situacija u [[Kraljevina SHS|Kraljevini SHS]] je, po njegovom mišljenju, malo drugačija: u njoj fašističke organizacije, pored klasne, imaju i etničku dimenziju, odnosno "treba da suzbijaju i zahtjeve i onih nacija ili plemena čiji se interesi kose sa interesima one nacijonalističke buržoazije u čijim je rukama državna vlast."<ref>[https://digitalna.nb.rs/view/URN:NB:RS:SD_60477D125B227E441EB33F4795B7A0EB-1922-11-B009 "Radnička klasa i fašizam". ''Nova Evropa'', Knjiga VI, broj 9 (21. novembar 1922), 271.]</ref> Tipično za tadašnje komuniste, Durman prihvata ideologiju "narodnog jedinstva", prema kojoj su [[Srbi]], [[Hrvati]] i [[Slovenci]] tri "plemena" jednog istog naroda, te narastajući sukob između njih identifikuje kao sukob hrvatske i slovenačke buržoazije sa srpskom radi ostvarivanja "ravnopravnije" ekonomske eksploatacije u državi. "Jugoslovenski fašizam" identifikuje sa "srpskim fašizmom", jer tvrdi da fašizam, kao paradržavni instrument sile, uvek odražava interese klase koja drži političku vlast, a politička klasa koja upravlja Kraljevinom SHS sastoji se od srpske buržoazije. Krajem 1922. godine, Durman postaje direktno uključen u sukob unutar rukovodstva SKOJ-a. Sukob se ticao organizacionog pitanja partije: deo skojevaca smatrao je da SKOJ, kao i KPJ, treba da bude organizovan po [[Centralizam|centralističkom]] principu, dok je deo mladih komunista, uključujući i Durmana, smatrao da organizaciju treba organizovati po [[Federacija|federalističkom]] principu, gde će zagrebačka partijska organizacija biti nezavisna od centrale u [[Beograd|Beogradu]]. Predstavnici [[KPJ]], [[Đuro Cvijić]], [[Simo Miljuš]] i [[August Cesarec]], došli su na sastanak sa omladincima i pokušali da ih ubede u neophodnost stvaranja centralizovane organizacije. Dok se deo Skojevaca složio, grupa koju su predvodili Durman, [[Stanko Dragić]] i [[Antun Mavrak]], suprotstavila se partijskoj centrali. [[Zlatko Šnajder]] rešio je početkom [[1923]]. godine da sazove oblasnu konferenciju SKOJ-a za Hrvatsku, na kojoj bi se spor rešio. Međutim, situacija je eskalirala i dogovor nije postignut. Umesto toga, SKOJ je raspustio zagrebačku organizaciju i isključio Durmana i Mavraka. Dragić se stavio na stranu centrale SKOJ-a, ali se Durmanu i Mavraku pridružio [[Stjepan Zinić]]. Njih trojica su onda počeli da prave novu organizaciju, koju su nazivali "Komunistička omladina" i počeli da pripremaju njen statut. 1. maja 1923. godine, otcepljena organizacija pokrenula je i novine ''Omladinska borba'', pod Durmanovim uredništvom.{{sfn|Petrović|1962|pp=59-61}} [[Datoteka:Omladinska borba.jpg|thumb|Časopis [[Omladinska borba]], čiji je urednik bio Milan Durman.]] Istog meseca, Durman odlazi u [[Beč]] da prisustvuje [[Druga zemaljska konferencija KPJ|Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ]], u nadi da će ubediti partiju u ispravnost svojeg gledišta i da će stariji komunisti prihvatiti Komunističku omladinu kao legitiman deo KPJ.{{sfn|Cvetković|Vasić|1984|p=348}} Međutim, desilo se suprotno, i partijska centrala ubedila je Durmana u ispravnost političke linije njegovih suparnika iz SKOJ-a. Već 15. juna, ''Omladinska borba'' piše o okončanju svog sukoba sa partijom i završenju unutarpartijskog spora. Durmanova organizacija utapa se u Savez radničke omladine Jugoslavije, legalno krilo zabranjenog SKOJ-a, a ''Omladinska borba'' postaje njegovo legalno glasilo.{{sfn|Petrović|1962|pp=61-62}} List će izlaziti do 15. januara [[1924]]. godine, kada je zabranjen na osnovu [[Obznana#Zakon_o_zaštiti_države_(1921)|Zakona o zaštiti države]]. Durman je bio urednik poslednjeg broja.{{sfn|Vesović|1979|p=117}} === Komunistički organizator === Durman nakon toga više nije bio na vodećim pozicijama u SKOJ-u, ali je postao bitan deo komunističke organizacije u Zagrebu i okolini. U aprilu 1924. godine, Durman je isključen iz legalne komunističke organizacije, [[NRPJ|Nezavisne radničke partije Jugoslavije]], zbog "nepravilnosti u vezi sa materijalnim poslovanjem lista", verovatno ''Omladinske borbe''. Zbog ovoga je podneo žalbu [[Treći kongres KPJ|Trećem kongresu KPJ]] u Beču [[1926]]. godine, koji ga je vratio u partiju.<ref>Ubavka Vujošević, Branislav Gligorijević (ur.), ''Treći kongres KPJ, 17-22. maj 1926. Plenarne sednice CK KPJ, maj-septembar 1926.'' (Beograd: Izdavački centar Komunist, 1986), 201, 485.</ref> Uprkos ovom isključenju iz NRPJ, Durman je i dalje aktivno radio u organizacijama bliskim KPJ. U jesen 1924. godine, u Zagrebu je formiran Gradski komitet [[Međunarodna Crvena pomoć|Međunarodne crvene pomoći]], udruženja koje pomaže uhapšenim revolucionarima i njihovim porodicama. Durman je postao jedan od članova Komiteta.<ref>Mile Mesić, "Iz rada Crvene pomoći u Zagrebu", u: Pero Morača (ur.), ''Četrdeset godina: zbornik sećanja aktivista jugoslovenskog revolucionarnog radničkog pokreta, Prvi tom, 1919-1929'' (Beograd: Kultura, 1960), 243.</ref> Postaje i deo Kostufre - Komunističke studentske frakcije na [[Sveučilište u Zagrebu|Zagrebačkom sveučilištu]], koja se bavila marksističkim obrazovanjem studentkinja i studenata, radničkim organizovanjem, pa čak i ilegalnim tehničkim radom partije, kao što je štampanje literature i lažnih dokumenata.<ref>Zlata Miler, "Studentske frakcije", u: Pero Morača (ur.), ''Četrdeset godina: zbornik sećanja aktivista jugoslovenskog revolucionarnog radničkog pokreta, Prvi tom, 1919-1929'' (Beograd: Kultura, 1960), 282-283.</ref> [[1925]]. godine, služio je vojsku u [[Sarajevo|Sarajevu]] i stekao čin rezervnog pešadijskog potporučnika.<ref name="ekultura"/><ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00001_19250713|page:25|query:%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%B4%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD ''Službeni vojni list'' godina 44, broj 27 (13. juna 1925), 1007-1008.]</ref> Doktorirao je pravo [[1926]]. godine. Iste godine boravi u [[Lušci Palanka|Lušci Palanci]], rodnom mestu sekretara KPJ Sime Miljuša, koji je tu bio prognan, dok se u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] redovno druži sa [[Veselin Masleša|Veselinom Maslešom]].{{sfn|Joka|1991|p=653}}<ref>[https://znaci.org/00003/798.pdf Branko J. Bokan, ''Opština Sanski Most, Dio I: do jula 1941. g.'' (Sanski Most: Borba, 1974), 231.]</ref> Na desetogodišnjicu [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]], organizuje izlet u [[Markuševec]], gde pred stotinjak studenata i radnika drži govor o značaju Ruske revolucije.<ref name="tito">[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2019/12/Josip-Broz-Tito-Sabrana-djela-Tom-prvi-maj-1926-avgust-1928-pisi.pdf Pero Damjanović (ur.), ''Josip Broz Tito: Sabrana djela, tom prvi, maj 1926. - avgust 1928.'' (Beograd: Komunist, 1981), 232.]</ref> [[1927]]. godine istupa kao kandidat Hrvatskog studentskog ekonomskog bloka (HSEB) na izborima za upravu Jugoslavenskog akademskog potpornog društva (JAPD), organizacije koja je materijalno pomagala siromašne studente i funkcionisala kao svojevrsni studentski parlament. HSEB je zajedno okupljao komuniste i pristalice [[Seljačko-demokratska koalicija|Seljačko-demokratske koalicije]], odnosno [[Hrvatska seljačka stranka|Hrvatske seljačke stranke]] (HSS) [[Stjepan Radić|Stjepana Radića]] i Samostalne demokratske stranke [[Svetozar Pribićević|Svetozara Pribićevića]]. Nakon što je ova opoziciona lista dobila izbore za JAPD, uprava Sveučilišta i policija raspisali su nove izbore, na kojima je delu studenata oduzeto pravo glasa da bi pobedila pro-vladina lista.<ref>Vojo Rajčević, ''Studentski pokret na Zagrebačkom sveučilištu 1918-1941.'' (Zagreb: Mladost, 1959), 23, 101-104.</ref> U periodu od 1923. do [[1929]]. godine, Durman će biti hapšen čak šest puta zbog komunističke aktivnosti.<ref name="ekultura">[https://ekultura.hr/items/1885505 Durman, Milan, 18.10.1902. Policijski karton. ''eKultura.hr''. Pristupljeno 20.12.2024.]</ref> === Marksistički intelektualac === [[Datoteka:Trg Kralja Petra Svačića 8 Zagreb.jpg|thumb|Zgrada na Trgu Kralja Petra Svačića 8 u Zagrebu, gde je [[1930]]. godine živeo Milan Durman.{{sfn|Očak|1982|p=180}}]] Nakon što je krajem [[1927]]. godine zabranjena [[Miroslav Krleža|Krležina]] ''[[Književna republika]]'', pojavila se potreba za pokretanjem novog prokomunističkog kulturnog časopisa. Komunisti se tada fokusiraju na ''Kritiku'', od ranije prokomunistički orijentisan časopis koji je svakako već uređivao komunista [[Stevan Galogaža]]. Durman postaje jedan od istaknutijih autora ''Kritike'' sve do njene zabrane kada je uvedena [[Šestojanuarska diktatura]].{{sfn|Vesović|1979|p=175}} Od [[1931]]. godine, Milan Durman postaje urednik časopisa ''Književnost'', takođe bliskog povezanog s Krležom. Na tom položaju ostaće sve do [[1939]]. godine.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/August%20Cesarec/Sabrana%20djela%20_%20Rasprave,%20clanci,%20polemike%20_%20Drustveni%20i%20kulturni%20problemi%20Jugoslavije%20(1918-19%20(715)/Sabrana%20djela%20_%20Rasprave,%20clanci,%20polemike%20-%20August%20Cesarec.pdf |title=August Cesarec, ''Sabrana djela: Rasprave, članci, polemike: Društveni i kulturni problemi Jugoslavije (1918-1925); Knjiga druga'' (Zagreb: Mladost, 1986), 395. |access-date=2024-12-20 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218055914/https://kok.memoryoftheworld.org/August%20Cesarec/Sabrana%20djela%20_%20Rasprave,%20clanci,%20polemike%20_%20Drustveni%20i%20kulturni%20problemi%20Jugoslavije%20(1918-19%20(715)/Sabrana%20djela%20_%20Rasprave,%20clanci,%20polemike%20-%20August%20Cesarec.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1933]]. godine, Durman i [[Božidar Adžija]] (koji je te godine napustio socijaldemokrate i učlanio se u KPJ) preveli su knjigu [[Max Beer|Maxa Beera]] ''Opća historija socijalizma i socijalnih borbi''.<ref>{{Cite web |url=https://otpisane.memoryoftheworld.org/Ivan%20Prpic/Komunisti%20o%20fasizmu%20(1919%20-%201940)%20(50)/Komunisti%20o%20fasizmu%20(1919%20-%201940)%20-%20Ivan%20Prpic.pdf |title=Ivan Prpić (ur.), ''Komunisti o fašizmu (1919-1940)'' (Zagreb: Centar za aktualni politički studij Narodnog sveučilišta grada Zagreba, 1976), 76. |access-date=2024-12-20 |archive-date=2025-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817202231/https://otpisane.memoryoftheworld.org/Ivan%20Prpic/Komunisti%20o%20fasizmu%20(1919%20-%201940)%20(50)/Komunisti%20o%20fasizmu%20(1919%20-%201940)%20-%20Ivan%20Prpic.pdf |url-status=dead }}</ref> Prevodio je još i dela [[David Rjazanov|Davida Rjazanova]], [[Georgij Plehanov|Georgija Plehanova]], [[Petar Kropotkin|Petra Kropotkina]] i [[Jevgenij Preobraženski|Jevgenija Preobraženskog]].<ref name="hbl">[https://enciklopedija.hr/clanak/durman-milan Durman, Milan. ''Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje''. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2013. – 2024. Pristupljeno 20.12.2024.]</ref><ref>''Književnost: E. Preobraženski, "Klasne norme i moral", prevod M. Durmana", ''Organizovani radnik'', godina VI, broj 22, 21. mart 1926.</ref> Durman je bio jedan od aktivnih učesnika polemika na književnoj levici. 1931. godine je učestvovao u polemici o socijalnoj književnosti. U članku u časopisu ''Stožer'', Durman tvrdi da je sam pojam "socijalna književnost" [[pleonazam]] jer se književnost ne može razdvojiti od društvenog konteksta u kom se pojavljuje. Stoga pokušava da ponudi jasniju definiciju "socijalne književnosti", i iznosi tvrdnju da je socijalna književnost ona književnost koja se svesno stavlja u službu savremenih naprednih društvenih pokreta. Međutim, nastavlja Durman, usled nedovoljno razvijene ekonomske baze jugoslovenskog društva, ni njegova nadgradnja, poput književnosti, nije dovoljno razvijena, i u najboljem slučaju može biti malograđanska, ali ne i proleterska. Galogaža će se u osnovi složiti sa ovim gledištem, ali će se Durmanu suprotstaviti [[Bogomir Herman]], koji će u istom broju napisati da je Durmanovo gledište zapravo suviše determinističko i mehanicističko, te da zapravo ne predstavlja [[materijalizam]] kao što Durman to misli.{{sfn|Perica|2018|pp=269-270}}{{sfn|Gužvica|2023|p=217}} Istovremeno, Durman kontinuirano piše afirmativno o Galogaži, koji je, po njegovom mišljenju, prešao put od "dešperatera i razočaranog romantika" do umetnika čija dela pokazuju "optimističko povjerenje u budućnost i boljitak čovječanstva, koje je uvijek rezultat solidno izgrađenog i naučno fundiranog nazora na svijet."{{sfn|Lasić|1970|p=74}} Durman piše i o potrebi za novom "seljačkom literaturom", koja ne idealizuje život na selu, ni iz nacionalističko-folklorističke perspektive, ni iz građanske-romantičarske perspektive, nego prikazuje realne probleme seoskog stanovništva te epohe. {{sfn|Lasić|1970|pp=76-77}} Svoj kredo je najbolje sumirao u članku "Književnost koja nije umjetnost već potreba": {{citat|Moderna socijalna literatura po svom je karakteru borbena, tendenciozna i utilitaristička. Ona nema razloga da to skriva, jer ne traži nikakva priznanja samozvanih apostola vječne istine i ljepote – umjetnosti radi umjetnosti.<ref>Milan Durman, "Književnost koja nije umjetnost već potreba", ''Književnik'' 9 (1932), 327.</ref>}} Sa takvom teorijskom osnovom, Durman je prirodno bio i bitan učesnik dve najveće književne kontroverze početkom tridesetih, kada su marksistički teoretičari napali prvo [[Miloš Crnjanski|Miloša Crnjanskog]], a potom čak i Miroslava Krležu. U skladu sa svojim već ranije istaknutim uverenjem da pri oceni pisca treba uzeti u obzir i njegove lične osobine, zaključuje da Crnjanski nije samo [[reakcionar]] čije umetničko stvaralaštvo je vredno uprkos njegovim političkim stavovima, nego čovek čije lično ponašanje i privatan život ga diskvalifikuju i kao pisca.<ref>Milan Durman, "Slučaj Miloša Crnjanskog", ''Književnik'' 4 (1932), 158-160.</ref>{{sfn|Perica|2018|p=271}} Kao i Bogomir Herman, Durman je napao alarmizam Crnjanskog o "kolonizaciji" domaće književnosti koju vrše "strane knjige", odbacivši primedbe Crnjanskog kao [[nacionalizam]] i pokušaj ličnog obračuna sa suparnicima na književnoj sceni. Mnogo kontroverzniju poziciju Durman zauzima [[1933]]. godine, kada podržava Hermana u njegovom napadu na Krležu. Herman je, naime, optužio Krležu da je napustio pozicije socijalne književnosti zarad [[Larpurlartizam|larpurlartizma]], i izjavio da kritikuje Krležu sa "krležijanskih" pozicija, odnosno da uzima inspiraciju iz Krležinog izričitije marksističkog perioda da osudi njegovo stvaralaštvo sa početka tridesetih.{{sfn|Gužvica|2023|pp=220-222}} Durman, koji je godinu dana ranije izričito hvalio Krležu kao deo trojca socijalne literature zajedno sa Galogažom i Cesarcem,{{sfn|Lasić|1970|p=75}} složio se da je Krleža napustio estetske i filozofske stavove kojih se držao neposredno nakon Oktobarske revolucije. Njegova podrška Hermanu pokazuje i da njihova prethodna debata nije bila lične, nego intelektualne prirode, te da je doživljena kao drugarska kritika, a ne zluradi napad.{{sfn|Gužvica|2023|p=223}} Međutim, sa Krležine strane, kritika je itekako shvaćena lično, te je [[1934]]. godine partija aktivno intervenisala da se sukob sa Krležom zaustavi. U leto te godine, sa Durmanom i Krležom se u nekoliko navrata, kao posrednik, sastao [[Josip Broz]] i na kraju ih ubedio da prestanu sa međusobnim napadima i optužbama.{{sfn|Očak|1982|pp=203-204}} Kada je krajem tridesetih došlo do druge polemike sa Krležom, koja se zapravo vrtela oko političkog problema [[Velika čistka|Staljinovih čistki]], Durman se držao po strani. Već oko [[1937]]. godine je, po tvrdnjama Stanka Lasića, zauzeo pomirljiviji stav prema pitanju socijalne literature, "zastupajući neku srednju liniju".{{sfn|Lasić|1970|pp=153-154}} U drugoj polovini tridesetih, Durman se profilisao kao jedan od prvih istoričara - istraživača nacionalno-revolucionarnog pokreta mladih [[Jugosloveni|Jugoslovena]], Srba i Hrvata, koji su se na početku druge decenije 20. veka suprotstavili habzburškoj vlasti, i mnogi od kojih će postati poznati komunisti. Durman tako piše prve studije o Đačkom štrajku 1912. godine i neuspešnom [[Slavko_Cuvaj#Komesarijat_i_atentati|pokušaju atentata na bana Slavka Cuvaja]] u junu [[1912]]. godine, koji je izvršio [[Luka Jukić]].<ref>Josip Horvat, ''Pobuna omladine 1911-1914.'' (Zagreb: SKD Prosvjeta, Gordogan, 2006.), 119, 137.</ref><ref>[https://hrcak.srce.hr/file/76947 Ivan Očak, "Građa za biografiju Rudolfa Hercigonje", ''Radovi Zavoda za hrvatsku povijest Filozofskoga fakulteta Sveučilišta u Zagrebu'' 19/1 (1986), 181, 210.]</ref> Planirana je da napiše i knjigu ''Jukićev atentat'', koja nikada nije bila objavljena.{{sfn|Zaninović|1964|p=174}} Durman je opširno pisao o Cesarcu, kojeg je dobro lično poznavao, i koji je bio jedan od organizatora atentata. O Cesarcu je Durman govorio: {{citat|Malo je naših javnih radnika, koji se mogu pohvaliti takvim pravolinijskim razvitkom i tolikom ideološkom konzekventnošću. Od svoje rane mladosti, još tamo od Jukićeva atentata na Cuvaja (kad je na procesu bio jedan od rijetkih koji je znao jasno i muževno da formuliše stav napredne omladine prema režimu), pa kroz sve peripetije svoga prilično intenzivnog života, on je ostao ... bez kolebanja i bez kompromisa — na liniji socijalnog progresa ... pod cijenu ličnih žrtava i samoodricanja.{{sfn|Zaninović|1964|p=153}}}} === Prelazak u Samostalnu demokratsku stranku === [[Datoteka:Književnik 11 1933.png|thumb|Naslovna strana Durmanovog časopisa ''Književnik'' u novembru 1933. godine.]] U periodu Narodnog fronta dolazi do raskida Durmana sa Komunističkom partijom Jugoslavije. Prelazi u tabor građanske opozicije i pridružuje se Samostalnoj demokratskoj stranci, glavnoj partiji hrvatskih Srba. Njegov prelazak na pozicije svojevrsnog [[Agrarizam|agrarizma]], ili čak agrarnog socijalizma, predstavlja objavljivanje njegove studije ''Hrvatska seljačka buna 1573.'' [[1936]]. godine. U knjizi, Durman izričito postavlja sebi zadatak da seljački pokret Matije Gupca pokaže sa klasne tačke gledišta i kao prvenstveno revolucionarni seljački pokret.{{sfn|Durman|1936|pp=5-6}} Identifikovao je povećanu militantnost seljaštva i pojavu seljačkih buna sa prodiranjem ranih [[Kapitalizam|kapitalističkih]] novčanih odnosa u [[Srednja Evropa|centralnoevropske]] krajeve u 16. i 17. veku.{{sfn|Durman|1936|p=11}} Kao i [[Marksizam-lenjinizam|lenjinisti]] tog doba, Durman je video u nacionalnim borbama u nerazvijenim zemljama izraz klasnog nezadovoljstva seljaštva, te je hrvatski nacionalni pokret identifikovao sa klasnom borbom seljaštva na teritoriji Hrvatske. Durmanovi zaključci, međutim, nisu bili marksistički. Dok su komunisti pretpostavljali da će, uprkos seljačkoj većini, glavni motor te klasne borbe biti [[proletarijat]] i Komunistička partija, Durman dolazi do zaključka da su stvarni nastavljači borbe Matije Gupca zapravo HSS-ovci, i da "pokret hrvatskog seljaštva (...) danas pod vodstvom Dr. [[Vladko Maček|Mačeka]] postizava svoju kulminaciju."{{sfn|Durman|1936|p=153}} Dok je ovo bilo u skladu sa njegovim ranijim viđenjem Jugoslavije kao nerazvijene zemlje sa malom radničkom klasom, izraženom tokom diskusija na književnoj levici, sad je Durman sasvim napustio uverenje da takva radnička klasa u stanju da bude ikakav motor društvenog progresa, te je zaključio da će taj zadatak pasti na seljaštvo. Komunisti će ovo gledište Durmana žestoko kritikovati. Masleša će knjigu pohvaliti kao "istoričarski rad", ali će izraziti neslaganje sa njenim analitičkim delom i zaključcima o HSS-u kao nastavljaču tradicija seljačkih buna u Hrvatskoj. Po Masleši, Durman je zanemarivao razliku "između revolucionarnih pokreta u feudalizmu i seljačkih pokreta u doba kapitalizma".<ref>[https://hrcak.srce.hr/file/319978 Ivan Jelić, "O značenju tradicije velike seljačke bune god. 1573. u povijesti komunističkog pokreta i revolucije u Hrvatskoj: U povodu 400. godišnjice hrvatsko-slovenske seljačke bune", ''Časopis za suvremenu povijest'' 1/1973, 87.]</ref> U martu [[1937]]. godine Durman se prvi put pominje kao član SDS-a.<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00043_19370313|page:4|query:%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%B4%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD "Uoči smrti pok. Milan Pribićević izrazio je želju da mu na pogrebu učestvuje 21 puk kojim je komandovao u ratu", ''Vreme'' broj 5445 (13. mart 1937.), 4.]</ref> Osim toga, blisko je sarađivao sa [[Zemljoradnička stranka (Jugoslavija)|srpskom zemljoradničkom levicom]] i sa Hrvatskom seljačkom strankom. Bio je aktivan u akcijama solidarnosti sa [[Druga Španska Republika|Španskom Republikom]] za vreme [[Španski građanski rat|Španskog građanskog rata]]. Vođa zemljoradničke levice, [[Dragoljub Jovanović]], o Durmanovom trošku je putovao u Španiju i u njegovom časopisu ''Književnik'' potom objavio tekst o svojim utiscima.{{sfn|Vukliš|2024|p=455}} Durman je bio i potpisnik "Pozdrava intelektualaca Jugoslavije španskom narodu".<ref>{{Cite web |url=https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Cedo%20Kapor/Spanija%205_%20zbornik%20secanja%20jugoslov%20(271)/Spanija%205_%20zbornik%20secanja%20jugo%20-%20Cedo%20Kapor.pdf |title=Čedo Kapor (ur.), ''Španija 1936-1939: Zbornik sećanja jugoslovenskih dobrovoljaca u Španskom građanskom ratu'', Tom 5 (Beograd: Vojnoizdavaĉki zavod, 1971), 271. |access-date=2024-12-20 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125095149/https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Cedo%20Kapor/Spanija%205_%20zbornik%20secanja%20jugoslov%20(271)/Spanija%205_%20zbornik%20secanja%20jugo%20-%20Cedo%20Kapor.pdf |url-status=dead }}</ref> Kroz akcije solidarnosti Španiji, bio je u kontinuiranoj vezi s komunistima: [[1938]]. godine, ''Književnik'' je objavio odlomak iz buduće knjige ''Španjolski susreti'' njegovog dugogodišnjeg prijatelja Augusta Cesarca.<ref>Zorica Stipetić, ''Argumenti za revoluciju - August Cesarec'' (Zagreb: Centar društvenih djelatnosti SSO Hrvatske, 1982), 368.</ref> Moguće je da je upravo zahvaljujući Durmanu Cesarec održavao dobre odnose sa SDS-om i objavljivao svoje tekstove u novinama samostalaca. Uprkos ovom prijateljskom odnosu, Durman je insistirao da SDS mora voditi politiku nezavisnu od KPJ. U jesen [[1939]]. godine, u kotaru [[Udbina]], pokušava da suzbije uticaj komunista koji su se infiltrirali u lokalnu organizaciju SDS-a.<ref>[https://znaci.org/00003/489.pdf Božidar Mrkobrada Božina, "Neka sjećanja na partijsku aktivnost i događaje prije i u toku NOR-a", u Đuro Zatezalo (ur.), ''Kotar Korenica i kotar Udbina u narodnooslobodilačkom ratu i socijalističkoj izgradnji'' (Karlovac: Historijski arhiv u Karlovcu, 1979), 200.]</ref> Od februara 1939. godine, Durman je bio sekretar SDS-ove kulturno-prosvetne organizacije "Seljačko kolo". U skladu sa prelaskom na pozicije agrarizma, Durman je izrazito uvažavao [[Francuska revolucija|Francusku revoluciju]] kao proces koji je ukinuo [[feudalizam]] i doneo konačno oslobođenje francuskog seljaštva. Još 1936. godine, pisao je da je Gupčeva buna bila "osuđena na neuspjeh" jer je bila ispred svog vremena, ali je njene ideale ostvarilo francusko seljaštvo počevši od [[1789]]. godine.{{sfn|Durman|1936|p=148}} Stoga je u julu 1939. godine bio organizator SDS-ovog obeležavanja 150. godišnjice [[Pad Bastille|Pada Bastilje]], i napisao je feljton o Francuskoj revoluciji.<ref>[https://hrcak.srce.hr/file/315366 Mira Kolar-Dimitrijević, "Obilježavanje godišnjica francuske revolucije u Jugoslaviji u međuratnom razdoblju", ''Časopis za suvremenu povijest'' 1-3/1989, 186.]</ref> U svom referatu na kongresu "Seljačkog kola" u decembru 1939. godine, Durman ovako predstavlja svoju viziju seljačke politike, gde [[Seljak|seljaštvo]] predvodi [[Intelektualac|inteligencija]]: {{citat|Naš je ideal ''osamostaliti'' seljaka, da ne rečem ''stvoriti'' od njega subjekt, ali nije dovoljno to zaželjeti, da se to i ostvari... Tim što seljaka ''proglasimo'' subjektom, nismo to od njega i načinili. A pogotovo to nećemo od njega ''načiniti'', ako stvaramo od njega ''iluzije'' (prikaze), da on može biti i postići sve bez školovane gospode...<ref name="izraz">"Povodom prosvjetnog sastanka učitelja prijatelja "Seljačkog kola"", ''Izraz: Časopis za sva kulturna pitanja'' 1-2 (1940), 83-84.</ref>}} Komunisti Durmanu tada zameraju [[elitizam]], a rad "Seljačkog kola", nezavisnog od HSS-ove "Seljačke sloge", kritikuju kao tragično deljenje srpskog i hrvatskog seljaštva po etničkoj osnovi.<ref name="izraz"/> Durman je u neku ruku odgovorio na ove optužbe kroz svoju odbranu [[Sporazum Cvetković-Maček|Sporazuma Cvetković-Maček]], čiji je bio vatreni pristalica. Na partijskom zboru u [[Slavonska Požega|Slavonskoj Požegi]] u martu [[1940]], kao izaslanik Glavnog odbora SDS, Durman je, osvrćući se na kritike [[Srpski nacionalizam|srpskih nacionalista]] zbog saradnje SDS-a sa HSS-om, izjavio da je srpsko-hrvatsko jedinstvo, ostvareno kroz osnivanje [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]], jedini garant stabilnosti i opstanka Kraljevine Jugoslavije.<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00043_19400318|page:4|query:%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BD%20%D0%B4%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD "Zborovi i konferencije", ''Vreme'' br. 6520 (18. mart 1940), 4.]</ref> U svom poslednjem članku, napisanom u februaru [[1941]]. godine, Durman je izričito rezimirao svoju ideologiju srpsko-hrvatskog jedinstva: {{citat|Na nama je da omogućimo postupno zbliženje Zagreba i Beograda i da budemo veza između Srbije i Hrvatske. Mi smo određeni za tu ulogu, jer smo dio srpskog naroda, a stoljetnim zajedničkim životom povezani smo čvrsto sa Hrvatima, tako da nas više nitko ne može razdvojiti. Mi smo cement ove države, i na nama je da pokažemo kako ona ima pravo na opstanak.<ref name="tomljenović">[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp%7Cissue:UB_00064_19910417%7Cpage:11%7Cquery:milan%20durman Ivo Tomljenović, "Srpska svađa zbog srpske ideje", ''Borba'' godina LXIX, broj 107 (17. april 1991), 11.]</ref>}} === Pogibija i nasleđe === Bio je veren sa doktorkom Anu Pšorn.<ref>[https://znaci.org/00003/4_24_4.pdf Danica Šterk-Vucelić, "Sanitetski materijal za partizanske jedinice", u ''Zagreb 1941-1945, Zbornik sjećanja: Tom 4'' (Zagreb: Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske, 1984), 309.]</ref> Kada je izbio [[Aprilski rat]], zajedno sa ostatkom rukovodstva SDS-a, odlučio je da se povuče u [[Crna Gora|Crnu Goru]]. Poginuo je na [[Ilidža|Ilidži]] kraj Sarajeva, 13. aprila [[1941]]. godine, tokom nacističkog bombardovanja, i tamo je i sahranjen.<ref name="hbl"/><ref name="tomljenović"/>{{sfn|Joka|1991|p=654}} Njegova dela su posthumno bila zabranjena u [[NDH|Nezavisnoj državi Hrvatskoj]].<ref>[https://znaci.org/zb/4_22_2.pdf Mirko Androić (ur.), ''Građa za povijest narodnooslobodilačke bor be u Sjeverozapadnoj Hrvatskoj 1941-1945. Knjiga II (siječanj-lipanj 1942.)'' (Zagreb: Savjet za izdavanje "Građe za povijest NOP-a i socijalističke revolucije u sjeverozapadnoj Hrvatskoj 1941-1945", 1984), 87.]</ref> Vrlo često je, još za života, napadan kao dogmatičar, naročito zbog svog kritičkog odnosa prema Krleži tridesetih. [[Vaso Bogdanov]] pisao je da je Durman "najodgovorniji za malograđansku dezorijentiranost časopisa" ''Književnik''.<ref>Velimir Visković, "Krležina uloga u sukobu na ljevici I.", ''Republika'' godina LV, broj 3-4 (ožujak-travanj 1999), 54.</ref> Nakon raskida sa KPJ i prelaska u SDS, [[Otokar Keršovani]] će izrazito kritički pisati da su "pokušaji" Durmana da se bavi istoriografijom sa klasne tačke gledišta bili "čisto revizionistički i diletantski".<ref>Otokar Keršovani, ''Kulturne i povijesne teme: Izbor iz djela'' (Rijeka: Otokar Keršovani, 1979), 444.</ref> Uprkos ovim negativnim ocenama savremenika, u [[SFRJ|socijalističkoj Jugoslaviji]], Durman je bio često citiran izvor za naučne radove o Seljačkoj buni 1573. i nacionalno-revolucionarnom pokretu omladine do 1914. Ipak, bio je upamćen i cenjen prvenstveno kao prevodilac i polemičar. Kada je bio predmetom kritike, to je bilo pre svega zbog toga što je kao jedan od učesnika sukoba na književnoj levici napadao Krležu. Istoričar književnosti [[Stanko Lasić]] ocenjivao je Durmanovo nasleđe uglavom negativno, videći ga kao dogmatu i opisujući ga kao "vrludajućeg socijalnog literata".{{sfn|Lasić|1970|p=82}} Sa druge strane, pored prilično mehaničkih stavova po nekim pitanjima, Durman je u drugim pokazao izrazitu fleksibilnost: Jelena Lalatović istakla je da je, upravo u trenutku "[[Staljinizam|staljinizacije]]" radničkog pokreta, kada su komunisti odbacivali ranije marksističke tradicije, Durman odlučio da prevede Plehanovljev klasik ''Umetnost i socijalni život'' na srpskohrvatski.<ref>[http://dirikum.org.rs/1232/1/17_Lalatović.pdf Jelena Lalatović, "Kriza legitimiteta: polemika Supek–Krleža (1952− 1953) i mogućnosti tumačenja romana o revoluciji", u Zrinka Božić, Marina Protrka Štimec i Ana Tomljenović (ur.), ''Književnost i revolucije: Zbornik radova'' (Zagreb: FF Press, 2024), 250.]</ref> == Najvažnija dela == * ''Protiv destruktivnih elemenata u zemlji'' (1919, Rukopisna ostavština Miroslava Krleže, [[Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu]]) * [https://digitalna.nb.rs/view/URN:NB:RS:SD_60477D125B227E441EB33F4795B7A0EB-1922-11-B009 "Radnička klasa i fašizam". ''Nova Evropa'', Knjiga VI, broj 9 (21. novembar 1922), 270-272.] * "N. Ognjov: Dnevnik Kostje Rjabceva (Narodna knjižnica, Beograd)", ''Književnik'' 6 (1930), 279-281. * "Umjetnost i društvo", ''Književnik'' 8 (1930), 354-360. * "Stevan Galogaža: Novele", ''Književnik'' 4 (1931), 175-177. * "Pseudosocijalne tendencije u našoj književnosti", ''Stožer'' 5 (1931), 138–143. * "Slučaj Miloša Crnjanskog", ''Književnik'' 4 (1932), 158-160. * "Književnost koja nije umjetnost već potreba", ''Književnik'' 9 (1932), 321-328. * [https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Milan%20Durman/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20(61)/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20-%20Milan%20Durman.pdf ''Hrvatska seljačka buna 1573.'' (Zagreb: Zadružna štamparija, 1936).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250817210234/https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Milan%20Durman/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20(61)/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20-%20Milan%20Durman.pdf |date=2025-08-17 }} * "Jukićev atentat na Cuvaja", ''Književnik'' 5 (1937), 177-185. * "Historijski značaj Jukićevog atentata", ''Književnik'' 6 (1937), 225-235. * "Hrvatska pod komesarijatom", ''Književnik'' 11-12 (1938), 540-552. * ''Čehoslovački zbornik: Č. S. R. 1918-1938: književnost, umjetnost, muzika, film, politički, privredni, socijalni i kulturni život'' (Zagreb: Književnik, 1938). * "Đački štrajk 1912.", ''Književnik'' 2 (1939), 69-81. * ''Pjesmarica za narod'' (Zagreb: Zadružna štamparija, 1939). == Reference == {{reflist|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Cvetković|first1=Slavoljub|last2=Vasić|first2=Miroljub|title=Kongresi, konferencije i sednice centralnih organa SKOJ-a (1919-1924)|date=1984|publisher=Komunist|location=Beograd|url=https://kok.memoryoftheworld.org/Slavoljub%20Cvetkovic/Kongresi,%20konferencije%20i%20sednice%20centralnih%20organa%20SKOJ-a%201919-1924%20(1318)/Kongresi,%20konferencije%20i%20sednice%20centralni%20-%20Slavoljub%20Cvetkovic.pdf|ref=harv|access-date=2024-12-20|archive-date=2025-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250817205956/https://kok.memoryoftheworld.org/Slavoljub%20Cvetkovic/Kongresi,%20konferencije%20i%20sednice%20centralnih%20organa%20SKOJ-a%201919-1924%20(1318)/Kongresi,%20konferencije%20i%20sednice%20centralni%20-%20Slavoljub%20Cvetkovic.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Durman|first1=Milan|title=Hrvatska seljačka buna 1573.|date=1936|publisher=Zadružna štamparija|location=Zagreb|url=https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Milan%20Durman/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20(61)/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20-%20Milan%20Durman.pdf|ref=harv|access-date=2024-12-20|archive-date=2025-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250817210234/https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Milan%20Durman/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20(61)/Hrvatska%20seljacka%20buna%201573%20-%20Milan%20Durman.pdf|url-status=dead}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|last2=Stojković|first2=Dragan|title=Herman: Quo vadimus?|date=2023|publisher=Most Art Jugoslavija|location=Zemun |ref=harv}} * {{cite book |last1=Joka|first1=Mile|title=Dvor na Uni: Od prijeslavenskog doba do naših dana. Zbornik naučnih i publicističkih radova, knjiga 1|date=1991|publisher=Skupština općine Dvor na Uni|location=Dvor na Uni|ref=harv}} * {{cite book|last1=Lasić|first1=Stanko|title=Sukob na knjizevnoj ljevici 1928-1952.|date=1970|publisher=Liber|location=Zagreb|url=https://kok.memoryoftheworld.org/Stanko%20Lasic/Sukob%20na%20knjizevnoj%20ljevici%201928-1952%20(836)/Sukob%20na%20knjizevnoj%20ljevici%201928-1952%20-%20Stanko%20Lasic.pdf|ref=harv|access-date=2024-12-20|archive-date=2025-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250817200539/https://kok.memoryoftheworld.org/Stanko%20Lasic/Sukob%20na%20knjizevnoj%20ljevici%201928-1952%20(836)/Sukob%20na%20knjizevnoj%20ljevici%201928-1952%20-%20Stanko%20Lasic.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Očak|first1=Ivan|title=Krleža – Partija (Miroslav Krleža u radničkom i komunističkom pokretu 1917-1941|date=1982|publisher=Spektar|location=Zagreb|url=https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Krleza%20-%20Partija%20(183)/Krleza%20-%20Partija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf|ref=harv|access-date=2024-12-20|archive-date=2024-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628232002/https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Krleza%20-%20Partija%20(183)/Krleza%20-%20Partija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal |last1=Perica|first1=Ivana|title=‘Social literature swindlers’: the r/evolutionary controversy in interwar Yugoslav literature|journal=Neohelicon|date=2018|volume=45 |pages=249-280|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s11059-017-0418-5.pdf|ref=harv}} * {{cite book |last1=Petrović|first1=Slobodan|title=Sedam sekretara SKOJ-a|date=1962|publisher=Rad|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Vesović|first1=Milan|title=Revolucionarna štampa u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca 1918-1929|date=1979 |publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2020/01/Revolucionarna---tampa-u-Kraljevini-Srba-Hrvata-i-Slovenaca-1918-1929-pisi.pdf|ref=harv}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} * {{cite book |last1=Zaninović|first1=Vice|title=August Cesarec|date=1964|publisher=Matica Hrvatska|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00003/928.pdf|ref=harv}} {{lifetime|1902|1941|Durman, Milan}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:SKOJ]] [[Kategorija:Srpski istoričari]] [[Kategorija: Biografije, Banija]] 7bmm037d1zjtixna09pxg5ai3s6gchi Mirko Marković (revolucionar) 0 4719325 42661021 42653663 2026-07-26T16:23:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661021 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Mirko Marković | slika = Mirko Marković.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[10. maja]] [[1907]]. | mesto_rođenja =[[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]] | država_rođenja ={{zastava|Knjaževina Crna Gora}} | datum_smrti =[[29. juna]] [[1988]]. ('''81''' god.) | mesto_smrti =[[Vela Luka]], [[Korčula]] | država_smrti ={{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] |profesija=ekonomista, revolucionar |SKOJ=[[1923]]. |KPJ=[[1925]]. |KPSS=[[1927]]. }} '''Mirko Marković''' ([[ćirilica]]: Мирко Марковић; [[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]], [[10. maja]] [[1907]]. – [[Vela Luka]], [[29. juna]] [[1988]].) je bio jugoslovenski ekonomista, komunistički revolucionar, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|španski borac]] i istaknuti organizator jugoslovenske [[Antifašizam|antifašističke]] emigracije u [[SAD]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. U [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] bio je komandant bataljona "Džordž Vašington" u okviru XV. internacionalne brigade. [[1948]]. godine zatvoren je kao pristalica [[Raskol Tita i Staljina|Rezolucije Informbiroa]]. Posle puštanja sa [[Goli otok|Golog otoka]] postao je jedan od pionira [[Kibernetika|kibernetike]] u socijalističkoj Jugoslaviji. Bio je nećak [[Vukašin Marković|Vukašina Markovića]], prijatelj [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingveja]], te autor mnogih naučnih radova iz oblasti kibernetike i ekonomije. Napisao je nekoliko književnih dela i memoare ''Odabrani put'' koji su posthumno objavljeni [[1997]]. godine. == Biografija == Mirko Marković rođen je u Stijeni Piperskoj 10. maja ili 3. juna 1907. godine, u porodici Jovana i Milene - Mike Marković. Porodica se prvenstveno bavila stočarstvom, ali je igrala i bitnu ulogu u istoriji crnogorske države. Deda Mirka Markovića, Milić Marković, bio je [[Perjanici|perjanik]] za vreme [[Nikola I Petrović Njegoš|knjaza Nikole]], a otac je period od [[1912]]. do [[1918]]. proveo boreći se u [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] i [[Prvi svjetski rat|Prvom svetskom ratu]].{{sfn|Marković|1997|pp=13–17}} Mirkov stric, Vukašin Marković, bio je poznati socijalistički revolucionar, koji se u vreme Mirkovog rođenja nalazio u Rusiji, gde je bio član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Boljševičke partije]]. Vukašinov brat Milutin takođe se školovao u Rusiji i postao socijalista. Ubijen je dok je Mirko još bio dete, a porodica je smatrala da je ubijen od strane vlasti jer "nije skrivao svoje napredne ideje" dok je služio u vojsci.{{sfn|Marković|1997|pp=21–22}} Cela porodica Marković bila je [[Rusofilstvo|rusofilska]]. Po Mirkovim rečima, "Otkako znam za sebe, jedna od najčešće upotrebljavanih riječi u našoj porodici bila je riječ "Rusija"".{{sfn|Marković|1997|p=18}} Mirkovo odrastanje obeležila su stalna uznemiravanja od strane [[Austro-ugarska vojska|austrougarskih vojnika]] te pomaganje njegove porodice [[Komiti|komitama]]. Mali Mirko je na kraju Prvog svetskog rata preživeo [[Španska gripa|španski grip]]. Porodica Marković, inspirisana idejama [[Oktobarska revolucija|revolucije u Rusiji]], te nezadovoljna [[Podgorička skupština|ujedinjenjem]] sa [[Kraljevina Srbija|Srbijom]], koje je bilo ostvareno na monarhističkim i centralističkim osnovama, a ne republikanskim i federativnim, priklonila se [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]].{{sfn|Marković|1997|pp=23–30}} === Rad u SKOJ-u i sa komitama === [[1921]]. godine u Crnu Goru se iz [[SSSR|Sovjetske Rusije]] vratio Vukašin Marković, koji je nedugo potom pokrenuo komitsku borbu u crnogorskim planinama. Proglasi Vukašina Marković pozivali su "[[Jugoslaveni|jugoslovenski narod]]" i "[[Crnogorci|crnogorski narod]]" da stupe u borbu za "federativnu republiku Jugoslaviju" i "slobodnu samoupravu Crne Gore" u okviru te federacije.<ref>Jovan R. Bojović (ur.), ''Izvori za istoriju radničkog pokreta i revolucije u Crnoj Gori (1918–1945), Serija I, Knjiga I (1918–1929)'' (Titograd: Istorijski institut SR Crne Gore, 1971), 253–256.</ref> Cela porodica se našla na udaru vlasti, te je čak i petnaestogodišnji Mirko, tada đak četvrtog razreda gimnazije, bio uhapšen samo zato što je nećak Vukašina Markovića. Mirko je zbog toga isključen iz Gimnazije, pa je morao da upiše Trgovačku akademiju u [[Podgorica|Podgorici]].{{sfn|Marković|1997|pp=232–236}} Kao đak u Trgovačkoj akademiji, Mirko Marković je osnovao "Trezvenjačko društvo [[Gavrilo Princip]]". Formalno, društvo se borilo protiv [[Alkoholizam|alkoholizma]], ali u stvarnosti je bilo legalni ogranak [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Društvo je imalo i pozorišnu i fudbalsku sekciju.{{sfn|Marković|1997|pp=239–242}} Govori udruženja, koji su počinjali kao pouke o štetnosti alkoholizma, obično su se završavali lekcijama o [[Kapitalizam|kapitalizmu]] kao izvoru svih društvenih zala.{{sfn|Marković|1997|p=243}} [[Datoteka:Vukašin Marković.jpg|thumb|250px|Mirkov stric Vukašin Marković.]] Mirko Marković bio je premlad da se odmetne u komite, te je organizovao komuniste u Podgorici, ali i radio kao kurir komita. Pomagao je svom stricu Vukašinu tako što je održavao vezu između njega i dvojice tada najvažnijih crnogorskih komunista u gradu, [[Jovan Tomašević|Jovana Tomaševića]] i [[Aleksa Pavićević|Alekse Pavićevića]].{{sfn|Marković|1997|pp=244–246}} [[1923]]. godine, po sopstvenom svedočenju, Mirko i formalno postaje član Komunističke partije Jugoslavije (mada se verovatnije, u tom trenutku, radilo o članstvu u SKOJ-u). Sastaje se i sa drugim bitnim crnogorskim komunistima, kao što su [[Bracan Bracanović]], [[Petko Miletić]], [[Marko Mašanović]], [[Božo Ljumović]], [[Adolf Muk]] i [[Ivan Milutinović]], koji mu je bio i dalji rođak.{{sfn|Marković|1997|p=248}} Marković je bio veza Pokrajinskih komiteta KPJ za Crnu Goru i [[Dalmacija|Dalmaciju]]. [[1925]]. godine, završio je Trgovačku akademiju.{{sfn|Marković|1997|pp=252–253}} U leto 1925. godine, nakon bekstva Vukašina Markovića iz zatvora, [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] donosi odluku da Mirka Markovića pošalje u [[Beč]], gde će se povezati sa jugoslovenskim komunistima i organizovati prebacivanje svog strica u inostranstvo. Nakon toga, i Mirko i Vukašin trebali su da odu u SSSR – Vukašin da se skloni od političkih progona, a Mirko da stekne visoko obrazovanje.{{sfn|Marković|1997|p=255}} Svoje putovanje u Beč Mirko Marković je opisao u memoarima: {{citat|Poslije nekoliko dana Spasoje mi je uručio moj pravi pasoš (koji su dobili preko nekog simpatizera ili komuniste u aparatu banovine) i novac za put do Beča, "a za natrag daće ti oni u Beču", partijsku poštu za CK i adresu veze u Beču.<br> Do [[Kotor|Kotora]] sam stigao autobusom, a od Kotora do [[Zelenika|Zelenike]] nekim brodićem. Uveče sam sio u voz (prvi put u životu) za [[Zagreb]]. U Zagrebu sam pošao u austrijski konzulat i dobio ulaznu vizu za [[Austrija|Austriju]]...<br> Uzgred budi rečeno, sve me zbunjivalo – od "[[Bata Corporation|Batinih]]" cipela koje sam kupio za 99 dinara, šeširčeta na glavi i željezničkih vagona, pa do [[Sarajevo|Sarajeva]] i Zagreba – tih za mene nepoznatih gradova. A šta me je tek čekalo u Beču koji je za mene bio samo neki daleki đački pojam – prestonica austro-ugarskih careva – najveći "švapski grad"!{{sfn|Marković|1997|p=256}}}} U Beču se Mirko Marković povezuje sa [[Labud Kusovac|Labudom Kusovcem]] i [[Dimitar Vlahov|Dimitrom Vlahovim]], saradnicima časopisa [[La fédération balkanique]]. Kusovac je bio glavna veza za prebacivanje Vukašina Markovića iz Jugoslavije, a Mirko Marković je više puta sa lažnim dokumentima putovao iz Beča u Jugoslaviju i nazad dok plan nije razrađen u detalje. Preko Sarajeva, [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]], Zagreba i [[Maribor|Maribora]], Mirko Marković je prevezao svog strica u Austriju, a u Beču su odmah upućeni u sovjetsku ambasadu.{{sfn|Marković|1997|pp=257–263}} Početkom [[1926]]. godine, dok su čekali dokumenta za putovanje u Sovjetski Savez, Mirko i Vukašin Marković uhapšeni su u Hotelu "Park" kraj bečkog [[Schönbrunn|Schönbrunna]], na osnovu poternice raspisane u Jugoslaviji. [[Datoteka:Hietzing (Wien) - Parkhotel Schönbrunn.JPG|thumb|350px|Zgrada Hotela "Park" u Beču, u kojoj su 1926. godine uhapšeni Mirko i Vukašin Marković.]] Istražni zatvor je bio "pripravni tečaj" Mirka Markovića za kasnije studije u Moskvi. Stric ga je dok su boravili u pritvoru učio o istoriji radničkog pokreta, o [[Prva internacionala|Prvoj]], [[Druga internacionala|Drugoj]] i [[Kominterna|Trećoj internacionali]], o radu [[Sovjet|sovjeta]] u Rusiji za vreme revolucije, i o razvoju Komunističke partije Jugoslavije. Uputio je Mirka Markovića u [[Frakcija|frakcijske]] sukobe između "desnice" i "levice" u KPJ (sam Vukašin Marković bio je pristalica levice) i u osnove [[Marksizam-lenjinizam|marksizma-lenjinizma]]. Sud je na kraju doneo odluku da se, zbog ilegalnog boravka u zemlji, obojica doživotno proteraju iz Austrije, ali da ne budu izručeni Jugoslaviji. U Austriju je u međuvremenu došla i Mirkova sestra Zara, pa su njih dvoje zajedno pošli u SSSR.{{sfn|Marković|1997|pp=263–266}} Vukašin im se pridružio par meseci kasnije, nakon odslužene kraće zatvorske kazne. === Obrazovanje i rad u SSSR === Po dolasku u SSSR, u jesen 1926. godine, Mirko Marković je upisao [[Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada]]. U početku je bio zatečen siromaštvom i zaostalošću Sovjetske Rusije: {{citat|Slika Moskve – bez automobila, sa zaprežnim kolima na sve strane, neopravljenim kolovozima, oskudno odjevenim prolaznicima, rijetkim dućanima, sve je to na mene djelovalo deprimirajuće... Kada smo pričali crnogorskim seljacima o Sovjetskom Savezu, predočavali smo im "bogatstvo i siti život", nemajući skoro nikakve predstave o strahotama razaranja u [[Ruski građanski rat|dugogodišnjem ratovanju poslije obaranja cara]], o gladnim godinama u doba imperijalističke blokade. Trebalo mi je podosta vremena da o svemu tome saznam, skrivajući duboko u sebi klicu razočarenja... Sjećam se, u Crnoj Gori poslije Prvog svjetskog rata bio je dat seljacima određen broj plugova iz ratne odštete Austrougarske. Bila je velika jagma za tim plugovima. (Ranije su upotrebljavane jedino drvene ralice). A omladina agituje za socijalizam, za sovjetsku Rusiju... Tako, pitaju nas seljaci, ako i kod nas dođu Sovjeti i – taj socijalizam, hoćemo li dobiti plugove? – A mi odgovaramo: – Nego kako, i to zlatne! – I to im govorimo sa svom ozbiljnošću, a seljaci vrte glavama i čisto nam ne vjeruju.<br> A sada gledam kako po ulicama Moskve tandrču dotrajali crveni tramvaji i zaprežna kola! Sada ja vrtim glavom: "Ovo nešto nije u redu!" A u stvari, nije bilo u redu moje znanje i poznavanje tek rođene u krvi i mukama sovjetske države, koja je jedva ostala u životu... {{sfn|Marković|1997|p=35}}}} Na KUNMZ-u, Mirko Marković je aktivno učestvovao u studentskim borbama kao istaknuti pristalica leve frakcije, koja se odlikovala revolucionarnim radikalizmom i zalaganjem za [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]]. Bio je blizak prijatelj drugih vodećih "levičara", kao što su [[Stjepan Cvijić]], [[Janko Mišić]] i [[Pero Popović Aga]]. Bio je ostrašćeni protivnik istaknutog partijskog rukovodioca i vođe "desnice", [[Sima Marković|Sime Markovića]].{{sfn|Marković|1997|pp=45–46}} Tada je postao blizak i sa kolegom sa studija Petkom Miletićem, koji je bio saborac njegovog strica u gerili par godina ranije.{{sfn|Marković|1997|pp=49–50}} [[1927]]. godine, Marković je počeo da se bavi novinarskom delatnošću. Radio je kao dopisnik jugoslovenskog komunističkog dnevnog lista ''Radnik'', koji je izlazio u [[Chicago|Čikagu]].{{sfn|Marković|1997|p=56}} [[1928]]. godine, Mirko Marković bio je jedan od glavnih učesnika slučaja oko "Grupe 41". Grupa studenata "levičara" napisala je žalbu Kominterni i Boljševičkoj partiji, u kojoj je ukazivala na politički [[oportunizam]] rektorke KUNMZ-a Marije Frumkine (koja je podržavala [[Nikolaj Buharin|Nikolaja Buharina]]), te desničarskog rukovodstva u KPJ, u koje su, pored Sime Markovića, ubrajali i [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. Autori teksta su bili Mirko Marković i njegova dva najbliža prijatelja sa studija, [[Nikola Orovčanac]] i [[Josip Donelli–Rafanelli]] (Bioković). Pismo je prvo osuđeno kao frakcionaško, a potom i kao [[Trockizam|trockističko]], jer je pisano sa levih pozicija i jer su ga potpisali neki studenti predvođeni profesorom [[Ante Ciliga|Antom Ciligom]], koji će se nedugo potom izjasniti kao trockisti. Ciliga i troje studenata trockista su izbačeni iz partije, a Marković, Orovčanac i Bioković dobili su samo partijsku opomenu i proterivanje na partijski rad u provinciju. Tada je počela i netrpeljivost Mirka Markovića prema Milanu Gorkiću, koja će trajati do kraja Gorkićevog života. Marković je kasnije uvek negirao da je politika izražena u pismo koje je napisao bila "trockistička".<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 109–113. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Luhcentrokuz 1932.jpg|center|thumb|750px|Panorama novih pogona fabrike "Luganskteplovoz" u Lugansku, čijom izgradnjom je rukovodio Mirko Marković.]] U leto [[1929]]. godine, po partijskoj kazni, Mirko Marković je poslat u [[Lugansk]] u [[Donbas|Donbasu]], gde je radio u fabrici lokomotiva za vreme kampanje [[Industrijalizacija|industrijalizacije]].{{sfn|Marković|1997|pp=59–61}} Krajem godine, on i kažnjeni drugovi uputili su pismo Plenumu Izvršnog komiteta Komunističke internacionale u kom su tražili da im se kazna skine i insistirali da njihova "levičarska" gledišta nisu bila pogrešna i da je njihova ocena da je Gorkić pristalica Buharina bila ispravna. Pismo, koje su u ime SKOJ-a potpisali Gorkić kao i istaknuti predstavnici partijske levice, Stjepan Cvijić i [[Vilim Horvaj]], utvrdilo je jedinstvo partije po tom pitanju i posavetovalo Markoviću i drugovima da se povinuju odlukama KPJ i Kominterne.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 117–118. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1930]]. godine, Marković je objavio svoje prvo književno delo: roman ''Brodarka''. Roman je bio inspirisan štrajkom beogradskih radnika na [[Čukarica|Čukarici]] 1924. godine i policijskim ubistvom radnice Ljubice Ljubičić.{{sfn|Marković|1997|pp=56–58}} U Lugansku je Marković živeo od honorara koji je dobio za objavljivanje ''Brodarke'' i paralelno izučavao [[Tokarenje|tokarski]] zanat. Posle završenog zanata, skinuta mu je partijska opomena i poslat je u pogon kotlova.{{sfn|Marković|1997|pp=60–67}} Zbog uspeha na radu, Marković je na kraju postavljen za sekretara Strojpartkoma. To je značilo da je rukovodio partijskom organizacijom građevinara zaduženom za izgradnju novog pogona tokom industrijalizacije Donbasa. Posao je bio ogroman i naporan, a Marković ga je opisivao kao herojski poduhvat: {{citat|Ovo je bilo grandiozno gradilište prve petoljetke na kome je bilo angažovano oko šezdeset hiljada građevinara, mahom sa sela. Gradilo se na cijelom terenu: svi pogoni buduće fabrike, skladišta, depoi, pomoćna postrojenja, prilazni putevi, buduća stambena naselja. Takav juriš u izgradnji, inače, bio je tih godina karakterističan za cio Sovjetski Savez. Na takvim gradilištima najviše su radili sezonski radnici, uglavnom "mužiki", u lipovim opancima i lanenim hlačama, neobrijani. Poznato je da je kapitalistička propaganda širila nevjericu u to da li "mužička Rusija" može ostvariti svoj prvi petogodišnji plan. Ali se prevariše, kao uostalom što su se svaki put prevarili u prognoziranju sudbine Sovjeta. <br> Opet su nastale neprospavane noći, kao nekada u pogonu kotlova. Koliko puta sam se sjetio blaženih dana za tokarskim strukom! Na čitavom gradilištu bili su postavljeni snažni reflektori. Radilo se ne samo udarnički već i u tri smjene. Građevinskih mašina bilo je još uvijek vrlo malo; korišćene su konjske zaprege; ali glavna snaga bila je ona ljudska...<br> [[Udarnik|Socijalističko takmičenje]] između zadruga bilo je stalno. Čim bi neka zadruga izbila na prvo mjesto i dobila prelaznu crvenu zastavu – to se onda slavilo naveliko, uz vojnu muziku nekog luganskog puka i svečane govore. Takvom prigodom nagrađeni su dobijali i materijalne stimulanse u novcu, u dodatnom broju tačkica za robu i sl. Prelazna crvena zastava se vijorila na baraci zadruge sve dok bi ova zauzimala prvo mjesto u takmičenju, da bi poslije prešla nekoj drugoj.{{sfn|Marković|1997|pp=72–73}}}} [[1931]]. godine, Marković je premešten iz Luganska u [[Minsk]], gde je postavljen za sekretara partijske organizacije u metalurgijskom preduzeću "Komunar". Bio je i zamenik urednika istoimenih fabričkih novina. Vikendima je odlazio u jedno selo na granici sa [[Poljska|Poljskom]], u kojem su seljaci-boljševici bili organizovali [[kolhoz]], da im pomogne u privlačenju celokupnog seljaštva u kolhoz u procesu [[Kolektivizacija|kolektivizacije]]. Preduzeće "Komunar" snabdevalo je novo kolektivno gazdinstvo poljoprivrednom mašinerijom koju je proizvodilo, i Marković tvrdi da je privukao oko 170 domaćinstava u kolhoz.{{sfn|Marković|1997|pp=77–82}} Dok je boravio u Minsku, na inicijativu beloruskog pisca [[:ru:Жилунович, Дмитрий Фёдорович|Gartnija Tiške]], ''Brodarka'' je prevedena na [[Bjeloruski jezik|beloruski jezik]].{{sfn|Marković|1997|pp=82–83}} Već u jesen 1931. godine, Mirko Marković upućen je nazad u Moskvu, da studira na novom Institutu crvene profesure Svetske privrede i svetske politike, koji je vodio najpoznatiji sovjetski ekonomista, [[Komunistička partija Mađarske|mađarski komunista]] [[Eugen Varga]]. Za taj rad Markovića je lično preporučio poljski komunista Tomasz Dąbal, jedan od vođa [[Seljačka internacionala|Seljačke internacionale]].{{sfn|Marković|1997|pp=84–85}} Pored Varge, predavači su mu bili Nikolaj Buharin, [[Karl Radek]] i filozof [[Abram Deborin]]. Ovaj program smatrao se za svojevrsni doktorski studij i već na kraju druge godine studija Mirko Marković postao je predavač političke ekonomije na Vojnoinženjerskoj akademiji Kujbiševa.{{sfn|Marković|1997|p=88}} Bio je i predavač političke ekonomije jugoslovenskoj grupi u [[Međunarodna lenjinska škola|Međunarodnoj lenjinskoj školi]].{{sfn|Marković|1997|p=94}} Kao doktorant na Institutu, Marković je [[1932]]. godine napisao kratku brošuru ''Jugoslavija'' od osamdesetak strana, koja je bila njegov prvi naučni rad. Knjiga se ukratko bavila nastankom Jugoslavije, i iznosila pregled političkih partija, "nacionalno-revolucionarnih" organizacija, situacije u poljoprivredi i industriji, te o položaju radničke klase i KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=90–92}} [[1935]]. godine je objavio članak "Kako žive seljaci Jugoslavije" za časopis ''Kolhoznik'', koji je uređivao [[Maksim Gorki]]. Gorki je bio oduševljen člankom i Markovićevim spisateljskim sposobnostima, te je insistirao da se lično upoznaju i ohrabrivao Markovića da nastavi da se bavi književnošću.{{sfn|Marković|1997|pp=92–94}} U proleće iste godine, Mirko Marković je završio Institut crvene profesure.{{sfn|Marković|1997|p=110}} Na leto je prisustvovao Sedmom kongresu Kominterne, mada nije bio delegat i nije imao pravo glasa. Aktivno je učestvovao u pripremama kongresnih materijala, naročito onih koji su se bavili stanjem privrede u kapitalističkim državama. Na kongresu je predstavljena politika [[Narodni front|narodnog fronta]], a Mirko Marković je pomagao svom prijatelju Stjepanu Cvijiću, koji je na kongresu istupao sa referatom o novim zadacima komunističke omladine u okviru politike narodnog fronta i [[Antifašizam|antifašizma]].{{sfn|Marković|1997|pp=107–111}} Otprilike u vreme Sedmog kongresa Kominterne, Internacionala je donela odluku da Markovića pošalje na rad u [[Sjedinjene Američke Države]]. === Odlazak u Sjedinjene Američke Države === [[Datoteka:Chicago skyscrapers, 1930s (NBY 3184).jpg|thumb|300px|Čikago tridesetih godina prošlog veka.]] Mirko Marković preko [[London|Londona]] dolazi u [[New York|Njujork]], gde dobija uputstva od rukovodilaca [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|KP SAD]], Erla Braudera i Vilijama Z. Fostera. Nakon par dana provedenih u Njujorku, poslali su ga autobusom u Čikago, gde se nalazila redakcija lista ''Radnik'' i koji je bio centar organizovanja jugoslovenskih komunista u SAD. U SAD je Marković živeo pod lažnim imenom '''Bogoljub Popović'''.{{sfn|Marković|1997|pp=125–126}} Marković je u Čikagu bio zadužen za reorganizaciju jugoslovenskog komunističkog pokreta u duhu politike narodnog fronta. Tvrdio je da je deo razloga zašto je poslat u SAD bilo nezadovoljstvo KP SAD radom njegovog zemljaka, Crnogorca [[Nikola Kovačević - Stari|Nikole Kovačevića]]. Kako je Marković sam priznavao, između njega i Kovačevića postojala je netrpeljivost još na KUNMZ-u, pošto je Kovačević bio pristalica desne frakcije, a Marković leve. Međutim, u SAD su, uprkos tome, sarađivali blisko i izgradili vrlo dobre odnose, te su zajedno stali na čelo jugoslovenskog komunističkog pokreta u Americi. Mirko Marković postao je sekretar Jugoslovenskog partijskog biroa, te član rukovodstava srpskog i hrvatskog pokreta po liniji narodnog fronta. Takođe je postao urednik novina "Slobodna reč", koje su izlazile u [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pitsburgu]].{{sfn|Marković|1997|pp=126–128}} Organizacija po liniji narodnog fronta značila je ne samo okupljanje komunista i socijalista, nego i svih antifašistički orijentisanih lica iz emigracije. U tome je naročitu ulogu igralo [[Pravoslavna crkva|pravoslavno]] sveštenstvo, jer je među pravoslavnim sveštenicima Srbima u SAD bilo mnogo levičara, pa čak i simpatizera komunizma. Nikola Kovačević pisao je o kaluđeru iz [[Manastir Gomirje|manastira Gomirje]] Saviću koji se tada nalazio u Pitsburgu i koji je čitao [[Karl Marx|Marxov]] ''[[Das Kapital]]''. Komunisti su takođe bili u veoma prisnim odnosima sa sveštenikom Vojislavom Gaćinovićem, rođenim bratom ideologa [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] [[Vladimir Gaćinović|Vladimira Gaćinovića]].{{sfn|Bojović|1981|p=111}} Od nekomunističkih stranaka, Marković je uspostavio naročito blisku saradnju sa predstavnicima [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]]. [[1936]]. godine, u jeku priprema za Prvi antifašistički kongres Srba u SAD, Marković je istupio sa predlogom da se kongres održi baš na [[Vidovdan]], jer je smatrao "da bi reakciji trebalo oduzeti taj monopol na Vidovdan, kao i na sve druge slične događaje iz istorije srpskog naroda." Predsedavajući na kongresu bio je prota Jovan Krajnović, vođa Samostalne demokratske stranke u SAD. Nakon uspešnog prvog kongresa, odlučeno je da "Vidovdanski kongresi" postanu godišnji događaj, a "Slobodna reč" postala je organ srpskog antifašističkog pokreta u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=130–133}} Manje od mesec dana posle održavanja Vidovdanskog kongresa, u [[Druga Španska Republika|Španiji]] je počela pobuna ekstremno-desničarskih generala kojom je započeo [[Španski građanski rat]]. Mirko Marković je odmah počeo sa radom na organizaciji slanja [[Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu|jugoslovenskih dobrovoljaca iz SAD u Španiju]]. Obišao je Čikago, Pitsburg, Njujork, [[Detroit]] i [[Cleveland|Klivlend]], ali je nedugo potom i sam izrazio želju da ode u Španiju da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=133}} U novembru 1936. godine, Marković je hitno pozvan u Njujork, gde ga je, na njegovo iznenađenje, dočekao njegov stari prijatelj Stjepan Cvijić. Cvijić je isto došao u SAD radi organizovanja prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Marković je zamolio Cvijića, kao uticajnijeg u Kominterni, da urgira za njegovo slanje u borbu. Molba je urodila plodom i u decembru [[1936]]. godine, Mirko Marković je krenuo preko okeana.<ref>[https://library.memoryoftheworld.org/files/kok/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 428–429.]</ref>{{sfn|Vukliš|2024|p=247}} U [[Pariz|Parizu]] se sastao sa Kusovcem i Gorkićem, i odatle se, sa grupom američkih doborovoljaca, uputio ka [[Pirineji|Pirinejima]].{{sfn|Marković|1997|pp=139–141}} === Španski građanski rat === [[Datoteka:Marković i ćopić.png|thumb|350px|Mirko Marković, [[Vladimir Ćopić]] i američki interbrigadista Dejvid Mejts (David Mates) u štabu XV internacionalne brigade u gradiću Ambite kraj [[Madrid|Madrida]], 25. juna 1937. godine.]] Mirko Marković je stigao u Španiju [[20. aprila]] [[1937]]. godine i odmah se priključio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]].<ref>[https://vreme.com/projekat/spisak-jugoslovena-spanskih-boraca/ "Spisak Jugoslovena španskih boraca", ''Vreme'' 23.9.2016.]</ref> U proleće 1937. godine, Marković je postavljen za komandanta novog američkog bataljona "Džordž Vašington". Kao komandant bataljona, upoznao je američkog pisca Ernesta Hemingveja, koji je takođe došao u Španiju. Iako su se u početku ozbiljno sukobili jer je Hemingvej želeo da učestvuje u ratnim dejstvima, a Marković mu je branio, ubrzo su postali bliski prijatelji.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277–278}} Bataljon Vašington imao je četiri čete, i svaka je imala po četiri voda od oko 30 do 40 boraca, kao i medicinski odred i intendantsku grupu.{{sfn|Marković|1997|p=157}} Bataljonom je upravljao strogo i u skladu sa disciplinskim odredbama Internacionalnih brigada. Kada je pijani američki dobrovoljac pokušao da napastvuje lokalnu devojku, Marković je naredio streljanje, ali je kazna preinačena na insistiranje samih meštana, kao "manifestacija ljubavi Španaca prema internacionalcima".{{sfn|Vukliš|2024|p=304}} Marković je komandovao Bataljonom Vašington tokom [[Bitka kod Brunete|Bitke za Brunete]]. Bataljon je u bici pretrpeo velike gubitke, naročito tokom borbi za brdo ''Cerro de Mosquito'' počevši od [[9. jula]] 1937. godine. [[14. jula]] su bataljoni "Vašington" i "Linkoln", zbog velikih gubitaka, spojeni u jedan bataljon, a Marković je postao njegov komandant. Ubrzo je došao u sukob sa komandantom XV internacionalne brigade, Klausom Bekerom, jer je odbio da naredi svojim vojnicima juriš na brdo. Zbog toga je već [[20. jula]] smenjen.{{sfn|Vukliš|2024|pp=330–331}} U avgustu 1937. godine prebačen je na [[Aragonija|Aragonski]] front i borio se u Bici za Belčite.{{sfn|Marković|1997|pp=200–212}} Posle toga je Marković upućen u štab XV birgade u Albaceti, gde je bio zadužen za prebacivanje [[Bataljon Dimitrov|Bataljona "Dimitrov"]] u 45. diviziju.{{sfn|Vukliš|2024|p=363}}{{sfn|Marković|1997|pp=213–214}} Krajem 1937. i početkom [[1938]]. godine, Marković je učestvovao u borbama za [[Teruel]], a posle pobede [[Francisco Franco|Frankovih]] snaga, bio je zadužen za evakuaciju ranjenika iz [[Valencia|Valensije]] na levu obalu reke [[Ebro]], jer je postalo očigledno da će frankisti prepoloviti teritoriju Republike.{{sfn|Marković|1997|pp=215–226}} Marković je u Španiji ponovo postao upleten u unutarpartijske sukobe. Nakon [[Aprilski plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije (1936)|Aprilskog plenuma CK KPJ]] 1936. godine, došlo je do sukoba između Milana Gorkića i Vladimira Ćopića. Dok je Gorkić optuživao Markovića da se sa previše naklonosti odnosi prema Ćopiću, Ćopić je Markovića smatrao za "slabog i pretencioznog". Marković je u septembru 1937. godine uputio pismo Gorkiću u kom se žalio na Ćopićevo podrivanje Gorkićevog autoriteta, ne znajući da je Gorkić tada već [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke|uhapšen u Moskvi]] pod lažnim optužbama za špijunažu.{{sfn|Vukliš|2024|pp=361–363}} Uprkos tome, Marković je aktivno štitio Ćopića od intriga američkih članova brigade koji su bili nezadovoljni njegovim učinkom na čelu XV internacionalne brigade.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277, 370}} U jesen 1937. godine, nakon što se glasina o hapšenju Gorkića proširila među jugoslovenskim borcima u Španiji, Mirko Marković priključio se neformalnoj grupi koju so vodili [[Roman Filipčev]] i [[Nikola Kovačević – Čudnovski]], a koja se sukobila sa [[Božidar Maslarić|Božidarom Maslarićem]], nezvaničnim predstavnikom CK KPJ u Internacionalnim brigadama.{{sfn|Vukliš|2024|p=372}} Grupi je [[Josip Broz Tito]], koji je podržavao Maslarića, dao naziv "povratnici", jer su neki od članova grupe tražili da se povuku sa fronta pod izgovorom čuvanja kadrova za buduću revolucionarnu borbu u Jugoslaviji.{{sfn|Vukliš|2024|p=365}}{{sfn|Gužvica|2020|pp=107–108}} Mirko Marković je uvek insistirao da on nikada nije hteo da napusti front, i da ga je sa "povratnicima" vezivala skepsa prema Gorkiću i njegovim pristalicama, a ne strah da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=215}} [[10. marta]] [[1938]]. godine, Marković je prisustvovao sastanku jugoslovenskih interbrigadista u [[Albacete|Albaceti]], na kojoj su pokušali da izglade sukob. Optuživao je Maslarića za vođenje nepravilne politike i loš odnos prema dobrovoljcima.{{sfn|Vukliš|2024|pp=403–404}} Marković je bio povezan sa Labudom Kusovcem, kojeg je znao još iz Beča, kao i sa Kusovčevim prijateljem [[Ivan Marić|Ivom Marićem]]. Obojica su bili Titovi protivnici u Parizu i bili su, kao i Marković, nepoverljivi prema Gorkiću, i svima koje su, poput Tita, sumnjičili za suviše bliske veze sa Gorkićem. Najverovatnije se Marković tokom svog kratkog boravka u Parizu 1938. godine ponovo sastao s Kusovcem i njegovim saveznicima. U jednom pismu [[Karlo Hudomalj|Karlu Hudomalju]] prokomentarisao je da su Tito i ljudi oko njega "[[Trockizam|trockisti]]" i "ostala antipartijska govnarija", ali i izrazio spremnost da bude svojevrsni dvostruki agent za Kusovca i Hudomalja, smatrajući da Tito ima poverenja u njega.{{sfn|Gužvica|2020|pp=108, 129}} U avgustu 1938. godine, Marković se u Parizu sastao i sa Vladimirom Ćopićem i sa Josipom Brozom Titom, koji su se tih dana spremali za odlazak u Moskvu. Ćopić ga je pozvao da pođe sa njim u SSSR, ali je Marković to odbio. Hteo je da ide na rad u Jugoslaviju. Marković je tvrdio da mu je Tito par dana kasnije saopštio da ilegalaca u Jugoslaviji ima dovoljno i da je doneta odluka da ide nazad u SAD, ali ovaj put ne po liniji Kominterne, nego po liniji CK KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=279–280}} Međutim, po podacima CK KPJ, Marković je otišao u SAD na svoju ruku i suprotno instrukcijama Centralnog komiteta. Tito je zbog ovoga kasnije pokušavao da marginalizuje Markovića u pokretu jugoslovenskih iseljenika u SAD, ali su ga kadrovi KP SAD podržavali i gurali uprkos protivljenju KPJ.{{sfn|Radanović|2016|p=61}} Marković je za Ameriku krenuo brodom "Normandija", kao slepi putnik, iz [[Le Havre|Avra]]. Krio se u odeljenju električnih motora za pogon brodske ventilacije. Kako nije mogao da izdrži vrućinu i odsustvo vazduha, izašao je iz odeljenja, nakon čega je uhvaćen i bačen u samicu. Po dolasku u Njujork mu je suđeno, i za njega se zalagao socijalistički kongresmen Vito Markantonio. Umesto izručenja Francuskoj ili Jugoslaviji, sud je doneo odluku da se Marković protera iz SAD, ali u zemlju koju sam izabere. Odabrao je [[Kuba|Kubu]], koja ga je primila pod uslovom da potpiše izjavu da se neće baviti političkim aktivnostima.{{sfn|Marković|1997|pp=281–287}} === Boravak na Kubi i povratak u SAD === [[Datoteka:Pilar (Ernest Hemingway's boat).jpg|thumb|250px|Hemingvejev brod "Pilar", kojim su on i Marković išli u lov na [[Iglun|sabljarke]].]] [[1939]]. godine, Marković je stigao u [[Havana|Havanu]]. Američki komunistički pisac [[Mike Gold|Majk Gold]], kog je poznavao još sa svog prvog putovanja u Njujork, povezao ga je sa Hemingvejom.{{sfn|Marković|1997|pp=293–294}} Marković i Hemingvej su se redovno družili na Kubi: išli su zajedno u ribolov, na večere, i raspravljali o književnosti. Hemingvej se konsultovao sa Markovićem oko rukopisa njegovog novog romana o Španskom građanskom ratu, ''[[For Whom the Bell Tolls|Za kim zvono zvoni]]'', a Hemingvej će Marković zauzvrat pomoći sa objavljivanjem njegove kratke priče u američkom časopisu ''[[Esquire]]''.{{sfn|Vukliš|2024|p=278}}{{sfn|Marković|1997|pp=295–304}} Zahvaljujući zalaganjima Hemingveja u američkoj ambasadi u Havani, Marković je uspeo da dobije dozvolu za legalan povratak u SAD. Vratio se u SAD krajem avgusta ili početkom septembra 1939. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=305–307}} Marković je došao u Sjedinjene Države, po svojim rečima, da bi rešio "krizu" u pokretu, izazvanu uticajem nacionalističkih i [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalističkih ideja]].{{sfn|Marković|1997|pp=311–312}} Marković je ponovo postao urednik "Slobodne reči" i organizator vidovdanskih kongresa.{{sfn|Vukliš|2024|p=541}} Agitovao je među pravoslavnim sveštenstvom i okupljao ih po političkoj liniji antifašizma. Na Četvrtom crkvenom saboru u Manastiru Svetog Save u Libertivilu, u septembru [[1941]]. godine, Marković je održao antifašistički govor u podršku Sovjetskom Savezu koji je naišao na sveopšte odobravanje sveštenstva i naroda: {{citat|[[Hitler]] i [[fašizam]] nijesu samo neprijatelji radništva i seljaštva. Oni su neprijatelji čitavog slobodoljubivog svijeta. Niti srpski sveštenik može služiti u srpskoj crkvi, niti srpski radnik može raditi u srpskoj fabrici, niti srpski seljak može orati srpsku njivu – dok postoji Hitler i hitlerizam.<br>Srpski radnički pokret potpuno je svestan ove činjenice. Zato mi i kažemo da danas nije pitanje: jesi li [[Republikanska stranka (Sjedinjene Američke Države)|republikanac]] ili [[Demokratska stranka (Sjedinjene Američke Države)|demokrata]], komunista ili socijalista, [[Monarhizam|monarhista]] ili za Sovjete. Pitanje je: jesi li za fašizam ili protiv fašizma? I mi želimo da se cjelokupno američko srpstvo okupi pod jedan jedini barjak za uništenje fašizma, a svi ostali barjaci da se ostave po strani, dok ne bude oslobođeno i spaseno čovječanstvo od tog najstrašnijeg neprijatelja.{{sfn|Marković|1997|p=327}}}} S Markovićem su radili [[Srđa Prica]], [[Stevan Dedijer]] i Nikola Kovačević.{{sfn|Bojović|1981|pp=194–195}} Sa svom trojicom je često dolazio u sukobe, koji nisu bili političke, nego lične prirode.{{sfn|Radanović|2016|pp=62–63}} Radio je na organizovanju Sveslovenskog kongresa u Detroitu u aprilu [[1942]]. godine, koji je postao najveća antifašistička manifestacija Slovena u SAD, i obezbedio pismo podrške [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] antifašističkom pokretu za VII Vidovdanski kongres te godine. Marković je bio blizak prijatelj Teslinog sestrića [[Sava Kosanović|Save Kosanovića]] i preko njega se više puta susretao sa Teslom tokom poslednjih godina naučnikovog života. Marković je obezbedio podršku Tesle antifašističkom pokretu, što nije bilo preterano teško, jer je Tesla još polovinom tridesetih javno istupao protiv [[Benito Mussolini|Musolinijeve]] invazije na [[Etiopija|Etiopiju]]. Igrom slučaja, Marković je stigao u Njujork na [[Božić]], 7. januara [[1943]]. godine. Po običaju, odmah po dolasku, sa stanice se javljao svom prijatelju Savi Kosanoviću. Tog jutra, Sava ga je pozvao da hitno dođe do hotela "Njujorker", jer je njegov ujak upravo preminuo. Tako je Marković bio prisutan u prvim trenucima posle smrti Nikole Tesle. Po njegovim tvrdnjama, par sati nakon što je došao, nepoznati ljudi iz [[Pentagon|Pentagona]] odneli su iz sobe mnoge Tesline papire i stvari uprkos protestima Kosanovića.{{sfn|Marković|1997|pp=315–319, 331–338}} Marković se u početku pridržavao "kominternovske interpretacije ustanka u Jugoslaviji koja je podrazumevala saradnju između komunista i monarhista." U tom svojstvu se čak i susreo i fotografisao sa [[Petar II Karađorđević|kraljem Petrom II]] 1942. godine i predao mu 4.000 dolara.{{sfn|Radanović|2016|p=62}}{{sfn|Marković|1997|p=351}} Nakon što su preko Radija "Slobodna Jugoslavija" počele da dolaze vesti o [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine|saradnji četnika sa okupatorom]], Mirko Marković je organizovao propagandu protiv [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]] u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=319–321}} Proleća i leta 1943. godine, Marković je bio inicijator i osnivač Ujedinjenog odbora južnoslovenskih Amerikanaca, koji je zvanično osnovan 7. avgusta u Klivlendu. Za predsednika je izabran [[Louis Adamič]], a Mirko Marković bio je član šireg odbora i zvanični predstavnik Srba. Odbor je organizovao masovne akcije prikupljanja pomoći žrtvama rata u Jugoslaviji, kao i partizanskom pokretu. U radu su učestvovali i poznati predstavnici američkog društva kao što su [[Eleanor Roosevelt]] i [[Fiorello H. La Guardia]], koji su takođe materijalno pomagali ratom uništene krajeve Jugoslavije.{{sfn|Marković|1997|pp=323–326}} [[1945]]. godine, Marković je bio organizator zvaničnog boravka delegacije nove Jugoslavije u Njujorku. Delegaciju su predvodili [[Ivan Šubašić]], [[Sreten Žujović]] i [[Vladimir Dedijer]]. Odatle su otišli za [[San Francisco|San Francisko]] na osnivačku skupštinu [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Posle toga, bio je zadužen za smenu kadrova u jugoslovenskoj ambasadi u [[Washington, D.C.|Vašingtonu]], gde su monarhistički kadrovi zamenjeni pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta. Jednog dana, novi ambasador saopštio mu je da ga je [[Politbiro]] CK KPJ pozvao da se, nakon dvadeset godina, vrati u Jugoslaviju.{{sfn|Marković|1997|pp=341–343}}{{sfn|Radanović|2016|p=64}} === U socijalističkoj Jugoslaviji === [[Datoteka:Mirko Marković u partizanskoj uniformi.jpg|thumb|250px|Mirko Marković kao [[pukovnik]] [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]] [[1946]]. godine.]] Po dolasku u [[SFRJ|Jugoslaviju]] u novembru 1945. godine, Marković piše autobiografiju, detaljne izveštaje o svom radu u SAD za CK KPJ, kao i svoje utiske o radu nove jugoslovenske ambasade u SAD. Januara 1946. godine, postavljen je za jednog od urednika [[Tanjug|Tanjuga]], zadužen za emisije za inostranstvo i veze sa stranim novinarima. Kasnije je tvrdio da je već tada bio politički marginalizovan, jer, kako mu je rekao Nikola Kovačević, "u Centralnom komitetu imaju loše mišljenje o tebi".{{sfn|Marković|1997|pp=347–355}}{{sfn|Radanović|2016|p=65}} Antipatije su, po svemu sudeći, bile obostrane. Stevan Dedijer tvrdio je da je Marković govorio da nije odgovoran Titu i CK, nego sovjetskom ambasadoru i Moskvi.{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Prvi susret sa Titom na [[Dedinje|Dedinju]] Marković je opisao ovako: {{citat|Ambijent je bio neuporediv sa onim u Parizu. Onamo – bila je skromna periferijska kafanica, u civilu, prisno drugarstvo između komunista. Ovdje – kraljevski dvorac sa nekim feudalnim "mirisom", gdje prvo vučjak onjuši posjetioca prije rukovanja s domaćinom – odjevenim u besprekorno skrojenu [[Maršal Jugoslavije|maršalsku]] uniformu. Nestala je ona drugarska prisnost, ona emigrantska toplina ilegalnosti.{{sfn|Marković|1997|p=350}}}} 1946. godine, CK KPJ doneo je odluku da uputi Markovića u diplomatsku službu – kao pukovnika JNA, poslala ga je u Zapadnu Nemačku, gde je bio predstavnik Jugoslovenske armije koji je obilazio garnizone i držao predavanja o Jugoslaviji i partizanskoj borbi. Zapravo je putovao po američkoj okupacionoj zoni i držao predavanja američkim vojnicima i oficirima. Predavanja su bila podeljena na tri ciklusa: istorija Jugoslavije od 1918. do 1941. godine, [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] i osnivanje Federativne Republike. Bio je u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za vreme [[Nirnberški proces|suđenja nacistima]] i uspeo je da dobije mesto u sali kao posmatrač. Takođe se bavio repatrijacijom jugoslovenskih ratnih zarobljenika koji su se još uvek nalazili u Nemačkoj.{{sfn|Marković|1997|pp=359–366}} U jesen 1946. godine, Marković se vraća u Beograd i postaje predavač političke ekonomije na [[Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu|Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu]]. Na osnovu svojih predavanja i zalaganjima [[Mitra Mitrović|Mitre Mitrović]] objavio je knjigu ''Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma'' u 30.000 primeraka.{{sfn|Marković|1997|pp=371–381}} U proleće [[1948]]. godine, Marković je obavešten o planovima da bude novi jugoslovenski ambasador u Londonu.{{sfn|Marković|1997|pp=381–382}} Ove planove naglo je prekinula Rezolucija Informbiroa u junu 1948. godine. Da stvar bude gora po Markovića, istog meseca isplivala je njegova prepiska sa Karlom Hudomaljem, koju je u Jugoslaviju dostavio jedan od jugoslovenskih iseljenika u Francuskoj, i u kojoj je on rukovodstvo oko Tita nazivao "trockistima" i "govnarijom".{{sfn|Gužvica|2020|p=108}}<ref>[https://istorija20veka.rs/wp-content/uploads/2019/01/2019_1_03_guz_53-74.pdf Stefan Gužvica, "The Spanish Inquisition: Factional Struggles among the Yugoslav Interbrigadistas", ''Istorija 20. veka'' 1/2019, 61.]</ref> Marković je tada već bio pod nadzorom [[UDBA|Udbe]], jer je bio deo "kružoka" nezadovoljnih veterana komunističkog pokreta koji je predvodio [[Dragotin Gustinčič]] i u kom je bio njegov prijatelj Labud Kusovac.{{sfn|Previšić|2022|p=439}} Na početku školske 1948/[[1949]]. godine, 2. septembra, održan je partijski sastanak ćelije Ekonomskog fakulteta. Na tom sastanku, Mirko Marković se javno izjasnio kao pristalica Rezolucije Informbiroa. Nakon što je njegov stav dočekan povicima "Dole izdajnik!" i izjavom da će biti isključen iz partije, Marković je odgovorio: {{citat|Možete me isključiti iz Partije, ali vi ste već isključena Partija!{{sfn|Radanović|2016|pp=66–67}}}} Dva dana kasnije, 4. septembra 1948. godine, Mirko Marković je uhapšen. Petnaest meseci držan je u [[Glavnjača|Glavnjači]] bez suđenja, ali nije mučen. Odatle je krajem decembra 1949. godine prebačen u zatvor na [[Ada Ciganlija|Adi Ciganliji]]. U jesen [[1950]]. godine je, sa grupom od petnaestak interbrigadista i predratnih komunista, prebačen sa Ade Ciganlije na Goli otok.{{sfn|Radanović|2016|p=67}} Na Golom otoku je, kao i drugi zatvorenici, podvrgavan torturi. Na jednoj od "partijskih konferencija" koje su tamo održavane, na zahtev da izvrši samokritiku, Marković je odgovorio "[[Staljin]] je u pravu. Tito uopšte nije!", na šta ga je jedan od aktivista udario šakom toliko jako da mu je izbio zub. Kada je nakon toga upitan želi li revidirati stav, ponovio je: "Staljin je u pravu!"{{sfn|Previšić|2022|pp=458–459}} Kao i drugi istaknuti komunisti, Marković je jedno vreme proveo u zloglasnom "Radilištu 101", odnosno "Petrovoj Rupi".{{sfn|Marković|1997|pp=396–398}} Prisustvovao je ubistvu [[Dragan Ozren|Dragana Ozrena]], samoubistvu Danila Drezgića i smrti pukovnika Sava Vukčevića od [[Tuberkuloza|tuberkuloze]].{{sfn|Marković|1997|pp=405–406}} Marković je, formalno, u jesen 1950. godine bio osuđen na dve godine društveno-korisnog rada. Međutim, na Golom otoku će ostati sve do [[14. februara]] [[1954]]. godine.{{sfn|Marković|1997|p=391, 413}} Ernest Hemingvej odbio je da dođe u posetu Jugoslaviji jer je njegov prijatelj bio tamo na robiji.<ref>[https://www.pobjeda.me/clanak/kad-zvono-zvoni-za-markovica-i-hemingveja Stojan Stamenić, "Kad zvono zvoni za Markovića i Hemingveja", ''Pobjeda'', 30. decembra 2024.]</ref> === Karijera posle Golog otoka === Po povratku sa Golog otoka, ponovo se nastanio u Beogradu. Kao i mnogi bivši Golootočani, u početku se susretao sa izbegavanjima od strane prijatelja i poznanika. Izdržavao ga je rođak i par prijatelja koji nisu strahovali od sastanaka sa njim. Probao je da objavi reizdanje svog udžbenika iz političke ekonomije, ali mu nije dozvoljeno. Na kraju mu je priznat partijski i radni staž od 1925. godine i dobio je posao naučnog saradnika na Ekonomskom institutu FNRJ. Marković je želeo da napiše kritiku [[Milovan Đilas|Đilasove]] teze da ekonomski sistem Sovjetskog Saveza nije socijalizam, nego državni kapitalizam. Svestan činjenice da ne može otvoreno da iznese takav argument, odlučio je da napiše knjigu o SAD kao primeru državnog kapitalizma, na osnovu kog bi bilo očigledno da SSSR nije nimalo nalik takvom sistemu. Knjiga je objavljena pod naslovom ''Razvoj i problemi privrede SAD'' [[1956]]. godine. Izdanje je u potpunosti povučeno iz prodaje, ali je bilo dostupno u bibliotekama.{{sfn|Marković|1997|pp=413–419}} Posle toga, Marković je počeo da se bavi istraživanjima društvene reprodukcije u socijalističkoj Jugoslaviji. Njegov dalji rad prekinulo je novo hapšenje. U talasu represija sumnjivih bivših ibeovaca usled pogoršanja odnosa sa SSSR-om, Marković je uhapšen [[4. juna]] [[1958]]. godine. Poslat je na otok [[Sveti Grgur (otok)|Sveti Grgur]], sa kog je pušten tek [[23. decembra]] [[1960]]. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=419–420}}<ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000791.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Marković – Marković".]</ref> Posle ponovnog puštanja iz zatvora, počeo je da se zanima za probleme [[Kineska revolucija (1949)|Kineske revolucije]] i za razvoj i potencijal kibernetike. Čitao je američku i sovjetsku literaturu o kibernetici i počeo da radi na Zavodu za ekonomske ekspertize, prvo kao prevodilac, a potom i kao istraživač. Njegova knjiga ''Kibernetika i njena primena'' postala je de fakto udžbenik JNA, jer se vojska jako zanimala za tu temu i otkupila praktično celi tiraž.{{sfn|Marković|1997|pp=420–421}} [[1970]]. godine, zaposlio se na Institutu za sisteme planiranja i upravljanja kao naučni savetnik. Tu je objavio više dela iz oblasti kibernetike do i posle svog penzionisanja [[1973]]. godine. Mirko Marković ostao je aktivan u javnom životu sve do svoje smrti. Njegov poslednji polemički članak, "Šta najamni radnik prodaje – rad ili radnu snagu" objavio je časopis ''Horizont'', već posthumno, u avgustu [[1988]]. godine. Mirko Marković umro je u Veloj Luci na Korčuli 29. juna [[1988]]. godine. Istoričar [[Milan Radanović]] ovako je ocenio lik i delo Mirka Markovića: {{citat|Iako Markovićevu ličnost nije lako idealizovati zbog određenih kontroverzi, ona ostaje privlačna, ali ne samo zbog zanimljivog životnog puta jednog osobenog marginalca u vrtlogu krupnih istorijskih zbivanja. Ono što ličnost Mirka Markovića čini dodatno zanimljivom jeste neobična podvojenost karakternih suprotnosti: neutoljiva ambicioznost i istrajni nonkonformizam u jednoj osobi. Mirko Marković je umeo da stvara neprijatelje, i pored primetne oštroumnosti. Neke ličnosti čije je neprijateljske predrasude nehotice pothranjivao bili su krupni akteri političkog života posleratne Jugoslavije.{{sfn|Radanović|2016|p=52}}}} == Porodica == Mirko Marković imao je dve sestre i dva brata. On je bio najmlađi. Svi su aktivno učestvovali u komunističkom pokretu. Njihovu majku Milenu-Miku Marković streljali su italijanski okupatori pred rodnom kućom u Piperima 1943. godine.{{sfn|Marković|1997|p=353}} * '''Stoja Marković''' (1896–1947) je za vreme Prvog svetskog rata bila komita. Borila se protiv [[Vojna generalna uprava u Crnoj Gori|Austrougarske okupacije Crne Gore]] i već tad je stekla nadimak ''Hajdučica Stoja''. Posle Prvog svetskog rata postala je članica KPJ, a od 1922. godine bila je u gerili sa svojim stricem Vukašinom. Tokom jednog obračuna sa kraljevskim žandarmima, Stoja je ranjena i uhapšena. 1926. godine je osuđena na 20 godina zatvora, ali je KPJ organizovala njeno bekstvo i poslala je u Moskvu, gde se školovala na KUNMZ-u. Bila je udata za komunistu Miloša Blagojevića (1899–1938), koji je streljan za vreme Velike čistke. Posle Drugog svetskog rata, vratila se u Jugoslaviju sa sestrom i decom. Umrla je od tuberkuloze u Beogradu 21. juna 1947. godine.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/ZENE%20CG_2022%20ENG.pdf Olivera Todorović, Tijana Todorović, Svetlana Lola Miličković, ''Women of Montenegro'' (Podgorica: Radosav Ljumović, 2022), 59.]</ref>{{sfn|Vujošević|2019|p=31}} * '''Zara Marković''' (1899–1988) takođe se školovala na KUNMZ-u u SSSR-u, posle čega je učestvovala u kolektivizaciji na [[Kavkaz|Kavkazu]]. Posle rata se vratila u Jugoslaviju. Bila je nosilac ordena zasluga za narod sa zlatnom zvezdom.<ref>[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2022/07/J.-Kecman---ene-Jugoslavije-final-pisi.pdf Jovanka Kecman, ''Žene Jugoslavije u radničkom pokretu i ženskim organizacijama: 1918-1941'' (Beograd: Narodna knjiga, Institut za savremenu istoriju, 1978), 417.]</ref><ref>Tanjug, "Umrla stara revolucionarka Zara Marković", ''Politika'' br. 26673, 1. januara 1988, 6.</ref> * '''Radule Marković''' (''Radule Stijenski'', 1901–1966) takođe se borio u gerili Vukašina Markovića i 1927. godine emigrirao u SSSR. U SSSR-u je živeo pod imenom Radule Stijenski i postao najpoznatiji sovjetski pesnik iz Jugoslavije. Pisao je poeziju, prozu i dečije pesme i priče. Često je svoju poeziju javno izvodio uz [[gusle]]. Za vreme Drugog svetskog rata, Radule Stijenski bio je aktivista Sveslovenskog komiteta u Moskvi. Posle rata se vratio u Jugoslaviju, te je 1947. i 1948. predavao ruski jezik i književnost na Višoj pedagoškoj školi na [[Cetinje|Cetinju]]. Posle Rezolucije Informbiroa prebegao je u Albaniju, a odatle se vratio u SSSR. Bio je urednik informbirovskih moskovskih novina ''Za socijalističku Jugoslaviju''. Najpoznatije delo mu je istorijski roman-trilogija ''Ognjište slobode'', koji nikad nije preveden na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]. Preminuo je u Moskvi [[5. februara]] [[1966]]. godine.<ref>[https://www.livelib.ru/author/448870-radule-stijenskij "Биография — Радуле Стийенский", ''Livelib.ru'']</ref> * '''Jole Marković''' (1904) bio je u gerili sa stricem Vukašinom i uhapšen je nakon ranjavanja 1924. godine, zajedno sa sestrom Stojom. 1926. godine osuđen je na petnaest godina zatvora. Proveo je trinaest godina na robiji u [[Zenica|Zenici]] i pušten je na slobodu 1937. godine. Bio je jedan od organizatora [[Ustanak u Crnoj Gori (1941.)|Ustanka u Crnoj Gori 1941. godine]]. Bio je zamenik Ministra poljoprivrede [[Socijalistička Republika Crna Gora|Socijalističke Republike Crne Gore]]. Nakon Rezolucije Informbiroa, pobegao je u Albaniju, odakle je izvodio oružane upade u Jugoslaviju. Tokom jednog od tih napada je uhapšen i poslat na Goli otok. Bio je na Golom otoku od [[1956]]. do [[1959]]. godine.<ref>Slobodan Petrović, ''Sedam sekretara SKOJ-a'' (Beograd: Rad, 1962), 591.</ref><ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000781.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Markotić – Marković".]</ref><ref>[https://znaci.org/00002/340.pdf Božo Lazarević, "Ustanak u Piperima", u ''Ustanak naroda Jugoslavije 1941. godine: Zbornik, knjiga prva'' (Beograd: Vojno delo, 1964), 39–62.]</ref>{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Sin Mirka Markovića, Draško Marković, izvršni je direktor za ljudske resurse kompanije [[Telekom Srbija]] te član Upravnog odbora [[SD Crvena zvezda|Sportskog društva Crvena zvezda]].<ref>[https://telekomsrbija.com/sr/o-nama/upravljanje-i-korporativna-struktura/drasko-markovic/ "Draško Marković", ''Telekom Srbija'']</ref><ref>[https://zrkcrvenazvezda.rs/odrzana-izborna-s%D0%BAupstina-sd-crvena-zvezda/ "Održana izborna skupština SD Crvena zvezda", 24. maja 2022, ''zrkcrvenazvezda.rs''.]</ref> == Bibliografija == * ''Бродарка'' (Москва, Ленинград: Земля и фабрика, 1930) * ''Югославия'' (''Jugoslavija'') (Москва: Молодая гвардия, 1933) * "Как живут крестьяне Югославии", [https://www.booksite.ru/kolh/1935_10.pdf ''Колхозник: литературно-политический и научно-популярный ежемесячный журнал'' 10/1935], 93–102. * "They Paid for Their Drinks", [https://classic.esquire.com/issue/19400201/print ''Esquire'', 1. februar 1940.] (pod pseudonimom ''John Mirko'') * ''The Yugoslavian Front Against Fascism – The Truth About the Partisan Army and the Legend of Drazha Mikhailovich'' (Pittsburgh: Slobodna reč, 1942) * ''[https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Mirko%20Markovic/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Amerike%20n%20(175)/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Ameri%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Da smo načisto: Pogled iz Amerike na Jugoslaviju 1939-1945]'' (Pittsburgh: Slobodna Reč, 1945) * ''Borba u Americi za novu Jugoslaviju'' (Beograd: Prosveta, 1946) * ''O političkoj ekonomiji: predmet i metode političke ekonomije'' (Beograd: Izdanje Odbora za udžbenike E.K.V.Š., 1947) * ''[https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Mirko%20Markovic/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20impe%20(182)/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' (Beograd: Narodna knjiga, 1948) * ''Monopolistički stadijum kapitalizma: prema programu političke ekonomije'' (Beograd: Naučna knjiga, 1948) * ''Razvoj i problemi privrede SAD'' (Beograd: Ekonomski institut FNRJ, 1956) * ''Kibernetika i njena primena'' (Beograd: Zavod za ekonomske ekspertize, 1967) * ''Kibernetika i sistemi'' (Beograd: Institut za sisteme planiranja i upravljanja, 1970) * ''Prilaz kibernetici'' (Beograd: Savremena administracija, 1972) * ''Dani nezaboravni: Uspomene jednog interbrigadiste iz Španije'' (Cetinje: Obod, 1973) * ''Osnovni pravci nauke o upravljanju u SAD i SSSR'' (Beograd: Poslovna politika, 1980) * ''Jugoslovenski napredni pokret u SAD i Kanadi, 1935–1945'' (sa Strahinjom Maletićem, Harry. M Justizom i Milošem Grubićem; Toronto: Nordam Jugoslav Publishers, 1983) * ''Odabrani put: Memoari'' (Podgorica: CID, 1997) == Reference == {{Izvori|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|title=Kazivanja Nikole Kovačevića Starog|date=1981|publisher=Centar za kulturu|location=Nikšić|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Jovan%20Bojovic/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Starog%20(154)/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Sta%20-%20Jovan%20Bojovic.pdf}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940|date=2020|publisher=Srednja Europa|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |ref=harv}} * {{cite book |last1=Marković|first1=Mirko|title=Odabrani put: Memoari|date=1997|publisher=CID|location=Podgorica|ref=harv}} * {{cite book |last1=Previšić|first1=Martin|title=Goli otok: Istorija|date=2022|publisher=Vukotić Media|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Radanović|first1=Milan|title=Jugoslovenski interbrigadisti pred Kontrolnom komisijom CK KPJ 1945–1949|date=2016|publisher=Diplomski rad|location=Univerzitet u Beogradu|ref=harv}} * {{cite book|last1=Vujošević|first1=Ubavka|title=Nestajali netragom: Jugosloveni – žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom Savezu 1927–1953.|date=2019|publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} {{Lifetime|1906|1988|Marković, Mirko}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Španski borci]] ozzccugwppfmt5agrdijerifo9ubuk4 Mizocitoza 0 4719552 42661041 42601695 2026-07-26T17:29:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42661041 wikitext text/x-wiki [[File:Suctoria1 wiki.jpg|mini|[[Suctoria]] (podklasa u kladusu [[Phyllopharyngea]]), reprezentativna slika organizama s mizocitoznim načinom ishrane]] '''Mizocitoza''' (od grčkog: '''myzein''', (''μυζεῖν'') što znači "usisati" i '''kytos''' (''κύτος'') što znači "posuda", što se odnosi na "ćeliju") je način ishrane koji se pronalazi kod nekih [[heterotrofija|heterotrofnih]] [[organizam]]a. Također se naziva "ćelijski vampirizam" jer predatorska [[ćelija (biologija)|ćelija]] probija [[ćelijski zid]] i/ili [[ćelijska membrana|ćelijsku membranu]] ćelije plijena pomoću cijevi za hranjenje, '''konoida''', usisava ćelijski sadržaj i probavlja ga. Mizocitoza se susreće kod [[Myzozoa]]<ref>{{Cite journal|url = https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.elsevier-5d35e684-a832-3187-bc57-5f3d2ba06a04|doi = 10.1016/j.ejop.2004.01.002|title = Protalveolate phylogeny and systematics and the origins of Sporozoa and dinoflagellates (Phylum Myzozoa nom. Nov.)|year = 2004|last1 = Cavalier-Smith|first1 = T.|last2 = Chao|first2 = E.E.|journal = European Journal of Protistology|volume = 40|issue = 3|pages = 185–212|url-access = subscription|archive-date = 2024-11-27|access-date = 2026-01-23|archive-url = https://web.archive.org/web/20241127061742/https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.elsevier-5d35e684-a832-3187-bc57-5f3d2ba06a04|url-status = dead}}</ref>, a također i kod nekih vrsta [[Ciliophora]] (obje uključuju [[alveolata|alveolate]]). Klasičan primjer mizocitoze je metoda hranjenja zloglasnog grabežljivog cilijata, ''[[Didinium]]a'', koji se često prikazuje kako proždire nesretnog ''[[Paramecium]]a''.<ref>{{cite AV media | title =Didinium eats Paramecium | url =https://www.youtube.com/watch?v=arLutw0b-AY | access-date =21 May 2020 }}</ref> Prvobitno se smatralo da su se [[Suctoria|suktorijski]] [[Ciliophora|cilijati]] hranili isključivo mizocitozom, usisavajući citoplazmu plijena putem površinski pseudopodija [[slamčica|nalik slamci]]. Sada je poznato da se oni ne hrane mizocitozom, već zapravo manipuliraju i truju uhvaćeni plijen svojim pseudopodima nalik pipcima.<ref name=Rudzinska1973>{{Cite journal| last1 = Rudzinska | first1 = M. A.| title = Do Suctoria Really Feed by Suction?| url = https://archive.org/details/sim_bioscience_1973-02_23_2/page/n28 | jstor = 1296568| journal = BioScience| volume = 23| issue = 2| pages = 87–94| year = 1973| doi = 10.2307/1296568}}</ref> Mizocitoza se javlja i kod dinoflagelata i kod euglenozoa.<ref>{{Cite journal |last1=Lukeš |first1=Julius |last2=Leander |first2=Brian S. |last3=Keeling |first3=Patrick J. |date=2009-06-16 |title=Cascades of convergent evolution: The corresponding evolutionary histories of euglenozoans and dinoflagellates |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=106 |issue=supplement_1 |pages=9963–9970 |doi=10.1073/pnas.0901004106 |doi-access=free |pmc=2702789 |pmid=19528647}}</ref> Ishrana [[Myzozoa]] omogućava unos neophodnih nutrijenata kao što su ugljik i dušik.<ref>{{Cite journal |last1=Waller |first1=Ross F. |last2=Carruthers |first2=Vern B. |date=2024-12-18 |title=Adaptations and metabolic evolution of myzozoan protists across diverse lifestyles and environments |journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews |volume=88 |issue=4 |pages=e0019722 |doi=10.1128/mmbr.00197-22 |issn=1098-5557 |pmc=11653781 |pmid=39387588}}</ref> Mizocitoza je sekvencijalna i pretpostavlja se da uključuje transdukciju signala, gdje se enzimi i molekuli oslobađaju kako bi probili membranu svog plijena. Tokom mizocitoze kod nekih dinoflagelata, "vakuola hrane" ćelije se uvećava i može formirati privremenu cistu nakon hranjenja.<ref>{{Cite journal |last1=Sam-Yellowe |first1=Tobili Y. |last2=Fujioka |first2=Hisashi |last3=Peterson |first3=John W. |date=2022-04-11 |title=Ultrastructure of Myzocytosis and Cyst Formation, and the Role of Actin in Tubular Tether Formation in Colpodella sp. (ATCC 50594) |journal=Pathogens (Basel, Switzerland) |volume=11 |issue=4 |pages=455 |doi=10.3390/pathogens11040455 |doi-access=free |issn=2076-0817 |pmc=9027189 |pmid=35456130}}</ref> Pretpostavlja se da aktin podržava formiranje "tubularnog lanca" tokom mizocitoze.<ref>{{Cite journal |last1=Sam-Yellowe |first1=Tobili Y. |last2=Fujioka |first2=Hisashi |last3=Peterson |first3=John W. |date=2022-04-11 |title=Ultrastructure of Myzocytosis and Cyst Formation, and the Role of Actin in Tubular Tether Formation in Colpodella sp. (ATCC 50594) |journal=Pathogens (Basel, Switzerland) |volume=11 |issue=4 |pages=455 |doi=10.3390/pathogens11040455 |doi-access=free |issn=2076-0817 |pmc=9027189 |pmid=35456130}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Daljnje čitanje == * {{aut|Eva C. M. Nowack and [[Michael Melkonian]]}} (2010) [http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/365/1541/699.full ''Endosimbiotske asocijacije unutar protista''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027065419/http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/365/1541/699.full |date=2015-10-27 }} Phil. Trans. R. Soc. B 12. mart 2010. izd. 365 br. 1541 699-712 {{načini ishrane}} [[Kategorija:Načini ishrane]] db3ifsg2a6np31fhjole7m7opg7ww8x Crysencio Summerville 0 4723157 42661028 42637373 2026-07-26T16:51:24Z Edgar Allan Poe 29250 42661028 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Crysencio Summerville | slika = Crysencio Summerville of West Ham United.jpeg | slika_širina = | punoime = {{nowrap|Crysencio Jilbert Sylverio Cirro Summerville}} | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|10|30|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|NIZ}} [[Rotterdam]] | rodnadržava = [[Nizozemska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.74 m | pozicija = krilo | trenutniklub = {{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal (fudbal)|Al-Hilal]] | brojnadresu = 38 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2018 – 2020 | klubovi1 = {{flagicon|NIZ}} [[Feyenoord]] | nastupi(golovi)1 = 0 (0) | godine2 = 2018 – 2019 | klubovi2 = → {{flagicon|NIZ}} [[FC Dordrecht|Dordrecht]] | nastupi(golovi)2 = 18 (5) | godine3 = 2019 – 2020 | klubovi3 = → {{flagicon|NIZ}} [[ADO Den Haag]] | nastupi(golovi)3 = 21 (2) | godine4 = 2020 – 2024 | klubovi4 = {{flagicon|ENG}} [[Leeds United F.C.|Leeds United]] | nastupi(golovi)4 = 77 (23) | godine5 = 2024 – 2026 | klubovi5 = {{flagicon|ENG}} [[West Ham United F.C.|West Ham United]] | nastupi(golovi)5 = 50 (6) | godine6 = 2026 | klubovi6 = {{flagicon|SAU}}[Al-Hilal (fudbal)|Al-Hilal]] | nastupi(golovi)6 = (0) | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2026 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|NIZ}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 6 (2) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 26.7.2026 }} '''Crysencio Jilbert Sylverio Cirro Summerville''' ([[Rotterdam]], [[30. listopada]] [[2001.]]), [[Nizozemska|nizozemski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao krilo. Karijeru je započeo u [[Feyenoord]]u, ali se nije uspio izboriti za mjesto u prvoj postavi pa je dvije sezone proveo po posudbama prije nego je [[2020.]] godine prešao u [[Leeds United F.C.|Leeds United]]. Od [[2024.]] godine igrao je za [[West Ham United F.C.|West Ham United]], odakle [[2026.]] godine prelazi u [[Al-Hilal (fudbal)|Al-Hilal]]. Iako je [[surinam]]skog porijekla, Summerville je od juniorskih kategorija predstavljao Nizozemsku, a svoj debi za [[Fudbalska reprezentacija Nizozemske|seniorsku reprezentaciju]] imao je [[2026.]] godine, kada je nastupio i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetskom prvenstvu u Sjevernoj Americi]]. {{Sastav Nizozemska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Summerville, Crysencio}} [[Kategorija:Nizozemski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Feyenoorda]] [[Kategorija:Fudbaleri Leeds Uniteda]] [[Kategorija:Fudbaleri West Ham Uniteda]] [[Kategorija:Biografije, Rotterdam]] p53hc4jjzf2bsw6w8nm4wgirge6a0hl 42661029 42661028 2026-07-26T16:51:41Z Edgar Allan Poe 29250 42661029 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Crysencio Summerville | slika = Crysencio Summerville of West Ham United.jpeg | slika_širina = | punoime = {{nowrap|Crysencio Jilbert Sylverio Cirro Summerville}} | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|2001|10|30|hr=da}} | rodnigrad = {{flagicon|NIZ}} [[Rotterdam]] | rodnadržava = [[Nizozemska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.74 m | pozicija = krilo | trenutniklub = {{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal (fudbal)|Al-Hilal]] | brojnadresu = 38 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2018 – 2020 | klubovi1 = {{flagicon|NIZ}} [[Feyenoord]] | nastupi(golovi)1 = 0 (0) | godine2 = 2018 – 2019 | klubovi2 = → {{flagicon|NIZ}} [[FC Dordrecht|Dordrecht]] | nastupi(golovi)2 = 18 (5) | godine3 = 2019 – 2020 | klubovi3 = → {{flagicon|NIZ}} [[ADO Den Haag]] | nastupi(golovi)3 = 21 (2) | godine4 = 2020 – 2024 | klubovi4 = {{flagicon|ENG}} [[Leeds United F.C.|Leeds United]] | nastupi(golovi)4 = 77 (23) | godine5 = 2024 – 2026 | klubovi5 = {{flagicon|ENG}} [[West Ham United F.C.|West Ham United]] | nastupi(golovi)5 = 50 (6) | godine6 = 2026 | klubovi6 = {{flagicon|SAU}} [[Al-Hilal (fudbal)|Al-Hilal]] | nastupi(golovi)6 = (0) | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2026 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|NIZ}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 6 (2) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 26.7.2026 }} '''Crysencio Jilbert Sylverio Cirro Summerville''' ([[Rotterdam]], [[30. listopada]] [[2001.]]), [[Nizozemska|nizozemski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao krilo. Karijeru je započeo u [[Feyenoord]]u, ali se nije uspio izboriti za mjesto u prvoj postavi pa je dvije sezone proveo po posudbama prije nego je [[2020.]] godine prešao u [[Leeds United F.C.|Leeds United]]. Od [[2024.]] godine igrao je za [[West Ham United F.C.|West Ham United]], odakle [[2026.]] godine prelazi u [[Al-Hilal (fudbal)|Al-Hilal]]. Iako je [[surinam]]skog porijekla, Summerville je od juniorskih kategorija predstavljao Nizozemsku, a svoj debi za [[Fudbalska reprezentacija Nizozemske|seniorsku reprezentaciju]] imao je [[2026.]] godine, kada je nastupio i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetskom prvenstvu u Sjevernoj Americi]]. {{Sastav Nizozemska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Summerville, Crysencio}} [[Kategorija:Nizozemski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Feyenoorda]] [[Kategorija:Fudbaleri Leeds Uniteda]] [[Kategorija:Fudbaleri West Ham Uniteda]] [[Kategorija:Biografije, Rotterdam]] 4e5w0w5gy18aurlgzspum21yp0wzoeb Vozinha 0 4723165 42661025 42659143 2026-07-26T16:36:22Z Edgar Allan Poe 29250 42661025 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Vozinha | slika = Vozinha Fifa World Cup 2026 Saudia Arabia vs Cabo Verde (cropped).jpg | slika_širina = | punoime = Josimar José Évora Dias | nadimak = | datumrođenja = {{Datum rođenja i dob|1986|6|3|hr=da}} | rodnigrad = {{nowrap|{{flagicon|CPV}} [[Mindelo]], [[Zelenortska Republika]]}} | rodnadržava = | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.89 m | pozicija = golman | trenutniklub = {{flagicon|ČIL}} [[Colo-Colo]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2007 – 2011 | klubovi1 = {{flagicon|ZEL}} [[Batuque FC|Batuque]] | nastupi(golovi)1 = | godine2 = 2011 – 2012 | klubovi2 = {{flagicon|ZEL}} [[CS Mindelense|Mindelense]] | nastupi(golovi)2 = | godine3 = 2012 – 2015 | klubovi3 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} [[Progresso Associação do Sambizanga|Progresso do Sambizanga]]}} | nastupi(golovi)3 = 51 (0) | godine4 = 2015 | klubovi4 = {{flagicon|ZEL}} [[CS Mindelense|Mindelense]] | nastupi(golovi)4 = | godine5 = 2015 – 2016 | klubovi5 = {{flagicon|MOL}} [[FC Zimbru Chișinău|Zimbru Chișinău]] | nastupi(golovi)5 = 26 (0) | godine6 = 2016 – 2017 | klubovi6 = {{flagicon|POR}} [[Gil Vicente F.C.|Gil Vicente]] | nastupi(golovi)6 = 28 (0) | godine7 = 2017 – 2022 | klubovi7 = {{flagicon|CIP}} [[A. E. Limasol]] | nastupi(golovi)7 = 116 (0) | godine8 = {{nowrap|2022 – 2024&nbsp;&nbsp;&nbsp;}} | klubovi8 = {{flagicon|SLK}} [[AS Trenčín|Trenčín]] | nastupi(golovi)8 = 34 (0) | godine9 = 2024 – 2026 | klubovi9 = {{flagicon|POR}} [[G.D. Chaves|Chaves]] | nastupi(golovi)9 = 51 (0) | godine10 = 2026 – | klubovi10 = {{flagicon|ČIL}} [[Colo-Colo]] | nastupi(golovi)10 = 0 (0) | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2012 – | nacionalneekipe1 = {{nowrap|{{NogRep|ZEL}}}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 94 (0) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 26.7.2026 }} '''Josimar José Évora Dias''' ({{IPA-pt|ʒɔ.zi.ˈmaɾ ʒu.ˈzɛ ˈɛ.vu.ɾɐ ˈdi.ɐʃ|lang}}), poznatiji kao '''Vozinha''' ({{small|kapverdski:}} {{IPA|[vɔ.ˈzi.ɲɐ]|lang}}; [[Mindelo]], [[3. lipnja]] [[1986.]]), nogometni golman i reprezentativac [[Zelenortska Republika|Zelenortske Republike]]. Trenutno igra za [[Colo-Colo]] u [[Čile]]u. Roditelji su mu htjeli dati ime Valdano po argentinskom nogometašu [[Jorge Valdano|Jorgeu Valdanu]], ali zelenortske vlasti nisu im dozvolile to ime. Nakon toga su se odlučili za ime Josimar po uzoru na [[Josimar (fudbaler, rođen 1961.|istoimenog]] brazilskog nogometaša koji je igrao na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|Svjetskom prvenstvu 1986.]] godine. Osobno ime koristio je sve dok se nije preselio u [[Angola|Angolu]], gdje je već igrao još jedan golman istog imena, nakon čega je počeo koristiti nadimak '''Vozinha''', koji su mu dali baka i djed, koji su ga odgojili. Njegov mlađi brat [[Delmiro]] također je nogometaš. Karijeru je započeo u lokalnim klubovima da bi [[2012.]] godine prešao u [[Angola|angolski]] [[Progresso Associação do Sambizanga|Progresso do Sambizanga]]. Nakon isteka trogodišnjeg ugovora kratko se vratio u lokalni [[CS Mindelense|Mindelense]], nakon čega seli u Europi, braneći za [[FC Zimbru Chișinău|Zimbru Chișinău]], [[Gil Vicente F.C.|Gil Vicente]], [[A. E. Limasol]] i [[AS Trenčín|Trenčín]] prije prelaska u [[G.D. Chaves|Chaves]], koji je napustio nakon istega ugovora u srpnju [[2026.]] godine, nakon uspjeha na Svjetskom prvenstvu. Nakon toga potpisuje za čileanski [[Colo-Colo]].<ref name="ReutersVozinhaColoColo">{{cite news |title=Cape Verde World Cup hero Vozinha agrees move to Chile's Colo Colo |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/cape-verde-world-cup-hero-vozinha-agrees-move-chiles-colo-colo-2026-07-25/ |work=Reuters |date=25 July 2026 |access-date=25 July 2026 }}</ref><ref name="APVozinhaColoColo">{{cite news |last=Batschke |first=Nayara |title=Cape Verde's World Cup sensation Vozinha to join Chile club Colo Colo |url=https://apnews.com/article/world-cup-soccer-football-chile-colo-colo-vozinha-cape-verde-7706f6318e65a82d1e149413b30352a3 |work=Associated Press |date=25 July 2026 |access-date=25 July 2026 }}</ref> Za [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|reprezentaciju Zelenortske Republike]] debitirao je [[2012.]] godine, sudjelujući na brojnim kontinentalnim natjecanjima u narednim godinama. Godine [[2026.]] bio je dio reprezentacije koja je izborila debitantski nastup na [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetskom prvenstvu]] te je branio gol svoje reprezentacije u debitantskom nastupu protiv aktualni europskih prvaka [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolske]]. Iako su Španjolci bili favoriti, utakmica je završila 0:0 te su Zelenorćani tako izborili svoj prvi bod u debiju koji je opisan kao senzacija. Vozinha je obranio sedam udaraca te je bio proglašen za Igrača utakmice,<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |access-date=2026-06-15 |website=www.fifa.com|title=Superior Player of the Match - every winner}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/spain-cabo-verde-highlights-match-report|title=Spain held by spirited Cape Verde in World Cup opener|website=FIFA|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|date=2026-06-15|language=en|access-date=2026-06-15}}</ref> a zbog svog nastupa dobio je pohvale diljem svijeta.<ref>{{Cite web |last=Coates |first=Live ReportingCharlotte |title=Spain vs Cape Verde LIVE: FIFA World Cup Group H score, commentary, updates & stats |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cr7xnk3eygxt |access-date=2026-06-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hall |first=Meghan L. |title=Vozinha! Cape Verde goalkeeper makes unbelievable saves vs. Spain in World Cup |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/06/15/vozhina-saves-cape-verde-vs-spain-goalkeeper-2026-world-cup/90559777007/ |access-date=2026-06-15 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> S 40 godina i 12 dana, Vozinha je postao najstariji igrač neke reprezentacije koji je igrao u debitantskom meču svoje reprezentacije na Svjetskom prvenstvu, prestigavši rekord koji je samo dan ranije postavio [[Eloy Room]] iz [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|reprezentacije Curaçaa]], te deveti najstariji igrač u historiji turnira.<ref name="Conway">{{cite web |last=Conway |first=Elizabeth |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0ryz4n2v0qo |title=The 40-year-old keeper who inspired Cape Verde's historic debut |publisher=BBC Sport |date=15 June 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bell |first=Graham |date=15 June 2026 |title=The Oldest Players in World Cup History |url=https://theanalyst.com/articles/oldest-players-in-world-cup-history |access-date=15 June 2026 |website=theanalyst.com |language=}}</ref> Također je postao treći najstariji golman koji je sačuvao netaknutu mrežu na Svjetskom prvenstvu, pri čemu je postao drugi golman preko 40 godina po broju obrana u jednoj utakmici Svjetskog prvenstva.<ref>{{Cite web |last=Tweedale |first=Ali |date=15 June 2026 |title=How Cape Verde Frustrated Spain to Pull Off One of the World Cup’s Biggest Ever Shocks |url=https://theanalyst.com/articles/how-cape-verde-frustrated-spain-world-cup-history-draw-shock |access-date=15 June 2026 |website=theanalyst.com |language=}}</ref> Na kraju prvenstva, iako je njegova reprezentacija ispala u šesnaestini finala, Vozinha je izabran u idealnu momčad kao najbolji golman turnira.<ref>{{cite web |last=Navarrete |first=Lucas |url=https://sports.yahoo.com/articles/mbapp-bellingham-cucurella-2026-fifa-135513147.html |title=Mbappé, Bellingham and Cucurella make 2026 FIFA World Cup Dream XI |publisher=Yahoo! Sports |date=22 July 2026 }}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/DbGlRLbk1pJ/?igsh=bjQ3aWVyNzlzZGQx| title=Instagram }}</ref> == Reference == {{reflist}} {{Sastav Zelenortska Republika 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1986||}} [[Kategorija:Zelenortski fudbaleri]] q1ogpqveuk9ws7fapso5t9bhv0nlhhc Korisnik:Aca/igralište3 2 4724119 42660999 42660985 2026-07-26T13:36:57Z Aca 108187 + 42660999 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedija:Istaknuti_članci/styles.css" /> __NOTOC__ <div class="featured-page"> <div class="featured-hero"> <div class="featured-hero-main"> <div class="featured-hero-symbol">[[Datoteka:Cscr-featured.png|60px|alt=Zvijezda koja označava istaknute članke]]</div> <div class="featured-hero-copy"> <div class="featured-kicker">NAJBOLJE OD WIKIPEDIJE</div> <div class="featured-page-title">Istaknuti članci</div> Najkvalitetniji sadržaj Wikipedije na srpskohrvatskom jeziku <div class="featured-stats"><span>'''{{Broj istaknutih članaka}}''' {{plural:{{Broj istaknutih članaka}}|istaknuti članak|istaknuta članka|istaknutih članaka}}</span></div> <div class="featured-current">Aktualni istaknuti članak: '''[[{{Aktualni istaknuti članak}}]]'''</div> </div> </div> <div class="featured-hero-nav"> <div class="featured-hero-nav-title">Izabrani sadržaj</div> * [[Wikipedia:Istaknuti članci/Arhiva|Arhiva istaknutih članaka]] * [[Šablon:Istaknuti članak|Aktualni istaknuti članak]] * [[Wikipedia:Istaknuti članci/Kandidati|Kandidati za istaknuti članak]] * [[Wikipedia:Istaknuti članci/Kriteriji|Kriteriji za izbor istaknutih članaka]] <div class="featured-shortcut">{{Prečac|WP:IČ}}</div> </div> </div> <div class="featured-jump"> <div class="featured-jump-title">Pregled po područjima</div> <div class="featured-jump-links">[[#Geografija|Geografija]]<span>•</span>[[#Biologija|Biologija]]<span>•</span>[[#Historija|Historija]]<span>•</span>[[#Biografije|Biografije]]<span>•</span>[[#Društvo|Društvo]]<span>•</span>[[#Umjetnost i kultura|Umjetnost i kultura]]<span>•</span>[[#Filozofija i religija|Filozofija i religija]]<span>•</span>[[#Sport|Sport]]<span>•</span>[[#Tehnika i nauka|Tehnika i nauka]]</div> </div> <div class="featured-grid featured-grid-pair"> <div class="featured-section"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P geography.svg|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Geografija == </div> </div><div class="featured-gallery">[[Datoteka:France_cities.png|96px|border|alt=Karta Francuske]][[Datoteka:Coat of arms of Benin.svg|96px|alt=Grb Benina]][[Datoteka:NoviBG Nov30 2005.jpg|96px|border|alt=Novi Beograd]][[Datoteka:Lion-persepolis.JPG|96px|border|alt=Persepolis]]</div> <div class="featured-list"> '''Države:''' [[Egipat]] • [[Uzbekistan]] • [[Francuska]] • [[Venezuela]] • [[Kambodža]] • [[Honduras]] • [[Benin]] • [[Češka]] • [[Fidži]] • [[Wales]] • [[Iran]] • [[Kuba]] • [[Estonija]] • [[Surinam]] • [[Sjeverna Koreja]] • [[Singapur]] • [[Panama]] '''Gradovi:''' [[Ljubljana]] • [[Novi Beograd]] • [[Vancouver]] • [[Persepolis]] • [[Šibenik]] • [[Teheran]] • [[Moskva]] '''Seizmologija:''' [[Potresi u Iranu]] '''Ostalo:''' [[Goli otok]] • [[Potsdamer Platz]] • [[Pjongjanški metro]] • [[Zaljevsko područje San Francisca]] • [[Geografija Irana]] • [[Geografija Albanije]] • [[Mount Everest]] </div></div> <div class="featured-section"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P biology.png|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Biologija == </div> </div><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Spinosaurus BW2.png|96px|border|alt=Spinosaurus]][[Datoteka:Cicerbita_alpina_mg-k.jpg|96px|border|alt=Biljka]][[Datoteka:Harbour seal breast feeding 1150144.jpg|96px|border|alt=Tuljan]]</div> <div class="featured-list"> '''Općenito:''' [[Permsko-trijasko izumiranje]] • [[Hipoteza o multiregionalnom porijeklu modernog čovjeka]] • [[Nova hipoteza o jedinstvenom porijeklu]] • [[Genetika čovjeka]] • [[Održivost]] • [[Abiogeneza]] '''Biljke:''' [[Rosulja]] • [[Glavočike]] '''Insekti:''' [[Obične golupke]] • [[Bogomoljke]] '''Vodozemci:''' [[Vodozemci]] '''Reptili:''' [[Krokodili]] • ''[[Edmontosaurus]]'' • [[Pterosauri]] • ''[[Pterodactylus]]'' • [[Dromeosauridi]] • ''[[Spinosaurus]]'' • [[Fiziologija dinosaura]] • ''[[Compsognathus]]'' • ''[[Gryposaurus]]'' • ''[[Scelidosaurus]]'' '''Ptice:''' [[Vatroglavi kraljić]] • [[Harpija (ptica)]] '''Sisavci:''' [[Rudolfijev kit]] • ''[[Homo floresiensis]]'' • [[Snježni leopard]] • [[Rakun]] • [[Divovska vidra]] • [[Patuljasti troprsti ljenjivac]] '''Ostalo:''' [[Meduze]] • [[Koraljni greben]] • [[Fauna Škotske]] • [[Fauna Australije]] </div></div> </div> <div class="featured-section featured-section-wide"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P icon Colosseum.png|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Historija == </div> </div> <div class="featured-columns"> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Minoan_Ash.png|96px|border|alt=Minojska erupcija]][[Datoteka:Kusatma_Zonaro.jpg|96px|border|alt=Historijska scena]][[Datoteka:Byzantine_empire_1355.jpg|96px|border|alt=Bizantsko Carstvo]]</div> <div class="featured-list"> '''Mjesno određena:''' [[Historija Sjedinjenih Američkih Država]] • [[Historija Kine]] '''Stari vijek:''' [[Minojska erupcija]] • [[Heladski period]] • [[Majanski kalendar]] '''Klasična antika:''' [[Bitka kod Kane]] • [[Ropstvo u staroj Grčkoj]] • [[Pelazgi]] • [[Žene u antičkom Rimu]] • [[Liturgija u staroj Grčkoj]] • [[Lelantski rat]] • [[Prostitucija u antičkom Rimu]] • [[Ropstvo u antičkom Rimu]] • [[Rimsko Carstvo]] • [[Termopilska bitka]] • [[Ahemenidsko Carstvo]] • ''[[Praefectus urbi]]'' '''Srednji vijek:''' [[Bizantsko-osmanski ratovi]] • [[Građanski rat u Vizantiji (1341–1347)]] • [[Srednji vijek]] • [[Kasni srednji vijek]] • [[Bitka kod Karbale]] • [[Pečenezi]] • ''[[Anali franačkog kraljevstva]]'' • [[Kraljevina Albanija (1272–1368)]] </div></div> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Encyclopedie_frontispice_full.jpg|96px|border|alt=Enciklopedija]][[Datoteka:Katyń.jpg|96px|border|alt=Katinjska šuma]][[Datoteka:Caspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg|96px|border|alt=Romantizam]]</div> <div class="featured-list"> '''Novi vijek:''' [[Francuski revolucionarni kalendar]] • [[Ku Klux Klan]] • [[Rat Canudosa]] • ''[[Code civil]]'' • [[Krimski rat]] • [[Prosvjetiteljstvo]] • [[Romantizam]] • [[Bitka kod Visa]] • [[Velika Kolumbija]] • [[Italijanska renesansa]] • [[Portugalska renesansa]] • [[Renesansa u Škotskoj]] • [[Reformacija]] • [[Poljska renesansa]] • ''[[Devedeset pet teza]]'' • [[Elizabetansko doba]] • [[Malački Sultanat]] • [[Tjesnačka naselja]] '''Najnovije doba (1900 - ):''' [[Uskršnji ustanak]] • [[Drugi svjetski rat]] • [[Atentat na Johna F. Kennedyja]] • [[Opsada Skadra (1912–1913)]] • [[Bitka za Moskvu]] • [[Bitka za Vukovar]] • [[Drugi čečenski rat]] • [[Katinjski masakr]] • [[Invazija Sovjetskog Saveza na Poljsku]] • [[Rat u Bosni i Hercegovini]] • [[Afgansko-sovjetski rat]] • [[Opsada Dubrovnika]] • [[Deportacija krimskih Tatara]] • [[Prisilno raseljavanje u Sovjetskom Savezu]] • [[Benešovi dekreti]] • [[Neoklasicizam]] • [[Invazija na Poljsku]] • [[Hladni rat]] • [[Bitka za Srbiju]] • [[Demokratska Kampućija]] • [[Grčki građanski rat]] • [[Bitka na Neretvi]] • [[Operacija Schwarz]] • [[Kambodžanski genocid]] • [[Fudbalski rat]] • [[Operacija Weiss]] • [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije]] • [[Napad četnika na Užičku Republiku]] • [[Vijetnamski rat]] • [[Bitka na Sutjesci]] • [[Povlačenje kolaboracionista s Nijemcima (1944–1945)]] • [[Holokaust u Litvaniji]] • [[Nezavisna Albanija]] • [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Raspjevana revolucija]] • [[Srpska okupacija Albanije]] • [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Koncentracijski logor Stara Gradiška]] • [[Masakri nad Albancima u balkanskim ratovima]] • [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke]] • [[Sook Ching]] • ''[[Fin de siècle]]'' • [[Shōnan-tō]] '''Ostalo:''' [[1991.]] • [[2015.]] • [[1974.]] </div></div> </div></div> <div class="featured-section featured-section-wide"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P philosophy1.png|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Biografije == </div> </div> <div class="featured-columns"> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|border|alt=Edgar Allan Poe]][[Datoteka:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|96px|border|alt=Piet Mondrian]]</div> <div class="featured-list"> '''Filozofija i teologija:''' [[Kelsos]] • [[Markion]] • [[Ali]] • [[Hasan ibn Ali]] • [[Bertrand Russell]] • [[Kusam ibn Abas]] • [[Seneka]] • [[Posejdonije]] • [[Hrizip]] • [[Aldo Manucije]] • [[Zajn al-Abidin]] • [[Ludwig Wittgenstein]] '''Književnost:''' [[Victor Hugo]] • [[Lewis Carroll]] • [[Franz Kafka]] • [[André Malraux]] • [[William Faulkner]] • [[Hesiod]] • [[Albert Camus]] • [[Apolonije Rođanin]] • [[Jean Anouilh]] • [[Edgar Allan Poe]] • [[H. P. Lovecraft]] • [[Ian Fleming]] • [[Lukijan]] • [[Edogawa Ranpo]] • [[Filenida]] • [[Marcijan Kapela]] • [[Fabije Plancijad Fulgencije]] • [[Jean Cocteau]] • [[Osamu Dazai]] • [[Mary Wollstonecraft Shelley]] • [[Zabel Jesajan]] '''Muzika:''' [[Himzo Polovina]] • [[Britney Spears]] • [[Roy Orbison]] • [[Safri Duo]] • [[Talk Talk]] • [[Simge (pjevačica)]] • [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Ling tosite sigure]] • [[Falco]] • [[Kraftwerk]] • [[Phil Ochs]] '''Film:''' [[Marlene Dietrich]] • [[Sunny Leone]] • [[Branko Lustig]] • [[Nebojša Glogovac]] • [[Pier Paolo Pasolini]] '''Likovna umjetnost:''' [[Vojin Bakić]] • [[Piet Mondrian]] • [[Salvador Dalí]] • [[Renato Guttuso]] • [[Antun Augustinčić]] </div></div> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Albert Einstein Head cleaned.jpg|96px|border|alt=Albert Einstein]][[Datoteka:Larry Bird Lipofsky.jpg|96px|border|alt=Larry Bird]]</div> <div class="featured-list"> '''Nauka:''' [[Albert Einstein]] • [[Ernst Herzfeld]] • [[Husein Nasr]] '''Politika:''' [[Willy Brandt]] • [[Adolf Hitler]] • [[George H. W. Bush]] • [[Dimitrije Tucović]] • [[Ulysses S. Grant]] • [[John Brown (abolicionist)]] • [[Julije Cezar]] • [[Konstantin Veliki]] • [[Anvar Sadat]] • [[Edvard Beneš]] • [[Joseph Goebbels]] • [[Reinhard Heydrich]] • [[Hermann Göring]] • [[Mahmud Ahmadinežad]] • [[Rómulo Betancourt]] • [[Domaslava]] • [[Harry S. Truman]] • [[Alfred Rosenberg]] • [[Karl XII od Švedske]] • [[Mathieu Kérékou]] '''Sportaši:''' [[Novak Đoković]] • [[Bill Russell]] • [[Larry Bird]] • [[Kevin McHale (košarkaš)]] • [[Paul Keres]] • [[Dikembe Mutombo]] • [[Arvydas Sabonis]] '''Ostalo:''' [[Braća Kray]] • [[Jack Trbosjek]] • [[Pocahontas]] • [[Roland Freisler]] • [[Leopold i Loeb]] • [[Smrt Edgara Allana Poea]] • [[Vilim Horvaj]] • [[Nikola Kovačević – Čudnovski]] • [[Vlajko Begović]] • [[Jakov Kranjčević]] </div></div> </div></div> <div class="featured-section featured-section-wide"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P social sciences.png|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Društvo == </div> </div> <div class="featured-columns"> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Speyer (DerHexer) 2010-12-19 051.jpg|96px|border|alt=Speyer]][[Datoteka:Iranrood Section.png|96px|border|alt=Iranrud]]</div> <div class="featured-list"> '''Ekonomija i gospodarstvo:''' [[Iranrud]] '''Jezik i pismo:''' [[Vulgarni latinski jezik]] • [[Srpskohrvatski jezik]] • [[Dorski dijalekt]] • [[Afrički romanski jezik]] • [[Albanski jezik]] • ''[[Jezik i nacionalizam]]'' '''Gastronomija:''' [[Ishrana u staroj Grčkoj]] '''Demografija:''' [[Demografija SFR Jugoslavije]] • [[Egzodus Jevreja iz arapskih država]] </div></div> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Scottish independence referendum results.png|96px|border|alt=Rezultati škotskog referenduma]][[Datoteka:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|96px|alt=Grb Ujedinjenog Kraljevstva]][[Datoteka:Leffler_-_WomensLib1970_WashingtonDC.jpg|96px|border|alt=Ženski pokret]]</div> <div class="featured-list"> '''Politika:''' [[Parlament]] • ''[[God Save the King]]'' • [[Škotski referendum o nezavisnosti 2014.]] • [[Britanska monarhija]] • ''[[Save Our Children]]'' • [[Savez komunista Jugoslavije]] • [[Samoupravni socijalizam]] '''Pravo:''' ''[[Code civil]]'' • [[Brak]] • [[Rat]] '''Psihologija:''' [[Seksualna revolucija]] '''Ostalo:''' ''[[The Washington Post]]'' • [[Ljudski rad]] • [[LGBTQ historija Njemačke]] • [[Hominizacija]] • [[Kineski kalendar]] • [[Suicid]] • [[Lezbejka]] </div></div> </div></div> <div class="featured-section featured-section-wide"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:p_art.png|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Umjetnost i kultura == </div> </div> <div class="featured-columns"> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:GothamCentralCVR20.PNG|82px|border|alt=Strip]][[Datoteka:1984first.jpg|82px|border|alt=Nineteen Eighty-Four]][[Datoteka:BleachVol1.jpg|82px|border|alt=Bleach]][[Datoteka:Digimon Adventure 1999.jpg|82px|border|alt=Digimon Adventure]]</div> <div class="featured-list"> '''Likovna umjetnost:''' [[Otonska renesansa]] • [[Srednjovjekovna umjetnost]] • [[Zapadno slikarstvo]] • [[Vikinška umjetnost]] '''Književnost:''' [[Rimska književnost]] • [[Starogrčka književnost]] • [[Naučna fantastika]] • ''[[Decameron]]'' • ''[[Nineteen Eighty-Four]]'' • [[Sherlock Holmes]] • ''[[Ubiti pticu rugalicu]]'' • [[Grčka komedija]] • ''[[Katalog žena]]'' • ''[[Apokolocintoza]]'' • [[Nobelova nagrada za književnost]] • [[Narodna književnost]] • [[Srednjovjekovna latinska književnost]] • [[Rimska komedija]] • [[Grčki epski ciklus]] • [[Oksirinhijski papirusi]] • ''[[Antigone]]'' • ''[[And Then There Were None]]'' • [[Ono (lik)]] • [[Fedra (Seneka)|''Fedra'' (Seneka)]] • [[Vizantijska književnost]] • [[Albanska književnost]] • [[Teatar u starom Rimu]] • [[Novogrčka književnost]] • ''[[Ningen Shikkaku]]'' '''Strip''': ''[[Usagi Yojimbo]]'' • [[Joker (lik)]] • [[Penguin]] • [[Riddler]] • [[Mr. Freeze]] • [[Two-Face]] • [[Mad Hatter (DC Comics)]] • [[Batman]] • [[Calendar Man]] • [[Scarecrow]] • [[Professor Pyg]] • [[Bleach (manga)|''Bleach'' (manga)]] • [[Catwoman]] '''Anime:''' ''[[Sailor Moon]]'' • [[Aria (anime)|''Aria'']] • ''[[Cardcaptor Sakura]]'' • [[Leomon]] • ''[[The Rose of Versailles]]'' • ''[[Cobra (manga)|Cobra]]'' • ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Neon Genesis Evangelion]]'' • ''[[Psycho-Pass]]'' • ''[[InuYasha]]'' • ''[[Sen to Chihiro no Kamikakushi]]'' • "[[Perfect World]]" • [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • "[[Saint's Supper]]" • "[[The Gates of Judgment]]" • "[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]" </div></div> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:It (2017) poster.jpg|82px|border|alt=It]][[Datoteka:Blade_Runner_poster.jpg|82px|border|alt=Blade Runner]][[Datoteka:Naked poster.jpg|82px|border|alt=Naked]][[Datoteka:CostaGavrasZ.jpg|82px|border|alt=Z]]</div> <div class="featured-list"> '''Muzika:''' [[Album]] • [[Popularna muzika u SFR Jugoslaviji]] • [[Novi val]] • [[Synthpop]] • [[Eurosong 2002.]] • [[Eurosong]] • [[Eurosong 2022.]] • "[[Smells Like Teen Spirit]]" • [[Dora (festival)|''Dora'' (festival)]] '''TV serije:''' [[Queer as Folk (američka TV serija)|''Queer as Folk'' (američka TV serija)]] • [[Dynasty (TV serija)|''Dynasty'' (TV serija)]] • [[Battlestar Galactica (miniserija)|''Battlestar Galactica'' (miniserija)]] • [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]] • [[Šerlok Holms (TV serija)|''Šerlok Holms'' (TV serija)]] • [[The Man in the High Castle (TV serija)|''The Man in the High Castle'' (TV serija)]] • ''[[Bitange i princeze]]'' • "[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)]]" '''Film:''' [[Stargate (film)|''Stargate'' (film)]] • ''[[Cliffhanger]]'' • [[Holivudska crna lista]] • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2]]'' • ''[[Lea i Darija]]'' • [[Conan the Barbarian (film, 1982)|''Conan the Barbarian'' (1982)]] • ''[[Svećenikova djeca]]'' • ''[[Les Vampires]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 2009)|''Sherlock Holmes'' (film, 2009)]] • ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • ''[[Blade Runner]]'' • ''[[Star Trek IV: The Voyage Home]]'' • [[Produkcijski kodeks MPAA]] • ''[[The Royal Tenenbaums]]'' • ''[[Fitna (film)|Fitna]]'' • ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • ''[[RoboCop]]'' • ''[[The Deer Hunter]]'' • ''[[Z (film)|Z]]'' • [[The Killing Fields (film)|''The Killing Fields'']] • [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]] • ''[[Desjat negritjat]]'' • ''[[No Country for Old Men (film)|No Country for Old Men]]'' • [[Batman (film, 1989)|''Batman'' (1989)]] • ''[[Being There]]'' • ''[[Pulp Fiction]]'' • [[Murder on the Orient Express (film, 1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Mulholland Drive (film)|Mulholland Drive]]'' • ''[[Asteroid City]]'' • [[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|''Smrt Djevojčice sa žigicama'']] • ''[[Dog Day Afternoon]]'' • ''[[Stalker (film)|Stalker]]'' • [[The Zone of Interest (film)|''The Zone of Interest'']] • ''[[Groundhog Day]]'' • [[Crni talas]] • ''[[Kaze no Tani no Naushika]]'' • ''[[Vargtimmen]]'' • ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]'' • ''[[Straume]]'' '''Arhitektura:''' [[Potsdamer Platz]] • [[Pjongjanški metro]] • [[Tvrđava Svetog Mihovila]] '''Video igre:''' ''[[Civilization]]'' </div></div> </div></div> <div class="featured-grid featured-grid-pair"> <div class="featured-section"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P religion.png|26px|link=|alt=]][[Datoteka:P philosophy.png|26px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Filozofija i religija == </div> </div><div class="featured-gallery">[[Datoteka:Raphael School of Athens.jpg|96px|border|alt=Atenska škola]][[Datoteka:Brooklyn Museum - The Exhortation to the Apostles (Recommandation aux apôtres) - James Tissot.jpg|96px|border|alt=Biblijska scena]]</div> <div class="featured-list"> '''Filozofija:''' [[Antička filozofija]] • [[O strastima (Hrizip)|''O strastima'']] '''Religija:''' [[Historijski Isus]] • [[Kritika Biblije]] • [[Rano kršćanstvo]] • [[Ateizam]] • [[Hadis o dvanaest nasljednika]] • [[Imamet]] • [[Kult heroja]] • [[Islamizacija Albanije]] '''Mitologija:''' [[Kibela]] • [[Grčka mitologija]] • [[Rimska mitologija]] • [[Kupidon i Psiha]] • [[Kupidon]] </div></div> <div class="featured-section"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P sport.png|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Sport == </div> </div><div class="featured-gallery">[[Datoteka:PAN-TUN (32).jpg|96px|border|alt=Fudbalska utakmica]][[Datoteka:Défilé médaillés français JO 2012 3.jpg|96px|border|alt=Olimpijski sportaši]]</div> <div class="featured-list"> '''Takmičenja:''' [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2015.]] • [[UEFA Euro]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.]] • [[UEFA Euro 2016.]] • [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2017.]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.]] • [[EHF Euro 2016.]] • [[Afrički kup nacija 2010.]] • [[EHF Euro 2018.]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] • [[IHF Svjetsko prvenstvo u rukometu]] • [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2019.]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.]] • [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2021.]] • [[UEFA Euro 2020.]] • [[EHF Euro 2020.]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]] • [[EHF Euro 2022.]] • [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.]] • [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] • [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]] • [[EHF Euro 2024.]] • [[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.]] • [[AFC Azijski kup 1984.]] • [[UEFA Euro 2024.]] • [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.]] • [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 2020. – muškarci]] • [[EHF Euro 2026.]] '''Momčadi:''' [[Rukometna reprezentacija Francuske]] • [[Fudbalska reprezentacija Francuske]] • [[Fudbalska reprezentacija Hondurasa]] • [[Boston Celtics]] • [[Dream Team]] • [[Fudbalska reprezentacija Estonije]] • [[Fudbalska reprezentacija Turske]] </div></div> </div> <div class="featured-section featured-section-wide"><div class="featured-section-heading"> <div class="featured-section-icon">[[Datoteka:P physics.svg|52px|link=|alt=]]</div> <div class="featured-section-title"> == Tehnika i nauka == </div> </div> <div class="featured-columns"> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:The Earth seen from Apollo 17.jpg|88px|border|alt=Zemlja]][[Datoteka:History_of_water_on_Mars.jpeg|88px|border|alt=Mars]][[Datoteka:1l7v_opm.png|88px|border|alt=Molekularna struktura]][[Datoteka:Nh-pluto_crop.png|88px|border|alt=Pluton]]</div> <div class="featured-list"> '''Tehnika:''' [[SMS Viribus Unitis]] • [[Global Positioning System]] '''Astronomija:''' [[Hipoteza o rijetkoj Zemlji]] • [[Život na Marsu]] • [[90377 Sedna]] • [[Pluton]] • [[Svemirski centar Imam Homeini]] • [[Komet Shoemaker-Levy 9]] • [[Historija opservacije Marsa]] • [[Neptun (planeta)]] • [[Astronomija (Manilije)|''Astronomija'' (Manilije)]] • [[Merkur]] '''Kemija:''' [[Itrij]] • [[ABC proteini]] • [[Lipidi]] • [[Botulinski toksin]] '''Medicina:''' [[Rak pluća]] • [[Žuta groznica]] • [[Epilepsija]] • [[Meningitis]] • [[Tradicionalna medicina]] • [[Gojaznost]] • [[Shizofrenija]] • [[Migrena]] • [[Kontrola rađanja]] • [[Spavanje]] • [[Magnetna rezonantna tomografija]] • [[Denga groznica]] • [[Bolest kretanja]] • [[Antraks]] • [[Srednjovjekovna medicina]] • [[Lumbago]] • [[Raynaudov fenomen]] </div></div> <div class="featured-column"><div class="featured-gallery">[[Datoteka:IPod family.png|96px|border|alt=iPod]][[Datoteka:Dampfturbine_Montage01.jpg|96px|border|alt=Parna turbina]]</div> <div class="featured-list"> '''Matematika:''' [[Euklidov algoritam]] '''Informatika:''' [[Malware]] • [[Apple Inc.]] • [[Spyware]] • [[Commodore International]] • [[Facebook]] • [[YouTube]] • [[Frutiger Aero]] • ''[[Age of Mythology]]'' • [[The Oregon Trail (1985)|''The Oregon Trail'' (1985)]] '''Fizika:''' [[Elektroenergetika]] </div></div> </div></div> </div> [[Kategorija:Istaknuti članci| ]] 88ctbgxhwqztapd2m0kzitqpqjxdlar Wikipedija:Istaknuti članci/styles.css 4 4724120 42660986 42660983 2026-07-26T12:08:00Z Aca 108187 + 42660986 sanitized-css text/css .featured-page * { box-sizing: border-box; } /* Uvod */ .featured-hero { display: grid; grid-template-columns: minmax(0, 2.2fr) minmax(16rem, 1fr); border: 1px solid #c8ccd1; border-radius: 8px; background: #f8f9fa; overflow: hidden; margin-bottom: 1rem; } .featured-hero-main { display: flex; gap: 1rem; padding: 1.4rem 1.5rem; min-width: 0; } .featured-hero-symbol { flex: 0 0 auto; padding-top: .2rem; } .featured-hero-copy { min-width: 0; } .featured-kicker { margin-bottom: .25rem; color: #54595d; font-size: .78rem; font-weight: 700; letter-spacing: .06em; } .featured-page-title { margin: 0 0 .65rem; font-family: 'Linux Libertine', 'Georgia', 'Times', serif; font-size: 1.65rem; line-height: 1.2; font-weight: 700; } .featured-stats { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: .35rem 1.25rem; margin-top: .9rem; color: #54595d; font-size: .95rem; } .featured-current { margin-top: .35rem; } .featured-hero-nav { position: relative; border-inline-start: 1px solid #c8ccd1; padding: 1.25rem 1.35rem; background: #fff; } .featured-hero-nav-title { margin-bottom: .35rem; font-weight: 700; } .featured-hero-nav ul { margin-top: .25rem; margin-bottom: 0; } .featured-shortcut { margin-top: .8rem; } /* Navigacija po područjima */ .featured-jump { margin: 0 0 1rem; padding: .9rem 1rem; border: 1px solid #c8ccd1; border-radius: 8px; background: #f8f9fa; text-align: center; } .featured-jump-title { margin-bottom: .4rem; font-weight: 700; } .featured-jump-links { line-height: 1.8; } .featured-jump-links span { margin: 0 .32rem; color: #72777d; } /* Raspored */ .featured-grid { display: grid; gap: 1rem; margin-bottom: 1rem; } .featured-grid-pair { grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr)); } .featured-section { position: relative; min-width: 0; padding: 1rem 1.1rem 1.15rem; border: 1px solid #c8ccd1; border-radius: 8px; background: #fff; overflow: hidden; } .featured-section-wide { margin-bottom: 1rem; } .featured-section-heading { display: flex; align-items: center; gap: .75rem; min-height: 3.25rem; margin-bottom: .75rem; border-bottom: 2px solid #36c; } .featured-section-icon { flex: 0 0 3.25rem; width: 3.25rem; text-align: center; line-height: 1; } .featured-section-title { min-width: 0; flex: 1 1 auto; } .featured-section-title h2 { margin: 0; padding: 0 0 .35rem; border: 0; font-family: inherit; font-size: 1.2rem; line-height: 1.25; } .featured-section-title .mw-editsection { font-size: .72em; font-weight: 400; } .featured-columns { display: grid; grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr)); gap: 1.5rem; } .featured-column { min-width: 0; } .featured-list { min-width: 0; line-height: 1.55; } .featured-list p { margin: .45rem 0 .75rem; } /* Mali kolaži slika */ .featured-gallery { float: right; display: grid; grid-template-columns: repeat(2, auto); gap: .35rem; max-width: 13rem; margin: .1rem 0 .65rem .9rem; } .featured-gallery .mw-file-element { display: block; max-width: 100%; height: auto; } .featured-gallery a { line-height: 0; } /* Tableti */ @media (max-width: 900px) { .featured-hero { grid-template-columns: 1fr; } .featured-hero-nav { border-inline-start: 0; border-top: 1px solid #c8ccd1; } .featured-columns { grid-template-columns: 1fr; gap: .75rem; } } /* Mobilni uređaji */ @media (max-width: 720px) { .featured-grid-pair { grid-template-columns: 1fr; } .featured-hero-main { padding: 1rem; gap: .75rem; } .featured-hero-symbol img { width: 48px; height: auto; } .featured-page-title { font-size: 1.4rem; } .featured-hero-nav, .featured-section { padding: 1rem; } .featured-stats { display: block; } .featured-stats span { display: block; } .featured-jump { text-align: start; } .featured-jump-links span { margin: 0 .2rem; } .featured-gallery { max-width: 11rem; margin-left: .65rem; } } /* Vrlo uski ekrani: slike više ne guše tekst */ @media (max-width: 480px) { .featured-hero-main { display: block; } .featured-hero-symbol { float: left; margin: 0 .75rem .35rem 0; } .featured-gallery { float: none; width: max-content; max-width: 100%; margin: .25rem auto .85rem; } .featured-section-heading { gap: .55rem; } .featured-section-icon { flex-basis: 2.8rem; width: 2.8rem; } .featured-section-icon img { max-width: 44px; height: auto; } } /* Tamna tema */ html.skin-theme-clientpref-night .featured-hero, html.skin-theme-clientpref-night .featured-jump { background: #202122; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .featured-section, html.skin-theme-clientpref-night .featured-hero-nav { background: #101418; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .featured-hero-nav { border-inline-start-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .featured-section-heading { border-bottom-color: #69a7ff; } html.skin-theme-clientpref-night .featured-kicker, html.skin-theme-clientpref-night .featured-stats, html.skin-theme-clientpref-night .featured-jump-links span { color: #a2a9b1; } /* Automatska tamna tema */ @media (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .featured-hero, html.skin-theme-clientpref-os .featured-jump { background: #202122; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .featured-section, html.skin-theme-clientpref-os .featured-hero-nav { background: #101418; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .featured-hero-nav { border-inline-start-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .featured-section-heading { border-bottom-color: #69a7ff; } html.skin-theme-clientpref-os .featured-kicker, html.skin-theme-clientpref-os .featured-stats, html.skin-theme-clientpref-os .featured-jump-links span { color: #a2a9b1; } } odx4lfuh06jspj0qmgip4va04mvehdt Korisnik:GiriTimarski 2 4724121 42661015 2026-07-26T15:56:56Z GiriTimarski 378268 /* */ 42661015 wikitext text/x-wiki wiki{{Infokutija biografija | ime = prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] kod51fh1bykyq6i67e0qsxniaukrxxw 42661016 42661015 2026-07-26T15:59:55Z GiriTimarski 378268 /* */ 42661016 wikitext text/x-wiki Prof. dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] 0158xlovz6c410jynd3s6tf5rc93ont 42661017 42661016 2026-07-26T16:01:39Z GiriTimarski 378268 /* */ 42661017 wikitext text/x-wiki Prof. dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnič svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naučnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] kdh6mi145v6h4x5izjgn3ktfi0ot22x 42661019 42661017 2026-07-26T16:13:37Z GiriTimarski 378268 /* */ 42661019 wikitext text/x-wiki Prof. dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska naučnica, [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnič svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naučnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnici. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). Profesirica na Filozofskom fakultetu u Prištini ostala je ostala do svoje smrti. U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU" /> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] 85maotu2rfp2og4gj14xur1zd8pn5im 42661035 42661019 2026-07-26T17:14:13Z GiriTimarski 378268 42661035 wikitext text/x-wiki Prof. Dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} [[Datoteka:Dr Koviljka Tomic Stankovic.png|mini|250x250piksel]] '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] tf3z7457jzf35cuvrohkytzdcgbj49k 42661038 42661035 2026-07-26T17:16:00Z GiriTimarski 378268 42661038 wikitext text/x-wiki Prof. Dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == [[Datoteka:Dr Koviljka Tomic Stankovic.png|mini|250x250piksel]] Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] 31zd4tv3x58il5wfg1j28cnk0kkknsi 42661039 42661038 2026-07-26T17:19:53Z GiriTimarski 378268 42661039 wikitext text/x-wiki Prof. Dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} [[Datoteka:Dr Koviljka Tomic Stankovic.png|mini|250x250piksel]] '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] tf3z7457jzf35cuvrohkytzdcgbj49k 42661045 42661039 2026-07-26T17:33:31Z GiriTimarski 378268 42661045 wikitext text/x-wiki Prof. Dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} [[Datoteka:Dr Koviljka Tomic Stankovic.png|mini|250x250piksel]] '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. '''''<u>punija lista publikovanih radova</u>''''' *# Pravljenje i korišćenje akvarijuma u nastavi biologije u osnovnoj školi. Pedagoska stvarnost, 7/1961, Novi Sad. *# Slobodna aktivnost iz biologije u osnovnoj školi i gimnaziji. Pedagoska stvarnost, 10/1961, Novi Sad. *# Prilog poznavanju flore Lovena i njegove podgorine u Crnoj Gori. Zbor-nik Fil. fakulteta u Prištini, 2 (1964-1965): 343-352. *# Pinus heldreichii (munika) u vegetaciji Lovena. Zbornik Fil. fakulteta u Prištini, 3 (1965-1966): 439-444. *# Prilog poznavanju flore Ibarskog Kolašina. Zbornik Fil. fakulteta u Prištini, 4 (1967): 69-83. *# Prilog poznavanju livadske vegetacije Mokre planine (Kosovo). Zbornik Fil. fakulteta u Pristini, 6 (1969): 71-74. *# Prilog poznavanju vegetacije livada na Mokroj planini (Kosovo). Knj. ple-nar. refer. III kongr. biol. Jugoslavije, 1969: 244-245, Ljubljana. *# Vegetacija Lovéena u Crnoj Gori  Zajednica naučnih ustanova Kosova, Stud. Knji. 17, 1970, Priština. *# Flora Lovena I. Zbornik Fil. fakulteta u Prištini, 7 (1970): 1-39. *# Flora Lovena II. Zbornik Fil. fakulteta u Pristini, 8 (1972): 1-50. *# Inulo-Danthonietum calycinae, nova livadska zajednica na Kosovu. Prvi kongres ekologa Jugoslavije — Zbornik referata, 1973: 62-63, Beograd. *# Prilog poznavanju šumske vegetacije Mokre planine (Kosovo). Tokovi, 9 (1974): 249-254, Ivangrad. *# Najstariji botanički vrt Evrope. Priroda, 63(6): 182-184, Zagreb, 1974. *# Prilog poznavanju livadske vegetacije Mokre planine II. Zbornik Fil. fa-kulteta u Prištini (uzeto prema drugim izvorima). *# Vegetacijske karte iz Crne Gore, Istre i sa Kosova. *# Livadska zajednica Inulo-Danthonietum calycinae u vegetaciji Ibarskog Kolašina (Kosovo). Ekologija, 10 (1): 13-22, Beograd, 1975. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] 81aaqpmv0yxsr4iwg564si7nmkkvu4c 42661046 42661045 2026-07-26T17:34:22Z GiriTimarski 378268 42661046 wikitext text/x-wiki Prof. Dr Koviljka Tomić - Stanković{{Infokutija biografija | ime = Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 18. oktobar 1926. | mjesto_rođenja = Timar, opština Boan kod Nikšića [[Kraljevina SHS]] | datum_smrti = 29. maj 1975. | mjesto_smrti = [[Priština]], [[SFR Jugoslavija]] | državljanstvo = [[SFR Jugoslavija]] | suprug = Blažo M. Stanković, advokat iz Beograda | alma_mater = [[Sveučilište u Zagrebu]] | zanimanje = [[Botaničar|Botaničarka]], [[Biologija|biologinja]], sveučilišna profesorica | poznat_po = Jedna od najznačajnijih jugoslovenskih naučnika, prva žena iz Crne Gore s doktoratom nauka iz oblasti botanike }} [[Datoteka:Dr Koviljka Tomic Stankovic.png|mini|250x250piksel]] '''Prof. dr. Koviljka Tomić-Stanković''' (Timar kod Nikšića (Durmitorski srez, 18. oktobra 1926. – Priština, 29. maja 1975.) bila je istaknuta jugoslovenska [[botanika|botaničarka]], biologinja i univerzitetska profesorica. Smatra se jednom od najznačajnijih jugoslovenskih naučnica u oblasti fitocenologije i floristike druge polovine 20. vijeka. Ostala je zabilježena u našoj istoriji kao naučnik po kojem ime nisi više biljaka u zvanicnim svetskim registrima i za Crnu Goru specifično kao jedina naucnica koja je stekla naučni stepen [[doktor nauka|doktora nauka]] živeći i radeći u svojoj zemlji.<ref name="CANU">{{cite web |author=Leksikografski centar |title=Tomić-Stanković Koviljka |url=https://canu.ac.me |publisher=Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) |accessdate=2026-07-26}}</ref> == Biografija == Koviljka Tomić je rođena 1926. godine u selu Timar. Roditelji su joj bili otac Uroš Tomić, službenik [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], i majka Kata, rođ. Vujačić. Njena rodna kuća u selu Timar čuva se kao porodični znamen, a njeno rodno mjesto u narodu je poznato po ovoj velikoj naučnice. Nižu gimnaziju završila je u Šavniku, a Višu realnu gimnaziju u [[Pljevlja|Pljevljima]], gdje je maturirala 1948. godine. Iste godine upisuje studije biologije na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]]. Diplomirala je 1952. godine pod mentorstvom uglednog jugoslovenskog profesora Stjepana Horvatića, koji je presudno uticao na njen kasniji naučni rad usmjeren ka fitocenologiji.<ref name="CANU"/> Nakon studija započinje pedagošku karijeru. Radila je kao profesorica biologije u Višoj realnoj gimnaziji u [[Kotor]]u, a potom prelazi na Višu pedagošku školu na [[Cetinje|Cetinju]] (kasnije u Nikšiću). U decembru 1964. godine na Sveučilištu u Zagrebu uspješno brani doktorsku disertaciju (promovisana 1965.), čime postaje prva žena sa prostora Crne Gore sa zvanjem doktora nauka.<ref name="CANU"/> Karijeru nastavlja na Filozofskom fakultetu [[Univerzitet u Prištini|Univerziteta u Prištini]], gdje je birana u zvanja docentkinje i vanredne profesorice za predmete ''Sistematika viših biljaka'' i ''Ekologija biljaka sa fitocenologijom''. Preminula je iznenada 1975. godine u Prištini, u jeku svog najplodnijeg naučnog rada.<ref name="CANU"/> === Privatni život === Bila je u braku sa Blažom M. Stankovićem, istaknutim advokatom iz Beograda, koji je bio i osnivač te prvi predsjednik Advokatske komore Kosova i Metohije.<ref name="Kancelarija">[https://stankovicandassociates.rs Istorijat], Advokatska kancelarija Stanković & Associates, pristupljeno 2026-07-26.</ref> Njegovo profesionalno i porodično pravničko nasljeđe i danas živi kroz renomiranu [https://stankovicandassociates.rs Advokatsku kancelariju „Stanković & Associates”] koja od 1938. godine uspješno posluje na adresi Trg Nikole Pašića br. 4 (Terazije) u Beogradu.<ref name="Kancelarija"/> == Naučni doprinos == Glavni fokus njenog naučnog rada bila su floristička i fitocenološka istraživanja planinskih masiva. Njen najznačajniji naučni doprinos predstavlja monografija i kapitalna studija ''"Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori"'' (objavljena 1970. godine u Prištini), koja i danas služi kao fundamentalno djelo za izučavanje biodiverziteta ovog prostora.<ref name="Lovcen">{{cite web |title=Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori |url=https://ucg.ac.me |publisher=Univerzitet Crne Gore |accessdate=2026-07-26}}</ref> Pored Lovćena, detaljno je istraživala i opisivala endemsku i reliktnu floru Ibarskog Kolašina i Mokre planine. Objavila je brojne stručne radove u vodećim jugoslovenskim naučnim časopisima tog doba. == Najznačajnija djela == * ''Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori'', Priština, 1970. * ''Prilog poznavanju flore Lovćena i njegove podgorine'', Titograd, 1968. * ''Biljnogeografska analiza flore Lovćena'', 1972. '''''<u>Punija lista publikovanih radova:</u>''''' *# Pravljenje i korišćenje akvarijuma u nastavi biologije u osnovnoj školi. Pedagoska stvarnost, 7/1961, Novi Sad. *# Slobodna aktivnost iz biologije u osnovnoj školi i gimnaziji. Pedagoska stvarnost, 10/1961, Novi Sad. *# Prilog poznavanju flore Lovena i njegove podgorine u Crnoj Gori. Zbor-nik Fil. fakulteta u Prištini, 2 (1964-1965): 343-352. *# Pinus heldreichii (munika) u vegetaciji Lovena. Zbornik Fil. fakulteta u Prištini, 3 (1965-1966): 439-444. *# Prilog poznavanju flore Ibarskog Kolašina. Zbornik Fil. fakulteta u Prištini, 4 (1967): 69-83. *# Prilog poznavanju livadske vegetacije Mokre planine (Kosovo). Zbornik Fil. fakulteta u Pristini, 6 (1969): 71-74. *# Prilog poznavanju vegetacije livada na Mokroj planini (Kosovo). Knj. ple-nar. refer. III kongr. biol. Jugoslavije, 1969: 244-245, Ljubljana. *# Vegetacija Lovéena u Crnoj Gori  Zajednica naučnih ustanova Kosova, Stud. Knji. 17, 1970, Priština. *# Flora Lovena I. Zbornik Fil. fakulteta u Prištini, 7 (1970): 1-39. *# Flora Lovena II. Zbornik Fil. fakulteta u Pristini, 8 (1972): 1-50. *# Inulo-Danthonietum calycinae, nova livadska zajednica na Kosovu. Prvi kongres ekologa Jugoslavije — Zbornik referata, 1973: 62-63, Beograd. *# Prilog poznavanju šumske vegetacije Mokre planine (Kosovo). Tokovi, 9 (1974): 249-254, Ivangrad. *# Najstariji botanički vrt Evrope. Priroda, 63(6): 182-184, Zagreb, 1974. *# Prilog poznavanju livadske vegetacije Mokre planine II. Zbornik Fil. fa-kulteta u Prištini (uzeto prema drugim izvorima). *# Vegetacijske karte iz Crne Gore, Istre i sa Kosova. *# Livadska zajednica Inulo-Danthonietum calycinae u vegetaciji Ibarskog Kolašina (Kosovo). Ekologija, 10 (1): 13-22, Beograd, 1975. == Vidi još == * [[Botanika]] * [[Nacionalni park Lovćen]] == Reference == {{reference}} == Literatura == * Lakušić, R., Pulević, V. (1976): ''In memoriam – Prof. dr Koviljka Tomić-Stanković''. Glasnik Republičkog zavoda za zaštitu prirode, Titograd. [[Kategorija:Jugoslovenski botaničari]] [[Kategorija:Biografije, Šavnik]] [[Kategorija:Žene u nauci]] iwh0upb7fl01p2xsesqi4nt8s4oltkw